Wikipédia jvwiki https://jv.wikipedia.org/wiki/Wikip%C3%A9dia:Pendhapa MediaWiki 1.48.0-wmf.4 first-letter Médhia Mirunggan Parembugan Naraguna Parembugan Naraguna Wikipédia Parembugan Wikipédia Barkas Parembugan Barkas MédhiaWiki Parembugan MédhiaWiki Cithakan Parembugan Cithakan Pitulung Parembugan Pitulung Kategori Parembugan Kategori Gapura Parembugan Gapura TimedText TimedText talk Modhul Parembugan Modhul Acara Pembicaraan Acara Anarkisme 0 1826 1761530 1747487 2026-11-14T15:28:43Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761530 wikitext text/x-wiki {{multiscript|Anarkisme|ꦄꦤꦂꦏꦶꦱ꧀ꦩꦼ}} {{artikel ing krama}} {{Pulitik}} '''Anarki''' utawi '''anarkisme''' punika sajatinipun satunggiling aliran pulitik ingkang nolak papréntahan. Dados kaum anarkis punika boten purun manawi papréntahan punika dipunwontenaken. Gantinipun inggih namung déwan-déwan alit kémawon ing tingkat dhasar. Pamarèntahan pusat inggih dipunicali. Nanging ing basa lumrah sadinten-dinten, asring anarki dipun-gandhèngaken kaliyan tindhak boten mawi tanggung jawab utawi ngrisak. Dados kawontenan ing pundi boten wonten ingkang saged ngatur. Wong pisanan sing nyebut awake dhewe anarkis yaiku [[Pierre-Joseph Proudhon]] ing taun 1840.<ref>{{Cite web|url=https://encyclopedia.pub/entry/34691|title=Pierre-Joseph Proudhon|website=encyclopedia.pub|language=en|access-date=2024-09-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909163301/https://encyclopedia.pub/entry/34691|archive-date=2024-09-09|url-status=dead}}</ref> == Anarkis == === Ceko === * [[Franz Kafka]] === Cina === * [[Ba Jin]] === Prancis === * [[Albert Camus]] * [[Jacques Ellul]] * [[Jean-Paul Sartre]] * [[Pierre-Joseph Proudhon]] === Rusian === * [[Mikhail Bakunin]] === USA === * [[Noam Chomsky]] == Uga delengen == * [[Pratélan wangun papréntahan]] * [[Marxisme]] * [[Sistem Pulitik]] * [[Sosialisme]] * [[Pulitik]] * [[Julian Assange]] == Pranala njaba == * [http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/2007/082007/15/gelora/lain02.htm Anarki dan stigmatisasi Psikologis]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Pikiran Rakyat 15 Agustus 2007 * [http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/2007/082007/15/gelora/lain02.htm Apindo gugat tindakan Anarki]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Pikiran Rakyat 6 Mèi 2006 * [http://pustaka.otonomis.org/2006/05/22/asal-kata-anarki/ Asal kata anarki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100830221525/http://pustaka.otonomis.org/2006/05/22/asal-kata-anarki/ |date=2010-08-30 }} Pustaka Otonomis {{Artikel Dhasar}} [[Kategori:Anarkisme]] [[Kategori:Artikel mawa basa krama]] [[Kategori:Sistem pulitik]] [[Kategori:Pulitik]] {{Stub}} pdcf6fzh073c3nc77bbmpdpm8h69jf4 Kutha Ngayogyakarta 0 5111 1761577 1732661 2026-11-14T21:28:52Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761577 wikitext text/x-wiki {{multiscript|Kutha Ngayogyakarta|ꦏꦸꦛꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ}} {{Infobox settlement | official_name = Ngayogyakarta | settlement_type = Kutha | image_skyline = Montage of Yogyakarta.jpg | imagesize = 300px | image_caption = Saka kiwa ndhuwur banjur mèlu lakuné dom jam: [[Tugu Yogyakarta]], [[Kraton Ngayogyakarta Hadiningrat]], [[Malioboro|Dalan Maliyabara]], [[Universitas Gadjah Mada]], Bank Indonesia Ngayogyakarta, [[Golèk ayun-ayun|Golek Ayun-Ayun]] | image_flag = Flag of Yogyakarta City.svg | image_seal = Seal of the City of Yogyakarta.svg | nickname = Kutha ''Pelajar'', Kutha Budaya, Kutha [[Gudheg]] | motto = Amemayu Ayuning Bawana | image_map = Lokasi_DIY_Kota_Yogyakarta.svg | mapsize = 300px | map_caption = Pernahé ing [[Daerah Istimewa Yogyakarta]] | pushpin_map = Indonesia Java | pushpin_mapsize = 300px | pushpin_map_caption = Pernahé ing [[Pulo Jawa]] lan [[Indonésia]] | coordinates = {{coord|7|48|5|S|110|21|52|E|region:ID|display=inline,title}} | subdivision_type = Nagara | subdivision_name = [[Indonésia]] | subdivision_type1 = Provinsi | subdivision_name1 = [[Daerah Istimewa Yogyakarta]] | leader_title = Walikutha | leader_name = Haryadi Suyuti | leader_title1 = Wakil walikutha | leader_name1 = Heroe Purwadi | area_total_km2 = 46 | area_metro_km2 = 2159,1 | elevation_m = 113 | population_total = 412331 | population_as_of = 2016 | population_density_km2 = auto | population_urban = | population_metro = 4010436 | population_density_metro_km2 = auto | demographics_type1 = Dhémografi | demographics1_title1 = Agama<ref name="SP2010agama">Data Sensus Penduduk 2010 - Badan Pusat Statistik Republik Indonesia <http://sp2010.bps.go.id/index.php/site/tabel?tid=321&wid=3400000000&lang=id></ref> | area_code = (+62) 274 | area_code_type = Kodhe laladan | registration_plate = AB | blank_name_sec1 = [[Human Development Index|HDI]] | blank_info_sec1 = {{increase}} 0.837 ({{fontcolor|#007B00|Dhuwur banget}}) | website = {{URL|http://www.jogjakota.go.id/}} {{id icon}} | demographics1_info1 = [[Islam]] 83.22%<br> [[Katulik]] 9.39%<br> [[Protèstan]] 6.26%<br> [[Buda]] 0.29%<br> [[Hindhu]] 0.20%<br> [[Kong Hu Cu]] 0.02% <br> Liyané 0.01% | timezone = WIK | utc_offset = +7 | parts_type = [[Kacamatan]] | parts_style = coll | p1 = [[Tegalreja, Kutha Ngayogyakarta|Tegalreja]] | p2 = [[Jetis, Kutha Ngayogyakarta|Jetis]] | p3 = [[Gandakusuman, Kutha Ngayogyakarta|Gandakusuman]] | p4 = [[Danurejan, Kutha Ngayogyakarta|Danurejan]] | p5 = [[Gedhongtengen, Kutha Ngayogyakarta|Gedhongtengen]] | p6 = [[Ngampilan, Kutha Ngayogyakarta|Ngampilan]] | p7 = [[Wirabrajan, Kutha Ngayogyakarta|Wirabrajan]] | p8 = [[Mantrijeron, Kutha Ngayogyakarta|Mantrijeron]] | p9 = [[Kraton, Kutha Ngayogyakarta|Kraton]] | p10 = [[Gandamanan, Kutha Ngayogyakarta|Gandamanan]] | p11 = [[Pakualaman, Kutha Ngayogyakarta|Pakualaman]] | p12 = [[Mergangsan, Kutha Ngayogyakarta|Mergangsan]] | p13 = [[Umbulharja, Kutha Ngayogyakarta|Umbulharja]] | p14 = [[Kuthagedhé, Kutha Ngayogyakarta|Kuthagedhé]] }} '''Kutha Ngayogyakarta''' ([[Jawa]]: ꦏꦸꦛꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ, [[Pegon]]: كوڟا ڠايَوڮياكارتا) utawa cekaké '''Kutha Yogya''' iku [[kutha krajan]] [[Daerah Istimewa Yogyakarta]]. Kutha iki naté dadi [[kutha krajan]] [[Indonésia]] ing jaman [[révolusi]]. Kajaba iku kutha iki minangka kutha krajan [[Daerah Istimewa Yogyakarta]], kang dipanggedhèni déning [[Hamengkubuwono X|Sri Sultan Hamengkubuwana X]] lan [[Paku Alam X|Sri Paduka Paku Alam X]]. Ngayogyakarta kaloka minangka kutha pelajar, amarga amèh 20% kang ndunungi produktifé wujud pelajar lan ana 137 pawiyatan luhur. Pawiyatan luhur kang diduwèni pamaréntah antarané [[Universitas Gadjah Mada]], [[Universitas Negeri Yogyakarta]], [[Institut Seni Indonesia Yogyakarta|Institut Seni Indonésia Yogyakarta]] lan [[Universitas Islam Negeri Sunan Kalijaga]]. Pérangan saka Kutha Ngayogyakarta, ya iku Kuthagedhé, tau dadi punjer [[Kasultanan Mataram]] antara [[1575]]-[[1640]]. Kraton (Pura) Sultan kang isih duwé fungsi sajeroning makna kang sakbeneré ya iku kraton Kasultanan Ngayogyakarta, kang dadi pecahan saka [[Mataram]]. == Sajarah == Madegé Kutha Ngayogyakarta diwiwiti kanthi anané Prajanjèn Giyanti ing tanggal 13 Fèbruari 1755 kang ditandatangani Kompeni [[Walanda]] ya iku déning Gubernur [[Nicholas Hartingh]] makili Gubernur Jendral [[Jacob Mossel]]. Isi Prajanjian Gianti iku mau: Nagara Mataram dipérang dadi loro: Setengah isih dadi Hak Krajan Surakarta, setengah liyané dadi Hak [[Pangeran Mangkubumi|Pangéran Mangkubumi]]. Sajeroning prejanjèn mau uga Pengèran Mangkubumi diakoni dadi Raja ing setengah laladan Pedalaman krajan [[Jawa]] kanthi Gelar Sultan Hamengkubuwana Sénapati Ing Ngalaga Ngabdul Rakman Sayidin Panatagama Khalifatullah. Déné laladan-laladan kang dadi kakuwasané ya iku Mataram (Ngayogyakarta), Pojong, Sukawati, Bagelen, Kedhu, Bumigedhé lan ditambah laladan mancanagara ya iku; Madiun, Magetan, Cirebon, saparo Pacitan, Kartasura, Kalangbret, Tulungagung, Majakerta, Bojanegara, Ngawèn, Sela, Kuwu, Wanasari, Grobogan. Sawisé rampung Prajanjian Pembagéyan Laladan iku, Pengéran Mangkubumi kang kawastanan Sultan Hamengkubuwana I sigra ngukuhaké yèn laladan Mataram kang ana ing sajeroning kakuwasané iku dijenengi Ngayogyakarta Hadiningrat lan kutha krajané ing Ngayogyakarta. Katetepan iki diumumaké ing tanggal 13 Maret 1755. Panggonan kang dipilih dadi kutha krajan lan punjer papréntahan iki ya iku [[alas]] kang ingaran Beringin, kang wis ana désa ciliké ya iku Pachetokan, lan ana sawijining pasanggrahan kang jenengé Garjitawati, kang diyasa déning [[Pakubuwana II|Susuhunan Pakubuwana II]] lan jenengé banjur diowahi dadi Ayodya. Sawisé panetepan mau diwedharaké, Sultan Hamengkubuwana sigra mrintahaké marang rakyat supaya mbabad alas mau kanggo diadegaké sawijining karaton. Sadurungé karaton iku dadi, [[Sultan Hamengkubuwana I]] ngersakaké manggon ing pasanggrahan Ambarketawang laladan Gamping, kang pinuju digawé uga. Manggon kanthi resmi ing papan mau ya iku tanggal 9 Oktober 1755. Saka papan iki panjenengané tansah ngawasi lan ngatur pangyasa kraton kang pinuju digarap. Setaun sabanjuré Sultan Hamengkubuwana I ngersakaké lumebu Pura ayar kanggo ngresmèkaké. Kanthi mangkono wis madeg Kutha Ngayogyakarta utawa kanthi jeneng wutuh ya iku Nagari Ngayogyakarta Hadiningrat. Pasanggrahan Ambarketawang ditinggal déning Sultan Hamengkubuwana lan pindhah menyang karaton kang anyar. Pahargyan jumenenging kutha digelar ing tanggal 7 Oktober 1756<ref>[http://www.jogjakota.go.id/index/extra.detail/21 Sajarah Kutha Ngayogyakarta ing situs resmi]</ref> == Géografi == Kutha Ngayogyakarta dumunung ing tengahing Provinsi [[Daerah Istimewa Yogyakarta|DIY]], kanthi wates wewengkon: * Sisih lor: [[Kabupatèn Sléman]] * Sisih wétan: [[Kabupatèn Bantul]] & [[Kabupatèn Sléman]] * Sisih kidul: [[Kabupatèn Bantul]] * Sisih kulon: [[Kabupatèn Bantul]] lan [[Kabupatèn Sléman]] Wewengkon Kutha Ngayogyakarta gumêlar ing antarané 110° 24′ 19″ nganti 110° 28′ 53″ [[Bujur Wétan]] lan 7° 15′ 24″ nganti 7° 49′ 26″ [[Lintang Kidul]] kanthi dhuwuring èlevasi rata-rata 114 m sadhuwuré lumahing sagara.<ref>[http://www.jogjakota.go.id/index/extra.detail/22 Data geografis Kutha Ngayogyakarta ing Situs resmi Kutha Ngayogyakarta]</ref> Luas wilayah Kota Yogyakarta iku 32,5&nbsp;km².<ref>{{Cite web|url=https://sippa.ciptakarya.pu.go.id/sippa_online/ws_file/dokumen/rpi2jm/DOCRPIJM_a3a833ff01_BAB%20IVBab%204%20Profil%20Kabupaten%20Kota%20Yogyakarta.pdf|title=Kahanan Geografi|last=Kutha Ngayogyakarta|first=Admin|access-date=2021-10-11}}{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>   == Papréntahan == Kutha Ngayogyakarta katata sajeroning cacah 14 [[kacamatan|Kemantren.]] Kemantren-kemantren ing Kutha Ngayogyakarta kasebut ya iku: * [[Tegalreja, Kutha Ngayogyakarta|Tegalreja]] * [[Jetis, Kutha Ngayogyakarta|Jetis]] * [[Gandakusuman, Kutha Ngayogyakarta|Gandakusuman]] * [[Danurejan, Kutha Ngayogyakarta|Danurejan]] * [[Gedhongtengen, Kutha Ngayogyakarta|Gedhongtengen]] * [[Ngampilan, Kutha Ngayogyakarta|Ngampilan]] * [[Wirabrajan, Kutha Ngayogyakarta|Wirabrajan]] * [[Mantrijeron, Kutha Ngayogyakarta|Mantrijeron]] * [[Kraton, Kutha Ngayogyakarta|Kraton]] * [[Gandamanan, Kutha Ngayogyakarta|Gandamanan]] * [[Pakualaman, Kutha Ngayogyakarta|Pakualaman]] * [[Mergangsan, Kutha Ngayogyakarta|Mergangsan]] * [[Umbulharja, Kutha Ngayogyakarta|Umbulharja]] * [[Kuthagedhé, Kutha Ngayogyakarta|Kuthagedhé]] == Walikutha Yogyakarta == {| class="wikitable" |- ! No ! Walikutha ! Mangsa tugas |- | 1 | M. Enoch | Mèi 1947-Juli 1947 |- | 2 | Mr. [[Soedarisman Poerwokoesoemo]] | Juli 1947-Januari 1966 |- | 3 | Soedjono A. Y. | Januari 1966-November 1975 |- | 4 | H. Ahmad | November 1975-Mèi 1981 |- | 5 | Soegiarto | 1981-1986 |- | 6 | Djatmiko D | 1981(?)/6-1991 |- | 7&8 | R. Widagdo | 1991-2001 |- | 9 | Herry Zudianto | 2001-2006 |- | 10 | Herry Zudianto | 2006-2011 |- | 11 | Haryadi Suyuti | 2011-2016 (sedang menjabat) |} == Kutha kembar == * {{flagicon|Koréa Kidul}} [[Gangbuk-gu]], [[Koréa Kidul]] * {{flagicon|Libanon}} [[Baalbek]], [[Lebanon]] * {{flagicon|Vietnam}} [[Hue]], [[Vietnam]] * {{flagicon|Cina}} [[Hefei]], [[Cina]] * {{flagicon|Suriname}} [[Commewijne District]], [[Suriname]] == Réferènsi == {{reflist}} == Deleng uga == * [[Daerah Istimewa Yogyakarta]] == Pranala njaba == * [http://www.jogja.go.id/ Situs Web Resmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090316184034/http://www.jogja.go.id/ |date=2009-03-16 }} * [http://www.jogja.com Jogja.com] * [http://www.trulyjogja.com/ Ada Apa di Jogja?] * [http://www.gudeg.net Direktori Info Kutha Ngayogyakarta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110318064559/http://gudeg.net/ |date=2011-03-18 }} * [https://web.archive.org/web/20070405070738/http://www.yogyes.com/id/ Wisata Jogja / Yogyakarta] * [http://www.Jogjacity.com/ Unofficial Site Of Jogja City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180211020718/http://jogjacity.com/ |date=2018-02-11 }} [[Daerah Istimewa Yogyakarta]] {{Kutha Ngayogyakarta}} {{DI Yogyakarta}} [[Kategori:Kutha ing Indonésia|Ngayogyakarta]] [[Kategori:Kutha Ngayogyakarta| ]] {{stub}} 9kf10vv508m91vlo0frsx8ig67vxy9p Bal-balan 0 7626 1761539 1757078 2026-11-14T15:54:16Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761539 wikitext text/x-wiki {{multiscript|Bal-balan|ꦧꦭ꧀ꦧꦭꦤ꧀}} [[Gambar:Soccer ball.svg|thumb|Bal kang biyasa kanggo bal-balan]] [[Gambar:Football in Bloomington, Indiana, 1996.jpg|thumb|Sawijining panyerang (abang) nggiring bal.]] [[File:Boys playing street football in Egypt.jpg|thumb|bocah bal-balan ing [[Mesir]]]] [[Gambar:La mejor Hinchada de Futbol Argentino.jpg|thumb|Ing bal-balan, tujuan dhasar para penggemar yaiku nyengkuyung timnya sajrone pertandingan kasebut]] '''Bal-balan''' iku dolanan [[bal]] kang dimainaké déning rong tim, lan saben tim dumadi saka 11 juru main. Lumebu ing abad 21, ulah raga iki wis dimainaké punjul 250 yuta [[wong]] ing 200 [[nagara]], lan ndadèkaké ulah raga paling kondhang ing [[donya]].<ref name=EB>{{cite web|title= Overview of Soccer |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/550852/football|publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=4 Juni 2008}}</ref><ref>{{cite book |last=Guttman |first=Allen |editor=Eric Dunning, Joseph A. Maguire, Robert E. Pearton |title=The Sports Process: A Comparative and Developmental Approach |year=1993 |access-date=26 Januari 2008 |publisher=Human Kinetics |location=Champaign |isbn=0-88011-624-2 |page=129 |chapter=The Diffusion of Sports and the Problem of Cultural Imperialism |chapter-url=http://books.google.com/books?id=tQY5wxQDn5gC&pg=PA129&lpg=PA129&dq=world's+most+popular+team+sport&source=web&ots=6ns3wVUEGV&sig=SZPKYSDMJBrO1uV4mPxNbKyAuJY#PPA129,M1 |quote=the game is complex enough not to be invented independently by many preliterate cultures and yet simple enough to become the world's most popular team sport }}</ref><ref>{{cite book |last=Dunning |first=Eric |authorlink=Eric Dunning |title=Sport Matters: Sociological Studies of Sport, Violence and Civilisation |year=1999 |access-date=26 Januari 2008 |publisher=[[Routledge]] |location=London |isbn=0-415-06413-9 |page=103 |chapter=The development of soccer as a world game |chapter-url=http://books.google.com/books?id=X3lX_LVBaToC&pg=PA105&lpg=PA105&dq=world's+most+popular+team+sport&source=web&ots=ehee9Lr9o1&sig=nyvDhcrPoR8lXhYKE7k4CZYg_qU#PPA103,M1 |quote=During the twentieth century, soccer emerged as the world's most popular team sport }}</ref><ref>{{cite book |last1=Mueller |first1=Frederick |last2=Cantu |first2=Robert |last3=Van Camp |first3=Steven |title=Catastrophic Injuries in High School and College Sports |year=1996 |access-date=26 Januari 2008 |publisher=Human Kinetics |location=Champaign |isbn=0-87322-674-7 |page=57 |chapter=Team Sports |chapter-url=http://books.google.com/books?id=XG6AIHLtyaUC&pg=PA57&lpg=PA57&dq=soccer+most+popular+team+sport&source=web&ots=QzydYB5Am0&sig=w_ouIgmegjytYFfWy7k92guTNfU#PPA57,M1 |quote=Soccer is the most popular sport in the world and is an industry worth over US$400 billion world wide. 80% of this is generated in Europe, though its popularity is growing in the United States. It has been estimated that there were 22 million soccer players in the world in the early 1980s, and that number is increasing. In the United States soccer is now a major sport at both the high school and college levels }}</ref> Bal-balan iku tujuané nyithak gol sakakèh-akèhé kanthi nganggo bal saka kulit ing gawang mungsuh. Bal-balan dimainaké ing njero lapangan kang dhapuré pesagi dawa, ing dhuwur [[suket]] utawa [[suket sintètis]]. Lumrahé kang tukang jaga gawang kang duwé hak démok bal nganggo [[tangan]] utawa lengen ing njero laladan gawangé, nanging 10 (sepuluh) juru main saliyané amung diidinaké nggunakaké kabèh awaké saliyané tangan, lumrahé nganggo [[sikil]] kanggo nendhang, [[dhadha]] kanggo ngontrol, lan [[sirah]] kanggo nyundhul bal. Tim kang nyithak gol luwih akèh ing akir iku dadi kang menang. Nanging angger nganti wektu entèk isih imbang, bisa dianakaké undhian, ndawakaké wektu utawa adu penalti, iku manut karo format kang gawé kejuwaran.<ref name="in">[http://www.sports-information.org/soccer.htm Sports-information.org] Soccer. Diaksès tanggal 9 Agustus 2011.</ref> Aturan permainan/tetandhingan lumrahé dianyaraké saben taun déning indhuk organisasi bal-balan internasional ([[FIFA]]), kang uga nindakaké [[Piala Donya FIFA|Piala Donya]] saben patang taun sapisan.<ref>{{cite web |url=http://www.fifa.com/en/marketing/newmedia/index/0,3509,10,00.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061230124633/http://www.fifa.com/en/marketing/newmedia/index/0,3509,10,00.html |archive-date=2006-12-30 |title=2002 FIFA World Cup TV Coverage |publisher=FIFA |date=5 Dhésèmber 2006 |access-date=6 Januari 2008 |url-status=live }}</ref> == Sajarah == Sajarahé ulah raga bal-balan diwiwiti awit abad angka 2 lan angka 3 sadurungé [[Masèhi]] ing [[Cina]].<ref name="test">[http://www.historyofsoccer.info/ Historyofsoccer.info] History Of Soccer! 2006. Geno Jezek. Diaksès tanggal 8 Agustus 2011.</ref> Ing jaman [[Dinasti Han]] mau, [[masarakat]] nggiring bal asalé saka kulit lan nendhang tumuju jaring kang cilik.<ref name="test"/> Dolanan mèh padha uga dimainaké ing [[Jepang]] kanthi sinebut Kemari.<ref name="test2">[http://www.sportsknowhow.com/soccer/history/soccer-history.shtml Sportsknowhow.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502190556/http://sportsknowhow.com/soccer/history/soccer-history.shtml |date=2013-05-02 }}, HISTORY OF SOCCER. Page 1-3. Diakses pada 9 Agustus 2011.</ref> Ing [[Italia]], dolanan nendhang lan nggawa bal uga disenengi wiwit abad angka 16.<ref name="test2"/> Bal-balan modhèren wiwit ngrembaka ing [[Inggris]] lan dadi banget disenengi.<ref name="test"/> Ing sapérangan kompetisi, permainan iki nimbulaké akèh kekerasan suwéné tetandhingan saéngga akiré [[Edward III saka Inggris|Raja Edward III]] nglarang ulah raga iki dimainké nalika taun 1365.<ref name="test"/> Raja James I saka [[Sekotlan]] uga njurung larangan kanggo main bal-balan.<ref name="test"/> Nalika taun 1815, sawijining pakembangan gedhé njalari bal-balan dadi kondhang ing lingkungan [[universitas]] lan [[sekolah]].<ref name="test"/> Lair bal-balan modhèren dumadi ing Freemasons Tavern taun 1863 nalika 11 sekolah lan klub kumpul lan ngrumusaké aturan baku kanggo permainan mau.<ref name="test2"/> Bebarengan karo iku, dumadi pamisahan kang cetha antarané ulah raga [[rugby]] karo bal-balan (soccer).<ref name="test2"/> Nalika taun 1869, nggawa bal nganggo tangan wiwit dilarang sajeroning bal-balan.<ref name="test"/> Sakwéné taun 1800-an, ulah raga mau digawa déning [[pelaut]], [[pedagang]], lan bala Inggris menyang manéka wilahan donya.<ref name="test"/> Nalika taun 1904, asosiasi paling dhuwur bal-balan donya (FIFA) diwangun lan ing awal taun 1900-an, manéka kompetisi dimainké ing manéka nagara.<ref name="test"/> == Peraturan bal-balan == Peraturan resmi permainan bal-balan (''Laws of the Game'') ya iku: * Peraturan 1: [[Lapangan]] bal-balan * Peraturan 2: [[Bal (bal-balan)|Bal]] * Peraturan 3: Gunggung Pamain * Peraturan 4: Piranti Pamain * Peraturan 5: Wasit kang ngatur tetandhingan * Peraturan 6: [[Asisten wasit (bal-balan)|Asisten wasit]] * Peraturan 7: Wektu Permainan * Peraturan 8: Bal metu lan ing njero lapangan * Peraturan 9: Cara olèh angka * Peraturan 10: [[Offside (bal-balan)|Offside]] * Peraturan 11: Pelanggaran * Peraturan 12: Tendhangan bébas * Peraturan 13: Tendhangan * Peraturan 14: Lemparan jero * Peraturan 15: Tendhangan gawang [[Gambar:Football pitch metric.svg|thumb|300px|Lapangan bal-balan]] <!-- Selain peraturan-peraturan di atas internasional , keputusan-keputusan Badan Asosiasi Sepak bola Laladan (IFAB) lainnya turut menambah peraturan dalam sepak bola. == Tujuan permainan == Dua tim yang masing-masing terdiri dari 11 orang bertarung untuk memasukkan sebuah bola bundar ke gawang lawan ("mencetak gol"). Tim yang mencetak lebih banyak gol adalah sang pemenang (biasanya dalam jangka waktu 90 menit, tetapi ada cara lainnya untuk menentukan pemenang jika hasilnya seri). akan diadakan pertambahan waktu 2x 15 menit dan apabila dalam pertambahan waktu hasilnya masih seri akan diadakan adu penalti yang setiap timnya akan diberikan lima kali kesempatan untuk menendang bola ke arah gawang dari titik penalti yang berada di dalam laladan kiper hingga hasilnya bisa ditentukan. Peraturan terpenting dalam mencapai tujuan ini adalah para pemain (kecuali penjaga gawang) tidak boleh menyentuh bola dengan tangan mereka selama masih dalam permainan. == Taktik Permainan == Taktik yang biasa dipakai oleh klub-klub sepak bola adalah sebagai berikut: # [[4-4-2]] (klasik: empat pemain belakang/skipper) # [[4-4-2]] (dengan dua gelandang sayap) # [[4-4-1-1]] (2 pasang gelandang sayap,satu gelandang serang dan striker tunggal) # [[4-2-4]] (2 sayap) # [[4-3-2-1]] (3 pemain gelandang tengah,2 gelandang serang,dan striker tunggal) # [[4-3-1-2]] (4 bek,3 gelandang bertahan,1 penyerang lubang,2 striker) # [[4-5-1]] (4 bek,2 sayap,3 gelandang,1 striker) # [[4-3-3]] (4 bek,3 gelandang bertahan,2 striker sayap,1 striker tengah) # [[4-2-3-1]] (2 bek tengah,2 bek sayap, 2 winger,1 penyerang lubang,1 striker) # [[4-3-3]] (2 bek sayap,2 bek tengah,2 sayap,1 gelandang bertahan,3 striker tengah) # [[4-1-4-1]] (4 bek,1 gelandang bertahan,4 gelandang,1 striker) # [[3-4-3]] (dengan winger) # [[3-5-2]] (dengan libero/sweeper) # [[3-5-2]] (tanpa libero/sweeper) # [[3-6-1]] # [[5-4-1]] # [[5-3-2]] ( 3 striker,2striker sayap, 3 gelandang , 2 bek ) Taktik yang dipakai oleh sebuah tim selalu berubah tergantung dari kondisi yang terjadi selama permainan berlangsung. Pada intinya ada tiga taktik yang digunakan yaitu; '''Bertahan''', '''Menyerang''', dan '''Normal'''. == Ofisial == Sebuah pertandingan diperintah oleh seorang [[Wasit (sepak bola)|wasit]] yang mempunyai "wewenang penuh untuk menjalankan pertandingan sesuai Peraturan Permainan dalam suatu pertandingan yang telah diutuskan kepadanya" (Peraturan 5), dan keputusan-keputusan pertandingan yang dikeluarkannya dianggap sudah final. Sang [[wasit]] dibantu oleh dua orang [[Asisten wasit (sepak bola)|asisten wasit]] (dulu dipanggil hakim/penjaga garis). Dalam banyak pertandingan wasit juga dibantu seorang [[ofisial keempat]] yang dapat menggantikan seorang ofisial lainnya jika diperlukan.selain itu juga mereka membutuhkan alat-alat untuk membantu jalannya pertandingan seperti: # papan pengganti pemain # meja dan kursi == Peraturan == === Lapangan permainan === [[Berkas:Football pitch metric.png|thumb|300px|Ukuran lapangan standar]] # Ukuran: panjang 100-110 m x lebar 64-75 m # Garis batas: garis selebar ... cm, yakni garis sentuh di sisi, garis gawang di ujung-ujung, dan garis melintang tengah lapangan; ... m lingkaran tengah; tak ada tembok penghalang atau papan # Laladan penalti: busur berukuran 18 m dari setiap pos # Garis penalti: 11 m dari titik tengah garis gawang # Garis penalti kedua: ... m dari titik tengah garis gawang # Zona pergantian: laladan ... m (... m pada setiap sisi garis tengah lapangan) pada sisi tribun dari pelemparan {{br}} # Gawang: lebar 7 m x tinggi 2,5 m # Permukaan laladan pelemparan: halus, rata, dan tak abrasif === Bola === # Ukuran: 68-70 cm # Keliling: 100 cm # Berat: 410-450 gram # Lambungan: 1000 cm pada pantulan pertama # Bahan: karet atau karet sintetis (buatan) === Tim === # Jumlah pemain maksimal untuk memulai pertandingan: 11, salah satunya penjaga gawang # Jumlah pemain maksimal keluar lapangan(tidak termasuk cedera): 4 # Jumlah pemain cadangan maksimal: 12 # Jumlah wasit: 1 # Jumlah hakim garis: 2-4 # Batas jumlah pergantian pemain: 3 kecuali pertandingan uji coba === Perlengkapan permainan === # Kaos bernomor (sejak tahun 1954) # Kaos kaki # Pelindung tulang kering # Alas kaki bersolkan karet # Harus menggunakan sepatu bola === Lama permainan === # Lama normal: 2x45 menit # Lama istirahat: 15 menit # Lama perpanjangan waktu: 2x15 menit (bila hasil masih imbang setelah 2 x 45 menit waktu normal) # Ada [[adu penalti]] jika jumlah gol kedua tim seri saat perpanjangan waktu selesai. # ''Time-out'': 1 per tim per babak; tak ada dalam waktu tambahan # Waktu pergantian babak: maksimal 15 menit == Wasit sebagai pengukur waktu resmi == [[Wasit (sepak bola)|Wasit]] yang memimpin pertandingan sejumlah 1 orang dan dibantu 2 orang sebagai [[asisten wasit (sepak bola)|hakim garis]]. Kemudian dibantu wasit cadangan yang membantu apabila terjadi pergantian pemain dan mengumumkan tambahan waktu. Pada [[Piala Dunia FIFA 2006|Piala Dunia 2006]], digunakan ofisial ke-lima. Penggunaan 2 wasit sempat dicoba pada copa italia.Penggunaan 4 hakim garis kabarnya juga dicoba di piala dunia 2010,dimana 2 diantaranya berada di belakang gawang. == Percobaan penggunaan gol emas dan gol perak == ''Lihat:'' [[Gol perak]]; [[Gol emas]]. Pada akhir [[1990-an]], IFAB mencoba membuat pertandingan lebih mungkin berakhir tanpa memerlukan adu penalti, yang sering dianggap sebagai cara yang kurang tepat untuk mengakhiri pertandingan. Contohnya adalah sistem [[gol perak]] yang mengakhiri pertandingan jika sebuah gol dicetak pada perpanjangan waktu pertama, dan [[gol emas]] yang mengakhiri pertandingan jika sebuah gol dicetak pada perpanjangan waktu kedua. Kedua sistem ini telah dihentikan oleh IFAB. == Kejuaraan internasional besar == Kejuaraan internasional terbesar di sepak bola ialah [[Piala Dunia (Sepak bola)|Piala Dunia]] yang diselenggarakan oleh [[Fédération Internationale de Football Association]]. Piala Dunia diadakan setiap empat tahun sekali. Lebih dari 190 timnas bertanding di turnamen kualifikasi regional untuk sebuah tempat di babak final. Turnamen babak final yang berlangsung selama empat minggu kini melibatkan 32 timnas (naik dari 24 pada tahun [[1998]]). Kejuaraan internasional yang besar di setiap bawana adalah: * Éropa: [[Piala Éropa]] atau dikenal dengan nama ''Euro'' * Amérika Selatan: [[Copa América]] * Afrika: [[Piala Afrika]] * Asia: [[Piala Asia]] * Amérika Utara: [[Piala Emas CONCACAF]] * Oseania: [[Piala Oseania]] * Indonesia: [[Liga Indonesia]] == Piala dunia mini (piala konfederasi) == Ajang tingkat klub terbesar di [[Éropa]] adalah [[Liga Champions]] lalu [[Europa League]], sementara di [[Amérika Selatan]] adalah [[Copa Libertadores]]. Di [[Asia]], [[Liga Champions Asia]] adalah turnamen tingkat klub terbesar. Sepak bola sudah dimainkan di [[Olimpiade musim panas|Olimpiade]] sejak tahun [[1900]]. (kecuali pada Olimpiade tahun [[1932]] di [[Los Angeles]]). Awalnya ini hanya untuk pemain-pemain amatir saja, namun sejak [[Olimpiade Los Angeles 1984]] pemain profesional juga mulai ikut bermain, disertai peraturan yang mencegah nagara-nagara daripada memainkan tim terkuat mereka. Pada saat ini, turnamen Olimpiade untuk pria merupakan turnamen U-23 yang boleh ditamnbahi 3 pemain di atas umur. Akibatnya, turnamen ini tidak mempunyai kepentingan internasional dan prestise yang sama dengan Piala Dunia, atau bahkan dengan Euro, Copa America atau Piala Afrika. Sebaliknya, turnamen Olimpiade untuk wanita membawa prestise yang hampir sama seperti [[Piala Dunia Wanita FIFA]]; turnamen tersebut dimainkan oleh tim-tim internasional yang lengkap tanpa batasan umur. == Sepak bola di Indonesia == Permainan sepak bola di Indonesia juga berkembang pesat. Ini ditandai dengan berdirinya [[Persatuan Sepak Bola Seluruh Indonesia]] ([[PSSI]]) pada tahun [[1930]] di [[Yogyakarta]] yang diketuai oleh [[Soeratin Sosrosoegondo]]. Untuk menghargai jasanya, mulai tahun [[1966]] diadakan kejuaraan sepak bola Piala Soeratin (Soeratin Cup) yakni kejuaraan sepak bola tingkat taruna remaja. Pada saat ini permainan sepak bola digemari -oleh hampir seluruh lapisan masyarakat di Indonesia. --> === Organisasi === *[[Fédération Internationale de Football Association|Fédération Internationale de Football Association (FIFA)]] (donya) * [[UEFA]] (eropah) * [[Konfederasi Bal-balan Amérika Kidul|CONMEBOL]] (Amérika Latin) * [[CONCACAF]] (Amérika) *[[Asian Football Confederation|AFC]] (Asia) * [[Konfederasi Bal-balan Afrika|CAF]] (Afrika) * [[Federasi Bal-balan Oséania|OFC]] (Oséania) *[[PSSI]] (Indonésia) === Jinis liyané === * [[Bal-balan wanita]] * [[Bal-balan Paralimpik]] (kanggo wong cacad) * Bal-balan ruwangan (''indoor''): ''[[five a side football]]'', [[futsal]] lan ''[[indoor soccer]]'' * [[Futsal]] * [[Sepak takraw]] === Èlemèn permainan === * [[Peraturan gol tandang]] (''away goals'') * [[Adu penalti]], racaké diwakili déning 5 juru main saka saben tim. * [[Formasi (bal-balan)|Formasi]]-posisi tim ing lapangan * ''[[Hattrick]]'', yèn sajeroning siji tetandhingan siji juru main bisa nyithak 3 gol. * [[Taktik lan kemampuan indhividhual (bal-balan)|Taktik lan kemampuan individual]]-cathetan ngenani cara main bal-balan * [[Posisi (bal-balan)|Posisi]]-posisi juru main * ''[[quattrick]]'', yèn siji juru main bisa nyithak 4 gol sajeroning 1 tetandhingan. == Paribasan == Aku dinggo bal-balan, tegesé aku didadèkaké sasaran, utawa kanggo uncal-uncalan. == Réferènsi == {{reflist}} == Uga delengen == * [[Bal-balan gagrag Amérika Sarékat]] == Pranala njaba == {{Commons|Football (Soccer)}} * [http://www.fifa.com/ Federation Internationale de Football Association (FIFA)] * [https://web.archive.org/web/20070901044035/http://fifa.com/worldfootball/lawsofthegame.html Laws of the Game (LOTG)] * [http://www.rsssf.com/ The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF)] * [https://web.archive.org/web/20100915142615/http://www.pssi-football.com/id/index.php Persatuan Sepak bola Seluruh Indonesia (PSSI)] {{Bal-balan internasional}} [[Kategori:Bal-balan|*]] srrb9uug92rfy1q76xw353i90dfstsb Subali 0 19410 1761613 1759976 2026-11-15T03:28:50Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761613 wikitext text/x-wiki {{TMH Infobox| | Image = COLLECTIE TROPENMUSEUM Wajangpop voorstellende een aap mogelijk Subali TMnr 4833-25.jpg | Caption = Resi Subali | Nama = Subali | Devanagari = वाली | Ejaan_Sansekerta = Valī | Nama_lain = Wali, Balin, Raden Guwarsa | Golongan = Pandhita [[Wanara]] | Pasangan = [[Dewi Tara]] | Asal = [[Padhepokan Grastina]] |Senjata=[[Aji Pancasona]]}} '''Subali''' iku putrané [[Resi Gotama]] ing Pertapan Grastina (ing padhalangan sok diarani pertapan Pancuranmanik) klawan [[Dèwi Indradi]] utawa Windradi. Wujudé Subali iku kethèk, nanging bisa tatajalma (omong). Cupu manik Asthagina Mauné Subali iku wujud manungsa lumrah, kepara wujudé satriya bagus, kanthi asma Guwarsa iya Anjanarka. Dhèwèké bisa salin wewujudan kaya ngono iku, amarga péngin ndarbèni cupu manik Asthagina duwèké mbakyuné kang sesilih Dèwi Anjani. Dèwi Anjani duwé dolanan wujud cupu manik kang banget éndahé. Yèn tutupé cupu dibukak, ing njeron cupu iku katon ana jagad saisiné, lan bisa kanggo mangerteni kaanan marcapada utawa lelakon apa kang bakal dumadi samengkoné. Mula Guwarsa klawan adhiné kang asma Guwarsi utawa Anjaningrat iya banjur kepéngin ndarbèni cupu ajaib iku. Sekawit cupu iku ditembung mung arep disilih sawatara, nanging Anjani ora mènèhaké. Wusana Guwarsa lan Guwarsi enték kesabarané. Cupu manik arep direbut saka tangané Anjani, lan mesthi waé Anjani iya ngukuhi cupu dhuwèké iku. Wusanana dadi padudon ramé. Endang Suwareh (Suwarsih), pamomongé Anjani gagé misah bocah telu kang padha regejegan nanging dikipataké nganti tiba klumah. Dèwi Anjani banjur lumayu sowan ramané, Resi Gotama. Äna apa kok padha oyak-oyakan kaya patrapé bocah cilik ?,"pitakoné Resi Gotama. Guwarsa matur, "Rama, Kakangmbok Anjani gadhah cupu manik ingkang wujudipun saklangkung saé sanget. Cupu wau saged kanggé mriksani lelampahan ingkang badhé dumados. Lha kula péngin saged ngampil boten kétang namung sakedhéping netra, nanging boten dipunkeparengaken déning kakangmbok Anjani," "Boten dhing rama. Piyambakipun meksa péngin ngrebat cupu gadhahan kula,"Anjani suwala. "Wis..wis, damar mancung cinupet, kowé kabèh ora susah padha regejegan. Coba endi saiki cupu kang marakaké ramé iku ?,"pangandikané Resi Gotama. Pucet sanalika pasuryané Dèwi Anjani. Dhèwèké kelingan piwelingé ibuné, aja pisan-pisan cupu iku kepriksan déning Sang Resi Gotama. Barang iku pancèn wadi banget. Cupu kang kanggo rebutan iku mau banjur disuwun déning Sang Resi Gotama. Dèwi Anjani sangsaya luwih wedi marang dukané ramané ketimbang ibuné. Wusana cupu manik Asthagina iku dicaosaké. Kaget Sang Resi Gotama dupi priksa wewujudané cupu manik kang éndah sumorot anelahi. Sangsaya kejot manèh panggalihé Sang Resi bareng ngawuningani isi njeron cupu iku, katon ana gegambarané jagad saisiné: srengéngé (surya), rembulan lan lintang-lintang, tathit lan méga, warna-warna téjané. "Cupu iki saka sapa, Anjani ?,"pandanguné Resi Gotama. Dèwi Anjani ora wani dora, amarga wedi yèn kena soté (upatané) ingkang rama, mula dhèwèké matur walaka (blaka) manawa cupu manik Asthagina iku paringané ingkang ibu, Dèwi Windradi. Resi Gotama nuli dhawuh marang Endang Suwareh supaya ngaturi Dèwi Windradi. Sawisé marak, Dèwi Windradi dinangu déning sang Resi, saka sapa pinangkané cupu manik kang kanggo dolanan Anjani. Dèwi Windradi ora wangsulan, kaya-kaya ana bab kang disingidaké. Brol, waspané tumetes nelesi pipiné. "Hé Windradi, kowé iku duwé kuping apa ora ? Ana wong ditakoni kok meneng waé ora wangsulan. Kepara adol tangis. Apa nék ngono iku terus enték perkarané, iya ? Kaya-kaya ana bab kang winadi kang mbok dhelikaké. Coba yèn aku isi mbok-anggep garwamu, kowé blakaa, ora perlu wedi," Nganti ambal kaping telu Sang Resi anggoné mundhut priksa, nanging Sang Dèwi Windradi tetep meneng waé ora wangsulan. Wasana ndadèkaké dukané Sang Resi Gotama. "Hem, becik temen tekonmu iku Windradi. Ana wong diajak guneman kok mung meneng waé ora wangsulan, malah njegegreg kaya patrapé tugu," Mandi sabdané Sang Resi Gotama, sanalika Dèwi Windradi malih dadi tugu watu. Padha kaget kang samiya mulat. Dèwi Anjani angrerepa supaya Sang Resi njabel "soté"(upatané). Nanging Sang Resi Gotama ora merduli. Kepara tugu watu kedadèyané Dèwi Windradi malah dibuncang anglayang ing gegana. Pungksané tugu watu tiba ing tapel wates kukuban nagara Alengka. Ing tembé tugu iku bisa dadi sarana patiné Patih Prahasta kang dikepruk mustakané nganggo tugu iku déning Jaya Anila, senopatiné Prabu Ramawijaya. Mbarengi sirnané Prahasta, tugu bisa bali dadi wujudé Dèwi Windradi manèh. Sawisé iku, Resi Gotama banjur nyawataké cupu manik Asthagina. Para putrané kadhawuhan mbujung kumleyangé cupu. Anèhé bareng tiba ing bantala, cupu mau dadi sendhang (tlaga kang banjur diarani tlaga Madirdha iya tlaga Sumala. Guwarsa lan Guwarsi kang mbujung kumleyangé cupu, ngira yèn cupu kecemplung ing sendhang. Kekaroné nuli nyemplung sendhang bebarengan. Bareng mentas saka sendhang, kekaroné salin wujud dadi pragosa alias kethèk. Déné Dèwi Anjani lan Endang Suwareh kang tumeka ing sendhang iku ora nyemplung, nanging mung suryan (raup) lan wijik tangan karo sikilé. Wanita kekaroné uga banjur salin wujud dadi manungsa nanging pasuryan lan tangané metu wuluné kadidéné kethèk. Bisané ruwat, Dèwi Anjani banjur kadhawuhan déning ingkang rama, Resi Gotama, supaya mbangunaké tapa "nyanthok" ana ing bengawan Bagiratri. Tembé mburiné Anjani nglairaké putra wujud wanara séta kekasih Bambang Senggana iya Anoman, Endhang Suwareh uga nglairaké wanara ulesé ireng mulus (lutung) banjur kaparingan asma Kapi Suwidha. Sabanjuré Guwarsa uga kadhawuhan tapa ngalong ana alas Sonyapringga lan banjur salin asma dadi Subali. Déné Guwarsi kang kadhawuhan tapa ngidang ana ing alas Dhandaka uga banjur salin asma dadi Sugriwa.==Cupu manik Asthagina== Mauné Subali iku wujud manungsa lumrah, kepara wujudé satriya bagus, kanthi asma Guwarsa iya Anjanarka. Dhèwèké bisa salin wewujudan kaya ngono iku, amarga péngin ndarbèni cupu manik Asthagina duwèké mbakyuné kang sesilih Dèwi Anjani. Dèwi Anjani duwé dolanan wujud cupu manik kang banget éndahé. Yèn tutupé cupu dibukak, ing njeron cupu iku katon ana jagad saisiné, lan bisa kanggo mangerteni kaanan marcapada utawa lelakon apa kang bakal dumadi samengkoné. Mula Guwarsa klawan adhiné kang asma Guwarsi utawa Anjaningrat iya banjur kepéngin ndarbèni cupu ajaib iku. Sekawit cupu iku ditembung mung arep disilih sawatara, nanging Anjani ora mènèhaké. Wusana Guwarsa lan Guwarsi enték kesabarané. Cupu manik arep direbut saka tangané Anjani, lan mesthi waé Anjani iya ngukuhi cupu dhuwèké iku. Wusanana dadi padudon ramé. Endang Suwareh (Suwarsih), pamomongé Anjani gagé misah bocah telu kang padha regejegan nanging dikipataké nganti tiba klumah. Dèwi Anjani banjur lumayu sowan ramané, Resi Gotama. Äna apa kok padha oyak-oyakan kaya patrapé bocah cilik ?,"pitakoné Resi Gotama. Guwarsa matur, "Rama, Kakangmbok Anjani gadhah cupu manik ingkang wujudipun saklangkung saé sanget. Cupu wau saged kanggé mriksani lelampahan ingkang badhé dumados. Lha kula péngin saged ngampil boten kétang namung sakedhéping netra, nanging boten dipunkeparengaken déning kakangmbok Anjani," "Boten dhing rama. Piyambakipun meksa péngin ngrebat cupu gadhahan kula,"Anjani suwala. "Wis..wis, damar mancung cinupet, kowé kabèh ora susah padha regejegan. Coba endi saiki cupu kang marakaké ramé iku ?,"pangandikané Resi Gotama. Pucet sanalika pasuryané Dèwi Anjani. Dhèwèké kelingan piwelingé ibuné, aja pisan-pisan cupu iku kepriksan déning Sang Resi Gotama. Barang iku pancèn wadi banget. Cupu kang kanggo rebutan iku mau banjur disuwun déning Sang Resi Gotama. Dèwi Anjani sangsaya luwih wedi marang dukané ramané ketimbang ibuné. Wusana cupu manik Asthagina iku dicaosaké. Kaget Sang Resi Gotama dupi priksa wewujudané cupu manik kang éndah sumorot anelahi. Sangsaya kejot manèh panggalihé Sang Resi bareng ngawuningani isi njeron cupu iku, katon ana gegambarané jagad saisiné: srengéngé (surya), rembulan lan lintang-lintang, tathit lan méga, warna-warna téjané. "Cupu iki saka sapa, Anjani ?,"pandanguné Resi Gotama. Dèwi Anjani ora wani dora, amarga wedi yèn kena soté (upatané) ingkang rama, mula dhèwèké matur walaka (blaka) manawa cupu manik Asthagina iku paringané ingkang ibu, Dèwi Windradi. Resi Gotama nuli dhawuh marang Endang Suwareh supaya ngaturi Dèwi Windradi. Sawisé marak, Dèwi Windradi dinangu déning sang Resi, saka sapa pinangkané cupu manik kang kanggo dolanan Anjani. Dèwi Windradi ora wangsulan, kaya-kaya ana bab kang disingidaké. Brol, waspané tumetes nelesi pipiné. "Hé Windradi, kowé iku duwé kuping apa ora ? Ana wong ditakoni kok meneng waé ora wangsulan. Kepara adol tangis. Apa nék ngono iku terus enték perkarané, iya ? Kaya-kaya ana bab kang winadi kang mbok dhelikaké. Coba yèn aku isi mbok-anggep garwamu, kowé blakaa, ora perlu wedi," Nganti ambal kaping telu Sang Resi anggoné mundhut priksa, nanging Sang Dèwi Windradi tetep meneng waé ora wangsulan. Wasana ndadèkaké dukané Sang Resi Gotama. "Hem, becik temen tekonmu iku Windradi. Ana wong diajak guneman kok mung meneng waé ora wangsulan, malah njegegreg kaya patrapé tugu," Mandi sabdané Sang Resi Gotama, sanalika Dèwi Windradi malih dadi tugu watu. Padha kaget kang samiya mulat. Dèwi Anjani angrerepa supaya Sang Resi njabel "soté"(upatané). Nanging Sang Resi Gotama ora merduli. Kepara tugu watu kedadèyané Dèwi Windradi malah dibuncang anglayang ing gegana. Pungksané tugu watu tiba ing tapel wates kukuban nagara Alengka. Ing tembé tugu iku bisa dadi sarana patiné Patih Prahasta kang dikepruk mustakané nganggo tugu iku déning Jaya Anila, senopatiné Prabu Ramawijaya. Mbarengi sirnané Prahasta, tugu bisa bali dadi wujudé Dèwi Windradi manèh. Sawisé iku, Resi Gotama banjur nyawataké cupu manik Asthagina. Para putrané kadhawuhan mbujung kumleyangé cupu. Anèhé bareng tiba ing bantala, cupu mau dadi sendhang (tlaga kang banjur diarani tlaga Madirdha iya tlaga Sumala. Guwarsa lan Guwarsi kang mbujung kumleyangé cupu, ngira yèn cupu kecemplung ing sendhang. Kekaroné nuli nyemplung sendhang bebarengan. Bareng mentas saka sendhang, kekaroné salin wujud dadi pragosa alias kethèk. Déné Dèwi Anjani lan Endang Suwareh kang tumeka ing sendhang iku ora nyemplung, nanging mung suryan (raup) lan wijik tangan karo sikilé. Wanita kekaroné uga banjur salin wujud dadi [[manungsa]] nanging pasuryan lan tangané metu wuluné kadidéné kethèk. Bisané ruwat, Dèwi Anjani banjur kadhawuhan déning ingkang rama, Resi Gotama, supaya mbangunaké tapa "nyanthok" ana ing bengawan Bagiratri. Tembé mburiné Anjani nglairaké putra wujud wanara séta kekasih Bambang Senggana iya [[Anoman]], Endhang Suwareh uga nglairaké wanara ulesé ireng mulus (lutung) banjur kaparingan asma Kapi Suwidha. Sabanjuré Guwarsa uga kadhawuhan tapa ngalong ana alas Sonyapringga lan banjur salin asma dadi Subali. Déné Guwarsi kang kadhawuhan tapa ngidang ana ing alas Dhandaka uga banjur salin asma dadi Sugriwa. ==Subali lawan Prabu Maésasura== Nalika Subali lan Sugriwa mbangunaké tapa, kekaroné disraya déwa ngalahaké kraman kang munggah ana kahyangan, ya iku [[ Prabu Mahesasura|Prabu Maésasura]], nata Guwa Kiskendha. Prabu Maésarura iku wujudé buta gedhé nanging asirah maésa (kebo), déné patihé kang aran Lembusura, wujudé buta asirah lembu/ sapi. Sadurungé lumebu ana kedhatoné Prabu Maésasura kang wujud guwa, Subali weling marang Sugriwa supaya nunggu ana jaba. Mengko yèn kang mili saka jero guwa banyu rupané abang, iku ateges kang mati Maésasura lan Lembusura. Yèn kang mili metu rupané putih, tegesé kang mati Subali, mula Sugriwa didhawuhi énggal nablek guwa iku karebèn buta loro iku mati. Anggoné perang ana jero guwa ramé lan suwé banget. Nalika Maésasura-Lembusura léna, déning Subali kekaroné dicandhak, sirahé diadukumba. Sirah ajur metu getih abang campur polo (utek) putih. Dupi priksa iliné banyu abang campur putih, Sugriwa ngira yèn Subali mati sampyuh. Lawangé guwa gagé ditableg, lan Sugriwa banjur munggah kahyangan nyuwun kanugrahan widodari Dèwi Tara. Déwa banjur maringaké Dèwi Tara dadi garwané Sugriwa lan kraton Guwa Kiskedha uga banjur diparingaké Sugriwa. Sugriwa kalilan jumeneng nata ana nagara Guwa Kiskendha kanthi jejuluk Narpati (Prabu) Jaya Sugriwa. ==Aji Pancasona== Kacarita, Subali kang ana sajeroning guwa akhiré bisa metu. Dhèwèké kandha yèn wis trima, nuli ambegawan ing Sonyapringga kanthi peparab Resi Subali. Anggoné tapa ing Sonyapringga, Subali éntuk kanugrahan aji Pancasunya (Pancasona) kang dayané sanajan sadina mati kaping pitu janji isih kambah ing pratala, utawa kasiliring samirana lan kasiram banyu, bisa bali urip manèh. Mula Subali iya digdaya banget. ==Subali lawan Dasamuka== [[Gambar:Rama kills vali.jpg|250px|thumb|Adegan kang nggambaraké patiné Subali ing tangané Rama]] Nalika [[Dasamuka]] lagi nganglang jagad ngambah gegana, dumadakan ngungkuli pertapané Subali saéngga tiba njungkel ing bantala. Dasamuka muring-muring lan ngamuk. Subali arep dipatèni, ning wasana Dasamuka kalah. Dasamuka banjur nglenggana lan banjur nyuwita. Déning Resi Subali Dasamuka kaparingan aji Pancosona, mula tambah digdayané. Dasamuka kang dhasar wataké angkara murka ora seneng yèn ana pawongan kang ngungkuli kadigdayané, sanajan iku guruné pisan. Mula Dasamuka banjur golèk rekadaya supaya Subali ngucik Dèwi Tara lan nagara Guwa Kiskendha. Subali klakon ngrebut Dèwi Tara lan nagara Guwa Kiskendha. Sugriwa banjur kacekel lan disawataké adoh, tumangsang ana wit asem dhampit gedhé. Kejepit pang nganti ora bisa obah. ==Subali tiwas== Sugriwa banjur utusan marang abdiné, Jembawan, supaya golèk pitulungan. Ana dalan Jembawan kepanggih Radhén Rama Reghawa lan Laksmana saka Ayodya kang nuju nggolèki garwané Rama, Rekyan Sinta kang didhusta Dasamuka. Jembawan nyuwun pitungan marang Rama. Saka pitulungané Rama, Subali bisa tiwas ketaman panah Guhyawijaya. Sugriwa sawadyabalané banjur nyuwita marang Rama reghawa mbiyantu adeging nagara anyar ing alas Pancaloka. Nagara anyar iku banjur karan nagara Pancawati, déné Rama Reghawa banjur jumeneng nata kanthi jejuluk Prabu Ramawijaya. Sugriwa banjur jinunjung dadi sénopati agung kanthi pangkat ratu utawa narpati. Mula iya banjur éntuk sesebutan Narpati Jaya Sugriwa. Sugriwa sawadyabalané mbiyantu Prabu Ramawijaya ngrabasa ing Alengka numpes memalané jagat kang siandhang déning Prabu Dasamuka. ==Ugi pirsani== *[[Wayang]] == Pranala njaba == *[http://www.sacred-texts.com/hin/m03/m03278.htm Mahabharata, Book III: Vana Parva, Section 278]: online text for the section of the Mahabharata describing Rama's alliance with Sugriva and the killing of Bali. *[http://www.sacred-texts.com/hin/rama/ry290.htm Ramayana, Book IV, Canto 16]: online text for the section of the [[Ramayana]] of [[Valmiki]] describing Bali's death at the hands of Rama. *[http://angkorblog.com/_wsn/page2.html Photographs of a bas relief] {{Pranala mati|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at the temple of Banteay Srei in Cambodia depicting the combat between Bali and Sugriva. *[http://www.valmikiramayan.net/kishkindha/sarga11/kishkindha_11_prose.htm Valmiki Ramayana Kishkindha Kanda Prose Sagara 11] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120602015802/http://www.valmikiramayan.net/kishkindha/sarga11/kishkindha_11_prose.htm |date=2012-06-02 }} {{Ramayana}} {{Mitologi Hindhu}} [[Kategori:Tokoh Ramayana]] gcu0uhmktniykfdy9tk9xg67nqjs6kr Tanzania 0 19861 1761615 1737267 2026-11-15T03:50:25Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761615 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country| native_name = Jamhuri ya Muungano wa Tanzania | common_name = Tanzania | image_flag = Flag of Tanzania.svg | image_coat = Coat of arms of Tanzania.svg | image_map = Tanzania in its region.svg | national_motto = Uhuru na Umoja <br />([[Basa Swahili|Swahili]]: "Persatuan lan Kabebasan") | national_anthem = [[Mungu ibariki Afrika]] | official_languages = [[Basa Swahili|Swahili]], [[Basa Inggris|Inggris]] | capital = [[Dodoma]] ([[Dar es Salaam]]) | capitals_coordinates = [http://kvaleberg.com/extensions/mapsources/index.php?params=6_00_S_35_00_E_type:city 6°00′ LS 35°00′ BT] | largest_city = [[Dar es Salaam]] | government_type = [[Républik]] | leader_titles = [[Présidhèn Tanzania|Présidhèn]]<br />[[Perdana Menteri Tanzania|Perdana Mentri]] | leader_names = [[Samia Suluhu]]<br />[[Mwigulu Nchemba]] | area_rank = 30 | area_magnitude = 1_E11 | area = 947.313 | percent_water = 6,4% | population_estimate = 67.462.121 | population_estimate_year = 2024 | population_estimate_rank = 23 | population_census = 61.741.120 | population_census_year = 2022 | population_density = 71,2 | population_density_rank = | GDP_PPP_year = 2025 | GDP_PPP = US$293.590<sup>1</sup> | GDP_PPP_rank = 69 | GDP_PPP_per_capita = US$4.370 | GDP_PPP_per_capita_rank = 158 | sovereignty_type = [[Kamardikan]] | established_events = &nbsp;- Tanganyika<br />&nbsp;- Zanzibar <br />&nbsp;- Nyawiji | established_dates = Saka [[Karajan Manunggal]]<br />[[9 Dhésèmber]] [[1961]] <br /> [[19 Dhésèmber]] [[1963]] <br /> [[26 April]] [[1964]] | currency = [[Shilling Tanzania|Shilling]] | currency_code = TZS | time_zone = | utc_offset = +3 | time_zone_DST = | utc_offset_DST = +3 | cctld =.tz | calling_code = 255<sup>2</sup> | footnotes= 1. Mung nyakup Tanzania dharatan.<br />2. 007 saka [[Kenya]] lan [[Uganda]]. }} '''Persatuan Républik Tanzania''' ([[basa Swahili]]: ''Jamhuri ya Muungano wa Tanzania'') iku sawijiné [[nagara]] ing pérangan wétan [[Afrika]], yaiku ing pasisir wétan. Nagara iki wewatesan karo [[Kenya]] lan [[Uganda]] ing sisih lor; [[Rwanda]], [[Burundi]] lan [[Républik Dhémokratis Kongo]] ing sisih kulon; [[Zambia]], [[Malawi]] lan [[Mozambik]] ing sisih kidul; lan [[Samodra Hindia]] ing sisih wétan. == Deleng uga == * [[Pratélan nagara]] * [[Ngorongoro]] * [[Zanzibar]] == Pranala njaba == {{commons|Category:Tanzania}} {{wikivoyage|Tanzania}} * [https://web.archive.org/web/20051016092627/http://www.tanzania.go.tz/ Situs resmi] * [http://www.tanzania.eu Tanzania.eu] {{afrika}} [[Kategori:Tanzania| ]] {{geo-stub}} 73drd0kha08kynx12u05z6vzjx8r9du Andalusia 0 20030 1761531 1748701 2026-11-14T15:29:25Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761531 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0.5em 0 1em 1em; background: #ffffff; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+'''Comunidad Autónoma de<br /><big><big>Andalucía</big></big>''' |- | bgcolor="#ffffff" align=center colspan=2 | {| border=0 cellpadding=2 cellspacing=0 |- | align=center width=148 |[[Gambar :Flag of Andalucía.svg|150px|Flag of Andalusia]] | align=center width=148 |[[Gambar:Escudo de Andalucía (oficial2).svg|90px|Coat-of-arms of Andalusia]] |- | align=center width=148 |Gendera Dhaerah | align=center width=148 | Lambang Dhaerah |} |- | align=center colspan=2 | <small>''[[Sesanti]]: Dominator Hercules Fundator Andalucía por sí, para España y la humanidad<br />(Andalusia kanggo awaké dhéwé, kanggo Spanyol, lan kanggo umat manungsa)</small> |- | align=center colspan=2|<small>Himne Dhaerah:[[La bandera blanca y verde]] |- | bgcolor="#c6c6c6" align="center" colspan="2" | [[Gambar:Localización_de_Andalusia.svg|250px]] |- | [[Kutha krajan]] || [[Sevilla]] |- | [[Wewengkon]]<br />&nbsp;– Total<br />&nbsp;– % saka Spanyol | [[Pratélan wewengkon otonomi Spanyol miturut wewengkon|Peringkat angka 2]]<br />&nbsp;[[1 E10 m²|87.268]] </small>[[km²]]<br />&nbsp;17,2% |- | [[Padunung]]<br />&nbsp;– Total (2005)<br />&nbsp;– % dari Spanyol<br />&nbsp;– [[Kapadhetan]] | [[Pratélan wewengkon otonomi Spanyol miturut kang ndunungi|Peringkat angka 1]]<br />&nbsp;7.849.799<br />&nbsp;17,9%<br />&nbsp;89,95/km² |- | [[Demonim]]<br />&nbsp;– [[basa Inggris]]<br />&nbsp;– [[basa Spanyol]] |<br />&nbsp;Andalusian<br />&nbsp;''andaluz, andaluza'' |- | Statuta Otonomi|| [[11 Januari]] [[1982]] |- | [[Cortes Generales|Perwakilan <br />parlemèn]]<br />&nbsp;– [[Konggrès Spanyol|Kursi Konggrès]]<br />&nbsp;– [[Senat Spanyol|Kursi Senat]] | valign=bottom | &nbsp;62<br />&nbsp;8 |- | valign=top | [[Pratélan Présidhèn Andalusia|Présidhèn]] | [[José Antonio Griñán Martínez]] ([[Parté Buruh Sosialis Spanyol|PSOE]]) |- | align=center colspan=2 | [http://www.juntadeandalucia.es Junta de Andalucía] |} '''Andalusia''' ([[basa Spanyol]]: ''Andalucía'') iku [[wewengkon otonomi ing Spanyol|komunitas otonomi]] [[Spanyol]]. Andalusia iku wewengkon otonomi kang paling padhet kang ndunungi lan kang kaloro gedhé dhéwé saka 17 wewengkon kang amangun Spanyol. Kutha krajané ya iku [[Sevilla]]. Andalucia diwatesi, ing sisih lor déning [[Extremadura]] lan [[Castile-La Mancha|Castilla-La Mancha]]; ing sisih wétan déning [[Murcia]] lan [[Sagara Tengah]]; ing sisih kulon déning [[Portugal]] lan [[Samodra Atlantik]] (kidul-kulon); ing sisih kidul déning [[Sagara Mediterania]] (kidul-wétan) lan [[Samodra Atlantik]] (kidul-kulon) kahubungaké déning [[Selat Gibraltar]] ing pucuk kidul kang misahaké [[Spanyol]] karo [[Maroko]]. Uga ing sisih kidul tlatah iki wewatesan karo [[Gibraltar]], koloni [[Karajan Manunggal]]. [[Gambar:Spain Andalusia Cordoba BW 2015-10-27 13-54-14.jpg|thumb|left|250px|[[Masjid Cordoba]]]] Jeneng Andalusia asal saka jeneng [[basa Arab]] "Al Andalus", kang tegesé péranganing [[Semenanjung Iberia|jazirah Iberia]] kang biyèn ana ing ngisor papréntahan [[Muslim]]. Sajarah Islam Spanyol bisa tinemu ing "gapura" [[al-Andalus]]. [[Tartessos]], kutha krajan Peradaban Tartessos kang biyèn agung lan kuwasa, dumunung ing Andalusia, lan kaloka sajeroning Alkitab kanthi jeneng Tarsus. Luwih akèh informasi bab wewengkon iki bisa tinemu sajeroning ''entri'' ''[[Hispania Baetica]]'', jeneng provinsi Romawi kang biyèn dumunung ing wewengkon iki. Budaya Andalusia akèh kadayan déning papréntahan Muslim ing wewengkon iku sajeroning wolung abad, kang pungkasan taun 1492 kanthi penaklukan Granada déning ratu lan ratu Katulik. Basa Spanyol kang digunakaké ing [[bawana Amérika]] lumrahé minangka turunan saka [[dhialèk Andalusia]] saka [[basa Spanyol|Spanyol Castilian]] amarga peranan kang dimainaké déning Sevilla minangka "gapura" menyang wewengkon-wewengkon Spanyol ing Amérika ing abad angka 16 lan 17. Andalusia misuwur déning arsitèktur Moor-é. Monumen-monumen misuwur ing Andalusia antarané [[Alhambra]] ng [[Granada]], [[Masjid Cordoba|Mezquita]] ing [[Córdoba, Spanyol|Córdoba]] lan menara [[Torre del Oro]] lan [[Menara Giralda|Giralda]] ing Sevilla lan [[Reales Alcázares]] ing Sevilla. Sisa-sisa dhudhukan arkéologis, kalebu [[Medina Azahara]], cedhak Córdoba lan [[Itálica]], cedhak Sevilla. [[Masakan Andalusia]] misuwur amarga akèh migunakaké [[iwak]] lan [[kerang]], [[panganan panutup]]é, lan ''[[sherry]]''né kang kawenytar sadonya. Andalusia dipérang dadi wolung [[Provinsi-provinsi Spanyol|provinsi]] kang dijenengaké miturut kutha krajan provinsi-provinsi mau: * [[Almería]] * [[Cádiz]] * [[Córdoba, Spanyol|Córdoba]] * [[Granada]] * [[Huelva]] * [[Jaén]] * [[Málaga]] * [[Sevilla]] Kutha-kutha Andalusia liyané ya iku: * [[Algeciras]], Cádiz * [[Jerez]], Cádiz * [[Marbella]], Málaga * [[San Fernando]], Cádiz * [[Dos Hermanas]], Sevilla * [[Lebrija]], Sevilla * [[Utrera]], Sevilla * [[Antequera]], Málaga * [[Motril]], Granada * [[Ronda]], [[Gaucín]], lan apa kang ingaran "''[[pueblos blancos]]''," Cádiz lan Málaga * [[Úbeda]] lan [[Baeza]], Jaén Andalusia iku minangka panggonan lairé musik [[flamenco]] lan [[adu banthèng]]. Dina Andalusia dirayakaké saben tanggal [[28 Fèbruari]]. == Uga delengen == * [[Musik Andalusia]] * [[Wong Andalusia]] * [[Panganan Andalusia]] * [[Pratélan tokoh Andalusia]] == Pranala njaba == * {{es}} [http://www.juntadeandalucia.es/SP/Junta_de_Andalucia/CDA/Paginas/JDA-IndiceSimbolos/0,16390,,00.html Statute of Autonomy] * {{es}} [http://www.juntadeandalucia.es/ Pamaréntah Andalusia] * {{es}} [http://www.parlamento-and.es/ Parlemen Andalusia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051025142322/http://www.parlamento-and.es/ |date=2005-10-25 }} * {{es}} [http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/dtbas/dtb03/dtb03.pdf Basic statistical data for Andalusia] (.pdf format) * [https://web.archive.org/web/20071213065255/http://www.andalucia.co.uk/ Andalucia Info] * [http://www.crwflags.com/fotw/flags/es-an_hi.html Sejarah Bendera Andalusia] * {{es}} [http://www.ana-andalucia.org/index.htm Asamblea Nacional de Andalucia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051211150844/http://www.ana-andalucia.org/index.htm |date=2005-12-11 }} (Pérangan Sajarah menarik dan [[dhialèk Andalusia]]) * [http://www.iberianature.com/material/wild_nature_sites/andalusia_nature.htm Pedoman kepada sejarah alam Andalusia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071218071233/http://www.iberianature.com/material/wild_nature_sites/andalusia_nature.htm |date=2007-12-18 }} * [http://www.travel2andalusia.com Travel to Andalusia Picture Gallery dan Information on Andalusia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200730045917/http://www.travel2andalusia.com/ |date=2020-07-30 }} * [http://www.reise-photografie.de/andalusien Images from Andalusia] {{Spanyol}} [[Kategori:Andalusia|*]] [[Kategori:Wewengkon otonomi Spanyol]] rnm7u4kyx18psl8mjazkoegwkhtugnk Jambi 0 21203 1761634 1643604 2026-11-15T10:20:55Z ~2026-59397-43 75475 /* Daerah Tingkat II */ 1761634 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Jambi | native_name = | native_name_lang = id<!-- ISO 639 code e.g. "id" for Indonesian --> | type = Provinsi | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = | photo2a = | photo2b = | photo3a = | photo3b = | photo4a = | photo4b = | size = | spacing = | color = | border = }} | image_alt = | image_caption = | image_seal = Coat of arms of Jambi.svg | seal_alt = | nickname = | motto = Sepucuk Jambi sembilan lurah | image_map = IndonesiaJambi.png | map_alt = | map_caption = Pernahé Jambi ing Indonésia | coordinates = {{coord|1|35|S|103|37|E|region:ID_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Nagara | subdivision_name = {{INA}} | established_title = Dikukuhaké | established_date = 6 Januari 1957 | founder = | named_for = | seat_type = Kutha krajan | seat = [[File:Lambang Kota Jambi.png|20px]] [[Kutha Jambi|Jambi]] | government_footnotes = | governing_body = Pamaréntah Jambi | leader_title = Gubernur | leader_name = Al Haris | leader_party = | leader_title2 = Wakil Gubernur | leader_name2 = Abdullah Sani | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 49026.58 | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = 500 | elevation_max_m = 3805 | population_footnotes = | population_total = 3631136 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | population_note = | population_rank = Urut ka-19 | demographics_type1 = Dhémografi | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = Golongan etnis | demographics1_info1 = [[Wong Jambi|Jambi]] (43.57%), [[Wong Jawa|Jawa]] (29.10%), [[Wong Melayu|Melayu]] (5.37%), [[Wong Minang|Minang]] (5.33%), [[Wong Batak|Batak]] (3.46%), [[Wong Banjar|Banjar]] (3.33%), [[Wong Bugis|Bugis]] (3.13%), [[Wong Sundha|Sundha]] (2.58%), [[Wong Palembang|Palembang]] (1.88%), [[Wong Tionghoa-Indonesia|Tionghoa]] (1.215%), liyane (1.04%) | demographics1_title2 = [[Agama]] | demographics1_info2 = [[Islam]] 95.08%, [[Kristen]] 3.88%, [[Buda]] 0.94%, Kepercayaan 0.06%, [[Konghucu]] 0.02%, lan [[Hindhu]] 0.013% | demographics1_title3 = [[Basa]] | demographics1_info3 = [[Basa Indonésia|Indonésia]] (resmi) || timezone1 = [[Wektu ing Indonésia|Wektu Indonésia Kulon]] | utc_offset1 = +7 | postal_code_type = [[Kodhe pos ing Indonésia|Kodhe pos]] | postal_code = 36xxx, 37xxx | area_code_type = | area_code = | geocode = | iso_code = ID-JA | registration_plate_type = [[Plat nomer tetunggangan ing Indonésia|Tandha tetungganan]] | registration_plate = [[Plat nomer tetunggangan ing Indonésia|BH]] | blank_name_sec1 = | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | blank2_name_sec1 = HDI | blank2_info_sec1 = {{increase}} 0.721 ({{fontcolor|green|Dhuwur}}) | blank3_name_sec1 = Urutan HDI | blank3_info_sec1 = Urut ka-19 | website = {{URL|jambiprov.go.id|Situs resmi pamaréntah}} | footnotes = }} '''Provinsi Jambi''' iku ketata saking 9 [[kabupatèn]] lan 1 kutha. Kutha krajané yaiku '''Jambi'''. == Daerah Tingkat II == # [[Kabupatèn Batanghari]] # [[Kabupatèn Bungo]] # [[Kabupatèn Kerinci]] # [[Kabupatèn Merangin]] # [[Kabupatèn Muaro Jambi]] # [[Kabupatèn Sarolangun]] # [[Kabupatèn Tanjung Jabung Wétan]] # [[Kabupatèn Tanjung Jabung Kulon]] # [[Kabupatèn Tebo]] # [[Kutha Jambi]] # [[Kutha Sungai Penuh]] == Deleng uga == * [[Gubernur Jambi]] == Pranala njaba == * [http://www.pempropjambi.go.id Situs resmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081013232958/http://www.pempropjambi.go.id/ |date=2008-10-13 }} {{Provinsi Jambi}} {{Provinsi Indonésia}} [[Kategori:Jambi]] [[Kategori:Provinsi Indonésia]] [[Kategori:Géografi Indonésia]] {{indo-geo-stub}} dzygw5v3sre29mytgdxkes0y5fobv4b Julius Caesar 0 21373 1761572 1622386 2026-11-14T19:45:43Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761572 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch |name =Gaius Julius Caesar |title=[[Diktator Romawi|Diktator]] [[Republik Romawi]] |image=Julius Caesar Coustou Louvre MR1798.jpg |caption ="Tusculum portrait", dinuga minangka salah sijiné [[patung]] Caesar kang digawé ing mangsa isih urip |full name =Gaius Julius Caesar |reign =Oktober 49 SM –<br />15 Maret 44 SM (sebagai diktator dan/atau konsul) |consort =[[Cornelia Cinna minor]] 84 – 68 SM <br />[[Pompeia (bojoné Julius Caesar)|Pompeia]] 68 – 63 SM <br />[[Calpurnia Pisonis]] 59 – 44 SM |issue=[[Julia (putri Julius Caesar)|Julia Caesaris]] 85/84 – 54 SM<br />[[Caesarion]] 47 – 30 SM<br />[[Augustus]] 63 SM – 14 M (kaponakan adoh, uga dipupu sadurungé tilar donya minangka anak Caesar ing taun 44 SM) |royal house =[[Dinasti Julius-Claudius|Julius-Claudius]] |father =[[Gaius Julius Caesar (prokonsul)|Gaius Julius Cæsar]] |mother =[[Aurelia Cotta]]<ref>{{cite web |url=http://www.roman-colosseum.info/roman-empire/julius-caesar.htm |title=Julius Caesar |publisher=Roman-colosseum.info |accessdate=8 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130119005539/http://roman-colosseum.info/roman-empire/julius-caesar.htm |archive-date=19 January 2013 |url-status=dead}}</ref> |birth_date = Juli 100 SM |birth_place =[[Subura]], Roma |death_date =15 Maret 44 SM (55 taun) |death_place =[[Teater Pompey#Curia, pancidraan Caesar|Curia Pompey]], Roma |place of burial= }} '''Gaius Julius Caesar''' ([[Latin]]: <small>C•IVLIVS•C•F•C•N•CAESAR</small>[[#Catatan|&sup1;]]) ([[13 Juli]] [[100 SM]]–[[15 Maret]] [[44 SM]]) punika satunggaling pamimpin militèr lan pulitikus [[Romawi]] ingkang panguwaosipun dhumateng [[Gallia|Gallia Comata]] ndadosaken Romawi tambah wiyar dumugi [[Samudra Atlantik|Oceanus Atlanticus]]. Panjenenganipun mandhegani serangan [[Romawi]] sepisanan dhumateng [[Britania]], lan ngenalaken prabawa Romawi dhumateng [[Gaul]] ([[Perancis]] sapunika). Julius Caesar perang lan menangaken satunggaling [[perang sadulur]] ingkang ndadosaken panjenenganipun panguwaos paling ampuh ing Romawi, lan miwiti réformasi ageng-agengan dhumateng masarakat lan pamaréntah Romawi. Panjenenganipun dados [[diktator]] ''seumur hidup'', lan musataken papréntahan ingkang saya ''lemah'' ing républik wau. Caesar séda tanggal [[15 Maret]] [[44 SM]] amargi dipuntusuk ngantos séda déning [[Marcus Junius Brutus]] lan sapérangan sénator Romawi. Aksi [[penyédanan]] dhumateng Caesar ing dinten [[kalender Romawi|Idi Maret]] kasebat dados pamicu perang sadulur kaping kalih ingkang dados pungkasaning [[Républik Romawi]] lan awal [[Kamaharajan Romawi]] ing saandhaping panguwaosipun putu kakungipun lan putra angkatipun, [[Kaisar Augustus]]. Kampanye militèr Julius Caesar dipunmangertos kanthi detil saking seratanipun piyambak ''Kempalan Komentar'' (''Commentarii''), lan kathah saking criyos gesangipun ingkang dipunrekam sajarawan kados [[Suetonius|Gaius Suetonius Tranquillus]], [[Plutarch|Mestrius Plutarch]], lan [[Dio Cassius|Lucius Cassius Dio]]. == Palakrama Julius Caesar lan keturunanipun == * Palakrama sepisanan kaliyan [[Cinna|Cornelia Cinnilla]], putri [[Cinna]] ** [[Julia Caesaris]], krama kaliyan [[Pompeius]] *** satunggal putu, yuswanipun namung sapérangan dinten, séda lan dèrèng diparangi asma ** putra ingkang taksih ing guwa garba, dèrèng diparangi asma * Palakrama kaping kalih kaliyan [[Pompeia Sulla]] * Palakrama kaping tiga kaliyan [[Calpurnia|Calpurnia Pisonis]], putri [[Piso]], konsul 58 SM * Laku jina kaliyan [[Cleopatra]] ** [[Caesarion|Kaisar Ptolemy XV]] (Caesarion), [[firaun]] Mesir * Putra angkat ingkang dipunangkat sasampunipun séda, [[Octavianus]], kaisar Romawi == Kronologi == * [[13 Juli]] [[100 SM]] – Miyos ing Roma * [[84 SM]] – Palakrama sepisanan kaliyan Cornelia * [[82 SM]] – Uwal saking paukuman mati Sulla * [[81 SM|81]]/[[79 SM]] – Jasa militèr ing Asia lan Cilicia; pepanggihan kaliyan Nicomedes saking Bithynia * 70-an – Makarya dados advokat * [[69 SM]] – ''Quaestor'' (kados bendahara) ing Hispania Ulterior * [[65 SM]] – Curule aedile * [[63 SM]] – Dipunlantik ''pontifex maximus'' lan ''praetor urbanus''; konspirasi Catilinaria, skandal [[Bona Dea]] lan njalari Caesar pegatan kaliyan Pompeia * [[59 SM]] – Jawatan konsul sepisanan; awal ''Triumviratus Pertama'' kaliyan [[Marcus Licinius Crassus]] lan [[Gnaeus Pompeius Magnus]], Julia palakrama kaliyan Pompey * [[54 SM]] – Sédanipun Julia * [[53 SM]] – Sédanipun Crassus: pungkasaning ''Triumviratus Pertama'' * [[52 SM]] – [[Paperangan Alesia]] * [[49 SM]] – Panyebrangan [[Rubicon]], wiwitaning perang sadulur * [[48 SM]] – Ngasoraken Pompeius ing [[Yunani]]; dados diktator; jawatan konsul kaping kalih * [[47 SM]] – Kampanye ing [[Mesir]]; pepanggihan kaliyan Cleopatra VII * [[46 SM]] – Ngasoraken Cato lan Metellus Scipio ing Afrika Lér; jawatan konsul kaping tiga * [[45 SM]] – ** Ngasoraken mengsah pungkasan ing Hispania ** Kundur dhateng Roma; jawatan konsul kaping tiga * [[44 SM]] – ** dipunlantik dados diktator abadi ** Fèbruari, Nolak ''diadem'' ingkang ''ditawarkan'' [[Marcus Antonius|Antonius]] ** [[15 Maret]], dipunsédani [[Marcus Iunius Brutus]], [[Gaius Cassius Longinus]] lan tiyang-tiyang Romawi ingkang sanès ing griya [[Senate]] == Réferénsi == [[File:Julii Caesaris quae exstant.tif|thumb|C. Iulii Caesaris quae extant, 1678]] * ''Life of Caesar'', olèh [[Plutarch]]; Oxford Classics * ''The Twelve Caesars – Julius Caesar'', déning [[Suetonius]]; Penguin Classics == Cathetan suku== {{reflist}} <small>1-''Gaius Iulius Gaii Filius Gaii Nepos Caesar'', ing basa Indonésia "Kaisar Julius Gaius, putra Gaius, cucu Gaius".</small> == Ugi pirsani == {{sisterlinks}} * [[Kaisar Romawi]] * [[Sandi Caesar]] [[Kategori:Wiyosan abad kaping 1|Caesar]] [[Kategori:Séda abad kaping 1|Caesar]] [[Kategori:Julius Caesar| ]] [[Kategori:Romawi Kuna|Caesar]] [[Kategori:Tokoh ingkang dipunsédani|Caesar]] [[Kategori:100 Tokoh miturut Michael H. Hart|067]] [[Kategori:Artikel mawa basa krama]] {{bio-stub}} 0mjracrdkt665ozg8wut5q6sjf8z68w Cicero 0 22264 1761551 1733978 2026-11-14T17:05:25Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761551 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer | name = Marcus Tullius Cicero | image = CiceroBust.jpg | imagesize = 220px | caption = Cicero watara umur 60, wujud reca dhadha marmer | pseudonym = | birth_date = 3 Januari, 106 SM | birth_place = [[Arpinum]], [[Italy]] | death_date = 7 Dhésèmber, 43 SM | death_place = [[Formia]], [[Itali]] | occupation = [[Pulitisi]], [[ahli hukum]], [[orator]] lan [[filsuf]] | nationality = [[Ancient Rome|Ancient Roman]] | period = | genre = | subject = [[pulitik]], [[hukum]], [[filsafat]], [[wicara / pidhato]] | movement = [[Classical Latin#Golden Age Latin|Golden Age Latin]] | debut_works = '''Politics:''' ''[[:s:For Publius Quinctius|Pro Quinctio]]''<br />'''Filsafat:''' ''[[De Inventione]]'' | influences = [[Plato]] lan [[Platonisme Tengahan]], [[Stoicisme]] | influenced = [[Tacitus]], [[Plinius]], [[Quintilian]] Duwé prabawa kang kenthel marang budaya Éropah, punjul 2000 taun | website = | footnotes = }} [[File:Svedomsky-Fulvia.jpg|thumb|350px]] '''Marcus [[Tullius]] Cicero''' ([[Latin|basa Latin klasik]] {{uniné|ˈkikeroː}}, lumrahé {{pronEng|ˈsɪsəroʊ}} sajeroning basa Inggris; [[3 Januari]], [[106 SM]] – [[7 Dhésèmber]], [[43 SM]]) iku sawijining [[nagarawan]] [[Romawi kuna|Romawi]], ahli hukum, [[èlmuwan pulitik]], lan [[filsuf]]. Cicero dianggep salah siji ahli pidhato (''orator'') kang paling pinter ing Roma, lan uga seniman prosa.<ref>Rawson, E.: ''Cicero, a portrait'' (1975) p.303</ref><ref>Haskell, H.J.: ''This was Cicero'' (1964)p.300-301</ref> Cicero lumrahé dianggep salah siji pamikir budaya Romawi kang komplit lan sarwa bisa (''versatile'') lan tulisané dadi tuladha (''paragon'') tumrap Latin klasik. Cicero ngenalaké bab Romawi sajeroning pamikiran utama ing filsafat Yunani lan ngripta ''kosa kata'' ing filsafat Latin. Minangka ahli pidhato kang ngédap-édapi lan ahli hukum kang suksès, Cicero mbokmanawa mikir yèn karir pulitiké minangka prèstasi kang paling wigati. Nanging, dina iki Cicero luwih diregani mligi saka tulisané bab ''humanisme'' filsafat lan pulitik. Layang-layangé kang akèh banget, akèh-aké ditujokaké marang mitrané: [[Titus Pomponius Atticus|Atticus]], duwé prabawa kang mirunggan, lan ngenalaké kagunan nulis layang tumrap budaya Éropah. [[Cornelius Nepos]], panulis biografi Atticus saka abad angka 1 SM, nyathet yèn layangé Cicero marang Atticus ngandhut rincian "bab katundhukan / kacendherungan (''inclination'') para pamimpin, kasalahan / tanggung jawab (''faults'') para jendral, lan révolusi sajeroning pamaréntahan", kang para pamacané ora pati butuh bab sajarah mangsa mau.<ref>Cornelius Nepos, ''[http://www.tertullian.org/fathers/nepos.htm#Atticus Atticus]'' 16, trans. John Selby Watson.</ref> == Uga delengen == * [[Titus Pomponius Atticus]] * [[Caecilia Attica]] * [[Quintus Tullius Cicero]] * [[Marcus Tullius Tiro]] * [[Tullia Ciceronis]] * [[:Category:Works by Cicero]] == Wacan terusan == * [[Francis A. Yates]] ([[1974]]). ''[[The Art of Memory]]'', University of Chicago Press, 448 pages, Reprint: ISBN 0-226-95001-8 * [[Taylor Caldwell]] ([[1965]]), ''A Pillar of Iron'', Doubleday & Company, Reprint: ISBN 0-385-05303-7 == Cathetan == {{Reflist|2}} == Rujukan == [[File:Marci Tullii Ciceronis Opera Omnia.tif|thumb|''Opera omnia'', 1566]] * Cicero, Marcus Tullius, Cicero’s letters to Atticus, Vol, I, II, IV, VI, Cambridge University Press, Great Britain, 1965 * Cicero, Marcus Tullius, Latin extracts of Cicero on Himself, translated by Charles Gordon Cooper, University of Queensland Press, Brisbane, 1963 * Cicero, Marcus Tullius, Selected Political Speeches, Penguin Books Ltd, Great Britain, 1969 * Cicero, Marcus Tullius, Selected Works, Penguin Books Ltd, Great Britain, 1971 * Everitt, Anthony 2001, ''Cicero: the life and times of Rome's greatest politician'', [[Random House]], hardback, 359 pages, ISBN 0-375-50746-9 * Cowell, Cicero and the Roman Republic, Penguin Books Ltd, Great Britain, 1973 * Haskell, H.J.: (1946) ''This was Cicero'', Fawcett publications, Inc. Greenwich, Conn. USA * Gibbon, Edward. (1793). ''The Decline and Fall of the Roman Empire.'', [[The Modern Library]] (2003), ISBN 0-375-75811-9. Edited, Abridged, and with a Critical Foreword by Hans-Friedrich Mueller. * Gruen, Erich, The last Generation of the Roman Republic, University of California Press, USA, 1974 * March, Duane A., "Cicero and the 'Gang of Five'," Classical World, volume 82 (1989) 225-234 * [[Plutarch]], Fall of the Roman Republic, Penguin Books Ltd, Great Britain, 1972 * Rawson, Elizabeth (1975) ''Cicero, A portrait'', Allen Lane, London ISBN 0-7139-0864-5 * Rawson, Elizabeth, Cicero, Penguin Books Ltd, Great Britain, 1975 * Scullard, H. H. From the Gracchi to Nero, University Paperbacks, Great Britain, 1968 * Smith, R. E., Cicero the Statesman, Cambridge University Press, Great Britain, 1966 * [[James Leigh Strachan-Davidson|Strachan-Davidson, J. L.]], Cicero and the Fall of the Roman Republic, University of Oxford Press, London, 1936 * Taylor, H. (1918). ''Cicero: A sketch of his life and works.'' Chicago: A. C. McClurg & Co. == Pranala njaba == {{Commons category|Marcus Tullius Cicero|Cicero}} {{wikisource-author}} {{Wikisourcelang|la|Marcus Tullius Cicero|Marcus Tullius Cicero}} {{wikiquote}} * Umum: ** [http://www.qfrases.com/english/cicero.php Quotes with Cicero's teachings on oratory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916102216/http://www.qfrases.com/english/cicero.php |date=2008-09-16 }} ** [http://cicero.missouristate.edu/cicero.htm Links to Cicero resources] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629153820/http://cicero.missouristate.edu/cicero.htm |date=2011-06-29 }} ** [http://www.utexas.edu/depts/classics/documents/Cic.html University of Texas Cicero Homepage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051125123207/http://www.utexas.edu/depts/classics/documents/Cic.html |date=2005-11-25 }} ** [http://www.iep.utm.edu/c/cicero.htm The Internet Encyclopædia of Philosophy] * Karya Cicero: ** [http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&staticfile=show.php%3Fperson=3780&Itemid=27 Online Library of Liberty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100807085502/http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&staticfile=show.php%3Fperson=3780&Itemid=27 |date=2010-08-07 }} ** {{gutenberg author| id=Marcus+Tullius+Cicero | name=Cicero}} ** [[Perseus Project]] (Latin and English): [http://www.perseus.tufts.edu/cache/perscoll_Greco-Roman.html Classics Collection (see: M. Tullius Cicero)] ** [[The Latin Library]] (Latin): [http://www.thelatinlibrary.com/cic.html Works of Cicero] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308010602/http://www.thelatinlibrary.com/cic.html |date=2021-03-08 }} ** UAH (Latin, with translation notes): [http://www.uah.edu/student_life/organizations/SAL/texts/latin/classical/cicero/index.html Cicero Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060221001804/http://www.uah.edu/student_life/organizations/SAL/texts/latin/classical/cicero/index.html |date=2006-02-21 }} ** ''[http://www.constitution.org/rom/de_officiis.htm De Officiis]'', translated by Walter Miller ** [https://web.archive.org/web/20210303233420/http://www.intratext.com/Catalogo/Autori/AUT76.HTM Cicero's works]: text, concordances and frequency list * Biografi lan deskripsi jamané Cicero: ** At Project Gutenberg *** [[Plutarch]]'s biography of Cicero contained in the [http://www.gutenberg.org/etext/674 ''Parallel Lives''] *** ''Life of Cicero'' by Anthony Trollope, [http://www.gutenberg.org/etext/8945 Volume I] – Volume II *** [http://www.gutenberg.org/etext/11448 ''Cicero'' by Rev. W. Lucas Collins (''Ancient Classics for English Readers'')] *** [http://www.gutenberg.org/etext/13481 ''Roman life in the days of Cicero'' by Rev. Alfred J. Church] *** [http://www.gutenberg.org/etext/11256 ''Social life at Rome in the Age of Cicero''] by [[W. Warde Fowler]] ** [https://web.archive.org/web/20060114090741/http://www.heraklia.fws1.com/contemporaries/cicero/ At Heraklia website] ** [http://classics.mit.edu/Plutarch/cicero.html Dryden's translation of ''Cicero'' from Plutarch's ''Parallel Lives''] ** [http://community.middlebury.edu/~harris/LatinAuthors/Cicero.html At Middlebury College website] {{Plutarch}} {{start box}} {{succession box|title=[[List of Roman Republican consuls|Consul]] of the [[Roman Republic]]|before=[[Lucius Julius Caesar]] and [[Gaius Marcius Figulus]]||after=[[Decimus Junius Silanus]] and [[Lucius Licinius Murena]]|years=''with [[Gaius Antonius Hybrida]]''<br />[[63 BC]]}} {{end box}} {{DEFAULTSORT:Cicero}} [[Kategori:Lair 106 SM]] [[Kategori:Pati 43 SM]] [[Kategori:Panulis Latin]] [[Kategori:Filsafat]] [[Kategori:Filsuf]] [[Kategori:Èlmuwan pulitik]] 6l5h5sfb3dlgina0mbz81qoq31uuwhw Dordrecht (Walanda) 0 23257 1761563 1632402 2026-11-14T17:44:21Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761563 wikitext text/x-wiki {| border=1 cellpadding="2" cellspacing="0" width="300px" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<span style="font-size:large;">'''Gemeente Dordrecht'''</span> |- |style="background:#efefef;" align="center" colspan=2| {| |- |align="center" width="140px"|[[Image:Flag of Dordrecht.svg|132px]] |align="center" width="140px"|[[Image:Dordrecht wapen.svg|120px]] |- |align="center" width="140px"|<small>Gendéra Dordrecht</small> |align="center" width="140px"|<small>Lambang Dordrecht</small> |} |- |align=center colspan=2| <br>[[Image:LocatieDordrecht.png|240px]]<br><br><div class="center">{{PAGENAME}} ing Walanda</div><br> |- ! colspan="2" | Katrangan cekak |- style="background: #ffffff;" | [[Provinsi ing Walanda|Provinsi]]: || [[Zuid-Holland]] |- style="background: #ffffff;" | Jembar: || 99,45 [[kilomèter pasagi|km²]] |- style="background: #ffffff;" | [[Padunung]]: || 118.296 <small>(1 November 2007)</small> |- style="background: #ffffff;" | Situs wèb resmi: || https://web.archive.org/web/20080324044344/http://www.dordrecht.nl/ |- ! colspan="2" | Pulitik |- style="background: #ffffff;" | ''Burgemeester'' (Walikutha): || Ronald Bandell |} '''Dordrecht''' iku ''[[gemeente]]'' ing [[provinsi]] [[Holland Kidul|''Zuid-Holland'' utawa Holland Kidul]], [[Walanda]]. Jaman mbiyèn Dordrecht iku kutha Walanda kang wigati dhéwé. Saiki Dordrecht kutha kang gedhé nomer 4 ing provinsi Holland Kidul. Dordrecht iku papané ana ing siji pulo kang diarani Pulo Dordrecht. Wiwit taun [[1970]], kabèh pulo iki dadi wewengkoné ''gemeente'' Dordrecht. ==Latar wuri== Provinsi Holland Kidul kang papané ana ing kuloné Walanda iku provinsi ing Walanda kanthi cacahé kang ndunungi gedhé dhéwé. Provinsi iki ing taun 2008 dipérang dadi 86 ''gemeente''. Ing Walanda ''gemeente'' iku pérangan administratif sangisoring provinsi. Dadi provinsi iku antara nagara lan ''gemeente''. Jaman mbiyèn kabèh panggonan iku uga ''gemeente'' ing Walanda. Saka désa cilik nganti kutha krajan. Nanging saiki wis ora mangkono manèh. Akèh panggonan kang digabung dadi siji supaya olèh ''gemeente'' kang ukurané sedheng. == Pranala njaba == *{{nl}} [https://web.archive.org/web/20080324044344/http://www.dordrecht.nl/ Situs wèb resmi] {{GemeentenZuid-Holland}} [[Kategori:Gemeente ing Walanda]] chf0ct7xsbfps47h4ytglxsgnx9ock4 Semut 0 24847 1761607 1731981 2026-11-15T02:26:52Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761607 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Semut | fossil_range = [[Kapur (periode)|Periode Kapur]]-Saiki | image = Lasius Niger.jpg | image_width = 250px | image_caption = ''Lasius niger'' (semut ireng kebon ing tetuwuhan) | regnum = [[Sato kewan|Animalia]] | phylum = [[Artropoda]] | classis = [[Insekta]] | ordo = [[Hymenoptera]] | subordo = [[Apokrita]] | superfamilia = [[Vespoidea]] | familia = '''Formicidae''' | familia_authority = [[Pierre André Latreille|Latreille]], 1809 | subdivision_ranks = Sub-kulawarga | subdivision = * [[Aenictogitoninae]] * [[Agroecomyrmecinae]] * [[Amblyoponinae]] (kalebu "[[Apomyrminae]]") * [[Aneuretinae]] * [[Cerapachyinae]] * [[Dolichoderinae]] * [[Ecitoninae]] (kalebu "[[Dorylinae]]" lan "[[Aenictinae]]") * [[Ectatomminae]] * [[Formicinae]] * [[Heteroponerinae]] * [[Leptanillinae]] * [[Leptanilloidinae]] * [[Myrmeciinae]] (kalebu "[[Nothomyrmeciinae]]") * [[Myrmicinae]] * [[Paraponerinae]] * [[Ponerinae]] * [[Proceratiinae]] * [[Pseudomyrmecinae]] }} [[Gambar:COLLECTIE TROPENMUSEUM Bamboekoker waarmee zwarte mieren worden uitgezet om ongedierte te bestrijden op een cacaoplantage bij Medan TMnr 20018366.jpg|thumb|250px|pring omah semut ing kebun kakao]] [[Gambar:Scheme ant worker anatomy-ms.svg|thumb|250px|anatomi semut]] '''Semut''' iku [[gegremet]] eusosial saka kulawarga '''Formisidae''', kalebu ing ordho [[Himenoptera]] padha karo [[tawon]].<ref name="internet3"/> Semut kapérang dadi 12.000 golongan lan paling akèh ana ing laladan [[tropis]].<ref name="internet3"/> Semut dikenal kanthi [[koloni]] lan susuhé sing temata.<ref name="internet3"/> Saben [[koloni]] kapérang saka éwonan semut.<ref name="internet3"/> [[Koloni]] semut sok karan [[superorganisme]] amarga koloni-koloniné mbentuk sawijining kamanunggalan.<ref name="internet3"/> == Jinisé semut == Ana telung jinis semut, ya iku: [[semut buruh]], [[semut lanang]] minangka pejantan, lan [[ratu semut]].<ref name="internet3"/> == Semut Rangrang == Semut rangrang diarani ''si pedas'' ya iku nggawé sarang saka godhong-godhong ing wit-witan.<ref name="internet5"/> [[Godhong]]-godhong mau digawé dhompolan bunder kang jeroné bisa dadi omah.<ref name="internet5"/> Semut rangrang seneng hawa sege, mulane ora tinemu ing njero omah.<ref name="internet5"/> Susoh utawa susuhé mung ana ing [[wit]].<ref name="internet5"/> Semut jinis iki ora nggawé sarang ing lemah kaya semut-semut liyané.<ref name="internet5"/> Semut iki awake luwih gedhé lan polah tingkahé luwih [[sgresif]] tinimbang semut liyané.<ref name="internet5"/> [[Semut rangrang]] nduwé endhog kang jenengé [[kroto]].<ref name="internet5"/> [[Kroto]] iki uga bisa kanggo pakan [[manuk]].<ref name="internet5">[http://suaramerdeka.com/v1/index.php/read/cetak/2010/08/27/121866/Semut-Rangrang-si-Pedas-yang-Cerdas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120210155755/http://suaramerdeka.com/v1/index.php/read/cetak/2010/08/27/121866/Semut-Rangrang-si-Pedas-yang-Cerdas |date=2012-02-10 }}(dipunundhuh tanggal 9 April 2011)</ref> === Dasanama === Semut iki duwé jeneng kang béda-béda ing saben nagara. Tuladhané [[semut kuning]] [[(Vietnam]], [[Cina)]], [[semut abang]] [[(Thailand)]] lan [[semut ijo]] [[(Australia)]]. Klasifikasi iki miturut warna semut. Kanggo mbedakaké saka semut liyané, para ilmuwan mènèhi jeneng ''Oecophylla'', utawa kang luwih [[spesifik]] ya iku ''Oecophylla smaragdina'' kanggo semut rangrang kang ana ing [[Asia]], lan [[''Oecophylla longinoda'']] kanggo semut rangrang kang ana ing [[Afrika]]. == Semut dadi Zombie == [[Jamur]] ''Ophiocordyceps unliateralis'' duwé sipat [[parasit]] lan bisa urip ing semut ''(Camponotini sp.)'' ing laladan [[Zona da Mata]], [[Brazil]].<ref name="internet1">[http://sains.kompas.com/read/2011/03/07/20510054/Jamur.Parasit.Ubah.Semut.Jadi.Zombie](dipunundhuh tanggal 9 April 2011)</ref> Semut kena [[infeksi]] jamur iki nalika semut ditèmplèki [[spora]] [[jamur]].<ref name="internet1"/> Kurang luwih seminggu semut bakal malih dadi [[zombie]].<ref name="internet1"/>[[Profesor David Hughes]] dari [[University of Pennsylvania]] kang uga dadi ketua [[panaliten]], nerangake yèn semut kang dadi [[zombie]] bakal nggantung lan nyokoti panggonan ngisor [[godhong]] lan polah tingkahé uga malih.<ref name="internet1"/> [[Hughes]] uga nerangaké yèn jamur kang thukul ing ndhas semut bakal thukul kaya [[antena]] utawa [[sungu]] banjur nyebar [[spora]].<ref name="internet1"/> Spora iku bakal tiba ing lemah lan ana kang kagawa udan saéngga bisa némplék ing semut liyané.<ref name="internet1"/> Ing taun [[2009]], [[Hughes]] nemu [[semut zombie]] ing [[Indonésia]].<ref name="internet1"/> Semut-semut zombie iki nggantung ing [[godhong]] kang dhuwuré 25&nbsp;cm lan duwé kelembapan 95 persèn.<ref name="internet1"/> Ing panggonan iki [[jamur]] bisa thukul rikat banget.<ref name="internet1"/> Ing spesiés-spesiés kang tinemu ing [[Amazon]], [[Hughes]] nemu semut zombie kanthi ukuran lan wujud kang béda. Ana jamur kang duwé [[spora]] cadangan kang bisa némpél luwih akèh ing semut.<ref name="internet1"/> Nanging jamur kanthi spora ganda iki mung nemplek ing semut-semut kang tinamtu.<ref name="internet1"/> [[Steve Shattcuk]] dari [[SCIRO Ecosystem Sciences]] nerangake yèn para panaliti ora bisa nggawe [[pèstisida]] saka jamur iki amarga [[péstisida]] ora bisa maténi semut kang asalé saka akèh [[spésies]].<ref name="internet1"/> == Sarang Semut == Semut nggawé susuh utawa sarang kanggo [[omah]] supaya ora kapangan [[prédator]] lan kanggo nyimpen [[endhog]].<ref name="internet2"/> Semut bakal setya marang ratuné.<ref name="internet2"/> Semut lumrahé nduwé koloni utawa golongan kang tansah njaga [[ratu]] semut saka predator.<ref name="internet2">[http://id.answers.yahoo.com/question/index?qid=20091209081344AAKmDiI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120201143936/http://id.answers.yahoo.com/question/index?qid=20091209081344AAKmDiI |date=2012-02-01 }}(dipunundhuh tanggal 9 April 2011)</ref> == Koloni == Semut nduwé gerombolan kang cerdas lan nduwé [[feromon]].<ref name="internet3"/> Miturut Kevin Kelly semut bisa komunikasi nganggo feromon.<ref name="internet3"/> Semut lumrahé ngetokaké feromon yèn metu saka sarang nganti mbalik tekan sarang.<ref name="internet3"/> Feromon iki bakal dadi tanda kanggo semut liyané.<ref name="internet3"/> Feromon iku sawijining zat kang suwé ilangé saéngga tlacak semut bisa didetéksi nganti suwé.<ref name="internet3">[http://www.faktailmiah.com/2011/03/06/kecerdasan-koloni-semut.html Kecerdasan Koloni Semut] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111209041833/http://www.faktailmiah.com/2011/03/06/kecerdasan-koloni-semut.html |date=2011-12-09 }}(dipunundhuh tanggal 9 April 2011)</ref> Para [[ilmuwan]] uga nemu [[koloni]] semut paling [[gedhé]] ing [[donya]], koloni semut iki mirib kaya [[Kastil]].<ref name="internet4">[http://www.lintasberita.com/Entertainment/Sains/keajaiban-alam-koloni-semut-terbesar-di-dunia-yang-menyerupai-kastil-video Situs Lintas Berita.com: Keajaiban alam koloni semut terbesar di dunia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110828065515/http://www.lintasberita.com/Entertainment/Sains/keajaiban-alam-koloni-semut-terbesar-di-dunia-yang-menyerupai-kastil-video |date=2011-08-28 }}(dipunundhuh tanggal 9 April 2011)</ref> == Cathetan suku == {{reflist}} == Pranala njaba == {{commons|Ant}} {{Wikispecies|Formicidae}} * ''[http://www.discoverlife.org/20/q?search=Formicidae All Living Things] Images, identification guides, and maps of ants'' * [http://www.antweb.org/ antweb.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141027044504/http://antweb.org/ |date=2014-10-27 }} Ants of the World * [http://antbase.org/ antbase.org] Info on all types of ants * [http://npic.orst.edu/pest2.htm#ants Ant Pest Control Information - National Pesticide Information Center] * [http://ants.org.uk/ ants.org.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011165149/http://ants.org.uk/ |date=2007-10-11 }} Formicariam design and live webcam * [http://www.myrmecos.net/ myrmecos.net] Live ant images * [http://bugguide.net/node/view/165 Family Formicidae - Ants - BugGuide.Net]-Images and other information * [http://fort.thomas.free.fr/ The Ants] Web Site of French Ants (in English) * [http://antnest.co.uk www.antnest.co.uk] A website dedicated to [[myrmecology]] * [http://one.revver.com/watch/294586/flv/affiliate/19518 Cooking of Escamoles<!--unverified link mved from text-->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929084309/http://one.revver.com/watch/294586/flv/affiliate/19518 |date=2007-09-29 }} * [http://www.cctvcambridge.org/antsdocumentary Myrmecology Documentary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070906134622/http://www.cctvcambridge.org/antsdocumentary |date=2007-09-06 }} A short documentary about people who study ants * [http://antday.de.hm/ antday.de.hm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114153639/http://www.antday.de.hm/ |date=2007-11-14 }} A site about ants * [http://www.ento.csiro.au/science/ants/default.htm Australian ants on line] Many images, keys and literature. * [http://digital.library.unt.edu/permalink/meta-dc-1815:1 "House Ants" (pub.1938) ] hosted by the [http://www.library.unt.edu/govinfo/digital-collections UNT Government Documents Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071009202026/http://www.library.unt.edu/govinfo/digital-collections |date=2007-10-09 }} {{Kéwan gegremetan}} [[Kategori:Gegremet| ]] [[Kategori:Semut]] 6qwpvkbgvifi4ati6drq2kp7w9wwgr4 Kinjeng 0 25299 1761575 1715333 2026-11-14T21:07:13Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761575 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Kinjeng | image = Army dragonfly.jpg | image_width = 200px | image_caption = Kinjeng wadya | regnum = [[Sato kéwan|Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Gegremet|Insecta]] | ordo = [[Odonata]] | subordo = [[Epiprocta]] | infraordo = '''Anisoptera''' | infraordo_authority = [[Edmond de Selys Longschamps|Selys]], 1854 | subdivision_ranks = Suku | subdivision = [[Aeshnidae]]<br /> [[Austropetaliidae]]<br /> [[Cordulegastridae]]<br /> [[Corduliidae]]<br /> [[Gomphidae]]<br /> [[Libellulidae]]<br /> [[Macromiidae]]<br /> [[Neopetaliidae]]<br /> [[Petaluridae]] }} '''Kinjeng''' (utawa '''semprang, coblang, kotrik, dodok erok, tete iyek, ndok iyek, banempo''') lan '''[[kinjeng dom]]''' iku golongan [[gegremet]] kang kagolong ing bangsa Odonata. Kinjeng wujud salah sijiné wujud kéwan kang mbajak ing akasa.<ref name="Buku1">Intisari April 2000, Kaca:81-88</ref> Rong macem gegremet iki arang ana ing papan kang adoh karo [[banyu]], papané kanggo ngendhog lan ngentèkaké wektu pra-diwasa anak-anaké. Jenengé ing [[basa Indonésia]] yaiku ''capung'' déné [[basa Inggris]]é yaiku ''dragonfly''<ref name="Buku1"/> lan ing [[basa Sundha]] yaiku ''papatong''. Kinjeng (subordo Anisoptera) rélatif gampang dibédakaké saka kinjeng dom (subordo Zygoptera). Kinjeng lumrahé awaké rélatif gedhé lan mencok kanthi swiwi kabukak utawa mbentang kiwa tengen. Éwadéné kinjeng dom lumrahé awaké cilik (sanadyan ana sapérangan jinis rada gedhé), duwé [[abdomen]] kang kuru ramping mèmper dom, lan mencok kanthi swiwi katutup, jejeg dadi siji ing gegeré. Kéwan iki dadi kéwan kang unik yaiku pas mangsa kawin ing angksa.<ref name="Buku1"/> Uripé kinjeng iki ora suwé bisa diétung nganggo dina.<ref name="Buku1"/> Amarga yèn wayah ésuk dadi mangsané manuk Sikatan déné wayah soré dadi mangsané manuk [[alap-alap]], [[walèt sapi]], [[kirk-kirk]], lan [[cabak maling]].<ref name="Buku1"/> Kinjeng iku bisa mabur kurang luwih 30 detik kang ajeg dhuwuré.<ref name="internet1">[http://suaramerdeka.com/v1/index.php/read/cetak/2010/07/30/118666/Sayap-Capung-Apakah-Ini-Dirancang suaramerdeka.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305012838/http://suaramerdeka.com/v1/index.php/read/cetak/2010/07/30/118666/Sayap-Capung-Apakah-Ini-Dirancang |date=2016-03-05 }}(Kaundhuh tanggal 26 April 2011)</ref> Wadiné yaiku lar aérodinamisé kinjeng iku pancèn supertipis, ora rata, lan ana lekukan kang ora bisa nekuk (mlengkung).<ref name="internet1"/> Para èlmuwan akèh kang wis nliti yèn kinjeng iku duwé daya angkat kang luwih gedhé nalika miber nglayang.<ref name="internet1"/> Kinjeng iki kira-kira wis ana kawit 300 yuta taun kapungkur.<ref name="internet2">[http://m.suaramerdeka.com/index.php/read/cetak/2010/02/08/98188 m.suaramerdeka.com]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}(Kaundhuh tanggal 26 April 2011)</ref> Jinisé kurang luwih ana 5.000 jinis kanthi dawané 2-12,5 sentimèter.<ref name="internet2"/> Kéwan kang kagolong gegremet iki saliyané laré kang alus, uga duwé cangkem kang kuwat, mata kang amba lan tajem banget kaanggo ngerti mangsané.<ref name="internet2"/> Kijeng iki bisa gawé titènan yèn alamé isih resik, dhèwèké bakal teka lan ana.<ref name="internet2"/> Nanging yèn ora ana wis dadi pratandha yèn alamé wis rusak lan kacemar.<ref name="internet2"/> Kinjeng iki bisa dadi pamangsané alami kéwan [[wereng]]<ref>[http://www.metrotvnews.com/mobile-site/text-detail.php?read=21764&tgl=2010-06-28 www.metrotvnews.com]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}(Kaundhuh tanggal 26 April 2011)</ref> lan [[uler wulu]]<ref>[http://metrotvnews.com/read/newscat/metropolitan/2011/04/15/48697/Jakarta-Pusat-Waspada-Ulat-Bulu metrotvnews.com] {{Pranala mati|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}(Kaundhuh tanggal 26 April 2011)</ref> kang agawe susahé manungsa. == Sebaran lan jinis jinisé == Udakara ana 3012 [[spésies]] kinjeng kang wus dikenali ing taun 2010. {| class="wikitable sortable collapsible" |-style="font-size:86%" ! Family ! [[Indomalaya|Oriental]] ! [[Neotropical]] ! [[Australasia]]n ! [[Afrotropical]] ! [[Palaearctic]] ! [[Nearctic]] ! [[Oceania|Pacific]] ! World |- | [[Aeshnidae]]||149||129||78||44||58||40||13||456 |- | [[Austropetaliidae]]||||7||4||||||||||11 |- | [[Petaluridae]]||||1||6||||1||2||||10 |- | [[Gomphidae]]||364||277||42||152||127||101||||980 |- | [[Chlorogomphidae]]||46||||||||5||||||47 |- | [[Cordulegastridae]]||23||1||||||18||||||46 |- | [[Neopetaliidae]]||||1||||||||||||1 |- | [[Corduliidae]]||23||20||33||6||18||51||12||154 |- | [[Libellulidae]]||192||354||184||251||120||105||31||1037 |- | [[Macromiidae]]||50||2||17||37||7||10||||125 |- | [[Synthemistidae]]||||||37||||||||9||46 |- | ''[[Incertae sedis]]''||37||24||21||15||2||||||99 |- |} Kinjeng kasebar ing kabèh benua kajaba [[Antartika]]. == Kawiné kinjeng == [[Gambar:Blue damsels mating-small.JPG|thumb|right|150px|Kawine Kinjeng]] Yèn mangsané kawin kinjeng wadon ora bakal kawin manèh bar diawohi déning kinjeng lanang.<ref name="intrenet3">[http://forum.kompas.com/showthread.php?33344-Metamorfosis-Capung forum.kompas.com]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}(Kaundhuh tanggal 26 April 2011)</ref> # Kinjeng lanang nyekel guluné kinjeng wadon.<ref name="intrenet3"/> # Kinjeng wadon ngubetaké sikilé ing pinggir buntuté kinjeng lanang, kanthi ana sambungan kang kas ing buntuté.<ref name="intrenet3"/> # Kinjeng lanang banjur nglebokaké banyu lanangé nuju gronggongan kinjeng wadon.<ref name="intrenet3"/> Kadadéan iki merlokaké wektu kang suwé jam-jaman.<ref name="intrenet3"/> Mula kekaroné miber kanthi posisi kang mèpèt-mèpètan.<ref name="intrenet3"/> # Kinjeng ninggal endhog gedhéné ing wadhuk utawa blumbang.<ref name="intrenet3"/> # Sarampungé endhog kinjeng mau netes, bajur anakané kinjeng mau urip ing njero banyu kurang luwih telu nganti patang taun.<ref name="intrenet3"/> Mangsané iwak, bisa renang kanthi banter, lan duwé jepit kang cukup kuwat.<ref name="intrenet3"/> # Kijeng mau bisa ganti kulit nganti ambal kaping papat.<ref name="intrenet3"/> Ing amabalan kang pungkasan dhèwèké munggah ana watu utawa wit kang dhuwur.<ref name="intrenet3"/> Kanthi réwangan sikil kang ing pucuké ana jepitané dhèwèké munggah.<ref name="intrenet3"/> Sepisan waé keplèsèt ndadèkaké dhèwèké bisa mati.<ref name="intrenet3"/> # Geger kepompong kabukak.<ref name="intrenet3"/> Metuné kinjeng kanthi bening lan duwé sipat kang lentur sampurna saka kanugrahané Gusti Kang Murbegdumadi.<ref name="intrenet3"/> == Cathetan sikil == {{reflist}} [[Kategori:Gegremet]] [[Kategori:Kéwan iberan]] kjvpnii0qes9e0th1um58ca7lfbp58p Rafael van der Vaart 0 25417 1761604 1720303 2026-11-15T01:36:29Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761604 wikitext text/x-wiki {{Football player infobox | playername = Rafael van der Vaart | image = [[File:Rafael van der Vaart Brighton v Spurs Amex Opening 30711.jpg|220px]] | fullname = Rafael Ferdinand van der Vaart | height = {{height|m=1.75}} | dateofbirth = {{birth date and age|1983|2|11}} | cityofbirth = [[Heemskerk]] | countryofbirth = [[Walanda]] | currentclub = Pensiun | clubnumber = 23 | position = [[Glandhang]] | youthyears = 1987–1993<br />1993–2000 | youthclubs = De Kennemers<br />[[AFC Ajax|Ajax]] | years = 2000–2005<br />2005–2008<br />2008–2010<br />2010- | clubs = [[AFC Ajax|Ajax]]<br />[[Hamburger SV|Hamburg]]<br />[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]<br />[[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]]<br />[[Hamburger SV|Hamburg]]<br />[[Real Betis]]<br />Midtjylland<br />Esbjerg FB | caps(goals) = 117 (52)<br />{{0}}74 (29)<br />{{0}}32 {{0}}(5)<br />8 (2) | nationalyears = 2001– | nationalteam = [[Tim nasional bal-balan Walanda|Walanda]] | nationalcaps(goals) = {{0}}66 (14) | pcupdate = 2 Juni 2009 | ntupdate = 20:54, 2 April 2009 (UTC) }} '''Rafael van der Vaart''' iku sawijining juru main bal-balan saka Walanda.<ref name="internet 1">[http://biangbola.com/news/berita-piala-dunia/2010/06/08/profil-piala-dunia-2010-rafael-van-der-vaart-belanda.html biangbola.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250415154921/http://biangbola.com/news/berita-piala-dunia/2010/06/08/profil-piala-dunia-2010-rafael-van-der-vaart-belanda.html |date=2025-04-15 }} (diakses tanggal 12 Mèi 2011)</ref> Rafael van der Vaart lair 11 Fèbruari 1983.<ref name="internet 1"/> Rafael van der Vaart jebolan saka [[Ajax Amsterdam]] lan nglakokke debut sepisanan ning ndunya profésional ning klub taun 1999-2000 pas duwé umur 17 taun.<ref name="internet 2">[http://www.footymania.com/player.phtml?playerID=141 www.footymania.com] (diakses tanggal 12 Mèi 2011)</ref> Karir dadi juru main bal akèh kahanane amarga Rafael van der Vaart kerep banget cidera saéngga kerep kelangan panggon ning tim.<ref name="internet 1"/> Rata-rata maene namung 23 ing wektu lima mangsa ning Ajax Amsterdam.<ref name="internet 3">[http://www.transfermarkt.co.uk/en/rafael-van-der-vaart/profil/spieler_4192.html www.transfermarkt.co.uk] (diakses tanggal 12 Mèi 2011)</ref> Taun 2005 Van der Vaart pindah ning klub bundesliga ning [[Hamburg FC]] amarga ana selisih pangerten antarané Rafael van der Vaart karo pelatihe Ajax Ronald Koeman .<ref name="internet 4">[http://www.rafaelvandervaart.com/ www.rafaelvandervaart.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110202050137/http://www.rafaelvandervaart.com/ |date=2011-02-02 }} (diakses tanggal 12 Mèi 2011)</ref> Van der Vaart sangare saka penampilan impresif banget bisa ngloloske Hamburg ning [[Liga Éropa]] sarta dadi [[kapten]].<ref name="internet 1"/> Karir Van der Vaart terus munggah mula ing taun 2008 di kontrak karo [[Real Madrid]].<ref name="internet 1"/> Nanging ning klub anyare iki Van der Vaart kurang bisa intok panggon ning skuad [[Real Madrid]] amarga saking akèhé stok juru main bal ning kana.<ref name="internet 1"/> Mula pas taun 2010 sakbubare Piala Dunia 2010 pindah menyang [[Totenham Hostpur]].<ref name="internet 5">[http://www.rafaelvandervaart.com/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/player=47516/index.html www.rafaelvandervaart.com]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (diakses tanggal 12 Mèi 2011)</ref> Papan panggonan Van der Vaart pas maen bal-balan ya iku dadi [[penyerang]] utawa [[glandhang]], namung kelemahane Van der Vaart ora bisa konsisten maene.<ref name="internet 1"/> Panghargyan sing paling dhuwur ya iku [[the best young player of the year]] ing taun 2003.<ref name="internet 1"/> == Jroning Angka == === Klub === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !rowspan="2"|Klub !rowspan="2"|mangsa !colspan="2"|Liga !colspan="2"|Piyala !colspan="2"|Piyala Liga !colspan="2"|Eopah !colspan="2"|Other !colspan="2"|Gunggung |- !Panampilan!!Gol!!Panampilan!!Gol!!Panampilan!!Gol!!Panampilan!!Gol!!Panampilan!!Gol!!Panampilan!!Gol |- |rowspan="7"|[[AFC Ajax|Ajax]] |[[1999–2000 Eredivisie|1999–2000]] |1||0||0||0||colspan="2"|—||0||0||colspan="2"|—||1||0 |- |[[2000–01 Eredivisie|2000–01]] |27||7||1||0||colspan="2"|—||4||2||colspan="2"|—||32||9 |- |[[2001–02 AFC Ajax mangsa|2001–02]] |20||14||2||2||colspan="2"|—||5||1||colspan="2"|—||27||17 |- |[[2002–03 Eredivisie|2002–03]] |21||18||2||0||colspan="2"|—||6||2||1||2||30||22 |- |[[2003–04 Eredivisie|2003–04]] |26||7||1||0||colspan="2"|—||7||1||colspan="2"|—||34||8 |- |[[2004–05 AFC Ajax mangsa|2004–05]] |22||6||2||0||colspan="2"|—||7||1||1||0||32||7 |- !Gunggung !117!!52!!8!!2!!colspan="2"|—!!29!!7!!2!!2!!156!!63 |- |rowspan="4"|[[Hamburger SV|Hamburg SV]] |[[2005–06 Bundesliga|2005–06]] |19||9||2||0||colspan="2"|—||8||5||7||2||36||16 |- |[[2006–07 Bundesliga|2006–07]] |26||8||0||0||2||0||5||3||colspan="2"|—||33||11 |- |[[2007–08 Bundesliga|2007–08]] |29||12||4||4||colspan="2"|—||9||3||2||2||44||21 |- !Gunggung !74!!29!!6!!4!!2!!0!!22!!11!!9!!4!!113!!48 |- |rowspan="3"|[[Real Madrid CF|Real Madrid]] |[[2008–09 La Liga|2008–09]] |32||5||1||0||colspan="2"|—||7||0||2||0||42||5 |- |[[2009–10 La Liga|2009–10]] |26||6||2||1||colspan="2"|—||3||0||colspan="2"|—||31||7 |- !Gunggung !58!!11!!3!!1!!colspan="2"|—!!10!!0!!2!!0!!73!!12 |- |rowspan="4"|[[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]] |[[2010–11 Liga Primèr Inggris|2010–11]] |28||13||1||0||0||0||7||2||colspan="2"|—||36||15 |- |[[2011–12 Liga Primèr Inggris|2011–12]] |33||11||4||1||1||0||1||1||colspan="2"|—||39||13 |- |[[2012–13 Liga Primèr Inggris|2012–13]] |2||0||0||0||0||0||0||0||colspan="2"|—||2||0 |- !Gunggung !63!!24!!5!!1!!1!!0!!8!!3!!colspan="2"|—!!77!!28 |- |rowspan="4"|[[Hamburger SV]] |[[2012–13 Bundesliga|2012–13]] |27||5||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||27||5 |- |[[2013–14 Bundesliga|2013–14]] |27||7||3||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||2||0||32||8 |- |[[2014–15 Bundesliga|2014–15]] |24||4||2||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1||0||27||5 |- !Gunggung !78!!16!!5!!2!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!3!!0!!86!!18 |- |rowspan="2"|[[Real Betis]] |[[2015–16 La Liga|2015–16]] |7||0||2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||9||0 |- !Gunggung !7!!0!!2!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!9!!0 |- |rowspan="3"|[[FC Midtjylland|Midtjylland]] |[[2016–17 Danish Superliga|2016–17]] |15||2||2||0||colspan="2"|—||1||0||colspan="2"|—||18||2 |- |[[2017–18 Danish Superliga|2017–18]] |2||0||0||0||colspan="2"|—||0||0||colspan="2"|—||2||0 |- !Gunggung !17!!2!!2!!0!!colspan="2"|—!!1!!0!!colspan="2"|—!!20!!2 |- | rowspan="2" |[[Esbjerg fB]] |[[2018–19 Danish Superliga|2018–19]] |3 |0 |1 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |4 |0 |- !Gunggung !3 !0 !1 !0 ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— !4 !0 |- !colspan="2"|Gunggung karir !417!!135!!32!!10!!3!!0!!70!!21!!16!!6!!538!!171 |} === Nagara === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan=3 | Tim Nasional Walanda |- !Taun!!Panampilan!!Gol |- |- |2001||1||0 |- |2002||2||0 |- |2003||10||3 |- |2004||13||1 |- |2005||9||2 |- |2006||5||1 |- |2007||10||5 |- |2008||14||1 |- |2009||10||2 |- |2010||14||1 |- |2011||5||1 |- |2012||10||4 |- |2013||6||4 |- !Gunggung||109||25 |} === Gol Internasional === {| class="wikitable" !colspan="7"|'''Rafael van der Vaart – goals for the Netherlands''' |- ! # !! Surya !! Papan !! Mungsuh !! Angka !! Asil !! Kompetisi |- |align=center| 1. || 6 Sèptèmber 2003 || [[De Kuip]], [[Rotterdam]], Walanda || {{fb|AUT}} ||align=center| 1–0 ||align=center| 3–1 || [[UEFA Euro 2004 qualifying Group 3|Kuwalifikasi Euro 2004]] |- |align=center| 2. || 10 Sèptèmber 2003 || [[Generali Arena|Toyota Arena]], [[Praha]], Republik Céko || {{fb|CZE}} ||align=center| 1–2 ||align=center| 1–3 || Kuwalifikasi Euro 2004 |- |align=center| 3. || 11 October 2003 || [[Philips Stadion]], [[Eindhoven]], Walanda || Makedonia || align="center" | 4–0 ||align=center| 5–0 || Kuwalifikasi Euro 2004 |- |align=center| 4. || 1 Juni 2004 || [[Stade olympique de la Pontaise|Olympique de la Pontaise]], [[Lausanne]], Swis || {{fb|FRO}} ||align=center| 1–0 ||align=center| 3–0 || [[Exhibition game|Kekancan]] |- |align=center| 5. || 7 Sèptèmber 2005 || Philips Stadion, Eindhoven, Walanda || Andora || align="center" | 1–0 ||align=center| 4–0 || [[2006 FIFA World Cup qualification – UEFA Group 1|Kuwalifikasi Piyala Donya 2006]] |- |align=center| 6. || 8 Oktober 2005 || Toyota Arena, Praha, Republik Ceko || {{fb|CZE}} ||align=center| 1–0 ||align=center| 2–0 || Kuwalifikasi Piyala Donya 2006 |- |align=center| 7. || 15 Novèmber 2006 || [[Amsterdam Arena]], [[Amsterdam]], Walanda || {{fb|ENG}} ||align=center| 1–1 ||align=center| 1–1 || Kekancan |- |align=center| 8. || 7 Fébruari 2007 || Amsterdam Arena, Amsterdam, Walanda || {{fb|RUS}} ||align=center| 4–1 ||align=center| 4–1 || Kekancan |- |align=center| 9. || 2 Juni 2007 || [[Seoul World Cup Stadium]], [[Seoul]], Korea Kidul || {{fb|KOR}} ||align=center| 1–0 ||align=center| 2–0 || Kekancan |- |align=center| 10. || 2 Juni 2007 || Seoul World Cup Stadium, Seoul, Korea Kidul || {{fb|KOR}} ||align=center| 2–0 ||align=center| 2–0 || Kekancan |- |align=center| 11. || 6 Juni 2007 || [[Rajamangala Stadium]], [[Bangkok]], Thailand || {{fb|THA}} ||align=center| 1–0 ||align=center| 3–1 || Kekancan |- |align=center| 12. || 21 Novèmber 2007 || [[Dinamo Stadium (Minsk)|Dinamo Stadium]], [[Minsk]], Bélarus || {{fb|BLR}} ||align=center| 1–2 ||align=center| 1–2 || [[UEFA Euro 2008 qualifying Group G|Kuwalifikasi Euro 2008]] |- |align=center| 13. || 10 Sèptèmber 2008 || [[Philip II Arena]], [[Skopje]], Republic of Macedonia || Makedonia || align="center" | 2–0 ||align=center| 2–1 || [[2010 FIFA World Cup qualification – UEFA Group 9|Kuwalifikasi Piyala Donya 2010]] |- |align=center| 14. || 1 April 2009 || Amsterdam Arena, Amsterdam, Walanda || Makedonia || align="center" | 4–0 ||align=center| 4–0 || Kuwalifikasi Piyala Donya 2010 |- |align=center| 15. || 12 Agustus 2009 || Amsterdam Arena, Amsterdam, Walanda || {{fb|ENG}} ||align=center| 2–0 ||align=center| 2–2 || Kekancan |- |align=center| 16. || 1 Juni 2010 || De Kuip, Rotterdam, Walanda || {{fb|GHA}} ||align=center| 2–0 ||align=center| 4–1 || Kekancan |- |align=center| 17. || 25 Maret 2011 || [[Ferenc Puskás Stadium (1953)|Ferenc Puskás Stadium]], [[Budapest]], Honggari || {{fb|HUN}} ||align=center| 1–0 ||align=center| 4–0 || [[UEFA Euro 2012 qualifying Group E|Kuwalifikasi Euro 2012]] |- |align=center| 18. || 30 Mèi 2012 || De Kuip, Rotterdam, Walanda || {{fb|SVK}} ||align=center| 1–0 ||align=center| 2–0 || Kekancan |- |align=center| 19. || 17 Juni 2012 || [[Metalist Oblast Sports Complex|Metalist Stadium]], [[Kharkiv]], Ukraina || {{fb|POR}} ||align=center| 1–0 ||align=center| 1–2 || [[UEFA Euro 2012 Group B|UEFA Euro 2012]] |- |align=center| 20. || 12 Oktober 2012 || De Kuip, Rotterdam, Walanda || Andora || align="center" | 1–0 ||align=center| 3–0 || [[2014 FIFA World Cup qualification – UEFA Group D|Kuwalifikasi Piyala Donya 2014]] |- |align=center| 21. || 16 October 2012 || [[Arena Națională]], [[Bucharest]], Rumania || {{fb|ROM}} ||align=center| 3–1 ||align=center| 4–1 || Kuwalifikasi Piyala Donya 2014 |- |align=center| 22. || 22 Maret 2013 || Amsterdam Arena, Amsterdam, Walanda || {{fb|EST}} ||align=center| 1–0 ||align=center| 3–0 || Kuwalifikasi Piyala Donya 2014 |- |align=center| 23. || 26 Maret 2013 || Amsterdam Arena, Amsterdam, Walanda || {{fb|ROM}} ||align=center| 1–0 ||align=center| 4–0 || Kuwalifikasi Piyala Donya 2014 |- |align=center| 24. || 11 Oktober 2013 || Amsterdam Arena, Amsterdam, Walanda || {{fb|HUN}} ||align=center| 7–1 ||align=center| 8–1 || Kuwalifikasi Piyala Donya 2014 |- |align=center| 25. || 16 Novèmber 2013 || [[Luminus Arena|Cristal Arena]], [[Genk]], Bèlgi || {{fb|JPN}} ||align=center| 1–0 ||align=center| 2–2 || Kekancan |- |} == Cathetan suku == {{reflist}} {{Tim nasional Euro 2008 Walanda}} [[Kategori:Lair 1983]] [[Kategori:Pamain bal-balan Walanda]] [[Kategori:Pamain Real Madrid CF]] [[Kategori:Pamain Bundesliga]] [[Kategori:Pamain Bèker Donya FIFA 2010]] [[Kategori:Pamain Bèker Éropa UEFA 2012]] [[Kategori:Pamain bal-balan èkspatriat ing Spanyol]] {{ulah raga-stub}} qdhvbgkvxxzgqrobxy9nqrks4iqoxdy Rhode Island 0 26069 1761606 1758752 2026-11-15T01:48:37Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761606 wikitext text/x-wiki {{US state | Name = Rhode Island| Fullname = Rhode Island | Flag = Flag of Rhode Island.svg | Flaglink = [[Flag of Rhode Island]] | Seal = Seal of Rhode Island (pre 2022).svg | Map = | Nickname = The Ocean State, Little Rhody | Motto = Hope | Demonym = Rhode Islander | Capital = [[Providence, Rhode Island|Providence]] | LargestCity = [[Providence, Rhode Island|Providence]] | Governor = [[Donald Carcieri]] (R)| Lieutenant Governor = [[Elizabeth H. Roberts]] (D) | Senators = [[Jack Reed]] (D)<br /> [[Sheldon Whitehouse]] (D)| PostalAbbreviation = RI | OfficialLang = none (''de facto'' [[Basa Inggris]]) | AreaRank = 50th | TotalAreaUS = 1.545 | TotalArea = 4.001 | LandAreaUS = 1.045 | LandArea = 2.706 | WaterAreaUS = 500 | WaterArea = 1.295 | PCWater = 32,4 | PopRank = 43rd | 2000Pop = 1.048.319 | DensityRank = 2nd | 2000DensityUS = 691,0 <!-- From Census.gov -->| 2000Density = 387,35 |State Symbol MedianHouseholdIncome = $44.619 | IncomeRank = 17th | AdmittanceOrder = 13th | AdmittanceDate = [[29 Mèi]] [[1790]] | TimeZone = [[Eastern Standard Time Zone|Eastern]]: [[UTC]]-5/[[Daylight saving time|-4]] | Longitude = 71° 07' W to 71° 53' W | Latitude = 41° 09' N to 42° 01' N | WidthUS = 37 | Width = 60 | LengthUS = 48| Length = 77 | HighestPoint = [[Jerimoth Hill]]<ref name=usgs>{{cite web| date =29 April 2005| url =http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| title =Elevations and Distances in the United States| publisher =U.S Geological Survey| access-date =7 November 2006| archive-date =1 June 2008| archive-url =https://web.archive.org/web/20080601170143/http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| url-status =dead}}</ref> | HighestElevUS = 812 | HighestElev = 247 | MeanElevUS = 200 | MeanElev = 60 | LowestPoint = [[Samodra Atlantik]]<ref name=usgs/> | LowestElevUS = 0| LowestElev = 0 | ISOCode = US-RI | Website = www.ri.gov| Footnotes = * Total jembar ing [[acres]]<br /> kira-kira padha karo {{convert|776957|acre|km2|0}} }} '''Rhode Island''' ({{IPAEng|roʊd 'aɪlɪnd}}), kanthi resmi jenengé '''State of Rhode Island''',<ref name="constitution">{{cite web|url =https://www.rilegislature.gov/riconstitution/Constitution/ConstFull.aspx|title = Constitution of the State of Rhode Island |accessdate = 2021-09-09 |publisher = State of Rhode Island General Assembly}}</ref> iku praja [[Amérika Sarékat]] sing paling cilik dhéwé (jembar wewengkoné) Sanadyan praja iki jenengé Rhode "Island" utawa pulo Rhode, nanging sapérangan gedhé tltatahé dumunung ana ing dharatan [[Amérika Lèr|Amérika Lor]]. ''Providence Plantations'' tegesé tlatah dharatan, déné ''Rhode Island'' sajatiné jeneng resmi saka [[Pulo Aquidneck]] (saiki dumadi saka kutha [[Newport, Rhode Island|Newport]], lan [[Middletown, Rhode Island|Middletown]] lan [[Portsmouth, Rhode Island|Portsmouth]]).<ref name=water>http://www.dlt.ri.gov/lmi/map.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117053440/http://www.dlt.ri.gov/lmi/map.htm |date=2013-01-17 }} accessed 27 Fèbruari 2007</ref> == Réferènsi == {{reflist|2}} == Bibliografi == {{refbegin}} === Sumber utama === * Dwight, Timothy. ''Travels Through New England and New York'' (circa 1800) 4 vol. (1969) Online at: [http://www-gdz.sub.uni-goettingen.de/cgi-bin/digbib.cgi?PPN244525439 vol 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728110138/http://www-gdz.sub.uni-goettingen.de/cgi-bin/digbib.cgi?PPN244525439 |date=2020-07-28 }}; [http://dz-srv1.sub.uni-goettingen.de/sub/digbib/loader?did=D6116 vol 2]; [http://dz-srv1.sub.uni-goettingen.de/sub/digbib/loader?did=D6784 vol 3]; [http://dz-srv1.sub.uni-goettingen.de/sub/digbib/loader?did=D6003 vol 4] {{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.hti.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=moa;idno=ADH0309 McPhetres, S. A. ''A political manual for the campaign of 1868, for use in the New England states, containing the population and latest election returns of every town'' (1868)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728110139/https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=moa&idno=ADH0309 |date=2020-07-28 }} * [http://www.sec.state.ri.us/resources_for/library/riinfo/riinfo/knowrhode Rhode Island’s Geography and Climate] === Sumber sèkundhèr === * [http://www.dinsdoc.com/adams-1-0a.htm Adams, James Truslow. ''The Founding of New England'' (1921)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200610082313/http://www.dinsdoc.com/adams-1-0a.htm |date=2020-06-10 }} * Adams, James Truslow. ''Revolutionary New England, 1691–1776'' (1923) * Adams, James Truslow. ''New England in the Republic, 1776–1850'' (1926) * Andrews, Charles M. ''The Fathers of New England: A Chronicle of the Puritan Commonwealths'' (1919). short survey by leading scholar. * Axtell, James, ed. ''The American People in Colonial New England'' (1973), new social history * Brewer, Daniel Chauncey. ''Conquest of New England by the Immigrant (1926). * Coleman, Peter J. ''The Transformation of Rhode Island, 1790–1860'' (1963) * Conforti, Joseph A. ''Imagining New England: Explorations of Regional Identity from the Pilgrims to the Mid-Twentieth Century'' (2001) * Dennison, George M. ''The Dorr War: Republicanism on Trial, 1831–1861'' (1976) * Hall, Donald, ed. Encyclopedia of New England (2005) * Karlsen, Carol F. ''The Devil in the Shape of a Woman: Witchcraft in Colonial New England'' (1998) * Lovejoy, David S. ''Rhode Island Politics and the American Revolution, 1760–1776'' (1969)] * McLaughlin, William. ''Rhode Island: A Bicentennial History'' (1976) * [http://www.hti.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=moa;idno=AJA1967 Palfrey, John Gorham. ''History of New England'' (5 vol 1859–90)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728110137/https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=moa&idno=AJA1967 |date=2020-07-28 }} * Slavery in the North - Slavery in Rhode Island [http://www.slavenorth.com/rhodeisland.htm] * Sletcher, Michael. ''New England''. (2004). * Stephenson, Nathaniel Wright. ''Nelson W. Aldrich, a Leader in American Politics'' (1930). * WPA. ''Guide to Rhode Island'' (1939). * Zimmerman, Joseph F. ''[http://www.questia.com/library/book/the-new-england-town-meeting-democracy-in-action-by-joseph-f-zimmerman.jsp The New England Town Meeting: Democracy in Action] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070501074535/http://www.questia.com/library/book/the-new-england-town-meeting-democracy-in-action-by-joseph-f-zimmerman.jsp |date=2007-05-01 }}.'' (1999) {{refend}} == Pranala njaba == {{sisterlinks}} * [http://www.ri.gov/index.php Wén kanthor saka Pamarintahan Rhode Island] * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/Rhode_Island Rhode Island State Databases] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515221317/http://wikis.ala.org/godort/index.php/Rhode_Island |date=2008-05-15 }} - Annotated list of searchable databases produced by Rhode Island state agencies and compiled by the Government Documents Roundtable of the American Library Association. * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=RI Energy & Environmental Data for Rhode Island] * [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=RI USGS real-time, geographic, and other scientific resources of Rhode Island] * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44000.html U.S. Census Bureau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101015091121/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44000.html |date=2010-10-15 }} * [http://www.rilin.state.ri.us/Statutes/ Kanthor hukum saka nagara bagéan Rohde Island] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120810123727/http://www.rilin.state.ri.us/Statutes/ |date=2012-08-10 }} * [http://www.scituateartfestival.org Scituate Art Festival] * [https://web.archive.org/web/20130227124218/http://www.ers.usda.gov/StateFacts/RI.HTM Nagara bagéan saka Rhode Island] * [https://web.archive.org/web/20100630224121/http://encyclopedia.jrank.org/RAY_RHU/RHODE_ISLAND.html Detailed Historical Article from the 1911 Encyclopedia Britannica] * [http://www.oldstratforduponavon.com/rhodeisland Some Old Postcard Views of Rhode Island] * [http://imdb.com/LocationTree?Rhode+Island,+USA Directory of filming locations in the state] {{Pranala mati|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://usmapserver.com/Rhode_Island Interactive Rhode Island Map Server] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017225906/http://usmapserver.com/Rhode_Island/ |date=2007-10-17 }} * [http://groups.google.com/group/alt.rhode_island/topics Rhode Island newsgroup] * [http://www.oldstratforduponavon.com/rhodeisland Old Postcards of Rhode Island] * [http://www.mrnussbaum.com/riflash2.htm Old Interactive Rhode Island for kids] <gallery perrow="5"> Image:Newport Breakers 06.JPG Image:Misquamicut Beach, RI 2009-08-03.JPG Image:Plain Meeting House, c1820, West Greenwich RI.jpg </gallery> {{Amérika Sarékat}} [[Kategori:Rhode Island| ]] [[Kategori:Praja Amérika Sarékat|Rhode Island]] hopqgj1op1icms7xqztwukg09njmka6 Joe Biden 0 28852 1761571 1755329 2026-11-14T19:41:26Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761571 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Joe Biden presidential portrait.jpg|right|thumb|Joe Biden]] '''Joseph Robinette "Joe" Biden, Jr.''' (lair ing [[Scranton, Pennsylvania|Scranton]], [[Pennsylvania]], [[20 November]] [[1942]]) iku pulitikus lan pengacara [[Amérika Sarékat]] saka [[Wilmington, Delaware|Wilmington]], [[Delaware]]. Biden iku anggota [[Parté Dhémokrat (Amérika Sarékat)|Parté Dhémokrat]] lan Senator senior saka Delaware, wektu iki ing sajeroning mangsa kalungguhan kaping 6. Biden tau nyalonaké dhiri sajeroning pamilihan présidhèn 1988 lan 2008 nanging banjur mundur. Ing tanggal [[22 Agustus]] [[2008]], diumumkaké yèn [[Barack Obama]] wis milih Biden minangka pasangan bakal calon wakil presidhèné sajeroning [[Pamilihan Umum Présidhèn Amérika Sarékat 2008|pamilihan présidhèn 2008]]<ref name="Obama-rm">BarackObama.com (2008). [http://my.barackobama.com/page/s/welcomejoe Situs kampanye Barack Obama mengumumkan pilihan bakal calon wakil presiden]. Diambil pada 23 August, 2008.</ref>. Saiki, dhèwèké njabat minangka presiden [[Amerika]] wiwit taun 2021. Biden dilairaké ing [[Scranton, Pennsylvania|Scranton]], [[Pennsylvania]], saka kulawarga Joseph R. Biden, Sr. lan Catherine Eugenia Finnegan. Biden anak pambarep saka 4 sesadulur lan digulawentah sajeroning lingkungan agama [[Katulik|Katulik Roma]]. Kulawarga iki pindah menyang Delaware nalika Joe Biden umur 10 taun. Ing taun [[1961]], Biden lulus saka [[Archmere Academy]] in [[Claymont, Delaware|Claymont]], lan taun [[1965]] saka [[University of Delaware]] ing [[Newark, Delaware|Newark]]. Biden banjur nerusaké pendhidhikan menyang [[Syracuse University College of Law]], lulus taun [[1968]]. Taun 1966 Biden nggarwa Neilia Hunter. Kulawarga iki pinaringan anak telu, [[Beau Biden|Joseph R. III (Beau)]], Robert Hunter, lan Naomi. Garwa lan putrané sing isih bayi tiwas sajeroning kacilakan montor ora suwé sawisé Biden kapilih dadi senator ing taun [[1972]]. Kaloro anak lanang uga tatu abot sajeroning kadadéan mau. Ing taun 1977, Biden nikah karo Jill Tracy Jacobs lan pinaringan putra siji, Ashley. == Wacan rujukan == * {{cite book |title = Almanac of American Politics |url = https://archive.org/details/almanacofamerica00mich_5 |last = Barone |first = Michael |authorlink = |author2 = Richard E. Cohen |year = 2005 |publisher = National Journal Group |location = Washington |id = ISBN 0-89234-112-2}} * {{cite book |title = Governing Delaware |last = Boyer |first = William W. |authorlink = |year = 2000 |publisher = University of Delaware Press |location = Newark, DE |id = ISBN 0-87413-721-7}} * {{cite book |title = Mid-Atlantic States of America |url = https://archive.org/details/isbn_039355418 |last = Peirce|first = Neil R. |authorlink = |author2 = Michael Barone |year = 1977 |publisher = W.W. Norton & Co |location = New York |id = ISBN 0-393-05541-8}} * {{cite book |title = Only in Delaware, Politics and Politicians in the First State |last = Cohen |first = Celia |authorlink = |year = 2002 |publisher = Grapevine Publishing |location = Newark, DE |id =}} == Réferènsi == {{reflist}} == Pranala njaba == * [https://web.archive.org/web/20080827044555/http://bioguide.congress.gov/scripts/biodisplay.pl?index=B000444 Biographical Directory of the U.S. Congress ] * [http://foreign.senate.gov/ U.S. Senate Committee on Foreign Relations ] * [http://judiciary.senate.gov/ U.S. Senate Committee on the Judiciary ] {{Navigasi Pamilihan Présidhèn Amérika Sarékat, 2008}} {{Présidhèn Amérika Sarékat}} {{DEFAULTSORT:Biden, Joseph R.}} [[Kategori:Pulitikus Amérika Sarékat]] [[Kategori:Pengacara Amérika Sarékat]] [[Kategori:Lair 1942]] [[Kategori:Wong Amérika Sarékat]] 635yoece6eaxmvalu1sw2yizj4x1ehs Thutmose III 0 33473 1761616 1618010 2026-11-15T04:05:45Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761616 wikitext text/x-wiki {{Pharaoh Infobox | Alt=Tuthmosis III, "Manahpi(r)ya" in the Amarna letters | Name=Thutmose III | Image= Thutmosis III wien front.jpg| Caption=Statue of Thutmosis III at the [[Kunsthistorisches Museum]], [[Vienna]]| NomenHiero= <hiero>G26-ms-nfr-xpr</hiero>| Nomen=''Thutmose Neferkheperu''<br />Thoth is born, beautiful of forms | PrenomenHiero= <hiero>ra-mn-xpr</hiero>| Prenomen=''Menkheperre''<br />Lasting is the Manifestation of [[Ra|Re]]<ref>Clayton, Peter. Chronicle of the Pharaohs, Thames & Hudson Ltd., 1994. p.104</ref> | Golden= ''Sekhempahtydsejerkhaw''<br />Powerful of strength, holy of diadems'' | Nebty= ''Wahnesytmireempet''<br />Enduring in kingship like Re in heaven | Horus= ''Kanakht Khaemwaset''<br />Mighty Bull, Arising in [[Thebes, Egypt|Thebes]] | GoldenHiero= <hiero>-sxm-F9:F9-D45:N28-Z3-</hiero> | NebtyHiero= <hiero>-V29-sw-t-i-i-ra:Z1-mi-m-Q3*X1:N1-</hiero> | HorusHiero= <hiero> E1:D40-N28-m-S40-t:O49 </hiero> | Reign= 1479–1425 BC| Predecessor= [[Hatshepsut]] | Successor= [[Amenhotep II]]| Spouse= [[Satiah]]<ref name="RoyalFamilies">Dodson, Aidan. Hilton, Dyan. ''The Complete Royal Families of Ancient Egypt'', Thames and Hudson. p132. 2004. ISBN 0-500-05128-3</ref>, [[Hatshepsut-Meryetre]], [[Nebtu]], [[Menhet, Menwi and Merti|Menwi, Merti, Menhet]] | Children= [[Amenemhat (son of Thutmose III)|Amenemhat]], [[Amenhotep II]], [[Beketamun]], [[Iset (daughter of Thutmose III)|Iset]], [[Menkheperre (prince)|Menkheperre]], [[Meritamen (daughter of Thutmose III)|Meryetamun]], Meryetamun, [[Nebetiunet]], Nefertiry, [[Siamun (son of Thutmose III)|Siamun]]<ref name="RoyalFamilies p132." /> | Dynasty= [[Eighteenth dynasty of Egypt|18th&nbsp;Dynasty]] | Father= [[Thutmose II]] | Mother= [[Iset (queen)|Iset]] | Died= 1425 BC | Burial= [[KV34]] | Monuments= [[Cleopatra's Needles]] }} '''Thutmose III''' (kadhang-kadhang diwaca ''Thutmosis'' utawa ''Tuthmosis III'' lan tegesé ''Putrané [[Thoth]]'') iku [[Pirngon]] kang kaping-6 saka Dinasti Mesir angka 18. Sajeroning rolikur taun pisanan saka kakuwasaan Thutmose, panjenengané ngatur bebarengan karo ibu sambungané, [[Hatshepsut]], kang diangkat dadi Pirngon. Hatshepsut katon ing patilasan kang isih ana, kaloroné duwé asma bangsawan lan lambang lan ora ana kang cetha endi kang luwih senior utawa luwih kuwasa.<ref>Partridge, R., 2002. Fighting Pharaohs: Weapons and warfare in ancient Egypt. Manchester: Peartree. Pages: 202/203</ref> He served as the head of her armies. Sawisé Hatshepsut séda lan Thutmose diangkat dadi Pirngon, panjenengané nyipta kakaisaran Mesir kang gedhé dhéwé; ora kurang saka 17 paprangan dianakaké, lan panjenengané naklukaké wiwit saka [[Niy]] ing [[Suriah]] Lor, nganti papat grojogan [[Kali Nil]] ing [[Nubia]]. <!-- After his years of campaigning were over, he established himself as a great builder pharaoh as well. Thutmose III was responsible for building over fifty temples in Egypt and building massive additions to Egypt's chief temple at Karnak. New levels of artistic skills were reached during his reign, as well as unique [[architecture|architectural]] developments never seen before and never again after his reign. Officially, Thutmose III ruled Egypt for almost fifty-four years, and his reign is usually dated from [[Thutmose III#Dates and Length of Reign|April 24, 1479 to March 11, 1425 BCE]]; however, the first twenty-two years of his reign was as the co-regent to [[Hatshepsut]]--his [[stepmother]] and [[aunt]]--who was named as the pharaoh. During the last two years of his reign he became a coregent again, with his son, [[Amenhotep II]], who would succeed him. When he died he was buried in the Valley of the Kings as were the rest of the kings from this period in Egypt. ==Family== Thutmosis III was the son of Pharaoh the second [[Thutmose II]] and [[Iset (queen)|Iset]] (sometimes transliterated ''Isis''), a secondary wife of Thutmosis II.<ref>Joyce Tyldesley, ''Hatchepsut: The Female Pharaoh,'' pp.94-95 Viking, 1996.</ref> Because he was the pharaoh's only son, he would have become the first in line for the throne when Thutmosis II died; however, because he was not the son of his father's royal queen, his "degree" of royalty was less than ideal. To bolster his qualifications, he may have married a daughter of Thutmose II and Hatshepsut. It has been suggested that the daughter in question may have been [[Merytre-Hatshepsut]], however, she is now proven not to have been a daughter of Hatshepsut's. Regardless of this, when Thutmosis II died Thutmosis III was too young to rule, so Hatshepsut became his [[regent]], soon his coregent, and shortly thereafter, she was declared to be the pharaoh. Thutmosis III had little power over the empire while Hatshepsut exercised the formal titulary of kingship, complete with a royal [[prenomen]]—Maatkare. Her rule was quite prosperous and marked by great advancements. When he reached a suitable age and demonstrated the capability, she appointed him to head her armies. After the death of Hatshepsut, Thutmosis III ruled Egypt on his own for thirty years, until the last two years of his reign, when his son became a coregent for two years. He died in his fifty-fourth regnal year. Thutmosis III had two known wives: [[Satiah]] and Merytre-Hatshepsut. Satiah bore him his firstborn son, [[Amenemhat (son of Thutmosis III)|Amenemhat]], but the child predeceased his father. His successor, the crown prince and future king [[Amenhotep II]], was born to [[Merytre-Hatshepsut]]. [[Image:TuthmosisIII.JPG|200px|right|thumb|Tuthmosis III statue in [[Luxor Museum]]]] ==Dates and Length of Reign== Thutmose III reigned from 1479 BC to 1425 BC according to the [[Low chronology|Low Chronology]] of [[Ancient Egypt]]. This has been the [[conventional Egyptian chronology]] in academic circles since the 1960s,<ref>Campbell, Edward Fay Jr. ''The Chronology of the Amarna Letters with Special Reference to the Hypothetical Coregency of Amenophis III and Akhenaten.'' p.5. Baltimore, The Johns Hopkins Press, 1964.</ref> though in some circles the older dates 1504 BC to 1450 BC is preferred from the [[High Chronology]].<ref name="Lipinska 401">Lipińska, Jadwiga. "Thutmose III," p.401. ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt.'' Ed. Donald Redford. Vol. 3, pp.401-403. Oxford University Press, 2001.</ref> These dates, just as all the dates of the eighteenth Dynasty, are open to dispute because of uncertainty about the circumstances surrounding the recording of a [[Sothic cycle|Heliacal Rise]] of [[Sirius|Sothis]] in the reign of [[Amenhotep I]].<ref>Grimal, Nicolas. ''A History of Ancient Egypt.'' p.202. Librairie Arthéme Fayard, 1988.</ref> A papyrus from Amenhotep I's reign records this astronomical observation which, theoretically, could be used to perfectly correlate the Egyptian chronology with the modern calendar, however, to do this the [[latitude]] where the observation was taken must also be known. This document has no note of the place of observation, but it can safely be assumed that it was taken in either a delta city such as Memphis or Heliopolis, or in Thebes. These two latitudes give dates twenty years apart, the High and Low chronologies, respectively. The length of Thutmose III's reign is known to the day thanks to information found in the tomb of the court official Amenemheb.<ref>Redford, Donald B. ''The Chronology of the Eighteenth Dynasty.'' Journal of Near Eastern Studies, Vol 25, No 2. p.119. University of Chicago Press, 1966.</ref> Amenemheb records Thutmose III's death to his master's fifty-fourth regnal year,<ref>Breasted, James Henry. ''Ancient Records of Egypt,'' Vol. II p. 234. University of Chicago Press, Chicago, 1906.</ref> on the thirtieth day of the third month of ''[[Season of the Emergence|Peret]]''.<ref>Murnane, William J. ''Ancient Egyptian Coregencies.'' p.44. The Oriental Institute of the University of Chicago, 1977.</ref> The day of Thutmose III's accession is known to be I Shemu day 4, and astronomical observations can be used to establish the exact dates of the beginning and end of the king's reign (assuming the low chronology) from April 24 1479 BC to March 11 1425 BC respectively.<ref>[[Jürgen von Beckerath]], Chronologie des Pharaonischen Ägypten. Mainz, Philipp von Zabern, 1997. p.189</ref> ==Thutmose's military campaigns== [[Image:Egypt 1450 BC.svg|thumb|right|The maximum territorial extent of Egypt (XVth century BC)]] Widely considered a military genius by historians, he was an active expansionist ruler, sometimes called Egypt's greatest conqueror or "the [[Napoleon]] of Egypt."<ref>J.H. [[Breasted]], Ancient Times: A History of the Early World; An Introduction to the Study of Ancient History and the Career of Early Man. Outlines of European History 1. Boston: Ginn and Company, 1914, p.85</ref> He is recorded to have captured 350 cities during his rule and conquered much of the [[Near East]] from the [[Euphrates]] to [[Nubia]] during seventeen known military campaigns. He was the first Pharaoh after [[Thutmose I]] to cross the Euphrates, doing so during his campaign against [[Mitanni]]. His campaign records were transcribed onto the walls of the temple of [[Amun]] at [[Karnak]], and are now transcribed into [[Urkunden der 18. Dynastie|Urkunden IV]]. He is consistently regarded as one of the greatest of Egypt's warrior pharaohs, who transformed [[Egypt]] into an international superpower by creating an empire that stretched from southern Syria through to Canaan and Nubia.<ref>[http://www.press.umich.edu/pdf/0472114670-fm.pdf page v-vi of the Preface to Thutmose III: A New Biography, University of Michigan Press, 2006]</ref> In most of his campaigns his enemies were defeated town by town, until being beaten into submission. The preferred tactic was to subdue a much weaker city or state one at a time resulting in surrender of each fraction until complete domination was achieved. Much is known about Thutmosis "the warrior", not only because of his military achievements, but also because of his royal scribe and army commander, Thanuny, who wrote about his conquests and reign. The prime reason why Thutmosis was able to conquer such a large number of lands, is because of the revolution and improvement in army weapons. He encountered only little resistance from neighbouring kingdoms, allowing him to expand his realm of influence easily. His army also had carried boats on dry land. ==Monumental Construction== [[Image:ThutmosesIII-RaisingObelisks-Karnak.png|thumb|200px|Depiction of Tuthmoses III at Karnak holding a Hedj Club and a Sekhem Scepter standing before two obelisks he had erected there.]] Thutmose III was a great builder pharaoh and constructed over fifty temples, although some of these are now lost and only mentioned in written records.<ref name="Lipinska 401"/> He also commissioned the building of many tombs for nobles, which were made with greater craftsmanship than ever before. His reign was also a period of great stylistic changes in the sculpture, paintings, and reliefs associated with construction, much of it beginning during the reign of Hatshepsut. ===Artistic developments=== [[Image:Glaskelch Thutmosis III.jpg|thumb|left|125px|Glass making advanced during the reign of Thutmose III and this cup bears his name]] Thutmose's architects and artisans showed great continuity with the formal style of previous kings, but several developments set him apart from his predecessors. Although he followed the traditional relief styles for most of his reign, after his forty-second year, he began having himself depicted wearing the red crown of Lower Egypt and a šndyt-kilt, an unprecedented style.<ref name="Lipinska 403">Lipińska, Jadwiga. "Thutmose III," p.403. ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt.'' Ed. Donald Redford. Vol. 3, pp.401-403. Oxford University Press, 2001.</ref> Architecturally, his use of pillars also was unprecedented. He built Egypt's only known set of heraldic pillars, two large columns standing alone instead of being part of a set supporting the roof.<ref name="Lipinska 402">Lipińska, Jadwiga. "Thutmose III," p.402. ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt.'' Ed. Donald Redford. Vol. 3, pp.401-403. Oxford University Press, 2001.</ref> His jubilee hall was also revolutionary, and is arguably the earliest known building created in the [[basilica]] style.<ref name="Lipinska 402"/> Thutmose's artisans achieved new heights of skill in painting, and tombs from his reign were the earliest to be entirely painted, instead of painted reliefs.<ref name="Lipinska 403"/> Finally, although not directly pertaining to his monuments, it appears that Thutmose's artisans finally had learned how to use the skill of glass making—developed in the early eighteenth dynasty—to create drinking vessels by the [[Glass#Phoenicia and Egypt|core-formed method]].<ref>W.B. Honey. ''Review of Glass Vessels before Glass-Blowing by Poul Fossing.'' p.135. The Burlington Magazine for Connoisseurs, (Apr. 1941)</ref> ===Karnak=== Thutmose dedicated far more attention to [[Karnak]] than any other site. In the Iput-isut, the temple proper in the center, he rebuilt the hypostyle hall of his grandfather [[Thutmose I]], dismantled the red chapel of Hatshepsut, built Pylon VI, a shrine for the bark of Amun in its place, and built an antechamber in front of it, the ceiling of which was supported by his heraldic pillars.<ref name="Lipinska 402"/> He built a ''temenos'' wall around the central chapel containing smaller chapels, along with workshops and storerooms.<ref name="Lipinska 402"/> East of the main sanctuary, he built a jubilee hall in which to celebrate his [[Sed festival]]. The main hall was built in basilica style, with rows of pillars supporting the ceiling on each side of the aisle.<ref name="Lipinska 402"/> The central two rows were higher than the others to create windows where the ceiling was split.<ref name="Lipinska 402"/> Two of the smaller rooms in this temple contained the reliefs of the survey of the plants and animals of Canaan which he took in his third campaign.<ref name="Grimal 302">Grimal, Nicolas. ''A History of Ancient Egypt.'' p.302. Librairie Arthéme Fayard, 1988.</ref> [[Image:Obelisk-Lateran.jpg|thumb|right|Thutmose's ''tekhen waty'', today standing in Rome as the [[Obelisks in Rome|Lateran obelisk]]. The move from Egypt to Rome was initiated by [[Constantine the Great]] (Roman Emperor, 324-337) in 326, though he died before it could be shipped out of Alexandria. His son, the Emperor [[Constantius II]] completed the transfer in 357. An account of the shipment was written by contemporary historian [[Ammianus Marcellinus]].]] East of the Iput-Isut, he erected another temple to Aten where he was depicted as being supported by Amun.<ref name="Grimal 303">Grimal, Nicolas. ''A History of Ancient Egypt.'' p.303. Librairie Arthéme Fayard, 1988.</ref> It was inside this temple that Thutmose planned on erecting his ''tekhen waty'', or "unique obelisk."<ref name="Grimal 303"/> The ''tekhen waty'' was designed to stand alone, instead as part of a pair, and is the tallest [[obelisk]] ever successfully cut. It was not, however, erected until Thutmose IV raised it,<ref name="Grimal 303"/> thirty five years later.<ref>Breasted, James Henry. ''Ancient Records of Egypt, Vol. II.'' p. 330. University of Chicago Press, Chicago, 1906.</ref> It was later moved to Rome and is known as the [[Lateran Obelisk]]. Another Christian Roman Emperor [[Theodosius I]] re-erected another obelisk from the Temple of Karnak in the [[Hippodrome of Constantinople]], in 390 CE. Thus, two obelisks of Tuthmosis III's Karnak temple stand in Papal Rome and in [[Caesaropapist]] Constantinople, the two main historical capitals of the Roman Empire. Thutmose also undertook building projects to the south of the main temple, between the sanctuary of Amun and the temple of [[Mut]].<ref name="Grimal 303"/> Immediately to the south of the main temple, he built the seventh pylon on the north-south road which entered the temple between the fourth and fifth pylons.<ref name="Grimal 303"/> It was built for use during his jubilee, and was covered with scenes of defeated enemies.<ref name="Grimal 303"/> He set royal colossi on both sides of the pylon, and put two more obelisks on the south face in front of the gateway.<ref name="Grimal 303"/> The eastern one's base remains in place, but the western one was transported to hippodrome in Constantinople.<ref name="Grimal 303"/> farther south, alone the road, he put up pylon VIII which Hatshepsut had begun.<ref name="Lipinska 402"/> East of the road, he dug a sacred lake of 250 by 400 feet, and then placed another alabaster bark shrine near it.<ref name="Lipinska 402"/> [[Image:Hippodrome of Constantinople Obelisk 3.jpg|thumb|left|[[Obelisk of Theodosius|Obelisk of Thutmosis III]], at the base showing showing [[Theodosius the Great]] (Roman Emperor, 379-395). The obelisk is located in the [[Hippodrome of Constantinople]]. In 390, Theodosius had the obelisk cut into three pieces and brought to Constantinople. Only the top section survives, and it stands today where he placed it, on a marble pedestal.]] ===Statuary=== Following the tradition of earlier pharaohs, Thutmose III placed statues inside his temples to show his strength and to portray him as a devout pharaoh who worshipped the deities. Stylistically, many of his statues share many of the same features of his immediate predecessor, Hatshepsut, and the only statues with solid attributions to either pharaoh are those that were inscribed with the individual pharaoh's name. Statuary of both of these rulers often share the same almond-shaped eyes, arching browline, moderately aquiline nose and a gently curved mouth with a slight smile.<ref>Russman, Edna R. (ed) <cite>Etermal Egypt: Masterworks of Ancient Art from the British Museum</cite>. p.118-119. University of California Press. 2001. ISBN 1-885444-19-2.</ref> Systematic studies of the inscribed statues of these two pharaohs have been developed that provide a set of stylistic, iconographic, contextual, and technical criteria necessary to identify uninscribed statues of these pharaohs with some degree of certainty.<ref>Russman, Edna R. (ed) <cite>Etermal Egypt: Masterworks of Ancient Art from the British Museum</cite>. p.118-119. University of California Press. 2001. ISBN 1-885444-19-2.</ref> [[Image:Maler der Grabkammer des Thutmosis III. 001.jpg|thumb|right|Tomb image of Thutmosis III being suckled by the goddess [[Isis]] in the form of a tree]] There are many examples of statues depicting Thutmose III kneeling down in an "offering" position, typically offering milk, wine, or some other food substance to a deity. While examples of this style may be found with some of the earlier pharaohs of the New Kingdom, it is thought that the emphasis on this style marks a change in the increasingly public aspects of the Egyptian religion.<ref name="metmuséum.org">{{cite web | url=http://www.metmuséum.org/toah/hd/phar/hod_1995.21.htm | title=Kneeling statuette of Thutmose III [Egyptian] (1995.21) | accessdate = 2006-12-31}}</ref> These positions include the form called "offering to an altar" and show the pharaoh both in the kneeling and standing positions. Thutmose is shown in other statues offering [[geese]] and, possibly, [[oil]].<ref>(it is the first inscribed statuette Cairo CG 42060)</ref> The faces of the statues are idealized to portray both a traditional view of kings and the contemporary idea of beauty; this first was apparent in statues of Hatshepsut, but is more obvious in statues of Thutmose III and his immediate descendants Amenhotep II, [[Thutmose IV]], and [[Amenhotep III]]. Another important development that relates to this form of statuary is that at least one instance of this type represents the first known royal statuette that was cast in [[bronze]].<ref name="metmuséum.org"/> ===Tomb=== [[Image:Egypt.KV34.04.jpg|thumb|250px|right|A scene from the [[Amduat]] on the walls of the tomb of Thutmose III, [[KV34]], in the [[Valley of the Kings]]]] Thutmose's tomb, discovered by [[Victor Loret]] in 1898, was in the [[Valley of the Kings]]. It uses a plan which is typical of eighteenth dynasty tombs, with a sharp turn at the vestibule preceding the burial chamber. Two stairways and two corridors provide access to the vestibule which is preceded by a quadrangular shaft, or "well". The vestibule is decorated with the full story of the [[Amduat|Book of Amduat]], the first tomb to do so in its entirety. The burial chamber, which is supported by two pillars, is oval-shaped and its ceiling decorated with stars, symbolizing the cave of the deity [[Sokar]]. In the middle lies a large red quartzite sarcophagus in the shape of a cartouche. On the two pillars in the middle of the chamber there are passages from the Litanies of Re, a text that celebrates the later sun deity, who is identified with the pharaoh at this time. On the other pillar is a unique image depicting Thutmosis III being suckled by the goddess [[Isis]] in the guise of the tree. Thutmose III's tomb in the [[Valley of the Kings]], ([[KV34]]), is the first one in which Egyptologists found the complete [[Amduat]], an important [[New Kingdom]] [[funerary]] text. The wall decorations are executed in a simple, "diagrammatic" way, imitating the manner of the cursive script one might expect to see on a funerary papyrus rather than the more typically lavish wall decorations seen on most other royal tomb walls. The colouring is similarly muted, executed in simple black figures accompanied by text on a cream background with highlights in red and pink. The decorations depict the pharaoh aiding the deities in defeating [[Apep]], the [[serpent (symbolism)|serpent]] of [[chaos]], thereby helping to ensure the daily rebirth of the sun as well as the pharaoh's own resurrection.<ref>Pemberton, Delia and Fletcher, Joann. <cite>Treasures of the Pharaohs</cite>. p.61. Chronicle Books LLC. 2004. ISBN 0-8118-4424-2.</ref> ==Defacing of Hatshepsut's monuments== [[Image:Hatshepsut Temple.jpg|thumb|250px|right|Djeser-Djeseru is the main building of Hatshepsut's [[mortuary temple]] complex at [[Deir el-Bahri]]; designed by Senemut, the building is an example of perfect [[symmetry]] that predates the [[Parthenon]], and it was the first complex built on the site she chose, which would become the [[Valley of the Kings]]]] Until recently, a general theory has been that after the death of her husband [[Thutmose II]], [[Hatshepsut]] 'usurped' the throne from Thutmose III. Although Thutmose III was a co-regent during this time, early historians have speculated that Thutmose III never forgave his stepmother for denying him access to the throne for the first two decades of his reign.<ref>Shaw, Ian, and Nicholson, Paul. <cite>The Dictionary of Ancient Egypt</cite>. p.120. Harry N. Abrams, Inc. ISBN 0-8109-9096-2. 1995.</ref> However, in recent times this theory has been revised after questions arose as to why Hatshepsut would have allowed a resentful heir to control armies, which it is known he did. This view is supported further by the fact that no strong evidence has been found to show Thutmose III sought to claim the throne. He kept Hatshepsut's religious and administrative leaders. Added to this is the fact that the monuments of Hatshepsut were not damaged until at least twenty years after her death in the late reign of Thutmose III when he was quite elderly and in another [[coregency]]—with his son who would become [[Amenhotep II]]—who is known to have attempted to identify her works as his own. After her death, many of Hatshepsut's monuments and depictions were subsequently defaced or destroyed, including those in her famous [[mortuary temple]] complex at [[Deir el-Bahri]]. Traditionally, these have been interpreted by early modern scholars to be evidence of acts of [[damnatio memoriae]] (condemning a person by erasure from recorded existence) by Thutmose III. However, recent research by scholars such as [[Charles Nims]] and [[Peter Dorman]], has re-examined these erasures and found that the acts of erasure which could be dated, only began sometime during year forty-six or forty-seven of Thutmose's reign (c. 1433/2 BC).<ref>Shaw, Ian. <cite>The Oxford History of Ancient Egypt</cite>. p.241. Oxford University Press. 2000. ISBN 0-19-280458-8</ref> Another often overlooked fact is that Hatshepsut was not only one who received this treatment. The monuments of her chief steward [[Senenmut]], who was closely associated with her rule, were similarly defaced where they were found.<ref>Russman, Edna R. (ed) <cite>Etermal Egypt: Masterworks of Ancient Art from the British Museum</cite>. p.120-121. University of California Press. 2001. ISBN 1-885444-19-2.</ref> All of this evidence casts serious doubt upon the popular theory that Thutmose III order the destruction in a fit of vengeful rage shortly after his accession. Currently, the purposeful destruction of the memory of Hatshepsut is seen as a measure designed to ensure a smooth succession for the son of Thutmose III, the future Amenhotep II, as opposed to any of surviving relatives of Hatshepsut who may have had an equal, or better, claim to the throne. It also may be likely that this measure could not have been taken earlier—until the passing of powerful religious and administrative officials who had served under both Hatshepsut and Thutmose III had occurred.<ref>Shaw, Ian. <cite>The Oxford History of Ancient Egypt</cite>. p.241. Oxford University Press. 2000. ISBN 0-19-280458-8</ref> Later, Amenhotep II even claimed that he had built the items he defaced. == Death and burial== According to the American [[Egyptologist]], Peter Der Manuelian, a statement in the tomb biography of an official named Amenemheb establishes that Thutmose III died on Year 54, III Peret day 30 of his reign after ruling Egypt for '''53 years, 10 months, and 26 days'''. (Urk. 180.15) Thutmose III, hence, died just one month and four days shy of the start of his fifty-fourth regnal year.<ref>Peter Der Manuelian, Studies in the Reign of Amenophis II, Hildesheimer Ägyptologische Beiträge(HÄB) Verlag: 1987, p.20</ref> When the co-regencies with Hatshepsut and Amenhotep II are deducted, he ruled alone as pharaoh for just over thirty of those years. ===Mummy=== [[Image:Thutmose III Head.jpg|thumb|200px|Mummified head of Thutmose III]] Thutmose III's mummy was discovered in the [[Deir el-Bahri]] [[DB320|Cache]] above the [[mortuary temple|Mortuary Temple of Hatshepsut]] in 1881. He was interred along with those of other eighteenth and nineteenth dynasty leaders [[Ahmose I]], [[Amenhotep I]], [[Thutmose I]], [[Thutmose II]], [[Ramesses I]], [[Seti I]], [[Ramesses II]], and [[Ramesses IX]], as well as the twenty-first dynasty pharaohs [[Pinedjem I]], [[Pinedjem II]], and [[Siamun]]. While it is popularly thought that his mummy originally was unwrapped by [[Gaston Maspero]] in 1886, it was in fact first unwrapped by [[Émile Brugsch]], the Egyptologist who supervised the evacuation of the mummies from the Deir el-Bahri Cache five years previously in 1881, soon after its arrival in the [[Egyptian Museum|Boulak Museum]]. This was while Maspero was away in France, and the Director General of the Egyptian Antiquities Service ordered the mummy re-wrapped. So when it was "officially" unwrapped by Maspero in 1886, he almost certainly knew it was in relatively poor condition.<ref>Forbes, Dennis C. <cite>Tombs, Treasures, Mummies: Seven Great Discoveries of Egyptian Archaeology</cite>, p.43-44. KMT Communications, Inc. 1998.</ref> The mummy had been damaged extensively in antiquity by tomb robbers, and its wrappings subsequently cut into and torn by the Rassul family who had rediscovered the tomb and its contents only a few years before.<ref>Romer, John. <cite>The Valley of the Kings</cite>. p182. Castle Books, 2003. ISBN 0-7858-1588-0</ref> Maspero's description of the body provides an idea as to the magnitude of the damage done to the body: :''His mummy was not securely hidden away, for towards the close of the 20th dynasty it was torn out of the coffin by robbers, who stripped it and rifled it of the jewels with which it was covered, injuring it in their haste to carry away the spoil. It was subsequently re-interred, and has remained undisturbed until the present day; but before re-burial some renovation of the wrappings was necessary, and as portions of the body had become loose, the restorers, in order to give the mummy the necessary firmness, compressed it between four oar-shaped slips of wood, painted white, and placed, three inside the wrappings and one outside, under the bands which confined the winding-sheet.''<ref name="Maspero">Maspero, Gaston. ''History Of Egypt, Chaldaea, Syria, Babylonia, and Assyria, Volume 5 (of 12),'' Project Gutenberg EBook, Release Date: December 16, 2005. EBook #17325. http://www.gutenberg.org/dirs/1/7/3/2/17324/17324-h/v4c.htm#image-0047</ref> Of the face, which was undamaged, Maspero's says the following: :''Happily the face, which had been plastered over with pitch at the time of embalming, did not suffer at all from this rough treatment, and appeared intact when the protecting mask was removed. Its appearance does not answer to our ideal of the conqueror. His statues, though not representing him as a type of manly beauty, yet give him refined, intelligent features, but a comparison with the mummy shows that the artists have idealised their model. The forehead is abnormally low, the eyes deeply sunk, the jaw heavy, the lips thick, and the cheek-bones extremely prominent; the whole recalling the physiognomy of Thûtmosis II, though with a greater show of energy.''<ref name="Maspero"/> Maspero was so disheartened at the state of the mummy, and the prospect that all of the other mummies were similarly damaged (as it turned out, few were in so poor a state), that he would not unwrap another for several years.<ref>Romer, John. <cite>The Valley of the Kings</cite>. p182. Castle Books, 2003. ISBN 0-7858-1588-0</ref> Unlike many other examples from the Deir el-Bahri Cache, the wooden mummiform coffin that contained the body was original to the pharaoh, though any gilding or decoration it might have had had been hacked off in antiquity. In his examination of the mummy, the anatomist, [[Grafton Eliot Smith|G. Eliot Smith]], stated the height of Thutmose III's mummy to be 1.615m (5ft. 3.58in.).<ref>Smith, G Elliot. <cite>The Royal Mummies</cite>, p.34. Duckworth, 2000 (reprint)</ref> This has led people to believe that Thutmose was a short man, but Smith measured the height of a body whose feet were absent, so he was undoubtedly taller than the figure given by Smith.<ref>Forbes, Dennis C. <cite>Tombs, Treasures, Mummies: Seven Great Discoveries of Egyptian Archaeology</cite>, p.631. KMT Communications, Inc. 1998.</ref> The mummy of Thutmose III now resides in the Royal Mummies Hall of the Cairo Museum, catalog number 61068. --> == Uga delengen == {{Commons category|Thutmosis III}} * [[Cleopatra]] * [[Sajarah Mesir kuna]] == Rujukan == {{reflist|2}} == Wacan == * [[Donald B. Redford|Redford, Donald B.]], ''The Wars in Syria and Palestine of Thutmose III'', [Culture and History of the Ancient Near East 16], Leiden: Brill, 2003. ISBN 90-04-12989-8, treats the military annals of Thutmose III, with regard to his conquests in the Levant * Der Manuelian, Peter, Studies in the Reign of Amenophis II, Hildesheimer Ägyptologische Beiträge(HÄB) Verlag: 1987 * [[Eric H. Cline|Cline, Eric H.]] and [[David O'Connor (Egyptologist)|O'Connor, David]], ''Thutmose III : A New Biography'', University of Michigan Press, 2006. ISBN 0-472-11467-0, incorporates a number of important new survey articles regarding the reign of Thutmose III, including administration, art, religion and foreign affairs * Reisinger, Magnus, Entwicklung der ägyptischen Königsplastik in der frühen und hohen 18. Dynastie, Agnus-Verlag, Münster 2005, ISBN 3-00-015864-2 * [[James Henry Breasted|Breasted, James Henry.]]''Ancient Records of Egypt'', [Volume Two, The Eighteenth Dynasty], University of Illinois Press, 2001.ISBN 0-252-06974-9 * River God by [[Wilbur Smith|Smith, Wilbur]] along with the rest of his egyptian series of historical fiction novels are based in a large part on Thutmose III's time along with his story and that of his mother through the eyes of his mother's vizier mixing in elements of the Hyskos' domination and eventual overthrow. == Pranala njaba == * [http://www.archaeowiki.org/Thutmose_III Thutmose III - Archaeowiki.org] * [https://web.archive.org/web/20061008092403/http://www.egyptologyonline.com/tuthmosis_iii.htm Tuthomosis III (Egyptology Online)] {{Tokoh Mesir kuna}} [[Kategori:Pati 1425 BC]] [[Kategori:Mesir Kuna]] 98ini522h63lo244720b67n46ion79d Pratélaning golongan ètnik ing Indonésia 0 33513 1761609 1461747 2026-11-15T02:36:49Z ~2026-59397-43 75475 /* J */ 1761609 wikitext text/x-wiki Kaca iki wujud '''pratélan bebrayan sing ana ing [[Indonésia]]''': {{Pratélan durung pepak}} {{CompactTOC}} == A == * [[Wong Acèh]] ing NAD: [[Banda Acèh]], [[Acèh Besar]] * [[Wong Alas]] ing NAD: [[Acèh Kidul-Wétan]] * [[Wong Alor]]ing NTT: [[Kabupatèn Alor]] * [[Wong Ambon]] ing Maluku: [[Kutha Ambon]] * [[Wong Ampana]] * [[Wong Anak Dalam]] (Anak Rimbo) ing Jambi * [[Wong Aneuk Jamee]] ing NAD: [[Acèh Kidul]], [[Acèh Kulon Daya]] * [[Wong Arab-Indonésia]] * [[Wong Aru]] ing Maluku: [[Kapuloan Aru]] * [[Wong Asmat]] ing Papua == B == * [[Wong Bali]] ing Bali teringri: # [[Wong Bali Majapahit]] ing sapérangan gedhé Pulo Bali # [[Wong Bali Aga]] ing Karangasem dan Kintamani * [[Wong Balantak]] ing ing Sulawesi Tengah * [[Wong Banggai]] ing Sulawesi Tengah: [[Kabupatèn Banggai Kapuloan]] * [[Wong Baduy (Indonésia)|Wong Baduy]] ing Banten * [[Wong Bajau]] ing Kalimantan Wétan * [[Wong Bangka]] ing Bangka Belitung * [[Wong Banjar]] ing Kalimantan Kidul * [[Wong Batak]] ing Sumatera Lor teringri: # [[Wong Karo]] [[Kabupatèn Karo]] # [[Wong Mandailing]] ing [[Mandailing Natal]] # [[Wong Angkola]] ing [[Tapanuli Kidul]] # [[Wong Toba]] ing [[Toba Samosir]] # [[Wong Pakpak]] ing [[Pakpak Bharat]] # [[Wong Simalungun]] ing [[Kabupatèn Simalungun]] * [[Wong Batin]] ing Jambi * [[Wong Bawean]] ing Jawa Wétan: [[Gresik]] * [[Wong Belitung]] ing Bangka Belitung * [[Wong Bentong]] * [[Wong Berau]] ing Kalimantan Wétan: [[Kabupatèn Berau]] * [[Wong Betawi]] ing Jakarta * [[Wong Bima]] NTB: [[Kutha Bima]] * [[Wong Boti]] * [[Wong Bolang Mongondow]] ing Sulawesi Lor: [[Kabupatèn Bolaang Mongondow]] * [[Wong Bugis]] ing Sulawesi Kidul ** [[Wong Bugis Pagatan]], ing [[Kusan Hilir, Tanah Bumbu]], Kalsel * [[Wong Bungku]] ing Sulawesi Tengah: [[Kabupatèn Morowali]] * [[Wong Buru]] ing Maluku: [[Kabupatèn Buru]] * [[Wong Buol]] ing Sulawesi Tengah: [[Kabupatèn Buol]] * [[Wong Buton]] ing Sulawesi Kidul-Wétan: [[Kabupatèn Buton]] dan [[Kutha Bau-Bau]] == D == * [[Wong Damal]] ing [[Mimika]] * [[Wong Dampeles]] * [[Wong Dani]] * [[Dayak|Wong Dayak]] dumadi: # [[Wong Punan]] # [[Wong Kanayatn]] ing Kalimantan Kulon # [[Wong Iban]]ing Kalimantan Kulon # [[Wong Mualang]] ing Kalimantan Kulon: [[Sekadau]], [[Sintang]] # [[Wong Bidayuh]] ing Kalimantan Kulon: [[Sanggau]] # [[Wong Mali]] ing Kalimantan Kulon # [[Wong Seberuang]] ing Kalimantan Kulon: Sintang # [[Wong Sekujam]] ing Kalimantan Kulon: Sintang # [[Wong Sekubang]] ing Kalimantan Kulon: Sintang # [[Wong Ketungau]] ing Kalimantan Kulon # [[Wong Désa]] ing Kalimantan Kulon # [[Wong Kantuk]] ing Kalimantan Kulon # [[Wong Ot Danum]] atau Dohoi ing [[Kalimantan Tengah]] lan [[Kalimantan Kulon]] # [[Wong Limbai]] ing [[Kalimantan Kulon]] # [[Wong Kebahan]] ing Kalimantan Kulon # [[Wong Pawan]] ing Kalimantan Kulon # [[Wong Tebidah]] ing Kalimantan Kulon # [[Wong Bakumpai]] ing Kalimantan Kidul [[Barito Kuala]] # [[Wong Barangas]] ing Kalimantan Kidul [[Barito Kuala]] # [[Wong Bukit]] ing Kalimantan Kidul # [[Wong Dayak Pitap]] ing [[Awayan, Balangan]], [[Kalsel]] # [[Wong Dayak Hulu Banyu]] ing Kalimantan Kidul # [[Wong Dayak Balangan]] ing Kalimantan Kidul # [[Wong Dusun Deyah]] ing [[Kalimantan Kidul]]: [[Tabalong]] # [[Wong Ngaju]] ing Kalimantan Tengah: [[Kabupatèn Kapuas]] # [[Wong Siang Murung]] ing Kalimantan Tengah: [[Murung Raya]] # [[Wong Bara Inga]] ing Kalimantan Tengah: Barito Kidul # [[Wong Ot Danum]] ing [[Kalimantan Tengah]] # [[Wong Lawangan]] ing Kalimantan Tengah # Wong [[Dayak Bawo]] ing Kalimantan Tengah: [[Barito Kidul]] # [[Wong Tunjung]], Kutai Kulon, [[rumpun Ot Danum]] # [[Wong Bawanaq]], Kutai Kulon, [[rumpun Ot Danum]] # [[Wong Bentian]], Kutai Kulon, [[rumpun Ot Danum]] # [[Wong Bukat]], Kutai Kulon # [[Wong Busang]], Kutai Kulon # [[Wong Ohong]], Kutai Kulon # [[Wong Kayan]], Kutai Kulon, [[rumpun Apo Kayan]] # [[Wong Bahau]], Kutai Kulon, [[rumpun Apo Kayan]] # [[Wong Penihing]], Kutai Kulon, rumpun Punan # [[Wong Punan]], Kutai Kulon, rumpun Punan # [[Wong Modang]], Kutai Wétan, [[rumpun Punan]] # [[Wong Basap]], Bontang-Kutai Wétan # [[Wong Ahe]], [[Kabupatèn Berau]] # [[Wong Tagol]], Malinau, [[rumpun Murut]] # [[Wong Brusu]], Malinau, [[rumpun Murut]] # [[Wong Kenyah]], Malinau, [[rumpun Apo Kayan]] # [[Wong Lundayeh]], Malinau # [[Wong Pasir]] ing [[Kalimantan Wétan]]: [[Kabupatèn Pasir]] # [[Wong Dusun]] ing [[Kalimantan Tengah]] # [[Wong Maanyan]] ing [[Kalimantan Tengah]]: [[Barito Wétan]] ## [[Wong Maanyan Paju Sapuluh]] ## [[Wong Maanyan Paju Epat]] ## [[Wong Maanyan Dayu]] ## [[Wong Maanyan Paku]] ## [[Wong Maanyan Bawana Lima]]'' Maanyan Paju Lima'' ## [[Wong Dayak Warukin]] ing [[Tanta, Tabalong]], Kalsel ## [[Wong Samihim]], [[Pamukan Lor, Kuthabaru]], [[Kalsel]] * [[Wong Dompu]] NTB: [[Kabupatèn Dompu]] * [[Wong Donggo]] * [[Wong Duri]] ing Sulawesi Kidul == E == * [[Wong Éropah-Indonésia]] (''Wong Indo'' utawa pranakan Éropah-Indonésia) == F == * [[Wong Florès]] ing NTT: [[Flores Wétan]] == G == * [[Wong Gayo]] ing NAD: [[Gayo Lues]] [[Acèh Tengah]] [[Bener Meriah]] * [[Wong Gorontalo]] ing Gorontalo: [[Kutha Gorontalo]] * [[Wong Gumai]] ing Sumatera Kidul: [[Lahat]] * [[Wong Komering]] ing Sumatera Kidul: [[Baturaja]] * [[Wong Semendo]] ing Sumatera Kidul: [[Muara Enim]] * [[Wong Lintang]] ing Sumatera Kidul: [[Lahat]] == I == * [[Wong Ininga-Indonésia]] == J == * [[Wong Banten]] ing [[Banten]] * [[Wong Cirebon]] ing [[Jawa Kulon]]: [[Kutha Cirebon]] * [[Wong Jawa]] ing Jawa Tengah, [[Jawa Wétan]] ** [[Wong Tengger]] ing Jawa Wétan ** [[Wong Using]] ing Jawa Wétan: [[Banyuwangi]] ** [[Wong Samin]] ing Jawa Tengah: [[Kabupatèn Blora]] * [[Wong Melayu Jambi|Wong Jambi]] ing Jambi: [[Kutha Jambi]] == K == * [[Wong Kaili]] ing Sulawesi Tengah: [[Kutha Palu]] * [[Wong Kaur]] ing Bengkulu: [[Kabupatèn Kaur]] * [[Wong Kayu Agung]] ing [[Sumatera Kidul\\ * [[Wong Kerinci]] ing Jambi: [[Kabupatèn Kerinci]] * [[Wong Komering]] ing Sumatera Kidul: [[Kabupatèn Ogan Komering Ilir]] * [[Wong Konjo Pegunungan]] * [[Wong Konjo Pasisir]] * [[Wong Kubu]] ing Jambi dan [[Sumatera Kidul]] * [[Wong Kulawi]] ing [[Sulawesi Tengah]] * [[Wong Kutai]] ing Kalimantan Wétan: [[Kutai Kartanagara]] * [[Wong Kluet]] ing NAD: [[Acèh Kidul]] * [[Wong Krui]] ing Lampung == L == * [[Wong Lempong]] ing [[Jawa Tengah]], [[Kabupatèn Temanggung]] * [[Wong Laut]] * [[Wong Lampung]] ing [[Lampung]] * [[Wong Lematang]] ing [[Sumatera Kidul]] * [[Wong Lembak]] * [[Wong Lintang]] * [[Wong Lom]] * [[Wong Lore]] * [[Wong Lubu]] * [[Wong Karo]] Sumatera Lor == M == * [[Wong Madura]] ing Jawa Wétan * [[Wong Makassar]] ing Sulawesi Kidul: [[Kutha Makassar]] * [[Wong Mamasa]] (Toraja Kulon) ing [[Sulawesi Kulon]]: [[Kabupatèn Mamasa]] * [[Wong Mandar]] Sulawesi Kulon: [[Polewali Mandar]] * [[Wong Melayu]] ** [[Wong Melayu Riau]] ing [[Riau]] ** [[Wong Melayu Tamiang]] ing NAD: [[Acèh Tamiang]] * [[Wong Mentawai]] ing Sumatera Kulon: [[Kabupatèn Kapuloan Mentawai]] * [[Wong Minahasa]] ing Sulawesi Lor: [[Kabupatèn Minahasa]] dumadi saka 9 subetnik: # [[Wong Babontehu]] # [[Wong Bantik]] # [[Wong Pasan Ratahan]] # [[Wong Ponosakan]] # [[Wong Tonsea]] # [[Wong Tontemboan]] # [[Wong Toulour]] # [[Wong Tonsawang]] # [[Wong Tombulu]] * [[Wong Minangkabau]] * [[Wong Mori]] * [[Wong Muko-Muko]] ing Bengkulu: [[Kabupatèn Mukomuko]] * [[Wong Muna]] ing [[Sulawesi Kidul-Wétan]]: [[Kabupatèn Muna]] == N == * [[Wong Nias]] ing Sumatera Lor: [[Kabupatèn Nias]], [[Nias Kidul]] == O == * [[Wong Using]] ing Banyuwangi [[Jawa Wétan]] * [[Wong Ogan]] ing [[Sumatera Kidul]] == P == * Wong Papua/Irian ** [[Wong Asmat]] ing [[Kabupatèn Asmat]] ** [[Wong Biak]] ing [[Kabupatèn Biak Numfor]] ** [[Wong Dani]] ** [[Wong Ekagi]] ** [[Wong Amungme]] ing [[Mimika]] ** [[Wong Bauzi]] ** [[Wong Arfak]] ing [[Manokwari]] ** [[Wong Kamoro]] ing Mimika * [[Wong Palembang]] ing [[Sumatera Kidul]]: [[Kutha Palembang]] * [[Wong Pamona]] ing Sulawesi Tengah: [[Kabupatèn Poso]] * [[Wong Pasemah]] ing [[Sumatera Kidul]] * [[Wong Pesisi]] ing [[Sumatera Lor]]: [[Tapanuli Tengah]] * [[Wong Pasir]] ing Kalimantan Wétan: [[Kabupatèn Pasir]] == R == * [[Wong Rawa]] * [[Wong Rejang]] ing Bengkulu: [[Kabupatèn Kepahiang]], [[Kabupatèn Lebong]], lan [[Kabupatèn Rejang Lebong]] * [[Wong Rote]] ing NTT: [[Kabupatèn Rote Ndao]] == S == * [[Wong Saluan]] ing [[Sulawesi Tengah]] * [[Wong Sambas]] (Melayu Sambas) ing [[Kalimantan Kulon]]: [[Kabupatèn Sambas]] * [[Wong Sangir]] ing Sulawesi Lor: [[Kapuloan Sangihe]] * [[Wong Sasak]] ing NTB, [[Lombok]] * [[Wong Sekak Bangka]] * [[Wong Sekayu]] ing [[Sumatera Kidul]] * [[Wong Semendo]] ing [[Bengkulu]] * [[Wong Serawai]] ing Bengkulu: Kabupatèn [[Bengkulu Kidul]] lan [[Kabupatèn Seluma]] * [[Wong Simeulue]] ing NAD: [[Kabupatèn Simeulue]] ** [[Wong Sigulai]] ing NAD: [[Kabupatèn Simeulue]] pérangan Lor * [[Wong Sumbawa]] Ing NTB: [[Kabupatèn Sumbawa]] * [[Wong Sumba]] ing NTT: [[Sumba Kulon]], [[Sumba Wétan]] * [[Wong Sundha]] ing [[Jawa Kulon]] == T == * [[Wong Talaud]] ing Sulawesi Lor: [[Kapuloan Talaud]] * [[Wong Talang Mamak]] ing Riau: [[Indragiri Hulu]] * [[Wong Tamiang]] ing Acèh: [[Kabupatèn Acèh Tamiang]] * [[Wong Tengger]] ing Jawa Wétan [[Kabupatèn Pasuruan]] lan [[Kabupatèn Prabalingga]] pèrèng G. Brama * [[Wong Ternate]] ing [[Maluku Lor]]: [[Kutha Ternate]] * [[Wong Tidore]] ing [[Maluku Lor]]: [[Kutha Tidore]] * [[Wong Timor]] ing NTT, [[Kutha Kupang]] * [[Wong Tionghoa-Indonésia]] ** [[Wong Cina Parit]] ing [[Pelaihari, Tanah Laut]], Kalsel * [[Wong Tojo]] ing Sulawesi Tengah: [[Kabupatèn Tojo Una-Una]] * [[Wong Toraja]] ing Sulawesi Kidul: [[Tana Toraja]] * [[Wong Tolaki]] ing Sulawesi Kidul-Wétan: [[Kendari]] * [[Wong Toli Toli]] ing Sulawesi Tengah: [[Kabupatèn Toli-Toli]] * [[Wong Tomini]] ing [[Sulawesi Tengah]]: [[Kabupatèn Parigi Moutong]] == U == * [[Wong Una-una]] ing [[Sulawesi Tengah]]: [[Kabupatèn Tojo Una-Una]] == W == * [[Wong Wolio]] ing [[Sulawesi Kidul-Wétan]]: Buton == Pranala njaba == * [http://www.indonesianembassy-china.org/en/diversity_ethnicities.html KBRI Beijing] {{Topik Indonésia}} [[Kategori:Golongan ètnik ing Indonésia| ]] [[Kategori:Pratélan mawa topik Indonésia|Suku]] 6qxkpga8qkacw2u7bidqswp02mk9ciz 1761610 1761609 2026-11-15T02:37:56Z ~2026-59397-43 75475 /* M */ 1761610 wikitext text/x-wiki Kaca iki wujud '''pratélan bebrayan sing ana ing [[Indonésia]]''': {{Pratélan durung pepak}} {{CompactTOC}} == A == * [[Wong Acèh]] ing NAD: [[Banda Acèh]], [[Acèh Besar]] * [[Wong Alas]] ing NAD: [[Acèh Kidul-Wétan]] * [[Wong Alor]]ing NTT: [[Kabupatèn Alor]] * [[Wong Ambon]] ing Maluku: [[Kutha Ambon]] * [[Wong Ampana]] * [[Wong Anak Dalam]] (Anak Rimbo) ing Jambi * [[Wong Aneuk Jamee]] ing NAD: [[Acèh Kidul]], [[Acèh Kulon Daya]] * [[Wong Arab-Indonésia]] * [[Wong Aru]] ing Maluku: [[Kapuloan Aru]] * [[Wong Asmat]] ing Papua == B == * [[Wong Bali]] ing Bali teringri: # [[Wong Bali Majapahit]] ing sapérangan gedhé Pulo Bali # [[Wong Bali Aga]] ing Karangasem dan Kintamani * [[Wong Balantak]] ing ing Sulawesi Tengah * [[Wong Banggai]] ing Sulawesi Tengah: [[Kabupatèn Banggai Kapuloan]] * [[Wong Baduy (Indonésia)|Wong Baduy]] ing Banten * [[Wong Bajau]] ing Kalimantan Wétan * [[Wong Bangka]] ing Bangka Belitung * [[Wong Banjar]] ing Kalimantan Kidul * [[Wong Batak]] ing Sumatera Lor teringri: # [[Wong Karo]] [[Kabupatèn Karo]] # [[Wong Mandailing]] ing [[Mandailing Natal]] # [[Wong Angkola]] ing [[Tapanuli Kidul]] # [[Wong Toba]] ing [[Toba Samosir]] # [[Wong Pakpak]] ing [[Pakpak Bharat]] # [[Wong Simalungun]] ing [[Kabupatèn Simalungun]] * [[Wong Batin]] ing Jambi * [[Wong Bawean]] ing Jawa Wétan: [[Gresik]] * [[Wong Belitung]] ing Bangka Belitung * [[Wong Bentong]] * [[Wong Berau]] ing Kalimantan Wétan: [[Kabupatèn Berau]] * [[Wong Betawi]] ing Jakarta * [[Wong Bima]] NTB: [[Kutha Bima]] * [[Wong Boti]] * [[Wong Bolang Mongondow]] ing Sulawesi Lor: [[Kabupatèn Bolaang Mongondow]] * [[Wong Bugis]] ing Sulawesi Kidul ** [[Wong Bugis Pagatan]], ing [[Kusan Hilir, Tanah Bumbu]], Kalsel * [[Wong Bungku]] ing Sulawesi Tengah: [[Kabupatèn Morowali]] * [[Wong Buru]] ing Maluku: [[Kabupatèn Buru]] * [[Wong Buol]] ing Sulawesi Tengah: [[Kabupatèn Buol]] * [[Wong Buton]] ing Sulawesi Kidul-Wétan: [[Kabupatèn Buton]] dan [[Kutha Bau-Bau]] == D == * [[Wong Damal]] ing [[Mimika]] * [[Wong Dampeles]] * [[Wong Dani]] * [[Dayak|Wong Dayak]] dumadi: # [[Wong Punan]] # [[Wong Kanayatn]] ing Kalimantan Kulon # [[Wong Iban]]ing Kalimantan Kulon # [[Wong Mualang]] ing Kalimantan Kulon: [[Sekadau]], [[Sintang]] # [[Wong Bidayuh]] ing Kalimantan Kulon: [[Sanggau]] # [[Wong Mali]] ing Kalimantan Kulon # [[Wong Seberuang]] ing Kalimantan Kulon: Sintang # [[Wong Sekujam]] ing Kalimantan Kulon: Sintang # [[Wong Sekubang]] ing Kalimantan Kulon: Sintang # [[Wong Ketungau]] ing Kalimantan Kulon # [[Wong Désa]] ing Kalimantan Kulon # [[Wong Kantuk]] ing Kalimantan Kulon # [[Wong Ot Danum]] atau Dohoi ing [[Kalimantan Tengah]] lan [[Kalimantan Kulon]] # [[Wong Limbai]] ing [[Kalimantan Kulon]] # [[Wong Kebahan]] ing Kalimantan Kulon # [[Wong Pawan]] ing Kalimantan Kulon # [[Wong Tebidah]] ing Kalimantan Kulon # [[Wong Bakumpai]] ing Kalimantan Kidul [[Barito Kuala]] # [[Wong Barangas]] ing Kalimantan Kidul [[Barito Kuala]] # [[Wong Bukit]] ing Kalimantan Kidul # [[Wong Dayak Pitap]] ing [[Awayan, Balangan]], [[Kalsel]] # [[Wong Dayak Hulu Banyu]] ing Kalimantan Kidul # [[Wong Dayak Balangan]] ing Kalimantan Kidul # [[Wong Dusun Deyah]] ing [[Kalimantan Kidul]]: [[Tabalong]] # [[Wong Ngaju]] ing Kalimantan Tengah: [[Kabupatèn Kapuas]] # [[Wong Siang Murung]] ing Kalimantan Tengah: [[Murung Raya]] # [[Wong Bara Inga]] ing Kalimantan Tengah: Barito Kidul # [[Wong Ot Danum]] ing [[Kalimantan Tengah]] # [[Wong Lawangan]] ing Kalimantan Tengah # Wong [[Dayak Bawo]] ing Kalimantan Tengah: [[Barito Kidul]] # [[Wong Tunjung]], Kutai Kulon, [[rumpun Ot Danum]] # [[Wong Bawanaq]], Kutai Kulon, [[rumpun Ot Danum]] # [[Wong Bentian]], Kutai Kulon, [[rumpun Ot Danum]] # [[Wong Bukat]], Kutai Kulon # [[Wong Busang]], Kutai Kulon # [[Wong Ohong]], Kutai Kulon # [[Wong Kayan]], Kutai Kulon, [[rumpun Apo Kayan]] # [[Wong Bahau]], Kutai Kulon, [[rumpun Apo Kayan]] # [[Wong Penihing]], Kutai Kulon, rumpun Punan # [[Wong Punan]], Kutai Kulon, rumpun Punan # [[Wong Modang]], Kutai Wétan, [[rumpun Punan]] # [[Wong Basap]], Bontang-Kutai Wétan # [[Wong Ahe]], [[Kabupatèn Berau]] # [[Wong Tagol]], Malinau, [[rumpun Murut]] # [[Wong Brusu]], Malinau, [[rumpun Murut]] # [[Wong Kenyah]], Malinau, [[rumpun Apo Kayan]] # [[Wong Lundayeh]], Malinau # [[Wong Pasir]] ing [[Kalimantan Wétan]]: [[Kabupatèn Pasir]] # [[Wong Dusun]] ing [[Kalimantan Tengah]] # [[Wong Maanyan]] ing [[Kalimantan Tengah]]: [[Barito Wétan]] ## [[Wong Maanyan Paju Sapuluh]] ## [[Wong Maanyan Paju Epat]] ## [[Wong Maanyan Dayu]] ## [[Wong Maanyan Paku]] ## [[Wong Maanyan Bawana Lima]]'' Maanyan Paju Lima'' ## [[Wong Dayak Warukin]] ing [[Tanta, Tabalong]], Kalsel ## [[Wong Samihim]], [[Pamukan Lor, Kuthabaru]], [[Kalsel]] * [[Wong Dompu]] NTB: [[Kabupatèn Dompu]] * [[Wong Donggo]] * [[Wong Duri]] ing Sulawesi Kidul == E == * [[Wong Éropah-Indonésia]] (''Wong Indo'' utawa pranakan Éropah-Indonésia) == F == * [[Wong Florès]] ing NTT: [[Flores Wétan]] == G == * [[Wong Gayo]] ing NAD: [[Gayo Lues]] [[Acèh Tengah]] [[Bener Meriah]] * [[Wong Gorontalo]] ing Gorontalo: [[Kutha Gorontalo]] * [[Wong Gumai]] ing Sumatera Kidul: [[Lahat]] * [[Wong Komering]] ing Sumatera Kidul: [[Baturaja]] * [[Wong Semendo]] ing Sumatera Kidul: [[Muara Enim]] * [[Wong Lintang]] ing Sumatera Kidul: [[Lahat]] == I == * [[Wong Ininga-Indonésia]] == J == * [[Wong Banten]] ing [[Banten]] * [[Wong Cirebon]] ing [[Jawa Kulon]]: [[Kutha Cirebon]] * [[Wong Jawa]] ing Jawa Tengah, [[Jawa Wétan]] ** [[Wong Tengger]] ing Jawa Wétan ** [[Wong Using]] ing Jawa Wétan: [[Banyuwangi]] ** [[Wong Samin]] ing Jawa Tengah: [[Kabupatèn Blora]] * [[Wong Melayu Jambi|Wong Jambi]] ing Jambi: [[Kutha Jambi]] == K == * [[Wong Kaili]] ing Sulawesi Tengah: [[Kutha Palu]] * [[Wong Kaur]] ing Bengkulu: [[Kabupatèn Kaur]] * [[Wong Kayu Agung]] ing [[Sumatera Kidul\\ * [[Wong Kerinci]] ing Jambi: [[Kabupatèn Kerinci]] * [[Wong Komering]] ing Sumatera Kidul: [[Kabupatèn Ogan Komering Ilir]] * [[Wong Konjo Pegunungan]] * [[Wong Konjo Pasisir]] * [[Wong Kubu]] ing Jambi dan [[Sumatera Kidul]] * [[Wong Kulawi]] ing [[Sulawesi Tengah]] * [[Wong Kutai]] ing Kalimantan Wétan: [[Kutai Kartanagara]] * [[Wong Kluet]] ing NAD: [[Acèh Kidul]] * [[Wong Krui]] ing Lampung == L == * [[Wong Lempong]] ing [[Jawa Tengah]], [[Kabupatèn Temanggung]] * [[Wong Laut]] * [[Wong Lampung]] ing [[Lampung]] * [[Wong Lematang]] ing [[Sumatera Kidul]] * [[Wong Lembak]] * [[Wong Lintang]] * [[Wong Lom]] * [[Wong Lore]] * [[Wong Lubu]] * [[Wong Karo]] Sumatera Lor == M == * [[Wong Madura]] ing Jawa Wétan * [[Wong Makassar]] ing Sulawesi Kidul: [[Kutha Makassar]] * [[Wong Mamasa]] (Toraja Kulon) ing [[Sulawesi Kulon]]: [[Kabupatèn Mamasa]] * [[Wong Mandar]] Sulawesi Kulon: [[Polewali Mandar]] * [[Wong Melayu]] ** [[Wong Melayu Jambi]] ing [[Jambi]] ** [[Wong Melayu Riau]] ing [[Riau]] ** [[Wong Melayu Tamiang]] ing NAD: [[Acèh Tamiang]] * [[Wong Mentawai]] ing Sumatera Kulon: [[Kabupatèn Kapuloan Mentawai]] * [[Wong Minahasa]] ing Sulawesi Lor: [[Kabupatèn Minahasa]] dumadi saka 9 subetnik: # [[Wong Babontehu]] # [[Wong Bantik]] # [[Wong Pasan Ratahan]] # [[Wong Ponosakan]] # [[Wong Tonsea]] # [[Wong Tontemboan]] # [[Wong Toulour]] # [[Wong Tonsawang]] # [[Wong Tombulu]] * [[Wong Minangkabau]] * [[Wong Mori]] * [[Wong Muko-Muko]] ing Bengkulu: [[Kabupatèn Mukomuko]] * [[Wong Muna]] ing [[Sulawesi Kidul-Wétan]]: [[Kabupatèn Muna]] == N == * [[Wong Nias]] ing Sumatera Lor: [[Kabupatèn Nias]], [[Nias Kidul]] == O == * [[Wong Using]] ing Banyuwangi [[Jawa Wétan]] * [[Wong Ogan]] ing [[Sumatera Kidul]] == P == * Wong Papua/Irian ** [[Wong Asmat]] ing [[Kabupatèn Asmat]] ** [[Wong Biak]] ing [[Kabupatèn Biak Numfor]] ** [[Wong Dani]] ** [[Wong Ekagi]] ** [[Wong Amungme]] ing [[Mimika]] ** [[Wong Bauzi]] ** [[Wong Arfak]] ing [[Manokwari]] ** [[Wong Kamoro]] ing Mimika * [[Wong Palembang]] ing [[Sumatera Kidul]]: [[Kutha Palembang]] * [[Wong Pamona]] ing Sulawesi Tengah: [[Kabupatèn Poso]] * [[Wong Pasemah]] ing [[Sumatera Kidul]] * [[Wong Pesisi]] ing [[Sumatera Lor]]: [[Tapanuli Tengah]] * [[Wong Pasir]] ing Kalimantan Wétan: [[Kabupatèn Pasir]] == R == * [[Wong Rawa]] * [[Wong Rejang]] ing Bengkulu: [[Kabupatèn Kepahiang]], [[Kabupatèn Lebong]], lan [[Kabupatèn Rejang Lebong]] * [[Wong Rote]] ing NTT: [[Kabupatèn Rote Ndao]] == S == * [[Wong Saluan]] ing [[Sulawesi Tengah]] * [[Wong Sambas]] (Melayu Sambas) ing [[Kalimantan Kulon]]: [[Kabupatèn Sambas]] * [[Wong Sangir]] ing Sulawesi Lor: [[Kapuloan Sangihe]] * [[Wong Sasak]] ing NTB, [[Lombok]] * [[Wong Sekak Bangka]] * [[Wong Sekayu]] ing [[Sumatera Kidul]] * [[Wong Semendo]] ing [[Bengkulu]] * [[Wong Serawai]] ing Bengkulu: Kabupatèn [[Bengkulu Kidul]] lan [[Kabupatèn Seluma]] * [[Wong Simeulue]] ing NAD: [[Kabupatèn Simeulue]] ** [[Wong Sigulai]] ing NAD: [[Kabupatèn Simeulue]] pérangan Lor * [[Wong Sumbawa]] Ing NTB: [[Kabupatèn Sumbawa]] * [[Wong Sumba]] ing NTT: [[Sumba Kulon]], [[Sumba Wétan]] * [[Wong Sundha]] ing [[Jawa Kulon]] == T == * [[Wong Talaud]] ing Sulawesi Lor: [[Kapuloan Talaud]] * [[Wong Talang Mamak]] ing Riau: [[Indragiri Hulu]] * [[Wong Tamiang]] ing Acèh: [[Kabupatèn Acèh Tamiang]] * [[Wong Tengger]] ing Jawa Wétan [[Kabupatèn Pasuruan]] lan [[Kabupatèn Prabalingga]] pèrèng G. Brama * [[Wong Ternate]] ing [[Maluku Lor]]: [[Kutha Ternate]] * [[Wong Tidore]] ing [[Maluku Lor]]: [[Kutha Tidore]] * [[Wong Timor]] ing NTT, [[Kutha Kupang]] * [[Wong Tionghoa-Indonésia]] ** [[Wong Cina Parit]] ing [[Pelaihari, Tanah Laut]], Kalsel * [[Wong Tojo]] ing Sulawesi Tengah: [[Kabupatèn Tojo Una-Una]] * [[Wong Toraja]] ing Sulawesi Kidul: [[Tana Toraja]] * [[Wong Tolaki]] ing Sulawesi Kidul-Wétan: [[Kendari]] * [[Wong Toli Toli]] ing Sulawesi Tengah: [[Kabupatèn Toli-Toli]] * [[Wong Tomini]] ing [[Sulawesi Tengah]]: [[Kabupatèn Parigi Moutong]] == U == * [[Wong Una-una]] ing [[Sulawesi Tengah]]: [[Kabupatèn Tojo Una-Una]] == W == * [[Wong Wolio]] ing [[Sulawesi Kidul-Wétan]]: Buton == Pranala njaba == * [http://www.indonesianembassy-china.org/en/diversity_ethnicities.html KBRI Beijing] {{Topik Indonésia}} [[Kategori:Golongan ètnik ing Indonésia| ]] [[Kategori:Pratélan mawa topik Indonésia|Suku]] 15fkbyj8ra3scj4l8d2zche793qbyu0 Giurtelecu Şimleului 0 33988 1761568 1761242 2026-11-14T18:37:30Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761568 wikitext text/x-wiki {| {{prettytable}} align="right" width="300" |+ <big>'''Giurtelecu Şimleului'''</big> |- | align="center" colspan="2" style="border-bottom: 1px solid gray;" | [[Gambar:Location of Giurtelecu Şimleului within Romania.jpg|280px]] |- | '''Wilayah'''<br />&nbsp;- Total:<br /> | <br />20&nbsp;km² |- | '''[[Sing ndunungi]]'''<br />&nbsp;- Total (2004):<br />&nbsp;- Kapadhetan: | <br />1.055<br />53/km² |- |} [[File:Giurtelecu Simleului in Europe.jpg|thumb|200px]] [[File:Simleu Silvaniei, Salaj Location.png|thumb|200px]] [[File:Census 1715 in Giurtelecu Simleului 1.jpg|thumb|200px]] '''Giurtelecu Şimleului''', [[Rumania]], [[Éropah]]. == Dhémografi == {| class="wikitable collapsible" style="text-align:center;line-height:120%;" ! colspan= "15" style="background: #6688AA; color: white; font-size: 1.2em;" | <div style="float:left; width:6em;">&nbsp;</div> Perkembangan demografi Giurtelecu Şimleului |- ! style="background: #446688; color: #FFFFFF" ! |Gads ! style="background: #446688; color: #FFFFFF" ! |Iedzīvotāji |- | 2002 | 1,055 |- | 1992 | 1,149 |- | 1920 | 1,395 |- | 1910 | 1,322 |- | 1900 | 1,216 |- | 1890 | 1,059 |- | 1880 | 996 |- | 1869 | 1,190 |- | 1847 | 684 |- | 1750 | 231 |- | 1720 | 90 |- | 1715 | 72 |} == Pranala njaba == * http://www.donau-archaeologie.de/doku.php/kataloge/grabkatalog/g/giurtelec {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151213160859/http://www.donau-archaeologie.de/doku.php/kataloge/grabkatalog/g/giurtelec |date=2015-12-13 }} * http://www.mek.oszk.hu/04700/04750/html/293.html * http://sebok1.adatbank.transindex.ro/legbelso.php3?nev=Szilagy {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122042840/http://sebok1.adatbank.transindex.ro/legbelso.php3?nev=Szilagy |date=2009-01-22 }} * http://ro.wikisource.org/wiki/Legea_nr._2/1968,_republicat%C4%83_%C3%AEn_1981/Anexa_1_-_Jude%C5%A3ul_S%C4%83laj * https://web.archive.org/web/20090201171531/http://harta.infoturism.ro/Romania/Salaj/harta_Salaj.php * http://www.photomagazine.ro/galeriefoto/pic_detail.php?image=7228&categ=9 {{Pranala mati|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://www.cimec.ro/scripts/Monumente/Culte/detaliu.asp?k=31123-1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303210451/http://www.cimec.ro/scripts/Monumente/Culte/detaliu.asp?k=31123-1 |date=2016-03-03 }} * http://www.cjsj.ro/localitati/giurtelecusimleului.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818170551/http://www.cjsj.ro/localitati/giurtelecusimleului.html |date=2007-08-18 }} * http://www.simleusilvaniei.ro/prezentare_personalitati_15.php * http://www.hiszi-map.hu/catalog/displayimage.php?pid=2337&fullsize=1 * http://www.revistatransilvania.ro/arhiva/2008/pdf/numarul2/art06.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110819095416/http://www.revistatransilvania.ro/arhiva/2008/pdf/numarul2/art06.pdf |date=2011-08-19 }} * http://www.magazinsalajean.ro/index.php?cmd=article&artid=1925 * http://www.arhivelenationale.ro/images/custom/image/Pdf-uri/DJAN-uri/DJAN_Salaj_fonduri_si_colectii_date_in_cercetare.pdf {{wikivoyage|Giurtelecu Şimleului}} {{sisterlinks|Giurtelecu Şimleului}} [[Kategori:Rumania]] {{geo-stub}} qo3ygw1n045qx4p5xq8wd5wrnmmtusd Bis 0 38299 1761544 1748723 2026-11-14T16:28:06Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761544 wikitext text/x-wiki {{multiscript|Bis|ꦧꦶꦱ꧀}} [[Barkas:UTrans Pariwisata Jetbus 5.jpg|jmpl|Bis Pariwisata UTrans nganggo awak Jetbus 5]] '''Bus''' utawa '''bis''' iku [[kendaraan]] gedhé mawa [[rodha]], dipigunakaké kanggo ngamot panumpang sing akèh. Istilah bus iki asalé saka [[basa Latin]], ''omnibus'', sing tegesé (kendaraan sing mandheg) ing kabèh (halte). Sembarang kelas kendaraan roda gedhe sing digerakake dhewe sing dirancang kanggo nggawa penumpang, umume ing rute tetep bisa diarani bis. Dikembangake ing awal abad kaping 20, kanggo nyedhiyakake keluwesan rute sing luwih gedhe, iki minangka asil alami saka pelatih sing didorong jaran. Ing wektu saiki, bis ditetepake minangka kendaraan sing bisa nampung luwih saka 10 penumpang.<ref>[https://horariodeonibus.net/historia-do-onibus/ Sajarah Bus]</ref> == Jinis == === Coach / Motorcoach === Coach utawa motorcoach lumrahé awujud kendaraan sing dirancang kanggo lelungan adoh. Bus iki dipepaki kanthi kursi sing luwih nyaman, sawijiné ruangan kanggo wadhah bagasi, lan mesin sing luwih gedhé. Kendaraan iki lumrahé luwih dhuwur tinimbang bus biyasa, lan dijangkepi nganggo ''AC'', toilet, lan sistem audio/video. Coaches / motorcoach iku kendaraan sing fleksibel lan bisa kanggo pariwisata, lelungan liburan utawa lelungan antar-kutha. === Bus tingkat === [[Gambar:TourBus.jpg|thumb|250px|right|Bus wisata yaiku sawijiné atraksi wisatawan sing umum ing kutha kutha gedhé.]] Bus tingkat dirakit kanthi loro lantai supaya bisa ngamot luwih akèh panumpang. Dikenal minangka péranganing transportasi publik ing [[Jakarta]] lan uga ing sawenèh kutha gedhé liya kaya ta [[London]], [[Mumbai]], [[Hong Kong]], [[Singapura]], [[Dublin]], [[Berlin]], [[Davis, California]], lan [[Victoria, British Columbia]]. Routemaster London yaiku modhel spesifik bis double-decker kang digunakaké wiwit pertengahan taun [[1950]] wis dadi ikon kutha [[London]]. Bis iki duwé platform rear bukaan kanggo metu lumebune penumpang. Sopir manggon ing panggonan mirunggan, béda karo penumpang. Kang njaluki tarif yaiku kondektur bis kang mubeng njaluki marang penumpang. Routemasters sedang ditarik saka rutene banjur digantikekake bis tingkat kang luwih modhèren utawa single-dek bis gandheng (ngisor). Nanging penumpang isih ngarapake anané bis iki kanggo sarute kanggo tujuan warisan. Tambahan dhuwuré kendaraan double-deck ndadèkaké menarik digunakaké tur ing tengah dalan, apamaneh ing kutha-kutha ing sakabehing donya kang ora migunakaké kendaraan double-deck kanggo layanan normal. Bis lumrahé digawé kanthi jendhela gedhé lan / utawa dek dhuwur kang kabuka kanggo nguduhake sudut pandang paling apik saka jero kendaraan. <!-- In area where [[double-decker bus]] operation is not typical, including the [[United States]], there have been numerous experiments using them on high-capacity routes, but often this has proved impractical because the infrastructure (bridges, overhead cables, etc) has not been designed for their additional height. === Bis Gandheng === === Articulated buses === [[Berkas:CTA-articulated-bus.jpg|right|thumb|300px|An articulated bus operated by the [[Chicago Transit Authority|CTA]] in [[Chicago, Illinois|Chicago]]]] [[Articulated bus]]es (also known as a ''artic'', ''bendy bus'' or ''long bus'' in some places) are another permutation for increasing passenger capacity around the world. Found almost exclusively in [[public transport]] use, these buses are so long that they would not otherwise be able to negotiate city traffic. To make them nimble enough they are fitted with an extra pair of wheels and a flexible [[joint]] (usually located slightly behind the midpoint of the bus, behind the second pair of wheels). Some models of articulated buses have a steering arrangement on the rearmost axle which turns slightly in opposition to the front steering axle, which allows the vehicle to negotiate turns in a somewhat crab-like fashion, an arrangement similar to that used on long hook-and-ladder [[fire truck]]s operating in city environs. Some buses have two flexible joints, and these are called bi-articulated. Some rare combinations between double decker and articulated buses also exist, but neither are in common use. === Low-floor buses === [[Low-floor]] buses were developed towards the end of the [[20th century]] and can increasingly be found all over the world. A major design advantage of a low-floor bus is that it generally can more easily be made accessible to mobility-impaired passengers, who may require the use of [[wheelchairs]], canes, or similar devices. The proximity of the bus floor to kerbs or ground level may avoid the need for passengers to either negotiate steps or deploy an elevator (or wheelchair-lift) when boarding and disembarking. Normally, the bus is built with no steps at all, giving a flat floor for wheelchair users to acces the vehicle. In the U.K all buses must be low-floor by 2016, to comply with [[Disability Discrimination Act]] (DDA) Regulations. [[Transport for London]] (TfL) specifies that all service buses are low-floor. === Minibuses === [[Minibus]]es are smaller than the ordinary tourist or public transport bus, and are intended to carry from (about) eight to twenty passengers. Due to their smaller size they are often used on routes with few passengers, on narrow rural roads, or on routes where the service frequency is high. In the 1980's several bus operators in the UK converted to high frequency minibus operation, most notably [[Devon General]]. Some minibuses are built from other vehicles that were not originally designed as buses. Examples include the ''[[songthaew]]s'' of [[Thailand]] (converted from [[pickup truck]]s), the [[Philippines|Filipino]] ''[[jeepney]]'' ([[jeep]]), the Turkish ''[[dolmus]]'' and Israèli ''[[sherut]]'' ([[minivan]]), etc. In many parts of Africa, they are called ''[[matatu]]'', see [[Transportation in Kenya]]. In [[Peru]], minibuses are the most popular means of public transportation and are known as [[Micro (transport)|micros]]. === Trolleybus === A [[trolleybus]] is a bus driven by electricity supplied from [[overhead wire]]s by [[trolley]] poles. === Guided bus === [[Guided bus]]es are steered for part or all of their route by a track or rail. === Shuttle buses === Some buses are termed '''shuttle buses''', or ''shuttles'', after the weaving [[shuttle]], because they operate on a short fixed route making repetitive and frequent trips. Shuttle buses often are used to service two or more transport terminals, such as a rail station, port or airport, or between nearby locations in a traffic-congested area. === Neighbourhood bus === A '''neighbourhood bus''' in the [[Netherlands]], ''buurtbus'', is a complementary public transport service with minibus by [[volunteer]] drivers in [[rural]] areas, where regular public transport is not feasible. --> === Bus sekolah === [[Gambar:Laidlaw school bus.jpg|thumb|300px|Bus Sekolah Laidlaw]] Bus sekolah kanggo ngamot bocah-bocah sekolah saka papan panggonane ([[omah]]) marang [[sekolah]] manawa papan panggenane luwih adoh yèn lumaku. Ing AS bus sekolah padatane duwé warna kusus yaiku [[kuning]] lan dijangkepi karo [[lampu]] peringatan lalu lintas sarta dijangkepi pengaman liyané kang digunakaké nalika para penumpang munggah utawa mudun saka bis. Bus sekolah padatane dioperasekaké nganggo dhistrik sekolah utawa penyedia jasa bus sekolah kang dikontrak. First Student ngenalaké bis-bis kuning ing Karajan Manunggal. Nanging akehé pelayanan bis sekolah ditindakaké kanthi nggunakaké bis-bis biyasa. Ing nagara-nagara liya, bis sekolah ora tansah warna kuning. Buenos Aires, lan kemungkinan uga bis-bis sekolah liyané ing Argentina diwènèhi warna kuning tela lan ditulisi ''escolares''. Ing Jakarta tau dicoba diwanuhaké bus sekolah déning pamrintah [[Jakarta]], nanging proyek iki ora kasil amarga kerep ana penumpang kang dudu murid sekolah uga tumut nggunakaké. Saweneh sekolah swasta ing sawenèh papan ing [[Indonésia]] mènèhi pelayanan bis sekolah kanggo siswa-siswane. === Bus belajar === Bus belajar yaiku sawijiné bis mirunggan kang digunakaké perusahaan bis kanggo nglatih kaprigelan nyupir para sopir bis. Bis iki uga minangka nglatih wong kang péngin dadi sopir bis. Latian nyupir bis ing dalan dadi pérangan kang wigati saka pendhidhikan iki kaya gladhèn nyupiri montor biyasa. == Pranala njaba == * Pratélan Perusahaan Bus. Akèh prusahaan bus ing Indonésia, nanging mung sawatara sing duwé situs wèb, antarané: # [https://www.rastienviro.com/ Sewa Bus Pariwisata Kinanthi Trans] # [http://www.po-bhinneka.com/ PO.Bhinneka-Sangkuriang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416130727/http://po-bhinneka.com/ |date=2009-04-16 }} # [http://www.bimotransport.com/ Bimo Transport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822024109/http://bimotransport.com/ |date=2009-08-22 }} # [https://web.archive.org/web/20260125002102/https://hibautama.com/ Hiba Utama] # [http://www.kramatdjatigroup.com/ Kramat Djati] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080630072019/http://kramatdjatigroup.com/ |date=2008-06-30 }} # [http://www.lorena-karina.com/ Eka Sari Lorena dan Ryanta Mitra Karina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090323195758/http://www.lorena-karina.com/ |date=2009-03-23 }} # [http://www.nu3tara.com/ Nusantara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090208004808/http://nu3tara.com/ |date=2009-02-08 }} # [http://www.pahala.co.id/ Pahala Kencana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090209021604/http://pahala.co.id/ |date=2009-02-09 }} # [http://www.rosalia-indah.com/ Rosalia Indah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090210223435/http://rosalia-indah.com/ |date=2009-02-10 }} # [http://www.safaridharmaraya.com/ OBL Safari Dharma Raya] # [http://www.mavatransbali.com/ Sedya Mulya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090404123952/http://www.mavatransbali.com/ |date=2009-04-04 }} # [http://puspajaya.wordpress.com/ Puspa Jaya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100428083551/http://puspajaya.wordpress.com/ |date=2010-04-28 }} # [[Agra Mas]] # [[Transjakarta]] # [[Mayasari Bakti]] {{commons category|Buses}} [[Kategori:Transportasi bis| ]] [[Kategori:Bis| ]] [[Kategori:Tunggangan]] {{transportasi-stub}} bnni60idai6y49w96rwtbnlv8vah9qp Ambalat 0 40543 1761528 1639987 2026-11-14T15:26:30Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761528 wikitext text/x-wiki '''Ambalat''' iku blok sagara sing jembaré 15.235 kilomèter pesagi sing dumunung ing [[Sagara Sulawesi]] utawa [[Selat Makassar]]. Blok sagara iki ora kabèh sugih lenga patra. == Wiwitan pasulayan == Pasulayan diwiwiti sawisé taun 1967 dianakaké patemon teknis hukum sagara pisanan antarané [[Indonésia]] lan [[Malaysia]]. Pungkasané kaloro nagara sepakat (kajaba Sipadan lan Ligitan didadèkaké kaanan status quo ''pirsani:'' Sengketa [[Sipadan]] lan [[Ligitan]]) sabanjuré, tanggal 27 Oktober 1969 dianakaké penandha tangonon perjanjèn antara Indonésia lan Malaysia sing diarani ''Perjanjèn Tapel Wates Kontinental Indonésia-Malaysia'',<ref name="law.fsu.edu">{{Citation | last = | first = | author-link = | last2 = | first2 = | author2-link = | title = Continenetal Shelf Boundary: Indonésia-Malaysia | journal = International Boundary Study Series a Limit in the Seas | volume = 1 | issue = | pages = | date = | url = http://www.law.fsu.edu/library/collection/LimitsinSeas/ls001.pdf | format = PDF | doi = | id = | access-date = 2009-06-06 | archive-date = 2009-02-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090227145415/http://www.law.fsu.edu/library/collection/LimitsinSeas/ls001.pdf | url-status = dead }}([http://www.law.fsu.edu/library/collection/LimitsinSeas/maps/ls1.html map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060916075533/http://www.law.fsu.edu/library/collection/LimitsinSeas/maps/ls1.html |date=2006-09-16 }})</ref> kaloro nagara wis ratifikasi tanggal 7 November 1969. Ora suwé, isih ing taun [[1969]] Malaysia gawé péta anyar sing nglebokaké pulo Sipadan, Ligitan lan Batu Puteh (Pedra blanca) saéngga bab iki mbingungaké [[Indonésia]] lan [[Singapura]] lan pungkasané Indonésia lan Singapura ora ngakoni péta anyar Malaysia mau. Tanggal [[17 Maret]] [[1970]] ditandha tangani manèh ''Pasetujon tapel wates sagara Indonésia lan Malaysia'' <ref>{{Citation | last = | first = | author-link = | last2 = | first2 = | author2-link = | title = Indonésia-Malaysia Territorial Sea Boundary | journal = International Boundary Study Series a Limit in the Seas | volume = 50 | issue = | pages = | date = | year = | url = http://www.law.fsu.edu/library/collection/LimitsinSeas/ls050.pdf | format = PDF | doi = | id = | access-date = 2009-06-06 | archive-date = 2009-02-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090227145417/http://www.law.fsu.edu/library/collection/LimitsinSeas/ls050.pdf | url-status = dead }} ([http://www.law.fsu.edu/library/collection/LimitsinSeas/maps/ls50.html map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090612041738/http://www.law.fsu.edu/library/collection/LimitsinSeas/maps/ls50.html |date=2009-06-12 }})</ref> nanging, ing taun [[1979]] pihak Malaysia gawé péta anyar manèh ngenani tapel wates kontinental lan maritim lan nyatakaké yèn negarané minangka '''nagara kapuloan''' lan kanthi sepihak gawé tapel wates maritimé dhéwé kanthi nglebokaké blok maritim Ambalat sajeroning wewengkoné ya iku kanthi bgajokaké koordinat 4° 10' arah lor ngliwati pulo Sebatik.<ref name="HARVARD">[http://www.asiaquarterly.com/content/view/160/ Energy Security and Southeast Asia: The Impact on Maritime Boundary and Territorial Disputes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513024233/http://www.asiaquarterly.com/content/view/160/ |date=2008-05-13 }}. Harvard Asia Quarterly. Fall 2005.</ref>. Péta iki padha nasibé karo terbitan Malaysia taun 1969 ya iku diprotes lan ora diakoni déning pihak Indonésia. <!-- dengan berkali-kali pihak Malaysia membuat sendiri peta sendiri padahal telah adanya perjanjian ''Perjanjian Tapal Batas Kontinental Indonésia - Malaysia'' tahun 1969 dan ''Persetujuan Tapal batas Laut Indonésia dan Malaysia'' tahun 1970, masyarakat Indonésia melihatnya sebagai perbuatan secara terus menerus dari pihak [[Malaysia]] seperti ingin melakukan [[ekspansi]] terhadap wewengkon Indonésia. == Aksi-aksi sepihak == * Tgl 21 Februari 2005 di ''Takat Unarang'' {nama resmi ''Karang Unarang'') Sebanyak 17 pekerja Indonésia ditangkap oleh awak kapal perang Malaysia [[Kapal Diraja Sri Malaka|KD Sri Malaka]], * Angkatan laut Malaysia mengejar nelayan Indonésia keluar Ambalat. * Malaysia dan Indonésia memberikan hak menambang ke Shell, Unocal dan ENI. <ref name="HARVARD" /> * Berkaitan dengan itu pula surat kabar Kompas mengeluarkan berita bahwa Menteri Pertahanan Malaysia telah memohon maaf berkaitan perkara tersebut <ref>http://www.antara.co.id/en/arc/2007/3/29/malaysia-admits-mistakes-by-offering-apology-over-ambalat/ </ref>. Berita tersebut segera disanggah oleh Menteri Pertahanan Malaysia yang menyatakan bahwa kawasan tersebut adalah dalam kawasan yang dituntut oleh Malaysia, dengan itu Malaysia tidak mempunyai sebab untuk memohon maaf karena berada dalam perairan sendiri. Sejajar dengan itu, Malaysia menimbang untuk mengambil tindakan undang-undang terhadap surat kabar KOMPAS yang dianggap menyiarkan informasi yang tidak benar dengan sengaja. **Pemimpin Redaksi Kompas, Suryopratomo kemudian membuat permohonan maaf dalam sebuah berita yang dilaporkan di halaman depan harian tersebut pada [[4 Mei]] [[2005]], di bawah judul ''Kompas dan Deputi Perdana Menteri Malaysia Sepakat Berdamai''.<ref>[http://kompas.com/kompas-cetak/0505/04/utama/1726625.htm "Kompas" dan Deputi Perdana Menteri Malaysia Sepakat Berdamai]</ref> * Pada koordinat: {{Coord|4|6|03.59|N|118|37|43.52|E}} terjadi ketegangan yang melibatkan kapal perang pihak Malaysia [[Kapal Diraja Sri Johor|KD Sri Johor]], [[Kapal Diraja Buang|KD Buang]] dan [[Kapal Diraja Kota Baharu|Kota Baharu]] berikut dua kapal patroli sedangkan kapal perang dari pihak Indonésia melibatkan [[KRI Wiratno (879)|KRI Wiratno]], [[KRI Tongkol (813)|KRI Tongkol]], [[KRI Tedong Naga (819)|KRI Tedong Naga]] [[KRI Karel Satsuit Tubun (356)|KRI K.S. Tubun]], [[KRI Nuku (873)|KRI Nuku]] dan [[KRI Singa (651)|KRI Singa]] <ref>http://www.gatra.com/2005-03-14/versi_cetak.php?id=82630 Ngeper Perang Siaga di Perundingan </ref> yang kemudian terjadi [[Insiden Penyerempetan Kapal RI dan Malaysia 2005]], yaitu peristiwa pada tgl. 8 April 2005 [[Kapal Republik Indonesia Tedong Naga]] ([[Indonésia]]) yang menyerempet [[Kapal Diraja Rencong]] ([[Malaysia]]) sebanyak tiga kali, akan tetapi tidak pernah terjadi tembak-menembak karena adanya ''Surat Keputusan Panglima TNI Nomor: Skep/158/IV/2005 tanggal 21 April 2005'' bahwa pada masa damai, unsur TNI AL di wewengkon perbatasan RI-Malaysia harus bersikap kedepankan perdamaian dan TNI AL hanya diperbolehkan melepaskan tembakan bilamana setelah diawali adanya tembakan dari pihak Malaysia terlebih dahulu. * Shamsudin Bardan, Ketua Eksekutif [[Persekutuan Majikan-majikan Malaysia (MEF)]] menganjurkan agar warga Malaysia mengurangi pemakaian tenaga kerja berasal dari Indonésia * Pihak Indonésia mengklaim adanya 35 kali pelanggaran perbatasan oleh Malaysia.<ref>[http://www.antara.co.id/en/arc/2007/3/7/malaysian-warships-chase-away-indonesian-fishermen-from-ambalat/ Malaysian warships chase away Indonésian fishermen from Ambalat]</ref> * Tgl 24 Februari 2007 pukul 10.00 WITA, yakni kapal perang Malaysia [[Kapal Diraja Budiman|KD Budiman]] dengan kecepatan 10 knot memasuki wewengkon Republik Indonesia sejauh satu mil laut, pada sore harinya, pukul 15.00 WITA, kapal perang [[Kapal Diraja Budiman|KD Sri Perlis]] melintas dengan kecepatan 10 knot memasuki wewengkon Republik Indonesia sejauh dua mil laut yang setelah itu dibayang-bayangi [[KRI Welang (808)|KRI Welang]], kedua kapal berhasil diusir keluar wewengkon Republik Indonesia. * Tgl 25 Februari 2007 pukul 09.00 WITA [[Kapal Diraja Sri Perlis|KD Sri Perli]] memasuki wewengkon RI sejauh 3.000 yard yang akhirnya diusir keluar oleh [[KRI Untung Suropati (872)|KRI Untung Suropati]], kembali sekitar pukul 11.00, satu pesawat udara patroli maritim Malaysia jenis [[Beech Craft B 200 T Superking]] melintas memasuki wewengkon RI sejauh 3.000 yard, kemudian empat kapal perang yakni [[KRI Ki Hajar Dewantara (364)|KRI Ki Hadjar Dewantara]], [[Kapal Republik Indonesia Keris|KRI Keris]], [[KRI Untung Suropati (872)|KRI Untung Suropati]] dan [[KRI Welang (808)|KRI Welang]] disiagakan. <ref>http://www.antara.co.id/arc/2007/2/27/kapal-perang-malaysia-kembali-langgar-wewengkon-ri-di-ambalat/ Kapal Perang Malaysia Kembali Langgar Wewengkon RI di Ambalat</ref> --> == Uga delengen == * [[Hubungan Indonésia Malaysia]] == Cathetan sikil == {{Reflist}} == Pranala njaba == * [http://www.antara.co.id/en/arc/2007/3/29/malaysia-admits-mistakes-by-offering-apology-over-ambalat/ Salah lapor Malaysia meminta maaf.] * [http://kompas.com/kompas-cetak/0505/04/utama/1726625.htm Kompas mohon maaf kerana salah lapor.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060212050426/http://kompas.com/kompas-cetak/0505/04/utama/1726625.htm |date=2006-02-12 }} * [https://web.archive.org/web/20081211163001/http://www.forbes.com/afxnewslimited/feeds/afx/2008/10/20/afx5576527.html Thomson Financial News: Indonésia says Eni mulls LNG plant in disputed Ambalat zone] (Oktober 2008) * [http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/5/18/nation/21291025&sec=nation Indonésia dan Malaysia tidak akan membawa Ambalat ke Mahkamah Internasional] (Mèi 2008) {{Hubungan Indonésia Malaysia}} [[Kategori:Hubungan jaban rangkah Indonésia]] [[Kategori:Hubungan jaban rangkah Malaysia]] [[Kategori:Géografi Indonésia]] [[Kategori:Wewengkon sing dadi pasulayan]] pchjtrajvriuwyr10r4kqa2a7lldva9 Dhémokrasi 0 42013 1761561 1748785 2026-11-14T17:32:26Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761561 wikitext text/x-wiki {{multiscript|Dhémokrasi|ꦝꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶ}} [[Gambar:2019 Democracy index.svg|jmpl|400px]] '''Dhémokrasi''' iku wangun utawa mékanisme [[sistem papréntahan]] sawijining nagara minangka upaya minangka kadhaulatan rakyat (kakuwasan [[warganagara]]) sadhuwuring nagara kanggo ditindakaké déning [[pamaréntah]] nagara mau. Salah siji pilar dhémokrasi ya iku prinsip ''[[trias politica]]'' kang mérang katelu kakuwasan pulitik nagara ([[èksekutif]], [[yudhikatif]] lan [[lègislatif]]) kangggo diwujudaké sajeroning telung jinis lembaga nagara kang [[indepènden]] lan sajajar siji lan sijiné. Kasejajaran lan indepèndensi katelu jinis lembaga nagara iki diperlokaké supaya katelu lembaga nagara iki bisa silih ngawasi lan silih ngontrol dhedhasar prinsip ''[[checks and balances]]''. <!-- Ketiga jenis lembaga-lembaga nagara tersebut adalah lembaga-lembaga pemerintah yang memiliki kewenangan untuk mewujudkan dan melaksanakan kewenangan eksekutif, lembaga-lembaga pengadilan yang berwenang menyelenggarakan kekuasaan judikatif dan lembaga-lembaga perwakilan rakyat (DPR, untuk Indonésia) yang memiliki kewenangan menjalankan kekuasaan legislatif. Di bawah sistem ini, keputusan [[legislatur|legislatif]] dibuat oleh masyarakat atau oleh wakil yang wajib bekerja dan bertindak sesuai aspirasi masyarakat yang diwakilinya ([[konstituen]]) dan yang memilihnya melalui proses [[pemilihan umum]] [[legislatif]], selain sesuai [[hukum]] dan [[peraturan]]. Selain pemilihan umum legislatif, banyak keputusan atau hasil-hasil penting, misalnya pemilihan presiden suatu nagara, diperoleh melalui pemilihan umum. Pemilihan umum tidak wajib atau tidak mesti diikuti oleh seluruh [[warganagara]], namun oleh sebagian warga yang berhak dan secara sukarela mengikuti pemilihan umum. Sebagai tambahan, tidak semua warga nagara berhak untuk memilih (mempunyai [[hak pilih]]). Kedaulatan rakyat yang dimaksud di sini bukan dalam arti hanya kedaulatan memilih presiden atau anggota-anggota parlemen secara langsung, tetapi dalam arti yang lebih luas. Suatu pemilihan presiden atau anggota-anggota parlemen secara langsung tidak menjamin nagara tersebut sebagai nagara dhémokrasi sebab kedaulatan rakyat memilih sendiri secara langsung presiden hanyalah sedikit dari sekian banyak kedaulatan rakyat. Walapun perannya dalam sistem dhémokrasi tidak besar, suatu pemilihan umum sering dijuluki pesta dhémokrasi. Ini adalah akibat cara berpikir lama dari sebagian masyarakat yang masih terlalu tinggi meletakkan tokoh idola, bukan sistem papréntahan yang bagus, sebagai tokoh impian ratu adil. Padahal sebaik apa pun seorang pemimpin nagara, masa hidupnya akan jauh lebih pendek daripada masa hidup suatu sistem yang sudah teruji mampu membangun nagara. Banyak nagara dhémokrasi hanya memberikan [[hak pilih]] kepada warga yang telah melewati umur tertentu, misalnya umur 18 tahun, dan yang tak memliki catatan kriminal (misal, narapidana atau bekas narapidana). == Sejarah dan Perkembangan Dhémokrasi == Istilah "dhémokrasi" berasal dari [[Yunani Kuno]] yang tepatnya diutarakan di [[Athena]] kuno pada [[abad ke-5 SM]]. Nagara tersebut dianggap sebagai contoh awal dari sebuah sistem yang berhubungan dengan hukum dhémokrasi modern. Namun, arti dari istilah ini telah berubah sejalan dengan waktu, dan definisi modern telah berevolusi sejak [[abad ke-18]], bersamaan dengan perkembangan sistem "dhémokrasi" di banyak nagara. Kata "dhémokrasi" berasal dari dua kata, yaitu ''demos'' yang berarti [[rakyat]], dan ''kratos/cratein'' yang berarti [[papréntahan]], sehingga dapat diartikan sebagai papréntahan rakyat, atau yang lebih kita kenal sebagai papréntahan dari rakyat, oleh rakyat dan untuk rakyat. Konsep dhémokrasi menjadi sebuah kata kunci tersendiri dalam bidang ilmu politik. Hal ini disebabkan karena dhémokrasi saat ini disebut-sebut sebagai indikator perkembangan politik suatu nagara. Dhémokrasi menempati posisi vital dalam kaitannya [[pembagian kekuasaan]] dalam suatu nagara (umumnya berdasarkan konsep dan prinsip [[trias politica]]) dengan kekuasaan nagara yang diperoleh dari rakyat juga harus digunakan untuk kesejahteraan dan kemakmuran rakyat. Prinsip semacam [[trias politica]] ini menjadi sangat penting untuk diperhitungkan ketika fakta-fakta sejarah mencatat kekuasaan pemerintah (eksekutif) yang begitu besar ternyata tidak mampu untuk membentuk masyarakat yang adil dan beradab, bahkan kekuasaan absolut pemerintah seringkali menimbulkan pelanggaran terhadap hak-hak asasi manusia. Demikian pula kekuasaan berlebihan di lembaga nagara yang lain, misalnya kekuasaan berlebihan dari lembaga legislatif menentukan sendiri anggaran untuk gaji dan tunjangan anggota-anggotanya tanpa mempedulikan aspirasi rakyat, tidak akan membawa kebaikan untuk rakyat. Intinya, setiap lembaga nagara bukan saja harus akuntabel (''accountable''), tetapi harus ada mekanisme formal yang mewujudkan akuntabilitas dari setiap lembaga nagara dan mekanisme ini mampu secara operasional (bukan hanya secara teori) membatasi kekuasaan lembaga nagara tersebut. == Dhémokrasi di Indonésia == Semenjak kemerdekaan 17 agustus 1945, [[Undang Undang Dasar 1945]] memberikan penggambaran bahwa Indonésia adalah nagara dhémokrasi.Dalam mekanisme kepemimpinannya Presiden harus bertanggung jawab kepada MPR dimana MPR adalah sebuah badan yang dipilih dari Rakyat. Sehingga secara hirarki seharusnya rakyat adalah pemegang kepemimpinan nagara melalui mekanisme perwakilan yang dipilih dalam pemilu. Indonésia sempat mengalami masa dhémokrasi singkat pada tahun 1956 ketika untuk pertama kalinya diselenggarakan pemilu bebas di indonesia, sampai kemudian Presiden Soekarno menyatakan dhémokrasi terpimpin sebagai pilihan sistem papréntahan. Setelah mengalami masa [[Dhémokrasi Pancasila]], sebuah dhémokrasi semu yang diciptakan untuk melanggengkan kekuasaan Soeharto, Indonésia kembali masuk kedalam alam dhémokrasi pada tahun 1998 ketika papréntahan [[junta militer]] Soeharto tumbang. Pemilu demokratis kedua bagi Indonésia terselenggara pada tahun 1999 yang menempatkan [[Partai Dhémokrasi Indonésia-Perjuangan]] sebagai pemenang Pemilu. --> == Uga delengen == * [[Wangun papréntahan]] * [[Pratélan topik kang magepokan karo pulitik]] * [[Korporatokrasi]] * [[Demarki]] * ''[[Democracy: An American Novèl|Democracy]]'', an [[1880 in literature|1880]] novèl by [[Henry Adams]]. * ''[[Democracy in America]]'', [[Alexis de Tocqueville]]'s famous political and cultural analysis of American democracy. * [[Globalisasi Demokratik]] * [[Pendhémokrasian]] * [[Disapproval voting]] * [[Dhémokrasi-e]] — menggunakan komunikasi elektronik untuk meningkatkan prosès dhémokrasi. * [[Rumah Kebebasan]] — scores all nations on civil liberties and political rights * [[Dhémokrasi internet]] * [[The Kyklos]] * [[Liberalisme]] * [[Meritokrasi]] * [[Plutokrasi]] * [[Pelajar untuk dhémokrasi global]] * [[Theokrasi]] * [[Dhémokrasi totalitarian]] * [[Dhémokrasi Kesukuan]] == Pranala njaba == * [http://www.beyondplutocracy.com Beyond Plutocracy] — Free online book, "Beyond Plutocracy: True Democracy for America" by Roger Rothenberger. * [http://gsociology.icaap.org/report/polsum.html Brief review of trends in political change: freedom and conflict] — Review of trends in democracy over the last century and last decades, and review of related political trends. * [http://web.inter.nl.net/users/hanscees/democracyandcivilized.html Democracy and Civilized Nations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090522115402/http://web.inter.nl.net/users/hanscees/democracyandcivilized.html |date=2009-05-22 }} * [http://www.dmoz.org/Society/Politics/Democracy/ Democracy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060810075514/http://dmoz.org/Society/Politics/Democracy/ |date=2006-08-10 }} in the [[Open Directory Project]] * [http://www.jang.com.pk/thenews/feb2004-daily/16-02-2004/oped/o1.htm Democracy in the Cyber Age] — Article on the changing shape of democracy around the world. * [http://www.democracywatch.org Democracy Watch (International)] — Worldwide democracy monitoring organization. * [http://www.greens.org/s-r/36/36-22.html Democratic Deficit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060810013930/http://www.greens.org/s-r/36/36-22.html |date=2006-08-10 }} * [http://www.gegenstandpunkt.com/english/state/toc.html The Democratic State - A Critique of Bourgeois Sovereignty] * [https://web.archive.org/web/20060726072827/http://topics.developmentgateway.org/governance/ dgGovernance] — Collection of resources on key issues of democracy and nation-building * [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-78 Dictionary of the History of Ideas: Democracy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080320054838/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-78 |date=2008-03-20 }} * [http://www.e-democracy.org E-Democracy.Org] — Non-profit using the net to build democracy in local communities. * [http://www.e-thepeople.org/ e.thePeople] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110413083652/http://www.e-thepeople.org/ |date=2011-04-13 }} — Site promoting the people's practical connection to democracy. * [http://www.michaellorenzen.com/eric/democracy.html Libraries and Democracy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090123063522/http://www.michaellorenzen.com/eric/democracy.html |date=2009-01-23 }} * [http://ni4d.us The National Initiative for Democracy]{{Pranala mati|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.nytimes.com/cfr/international/20040901facomment_v83n4_siegle-weinstein-halperin.html New York Times argument against the "Development first, democracy later" idea] * [http://www.publicus.net Publicus.Net] — Steven Clift's articles on democracy in the information age. * [http://simpol.org simpol.org] — Plan to limit global competition and facilitate the emergence of a sustainable, sane global civilization. * [http://en.wikipedia.org/wiki/Separation_of_powers Separation of powers] * [http://www.sfgd.org Students for Global Democracy] * [http://web.inter.nl.net/users/Paul.Treanor/democracy.html Why democracy is wrong] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060804214246/http://web.inter.nl.net/users/Paul.Treanor/democracy.html |date=2006-08-04 }} (note: some content in German). [[Kategori:Sistem pulitik]] [[Kategori:Wangun papréntahan]] <!-- interwiki --> t74jjr5bk6lvhej3gml6bp6lud09ip1 Baktèri 0 42606 1761538 1758941 2026-11-14T15:52:23Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761538 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = {{Taxobox colour|[[Bacteria]]}} | fossil_range = {{Long fossil range|4200|0|[[Arkean]] utawa sadurunge&nbsp;– Saiki}} | name = Bakteri | image = E. coli Bacteria (7316101966).jpg | image_width = 210px | image_caption = ''[[Escherichia coli]]'', salah sawijining bakteri berbentuk batang | domain = '''Bacteria''' | domain_authority = Woese et al., 1990<ref name="Woese">{{cite journal | author = Woese CR, Kandler O, Wheelis ML | title = Towards a natural system of organisms: proposal for the domains Archaea, Bacteria, and Eucarya | url = https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_1990-06_87_12/page/4576 | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 87 | issue = 12 | pages = 4576–9 | year = 1990 | pmid = 2112744 | pmc = 54159 | doi = 10.1073/pnas.87.12.4576 | bibcode = 1990PNAS...87.4576W }}</ref> | subdivision_ranks = [[Filum]]<ref>{{cite web|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Undef&id=2&lvl=3&lin=f&keep=1&srchmode=1&unlock|title=Bacteria (eubacteria)|accessdate=2008-09-10|work=Taxonomy Browser|publisher=NCBI|date=}}</ref> | subdivision = *'''[[Gram positif]]<!-- /no [[Bacterial outer membrane|outer membrane]]''' --> [[Actinobacteria]] ([[konten GC|G+C]] tinggi)<br /> [[Firmicutes]] ([[konten GC|G+C]] cendhèk)<br /> [[Tenericutes]] (ora ana [[Dinding sèl|dinding]]) *'''[[Gram négatif]]<!-- /[[Bacterial outer membrane|outer membrane]] present''' --> [[Aquificae]]<br/> [[Bacteroidetes]]/[[Fibrobacteres]]–[[Chlorobi]] ([[Sphingobacteria (filum)|grup FCB]])<br/> [[Deinococcus-Thermus]]<br/> [[Fusobacteria]]<br /> [[Gemmatimonadetes]]<br /> [[Nitrospirae]]<br /> [[Planctomycetes]]–[[Verrucomicrobia]]/[[Chlamydiae]] ([[Planctobacteria|grup PVC]])<br/> [[Proteobacteria]]<br /> [[Spirochaetes]]<br /> [[Synergistetes]] *'''Tidak diketahui''' [[Acidobacteria]]<br /> [[Chloroflexi (filum)|Chloroflexi]]<br /> [[Chrysiogenetes]]<br /> [[Cyanobacteria]]<br /> [[Deferribacteraceae|Deferribacteres]]<br /> [[Dictyoglomi]]<br /> [[Thermodesulfobacteria]]<br /> [[Thermotogae]] | synonyms = Eubacteria <small>Woese & Fox, 1977</small><ref name=Woese1977>{{cite journal | author = Woese CR, Fox GE | title = Phylogenetic structure of the prokaryotic domain: the primary kingdoms | url = https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_1977-11_74_11/page/5088 | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 74 | issue = 11 | pages = 5088–90 | year = 1977 | pmid = 270744 | pmc = 432104 | doi = 10.1073/pnas.74.11.5088 | bibcode = 1977PNAS...74.5088W }}</ref> }} '''Baktèri''', saka tembung [[Basa Latin|Latin]] ''bacterium'' (jamak, ''bacteria''), iku golongan raseksa saka [[organisme]] urip. Baktèri iku cilik banget (mikroskopik) lan akèh-akèhé [[unisèlular]] ([[sèl]] tunggal), kanthi struktur sèl sing rélatif prasaja tanpa [[nukleus]]/inti sel, cytoskeleton, lan organel liya kaya [[mitokondria]] lan [[kloroplas]]. Struktur sèl baktèri dijlentrèhaké luwih pepak sajeroning artikel ngenani [[prokariota]], amarga baktèri minangka prokariota, kanggo mbédakaké saka organisme sing duwé sèl luwih komplèks, diarani [[eukariota]]. Jeneng "baktèri" wis ditrapaké kanggo kabèh prokariota utawa kanggo golongan gedhéné, gumantung marang panyaru ngenani gayutané. Baktèri iku sing paling akèh saka kabèh organisme. Baktèri kasebar ing [[lemah]], [[banyu]], lan minangka [[simbiosis]] saka organisme liya. Akèh [[patogen]] wujud bakteri. Akèh saka baktèri, padatan ukurané mung 0,5-5 μm, sanajan ana jinis sing ukurané bisa nganti 0,3&nbsp;mm ing dhiamèteré. Padatan duwé [[dinding sèl]] kaya ta [[kéwan]] lan [[fungi|jamur]], nanging kanthi komposisi béda banget ([[peptidoglikan]]). Akèh obah nganggo [[flagela]] sing béda ing struktur saka flagela golongan liya. <!-- == Sejarah == Bakteri pertama ditemukan oleh [[Anthony van Leeuwenhoek]] pada [[1674]] dengan menggunakan mikroskop buatannya sendiri. Istilah ''bacterium'' diperkenalkan di kemudian hari oleh Ehrenberg pada tahun 1828, diambil dari kata Yunani βακτηριον yang memiliki arti "''small stick''". == Struktur sel == [[Berkas:Prokaryote cell diagram.svg|thumb|left|300px|Struktur sel prokariota]] ''Artikel utama [[struktur sel bakteri]]'' Seperti prokariota (organisme yang tidak memiliki selaput inti) pada umumnya, semua bakteri memiliki struktur sel yang relatif sederhana. Struktur bakteri yang paling penting adalah [[dinding sel]]. Bakteri dapat digolongkan menjadi dua kelompok yaitu Gram positif dan Gram négatif didasarkan pada perbedaan struktur dinging sel. Bakteri Gram positif memiliki dinding sel yang terdiri atas lapisan [[peptidoglikan]] yang tebal dan asam ''teichoic''. Sementara bakteri Gram négatif memiliki lapisan luar, [[lipopolisakarida]] - terdiri atas membran dan lapisan peptidoglikan yang tipis terletak pada periplasma (di antara lapisan luar dan membran sitoplasmik). Banyak bakteri memiliki struktur di luar sel lainnya seperti [[flagela]] dan [[fimbria]] yang digunakan untuk bergerak, melekat dan konjugasi. Beberapa bakteri juga memiliki kapsul atau lapisan lendir yang membantu pelekatan bakteri pada suatu permukaan dan ''biofilm formation''. Bakteri juga memiliki [[kromosom]], [[ribosom]] dan beberapa spesies lainnya memiliki [[granula makanan]], [[vakuola gas]] dan [[magnetosom]]. Beberapa bakteri mampu membentuk [[endospora]] yang membuat mereka mampu bertahan hidup pada lingkungan ekstrim. == Morfologi/bentuk bakteri == [[Berkas:Bacterial morphology diagram.svg|right|thumb|350px|Berbagai wujud tubuh bakteri]] Berdasarkan berntuknya, bakteri dibagi menjadi tiga golongan besar, yaitu: * Kokus (''Coccus'') dalah bakteri yang berbentuk bulat seperti bola, dan mempunyai beberapa variasi sebagai berikut: ** ''Mikrococcus'', jika kecil dan tunggal ** ''Diplococcus'', jka bergandanya dua-dua ** ''Tetracoccus'', jika bergandengan empat dan membentuk bujursangkar ** ''Sarcina'', jika bergerombol membentuk kubus ** ''Staphylococcus'', jika bergerombol ** ''Streptococcus'', jika bergandengan membentuk rantai * Basil (''Bacillus'') adalah kelompok bakteri yang berbentuk batang atau silinder, dan mempunyai variasi sebagai berikut: ** ''Diplobacillus'', jika bergandengan dua-dua ** ''Streptobacillus'', jika bergandengan membentuk rantai * Spiril (''Spirilum'') adalah bakteri yang berbentuk lengkung dan mempunyai variasi sebagai berikut: ** ''Vibrio'', (bentuk koma), jika lengkung kurang dari setengah lingkaran ** ''Spiral'', jika lengkung lebih dari setengah lingkaran Wujud tubuh/[[morfologi]] bakteri dipengaruhi oleh keadaan lingkungan, medium dan usia. Oleh karena itu untuk membandingkan wujud serta ukuran bakteri, kondisinya harus sama. Pada umumnya bakteri yang usianya lebih muda ukurannya relatif lebih besar daripada yang sudah tua. == Alat gerak bakteri == [[Berkas:flagella.png|thumb|100px|right|Gambar alat gerak bakteri: A-Monotrik; B-Lofotrik; C-Amfitrik; D-Peritrik;]] Banyak [[spesies]] bakteri yang bergerak menggunakan [[flagel]]. Hampir semua bakteri yang berbentuk lengkung dan sebagian yang berbentuk batang ditemukan adanya flagel. Sedangkan bakteri kokus jarang sekali memiliki flagel. Ukuran flagel bakteri sangat kecil, tebalnya 0,02 – 0,1 mikro, dan panjangnya melebihi panjang [[sel]] bakteri. Berdasarkan tempat dan jumlah flagel yang dimiliki, bakteri dibagi menjadi lima golongan, yaitu: * ''Atrik'', tidak mempunyai [[flagel]]. * ''Monotrik'', mempunyai satu [[flagel]] pada salah satu ujungnya. * ''Lofotrik'', mempunyai sejumlah [[flagel]] pada salah satu ujungnya. * ''Amfitrik'', mempunyai sejumlah [[flagel]] pada kedua ujungnya. * ''Peritrik'', mempunyai [[flagel]] pada seluruh permukaan tubuhnya. == Pengaruh lingkungan terhadap bakteri == Kondisi lingkungan yang mendukung dapat memacu pertumbuhan dan [[reproduksi]] bakteri. Faktor-faktor lingkungan yang berpengaruh terhadap pertumbuhan dan reproduksi bakteri adalah [[suhu]], [[kelembapan]], dan [[cahaya]]. === Suhu === Berdasarkan kisaran suhu aktivitasnya, bakteri dibagi menjadi 3 golongan: * Bakteri ''psikrofil'', yaitu bakteri yang hidup pada daerah suhu antara 0°– 30°C, dengan suhu optimum 15°C. * Bakteri ''mesofil'', yaitu bakteri yang hidup di daerah suhu antara 15° – 55°C, dengan suhu optimum 25° – 40°C. * Bakteri ''termofil'', yaitu bakteri yang dapat hidup di daerah suhu tinggi antara 40° – 75°C, dengan suhu optimum 25° – 40°C Pada tahun 1967 di [[Yellow Stone Park]] ditemukan bakteri yang hidup dalam sumber air panas bersuhu 93° – 94°C. === Kelembapan === Pada umumnya bakteri memerlukan kelembapan yang cukup tinggi, kira-kira 85%. Pengurangan kadar air dari protoplasma menyebabkan kegiatan [[metabolisme]] terhenti, misalnya pada proses pembekuan dan pengeringan. === Cahaya === Cahaya sangat berpengaruh pada proses pertumbuhan bakteri. Umumnya cahaya merusak sel [[mikroorganisme]] yang tidak ber[[klorofil]]. Sinar [[ultraviolet]] dapat menyebabkan terjadinya [[ionisasi]] komponen sel yang berakibat menghambat pertumbuhan atau menyebabkan kematian. Pengaruh cahaya terhadap bakteri dapat digunakan sebagai dasar [[sterilisasi]] atau pengawetan bahan [[makanan]]. Jika keadaan lingkungan tidak menguntungkan seperti suhu tinggi, kekeringan atau zat-zat kimia tertentu, beberapa spesies dari ''Bacillus'' yang [[aerob]] dan beberapa spesies dari ''Clostridium'' yang [[anaerob]] dapat mempertahankan diri dengan [[spora]]. Spora tersebut dibentuk dalam sel yang disebut endospora. Endospora dibentuk oleh penggumpalan protoplasma yang sedikit sekali mengandung air. Oleh karena itu endospora lebih tahan terhadap keadaan lingkungan yang tidak menguntungkan dibandingkan dengan bakteri aktif. Apabila keadaan lingkungan membaik kembali, endospora dapat tumbuh menjadi satu sel bakteri biasa. Letak endospora di tengah-tengah sel bakteri atau pada salah satu ujungnya. == Peranan Bakteri == === Bakteri menguntungkan === ==== Bakteri pengurai ==== Bakteri saprofit menguraikan tumbuhan atau hewan yang mati, serta sisa-sisa atau kotoran organisme. Bakteri tersebut menguraikan [[protéin]], [[karbohidrat]] dan senyawa organik lain menjadi CO<sub>2</sub>, gas amoniak, dan senyawa-senyawa lain yang lebih sederhana. Oleh karena itu keberadaan bakteri ini sangat berperan dalam mineralisasi di alam dan dengan cara ini bakteri membersihkan dunia dari sampah-sampah organik. ==== Bakteri nitrifikasi ==== Bakteri nitrifikasi adalah bakteri-bakteri tertentu yang mampu menyusun senyawa nitrat dari amoniak yang berlangsung secara aerob di dalam tanah. Nitrifikasi terdiri atas dua tahap yaitu: * Oksidasi amoniak menjadi nitrit oleh bakteri nitrit. Proses ini dinamakan nitritasi. [[Berkas:nitritasi.png|thumb|400px|center|Reaksi nitritasi]] * Oksidasi senyawa nitrit menjadi nitrat oleh bakteri nitrat. Prosesnya dinamakan nitratasi. [[Berkas:nitratasi.png|thumb|400px|center|Reaksi nitratasi]] Dalam bidang pertanian, nitrifikasi sangat menguntungkan karena menghasilkan senyawa yang diperlukan oleh tanaman yaitu nitrat. Tetapi sebaliknya di dalam air yang disediakan untuk sumber air minum, nitrat yang berlebihan tidak baik karena akan menyebabkan pertumbuhan [[ganggang]] di permukaan air menjadi berlimpah. ==== Bakteri nitrogen ==== Bakteri nitrogen adalah bakteri yang mampu mengikat [[nitrogen]] bebas dari udara dan mengubahnya menjadi suatu senyawa yang dapat diserap oleh tumbuhan. Karena kemampuannya mengikat nitrogen di udara, bakteri-bakteri tersebut berpengaruh terhadap nilai ekonomi tanah pertanian. Kelompok bakteri ini ada yang hidup bebas maupun simbiosis. Bakteri nitrogen yang hidup bebas yaitu ''[[Azotobacter chroococcum]]'', ''[[Clostridium pasteurianum]]'', dan ''[[Rhodospirillum rubrum]]''. Bakteri nitrogen yang hidup bersimbiosis dengan tanaman polong-polongan yaitu ''[[Rhizobium leguminosarum]]'', yang hidup dalam akar membentuk nodul atau bintil-bintil akar. Tumbuhan yang bersimbiosis dengan ''Rhizobium'' banyak digunakan sebagai pupuk hijau seperti ''Crotalaria'', ''Tephrosia'', dan ''Indigofera''. Akar tanaman polong-polongan tersebut menyediakan karbohidrat dan senyawa lain bagi bakteri melalui kemampuannya mengikat nitrogen bagi akar. Jika bakteri dipisahkan dari inangnya (akar), maka tidak dapat mengikat nitrogen sama sekali atau hanya dapat mengikat nitrogen sedikit sekali. Bintil-bintil akar melepaskan senyawa nitrogen organik ke dalam tanah tempat tanaman polong hidup. Dengan demikian terjadi penambahan nitrogen yang dapat menambah kesuburan tanah. ==== Bakteri usus ==== Bakteri ''[[Entamoeba coli]]'' hidup di kolon ([[usus besar]]) manusia, berfungsi membantu membusukkan sisa pencernaan juga menghasilkan vitamin B<sub>12</sub>, dan [[vitamin]] K yang penting dalam proses pembekuan [[darah]]. Dalam organ pencernaan berbagai hewan ternak dan kuda, bakteri anaerobik membantu mencernakan [[selusosa]] rumput menjadi zat yang lebih sederhana sehingga dapat diserap oleh dinding usus. ==== Bakteri fermentasi ==== Beberapa makanan hasil fermentasi dan mikroorganisme yang berperan: {{br}} {| align=center border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" ! No. ! Nama produk atau makanan ! Bahan baku ! Bakteri yang berperan |- | 1. | [[Yoghurt]] | susu | ''[[Lactobacillus bulgaricus]]'' dan ''[[Streptococcus thermophilus]]'' |- | 2. | Mentega | susu | ''[[Streptococcus lactis]]'' |- | 3. | [[Trasi]] | ikan | ''[[Lactobacillus sp.]]'' |- | 4. | Asinan buah-buahan | buah-buahan | ''[[Lactobacillus sp.]]'' |- | 5. | [[Sosis]] | daging | ''[[Pediococcus cerevisiae]]'' |- | 6. | Kefin | susu | ''[[Lactobacillus bulgaricus]]'' dan ''[[Srteptococcus lactis]]'' |- |}{{br}} ==== Bakteri penghasil antibiotik ==== [[Antibiotik]] merupakan zat yang dihasilkan oleh mikroorganisme dan mempunyai daya hambat terhadap kegiatan mikroorganisme lain. Beberapa bakteri yang menghasilkan antibiotik adalah: * ''[[Bacillus brevis]]'', menghasilkan [[terotrisin]] * ''[[Bacillus subtilis]]'', menghasilkan [[basitrasin]] * ''[[Bacillus polymyxa]]'', menghasilkan [[polimixin]] === Bakteri merugikan === ==== Bakteri perusak makanan ==== Beberapa spesies pengurai tumbuh di dalam makanan. Mereka mengubah makanan dan mengeluarkan hasil [[metabolisme]] yang berupa toksin (racun). Racun tersebut berbahaya bagi kesehatan manusia. Contohnya: * ''[[Clostridium botulinum]]'', menghasilkan racun botulinin, seringkali terdapat pada makanan kalengan * ''[[Pseudomonas cocovenenans]]'', menghasilkan asam bongkrek, terdapat pada tempe bongkrek * ''[[Leuconostoc mesenteroides]]'', penyebab pelendiran makanan ==== Bakteri denitrifikasi ==== Jika [[oksigen]] dalam tanah kurang maka akan berlangsung denitrifikasi, yaitu nitrat direduksi sehingga terbentuk nitrit dan akhirnya menjadi amoniak yang tidak dapat dimanfaatkan oleh tumbuhan. Contoh bakteri yang menyebabkan denitrifikasi adalah ''[[Micrococcus denitrificans]]'' dan ''[[Pseudomonas denitrificans]]''. --> ==== Baktèri patogen ==== Minangka golongan bakteri parasit sing nimbulaké [[lelara]] ing [[manungsa]], [[sato kéwan]] lan [[tetuwuhan]]. Baktèri jalaran lelara ing manungsa: {{br}} {| align=center border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" ! No. ! Jeneng baktèri ! Lelara sing ditimbulaké |- | 1. | ''[[Salmonella typhosa]]'' | [[Tipes]] |- | 2. | ''[[Shigella dysenteriae]]'' | [[Disentri]] basiler |- | 3. | ''[[Vibrio comma]]'' | [[Kolèra]] |- | 4. | ''[[Haemophilus influenza]]'' | [[Influensa]] |- | 5. | ''[[Diplococcus pneumoniae]]'' | [[Pneumonia]] (radhang paru-paru) |- | 6. | ''[[Mycobacterium tuberculosis]]'' | TBC paru-paru |- | 7. | ''[[Clostridium tetani]]'' | [[Tétanes]] |- | 8. | ''[[Neiseria meningitis]]'' | [[Meningitis]] (radhang selaput polo) |- | 9. | ''[[Neiseria gonorrhoeae]]'' | Gonorrhaeae ([[kencing nanah]]) |- | 10. | ''[[Treponema pallidum]]'' | [[Sifilis]] utawa Lues utawa [[raja singa]] |- | 11. | ''[[Mycobacterium leprae]]'' | [[Lépra]] (kusta) |- | 12. | ''[[Treponema pertenue]]'' | [[Puru]] utawa [[pathèk]] |- |}{{br}} Baktèri jalaran lelara ing kéwan: {{br}} {| align=center border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" ! No. ! Jeneng baktèri ! Lelara sing ditimbulaké |- | 1. | ''[[Brucella abortus]]'' | Brucellosis ing [[sapi]] |- | 2. | ''[[Streptococcus agalactia]]'' | Mastitis ing sapi (radang payudara) |- | 3. | ''[[Bacillus anthracis]]'' | [[Antraks]] |- | 4. | ''[[Actinomyces bovis]]'' | Bengkak rahang ing sapi |- | 5. | ''[[Cytophaga columnaris]]'' | Lelara ing [[iwak]] |- |}{{br}} Baktèri jalaran lelara ing tetuwuhan: {{br}} {| align=center border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse" |- bgcolor="#ECECEC" ! No. ! Jeneng baktèri ! Lelara sing ditimbulaké |- | 1. | ''[[Xanthomonas oryzae]]'' | Nyerang pucuk wit [[pari]] |- | 2. | ''[[Xanthomonas campestris]]'' | Nyerang tuwuhan [[kubis]] |- | 3. | ''[[Pseudomonas solanacaerum]]'' | Lelara alum sajeroning famili [[térong]]-térongan |- | 4. | ''[[Erwinia amylovora]]'' | Lelara bonyok ing woh-wohan |- |}{{br}} <!-- == Dekomposisi == Bakteri bekerja secara terstruktur dalam proses degradasi organisme atau proses pembusukan mayat. Proses pembusukan berawal dari mikroorganisme, misalnya bakteri-bakteri yang hidup di dalam usus besar manusia. Bakteri tersebut mulai mendegradasi protéin yang terdapat dalam tubuh. Jika seluruh jenis ikatan protéin sudah terputus, beberapa jaringan tubuh menjadi tidak berfungsi. Proses ini disempurnakan bakteri yang datang dari luar tubuh mayat, bisa berasal dari udara, tanah, ataupun air. Seluruh jenis bakteri ini menyerang hampir seluruh sel di tubuh dengan cara menyerang sistem pertahanan tubuh yang tidak lagi aktif, menghancurkan jaringan otot, atau menghasilkan enzim penghancur sel yang disebut [[protease]]. Kemudian dengan berbagai jenis metabolisme, mikroorganisme mulai memakan jaringan mati dan mencernanya. Tak jarang kerja proses ini dibantu reaksi kimia alami yang terjadi dalam organisme mati. === Bakteri heterotrof === Tidak semua mikroorganisme mampu mendegradasi mayat. Kebanyakan mereka berasal dari jenis bakteri heterotrof. Bakteri ini membutuhkan molekul-molekul organik dari organisme lain sebagai nutrisi agar ia dapat bertahan hidup dan berkembang biak. Berbeda dengan bakteri autotrof yang mampu menghasilkan makanan sendiri dengan [[Karbondioksida|CO<sub>2</sub>]] sebagai nutrisi makro serta bantuan dari cahaya matahari atau sumber energi kimia lainnya. Jenis bakteri heterotrof biasanya hidup dan berkembang biak pada organisme mati. Mereka mendapatkan energi dengan menguraikan senyawa organik pada organisme mati. Molekul-molekul besar seperti [[protéin]], [[karbohidrat]], [[lemak]], atau senyawa organik lain didekomposisi metabolisme tubuh bakteri tersebut menjadi molekul-molekul tunggal seperti [[asam amino]], [[metana]], gas CO<sub>2</sub>, serta molekul-molekul lain yang mengandung enam nutrisi utama bakteri, yaitu senyawa-senyawa [[karbon]] (C), [[hidrogen]] (H), [[nitrogen]] (N), [[oksigen]] (O), [[fosfor]] (P), serta [[sulfur]] (S). === Kumpulan unsur organik === Tubuh mayat adalah tempat hidup, sumber makanan, serta tempat berkembang biak bakteri-bakteri tersebut, karena tubuh terdiri dari kumpulan protéin, karbohidrat, lemak, atau senyawa organik dan anorganik lain. Secara biologis, tubuh makhluk hidup (khususnya manusia) kumpulan dari unsur-unsur organik seperti C, H, N, O, P, S, atau unsur anorganik seperti K, Mg, Ca, Fe, Co, Zn, Cu, Mn, atau Ni. Keseluruhan unsur tersebut dibutuhkan bakteri heterotrof sebagai sumber nutrisi alias makanan utama mereka. Sementara cairan-cairan dengan [[pH]] (tingkat keasaman suatu larutan) tertentu yang berada dalam tubuh manusia adalah media kultur (lingkungan) pertumbuhan yang baik bagi bakteri-bakteri tersebut. === Bau busuk === Bau busuk dari tubuh mayat tidak hanya mengganggu, namun juga membahayakan. Pembusukan dimulai dengan pemutusan ikatan protéin-protéin besar pada jaringan tubuh oleh bakteri fermentasi menggunakan enzim protease. Kumpulan hasil pemutusan ikatan protéin yang disebut asam amino ini dicerna berbagai jenis bakteri, misalnya bakteri acetogen. Bakteri ini mereaksikan asam amino dengan oksigen dalam tubuhnya untuk menghasilkan asam asetat, hidrogen, nitrogen, serta gas karbon dioksida. Produk asam asetat ini menimbulkan bau. [[Asam asetat]] yang dihasilkan ini diproses kembali oleh bakteri jenis methanogen, misalnya ''[[Methanothermobacter thermoautotrophicum]]'' yang biasa hidup di lingkungan kotor seperti selokan dan pembuangan limbah ([[septic tank]]). Asam asetat direaksikan dalam sel methanogen dengan gas hidrogen dan karbon dioksida untuk menghasilkan [[metana]], [[air]], dan karbon dioksida. Metana dalam wujud gas juga menghasilkan bau busuk. Selain asam asetat dan gas metana, beberapa bakteri menghasilkan gas hidrogen sulfida yang baunya seperti telur busuk. Lebih dari itu, bau busuk mayat di lautan yang bercampur dengan uap garam bersifat racun, karena mampu mereduksi konsentrasi elektrolit dalam tubuh. Produk berbahaya selain gas yang dihasilkan adalah cairan asam dan cairan lain yang mengandung protéin toksik. Jika cairan-cairan ini sempat menginfeksi kulit yang luka atau terkena makanan, bukan hanya produk beracun yang dapat masuk ke dalam tubuh tetapi juga bakteri heterotrof patogen seperti clostridium. Bakteri serta produk beracun ini dapat menginfeksi manusia lewat kontaminasi makanan, minuman, atau luka di kulit. Karena adanya saluran masuk ini, maka berbagai penyakit seperti [[malaria]], [[diare]], degradasi [[sel darah merah]], lemahnya [[sistem pertahanan tubuh]], infeksi pada luka ([[tetanus]]), bengkak, atau infeksi pada [[alat kelamin]] menjadi ancaman yang serius. Cara mengatasi serangan mikroorganisme ini adalah dengan menjaga makanan dan minuman tetap steril, yaitu dengan dipanaskan. Mencuci tangan dan kaki dengan [[sabun antiseptik]] cair sebelum makan. Menjaga lingkungan agar steril dengan cara menyemprotkan obat pensteril. Bakteri-bakteri tersebut juga dapat dicegah pertumbuhannya dengan cara meminum obat antibiotik atau suntik imunitas. Sifat-sifat inilah yang harus dipahami dengan cara mengikuti prosedur standar penanganan mayat. Antara lain menggunakan masker standar minimal [[WHO]] (tipe N-95), memakai sarung tangan khusus, serta mencuci tangan sebelum dan sesudah mengangkat satu mayat. Langkah terbaik adalah segera menguburkan mayat. --> == Uga delengen == * [[Bakteri kokus]] ==Réferènsi== {{Reflist|30em}} ==Pratélan pustaka== {{refbegin}} * {{cite book |vauthors=Alcamo IE |title=Fundamentals of microbiology |url=https://archive.org/details/isbn_9790763710674 |publisher=Jones and Bartlett |location=Boston |year=2001 |isbn=0-7637-1067-9}} * {{cite book |vauthors=Atlas RM |title=Principles of microbiology |url=https://archive.org/details/principlesofmicr0000atla_l1q7 |publisher=Mosby |location=St. Louis |year=1995 |isbn=0-8016-7790-4}} * {{cite book |vauthors=Martinko JM, Madigan MT |title=Brock Biology of Microorganisms|url=https://archive.org/details/brockbiologyofmi0000madi_r4q9 |edition = 11th |publisher=Prentice Hall |location=Englewood Cliffs, N.J |year=2005 |isbn=0-13-144329-1}} * {{cite book |vauthors=Holt JC, Bergey DH |title=Bergey's manual of determinative bacteriology |url=https://archive.org/details/bergeysmanualofd0000unse_l7d4 |edition = 9th |publisher=Williams & Wilkins |location=Baltimore |year=1994 |isbn=0-683-00603-7}} * {{cite journal |vauthors=Hugenholtz P, Goebel BM, Pace NR | title = Impact of culture-independent studies on the emerging phylogenetic view of bacterial diversity | journal = J Bacteriol | volume = 180 | issue = 18 | pages = 4765–74 | date = 1998 | pmid = 9733676 | pmc = 107498 | url = http://jb.asm.org/cgi/content/full/180/18/4765?view=full&pmid=9733676 }} * {{cite book |vauthors=Funke BR, Tortora GJ, Case CL |title=Microbiology: an introduction |url=https://archive.org/details/isbn_9780805377521 |edition = 8th |publisher=Benjamin Cummings |location=San Francisco |year=2004 |isbn=0-8053-7614-3}} * {{cite book |vauthors=Ogunseitan OA |title=Microbial Diversity: Form and Function in Prokaryotes |publisher=Wiley-Blackwell |year=2005 |isbn=978-1-4051-4448-3}} * {{cite book |vauthors=Shively JM |title=Complex Intracellular Structures in Prokaryotes (Microbiology Monographs) |publisher=Springer |location=Berlin |year=2006 |isbn=3-540-32524-7}} {{refend}} == Pranala njaba == {{Wikiquote|Bacterium}} {{Wikispecies}} {{Sisterlinks}} * [https://web.archive.org/web/20150206071749/http://microbewiki.kenyon.edu/index.php/MicrobeWiki MicrobeWiki], an extensive [[wiki]] about [https://web.archive.org/web/20150208122124/http://microbewiki.kenyon.edu/index.php/Microbial_Biorealm bacteria] and [https://web.archive.org/web/20150214015059/http://microbewiki.kenyon.edu/index.php/Viral_Biorealm viruses] * [http://www.ncppb.com/ Bacteria that affect crops and other plants] * [http://www.dsmz.de/bactnom/bactname.htm Bacterial Nomenclature Up-To-Date from DSMZ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929083605/http://www.dsmz.de/bactnom/bactname.htm |date=2007-09-29 }} * [https://web.archive.org/web/20080917230856/http://www.bacterio.cict.fr/eubacteria.html Genera of the domain Bacteria]&nbsp;– list of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature * [http://www.sciencenews.org/pages/sn_arc99/4_17_99/fob5.htm The largest bacteria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121211094146/http://www.sciencenews.org/pages/sn_arc99/4_17_99/fob5.htm |date=2012-12-11 }} * [http://tolweb.org/tree?group=Eubacteria&contgroup=Life_on_Earth Tree of Life: Eubacteria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021015145/http://tolweb.org/tree?group=Eubacteria&contgroup=Life_on_Earth |date=2014-10-21 }} * [http://www.rowland.harvard.edu/labs/bacteria/index_movies.html Videos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151105182817/http://www.rowland.harvard.edu/labs/bacteria/index_movies.html |date=2015-11-05 }} of bacteria swimming and tumbling, use of optical tweezers and other videos. * [https://web.archive.org/web/20190622151055/http://www.stephenjaygould.org/library/gould_bacteria.html Planet of the Bacteria] by [[Stephen Jay Gould]] * [http://www.textbookofbacteriology.net/ On-line text book on bacteriology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913123627/http://www.textbookofbacteriology.net/ |date=2008-09-13 }} * [http://www.blackwellpublishing.com/trun/artwork/Animations/Overview/overview.html Animated guide to bacterial cell structure.] * [http://www.newscientist.com/channel/life/dn14094-bacteria-make-major-evolutionary-shift-in-the-lab.html Bacteria Make Major Evolutionary Shift in the Lab] * [http://esciencenews.com/articles/2009/02/19/online.collaboration.identifies.bacteria Online collaboration for bacterial taxonomy.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140415222312/http://esciencenews.com/articles/2009/02/19/online.collaboration.identifies.bacteria |date=2014-04-15 }} * [http://patricbrc.org/ PATRIC], a Bioinformatics Resource Center for bacterial pathogens, funded by [https://www.niaid.nih.gov/ NIAID] * [http://wormweb.org/bacteriachemo Bacterial Chemotaxis Interactive Simulator]&nbsp;– A web-app that uses several simple algorithms to simulate bacterial chemotaxis. * [https://web.archive.org/web/20090130052842/http://ascb.org/ibioseminars/bassler/bassler1.cfm Cell-Cell Communication in Bacteria] on-line lecture by [[Bonnie Bassler]], and [http://www.ted.com/index.php/talks/bonnie_bassler_on_how_bacteria_communicate.html TED: Discovering bacteria's amazing communication system] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111205033015/http://www.ted.com/index.php/talks/bonnie_bassler_on_how_bacteria_communicate.html |date=2011-12-05 }} * [http://www.pnas.org/content/early/2015/01/27/1419241112 Sulfur-cycling fossil bacteria from the 1.8-Ga Duck Creek Formation provide promising evidence of evolution's null hypothesis], ''Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America''.&nbsp; '''Summarized in:''' [http://www.businessinsider.com/scientists-discover-bacteria-that-havent-evolved-in-more-than-2-billion-years-2015-2 Scientists discover bacteria that haven't evolved in more than 2 billion years], ''[[LiveScience]]'' and ''[[Businessinsider.com|BusinessInsider]]'' {{taxonbar}} [[Kategori:Biologi]] [[Kategori:Baktèri| ]] 45go0md4kcyhnyfdtmjcetoqd3ch9hb Aksara Kawi 0 58139 1761526 1695754 2026-11-14T15:14:21Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761526 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writing system |name=Kawi |type=[[Abugida]] |languages=[[Basa Indonésia]] |fam1=[[Aksara Proto-Canaanite]] |fam2=[[Aksara Phoenician]] |fam3=[[Aksara Aramaic]] |fam4=[[Aksra Brāhmī|Brāhmī abugida]] |fam5=[[Pallava]] |sisters=[[Aksara Bali|Bali]]<br />[[Aksara Batak|Batak]]<br />[[Baybayin]]<br />[[Aksara Buhid|Buhid]]<br />[[Aksara Hanunoo|Hanunó'o]]<br />[[Aksara Lontara|Lontara]]<br />[[Aksara Sundha kuna|Sundha kuna]]<br />[[Aksara Rencong|Rencong]]<br />[[Aksara Rejang|Rejang]]<br />[[Tagbanwa]] |time=c. 8th–abad angka 16 |unicode= |iso15924= |sample=Laguna Copperplate Inscription.gif |image_size=230px |caption=[[Inskripsi Lempeng Tembaga Laguna]], saka Filipina migunakaké aksara Kawi }} '''Kawi''' (uga kaloka minangka '''Kavi''') iku jeneng kang diwènèhaké marang sistem panulisan kang asalé saka Jawa lan akèh dipigunakaké ing [[Asia Kidul-wétan]] sajeroning prasasti lan naskah-naskah saka abad angka 8 watara 1500 AD <ref>De. Casparis, JG''paleografi Indonésia: A History of Writing in Indonésia from the beginnings to c. AD 1500'', Leiden/Koln, 1975</ref> Kawi uga jeneng basa [[Kawi|basa]] kang dipigunakaké sajeroning prasasti lan tèks, luwih umum ingaran [[Basa Jawa Kuna]] ". Tèks aksara Kawi kang paling wiwitan diweruhi ya iku saka karajan [[Singasari]] ing [[Jawa Wétan]]. Tulisan kang luwih anyar tinemu ing karajan [[Majapahit]], uga ing Jawa Wétan, [[Bali]], [[Kalimantan]] lan [[Sumatra]]. Aksara iki kalebu jinis aksara [[abugida]], tegesé aksara diwaca kanthi aksara swara ([[vokal]]) kang kagandhèng. Tandha [[diakritik]] dipigunakaké kanggo ngilangi aksara swara lan makili aksara mati ([[konsonan]]) murni,utawa makili aksara swara liya. Sawijining dhokumèn wigati kang tinulis ing aksara Kawi yakuwi [[Laguna Copperplate Inscription]], kang tinemu ing taun 1989 <ref name=pdi>{{cite news |first= |last= |title=Expert on past dies; 82 |url=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view/20081021-167699/Expert-on-past-dies-82 |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |publisher= |date=2008-10-21 |accessdate=2008-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081024114447/http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view/20081021-167699/Expert-on-past-dies-82 |archive-date=2008-10-24 |url-status=dead}}</ref> ing [[Laguna de Bay]], ing [[Manila, Filipina|Manila]]. Katulis ing dhokumèn mau tanggal [[Saka era]] 822, tegesé tanggal 10 Mèi, 900 CE,<ref name="mts">{{Cite web |url=http://www.mts.net/~pmorrow/lcieng.htm |title=Laguna Copperplate Inscription - Article in English<!-- Bot generated title --> |access-date=2010-04-29 |archive-date=2008-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080205031106/http://www.mts.net/~pmorrow/lcieng.htm |url-status=dead }}</ref> lan tinulis ing [[Basa Malayu Kuna]] kanthi isi sawatara tembung silihan saka [[Basa Sangskreta]] lan sawatara tembung kang dudu saka Basa Malayu lan asalé isih durung cetha antara saka [[Basa Jawa Kuna]] utawa [[Basa Tagalog Kuna]]<ref>Postma, Antoon. (1992). The Laguna Copper-Plate Inscription: Text and Commentary. ''Philippine Studies'' vol. 40, no. 2:183-203</ref>. <!-- This document, among other discoveries made in recent years in the country such as the [[Golden Tara]] of [[Butuan]] and 14th century pottery and gold jewellery artifacts found in [[Cebu]], is highly important in revising the [[History of the Philippines (900–1521)|ancient history of the Philippines]]. --> == Rujukan == {{Reflist}} == Uga delengen == * [[Baybayin]] * [[Hanunoo]] * [[Tagbanwa]] == Pranala njaba == Tiongson J. F., (2008). Laguna copperplate inscription: a new interpretation using early tagalog dictionaries. Bayang Pinagpala. Retrieved September 10, 2008, from http://www.bayangpinagpala.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120929232757/http://www.bayangpinagpala.org/ |date=2012-09-29 }} {{Kulawarga Kawi}} [[Kategori:Kulawarga aksara Brahmi|Kawi]] {{sastra-stub}} 01yxd127a3cg62p4nyp3g72z6wukc65 Prasasti Plumpungan 0 58734 1761599 1720699 2026-11-15T00:40:41Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761599 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Plumpungan Inscription (12).jpg|al=|jmpl|260x260px|Prasasti Plumpungan.]] [[Gambar:Plumpungan Inscription (3).jpg|al=|jmpl|260x260px|Prasasti Plumpungan.]] [[Gambar:Museum Salatiga (13).jpg|al=|jmpl|260x260px|Musiyumm Salatiga.]] '''Prasasti Plumpungan''' utawa '''Prasasti Hampran''' ya iku [[prasasti]] kang manggon ing Dukuh Plumpungan, [[Kauman Kidul, Sidareja, Salatiga|Kelurahan Kauman Kidul, Kecamatan Sidareja, Kutha Salatiga]], [[Jawa Tengah|Provinsi Jawa Tengah]], kang migunakaké [[basa Sansekerta]] lan [[Kawi|Basa Kawi]]{{fact}}. Prasasti punika dipunserat ngginakaken tatah petak "persegi" papat wonten garis ganda ingkang njorok mlebet lan medal wonten ing sudutipun. Prasasti iki dadi pratandha mula bukané tlatah [[Salatiga]].<ref name="plum">{{cite web|title=Sajarah Salatiga|publisher=Government of the City of Salatiga|url=http://pemkot-salatiga.go.id/sejarah_salatiga.html|access-date=2010-05-07|archive-date=2006-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20061028221512/http://www.pemkot-salatiga.go.id/sejarah_salatiga.html|url-status=dead}}</ref> Prasasti iki mèngeti sajarah bab asal-usulé kutha [[Salatiga]], ya iku saka critané [[Ki Ageng Pamanahan]].<ref name="tiga">{{cite web|title= Prasasti Plumpungan ing koran Suara Merdeka|publisher=Suara Merdeka|url=http://www.suaramerdeka.com/harian/0407/25/kot09.htm}}</ref> Prasasti Plumpungan iku dadi “ikon” [[Kutha Salatiga]].<ref name="plum" /> Prasasti iki ditulis déning sawijining [[Citraleka]] utawa saiki kerep diarani pujangga utawa panulis.<ref name="sala">{{cite web|title=Artikel Prasasti Plumpungan ing Kompas|publisher=Kompas|url=http://www.kompas.com/kompas-cetak/0202/13/NASIONAL/kota08.htm}}</ref> Saliyané [[Citraleka]] ya ana [[Pandhita]] utawa [[Resi]] ya ana sing mèlu ngréwangi nalika nggawé Prasasti Plumpungan.<ref name="sala"/> Ditulis mawa basa Jawa Kuna.<ref name="sala"/> == Alihaksara == #//Srir = astu swasti prajabyah sakakalatita 672/4/31/..(..)<ref name="pung">[http://semarang.go.id/pariwisata/ semarang.go.id] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110409191013/http://semarang.go.id/pariwisata/ |date=2011-04-09 }}(dunduh tanggal 5 Maret 2011)</ref> # Jnaddyaham //O//<ref name="pung"/> # //dharmmartham ksetradanam yad = udayajananam yo dadatisabhaktya<ref name="pung"/> # hampragramam triaramyamahitam = anumatam siddhadewyasca tasyah<ref name="pung"/> # kosamragrawalekhaksarawidhiwidhitam prantasimawidhanam<ref name="pung"/> # tasyaitad = bhanunamno bhuwi bhatu yaso jiwitamcatwa nityam<ref name="pung"/> == Jarwan == # Muga-muga ing kabagyan! Rahayu rakyat sakabèhé! Taun Saka wis lumaku 672/4/31 (24 Juli 760 [[Masèhi|M]]) ing dina [[Jumat]]<ref name="pung"/> # tengah dina<ref name="pung"/> # Saka panjenengané, dhumateng agama kanggo bekti mring Maha Inggil, wus anugrahaké lemah utawa taman, supaya mènèhi kabagyan marang wong-wong iku<ref name="pung"/> # ya iku désa Hampra sing manggon ing tlatah Trigramyama ([[Salatiga]]) kanthi pasetujon saka Siddhdewi (Sang Dewi sing Sampurna utawa Mendhiang) wujud tlatah perdhikan<ref name="pung"/> # katetepaké kanthi tulisan aksara utawa prasastri sing tinulis migunakaké pucuking palem.<ref name="pung"/> # saka panjenengané sing ajejuluk [[Bhanu]]. (lan wong-wong iku) kanthi wangunan suci utawa candhi iki. Tansah nemoni urip salawasé<ref name="pung"/> == Pertalan == Sejarawan sing bisa nerjemahaké tulisan kanthi jangkep ya iku ahli épigraf [[Casparis|Dr. J.G. de Casparis]].<ref name="pan">[http://eprints.ums.ac.id/1194/ (website UMS)] (diakses tanggal 4 Mèi 2011)</ref> Banjur dijangkepi manèh karo [[Poerbatjaraka|Prof. Dr. R.Ng. Poerbatjaraka]].<ref name="plum"/> Saka tulisan iku pramila didadèkaké tanggal 24 Juli iku minangka Dina Miyosé Kutha Salatiga lan dipèngeti saben taun.<ref>{{Cite web|title=Usulan Ditolak, Pembangunan Museum Bangunan Cagar Budaya di Plumpungan Batal|url=https://daerah.sindonews.com/berita/1249494/22/usulan-ditolak-pembangunan-museum-bcb-di-plumpungan-batal|website=Sindo News|access-date=11 Januari 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221027121545/https://daerah.sindonews.com/berita/1249494/22/usulan-ditolak-pembangunan-museum-bcb-di-plumpungan-batal|archive-date=2022-10-27|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Pembangunan Museum Benda Cagar Budaya Plumpungan Salatiga Tertunda Lagi|url=https://jateng.tribunnews.com/2017/10/19/duh-pembangunan-museum-benda-cagar-budaya-plumpungan-salatiga-tertunda-lagi|website=Tribun Jateng|access-date=11 Januari 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221027121542/https://jateng.tribunnews.com/2017/10/19/duh-pembangunan-museum-benda-cagar-budaya-plumpungan-salatiga-tertunda-lagi|archive-date=2022-10-27|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kauman Kidul Miliki Potensi Wisata Alam dan Sejarah|url=http://jatengpos.co.id/kauman-kidul-miliki-potensi-wisata-alam-dan-sejarah/|website=Jateng Pos|access-date=11 Januari 2022|archive-date=2022-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20221027121552/http://jatengpos.co.id/kauman-kidul-miliki-potensi-wisata-alam-dan-sejarah/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Cagar Budaya Salatiga: Warganet Ingin Prasasti Plumpungan Lebih Diperhatikan|url=https://www.solopos.com/cagar-budaya-salatiga-warganet-ingin-prasasti-plumpungan-lebih-diperhatikan-843577|website=Solo Pos|access-date=11 Januari 2022}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sunan Kalijaga dan Sejarah Kota Salatiga|url=https://daerah.sindonews.com/berita/1046360/29/sunan-kalijaga-dan-sejarah-kota-salatiga/|website=Sindo News|access-date=14 Januari 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221027121519/https://daerah.sindonews.com/berita/1046360/29/sunan-kalijaga-dan-sejarah-kota-salatiga|archive-date=2022-10-27|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Menengok Prasasti Plumpungan, Cikal Bakal Salatiga|url=https://www.merdeka.com/peristiwa/menengok-prasasti-plumpungan-cikal-bakal-salatiga.html|website=Merdeka|access-date=20 Mèi 2019}}</ref><ref>{{Cite web|title=Mengenal Batik Plumpungan, Motif Batik Khas Salatiga|url=https://nusagates.com/mengenal-batik-plumpungan-motif-batik-khas-salatiga.html|website=Nusagates|access-date=11 Januari 2022|archive-date=2022-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111164722/https://nusagates.com/mengenal-batik-plumpungan-motif-batik-khas-salatiga.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Plumpungan Diharapkan Masuk Kurikulum Muatan Lokal|url=https://jatengprov.go.id/beritadaerah/plumpungan-diharapkan-masuk-kurikulum-muatan-lokal/|website=Portal Berita Pemerintah Provinsi Jawa Tengah|access-date=30 Maret 2019}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Salatiga Kembangkan Batik Plumpungan|url=https://regional.kompas.com/read/2008/05/26/20402798/Salatiga.Kembangkan.Batik.Plumpungan|website=Kompas|access-date=30 Maret 2019}}</ref> == Rujukan == {{reflist|1}} == Kapustakan == {{refbegin|2}} '''Buku''' * {{Cite book|last=Degroot|first=Véronique|year=2009|title=Candi, Space, and Landscape: A Study on the Distribution, Orientation, and Spatial Organization of Central Javanese Temple Remains|location=Leiden|publisher=Sidestone Press|isbn=978-908-8900-39-6|page=|ref={{sfnref|Degroot|2009}}|url-status=live}} * {{Cite book|last=Kridalaksana|first=Harimurti|year=2008|title=Kamus Linguistik (Edisi Keempat)|location=Jakarta|publisher=Gramedia Pustaka Utama|isbn=978-979-2235-70-8|page=|ref={{sfnref|Kridalaksana|2008}}|url-status=live}} * {{Cite book|last=Masyarakat Pernaskahan Nusantara|first=|year=1997|title=Tradisi Tulis Nusantara|location=Depok|publisher=Masyarakat Pernaskahan Nusantara|isbn=978-979-9525-10-9|page=|ref={{sfnref|Masyarakat Pernaskahan Nusantara|1997}}|url-status=live}} * {{Cite book|last=Phalgunadi|first=I Gusti Putu|year=1991|title=Evolution of Hindu Culture in Bali: From the Earliest Period to the Present Time|location=New Delhi|publisher=Sundeep Prakashan|isbn=978-818-5067-65-0|page=|ref={{sfnref|Phalgunadi|1991}}|url-status=live}} * {{Cite book|title=Sejarah Nasional Indonesia: Zaman Kuno|last=Poesponegoro|first=Marwati Djoened|publisher=Balai Pustaka|year=2008|isbn=978-979-4074-08-4|location=Jakarta|pages=|page=|url-status=live|ref={{sfnref|Poesponegoro|Notosusanto|2008}}|last2=Notosusanto|first2=Nugroho}} * {{Cite book|last=Prakosa|first=Abel Jatayu|year=2017|title=Diskriminasi Rasial di Kota Kolonial: Salatiga 1917–1942|location=Semarang|publisher=Sinar Hidoep|isbn=978-602-6196-60-6|page=|ref={{sfnref|Prakosa|2017}}|url-status=live}} * {{Cite book|last=Sindunegara|first=Karyana|date=|year=1998|title=Pengaruh Matra Sansekerta di Indonesia|location=Semarang|publisher=Badan Penerbit Universitas Diponegoro|isbn=978-979-8949-93-7|page=|pages=|ref={{sfnref|Sindunegara|1998}}|url-status=live}} * {{Cite book|last=Soekmono|first=R.|date=|year=1995|title=The Javanese Candi: Function and Meaning|location=Leiden|publisher=E.J. Brill|isbn=978-900-4102-15-6|page=|pages=|ref={{sfnref|Soekmono|1995}}|url-status=live}} * {{Cite book|title=Kitab Para Raja Pararaton: Menguak Jejak Genealogi Sejarah Wangsa Jawa dari Tarumanegara Hingga Majapahit|last=Sukatno|first=Otto|publisher=Nusa Media|year=2018|isbn=978-602-6913-43-2|location=Bandung|pages=|page=|url-status=live|ref={{sfnref|Sukatno|Mulyono|2018}}|last2=Mulyono|first2=Untung}} * {{Cite book|last=Supangkat|first=Eddy|date=|year=2012|title=Salatiga: Sketsa Kota Lama|location=Salatiga|publisher=Griya Media|isbn=978-979-7290-68-9|page=|pages=|ref={{sfnref|Supangkat|2012}}|url-status=live}} * {{Cite book|last=Supangkat|first=Eddy|date=|year=2020|title=Ensiklopedia Salatiga|location=Salatiga|publisher=Griya Media|isbn=978-623-7528-43-2|page=|pages=|ref={{sfnref|Supangkat|2020}}|url-status=live}} * {{Cite book|title=Batik Nusantara: Makna Filosofis, Cara Pembuatan, dan Industri Batik|last=Wulandari|first=Ari|publisher=Penerbit Andi|year=2011|isbn=978-979-2925-42-5|location=Yogyakarta|pages=|ref={{sfnref|Wulandari|2011}}}} '''Buku lawas''' * {{Cite book|last=Budiman|first=Amen|year=1980|title=Penggunaan Metodologi Metafisis dalam Penelitian Sejarah dan Tawarikh Wali Songo|location=Semarang|publisher=Tanjung Sari|isbn=|page=|ref={{sfnref|Budiman|1980}}|url-status=live}} * {{Cite book|title=Riwayat Kota Salatiga|last=Handjojo|first=M.S.|publisher=Sechan Press|year=1978|isbn=|location=Salatiga|pages=|page=|url-status=live|ref={{sfnref|Handjojo|1978}}}} * {{Cite book|title=Salatiga dalam Lintasan Sejarah|last=Harnoko|first=Darto, dkk|publisher=Dinas Pariwisata, Seni, Budaya, dan Olah Raga Kota Salatiga|year=2008|isbn=|location=Salatiga|pages=|page=|url-status=live|ref={{sfnref|Harnoko, dkk|2008}}}} * {{Cite book|last=Hartono|first=Yudi, dkk|year=2002|title=Agama dan Relasi Sosial: Menggali Kearifan Dialog|location=Yogyakarta|publisher=LKIS|isbn=|page=|ref={{sfnref|Hartono, dkk|2002}}|url-status=live}} * {{Cite journal|last=Hatmadji|first=Tri, dkk|date=|year=2009|orig-year=|title=Cagar Budaya Salatiga|url=https://www.academia.edu/31840491/Cagar_budaya_salatiga|journal=|location=Klaten|publisher=Balai Pelestarian Peninggalan Purbakala Jawa Tengah|ref={{sfnref|Hatmadji, dkk|2009}}}} * {{Cite book|title=Hari Jadi Kota Salatiga 24 Juli 750|last=Kartoatmadja|first=dkk|publisher=Pemerintah Daerah Kotamadya Daerah Tingkat II Salatiga|year=1995|isbn=|location=Salatiga|pages=|page=|url-status=live|ref={{sfnref|Kartoatmadja, dkk|1995}}}} * {{Cite book|title=Sedjarah Daerah Jawa Tengah|last=Oemar|first=Mohammad, dkk|publisher=Departemen Pendidikan dan Kebudayaan|year=1978|isbn=|location=Jakarta|pages=|page=|url-status=live|ref={{sfnref|Oemar, dkk|1978}}}} * {{Cite book|title=50 Tahun Lembaga Purbakala dan Peninggalan Nasional 1913–1963|last=Proyek Penelitian Purbakala|first=|publisher=Proyek Penelitian Purbakala Departemen Pendidikan dan Kebudayaan|year=1992|isbn=|location=Jakarta|pages=|page=|url-status=live|ref={{sfnref|Proyek Penelitian Purbakala|1992}}}} * {{Cite book|title=Kajian Pemekaran Kota Salatiga|last=Purnomo|first=Daru, dkk|publisher=Pusat Kajian Kependudukan dan Pemukiman Fakultas Ilmu Sosial dan Komunikasi Universitas Kristen Satya Wacana|year=2015|isbn=|location=Salatiga|pages=|page=|url-status=live|ref={{sfnref|Purnomo, dkk|2015}}}} * {{Cite book|last=Rahardjo|first=Slamet, dkk|year=2013|title=Sejarah Bangunan Cagar Budaya Kota Salatiga|location=Salatiga|publisher=Pemerintah Daerah Kota Salatiga|isbn=|pages=|ref={{sfnref|Rahardjo, dkk|2013}}|url-status=live}} '''Jurnal''' * {{Cite journal|last=Anwar|first=Muhammad Khoirul|year=Agustus 2019|title=Rekonstrusi Kota Kolonial Salatiga dan Kontribusi Teknologi ''Geographical Information System''|url=https://jurnal.ugm.ac.id/sasdayajournal/article/view/50349/25831|journal=Sasdaya|volume=3|issue=2|pages=|doi=|issn=2549-3884|ref={{sfnref|Anwar|2019}}}} * {{Cite journal|last=Harnoko|first=Darto|last2=|first2=|year=Maret 2013|title=Pembangunan Infrastruktur Salatiga pada Masa ''Gemeente'' Awal Abad XX|url=|journal=Patra Widya|volume=14|issue=1|pages=|doi=|issn=1411-5239|ref={{sfnref|Harnoko|2013}}}} * {{Cite journal|last=Octaviany|first=Antoneyte|year=Maret 2009|title=Perlindungan Hukum Hak Kekayaan Intelektual Batik Plumpungan (Studi Kasus di Kota Salatiga)|url=https://ejournal.undip.ac.id/index.php/notarius/article/view/1130|journal=Notarius|volume=1|issue=1|pages=|doi=|issn=2086-1702|ref={{sfnref|Octaviany|2009}}}} * {{Cite journal|last=Rohman|first=Fandy Aprianto|year=Juni 2020|title=Administrasi Pemerintahan ''Gemeente'' di Salatiga 1917–1942|url=https://jurnalwalasuji.kemdikbud.go.id/index.php/walasuji/article/view/64|journal=Walasuji|volume=11|issue=1|pages=|doi=|issn=2502-2229|ref={{sfnref|Rohman|2020}}|access-date=2022-01-14|archive-date=2020-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20200618142759/https://jurnalwalasuji.kemdikbud.go.id/index.php/walasuji/article/view/64|url-status=dead}} * {{Cite journal|last=Tjahjono|first=Baskoro Daru|year=November 2011|title=Mencari Identitas Kota Salatiga: Nuansa Kolonial di Antara Bangunan Modern|url=http://repositori.kemdikbud.go.id/7704/1/Sangkhakala_Vol._xiv_No.%202-2011_ed2-jadi.pdf|journal=Berkala Arkeologi Sangkhakala|volume=14|issue=2|pages=|doi=|issn=1410-3974|ref={{sfnref|Tjahjono|2011}}}} * {{Cite journal|last=Widyatwati|first=Ken|year=September 2015|title=Prasasti Plumpungan Sebagai Ikon Batik Kota Salatiga Serta Dampaknya Bagi Peningkatan Ekonomi dan Pariwisata|url=https://ejournal.undip.ac.id/index.php/humanika/article/view/9061/7303|journal=Humanika|volume=21|issue=1|pages=|doi=|issn=1412-9418|ref={{sfnref|Widyatwati|2015}}}} * {{Cite journal|last=Winata|first=Ika Cahya|last2=Prasida|first2=T. Arie Setiawan|date=Juli 2018|year=|title=Perancangan Buku Batik Plumpungan Salatiga dengan Menggunakan Teknologi Augmented Realty Berbasis Android|url=http://journals.usm.ac.id/index.php/transformatika/article/view/466/348|journal=Transformatika|volume=15|issue=1|pages=|doi=|issn=1693-3656|pmid=|access-date=|ref={{sfnref|Winata|Prasida|2018}}}} '''Majalah''' * {{Cite journal|last=Kantor Informasi dan Komunikasi Kota Salatiga|first=|year=Juli 2008|title=Batik Plumpungan Khas Salatiga|url=https://salatiga.go.id/wp-content/uploads/2017/01/majalah-hb-2008-03.pdf|journal=Majalah Hati Beriman|volume=2|issue=3|pages=|doi=|issn=|ref={{sfnref|Kantor Informasi dan Komunikasi Kota Salatiga|2008}}|access-date=2022-01-13|archive-date=2020-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200528215156/https://salatiga.go.id/wp-content/uploads/2017/01/majalah-hb-2008-03.pdf|url-status=dead}} {{refend}} == Pranala jaba == {{commonscat|Prasasti Plumpungan}} * [https://www.antarafoto.com/peristiwa/v1220513403/batik-plumpungan Pekerja Pembuat Batik Plumpungan] * [http://scientiarum.com/2012/02/04/persit-membatik/persit-mengenal-batik-plumpungan/ Upaya Pengenalan Batik Plumpungan] [[Kategori:Prasasti Nusantara]] mihylr1h0x7bpmnquxvv4djgu04n61r Kutha Dumai 0 67312 1761636 1657291 2026-11-15T10:24:25Z ~2026-59397-43 75475 /* */ 1761636 wikitext text/x-wiki {{Dati2 |nama =Kutha Dumai |lambang =[[Gambar:Lambang Kota Dumai.png|120px]] |peta =[[Gambar:Lokasi Riau Kota Dumai.svg|300px]] |motto ='''Dumai Bersih, Sejahtera, dan Damai (Bersemai).''' |provinsi =[[Riau]] |kutha krajan =Dumai |luas =1.727,385 km² |koordinat ={{coor dm|1|23|N|101|25|E|type:city|name=Dumai}} |penduduk =270.000 (2010) |kepadatan =156 |kacamatan =5 |kalurahan =33 |dhasar hukum =UU No. 16, Tahun 1999 |tanggal =20 April 1999 |hari jadi =27 April 1999 |kepala laladan =[[Walikutha]] |nama kepala laladan ='''Drs. H. Khairul Anwar''' |kodearea =+62 765 |apbd = |dau =Rp. 249.158.030.000,- |bebrayan =[[Melayu]]:19,90%, [[Minangkabau]]:11,51%, [[Jawa]]:11,52%, [[Suku Batak]]:13%, [[bugis]]:9,52%,[[Tionghoa]]:3,75% lain-lain:25,8% |bahasa =[[Basa Malayu|Melayu]], [[Basa Minangkabo|Minangkabau]], [[Basa Jawa|Jawa]], [[Basa Batak]], [[Basa Bugis|bugis]] |agama =[[Islam]], [[Kristen]], [[Buda]], [[Hindhu]] |fauna =[[Macan Sumatra]] |zona waktu =[[UTC+7]] |papan anggegana =[[Pinang Kampai]] |web =http://www.dumaikota.go.id }} '''Kutha Dumai''' iku [[kutha]] ing [[Riau|Provinsi Riau]], [[Indonésia]], watara 188&nbsp;km saka [[Kutha Pekanbaru]]. Kutha Dumai minangka kutha palig jembar nomer loro ing Indonésia sawisé Manokwari. Kacathet sajeroning sajarah, Dumai sakawit wujud sawijining dhusun cilik ing pasisir wétan Provinsi Riau sing saiki dadi mutiara ing pasisir wétan Sumatra. Kutha Dumai minangka asil pamekaran saka [[Kabupatèn Bengkalis]]. Diresmèkaké dadi kutha tanggal [[20 April]] [[1999]], miturut UU No. 16 taun 1999 tanggal 20 April 1999 sawisé sadurungé dadi [[kutha administratif]] ([[kotif]]) sajeroning Kabupatèn Bengkalis. Nalika wiwitan pambentukané, Kutha Dumai mung dumadi saka 3 kacamatan, 13 kalurahan lan 9 désa kanthi gunggung sing ndunungi 15.699 jiwa lan tingkat kapadhetan 83,85 jiwa/km2. == Wates Wewengkon == {{Batas_USBT |lor=[[Pulo Rupat]], [[Kabupatèn Bengkalis]] |kidul=[[Mandau, Bengkalis]] lan [[Bukit Batu, Bengkalis]] |kulon=[[Bangko, Rokan Hilir]] lan [[Tanah Putih, Rokan Hilir]] |wétan=[[Bukit Batu, Bengkalis]] }} == Kacamatan lan Kalurahan == * [[Dumai Kulon, Dumai|Dumai Kulon]], dengan kalurahan: ** [[Bagan Keladi, Dumai Kulon, Dumai|Bagan Keladi]] ** [[Bukit Datuk, Dumai Kulon, Dumai|Bukit Datuk]] ** [[Bukit Timah, Dumai Kulon, Dumai|Bukit Timah]] ** [[Bumi Ayu, Dumai Kulon, Dumai|Bumi Ayu]] ** [[Laksamana, Dumai Kulon, Dumai|Laksamana]] ** [[Mekar Sari, Dumai Kulon, Dumai|Mekar Sari]] ** [[Pangkalan Sesai, Dumai Kulon, Dumai|Pangkalan Sesai]] ** [[Purnama, Dumai Kulon, Dumai|Purnama]] ** [[Ratu Sima, Dumai Kulon, Dumai|Ratu Sima]] ** [[Rimba Sekampung, Dumai Kulon, Dumai|Rimba Sekampung]] ** [[Simpang Tetap, Dumai Kulon, Dumai|Simpang Tetap]] ** [[Darul Ichsan, Dumai Kulon, Dumai|Darul Ichsan]] * [[Dumai Timur, Dumai|Dumai Timur]], dengan kalurahan: ** [[Bintan, Dumai Timur, Dumai|Bintan]] ** [[Bukit Batrem, Dumai Timur, Dumai|Bukit Batrem]] ** [[Buluh Kasap, Dumai Timur, Dumai|Buluh Kasap]] ** [[Dumai Kutha, Dumai Timur, Dumai|Dumai Kutha]] ** [[Jaya Mukti, Dumai Timur, Dumai|Jaya Mukti]] ** [[Sukajadi, Dumai Timur, Dumai|Sukajadi]] ** [[Tanjung Palas, Dumai Timur, Dumai|Tanjung Palas]] ** [[Lempongan Binjai, Dumai Timur, Dumai|Lempongan Binjai]] * [[Bukit Kapur, Dumai|Bukit Kapur]], dengan kalurahan: ** [[Bagan Besar, Bukit Kapur, Dumai|Bagan Besar]] ** [[Bukit Kayu Kapur, Bukit Kapur, Dumai|Bukit Kayu Kapur]] ** [[Bukit Nenas, Bukit Kapur, Dumai|Bukit Nenas]] ** [[Ara-ara Panjang, Bukit Kapur, Dumai|Ara-ara Panjang]] ** [[Kampung Baru, Bukit Kapur, Dumai|Kampung Baru]] * [[Medang Kampai, Dumai|Medang Kampai]], dengan kalurahan: ** [[Guntung, Medang Kampai, Dumai|Guntung]] ** [[Mundam, Medang Kampai, Dumai|Mundam]] ** [[Lempongan Makmur, Medang Kampai, Dumai|Lempongan Makmur]] ** [[Pelintung, Medang Kampai, Dumai|Pelintung]] * [[Sungai Sembilan, Dumai|Sungai Sembilan]], dengan kalurahan: ** [[Bangsal Acèh, Sungai Sembilan, Dumai|Bangsal Acèh]] ** [[Basilam Baru, Sungai Sembilan, Dumai|Basilam Baru]] ** [[Batu Teritip, Sungai Sembilan, Dumai|Batu Teritip]] ** [[Lubuk Gaung, Sungai Sembilan, Dumai|Lubuk Gaung]] ** [[Tanjung Penyembal, Sungai Sembilan, Dumai|Tanjung Penyembal]] == Sosial == Miturut data taun [[2010]], jumlah penduduk Kutha Dumai ana 270.000 jiwa kanthi kapadhetan rata-rata 156 jiwa/Km²; lan laju pertumbuhan 2,7% per taun. [[Islam]] minangka agama mayoritas sing dianut sing ndunungi. === Sumber daya manungsa (SDM) === Persentase sebaran bebrayan: * [[Melayu]]: 19,90% * [[Wong Jawa|Jawa]]: 11,52% * [[Bugis]]: 9,52% * [[Batak]]/Tapanuli Islam: 13% * [[Minang]]: 11,51% * [[Tionghoa]]: 3,75% * Suku lainnya: 25,8% == Pranala njaba == {{Commons category|Dumai}} * [http://www.kotadumai.go.id Situs Web Resmi Pemko Dumai]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://culture.melayuonline.com/?a=cU5Wei9zVEkvUXZ5bEpwRnNx= Putri Tujuh, Asal Mula Nama Kutha Dumai (Dumai - Riau) - Melayu Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070901223856/http://culture.melayuonline.com/?a=cU5Wei9zVEkvUXZ5bEpwRnNx= |date=2007-09-01 }} {{Kutha Dumai}} {{riau}} [[Kategori:Kutha Dumai| ]] {{indo-geo-stub}} h2y2vvvm8msc537akadvmc52tgw8t4k Kategori:Kutha Dumai 14 69120 1761635 572136 2026-11-15T10:22:09Z ~2026-59397-43 75475 /* */ 1761635 wikitext text/x-wiki {{artikelutama}} [[Kategori:Kutha ing Riau|Dumai]] pgf21n43atjfoje4xnga69uxtpv3bzr Émile Zola 0 69215 1761624 1624293 2026-11-15T05:40:13Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761624 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer | name = Émile Zola | image = Emil_Zola.jpg | pseudonym = | birth_date = {{birth date|1840|4|2}} | birth_place = | death_date = {{death date and age|1902|9|29|1840|4|2}} | death_place = | occupation = [[Novelis]], [[dramawan]], [[wartawan]] | nationality = [[Prancis]] | genre = [[Naturalisme (sastra)|Naturalisme]] | magnum_opus = ''[[Les Rougon-Macquart]]'' }} '''Émile Zola''' ({{lahirmati|[[Paris]]|2|4|1840|Paris|29|9|1902}}) iku sawijining juru nulis [[Prancis]] sing pinunjul. Panjenengané dadi paraga wigati aliran naturalisme sajeroning sastra Prancis lan paraga pinunjul sajeroning liberalisasi pulitik Prancis. Émile Zola nulis layang: ''[[J'accuse...!]]'' (Aku ndakwa) nalika [[Prastawa Dreyfus]], nyoroti pangadilan amarga dakwan spionase marang [[Alfred Dreyfus]], prawira [[Sajarah Yahudi ing Prancis|Yahudi Prancis]] sing ora salah. Surat iku dibabar ing ariwarta darbéné [[Présidhèn Prancis]] wektu samono, ''[[L'Aurore]]'' ing tanggal [[13 Januari]] [[1898]]. Zola nuduhaké sajeroning layangé panemuné bab rasa tatu. Panjenengané dikunjara amarga dakwan fitnah amarga tulisané iku, nanging ora lumebu pakunjaran kepara lumayu menyang [[Inggris]]. Panjenengané séda amarga keracunan karbon monoksidha saka crobong beluk sing ditutupi ing omahé. == Kapustakan == * ''Contes á Ninon'', (1864) * ''La Confession de Claude'' (1865) * ''[[Thérèse Raquin]]'' (1867) * ''Madeleine Férat'' (1868) * ''Le Roman Experimental'' (1880) * ''[[Les Rougon-Macquart]]'' ** ''[[La Fortune des Rougon]]'' (1871) ** ''[[La Curée]]'' (1871–72) ** ''[[Le Ventre de Paris]]'' (1873) ** ''[[La Conquête de Plassans]]'' (1874) ** ''[[La Faute de l'Abbé Mouret]]'' (1875) ** ''[[Son Excellence Eugène Rougon]]'' (1876) ** ''[[L'Assommoir]]'' (1877) ** ''[[Une Page d'amour]]'' (1878) ** ''[[Nana (novèl)|Nana]]'' (1880) ** ''[[Pot-Bouille]]'' (1882) ** ''[[Au Bonheur des Dames]]'' (1883) ** ''[[La Joie de vivre]]'' (1884) ** ''[[Germinal (novèl)|Germinal]]'' (1885) ** ''[[L'Œuvre]]'' (1886) ** ''[[La Terre]]'' (1887) ** ''[[Le Rêve]]'' (1888) ** ''[[La Bête humaine]]'' (1890) ** ''[[L'Argent]]'' (1891) ** ''[[La Débâcle]]'' (1892) ** ''[[Le Docteur Pascal]]'' (1893) * ''Les Trois Villes'' ** ''Lourdes'' (1894) ** ''Rome'' (1896) ** ''Paris'' (1898) * ''[[Les Quatre Evangiles]]'' ** ''Fécondité'' (1899) ** ''Travail'' (1901) ** ''Vérité'' (1903, dibabar kanthi anumerta) ** ''Justice'' (ora rampung) == Pranala njaba == {{wikiquote}} * [https://web.archive.org/web/20120211150011/http://www.intratext.com/Catalogo/Autori/AUT851.HTM Zola's works]: text, concordances and frequency list [[Kategori:Lair 1840]] [[Kategori:Pati 1902]] [[Kategori:Panulis Prancis]] [[Kategori:Tokoh katurunan Itali]] [[Kategori:Tokoh Paris]] 1memp1ia6pnur2iyy11pheclqksg0fj Tim nasional bal-balan Indonésia 0 70389 1761617 1758062 2026-11-15T04:06:42Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761617 wikitext text/x-wiki {{Infobox National football team |Name = Indonésia |Badge = 2025_Indonesia_National_Football_Team_Badge.png |Badge_size = 180px |Nickname = ''Timnas'' (olèh rakyat Indonésia)<br />''Merah Putih''<br />''Garuda'' |Association = [[Persatuan Sepak bola Seluruh Indonésia|Persatuan Sepak bola Seluruh Indonésia (PSSI)]] |Confederation = [[AFC]] ([[Asia]])| |Founded = |FIFA affiliate since = |Coach = Patrick Kluivert |Asst Manager = |Captain = [[Jay Idzes]] |Most caps = [[Abdul Kadir (pemain bal-balan)|Abdul Kadir]] (111)|Top scorer = [[Abdul Kadir (pemain bal-balan)|Abdul Kadir]] (70) |Home Stadium = [[Stadion Utama Gelora Bung Karno]] |FIFA Trigramme = IDN | pattern_la1 = |pattern_b1=_indonesia18h|pattern_ra1=| pattern_sh1 =_idn18h2| pattern_so1 =_eng18a | leftarm1 = FA0000|body1=FF0000|rightarm1=FA0000|shorts1=FF0000|socks1=FF0000 | pattern_la2 = |pattern_b2=_indonesia18a|pattern_ra2=| pattern_sh2 =_idn18a| pattern_so2 =_idn18a | leftarm2 = FCFCFC|body2=FFFFFF|rightarm2=FCFCFC|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF |FIFA Rank = 127 |FIFA max = 76 |FIFA max date = September 1998 |FIFA min = 191 |FIFA min date = Juli dan Agustus 2016 |Elo Rank = 129 |Elo max = 35 |Elo max date = November 1969 |Elo min = 155 |Elo min date = 4 Dhésèmber 1995 |First game = {{flagicon|Netherlands}} '''Hindhia-Walanda''' 7–1 {{fb-rt|Jepang}}<br />([[Manila]], [[Filipina]]; 13 Mèi 1934) |Largest win = {{fb|Indonésia}} 13-1 {{fb-rt|Filipina}}{{br}}([[Jakarta]], [[Indonésia]]; 23 Dhésèmber 2002) |Largest loss = {{fb|Bahrain}} 10-0 {{fb-rt|Indonésia}}{{br}}([[Riffa]], [[Bahrain]]; 29 Fèbruari 2012) |World cup apps = 1 |World cup first = 1938 |World cup best = Babak 1 ([[Piala Donya 1938|1938]], sebagai [[Hindia-Walanda]]) |Regional name = [[Piala Asia AFC|Piala Asia]] |Regional cup apps = 5 |Regional cup first = [[Piala Asia AFC 1996|1996]] |Regional cup best = Babak 16 gedhé ([[Piala Asia AFC 2023|2023]]) }} '''Tim nasional bal-balan [[Indonésia]]''' naté duwé kebanggaan, dadi tim [[Asia]] pisanan sing partisipasi ing [[Piala Donya FIFA]] taun [[Piala Donya FIFA 1938|1938]]. Wektu iku isih nggawa jeneng [[Hindhia Walanda]] lan kalah 6-0 saka {{timnas|Honggari}}, sing nganti saiki dadi siji-sijiné pertandhingané ing turnamèn final Piala Donya. === Tetandhingan nglawan Honggari === Tanggal 5 Juni 1938, sajarah nyathet pembantaian tim Hungaria marang Hindhia Walanda nalika main ing [[Stadion Auguste Delaune|Stadion Velodrome Municipale]], [[Reims]], [[Prancis]]. Watara 10.000 penonton nyeksèkaké tetandhingan iki. Sadurungé tandhing, para juru main nembang lagu kabangsan. Kasewelasan Hindhia Walanda nembang lagu kabangsan Walanda [[Het Wilhelmus]]. Amarga prabédan dhuwur dedeg awak sing nyolok, walikuthta Reims nyebut, "aku kaya ndeleng 22 atlet Hungaria dikrubungi 11 kurcaci." Sanadyan kalah telak, koran jero nagara, [[Sin Po]], mènèhi apresiasi ing terbitan edisi 7 Juni 1938 kanthi nampilaké headline: "Indonésia-Hongarije 0-6, Kalah Sasoedahnja Kasi Perlawanan Gagah".<ref>[http://sorot.vivanews.com/news/read/158666-kisah-indonésia-di-piala-donya Kisah Indonésia di Piala Donya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120201172333/http://sorot.vivanews.com/news/read/158666-kisah-indon%C3%A9sia-di-piala-donya |date=2012-02-01 }}, Vivanews.com</ref> == Apparel == {| class="wikitable" |- ! style="background: #CE1126; color: #FFFFFF; " |Kit supplier ! style="background: #CE1126; color: #FFFFFF; " |Period ! style="background: #CE1126; color: #FFFFFF; " |Ref. |- | align="left" |{{flagicon|GER}} [[Adidas]] || 1970–1995 ||<ref name="JerseyHistory">{{cite web|language=id|access-date=2024-11-28|date=2024-03-19|first=Dicky|last=Setiawan|publisher=tirto.id|title=Apparel Jersey Timnas Indonesia: Adidas, Nike, Puma, Kini Erspo|url=https://tirto.id/daftar-apparel-jersey-timnas-indonesia-adidas-nike-puma-mills-erspo-gW1r}}</ref> |- | align="left" |{{flagicon|JPN}} [[Asics]] || 1996 ||<ref name="JerseyHistory"/> |- | align="left" |{{flagicon|ITA}} [[Diadora]] || 1996–1997 ||<ref name="JerseyHistory"/> |- | align="left" |{{flagicon|GER}} [[Uhlsport]] || 1997 ||<ref name="JerseyHistory"/> |- | align="left" |{{flagicon|JPN}} [[Mikasa Sports|Mikasa]] || 1997 ||<ref name="JerseyHistory"/> |- | align="left" |{{flagicon|GER}} [[Adidas]] ||1998–2000||<ref name="JerseyHistory"/> |- | align="left" |{{flagicon|USA}} [[Nike, Inc.|Nike]] || 2000–2003 ||<ref name="JerseyHistory"/> |- | align="left" |{{flagicon|GER}} [[Adidas]] ||2004–2005||<ref name="JerseyHistory"/> |- | align="left" |{{flagicon|GER}} [[Puma (brand)|Puma]] ||2006||<ref name="JerseyHistory"/> |- | align="left" | {{flagicon|USA}} [[Nike, Inc.|Nike]]||2007–2020||<ref name="JerseyHistory"/> |- | align="left" |{{flagicon|IDN}} [[Mills (sports brand)|Mills]] || 2020–2024 || <ref>{{cite web |date=2 August 2023 |title=Pengumuman Pembukaan Tender Sponsorship Kategori Pakaian, Sepatu, dan Aksesoris Tim Nasional Sepak Bola Indonesia untuk Periode 2024–2025 |trans-title=Announcement of the Opening of the Sponsorship Tender for the Clothing, Shoes and Accessories Category of the Indonesian National Football Team for the 2024–2025 Period |url=https://www.pssi.org/news/pengumuman-pembukaan-tender-sponsorship-kategori-pakaian-sepatu-dan-aksesoris-tim-nasional-sepak-bola-indonesia-untuk-periode-2024-2025 |access-date=8 August 2023 |website=pssi.org |language=id |archive-date=13 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230813134012/https://www.pssi.org/news/pengumuman-pembukaan-tender-sponsorship-kategori-pakaian-sepatu-dan-aksesoris-tim-nasional-sepak-bola-indonesia-untuk-periode-2024-2025 |url-status=dead }}</ref> |- | align="left" |{{flagicon|IDN}} [[Erigo|Erspo]]|| 2024–saiki|| <ref>{{cite news |date=22 January 2024 |title=Timnas Indonesia Punya Jersey Baru Maret 2024, Diproduksi Erspo |url=https://www.cnnindonesia.com/olahraga/20240122165224-142-1052946/timnas-indonesia-punya-jersey-baru-maret-2024-diproduksi-erspo |access-date=11 February 2024 |publisher=[[CNN Indonesia]] |language=id}}</ref> |} <!-- Di kancah [[Asia Tenggara]] sekalipun, Indonésia belum pernah berhasil menjadi juara [[Piala AFF]] (dulu disebut Piala Tiger) dan hanya menjadi salah satu tim unggulan. Prestasi tertinggi Indonésia hanyalah tempat kedua di tahun 2000, 2002, dan 2004, dan 2010 (dan menjadikan Indonésia nagara terbanyak peraih ''runner-up'' dari seluruh nagara peserta Piala AFF). Di ajang SEA Games pun Indonésia jarang meraih medali emas, yang terakhir diraih tahun 1991. Di kancah [[Piala Asia]], Indonésia meraih kemenangan pertama pada tahun [[2004]] di China setelah menaklukkan [[Tim nasional bal-balan Qatar|Qatar]] 2-1. Yang kedua diraih ketika mengalahkan [[Tim nasional bal-balan Bahrain|Bahrain]] dengan skor yang sama tahun 2007, saat menjadi tuan rumah turnamen bersama [[Malaysia]], [[Thailand]], dan [[Vietnam]]. == Kostum == Kostum tim nasional Indonésia tidak hanya [[merah]]-[[putih]] sebab ada juga putih-putih, biru-putih, dan hijau-putih. Menurut [[Bob Hippy]], yang ikut memperkuat timnas sejak tahun [[1962]] hingga [[1974]], kostum Indonésia dengan warna selain merah-putih itu muncul ketika [[PSSI]] mempersiapkan dua tim untuk [[Asian Games IV]]-[[1962]], [[Jakarta]]. Saat itu ada dua tim yang diasuh pelatih asal [[Yugoslavia]], [[Toni Pogacnic]], yakni [[PSSI Banteng]] dan [[PSSI Garuda]]. Yang Banteng, yang terdiri dari pemain senior saat itu, seperti [[M. Zaelan]], [[Djamiat Dalhar]], dan [[Tan Liong Houw]], selain menggunakan kostum merah-putih juga punya kostum hijau-putih. Sedangkan tim Garuda, yang antara lain diperkuat Omo, Anjik Ali Nurdin, dan Ipong Silalahi juga dilengkapi kostum biru-putih. Tetapi, setelah terungkap kasus suap yang dikenal dengan "[[Skandal Senayan]]", sebelum Asian Games IV-1962, pengurus [[PSSI]] hanya membuat satu timnas. Itu sebabnya, di Asian Games IV-1962, PSSI sama sekali tidak mampu berbuat apa-apa karena kemudian kedua tim itu dirombak. Selanjutnya digunakan tim campuran di [[Asian Games]]. [[Mulyadi (pemain bal-balan)|Mulyadi]] (Fan Tek Fong), asisten pelatih klub UMS, yang memperkuat timnas mulai tahun [[1964]] hingga [[1972]], menjelaskan bahwa setelah dari era Asian Games, sepanjang perjalanan timnas hingga tahun [[1970-an]], PSSI hanya mengenal kostum merah-putih dan putih-putih. Begitu juga ketika timnas melakukan perjalanan untuk bertanding di sejumlah nagara di Éropah pada tahun 1965. Saat itu setiap kali bermain, kita hanya menggunakan merah-putih dan putih-putih dengan gambar Garuda yang besar di bagian dada hingga ke perut. Seragam hijau-putih kembali digunakan saat mempersiapkan kesebelasan pra-Olimpiade 1976, dan kemudian digunakan pada arena SEA Games XI-1981 Manila. "Begitu juga ketika Indonésia bermain di Thailand, di mana saat itu Indonésia menjadi runner-up Kings Cup 1981," kata [[Ronny Pattinasarani]] yang memperkuat [[PSSI]] tahun [[1970]]-[[1985]]. Di [[Piala Asia 2007]] yang digelar mulai [[8 Juli]] hingga [[Minggu]] [[29 Juli]], Nike juga telah mendesain kostum tim nasional [[Indonésia]], tetapi kali ini bukan hijau-putih, melainkan putih-hijau. Tentu tetap dengan detail yang sama, seperti Garuda yang selalu bertengger di dada. == Sejarah Indonésia di [[Piala Donya FIFA]] == [[Indonésia]] pada tahun [[1938]] (di masa penjajahan [[Walanda]]) sempat lolos dan ikut bertanding di [[Piala Donya FIFA 1938|Piala Donya 1938]]. Waktu itu [[Tim]] [[Indonésia]] di bawah nama ''Dutch East Indies'' ([[Hindia Walanda]]), peserta dari [[Asia]] yang pertama kali lolos ke [[Piala Donya FIFA|Piala Donya]]. [[Indonésia]] tampil mewakili zona Asia di kualifikasi grup 12. Grup kualifikasi [[Asia]] untuk [[Piala Donya FIFA 1938|Piala Donya 1938]] hanya terdiri dari 2 nagara, [[Indonésia]] ([[Hindia Walanda]]) dan [[Jepang]] karena saat itu donya [[bal-balan]] [[Asia]] memang hampir tidak ada. Namun, [[Indonésia]] akhirnya lolos ke final [[Piala Donya FIFA 1938|Piala Donya 1938]] tanpa harus menyepak bola setelah [[Jepang]] mundur dari babak kualifikasi karena sedang berperang dengan [[Cina]]. Pada tahun [[1930-an]], di [[Indonésia]] berdiri tiga organisasi bal-balan berdasarkan suku bangsa, yaitu Nederlandsch Indische Voetbal Bond ([[NIVB]])yang lalu berganti nama menjadi Nederlandsch Indische Voetbal Unie ([[NIVU]]) di tahun [[1936]] milik bangsa [[Walanda]], [[Hwa Nan Voetbal Bond]] ([[HNVB]]) punya bangsa [[Tionghoa]], dan Persatoean Sepakraga Seloeroeh Indonésia ([[PSSI]]) milik orang [[Indonésia]]. [[Nederlandsch Indische Voetbal Bond]] ([[NIVB]]) sebuah organisasi bal-balan orang-orang [[Walanda]] di [[Hindia Walanda]]menaruh hormat kepada Persatoean Sepakraga Seloeroeh Indonésia ([[PSSI]]) lantaran Soerabajasche Indonesische Voetbal Bond ([[SIVB]])yang memakai bintang-bintang dari [[NIVB]]kalah dengan skor 2-1 lawan [[Voetbalbond Indonésia Jacatra]] (VIJ)salah satu klub anggota [[PSSI]]dalam sebuah ajang kompetisi [[PSSI]] ke III pada [[1933]] di [[Surabaya]]. [[NIVU]] yang semula memandang sebelah mata [[PSSI]] akhirnya mengajak bekerjasama. Kerjasama tersebut ditandai dengan penandatanganan ''Gentlemen’s Agreement pada'' [[15 Januari]] [[1937]]. Pascapersetujuan perjanjian ini, berarti secara ''de facto'' dan ''de jure'' [[Walanda]] mengakui [[PSSI]]. Perjanjian itu juga menegaskan bahwa [[PSSI]] dan [[NIVU]] menjadi pucuk organisasi [[bal-balan]] di [[Hindia Walanda]]. Salah satu butir di dalam perjanjian itu juga berisi soal tim untuk dikirim ke [[Piala Donya FIFA|Piala Donya]], dimana dilakukan pertandingan antara tim bentukan [[NIVU]] melawan tim bentukan [[PSSI]] sebelum diberangkatkan ke [[Piala Donya FIFA|Piala Donya]] (semacam seleksi tim). Tapi [[NIVU]] melanggar perjanjian dan memberangkatkan tim bentukannya. [[NIVU]] melakukan hal tersebut karena tak mau kehilangan muka, sebab [[PSSI]] pada masa itu memiliki tim yang kuat. Dalam pertandingan internasional, [[PSSI]] membuktikannya. Pada [[7 Agustus]] [[1937]] tim yang beranggotakan, di antaranya [[Maladi]], [[Djawad]], [[Moestaram]], [[Sardjan]], berhasil menahan imbang 2-2 tim [[Nan Hwa]] dari [[Cina]] di [[Gelanggang Union]], [[Semarang]]. Padahal [[Nan Hwa]] pernah menyikat kesebelasan [[Walanda]] dengan skor 4-0. Dari sini kedigdayaan tim [[PSSI]] mulai kesohor. Atas tindakan sepihak dari [[NIVU]] ini, [[Soeratin]], ketua [[PSSI]] yang juga aktivis gerakan nasionalisme [[Indonésia]],sangat geram. Ia menolak memakai nama [[NIVU]]. Alasannnya, kalau [[NIVU]] diberikan hak, maka komposisi materi pemain akan dipenuhi orang-orang [[Walanda]]. Tapi [[FIFA]] mengakui [[NIVU]] sebagai perwakilan dari [[Hindia Walanda]]. Akhirnya [[PSSI]] membatalkan secara sepihak perjanjian Gentlemen’s Agreement saat Kongres di [[Solo]] pada [[1938]]. Maka sejarah mencatat mereka yang berangkat ke [[Piala Donya FIFA 1938|Piala Donya Perancis 1938]] mayoritas orang [[Walanda]]. Mereka yang terpilih untuk berlaga di [[Perancis]], yaitu Bing Mo Heng (kiper), Herman Zommers, Franz Meeng, Isaac Pattiwael, Frans Pede Hukom, Hans Taihattu, Pan Hong Tjien, Jack Sammuels, Suwarte Soedermadji, Anwar Sutan, dan [[Achmad Nawir]] (kapten). Mereka diasuh oleh pelatih sekaligus ketua [[NIVU]], [[Johannes Mastenbroek]]. Mo Heng, Nawir, Soedarmadji adalah pemain-pemain pribumi yang berhasil memperkuat kesebelasan [[Hindia Walanda]], tetapi bertanding di bawah bendera kerajaan Nederland. <ref>[http://sejarah.kompasiana.com/2010/07/02/piala-donya-1938-pssi-ditelikung-nivu/ Mimpi Manis Piala Donya 1938], Kompasiana.com</ref> --> == Rekor Turnamen == {{col-start}} {{col-2}} === Rekor Penampilan ing Piala Donya FIFA === {|class="wikitable" style="text-align: center;font-size:90%;" !colspan=9|[[FIFA World Cup|Rekor Penampilan ing Piala Donya FIFA]] |- !Tuan omah / Taun !Hasil !Posisi !width=30|{{Tooltip|M|Menang}} !width=30|{{Tooltip|S|Seri}} !width=30|{{Tooltip|K|Kalah}} !width=30|{{Tooltip|GM|Gol Nglebokaké}} !width=30|{{Tooltip|GK|Gol Klebon}} |- |{{flagicon|URU}} [[Piala Donya FIFA 1930|1930]]||''Ora mèlu''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|ITA}} [[Piala Donya FIFA 1934|1934]]||''Ora mèlu''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|France}} [[Piala Donya FIFA 1938|1938]]||Babak 1 (minangka [[Hindhia Walanda]])||14||0||0||1||0||6 |- |{{flagicon|BRA}} [[Piala Donya FIFA 1950|1950]]||''Mundur''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|SUI}} [[Piala Donya FIFA 1954|1954]]||''Ora mèlu''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|SWE}} [[Piala Donya FIFA 1958|1958]]||''Mundur selama kualifikasi''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|CHL}} [[Piala Donya FIFA 1962|1962]]||''Mundur''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|ENG}} [[Piala Donya FIFA 1966|1966]]||''Ora mèlu''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|MEX}} [[Piala Donya FIFA 1970|1970]]||''Ora mèlu''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|FRG}} [[Piala Donya FIFA 1974|1974]]||''Ora lolos kualifikasi Asia''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|ARG}} [[Piala Donya FIFA 1978|1978]]||''Ora lolos kualifikasi Asia''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|ESP}} [[Piala Donya FIFA 1982|1982]]||''Ora lolos kualifikasi Asia''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|MEX}} [[Piala Donya FIFA 1986|1986]]||''Ora lolos kualifikasi Asia''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|ITA}} [[Piala Donya FIFA 1990|1990]]||''Ora lolos kualifikasi Asia''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|USA}} [[Piala Donya FIFA 1994|1994]]||''Ora lolos kualifikasi Asia''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|FRA}} [[Piala Donya FIFA 1998|1998]]||''Ora lolos kualifikasi Asia''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|KOR}} {{flagicon|JPN}} [[Piala Donya FIFA 2002|2002]]||''Ora lolos kualifikasi Asia''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|GER}} [[Piala Donya FIFA 2006|2006]]||''Ora lolos kualifikasi Asia''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|RSA}} [[Piala Donya FIFA 2010|2010]]||''Ora lolos kualifikasi Asia''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|BRA}} [[Piala Donya FIFA 2014|2014]]||''Durung dianakaké''|||||||||||| |- |{{flagicon|RUS}} [[Piala Donya FIFA 2018|2018]]||''Durung dianakaké''|||||||||||| |- |{{flagicon|QAT}} [[Piala Donya FIFA 2022|2022]]||''Durung dianakaké''|||||||||||| |- |'''Total'''||1/19||Round 1||0||0||1||0||6 |} {|class="wikitable" style="text-align: center;" !colspan=4|Sajarah final Piala Donya FIFA 1938 |- !Taun !Babak !Biji !Asil |- |rowspan=1|[[Piala Donya FIFA 1938|1938]] |Babak 1||align="left"|{{fb|Dutch East Indies|}} '''0 – 6''' {{fb|HUN|1940}}||Kalah |- |} === Rekor Penampilan ing Piala Asia AFC === {|class="wikitable" style="text-align: center" |- !Taun !Asil !Poin !width=30|{{Tooltip|M|Menang}} !width=30|{{Tooltip|S|Seri}} !width=30|{{Tooltip|K|Kalah}} !width=30|{{Tooltip|GM|Gol Nglebokaké}} !width=30|{{Tooltip|GK|Gol Klebon}} |- |{{flagicon|HKG}} [[Piala Asia AFC 1956|1956]]||''Tidak ikut''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|KOR}} [[Piala Asia AFC 1960|1960]]||''Tidak ikut''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|ISR}} [[Piala Asia AFC 1964|1964]]||''Tidak ikut''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|IRN}} [[Piala Asia AFC 1968|1968]]||''Ora lolos kualifikasi ''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|KUW}} [[Piala Asia AFC 1972|1972]]||''Ora lolos kualifikasi ''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|SIN}} [[Piala Asia AFC 1976|1976]]||''Ora lolos kualifikasi ''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|QAT}} [[Piala Asia AFC 1980|1980]]||''Ora lolos kualifikasi ''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|UAE}} [[Piala Asia AFC 1984|1984]]||''Ora lolos kualifikasi ''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|LIB}} [[Piala Asia AFC 1988|1988]]||''Ora lolos kualifikasi ''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|JPN}} [[Piala Asia AFC 1992|1992]]||''Ora lolos kualifikasi ''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|UAE}} [[Piala Asia AFC 1996|1996]]||''Babak 1''||3||0||1||2||4||8 |- |{{flagicon|LBN}} [[Piala Asia AFC 2000|2000]]||''Babak 1''||3||0||1||2||0||7 |- |{{flagicon|CHN}} [[Piala Asia AFC 2004|2004]]||''Babak 1''||3||1||0||2||3||9 |- |style="border: 3px solid red"|{{flagicon|IDN}}{{flagicon|MAS}}{{flagicon|THA}}{{flagicon|VIE}} [[Piala Asia AFC 2007|2007]]||''Babak 1''||3||1||0||2||3||4 |- |{{flagicon|QAT}} [[Piala Asia AFC 2011|2011]]||''Ora lolos kualifikasi''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|AUS}} [[Piala Asia AFC 2015|2015]]||''Ora lolos kualifikasi''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|UAE}} [[Piala Asia AFC 2019|2019]]||''Disanksi déning FIFA''||-||-||-||-||-||- |- |{{flagicon|QAT}} [[Piala Asia AFC 2023|2023]]||''Babak 16 Gedhe''||-||-||-||-||-||- |- ||'''Total'''||<center> '''Paling apik: Babak 16 Gedhe'''||12||2||2||8||10||28 |} {{col-end}} === Rekor Penampilan ing Kajuwaraan Bal-balan ASEAN === ''Kompetisi ini dulu dikenal sebagai [[Tiger Cup]]'' {{col-begin}} {{col-2}} {|class="wikitable" style="text-align: center;font-size:90%;" !colspan=8|[[Kajuwaraan Bal-balan ASEAN]] |- !Tahun !Babak !Main !width=30|{{Tooltip|M|Menang}} !width=30|{{Tooltip|S|Seri}} !width=30|{{Tooltip|K|Kalah}} !width=30|{{Tooltip|GM|Gol Nglebokaké}} !width=30|{{Tooltip|GK|Gol Klebon}} |- ||<center> {{flagicon|Singapura}} [[1996 Tiger Cup|1996]]<center>||<center>Juara keempat||<center>6||<center>3||<center>1||<center>2||<center>18||<center>9 |- ||<center> {{flagicon|Vietnam}} [[1998 Tiger Cup|1998]]||<center> Juara katiga||<center>5||<center>2||<center>1||<center>2||<center>15||<center>10 |-bgcolor=silver ||<center> {{flagicon|Thailand}} [[2000 Tiger Cup|2000]]||<center> Runner-Up||<center>5||<center>3||<center>0||<center>2||<center>13||<center>10 |-bgcolor=silver |style="border: 3px solid red"|<center> {{flagicon|Indonésia}} {{flagicon|Singapore}} [[2002 Tiger Cup|2002]]||<center> Runner-Up||<center>6||<center>3||<center>3||<center>0||<center>22||<center>7 |-bgcolor=silver ||<center> {{flagicon|Malaysia}} {{flagicon|Vietnam}} [[2004 Tiger Cup|2004]]||<center> Runner-Up||<center>8||<center>4||<center>1||<center>3||<center>24||<center>8 |- |<center> {{flagicon|Singapore}} {{flagicon|Thailand}} [[2007 ASEAN Football Championship|2007]]||<center> Babak grup||<center>3||<center>1||<center>2||<center>0||<center>6||<center>4 |- |style="border: 3px solid red"|<center> {{flagicon|Indonésia}} {{flagicon|Thailand}} [[2008 AFF Suzuki Cup|2008]]||<center> Semi Final||<center>5||<center>2||<center>0||<center>3||<center>8||<center>5 |-bgcolor=silver |style="border: 3px solid red"|<center> {{flagicon|Indonésia}} {{flagicon|Vietnam}} [[2010 AFF Suzuki Cup|2010]]||<center> Runner-Up||<center>7||<center>6||<center>0||<center>1||<center>17||<center>6 |- ||<center> '''Total'''||<center> '''Paling apik: Runner-Up'''||<center>45||<center>24||<center>8||<center>13||<center>123||<center>59 |} {{col-end}} {{col-start}} {{col-2}} == Susunan Tim Nasional Senior == === Skuad [[Piala Suzuki AFF 2010|AFF Suzuki Cup 2010]] === Manajer: [[Andi Darussalam]] {{flagicon|Korea Selatan}}<br />Pelatih: [[Shin Tae Yong]] {{flagicon|Austria}} <br /> Asisten Pelatih: [[Wolfgang Pikal]] {{flagicon|Austria}}, [[Widodo Cahyono Putro|Widodo C Putra]] {{flagicon|Indonésia}}<br />Pelatih Kiper: [[Edi Harto]] {{flagicon|Indonésia}}<br />Fisioterapis: [[Mathias Ibo]] {{flagicon|Indonésia}}<br /> {{nat fs g start}} {{nat fs g player|no=1|pos=GK|name=[[Cahya Supriyadi]]|age={{Birth date and age|2003|2|11}}|caps=3|goals=0|club=[[Bekasi City]]|clubnat=IDN}} {{nat fs g player|no=22|pos=GK|name=[[Daffa Fasya]]|age={{Birth date and age|2004|5|7}}|caps=1|goals=0|club=[[Borneo F.C Samarinda]]|clubnat=IDN}} {{nat fs g player|no=26|pos=GK|name=[[Erlangga Setyo]]|age={{Birth date and age|2003|4|16}}|caps=0|goals=0|club=[[PSPS Pekanbaru]]|clubnat=IDN}} |----- ! colspan="11" bgcolor="#B0D3FB" align="left"| |-----bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player|no=3|pos=DF|name=[[Sultan Zaky]]|age={{Birth date and age|2006|3|23}}|caps=0|goals=0|club=[[PSM Makassar]]|clubnat=IDN}} {{nat fs g player|no=4|pos=DF|name=[[Kadek Arel]]|age={{Birth date and age|2005|4|4}}|caps=4|goals=1|club=[[Bali United F.C]]|clubnat=IDN}} {{nat fs g player|no=5|pos=DF|name=[[Kakang Rudianto]]|age={{Birth date and age|2003|2|2}}|caps=1|goals=0|club=[[Persib Bandung]]|clubnat=IDN}} {{nat fs g player|no=12|pos=DF|name=[[Pratama Arhan]]|age={{Birth date and age|1986|3|20}}|caps=54|goals=3|club=[[Bangkok United F.C]]|clubnat=THA}} {{nat fs g player|no=13|pos=DF|name=[[Muhammad Ferrari]]|age={{Birth date and age|2003|6|21}}|caps=8|goals=2|club=[[Persija Jakarta]]|clubnat=IDN}} {{nat fs g player|no=14|pos=DF|name=[[Asnawi Mangkualam]]|age={{Birth date and age|1999|10|4}}|caps=50|goals=2|club=[[Port F.C]]|clubnat=THA}} {{nat fs g player|no=16|pos=DF|name=[[Dony Tri Pamungkas]]|age={{Birth date and age|2005|1|11}}|caps=4|goals=0|club=[[Persija Jakarta]]|clubnat=IDN}} {{nat fs g player|no=19|pos=DF|name=[[Acham Maulana]]|age={{Birth date and age|2003|4|24}}|caps=2|goals=0|club=[[Persebaya Surabaya]]|clubnat=IDN}} {{nat fs g player|no=24|pos=DF|name=[[Robi Darwis]]|age={{birth date and age|df=yes|2003|8|22}}|caps=4|goals=0|club=[[Persib Bandung]]|clubnat=IDN|latest=}} {{nat fs g player|no=25|pos=DF|name=[[Mikael Tata]]|age={{birth date and age|df=yes|2004|5|10}}|caps=1|goals=0|club=[[Persebaya Surabaya]]|clubnat=IDN|latest=}} |----- ! colspan="8" bgcolor="#B0D3FB" align="left"| |-----bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player|no=2|pos=MF|name=[[Alfiryanto Nico]]|age={{Birth date and age|2003|4|3}}|caps=1|goals=0|club=[[Dewa United F.C.]]|clubnat=IDN}} {{nat fs g player|no=7|pos=MF|name=[[Marselino Ferdinan]]|age={{Birth date and age|2004|9|9}}|caps=35|goals=5|club=[[Oxford United F.C]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|no=10|pos=MF|name=[[Oktovianus Maniani]]|age={{Birth date and age|1990|10|10}}|caps=10|goals=3|club=[[Sriwijaya FC]]|clubnat=IDN}} {{nat fs g player|no=14|pos=MF|name=[[Arif Suyono]]|age={{Birth date and age|1984|1|3}}|caps=21|goals=4|club=[[Sriwijaya FC]]|clubnat=IDN}} {{nat fs g player|no=15|pos=MF|name=[[Firman Utina]] (Kapten)|<nowiki>Captain]])</nowiki>|Captain|age={{Birth date and age|1981|12|15}}|caps=44|goals=6|club=[[Sriwijaya FC]]|clubnat=IDN}} {{nat fs g player|no=19|pos=MF|name=[[Ahmad Bustomi]]|age={{Birth date and age|1985|7|13}}|caps=11|goals=0|club=[[Arema FC]]|clubnat=IDN}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left"| |-----bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs g player|no=17|pos=FW|name=[[Irfan Bachdim]]|age={{Birth date and age|1988|8|11}}|caps=8|goals=2|club=[[Persema Malang]]|clubnat=IDN}} {{nat fs g player|no=9|pos=FW|name=[[Christian Gonzalez|Christian González]]|age={{Birth date and age|1976|8|30}}|caps=9|goals=6|club=[[Persib Bandung]]|clubnat=IDN}} {{nat fs g player|no=20|pos=FW|name=[[Bambang Pamungkas]]|age={{Birth date and age|1980|6|10}}|caps=84|goals=39|club=[[Persija Jakarta]]|clubnat=IDN}} {{nat fs g player|no=21|pos=FW|name=[[Yongki Aribowo]]|age={{Birth date and age|1989|11|23}}|caps=6|goals=2|club=[[Arema FC]]|clubnat=IDN}} {{nat fs g player|no=11|pos=FW|name=[[Johan Juansyah]]|age={{Birth date and age|1988|10|25}}|caps=1|goals=0|club=[[Persijap Jepara]]|clubnat=IDN}} {{nat fs end}} * Penampilan lan gol akurat per 30 Dhésèmber 2010 ''Susunan tim nasional wektu iki'' [http://www.pssi-football.com/id/nationalteam.php] == Susunan Tim Nasional U-23 == === Tim Utama === Pelatih: [[Alfred Riedl]] {{flagicon|Austria}} {{nat fs start}} {{nat fs player|no=1|pos=GK|name=[[Kurnia Meiga Hermansyah]]|age = [[7 Mèi]] [[1990]]|caps = 4|club={{flagicon|Indonésia}} [[Arema Malang|Arema Indonésia]]}} {{nat fs player|no=12|pos=GK|name=[[Johan Angga Kesuma]]|age = [[29 Dhésèmber]] [[1989]]|caps = 0|club={{flagicon|Indonésia}} [[Persijap Jepara]]}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left"| |-----bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs player|no=4|pos=DF|name=[[Wildansyah]]|age = [[3 Januari]] [[1987]]|caps = 0|club={{flagicon|Indonésia}} [[Persib Bandung]]}} {{nat fs player|no=|pos=DF|name=[[Mark Van Der Maarel]]|age = [[12 Agustus]] [[1989]]|caps = 5|club={{flagicon|NED}} [[FC Utrecht]]}} {{nat fs player|no=6|pos=DF|name=[[David Laly]]|age = [[6 November]] [[1991]]|caps = 0|club={{flagicon|Indonésia}} [[Persipura Jayapura]]}} {{nat fs player|no=13|pos=DF|name=[[Achmad Jufriyanto]]|age = [[7 Fèbruari]] [[1987]]|caps = 12|club={{flagicon|Indonésia}} [[Sriwijaya FC]]}} {{nat fs player|no=14|pos=DF|name=[[Irfan Raditya]]|age = [[11 Juni]] [[1988]]|caps = 0|club={{flagicon|Indonésia}} [[Arema Malang|Arema Indonésia]]}} {{nat fs player|no=21|pos=DF|name=[[Elvis Nelson Anes]]|age = [[28 Maret]] [[1988]]|caps = 0|club={{flagicon|Indonésia}} [[Persija Jakarta]]}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left"| |-----bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs player|no=|pos=MF|name=[[James Zaidan Saragih]]|age = [[23 Maret]] [[1991]]|caps = 15|club={{flagicon|Amérika Sarékat}} [[New York Cosmos]]}} {{nat fs player|no=10|pos=MF|name=[[Davadisa]]|age = [[1 Maret]] [[1989]]|caps = 0|club={{flagicon|Indonésia}} [[Mutiara Pratama FC]]}} {{nat fs player|no=19|pos=MF|name=[[Imanuel Wanggai]]|age = [[23 Fèbruari]] [[1988]]|caps = 12|club={{flagicon|Indonésia}} [[Persipura Jayapura]]}} {{nat fs player|no=25|pos=MF|name=[[Dendi Santoso]]|age = [[12 Fèbruari]] [[1990]]|caps = 0|club={{flagicon|Indonésia}} [[Arema Malang|Arema Indonésia]]}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left"| |-----bgcolor="#DFEDFD" {{nat fs player|no=|pos=FW|name=[[Stefano Lilipaly]]|age = [[10 Januari]] [[1990]]|caps = 0|club={{flagicon|NED}} [[FC Utrecht]]}} {{nat fs player|no=7|pos=FW|name=[[Boaz Salossa]]|age = [[1 Maret]] [[1986]]|caps = 23|club={{flagicon|Indonésia}} [[Persipura Jayapura]]}} {{nat fs player|no=|pos=FW|name=[[Syamsir Alam]]|age = [[6 Juli]] [[1992]]|caps = 0|club={{flagicon|Uruguay}} [[Penarol FC]]}} {{nat fs player|no=20|pos=FW|name=[[Maulana Yusuf Afriawan]]|age = [[20 April]] [[1991]]|caps = 0|club={{flagicon|Indonésia}} [[Persik Kendhal]]}} {{nat fs player|no=19|pos=FW|name=[[Dede Hugo Kunarko]]|age = [[4 Dhésèmber]] [[1987]]|caps = 0|club={{flagicon|Indonésia}} [[PSBI Blitar]]}} {{nat fs player|no=25|pos=FW|name=[[Harmoko (pebal-balan)|Harmoko]]|age = [[6 Maret]] [[1989]]|caps = 0|club={{flagicon|Indonésia}} [[Persekam]]}} {{nat fs end}} == Pratélan Pelatih Tim Nasional Indonésia == {|class="wikitable" |- !Periode !Jeneng Pelatih |- |1938 |{{flagicon|Walanda}} [[Johannes Christoffel van Mastenbroek]] |- |1951-1953 |{{flagicon image|Flag of Singapore (1946–1952).svg}} [[Choo Seng Quee]] |- |1954-1964 |{{flagicon|Yugoslavia}} [[Antun Pogačnik]] |- |1966-1970 |{{flagicon|Indonésia}} [[E.A. Mangindaan]] |- |1970 |{{flagicon|Indonésia}} [[Endang Witarsa]] |- |1971-1972 |{{flagicon|Turki}} [[Yusuf Balik]] |- |1972-1974 |{{flagicon|Indonésia}} [[Suwardi Arland]] |- |1974-1975 |{{flagicon|Indonésia}} [[Aang Witarsa]] |- |1975-1976 |{{flagicon|Walanda}} [[Wiel Coerver]] |- |1976-1978 |{{flagicon|Indonésia}} Suwardi Arland |- |1978-1979 |{{flagicon|Walanda}} [[Frans Van Balkom]] |- |1979-1980 |{{flagicon|Polen}} [[Marek Janota]] |- |1980-1981 |{{flagicon|Jerman}} [[Bernd Fischer]] |- |1981-1982 |{{flagicon|Indonésia}} [[Harry Tjong]] |- |1982-1983 |{{flagicon|Indonésia}} [[Sinyo Aliandoe]] |- |1983-1984 |{{flagicon|Indonésia}} [[M. Basri]], [[Iswadi Idris]] dan [[Abdul Kadir]] |- |1985-1987 |{{flagicon|Indonésia}} [[Bertje Matulapelwa]] |- |1987 |{{flagicon|Indonésia}} [[Sinyo Aliandoe]] |- |1987-1991 |{{flagicon|Ruslan}} [[Anatoli Polosin]] |- |1991-1993 |{{flagicon|Yugoslavia}} [[Ivan Toplak]] |- |1993-1995 |{{flagicon|Italia}} [[Romano Mattè]] |- |1995-1996 |{{flagicon|Indonésia}} [[Danurwindo]] |- |1996-1997 |{{flagicon|Walanda}} [[Henk Wullems]] |- |1998 |{{flagicon|Indonésia}} [[Rusdy Bahalwan]] |- |1999 |{{flagicon|Jerman}} [[Bernard Schumm]] |- |1999-2000 |{{flagicon|Indonésia}} [[Nandar Iskandar]] |- |2000-2001 |{{flagicon|Indonésia}} [[Benny Dollo]] |- |2002-2004 |{{flagicon|Bulgaria}} [[Ivan Venkov Kolev]] |- |2004-2007 |{{flagicon|Inggris}} [[Peter Withe]] |- |2007 |{{flagicon|Bulgaria}} Ivan Venkov Kolev |- |2008-2010 |{{flagicon|Indonésia}} Benny Dollo |- |2010-2011 |{{flagicon|Austria}} [[Alfred Riedl]] |- |2011-2012 |{{flagicon|Walanda}} [[Wim Rijsbergen]] |- |2012 |{{flagicon|Indonesia}} [[Aji Santoso]] |- |2012-2013 |{{flagicon|Indonesia}} [[Nil Maizar]] |- |2013 |{{flagicon|Argentina}} [[Luis Manuel Blanco]] |- |2013 |{{flagicon|Indonesia}} [[Rahmad Darmawan]] |- |2013 |{{flagicon|Brasil}} [[Jacksen F. Thiago]] |- |2013-2014 |{{flagicon|Austria}} [[Alfred Riedl]] |- |2015 |{{flagicon|Indonesia}} [[Benny Dollo]] |- |2015 |{{flagicon|Walanda}} [[Pieter Huistra]] |- |2016 |{{flagicon|Austria}} [[Alfred Riedl]] |- |2017-2018 |{{flagicon|Spanyol}} [[Luis Milla]] |- |2018 |{{flagicon|Indonesia}} [[Danurwindo]] |- |2018 |{{flagicon|Indonesia}} [[Bima Sakti Tukiman]] |- |2019 |{{flagicon|Skotlandia}} [[Simon McMenemy]] |- |2019 |{{flagicon|Indonesia}} [[Yeyen Tunema]] |- |2020-2025 |{{flagicon|Korea Kidul}} [[Shin Tae-yong]] |- |2025-saiki |{{flagicon|Walanda}} [[Patrick Kluivert]] |} == Pemain misuwur == {{col|3}} * [[Achmad Nawir]] * [[Aji Santoso]] * [[Anang Ma'ruf]] * [[Anjas Asmara]] * [[Ansyari Lubis]] * [[Bambang Nurdiansyah]] * [[Bambang Pamungkas]] * [[Bima Sakti Tukiman]] * [[Boaz Salossa]] * [[Budi Sudarsono]] * [[Charis Yulianto]] * [[Christian Gonzales]] * [[Cris Yarangga]] * [[Eduard Ivakdalam]] * [[Elie Eboy]] * [[Firman Utina]] * [[Fachry Husaini]] * [[Hendro Kartiko]] * [[Herry Kiswanto]] * [[Hermansyah]] * [[Irfan Bachdim]] * [[Ismed Sofyan]] * [[Iswadi Idris]] * [[Jendri Pitoy]] * [[Kurniawan Dwi Yulianto]] * [[Lukman Santoso]] * [[Maman Abdurrahman]] * [[Marzuki Nyakmad]] * [[Muhammad Ilham]] * [[Muhammad Ridwan]] * [[Mulyadi]] * [[Ponaryo Astaman]] * [[Ponirin Mekka]] * [[Ricky Yacob]] * [[Risdianto]] * [[Robby Darwis]] * [[Roni Wabia]] * [[Ronny Pattinasarani]] * [[Rully Nere]] * [[Sain Irmis]] * [[Sugiantoro]] * [[Syamsul Bachri Chaeruddin]] * [[Tan Liong Houw]] * [[Widodo Cahyono Putro]] * [[Yacob Sihasale]] * [[M. Mardhi Nugroho]] * [[Ramang]] * [[Javier Van Dana]] * [[Ronny Paslah]] * [[Johannes Auri]] * [[Zulkarnaen Lubis]] * [[Dani Sapta Kurniawan]] {{EndDiv}} == Rujukan == {{Reflist}} == Pranala njaba == * [https://web.archive.org/web/20100915142615/http://www.pssi-football.com/id/index.php Situs Resmi] * [https://web.archive.org/web/20180707041332/https://www.fifa.com/associations/association=idn/index.html#WR_ma_gender=m/ Indonésia di FIFA] {{Bal-balan di Indonésia}} {{Skuat PD1938 Hindia Walanda}} {{Skuat PA2007 Indonésia}} {{Skuat AFF2008 Indonésia}} {{Skuat Indonésia PSAFF 2010}} {{Pelatih timnas bal-balan Indonésia}} {{TimAFC}} {{Bal-balan internasional}} [[Kategori:Bal-balan ing Indhonésia]] {{bal-balan-stub}} h9i932zs0b5ubzc935j1tn64603vaoy Pratélaning punthuk magnèt 0 72302 1761601 1653747 2026-11-15T00:55:17Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761601 wikitext text/x-wiki '''[[Punthuk magnèt]]''' ''(en:Magnetic hill)'' uga diarani ''Gravity hill'' ya iku papan panggonan (lumrahé ana ing igir-igir) sing miring sethithik nanging sawangan pinggirané kaya ta tetuwuhan, lemah lan watu-watu karang uga miring kewalikané. Kaanan iki marekaké ''tipuan mata'' ''(en:optical illusion)'', mangka dalan sing sajatiné mudhun bisa ketok munggah. Mobil utawa kendaraan ketok bisa laju dhéwé (kaya kesedhot magnét) munggah dalan sing nanjak (padahal iki namung tipuan mata) sabeneré dalané iku mudhun. Nang seluruh donya akèh panggonan sing duwé fenomena iki kaya ta: == Australia == <!-- PLEASE DON'T ADD ANY UNLESS YOU INCLUDE A REFERENCE --> [[Gambar:Orroroo, Magnetic Hill.JPG|thumb|250px|Magnetic Hill ing [[Orroroo, South Australia]]]] * [[Orroroo, South Australia]]: Magnetic Hill<ref>[http://www.eureka4you.com/magnetichillworldwide/Peterborough-SA.htm Magnetic Hill - Peterborough - South Australia<!-- Bot generated title -->]</ref> * [[Moonbi, New South Wales]], near [[Tamworth, New South Wales|Tamworth]] has a "Gravity Hill" near the Moonbi lookout.<ref>[http://www.eureka4you.com/magnetichillworldwide/Moonbi-NSW.htm Magnetic Hill - Moonbi, NSW. Australia<!-- Bot generated title -->]</ref> == China == * [[Gansu]]: a {{convert|200|ft|0|abbr=on}} slope at an angle of 15 degrees where water runs uphill, in a desert region of [[Yugur County]]. The site has been tested by scientists, including physics professor Fang Xiaoming from Lanzhou University.<ref>[http://www.science-frontiers.com/sf125/sf125p10.htm Two Non-falls<!-- Bot generated title -->]</ref> == India == * [[Ladakh]]: [[Magnetic Hill (India)|Magnetic Hill]] in [[Leh]].<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/thehindu/2003/06/07/stories/2003060706450300.htm |title=The Hindu : Magnetic Hill: A wonder in Ladakh<!-- Bot title --> |access-date=2011-04-19 |archive-date=2014-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140607153334/http://hindu.com/thehindu/2003/06/07/stories/2003060706450300.htm |url-status=dead }}</ref> == Indonesia == [[Gambar:Igir-magnet-limpakuwus.jpg|thumb|250px|Igir Magnet, Limpakuwus, Indonesia]] * [[Limpakuwus, Sumbang, Banyumas|Limpakuwus]] kabupatèn [[Banyumas]] Jawa tengah<ref>[http://news.okezone.com/read/2011/04/17/340/447003/wow-ada-jabal-magnet-di-banyumas Jabal magnet Banyumas]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.metrotvnews.com/read/newsvideo/2011/04/19/126565/Fenomena-Medan-Magnet-Ada-di-Banyumas |title=Medan magnet nang Banyumas |access-date=2011-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110820063610/http://www.metrotvnews.com/read/newsvideo/2011/04/19/126565/Fenomena-Medan-Magnet-Ada-di-Banyumas |archive-date=2011-08-20 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://suaramerdeka.com/v1/index.php/read/cetak/2011/04/19/143994/Jabal-Magnet-Hebohkan-Banyumas |title=Jabal magnet Banyumas |access-date=2011-04-18 |archive-date=2012-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120428141203/http://suaramerdeka.com/v1/index.php/read/cetak/2011/04/19/143994/Jabal-Magnet-Hebohkan-Banyumas |url-status=dead }}</ref><ref>[http://wikimapia.org/#lat=-7.3073037&lon=109.2455363&z=17&l=0&m=b Wikimapia, lokasi igir magnet Banyumas]</ref>. == Koréa Kidul == * "Mysterious Road" ing [[Jeju Island]].<ref>{{Cite web |url=http://english.tour2jeju.net/main/view.php?idno=50034&menu_id=8 |title=Archive copy |access-date=2011-04-19 |archive-date=2019-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326213105/http://english.tour2jeju.net/main/view.php?idno=50034&menu_id=8 |url-status=dead }}</ref> == Saudi Arabia == * Wadi al Jinn (Valley of [[Jinns]]) in [[Madinah]]. The Co-ordinates for this Hill are 24.7225583333 N, 39.4445166667 E.<ref>{{Cite web |url=http://hr.technorati.com/videos/youtube.com/watch%3Fv%3DAX0BaA-ziIU |title=Video - Wadi al Jinn - Technorati<!-- Bot generated title --> |access-date=2011-04-18 |archive-date=2011-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110918135535/http://hr.technorati.com/videos/youtube.com/watch%3Fv%3DAX0BaA-ziIU |url-status=dead }}</ref><ref>[http://maps.google.com/maps?f=q&source=s_q&hl=en&q=24.722558,+39.444517&vps=1&jsv=235a&sll=37.0625,-95.677068&sspn=38.638819,56.513672&ie=UTF8&split=0&geocode=FX48eQEdJeBZAg ]</ref><ref>[http://wikimapia.org/#lat=24.7225583&lon=39.4445167&z=13&l=0&m=b&search=24.7225583333%20N%2C%2039.4445166667%20e]</ref> == Amérikah Sarékat == === Alaska === * [[Anchorage, Alaska|Anchorage (Upper Huffman Road, Hillside, Anchorage Burough)]].<ref> [http://www.roadsideamerica.com/tip/15871></ref> === Alabama === * [[Oak Grove, Alabama|Oak Grove (Talladega County)]].<ref> [http://www.roadsideamerica.com/tips/getAttraction.php?tip_AttractionNo==3300 Sylacauga, Alabama - Gravity Hill<!-- Bot generated title -->]</ref> === Texas === * [[El Paso, Texas|El Paso]]: Thunderbird Drive facing south.<ref>[http://www.roadsideamerica.com/tips/getAttraction.php?tip_AttractionNo==1298 San Antonio, Texas - Ghostly Gravity Hill]</ref> * [[San Antonio]]: Just east of the [[San Antonio Missions National Historic Park]] at the railway crossing at Villamain Road and Shane Road<ref>[http://www.snopes.com/horrors/ghosts/handprint.asp Helping Hands], [[Snopes.com]] (retrieved 21 August 2010)</ref> == Cathetan suku == {{reflist}} [[Kategori:Igir magnet]] [[Kategori:Igir gravitasi]] [[Kategori:Ilusi Optic]] 1hef2zly7ufilhlfvfx2z76h5d6imo2 David Beckham 0 72805 1761557 1744939 2026-11-14T17:18:29Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761557 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | playername = David Beckham | image = [[File:Beckswimbledon.jpg|200px]] | caption = David Beckham nalika nonton ing tetandhingan tenis Wimbledon 2015 | fullname = David Robert Joseph Beckham | height = 183 cm<ref>{{Cite web |url=http://www.soccerbase.com/players_details.sd?playerid=547 |title=Profil David Beckham di Soccerbase.com |access-date=2011-05-04 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209020212/http://www.soccerbase.com/players_details.sd?playerid=547 |url-status=dead }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1975|5|2}} | birth_place = [[London]], [[Inggris]], [[Britania Raya]] | currentclub = [[Pensiun]] | clubnumber = 32 | position = [[Sayap Kanan]]<br />[[Glandhang Tengah]] | youthyears = 1991 - 1993 | youthclubs = [[Manchester United]] | years = 1993 - 2003<br />1995<br />2003 - 2007<br />2007 <br />2008,2009 <br /> 2012 | clubs = [[Manchester United F.C.|Manchester United]]<br />→ [[Preston North End F.C.|Preston North End]] (disilihaké)<br />[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]<br />[[Los Angeles Galaxy]]<br />[[AC Milan]] (disilihaké)<br /> [[Paris Saint German]] | caps(goals) = 265 (61)<br />5 (2)<br />116 (13)<br />5 (1)<br /> <!-- This is for LEAGUE GOALS ONLY. Do NOT add the Superliga goal. --> | nationalyears = 1994 - 1996<br />1996 - 2009 | nationalteam = [[Tim nasional sepak bola Inggris U21|Inggris U21]]<br />[[Tim nasional sepak bola Inggris|Inggris]] | nationalcaps(goals) = 9 (0)<br />107 (17) | pcupdate = 22:12, 26 Oktober 2008 (UTC) | ntupdate = 12:00, 22 Oktober 2008 (UTC) }} '''David Beckham''' ingkang ngadhahi nama jangkep '''David Robert Joseph Beckham''' ({{lahirmati|[[London]]|2|5|1975}}) inggih punika satunggal juru main [[sepak bola|pemain bal-balan]] [[Inggris]].<ref name="beck1">[http://selebriti.kapanlagi.com/hollywood/d/david_beckham/ selebriti.kapanlagi.com]</ref> Wiwit taun 1 Juli 2007 David Beckham main wonten [[LA Galaxy]] ing ''[[Major League Soccer]]'' [[Amérika Sarékat]].<ref name="beck4"/> Sadèrèngipun wonten ing [[LA Galaxy]] David Beckham main wonten ing tim [[Manchester United]] lan [[Real Madrid]].<ref name="beck5"/> David Beckham miwiti karier bal-balane wonten ing akademi bal-balan kagunganipun Manchester United.<ref name="beck4"/> David Beckham gadhah kemampuan ingkang saé babagan umpan silang lan tendangan bébas melengkung.<ref name="beck5"/> Kemampuan ingkang sami kaliyan kancanipun wonten [[AC Milan]], [[Andrea Pirlo]].<ref name="beck5"/> Garwanipun [[Victoria Beckham]], minangka mantan personil grup musik [[Spice Girls]].<ref name="beck3">[http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1381985/Royal-Wedding-David-Beckhams-minute-OBE-switch.html www.dailymail.co.uk]</ref> == Karier == Wonten ing 1994/1995 David Beckham mlebet ing ''skuad senior'' [[Manchester United]].<ref name="beck7">{{Cite web |url=http://www.anneahira.com/beckham.htm |title=www.anneahira.com |access-date=2011-05-06 |archive-date=2011-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110531120032/http://www.anneahira.com/beckham.htm |url-status=dead }}</ref> Mlebetipun David Beckhan wonten ing tim senior angsal tentangan saking kathah pihak.<ref name="beck7"/> Tentangan - tentangan punika amarga nalika jaman samanten yuswanipun David Beckham taksih enem sanget.<ref name="beck7"/> Nanging wonten ing pungkasan mangsa, David Beckham saged mbuktikaken manawi pilihan pelatihipun inggih punika [[Sir Alex Ferguson]] boten lepat.<ref name="beck7"/> David Beckham lan Manchester United saged menangaken [[liga inggris]] lan [[FA Cup]]. Sasi Agustus 1996, David Beckham damel gol ingkang ''spektakuler'' tumuju gawangipun [[Wimbledon]] ingkang nalika samanten dipunjagi déning [[Neil Sullivan]].<ref name="beck7"/> David Beckham damel gol ingkang jarakipun saking tengah lapangan. David Beckham nglakokaken debutipun kanggé tim nasional Inggris nalika tanggal 1 September 1996 wonten ing ''tetandhingan'' ''kualifikasi'' [[Piala Dunia]] ngadepi [[Moldova]].<ref name="beck7"/> Wonten [[Piala Dunia 1998]], David Beckham boten main wonten ing kalih tetandhingan awal nanging main wonten ing tetandhingan kaping tiga nalika Inggris ngadepi [[Kolombia]] lan Beckham saged damel 1 gol wonten ing tetandhingan punika.<ref name="beck7"/> Nalika nglawan [[Argentina]] David Beckham angsal kartu abrit sasampunipun nendang [[Diego Simeone]] kanthi sengaja.<ref name="beck7"/> Tetandhingan punika dipunmenangaken Argentina nganggé [[adu penalti]].<ref name="beck7"/> Masarakat Inggris nganggep kegagalan Inggris menangaken Piala Dunia dipunsebabaken déning Beckham.<ref name="beck4">[http://bola.kompas.com/read/2010/03/15/13573879/Pasang-Surut.Karier.Beckham http://bola.kompas.com]</ref> Ing taun 1998 utawi 1999, Manchester United saged ngraih tiga ''gelar'': Premiership, FA Cup, lan Liga Champions.<ref name="beck1"/> Ngantos gelar Liga Champions saged dipunraih kanthi spektakuler.<ref name="beck3"/> Wonten ing tetandhingan final Liga Champions, Manchester United kalah 0 - 1 ngantos menit ke-89.<ref name="beck1"/> Teddy Sheringham sasampunipun saged kasil manfaataken umpan saking tendanganipun ''penjuru'' Beckham.<ref name="beck1"/> Kirang langkung 30 detik sasampunipun ''kick-off, Manchester United pikanthuk tendangan saking ''penjuru'' malih.<ref name="beck1"/> David Beckham ingkang mendhet tendangan sudut lan umpanipun David Beckham saged dipunmanfaataken Ole Gunnar Solskjær dados gol.<ref name="beck1"/> Beckham dados ''kapten'' tim inggris nalika tanggal 15 November 2000 wonten ing ''kualifikasi'' Piala Dunia.<ref name="beck1"/> Beckham uga dadi kapten nalika nglawan Jerman wonten ing [[Muenchen]].<ref name="beck5"/> Nalika taun 2000 Beckham dados BBC Sports Personality of the Year lan dados nomer 2 ''Pemain Terbaik Dunia'', namung kalah saking Luis Figo.<ref name="beck5">{{Cite web |url=http://id.omg.yahoo.com/celebrity/international/profile/180/david-beckham |title=http://id.omg.yahoo.com |access-date=2011-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100727142644/http://id.omg.yahoo.com/celebrity/international/profile/180/david-beckham |archive-date=2010-07-27 |url-status=dead}}</ref> Tanggal 10 April 2002, piyambakipun gerah ''metatarsal'' sasampunipun dipuntekel pemain [[Deportivo La Coruna]], [[Aldo Duscher]].<ref name="beck3"/> Beckham ''divonis'' boten saged main malih ngantos akir mangsa, Prakawis punika gawé ''publik'' Inggris kawatir, amarga wekdal punika nembé wonten ing pucuk penampilanipun lan dipunkhawatiraken David Beckham boten saged main ing Piala Dunia.<ref name="beck7"/> Wonten ing [[Piala Dunia 2002]], piyambakipun main wonten ing sadaya tetandhingan.<ref name="beck7"/> David Beckham uga damel gol ing gawangipun [[Argentina]] nganggé tendangan penalti, uga bales dendam dhumateng Argentina.<ref name="beck7"/> Amargi gol Beckham, Argentina saged sumingkir saking [[Piala Dunia 2002]].<ref name="beck7"/> Langkahipun Inggris mandheg ing babak 8 sasampunipun kalah 2 - 1 kaliyan [[Brasil]].<ref name="beck7"/> Ing taun 2002, hubunganipun David Beckham kaliyan pelatihipun [[Sir Alex Ferguson]] dados boten saé sasampunipun Ferguson ngamuk nalika Manchester United kalah saking Arsenal.<ref name="beck7"/> Tanggal 12 Juni 2002, David Beckham pikantuk gelar OBE saking Ratu Inggris.<ref name="beck7"/> OBE punika singkatan saking order of the british empire.<ref name="beck7"/> == Real Madrid, Euro 2004, LA Galaxy == Taun 2003/2004 David Beckham dipunsadé ing [[Réal Madrid]] kanthi rega 35 Yuta Euro.<ref name="beck7"/> Ing mrika piyambakipun ngagem kaos nomer 23.<ref name="beck7"/> Wonten Réal Madrid Beckham kanthi cepat dados ''idola'' ''penggemar'' Réal Madrid.<ref name="beck3"/> Ing [[Euro 2004]] piyambakipun main ing kabèh tetandhingan, nanging damel kuciwa lan boten kasil mengeksekusi penalti kang jumlahipun 2, inggih punika nalika ngadepi [[Prancis]] ing penyisihan grup lan ing babak 8 besar nalika menghadapi [[Portugal]] nganggé adu penalti.<ref name="beck3"/><ref name="beck7"/> 11 Januari 2007, David Beckham nyaguhi kontrak lima taun ingkang dipuntawakaké klub Amérika Sarékat LA Galaxy lan badhé gabung ing wulan Agustus sasampunipun kontrakipun ing Madrid sampun rampung.<ref name="beck3"/> Amargi legawa lan kersa usaha nampilaken kang saé sanged,piyambakipun balik malih dados starter sasampunipun naté dipunbuang déning [[Capello]].<ref name="beck3"/> Pelatih [[Steve Mc Claren]] balik nimbali malih supados gabung ing skuad tim nasional.<ref name="beck3"/> Amargi saged main kanthi saé, Beckham kasil mboyong Réal Madrid dados juara La Liga 2006/2007.<ref name="beck3"/> == Beckham ing Milan == Tanggal 22 Oktober 2008, AC Milan ngumumaken kepéngin supados David Beckham gabung malih ing wulan Januari 2009.<ref name="beks6"/> Nanging David Beckham boten badhé nilaraken MLS lan badhé balik ing Galaxy nalika awal kompetisi [[MLS 2009]].<ref name="beks6"/> Tanggal 30 Oktober 2008, Milan saged ngampil David Beckham lan Beckham bakal gabung kaliyan tim ing tanggal 7 Maret 2009.<ref name="beks6">[http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=547 http://www.soccerbase.com]</ref> == Piala Dunia 2006 == Wonten [[piala donya 2006]], [[Inggris]] mbekta kathah pemain ném ingkang potensial.<ref name="beks6"/> Ing babak penyisihan, grup Inggris menang 1 - 0 kaliyan [[Paraguay]], salajengipun menang 2 - 0 kaliyan [[Trinidad lan Tobago]] kanthi gol [[Peter Crouch]] ingkang dipunmanfaataken déning Beckham lan maringi umpan sanèsipun kanggé [[Steven Gerrard]], sarta main sami 2 - 2 kaliyan [[Swèdhen]].<ref name="beks6"/> Ing babak 16 besar piyambakipun dados pahlawan sasampunipun dados tiyang ingkang saged ngasilaken gol ing tetandhingan kaliyan [[Ekuador]] nganggéé tendangan bébas.<ref name="beks6"/> Sadèrèngipun tetandhingan, David Beckham gerah lan sasampunipun saged nyetak gol piyambakipun kénging déhidrasi lan muntah ing pinggir lapangan.<ref name="beks6"/> Inggris kalah kaliyan [[Portugal]] kanthi adu penalti 3 - 1.<ref name="beks6"/> Sedinten sasampunipun dipunsingkiraken, David Beckham pènsiyun saking jabatanipun dados kapten timnas Inggris, nanging taksih péngin main kanggé timnas Inggris.<ref name="beks6"/> Pelatih [[Steve McClaren]] ingkang dipun-gantos damelaket Beckham boten dipuntimbali malih ing timnas ngantos wulan Méi 2007.<ref name="beks6"/> == Beckham ing Saben Dinané == Taun 1997, David Beckham duwé gayutan kaliyan [[Victoria Adams]], ingkang misuwur dados ''anggota'' band [[Spicé Girls]].<ref name="beck3"/> Taun 1999 piyambakipun palakrama kaliyan [[Victoria]] wonten ing [[Irlandia]] nalika tanggal 4 Juli 1999.<ref name="beck3"/> Beckham gadhah 3 putra jaler ing dipunparingi nama [[Brokklyn Joséph]] (lair 4 Maret 1999), [[Romeo Jamés]] (lair 1 September 2002), lan [[Cruz David]] (20 Fèbruari 2005).<ref name="beck3"/> Piyambakipun tumbas omah.<ref name="beck3"/> Amargi omah punika saé sanget, dados misuwur kanthi nama Beckingham Palacé lan dados anekdot saking Buckingham Palace, ingkang wonten lebetipun omah punika wonten tiyang ingkang dipunutus kanggé ngurusi omah punika cacahé kirang langkung 400 tiyang.<ref name="beck3"/> Januari 2005, David Beckham dados ikon organisasi anak donya, UNICEF.<ref name="beck3"/> Piyambakipun ugi gadhah kanca artis-artis ingkang misuwur, ingggih punika Robbié Williams, Snoop Dogg, lan Tom Cruise.<ref name="beck3"/> == Pranala njawi == * [http://www.manutd.com/bio/bio.sps?iBiographyID=2533 Biografi di situs Manchester United] * [http://www.vvipvideo.com/Beckham Video David Beckham] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110119160654/http://www.vvipvideo.com/Beckham |date=2011-01-19}} * [http://en.photosbeckham.com/ News, Photos and Videos David Beckham] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161223125633/http://en.photosbeckham.com/ |date=2016-12-23}} == Cathetan suku == {{reflist}} [[Kategori:Lair 1975]] [[Kategori:Wong urip]] [[Kategori:Pamain tengah bal-balan]] [[Kategori:Pamain Real Madrid CF]] [[Kategori:Pamain bal-balan èkspatriat ing Spanyol]] [[Kategori:Pamain Manchester United FC]] 56f34qz6jh2r41zzcaih731ovhce7ly Kali Chao Phraya 0 73244 1761574 1761108 2026-11-14T20:34:59Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761574 wikitext text/x-wiki {{Geobox | River <!-- *** Name section *** --> |name = Kali Chao Phraya |native_name = |other_name = |other_name1 = <!-- *** Image *** > |image = Chaophrayansawan03.jpg |image_size = 275px |image_caption = Asal Kali Chao Phraya ing Nakhon Sawan <!-- *** Country etc. *** --> |country = |country1 = |state = |state1 = |region = |region1 = |district = |district1 = |city = |city1 = |city2 = |city3 = |city4 = |city5 = |city6 = <!-- *** Geography *** --> |length = 372 |watershed = 160400 |discharge = 718 |discharge_location = [[Nakhon Sawan]] |discharge_max = 5960 |discharge_min = |discharge1_location = |discharge1 = <!-- *** Source *** --> |source_name = Patemon kali [[Kali Ping]] lan [[Kali Nan]] |source_location = [[Pak Nam Pho]] |source_district = |source_region = |source_state = [[Provinsi Nakhon Sawan]] |source_country = |source_lat_d = |source_lat_m = |source_lat_s = |source_lat_NS = |source_long_d = |source_long_m = |source_long_s = |source_long_EW = |source_elevation = 25 |source_length = <!-- *** Mouth *** --> |mouth_name = |mouth_location = [[Lempongan Thailand]] |mouth_district = |mouth_region = |mouth_state = [[Provinsi Samut Prakan]] |mouth_country = |mouth_lat_d = |mouth_lat_m = |mouth_lat_s = |mouth_lat_NS = |mouth_long_d = |mouth_long_m = |mouth_long_s = |mouth_long_EW = |mouth_elevation = 0 <!-- *** Tributaries *** --> |tributary_left = [[Kali Pa Sak]] |tributary_left1 = |tributary_right = [[Kali Sakae Krang]] |tributary_right1 = <!-- *** Free fields *** --> |free_name = |free_value = <!-- *** Map section *** --> |map = Chaophrayarivermap.png |map_size = |map_caption = Péta tlatah Kali Chao Phraya }} '''Chao Phraya''' ({{lang-th|แม่น้ำเจ้าพระยา}}, {{RTGS|''Maenam Chao Phraya''}}, {{IPA-th|mɛ̂ːnáːm tɕâːw pʰráʔ.jaː|pron}} utawa {{IPA-th|tɕâːw pʰra.jaː|}}, [http://www.forvo.com/word/chao_phraya_river#th rungokna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130614161655/http://www.forvo.com/word/chao_phraya_river#th |date=2013-06-14 }}) iku [[kali]] utama ing [[Thailand]] sing dawané watarar 372 kilomèter. Kali iki duwé enepan aluvial sing cendhèk lan sumebar ing dharatan Thailand. Aliran Chao Phraya mungkasi ingi [[Lempongan Thailand]]. ==Ètimologi== Ing akèh péta kuna Éropah, kali iki jenengé ''Menam'' utawa ''Mae Nam'' ([[Basa Thai]]: [[wikt:แม่น้ำ|แม่น้ำ]]), Basa Thai tumrap "kali". Englishman [[Herbert Warington Smyth|H. Warington Smyth]], sing dadi Dirèktur Departemèn Pertambangan ing Siam taun 1891-1896<ref>{{cite web |url= http://www.pinetreeweb.com/hw-smyth-five-years-00.htm |title= Introduction to Five Years in Siam |access-date= 1 Maret 2011 |author= Tamara Loos |date= 1 Dhésèmber 2002 |work= 1994 reprint |publisher= Pine Tree Web |quote= At the time of writing the "Introduction" to the 1994 reprint of Five Years in Siam, she was a Ph.D. candhidate in the Department of History at Cornell University. |archive-url= https://web.archive.org/web/20101219111750/http://pinetreeweb.com/hw-smyth-five-years-00.htm |archive-date= 2010-12-19 |url-status= dead }}</ref>, ngarujukmarang bukuné sing dibabar sepisanan ing taun 1898 minangka "the Me Nam Chao Phraya." <ref>{{cite book |title=Five Years in Siam : from 1891-1896 |last=Smyth |first=H. Warington |authorlink= |year=1994 |origyear=1898 |publisher=White Lotus |location=Bangkok |isbn=9748495981 |page= |pages= |url=http://www.pinetreeweb.com/hw-smyth-five-years-01.htm |access-date=1 Maret 2011 |chapter=I. The river and port of Bangkok |archive-url=https://web.archive.org/web/20101219111526/http://pinetreeweb.com/hw-smyth-five-years-01.htm |archive-date=2010-12-19 |url-status=dead}}</ref> [[Thai royal and noble titles#Chao Phraya|Thai royal and noble title ''Chao Phraya'']] bisa diterjemahaké minangka "[[Grand Duke]]". Ing média abasa Inggris ing Thailang, jeneng kali iki kerep sinebut Kali Raja-raja (''River of Kings'').<ref>{{cite web |url= http://www.speakingthai.com/stories/river%20king.htm |title= The River of Kings II: City of Angels |access-date= 3 Maret 2011 |publisher=Thai Stories |quote= "The River of Kings II-City of Angels", a light and sound musical }}</ref> [[Image:Wat Arun Bangkok View Photo Don Ramey Logan.jpg|thumb|left|Pemandhangan ing Kali Chao Phraya River ing kutha Bangkok.]] ==Géografi== Ilèn Kali Chao Phraya miwiti ing patemon antara kali [[Kali Ping|Ping]] lan [[Kali Nan|Nan]] ing [[Nakhon Sawan]] (uga ditepungi minangka Pak Nam Pho) ing [[Provinsi Nakhon Sawan]]. Sabanjuré kali iki mili mangidul sadawané 372&nbsp;km saka dhataran Thailand tengah menyang [[Bangkok]] lan [[Lempongan Thailand]]. Ing [[Provinsi Chainat|Chainat]], kali iki pecah dadi loro ya iku kali utama lan Kali [[Kali Tha Chin|Thai Chin]], sing sabanjuré mili sajajar karo kali utama lan tumuju menyang Lempongan Thailand watara 35&nbsp;km sakuloné kutha Bangkok ing [[Samut Sakhon]]. Ing tlatah dhataran cendhèk sing miwiti ing sangisoré Chainat dam, akèh kanal-kanal cilik sing diarani (''[[khlong]]'') mili saka kali utama. Khlongs kanggo irigasi kanggo sawah ing tlatah saubengé. ==Transportasi== [[File:2012.02.02 Chao Phraya Tourist Boat, One day River Pass.jpg|300px|right]] [[Kreteg]] utama sing nyebrangi The Kali Chao Phraya ana ing provinsi Bangkok: kreteg ril sepur [[Kreteg Rama VI|Rama VI]]; [[Kreteg Phra Pin-klao|Phra Pin-klao]] cedhak [[Grand Palace, Bangkok|Grand Palace]]; [[Kreteg Rama VIII|Rama VIII]], sawijining kreteg kabel ora simètri menara tunggal; [[Kreteg Rama IX|Rama IX]], kreteg kabel sèmi simètrik; lan [[Kreteg Mega]], péranganing Dalan Ubeng Indhustri. Ing Bangkok, Kali Chao Phraya minangka urat nadi transportasi utama tumrap jaringan bis banyu, fèri lan taksi banyu, sing diarani “buntut dawa” utawa longtails. Luwih saka parusahan 15 prau operasi ing kali iki lan ing kanal-kanal ing kutha. ==Anak kali== Anak kali utama saka Kali Chao Phraya ya iku Kali [[Kali Pa Sak|Pak Sak]], Kali [[Kali Sakae Krang|Sakae Krang]], Kali [[Kali Nan|Nan]] (karo kali kagandhèng ya iku Kali [[Kali Yom|Yom]]), Kali [[Kali Ping|Ping]] (kanthi kali cabangé ya iku Kali [[Kali Wang|Wang]]), lan Kali [[Kali Tha Chin|Thai Chin]].<ref name="RID River Gauges">{{cite web|url=http://157.82.150.160/GAME-T/GAIN-T/routine/rid-river/RIDstations.html|title=Royal Irrigation Department River Gauges Report|year=2002|publisher=RID Stations|accessdate=2008-07-20|archive-date=2009-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090814235239/http://157.82.150.160/GAME-T/GAIN-T/routine/rid-river/RIDstations.html|url-status=dead}}</ref><ref name="WorldWater">{{cite web|url=http://www.unesco.org/water/wwap/case_studies/chao_phraya/index.shtml|title=Chao Phraya River Basin (Thailand)|publisher=World Water Assessment Programme|accessdate=2008-07-20}}</ref><ref name="WorldWaterDetail">{{cite web|url=http://www.unesco.org/water/wwap/case_studies/chao_phraya/detailed_view.shtml|title=Detailed Map of the Chao Phraya River Basin (Thailand)|publisher=World Water Assessment Programme|accessdate=2008-07-20}}</ref> Saben anak kali (lan Kali Chao Phraya dhéwé) isih duwé cawang-cawang kali cilik sing karan ''khwae''. Kabèh anak kali mau, kalebu sing luwih cilik kaya khwae, ambangun pola wujud kaya wit-witan, kanthi cawang-cawang mili ngliwati amèh saben provinsi ing [[Thailand]] pérangan tengah lan lor.<ref name="RID River Gauges"/> None of the tributaries of the Chao Phraya extend beyond the nation's borders.<ref name="Google Earth">Google Earth</ref> Kali Nan lan Kali Yom mili amèh sajajar saka [[Phitsanulok]] menyang Chumsaeng ing saloring Provinsi Nakhon Sawan. Kali [[Kali Wang|Wang]] nggabung karo Kali Ping ing cedhak Sam Ngao, sawijining dhistrik ing [[Provinsi Tak]]. == Rujukan == {{reflist}} == Pranala njaba == {{Commons category|Chao Phraya|Chao Phraya River}} * [http://www.thailand.tv/watch/chao-phraya-river Video Guide to the Chao Phraya River] * [http://www.chaophrayaboat.co.th/ Chao Phraya River Express] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060210041118/http://www.chaophrayaboat.co.th/ |date=2006-02-10 }} * [http://www.unesco.org/water/wwap/case_studies/chao_phraya/index.shtml UNESCO World Water Assessment Program on the Chao Phraya] * [http://std.cpc.ku.ac.th/delta/conf/home2.htm Chao Phraya Delta Research and Reference Site] [[Kategori:Kali ing Thailand|Chao Phraya]] hk0g3ngx3ni7lksgomv36zbtmvhplpg Universal Serial Bus 0 73692 1761620 1651582 2026-11-15T04:38:48Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761620 wikitext text/x-wiki {{Infobox connector |name=Universal Serial Bus |type=Computer Hardware Bus |image= |logo=[[Gambar:Certified USB.svg|200px]] |caption= Original logo |designer=[[Ajay Bhatt]], [[Intel]]<ref>{{Cite news| url=http://www.cnn.com/2010/TECH/02/04/ajay.bhatt.usb.inventor/index.html | work=CNN | title=USB inventor is tech's unlikely 'rock star' - CNN.com | accessdate=2010-05-27 | date=2010-02-04}}</ref><ref>{{cite web|title=USB.org: Welcome|url=http://www.usb.org/home|publisher=USB Implementers Forum, Inc.|accessdate=2009-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110208121819/http://www.usb.org/home|archive-date=2011-02-08|url-status=dead}}</ref> |design_date=Januari 1996 |manufacturer= Intel, Compaq, Microsoft, NEC, Digital Equipment Corporation, IBM, Nortel |production_date= |superseded=[[Serial port]], [[Parallel port]], [[Game port]], [[Apple Desktop Bus]], [[PS/2 connector]] |superseded_by= |superseded_by_date= |external=Yes |hotplug=Yes |length= 5 metre (maximum) |width=11.5&nbsp;[[millimeter|mm]] (A-plug), 8.45&nbsp;[[millimeter|mm]] (B-plug), |height=4.5&nbsp;[[millimeter|mm]] (A-plug), 7.78&nbsp;[[millimeter|mm]] (B-plug, pre-v3.0) |electrical=5 volt [[Direct current|DC]] |ground=Dedicated Pin and Shield |maximum_voltage=5 [[volts]] |maximum_current=500-900 [[milliamp|mA]] @ 5&nbsp;V (depending on version) |data_signal=Packet data, defined by specifications |data_bit_width=1 bit |data_bandwidth=1.5/12/480/4000 [[Megabit|Mb]]/s (depending on version) |data_devices=127 |data_style=[[Serial communication|Serial]] |cable=4 wires (or 8 wires in USB 3.0 version) |physical_connector=Unique |num_pins=4 (or 8 in USB 3.0 version) (1 supply, 2 data, 1 ground) (plus additional 4 for SuperSpeed technology in USB 3.0 version) |pinout_col1_name= |pinout_col2_name= |pinout_image=[[Gambar:USB.svg|200px]] |pinout_caption=The standard USB A plug (left) and B plug (right) |pin1= V<sub>CC</sub> (+5&nbsp;V) |pin1_name= |pin2=Data- |pin2_name= |pin3=Data+ |pin3_name= |pin4=Ground |pin4_name= |pinout_notes= }} [[Gambar:USB icon.svg|thumb|right|alt=Large circle is left end of horizontal line. The line forks into three branches ending in circle, triangle and square symbols.|The basic USB ''trident'' logo; each released variant has a specific logo variant{{Clarify|date=March 2011}}]] [[Gambar:USB TypeA Plug.JPG|thumb|right|A USB Standard Type A plug, the most common [[USB#Connector types|USB plug]]]] [[Gambar:EBusb ports.JPG|thumb|right|In-built USB female sockets on a Sony Vaio E series laptop]] '''Universal Serial Bus''' ('''USB''') iku siji spésifikasi<ref>{{cite web|title=About USB-IF|url=http://www.usb.org/about|publisher=USB Implementers Forum, Inc.|accessdate=2009-11-04}}</ref> kanggo nganakaké komunikasi antara peralatan lan host controller (racaké wujud personal komputer), kang wis nggantèkaké <!--supersede? surely not "kill"--> warna-warna antarmuka kang ana sadurungé kaya ta [[serial port|serial]] lan [[parallel port]]. USB bisa ngubungaké piranti-piranti komputer kaya <!--This is not meant to be a complete list-->[[mouse]], [[keyboard]], [[kodhak digital]], [[printer]], [[portable médhia player|médhia player]], [[USB flash drive|flash drive]], Network Adapter, lan cakram [[external hard drive]]<!--This is not meant to be a complete list-->. Tumrap piranti-piranti mau, USB wis dadi sarana penghubung standar. == Rujukan == {{Reflist|30em}} == Pranala njaba == {{Commons category|USB}} {{Wikibooks|Serial Programming:USB Technical Manual|USB connectors}} * [http://www.usb.org/ USB official website (USB Implementers Forum, Inc.)] ** [http://www.usb.org/developers/docs/ USB specifications and other documents] * [http://microembeded.blogspot.com/2011/04/usbasp-usb-programmer-for-atmel-avr.html Atmel AVR USBasp USB Port Programmer] * [http://download.intel.com/technology/usb/UHCI11D.pdf Intel Universal Host Controller Interface (UHCI)] * [http://pinoutsguide.com/Slots/usb_3_0_connector_pinout.shtml USB 3.0 Standard-A, Standard-B, Powered-B connectors pinouts] * [http://www.agilent.com/find/USB]{{Pranala mati|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Basic computer components}} {{Computer-bus}} [[Kategori:USB|*]] [[Kategori:1996 introductions]] <!-- interwiki --> ngv728jjqdr8wwl1vnt3tchl6fgi1hw Johor Bahru 0 74534 1761533 1587282 2026-11-14T15:33:57Z ~2026-59397-43 75475 /* Pranala njaba */ 1761533 wikitext text/x-wiki [[File:Johor Bahru city in 2015.jpg|thumb|Johor Bahru]] '''Johor Bahru''' (uga diéja '''Johor Baru''' lan '''Johore Bahru''', lan racaké dicekak '''JB''') iku jeneng [[kutha krajan]] [[praja Malaysia|praja]] [[Johor]] ing [[Malaysia]], dumunung ing sisih kidul [[Ujung Malaysia]]. Jeneng "Johor Bahru" uga tegesé [[wewengkon metropolitan]] ing saubengé. Minangka siji kutha, Johor Bahru iku kutha gedhé dhéwé kaloro ing Malaysia sawisé [[Kuala Lumpur]]. == Pranala njaba == {{Commons|Johor Bahru}} * {{ms}} [http://www.mbjb.gov.my/ Pamaréntah Kota Johor Bahru] {{Johor}} {{Authority control}} [[Kategori:Kutha ing Malaysia]] [[Kategori:Johor]] tf0s35nw6ws899w0emfmo0gd2jnvuxt Boaz Solossa 0 76511 1761545 1406283 2026-11-14T16:32:01Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761545 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football biography 2 |playername = Boaz Solossa |image = [[Gambar:Boaz.jpg|250px]] |fullname = Boaz Theofilius Erwin Solossa |dateofbirth = {{birth date and age|1986|3|16}} |cityofbirth = {{Flagicon|Indonésia}} [[Sorong]], [[Papua Barat]] |countryofbirth = [[Indonésia]] |height = 175 cm |nickname = Boaz |position = [[Penyerang]], [[Penyerang Sayap]] |currentclub = [[Persipura Jayapura]] |clubnumber = 86 |youthyears1 = 1998-1999 |youthclubs1 = [[PS Putra Yohan Sorong]] |youthyears2 = 2000-2001 |youthclubs2 = [[Perseru Jayapura|Perseru]] |youthyears3 = 2002-2004 |youthclubs3 = [[Tim PON Papua]] |currentclub = [[Persipura Jayapura]] |clubnumber = 86 |years1 = 2005- |clubs1 = [[Persipura Jayapura|Persipura]] |caps1 = 131 |goals1 = 97 |nationalyears1 = 2007 |nationalyears2 = 2004- |nationalteam1 = [[Indonésia U-23]] |nationalcaps1 = |nationalgoals1 = |nationalteam2 = [[Indonésia]] |nationalcaps2 = 19 |nationalgoals2 = 6 |pcupdate = [[27 September]] [[2010]] |ntupdate = [[27 September]] [[2010]] }} '''Boaz Solossa''' ({{lahirmati||16|3|1986}}) ya iku juru main [[bal-balan]] saka [[Persipura Jayapura|Persipura]], kelompok [[bal-balan]] ing [[Indonésia]]. Boaz ing Persipura dadi ''penyerang tengah'' utawa ''penyerang sayap''.<ref name="internet1">[http://www.goal.com/id-ID/news/1391/superliga-indonesia/2008/11/23/978382/profil-sepuluh-hal-menarik-tentang-boaz-salossa Profil dan Kontroversi www.goal.com]</ref> Boaz nalika bal-balan manggon ana ing pérangan kiwa-lapangan tengah.<ref name="internet2">{{Cite web |url=http://www.pssi-football.com/id/index.php |title=Boaz @PSSI www.pssi-football.com |access-date=2012-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100915142615/http://www.pssi-football.com/id/index.php |archive-date=2010-09-15 |url-status=dead}}</ref> Kangmase, [[Ortizan Solossa|Ortizan]], uga dadi juru main [[bal-balan]] kang saiki uga main bareng ana ing tim [[Persipura Jayapura|Persipura]].<ref name="internet2"/> Paman Boaz, [[JP Solossa]] ya iku mantan [[Gubernur]] [[Papua]].<ref name="internet2"/> Boaz tau diwènèhi jejuluk ''anak ajaib'', nalika digawa déning [[Peter Withe]] lan bisa nontonake penampilan kang apik ana ing Ho Chi Minh, nalika boaz main ing [[Tim nasional bal-balan indonesia|Tim Nasional Indonésia]] ana ing ajang [[Piala Tiger 2004]].<ref name="internet2"/> Boaz dikenal karo kemampuane kanggogawé ngontrol bal, tendangan [[sikil]] kiwa kang banter, akurasi sikil kiwa lan sikil tengen kang apik, kecepatan, visi penyerangan, lan naluri kanggo gawé gol.<ref name="internet2"/> Boaz duwé rupa kang meh pada karo kangmase ya iku [[Ortizan Solossa|Ortizan]], kang uga dadi juru main bal-balan profésional kang ndadekaek akèh wong kang salah nalika ketemu juru main loro iki.<ref name="internet2"/> Ana ing tengah-tengah kariere kang lagi munggah, Boaz tau ngalami cedera serius kang gawé Boaz meh pensiun saka bal-balan kanggo saklawase.<ref name="internet2"/> Cedera sikil tugel nalika mbela [[Tim nasional bal-balan Indonésia|Tim Nasional Indonésia]] nglawan [[Tim Nasional Bal-balan Hong Kong|Tim Nasional Hong Kong]] ana ing ajang internasional.<ref name="internet2"/> Tetandhingan kang rampung kanthi scor 3-0 kanggo [[Tim nasional bal-balan indonesia|Tim Nasional Indonésia]].<ref name="internet2"/> == Cathetan suku == {{reflist}} [[Kategori:Ulah raga]] {{stub}} o7vkddndrrp4b0c9m7nv2ox46arx3jk Brachiosaurus 0 76831 1761546 1655330 2026-11-14T16:37:37Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761546 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Brachiosaurus'' | fossil_range = [[Late Jurassic]], {{Fossil range|154|153}} | image = FMNH Brachiosaurus.JPG | image_width = 250px | image_caption = Mounted skeleton cast, [[Field Museum of Natural History]] | regnum = [[Sato kéwan|Animalia]] | phylum = [[Chordate|Chordtata]] | classis = [[Reptilia]] | superordo = [[Dinosaur]]ia | ordo = [[Saurischia]] | infraordo = [[Sauropoda]] | familia = [[Brachiosauridae]] | genus = '''''Brachiosaurus''''' | genus_authority = [[Elmer S. Riggs|Riggs]], 1903 }} ''''Brachiosaurus'''({{pron-en|ˌbreɪk.i‿əˈsɔːr.əs}}) ya iku jinis [[dinosaurus]] [[sauropoda]] saka jaman [[Jurassik]] kang tinemu ing laladan [[Amerika Lor]]. Brachiosaurus iki sepisanan dijlèntrèhaké déning [[Elmer S. Riggs]] ing taun 1903 saka [[fosil]] sing tinemu ing Grand River Canyon (saiki [[Kali Colorado]]) ing [[Colorado]] sisih kulon, ing nagara [[Amérikah Sarékat]]. == Rujukan == {{reflist}} == Pranala njaba == {{Wiktionary|Brachiosaurus}} {{Commons|Brachiosaurus|Brachiosaurus}} * [http://www.fieldmuséum.org/muséum_info/press/press_brachiosaurus.htm Expect awe-struck travelers]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, from the Field Museum. (O'Hare airport mount) * [https://web.archive.org/web/20110814161708/http://dinosaurier-info.de/animals/dinosaurs/pages_b/brachiosaurus.php Dinosaurier-info], fact-sheet with picture (in German) * Benes, Josef. ''[https://web.archive.org/web/20080505233500/http://homepage.mac.com/doubtboy/Burian.html Prehistoric Animals and Plants]'': old-fashioned illustration of ''Brachiosaurus'', bottom left. * [http://www.life-of-science.net/evolution/news/swallowing-food-made-dinosaurs-that-big.html Why was Brachiosaurus that big? Short summary of a peer review paper] * ''[https://dinosaurgeek.com/sauropods/brachiosaurus/ Brachiosaurus]'' at DinoData * [http://internt.nhm.ac.uk/jdsml/nature-online/dino-directory//detail.dsml?Genusqtype=starts+with&disp=gall&identifier=brach&sort=Genus&dataHeaderText_EX=dinosaurs+beginning+with+%27B%27&Genus=B&beginIndex=6&listPageURL=nameAZ%2edsml%3fGenusqtype%3dstarts%2bwith%26disp%3dgall%26sort%3dGenus%26Genus%3 dB ''Brachiosaurus'' (Natural History Museum)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071020123249/http://internt.nhm.ac.uk/jdsml/nature-online/dino-directory/detail.dsml?Genusqtype=starts+with&disp=gall&identifier=brach&sort=Genus&dataHeaderText_EX=dinosaurs+beginning+with+%27B%27&Genus=B&beginIndex=6&listPageURL=nameAZ.dsml%3FGenusqtype%3Dstarts+with%26disp%3Dgall%26sort%3DGenus%26Genus%253 |date=2007-10-20 }} 7qahmz9okkj33aq0ypuuowh351ppv94 PSSI 0 77493 1761586 1716161 2026-11-14T23:16:00Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761586 wikitext text/x-wiki '''Persatuan Sepak Bola Seluruh Indonésia''', kang disingkat '''PSSI''', yaiku punjere [[organisasi]] kang ngurusi babagan [[ulah raga|olah raga]] [[bal-balan]] ing [[Indonésia]].<ref name="internet1">{{Cite web |url=http://www.pssi-football.com/id/index.php |title=www.pssi-football.com |access-date=2012-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100915142615/http://www.pssi-football.com/id/index.php |archive-date=2010-09-15 |url-status=dead}}</ref> PSSI diresmikake nalika tanggal [[19 April]] [[1930]] kangthi jeneng ''Persatuan Sepak Raga Seluruh Indonésia''. Ketuwa umum kang pisannan ya iku [[Soeratin Sosrosoegondo|Ir. Soeratin Sosrosoegondo]].<ref name="internet1"/> PSSI melu dadi kanggotan karo [[Fédération Internationale de Football Association|FIFA]] nalika taun [[1952]], banjur lumebu ing [[AFC]] nalika taun [[1954]].<ref name="internet1"/> PSSI miwiti kompetisi [[Liga Indonésia]] wiwit taun [[2005]], PSSI uga nganakake [[Piala Indonésia]]. Ketuwa Umum PSSI wiwit tanggal 16 Februari 2023 ya iku [[Erick Thohir]].<ref name="internet1"/> == Sajarah == Ana ing pungkasan taun 1920, tetandhingan ''voetbal'' utawa bal-balan sok kali dianakake kanggo ngramekake pasar malem.<ref name="internet2">[http://www.the-afc.com/en/inside-afc/member-associations/748-member-associations/343-football-association-of-indonesia www.the-afc.com]</ref> Tetandhingan dilakokake nalika dina wis lumebu wayah sore.<ref name="internet2"/> Sebenare saliyané bal-balan, bangsa eropah uga kalebu bangsa Walanda uga manuhaké ulah raga liya kaya [[kasti]], [[bal tangan]], [[langi]], [[tenis]], lan [[hoki]].<ref name="internet2"/> Nanging, kabèh jinis ulah raga mau dibatesi kanggo kalangan Éropah, Walanda, lan Indo.<ref name="internet2"/> Alhasil bal-balan kang paling disenengi amarga ora mbutuhake panggon kang mirunggan lan wong-wong pribumi uga olèh main bal-balan.<ref name="internet2"/> Lapangan Singa ([[Lapangan Banteng]]) dadi seksi nalika wong Walanda nganakake tetandhingan panca lomba (''vijfkam'') lan ''tienkam'' (dasa lomba).<ref name="internet2"/> Khusus kanggo bal-balan, saradhadhu ana ing tangsi-tangsi militèr kang asring tanding.<ref name="internet2"/> == Cathetan suku == {{reflist}} [[Kategori:Organisasi ulah raga Indonésia]] [[Kategori:Bal-balan ing Indhonésia]] {{Stub}} 7cw47k5n0qsjpw01ag3vs0nsfhe7w35 Geisha 0 77741 1761567 1750278 2026-11-14T18:30:11Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761567 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Hisano.jpg|thumb|]] '''''Geisha''''' ([[basa Jepang]]:芸者 "seniman") ya iku [[seniman]]-[[penghibur]] (''entertainer'') tradhisional [[Jepang]]. Tembung [[geiko]] dianggo ing [[Kyoto]] kanggo nyebut pawongan iku. Geisha umum banget nalika abad kaping-18 lan abad kaping-19, lan isih ana nganti tekan sepréné, sanajan gunggungé ora akèh. "Geisha" dilafalaké sajeroning [[basa Inggris]]:{{IPA|/ˈgeɪ ʃa/}} (''"gei-" '' - ''"may"''). Ing [[Kansai]], istilah "''geiko''" (芸妓) lan geisha awal "maiko" (舞妓) dipigunakaké wiwit [[Restorasi Meiji]]. Istilah "maiko" mung dipigunakaké ing dhistrik Kyoto. Pangucapan {{IPA|ˈgi ʃa}} (''"gei-"'' - ''"key"'') utawa "kenya geisha" umum dipigunakaké nalika mangsa pendhudhukan [[Amérika Sarikat]] ing [[Jepang]], ngandhut konotasi [[prostitusi]]. Ing [[Républik Rakyat Cina]], tembung sing dipigunakaké ya iku "yiji". Geisha sinau akèh wangun seni sajeroning kauripané, ora mung kanggo ngibur pelanggan nanging uga kango kauripané. Omah-omah geisha ("Okiya") nggawa kenya-kenya sing akèh-akèhé asalé saka kulawarga miskin lan banjur nglatih kenya-kenya mau. Samangsa bocah, geisha asring nyambut gawé minangka réwang, banjur minangka geisha awal (''maiko'') suwéné mangsa pelatihan. == Uga delengen == * [[Kisaeng]], geisha Koréa * [[Sayuki (紗幸)]], geisha Kulon non-Jepang pisanan == Pranala njaba == {{commons}} * Documentary Art Photography of Real Geisha by "[http://www.naogino.to/exhibitions/index_e.html Naoyuki Ogino] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070813162516/http://www.naogino.to/exhibitions/index_e.html |date=2007-08-13 }}''" * Many pictures of a REAL Geisha and Maiko"''[http://www.japanphotos.info/ Photo Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101109011355/http://www.japanphotos.info/ |date=2010-11-09 }}''" * Japanese Geisha "''[https://web.archive.org/web/20101016055712/http://www.japanlinked.com/about_japan/geisha.html Information on Geisha, Maiko, and médhia clips of their life]''" * Cohen, Kathleen, "''[http://oldworld.sjsu.edu/asiangate/floating_world/geishah.html Geisha History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050310104524/http://oldworld.sjsu.edu/asiangate/floating_world/geishah.html |date=2005-03-10 }}''". School of Art and Design. [[San José State University]]. * Patterson, Sofia, "''[http://www.sofieloafy.net/geishamain.htm Karyukai] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060424075107/http://www.sofieloafy.net/geishamain.htm |date=2006-04-24 }}''" * Dorda, Cristina, "''[http://www.geigi-gakko.castillejo.org Geigi Gakko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140811071308/http://www.geigi-gakko.castillejo.org/ |date=2014-08-11 }}''" * Ichimame, "''[http://ichi.dreamblog.jp/ Maiko Blog in Japanese and English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061114004752/http://ichi.dreamblog.jp/ |date=2006-11-14 }}''" * [http://fbphoto.ca/index.php?page=galerie&lang=en&section=Japon&serie=Geisha&view=1 Geisha Photo Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101017094625/http://fbphoto.ca/index.php?page=galerie&lang=en&section=Japon&serie=Geisha&view=1 |date=2010-10-17 }} * [http://babibubebo.com/2006/10/05/geisha-and-maiko/ Geisha and Maiko] * [http://gojapan.about.com/cs/japanesegeisha/a/geisha1.htm Japanese Geisha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071110005042/http://gojapan.about.com/cs/japanesegeisha/a/geisha1.htm |date=2007-11-10 }} * [http://www.whatever.net.au/~amaya/geisha/ Geisha information site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730101702/http://geishaofjapan.com/ |date=2013-07-30 }} * [http://marian.creighton.edu/~marian-w/academics/english/japan/geisha/geisha.html Geisha of Japan site] * [http://working.in-japan.jp/2007/05/modern_day_geisha.html Modern Day Geisha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071218195119/http://working.in-japan.jp/2007/05/modern_day_geisha.html |date=2007-12-18 }} * [http://mith.ru/treasury/natio/japan/morita.htm Geisha and Maiko on Haruyo Morita's artwoks] * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/this_world/4271655.stm Coming of Age - Yukina: Japan. BBC documentary about a modern young woman who wishes to train to be a geisha.] * [http://www.myspace.com/geishanoiseresearchgroup Geisha (Noise Rock Band) at MySpace] [[Kategori:Budaya Jepang]] [[Kategori:Masarakat Jepang]] {{budaya-stub}} s3jeseim1mfx519x9jaz0k92lg74rxj Sun Yat Sen 0 80766 1761614 1650240 2026-11-15T03:33:55Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761614 wikitext text/x-wiki {{Infobox_President | name=Sun Yat-sen <br /> 孫文 / 孫中山 / 孫逸仙 | nationality=[[Républik Cina]] | image=Sunyatsen1.jpg | order=[[Présidhèn Républik Cina|Présidhèn Républik Cina Sauntara]] | term_start=[[1 Januari]] [[1912]] | term_end=[[1 April]] [[1912]] | predecessor= | successor=[[Yuan Shikai]] (présidhèn pisanan) | birth_date=[[12 November]] [[1866]] | birth_place=[[Zhongshan|Xiangshan]], [[Guangdong]], [[Cina]] | death_date={{death date and age|1925|3|12|1866|11|12}} | death_place=[[Beijing]], [[Cina]] | spouse=[[Lu Muzhen]] (1885-1915) <br /> [[Soong Ching-ling]] (1915-1925) | party=[[Kuomintang]] (KMT) | alma_mater=[[Hong Kong College of Medicine for Chinese]] | occupation=[[Dhokter]], [[Pulitikus]], [[Révolusionèr]], [[Panulis]] | religion=[[Kristen]]<ref>Soong, (1997) p. 151-178</ref> | vicepresident=[[Li Yuanhong]] ([[1 Januari]]-[[1 April]] [[1912]]) }} '''Sun Yat-Sen''' ([[Hanzi]]: 孫逸仙, [[Hanyu Pinyin|Pinyin]]: Sūn Yì-xian, {{lahirmati||12|11|1866||12|3|1925}}) iku pamimpin kang dadi punjeré révolusi [[Cina|Républik Rakyat Cina]] lan diakoni kanthi wiyar minangka Bapak Nagara Cina Modhèrn, ing Cina dharatan uga ing [[Taiwan]].<ref>[http://www.notablebiographies.com/St-Tr/Sun-Yat-Sen.html www.notablebiographies.com]</ref> Nalika iku, [[Cina|Républik Rakyat Cina]] dipréntah déning [[raja]] kang maréntah kaya [[déwa]]. Sun Yat-Sen percaya yèn Cina perlu ditata kanthi cara anyar kanthi [[révolusi]]. Nalika taun [[1895]], dhèwèké ngraman ing [[Kanton]], nanging bisa dikalahaké. Yèn diétung dhèwèké nglakoni ping sewelas révolusi marang [[Wangsa Qing]] lan akiré bisa ngalahaké kakaisaran, lan kaisar mènèhaké jabatané. Banjur Cina malih dadi Républik Cina nalika taun [[1911]] kang diyasa déning Sun Yat-Sen. Dhèwèké iku sing ngedegaké [[parté]] kang tuwa dhéwé ing sajarah modhèren Cina, [[Kuomintang]] (KMT). Dhèwèké dadi présidhèn nalika taun [[1912]], lan nalika taun [[1923]]-[[1925]]. Nalika taun [[1925]], Sun Yat-Sen mati ing Cina. Telung taun sabubaré iku, [[Chiang Kai-shek]], Salah siji saka pandhukungé kapilih dadi présidhèn. Kanggo mèngeti jasané Sun Yat-Sen, diyasa yasan kang arané Balai Pèngetan Dr. Sun Yat-sen (Hanzi: 國父紀念館, [[basa Inggris]]: National Dr. Sun Yat-sen Memorial Hall) kang isiné kanggo punjeré [[kabudayan]] lan [[kasenian]]. [[Gambar:Sun Yat-sen 1924 Guangzhou.jpg|thumb|220px|thumb|Sun Yat-sen.]] == Cathetan sikil == {{reflist}} == Pranala njaba == * [https://web.archive.org/web/20030423001023/http://www.president.gov.tw/1_roc_intro/e_xpresident/index.html ROC Government Biography] * [http://sunyatsen.hawaii.org Dr. Sun Yat-Sen Foundation of Hawaii: A virtual library on Dr. Sun in Hawaii including sources for six visits] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050301005926/http://sunyatsen.hawaii.org/ |date=2005-03-01 }} * Dr. Sun Yat-sen's "immigration" into the US with his successfully claimed (but of course illicit) "Certificate of Hawaiian birth" [http://www.naatanet.org/separatelivesbrokendreams/sunintro1.html NARA Government documents] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050831172058/http://www.naatanet.org/separatelivesbrokendreams/sunintro1.html |date=2005-08-31 }} cf. also [http://sunyatsen.hawaii.org/english/visits/fifth/index.html Dr. Sun Yat-sen Foundation Hawaii, 5th visit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050311040856/http://sunyatsen.hawaii.org/english/visits/fifth/index.html |date=2005-03-11 }} * [http://xml.lib.hku.hk/syshk/index.jsp Sun Yat-sen in Hong Kong, from HKU website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607065439/http://xml.lib.hku.hk/syshk/index.jsp |date=2007-06-07 }} {{kotak wiwit}} {{succession box|before=-|after=[[Yuan Shikai|Yuan Shi-kai]]|title=[[Présidhèn Républik China]]|years=[[1 Januari]] [[1912]]–[[1 April]] [[1912]]}} {{succession box|before=-|after=[[Chiang Kai-shek]]|title=[[Ketua Parté Kuomintang]]|years=[[1894]]–[[1925]]}} {{kotak selesai}} [[Kategori:Lair 1866]] [[Kategori:Pati 1925]] [[Kategori:Tokoh Républik Cina]] [[Kategori:Présidhèn Cina]] 2o71g8ezxoavvisqv5zq99r41dij3zo Taman Putroe Phang 0 80805 1761629 1672649 2026-11-15T08:11:28Z ~2026-59397-43 75475 /* */ 1761629 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Gunongan Putroë Phang.JPG|thumb|Gunongan]] [[Gambar:Kandang Taman Ghairah.JPG|thumb|Kandang Taman Ghairah]] '''Taman Putroe Phang''' inggih punika satunggalipun taman ingkang dipunyasa déning [[Sultan Iskandar Muda]] ([[1608]]-[[1636]]<ref name="internet1">[http://acehpedia.org/Taman_Putroe_Phang '''Taman Putroe Phang'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090302042922/http://www.acehpedia.org/Taman_Putroe_Phang |date=2009-03-02 }} dipunundhuh tanggal 10 September 2011)</ref>, dunungipun wonten ing wewengkon kompleks Pura Sultan Acèh ing Kutha [[Banda Acèh]].<ref name="internet1"/><ref name="buku1"/> Taman punika dipundamel kanggé sang permaisuri Sultan Iskandar Muda ingkang namanipun [[Putroe Phang]] ingkang tegesipun ''Putri Pahang'', Putri Pahang asalipun saking wewengkon [[Pahang]], ing nagari [[Malaysia]].<ref name="buku1">[Suhada, Ichsan (lan kanca-kanca). 2009. ''Pesona Indonesia; Pariwisata, Budaya dan Sosial (Lebih Dekat Mengenal Pulau Sumatra''. Surabaya:Bintang Ilmu;kaca 69-70]</ref> Wonten ing salebetipun Taman Putroe Phang wonten ''pintoe khop'' ingkang kalebet satunggalipun lawang ingkang nyambungaken pura kaliyan Taman Putroe Phang ingkang wujudipun kubah.<ref name="buku1"/> ''Pintoe Khop'' punika kalebet satunggalipun papan kanggé istirahat Putri Phang. Ing mriki dayang-dayang masuh [[rambut|rikmanipun]] sang permaisuri.<ref name="buku1"/> Wonten ing mriki ugi wonten kolam kanggé sang permaisuri keramas lan siram kembang.<ref name="buku1"/> ''Pintoe Khop Putroe'' dipunyasa nalika wekdal panguwaosipun sultan Iskandar Muda, Pintoe Khop punika lawang ''penghubung'' pura kaliyan Taman Putroe Phang.<ref name="buku1"/> Ing Taman Putroe Phang wonten satunggalipun wangunan unik, ingkang namanipun ''Gunongan''.<ref name="buku1"/> Gunongan kasebat dipundamel mèmper kaliyan paredèn-paredèn ingkang wonten ing [[Pahang]], [[Malaysia]].<ref name="buku1"/> Wangunan punika dipundamel amargi panyuwunipun sang Permaisuri piyambak, ingkang tansah ngraos kapang kaliyan kampungipun, Pahang ingkang dhaérahipun punika kathah siti awujud [[paredèn]].<ref name="buku1"/> == Cathetan suku == {{reflist}} == Pranala njawi == [http://acehpedia.org/Taman_Putroe_Phang '''Taman Putroe Phang'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090302042922/http://www.acehpedia.org/Taman_Putroe_Phang |date=2009-03-02 }} {{Commons category|Gunongan}} {{Situs Warisan Donya ing Indonesia}} [[Kategori:Artikel mawa basa krama]] {{stub}} hdvsefdpswq0lucvt1mzpke18nrg4yp Binhad Nurrohmat 0 88739 1761543 1751794 2026-11-14T16:27:31Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761543 wikitext text/x-wiki '''Binhad Nurrohmat''' (lair ing [[Lampung]], [[1 Januari]] [[1976]]) ya iku [[sastrawan]] [[Indonesia]]. Penyair lan eseis iki digedhèkaké ana [[Yogyakarta]]. == Pendhidhikan == Dhèwèké tau ngudi kawruh ana [[madrasah]], pesantren, lan [[sekolah]]an. == Kagiyatan == Binhad nulis [[puisi]] lan [[esai]] ing buku padinan lan medhiya massa kawit isih cilik. Sajak-sajake diterjemahake ana ing basa Inggris déning Marshall Clark, pengajar, lan panalitèn [[sastra Indonesia]] saka Universitas Deakin Australia. Ing mangsa panas, mangsa rontok, lan mangsa atis 2008 dadi ''visiting writer'' ing Ujung Koréa. == Karya-karya == * ''Kuda Ranjang'' (kumpulan sajak, [[2004]]) * ''Bau Betina'' (kumpulan sajak, [[2007]]) * ''Sastra Perkelaminan'' (kumpulan esai, 2007) * ''Demonstran Sexy'' (kumpulan sajak, [[2008]]) * ''The Bed Horse, Kuda Ranjang'' (kumpulan sajak dwibasa Inggris-Indonesia, basa Inggris diterjemahake [[Marshall Clark]], 2008) == Réferènsi == Binhad Nurrohmat. 2007. ''Sastra Perkelaminan''. Lamongan: Pustaka Pujangga. == Pranala njaba == * [http://www.sastra-indonesia.com/2009/02/9-pertanyaan-untuk-binhad-nurrohmat-tubuhku-adalah-kebudayaanku/ 9 Pertanyaan untuk Binhad Nurohmat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110414150911/http://sastra-indonesia.com/2009/02/9-pertanyaan-untuk-binhad-nurrohmat-tubuhku-adalah-kebudayaanku/ |date=2011-04-14 }} * [http://www.lpmhayamwuruk.com/2009/04/binhad-nurrohmat-saya-tak-ingin-terpenjara-oleh-apapun/ Binhad Nurrohmat: Saya Tak Ingin Terpenjara oleh Apa pun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090421190419/http://www.lpmhayamwuruk.com/2009/04/binhad-nurrohmat-saya-tak-ingin-terpenjara-oleh-apapun/ |date=2009-04-21 }} * [https://web.archive.org/web/20160310092816/http://www.jurnalnasional.com/?media=KR&cari=binhad%2520nurrohmat&rbrk=&id=86913&detail=OASE%2520BUDAYA Sikap Puisi dalam Dhimènsi Ruang Publik] [[Kategori:Lair 1976]] [[Kategori:Sastrawan Indonésia]] 9efugf58le3ipachevbhpqhtzxmzyfp Frigia 0 93269 1761566 1459924 2026-11-14T18:21:55Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761566 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Turkey ancient region map phrygia.gif|jmpl|255px|Lokasi Frigia.]] '''Frigia''' ({{lang-el|Φρυγία}}) ya iku kerajan ning pérangan kulon [[Anatolia]] kang saiki dadi nagara [[Turki]]. Bangsa Frigia sadurungé urip ning [[Balkan]] Kidul; miturut Herodotus, kanthi jeneng [[Bryges]](/Briges), diganti dadi Phruges sawisé migrasi pungkasan menyang Anatolia ngliwati [[Hellespont]]. Nagara Frigia bangkit ning abad ke-8 SM kanthi kutha krajan ning [[Gordium]]. Sasuwene periode iki, Frigia jembarake kekuwasane menyang wétan. == Pranala njaba == {{Commons|Phrygia}} * [http://www.ancientanatolia.com/historical/phrygian_period.htm Phrygian Period in Anatolia] * [https://web.archive.org/web/20180926085901/http://encyclopedia.jrank.org/PER_PIG/PHRYGIA.html 1911 Encyclopedia Britannica] [[Kategori:Anatolia]] {{sajarah-stub}} aq9c09hmmlxni7vyjy4qf52sqharyhd Arkia Israel Airlines 0 95922 1761535 1753160 2026-11-14T15:39:34Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761535 wikitext text/x-wiki {{Infobox Airline | airline=Arkia <br />ארקיע<br />خطوط أركيا | logo=Arkia_israel.gif‎ | logo_size= | fleet_size=9 (+9 pesanan) | destinations=17 | IATA=IZ | ICAO=AIZ | callsign=ARKIA | parent=[[Jordache]] Enterprises (75%) | company_slogan= | founded=1949 (sebagai Israèl Inland Airlines) | headquarters= [[Papan Anggegana Dov]]<br />[[Tel Aviv]], [[Israèl]] | bases=[[Papan Anggegana Internasional Ben Gurion]]<br />[[Papan Anggegana Eilat]]<br />[[Papan Anggegana Internasional Ovda]]<br />[[Papan Anggegana Sde Dov]] | focus_cities= | frequent_flyer= | lounge= | key_people=Gadi Tepper ([[CEO]]) | alliance= | security_features= | website=[http://www.arkia.com/ www.arkia.com] }} '''Arkia Israèl Airlines''' ({{lang-he|ארקיע}}, {{lang-ar|خطوط أركيا}}), racaké cukup ingaran '''Arkia''' ya iku [[maskapé penerbangan]] kang duwé kantor punjer ing [[Papan Anggegana Dov]] ing [[Tel Aviv]], [[Israèl]].<ref>"Directory: World airlines." ''[[Flight International]]''. 16–22 March 2004. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/2004/2004-09%20-%200090.html?search=Arkia 88].</ref> Maskapé iki wujud kang gedhé dhéwé kapindho ing [[Israèl]] kanti ngoperasikaké penerbangan kanti jadwal domestik lan internasional bebarengan karo penerbangan charter tumuju destinasi ing [[Éropa Barat]] lan wewengkon [[Mediterania]]. Arkia uga ngoperasikake sejumlah penerbangan sak jaba papan anggegana [[Papan Anggegana Sde Dov|Papan Anggegana Tel Aviv-Sde Dov]], [[Eilat]], lan [[Papan Anggegana Internasional Ovda]].<ref name="FI">{{cite news | title= Directory: World Airlines | work= [[Flight International]] | page= 77 | date= 2007-03-27}}</ref> == Sajarah == [[Gambar:Arkia de Havilland Canada DHC-7 4X-AHH.jpg|left|thumb|Arkia [[De Havilland Canada Dash 7]] parkir di [[Papan Anggegana Eilat]], Israèl. (2003)]] [[Gambar:Arikia 4x-bac.jpg|180px|thumb|Arkia ngoprasikake hèlikopter sipil Israèl kapisan. Oktober, 1959]] [[Gambar:Arkia B753 4X-BAW.jpg|thumb|Arkia [[Boeing 757|Boeing 757-300]] lepas landas saka [[Papan Anggegana Munich]], [[Jerman]]. (2005)]] [[Gambar:Arkia ATR 72 4X-AVX at LLET.jpg|thumb|Arkia [[ATR 72-500]] parkir ing [[Papan Anggegana Eilat]], Israèl. (2003)]] [[Gambar:Ben Gurion International Airport P5280001.JPG|thumb|Arkia ATR 72-500 muat penumpang ing Papan Anggegana Internasional Ben Gurion, Israèl. (2007)]] Arkia didegake ing taun 1949 minangka '''Israèl Inland Airlines''' waktu iku ana kebutuhan kang dhuwur ngenani maskapé penerbangan lokal kanggo ngubungake Tel Aviv karo pira-pira wewengkon ing nagara anyar Israèl, mligi karo Eilat, Kota pelabuhan wigati Israèl ing Teluk Aqaba.<ref name="about">{{cite web | url=http://www.arkia.co.il/site2con/eng/about_new.html | title=About Arkia | publisher=Arkia Israèl Airlines | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070518181331/http://www.arkia.co.il/site2con/eng/about_new.html | archivedate=2007-05-18 | access-date=2013-01-13 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070518181331/http://www.arkia.co.il/site2con/eng/about_new.html |date=2007-05-18 }}(Kaunduh 13/1/13)</ref> Penerbangan dimulai ing taun 1950 kanti pesawat [[De Havilland Dragon Rapide|De Havilland DH.89]], dipeloni déning [[Douglas DC-3]], kang ngubungake kutha gedhé Israèl saka [[Rosh Pina]] ing lor tumuju pelabuhan Eilat ing kidul.<ref name="about" /> [[El Al]] nyekel 50% saham ing wektu mau bebarengan karo [[Histadrut]], sarékat pekerja Israèl, kang dadi pemegang saham kang liya{{Citation needed|date=April 2011}}. Maskapé banjur ngadopsi jeneng '''Eilata Airlines-Aviron''', dan '''Arkia Israèl Airlines'''. ing taun kapisan operasi, [[Israèl Inland Airlines]] gawa 13.485 penumpang, gunakake salah siji [[C-46 Commando|Curtis Commando]].<ref name="about" /> ing taun 1950an, maskapé terus ngrembaka, ningkate armadane marang pasawat luwih gedhé [[DC-3]], lan ngoprasikake 2 penerbangan sabendina ing rute Tel Aviv-Eilat.<ref name="about" /> Hali iki memungkinake Arkia ngangkud punjul 70.000 penumpang saben taun.<ref name="about" /> Nalika Eilat terus ngrembaka ing taun 1960an, mangkono uga karo maskapé, kang manuhaké pesawat turboprop [[Handley Page Dart Herald]] seri 200 kanggo armadane ing taun 1967–1968, memungkinkan Arkia maburi rute baru tumuju [[Jerusalem]], [[Sharm-el-Sheikh]], lan [[Santa Caterina]].<ref name="about" /> Anak perusahaan, [[Kanaf Arkia Airline and Aviation Services]] didegake bisa maskapé tuku 50% saham saka Kanaf Airlines lan Aviation Services lan, ing akir taun 1960an, penerbangan kanti jadwal dimulai saka [[Rosh Pina]] ing lor tumuju [[Ofira]] ing kidul Ing wulan Fèbruari 2007, Kementerian Pariwisata Israèl mènèhi Arkia lisensi penerbangan kanti jadwal tumuju [[Larnaca]] (Siprus), salah siji destinasi kang ditinggalake déning EL AL, lan tumuju [[Dublin]] (Irlandia).<ref>{{cite web | url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&cid=1171894489862 | title=Arkia gets scheduled status | publisher=Jerusalem Post | access-date=2013-01-13 | archive-date=2012-10-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121002182939/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&cid=1171894489862 | url-status=dead }}(Kaunduh 13/1/13)</ref> ing wulan Juli 2007, dingertèni maskapé berencana ngambakake penerbangan kanti jadwale tumuju [[New York City]] lan [[Bangkok]], lang wektu iki dilayani sajrone penerbangan charter.<ref>{{cite web | url=http://www.globes.co.il/serveen/globes/docview.asp?did=1000230308&fid=942 | title=Arkia to add 2 more Boeing 787s }}(Kaunduh 13/1/13</ref> luwih lanjut, ing awal taun 2008, sawisé Kementerian Pariwisata Israèl mbukak pasar penerbangan, maskapé ngajokake permohonan ijin kanggo penerbangan kanti jadwal tumuju Barcelona, Berlin, Moskow, lan Paris. Lisensi tumuju Paris diwènèhake ing wulan Fèbruari 2008, lan maskapé ngumumkake bakal mènèhi layanan kelas ékonomi lan bisnis kanggo rute mau. ing waktu mau, maskapé uga ngumumake bakal nambah 2 pesawat [[Boeing 737]] sajrone wektu 2 taun, ditambah 4 pesawat [[Boeing 787 Dreamliner]].<ref name="paris">{{cite web | url=http://www.globes.co.il/serveen/globes/DocView.asp?did=1000308850&fid=1725 | title=Arkia named designated carrier on TA-Paris route | date=2008-02-12 | publisher=Globes | author=Dalia Tal}}(Kaunduh 13/1/13</ref> == Destinasi == Arkia Israèl Airlines nglayani 17 kutha di 13 nagara kang béda. Arkia duwé 3 destinasi domestik lan 14 destinasi internasional. {{main|Destinasi maskapé Arkia Israèl Airlines}} == Armada == Armada Arkia Israèl Airlines kasusun saka pesawat kaya mengkene sajrone konfigurasi kelas ékonomi (ing 10 Maret 2015):<ref>[http://ch-aviation.ch/aircraft.php?search=set&airline=IZ&al_op=1 Arkia Israèl Airlines Fleet]</ref> <center> {| class="toccolours" border="1" cellpadding="3" style="border-collapse:collapse" |+ '''Armada Arkia Israèl Airlines''' |-bgcolor=#6495ED !Pesawat !Jero armada !Pesanan !Kursi |- |[[ATR 72-500]] |align=center|5 |align=center|0 |align=center|72 |- |[[Boeing 757#757-300|Boeing 757-300]] |align=center|2 |align=center|0 |align=center|265 |- |[[Boeing 787|Boeing 787-9]] |align=center|0 | align="center" |4 |align=center|TBA |- |[[Embraer E-Jets#E-190 and 195|Embraer E-195LR]] | align="center" |2 | align="center" |1 |align=center|122 |- |[[Airbus A320|Airbus a321neo]] |align=center|0 |align=center|4 |align=center|200 |- |align=center|'''Total''' |align=center|'''9''' |align=center|'''9''' | |} </center> === Pensiun === * 1-[[de Havilland Canada Dash 7]] (dibesituakake) * 4-[[de Havilland Canada Dash 7]] (didol ing Maret 2010) * 1-[[Boeing 757|Boeing 757-200]] (didol) * 1-[[Boeing 737|Boeing 737-200]] (kanggo latihan ing [[Papan Anggegana Internasional Ben Gurion]]) == Insiden lan kecelakaan == ing 28 November 2002, [[Arkia Israèl Airlines Penerbangan 582]], salah siji Boeing 757-300, kaasil ngindari 2 [[rudal anti pesawat]] sak bibare lepas landas saka [[Papan Anggegana Internasional Moi]] di [[Mombasa]], [[Kenya]]. Pesawat tetep nerusaké lelampahan lan ndarat kanti selamat ing Tel Aviv, Israèl. Insiden kadadéan sakiwa-tengené 20 menit sadurungé [[Pengeboman hotèl Kenya]].<ref>{{cite web | url=http://lindasog.com/public/terrorvictims.htm | title=A History of Terrorism in Israèl | accessdate=2007-05-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070509065958/http://lindasog.com/public/terrorvictims.htm | archive-date=2007-05-09 | url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web | url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0211/28/bn.05.html | title=Pilot of Arkia Flight 582 Describes What Happened | publisher=CNN}}(Kaunduh 13/1/13)</ref> == Cathetan sikil == {{reflist}} == Pranala njaba == * [http://www.arkia.co.il/ Arkia Israèl Airlines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060129021127/http://www.arkia.co.il/ |date=2006-01-29 }} {{Maskapé Israèl|state=expanded}} {{Anggota IATA|eropa}} [[Kategori:Maskapé pamaburan Israèl]] [[Kategori:Anggota IATA]] jozz7s634n26yt7shbjtkp7i5bhbx9l Mitologi Jepang 0 96998 1761582 1667715 2026-11-14T22:27:43Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761582 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Amaterasu cave crop.jpg|thumb|250 px|Amaterasu]] '''Mitologi Jepang''' inggih punika [[mitologi]] kanthi turun temurun wonten ing [[Jepang]] <ref name="mitologi1">[http://repository.usu.ac.id/bitstream/123456789/26378/4/Chapter%20I.pdf Mitologi], (dipun''akses'' tanggal 11 Fèbruari 2013)</ref>. == Purwaka == [[Folklor]] ingkang sapunika dipunwastani mitologi Jepang, kathahipun punika dhedhasar cariyos ingkang wonten ing ''[[Kojiki]]'', ''[[Nihonshoki]]'', lan ''[[Fudoki]]'' saking manéka [[provinsi dangu Jepang|provinsi]] ing Jepang. Saéngga kathahipun mitologi Jepang punika manéka ''[[kami]]'' ''penghuni'' [[Takamanohara]] (Takaamahara, utawi Takamagahara), lan namung sakedhik sumber literatur sinerat ingkang dados rujukan. Wonten ing jaman kuna, saben laladan ing Jepang gadhah jinising kapitadosan kanthi manéka wujud lan folklor. Sareng kaliyan wiyaripun kekuwaosan [[Kamaharajan Yamato]], manéka warni kapitadosan dipunadaptasi dados [[Kunitsugami]] utawi "déwa yang dipuja" ingkang wujudipun dados seragam lan sadaya dipunkempalaken wonten ing "mitologi Takamanohara". Kajawi punika, wewengkon lan penduduk ingkangdumugi ing abad salajengipun boten dipunkuwaosi déning Kamaharajan Yamato utawi pamaréntah pusat Jepang sanèsipun, kados ta atau pamaréntah pusat Jepang yang lain, seperti [[Suku Ainu]] lan tiyang [[KapuloanRyūkyū]] ingkang gadhah mitologi piyambak. Nalika abad tenagahan nembé mekar '''mitologi Jepang abad pertengahan''' (''[[Chūsei Nihongi]]'') kanthi isi ingkang bènten saking mitologi sadèrèngipun. Mitologi Jepang abad tengahan taksih ngandhut pedoman marang ''Nihonshoki'' nanging dipunmekaraken saéngga béda sanget kaliyan versi aslinipun. Mitologi Jepang anad tengahan kapanggih wonten ing [[epik]] perang kados ''[[Taiheiki]]'', ''buku penggubahan syair dan anotasinya'', sarta manéka ''Engi'' (buku cathetan asal ususl lan sajarah kagunganipun kuil agami Buda lan Shinto). Wonten mitologi Jepang abad tengahan, manéka ''kami'' ing ''Kojiki'' lan ''Nihonshoki'' dhedhasar téyori [[Honji suijaku]] dipunmangertosi minangka wujud sawatawis para [[Buda]] lan [[Bodhisattva]] utawi dipunanggep sejajar. Kajawi punika, mitologi Jepang abad tengahan kacampur kaliyan unsur-unsur ingkang dipunpendhet saking seni lan carita rakyat, mitologi manéka laladan, sarta nedahaken tingkat kedewaan ugi barang-banrang ingkang boten wonten ing ''Kojiki'' lan ''Nihonshoki''. Ing tengahan [[jaman Edo]], [[Motoori Norinaga]] nyerat buku kanthi irah-irahan ''Kojiki-den'' kanthi ancar nglampahi interpretasi isi ''Kojiki'' dumugi rampung. Buku punika damel sumber utami mitologi Jepang dados éwah saking ''Nihonshoki'' dados ''Kojiki'' lan kawontenan mau dumugi sapunika. == Ringkesing cariyos == === Panciptaning donya === Donya punika wiwitanipun ing [[Takamanohara]], ing mriku wiyos manéka ''[[kami]]'' kados ta [[Kotoamatsukami]] lan [[Kaminoyonanayo]]. ''Kami'' ingkang lair paling pungkasan inggih punika kalih sedhèrèk [[Izanagi]] (Izanaki) lan [[Izanami]] <ref name="mitologi2">[http://www.hilman.web.id/posting/blog/765/izanagi--izanami-asal-usul-jepang-dalam-komik-naruto.html Izanagi & Izanami], (dipun''akses'' tanggal 11 Fèbruari 2013)</ref>. === Izanagi lan Izanami === Izanagi lan Izanami mandhap ing [[Ashihara no Nakatsu Kuni]], rabi, sarta nglairaken pulo-pulo ingkang mbentuk kepuloan lan dipunwastani [[Yashima]]. Bibar nglairaken manéka ''kami'', Izanami séda amargi ''luka bakar'' nalika nglairaken [[Kagutsuchi]] (déwa api). Bibar matèni Kagutsuchi, Izanagi kesah dhateng nagari [[Yomi]] kanggé madosi lan nylametaken Izanami. Nalika sampun wonten ing nagari Yomi, wujud Izanami dados medèni. Izanagi ingkang mirsani Izanami banjur kesah amargi ajrih. Izanagi nglampahi ''[[misogi]]'' (siram) amargi boten remen kaliyan regetan (''[[kegare]]'') ingkang kabeta saking Yomi. Nalika nembé nglampahi misogi, Izanagi nglairaken ''kami'', nalika ngumbah mripat sisih kiwa banjur lair [[Amaterasu]] (déwa srengéngé, panguwaos Takamanohara). Lajeng mripat sisih tengen nglairaken [[Tsukuyomi]] (déwa bulan, panguwaos wengi). sarta nalika ngumbah irung lair [[Susanoo]] (panguwaos samodra). Tigang ''kami'' mau dipunwastani [[Mihashira no Uzu no Miko]], lan nampi dhawuh saking Izanagi supados nguwaosi donya. === Amaterasu lan Susanoo === === Legenda Izumo === === Penaklukan Ashihara no Nakatsu === === Kisah Hoori lan Hoderi === === Kaisar Jimmu === === ''Kesshi Hachi-dai'' === == Cathetan suku == {{Reflist}} == Pranala njawi == * [http://nihonsinwa.at.infoseek.co.jp/english/ The Palace of Japanese Myth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060831003735/http://nihonsinwa.at.infoseek.co.jp/english/ |date=2006-08-31 }} * [https://web.archive.org/web/20070713085417/http://www.pantheon.org/areas/mythology/asia/japanese/articles.html Japanese mythology] [[Encyclopedia Mythica]] * [http://www2.kokugakuin.ac.jp/ijcc/wp/glossary/index.html Daftar kata-kata dan istilah Shinto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130225103217/http://www2.kokugakuin.ac.jp/ijcc/wp/glossary/index.html |date=2013-02-25 }} * [http://www.sacred-texts.com/shi/ ''Kojiki'' dan ''Nihonshoki'' dalam basa Inggris] {{Jmyth navbox long}} [[Kategori:Mitologi Jepang| ]] f1s3fhbmxn5ba6q9axxa0r1evr9r7t9 Dhaptar lintang ing rasi lintang Cetus 0 97199 1761558 1758453 2026-11-14T17:28:24Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761558 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Rasi Cetus.jpg|thumb|Rasi Lintang Cetus]] Punika minangka [[lintang]]-[[lintang]] ingkang wonten ing [[rasi lintang]] '''Cetus''' {| class=tabelcantik |- ! Nama ! [[Penamaan Bayer|B]] ! [[Penamaan Flamsteed|F]] ! [[Penamaan Gould|G]]<ref>{{Cite web |url=http://www.uranometriaargentina.com/ |title=Archive copy |access-date=2013-02-08 |archive-date=2012-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120227032716/http://www.uranometriaargentina.com/ |url-status=dead }}</ref> ! [[Katalog Henry Draper|HD]] ! [[Katalog Hipparacus|HIP]] ! [[Right ascension|RA]] ! [[Deklinasi|Dec]] ! [[magnitudo tampak|vis.{{br}}mag.]] ! [[magnitudo absolut|abs.{{br}}mag.]] ! [[Jarak stellar|Jarak]] ([[taun cahaya|tc]]) ! [[Klasifikasi stellar|Sp. class]] ! Kaanan ! Nama {{br}}sanès ! Asal {{br}}Basa ! Teges |- | [[Beta Ceti|β Cet]] || β || 16 || 70||4128 || 3419 || {{RA|00|43|35.23}} || {{DEC|−17|59|12.1}} || 2.04 || −0.30 || 96 || K0III || ||Deneb Kaitos, Diphda, Difda al Thani / Rana Secunda ||[[Basa Arab|Arab]]/[[Basa Latin|Latin]]||buntut (sang iwak paus), kodhok angka 2 |- | [[Alpha Ceti|α Cet]] || α || 92 || 310||18884 || 14135 || {{RA|03|02|16.78}} || {{DEC|+04|05|23.7}} || 2.54 || −1.61 || 220 || M2III |||| Menkar, Menkab, Mekab, Monkar||[[Basa Arab|Arab]]|| |- | [[Mira|ο Cet]] || ο || 68 || 233||14386 || 10826 || {{RA|02|19|20.79}} || {{DEC|−02|58|37.4}} || 3.04 || −2.60 || 418 || M5e-M9e || prototipe saking variabel [[Mira]], gadhah [[lintang katai]] pethak|| Mira Ceti, Collum Ceti||[[Basa Latin|Latin]]||ingkang nakjubaken ing [[rasi]] Cetus<ref>http://www.constellationsofwords.com/stars/Mira.html</ref> |- | [[Eta Ceti|η Cet]] || η || 31 || 111||6805 || 5364 || {{RA|01|08|35.26}} || {{DEC|−10|10|54.9}} || 3.46 || 0.67 || 118 || K2III || ||Deneb Algenubi, Dheneb, Deneb||[[Basa Arab|Arab]]||buntut (sang iwak paus) ing ler<ref name=sb0>{{Cite web |url=http://www.askaword.com/search.jsp?libs=&d=ss&ht=false&q=cetus |title=Archive copy |access-date=2013-02-08 |archive-date=2021-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119050014/http://www.askaword.com/search.jsp?libs=&d=ss&ht=false&q=cetus |url-status=dead }}</ref> |- | [[Gamma Ceti|γ Cet]] || γ || 86 || 291||16970 || 12706 || {{RA|02|43|18.12}} || {{DEC|+03|14|10.2}} || 3.47 || 1.47 || 82 || A3V ||lintang gandha || Kaffaljidhmah|| [[Basa Arab|Arab]]||pérangan saking sirip |- | [[Tau Ceti|τ Cet]] || τ || 52 || 177||10700 || 8102 || {{RA|01|44|05.13}} || {{DEC|−15|56|22.4}} || 3.49 || 5.68 || 12 || G8V || lintang pa;ing caket angka 19| Durre Menthor, Al Durr al Manthur||[[Basa Arab|Arab]]<ref name=sb0/> |- | [[Iota Ceti|ι Cet]] || ι || 8 || 33||1522 || 1562 || {{RA|00|19|25.68}} || {{DEC|−08|49|25.8}} || 3.56 || −1.18 || 290 || K2III || || Schemali, Deneb Kaitos Shemali||[[Basa Arab|Arab]]<ref name=sb0/> |- | [[Theta Ceti|θ Cet]] || θ || 45 || 136||8512 || 6537 || {{RA|01|24|01.45}} || {{DEC|−08|10|57.9}} || 3.60 || 0.87 || 114 || K0III || ||Altawk, Tawk, Tawk Meksura, Al Tawk al Maksuur||[[Basa Arab|Arab]]||kalung |- | [[Zeta Ceti|ζ Cet]] || ζ || 55 || 185||11353 || 8645 || {{RA|01|51|27.61}} || {{DEC|−10|20|05.8}} || 3.74 || −0.76 || 259 || K2III || lintang gandha||Baten Kaitos||[[Basa Arab|Arab]]||weteng (sang iwak paus) |- | [[Upsilon Ceti|υ Cet]] || υ || 59 || 197||12274 || 9347 || {{RA|02|00|00.22}} || {{DEC|−21|04|40.0}} || 3.99 || −0.83 || 301 || K5/M0III |||| Aquae Abyssi, Abyssus Aqueus ||[[Basa Latin|Latin]]||toya / laut ingkang dalem |- | [[Delta Ceti|δ Cet]] || δ || 82 || 283||16582 || 12387 || {{RA|02|39|28.95}} || {{DEC|+00|19|42.7}} || 4.08 || −2.41 || 647 || B2IV ||variabel saking β Cep||Phycochroma, Phycea||[[Yunani]] |- | [[Pi Ceti|π Cet]] || π || 89 || 296||17081 || 12770 || {{RA|02|44|07.35}} || {{DEC|−13|51|31.2}} || 4.24 || −1.41 || 441 || B7IV || ||Al Sadr al Ketus, Al Sadr al Ketus IV, Al Sadr al Ketus ar Raabi||[[Basa Arab|Arab]]||dhadha (sang iwak paus)<ref name=sb6/> |- | [[Mu Ceti|μ Cet]] || μ || 87 || 295||17094 || 12828 || {{RA|02|44|56.37}} || {{DEC|+10|06|51.2}} || 4.27 || 2.21 || 84 || F1III-IV || variabel saking δ Sct ||Al Kaff al Jidhmah IV, Al Kaff al Jidhmah ar Raabi / dipunsebut ''[[Niburon]]'' ing filem [[Star Trek]]''<ref>http://memory-beta.wikia.com/wiki/Deneb_Kaitos</ref>||[[Basa Arab|Arab]] ||pérangan saking sirip keempat<ref name=sb6/> |- | [[Xi2 Ceti|ξ<sup>2</sup> Cet]] || ξ<sup>2</sup> || 73 || 251||15318 || 11484 || {{RA|02|28|09.52}} || {{DEC|+08|27|36.3}} || 4.30 || 0.64 || 176 || B9III || || Al Kaff al Jidhmah II, Al Kaff al Jidhmah at Thani||[[Basa Arab|Arab]] ||pérangan saking sirip angka 2<ref name=sb6/> |- | [[Xi1 Ceti|ξ<sup>1</sup> Cet]] || ξ<sup>1</sup> || 65 || 223||13611 || 10324 || {{RA|02|13|00.01}} || {{DEC|+08|50|48.3}} || 4.36 || −0.87 || 362 || G8II: || lintang gandha||Al Kaff al Jidhmah I, Al Kaff al Jidhmah at Awwal||[[Basa Arab|Arab]] ||pérangan saking sirip angka 1<ref name=sb6/> |- | [[7 Ceti|7 Cet]] || || 7 || 25||1038 || 1170 || {{RA|00|14|38.43}} || {{DEC|−18|55|57.7}} || 4.44 || −1.46 || 492 || M1III || AE Cet||八魁六 ||[[China]] <ref name=sb1>salah satunggaling [[rasi]] [[lintang]] miturut bangsa Cina</ref> |- | [[2 Ceti|2 Cet]] || || 2 || 6||225132 || 301 || {{RA|00|03|44.37}} || {{DEC|−17|20|09.5}} || 4.55 || 0.33 || 228 || B9IVn || ||八魁二 || [[China]] |- | [[Chi Ceti|χ Cet A]] || χ || 53 || 182||11171 || 8497 || {{RA|01|49|35.19}} || {{DEC|−10|41|10.3}} || 4.66 || 2.79 || 77 || F3III || lintang gandha || || || |- | [[Lambda Ceti|λ Cet]] || λ || 91 || 308||18604 || 13954 || {{RA|02|59|42.90}} || {{DEC|+08|54|26.6}} || 4.71 || −0.86 || 424 || B6III || ||Menkar||[[Basa Arab|Arab]] |- | [[Sigma Ceti|σ Cet]] || σ || 76 || 261||15798 || 11783 || {{RA|02|32|05.28}} || {{DEC|−15|14|39.6}} || 4.74 || 2.68 || 84 || F5V || ||Al Sadr al Ketus II, Al Sadr al Ketus ath Thani||[[Basa Arab|Arab]]<ref name=sb6>http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19720005197_1972005197.pdf</ref> |- | [[Phi1 Ceti|φ<sup>1</sup> Cet]] || φ<sup>1</sup> || 17 || 72||4188 || 3455 || {{RA|00|44|11.41}} || {{DEC|−10|36|33.4}} || 4.77 || 0.73 || 210 || K0IIIvar ||pérangan saking ([[Phi Ceti|φ Cet]])||Al Nitham I, al Nitham al Awwal ||[[Basa Arab|Arab]]||kalung angka 1<ref name=sb6/> |- | [[20 Ceti|20 Cet]] || || 20 || 89||5112 || 4147 || {{RA|00|53|00.49}} || {{DEC|−01|08|39.2}} || 4.78 || −1.23 || 519 || M0III || || || || |- | [[Epsilon Ceti|ε Cet]] || ε || 83 || 284||16620 || 12390 || {{RA|02|39|33.73}} || {{DEC|−11|52|17.7}} || 4.83 || 2.67 || 88 || F5V || sistem multi lintang||Al Sadr al Ketus III, Al Sadr al Ketus ath Thaalith ||[[Basa Arab|Arab]]||dhadha paus angka 3<ref name=sb6/> |- | [[Kappa1 Ceti|κ<sup>1</sup> Cet]] || κ<sup>1</sup> || 96 || 319||20630 || 15457 || {{RA|03|19|21.54}} || {{DEC|+03|22|11.9}} || 4.84 || 5.03 || 30 || G5Vvar || ||天囷二 ||[[China]] <ref name=sb1>{{Cite web |url=http://aeea.nmns.edu.tw/2006/0607/ap060711.html |title=Archive copy |access-date=2013-02-08 |archive-date=2012-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120204114123/http://aeea.nmns.edu.tw/2006/0607/ap060711.html |url-status=dead }}</ref> (versi 1) |- | [[Nu Ceti|ν Cet]] || ν || 78 || 270||16161 || 12093 || {{RA|02|35|52.49}} || {{DEC|+05|35|35.9}} || 4.87 || −0.42 || 372 || G8III || lintang gandha||天囷七 ||[[China]] || |- | [[Rho Ceti|ρ Cet]] || ρ || 72 || 247||15130 || 11345 || {{RA|02|25|57.01}} || {{DEC|−12|17|25.6}} || 4.88 || −1.17 || 528 || A0V || ||Al Sadr al Ketus I, Al Sadr al Ketus al Awwal||[[Basa Arab|Arab]]||dhadha paus angka 1<ref name=sb6/> |- | [[6 Ceti|6 Cet]] || || 6 || 15||693 || 910 || {{RA|00|11|15.91}} || {{DEC|−15|28|02.4}} || 4.89 || 3.51 || 62 || F5V || ||八魁一 ||[[China]] || |- | [[46 Ceti|46 Cet]] || || 46 || 141||8705 || 6670 || {{RA|01|25|37.21}} || {{DEC|−14|35|55.5}} || 4.90 || 0.17 || 288 || K2III || || || || |- | [[56 Ceti|56 Cet]] || || 56 || 190||11930 || 9061 || {{RA|01|56|40.16}} || {{DEC|−22|31|36.2}} || 4.92 || −0.52 || 399 || K3III || ||鈇鑕五 ||[[China]] ||<ref name=sb1>salah satunggaling [[rasi]] [[lintang]] miturut bangsa Cina</ref> |- | || || || 175||10550 || 7999 || {{RA|01|42|43.52}} || {{DEC|−03|41|24.4}} || 4.98 || −2.86 || 1203 || K3II-III || || || || |- | [[3 Ceti|3 Cet]] || || 3 || 8||225212 || 355 || {{RA|00|04|30.12}} || {{DEC|−10|30|34.2}} || 4.99 || −3.47 || 1606 || K3Ibvar || || 八魁四||[[China]] || |- | [[94 Ceti|94 Cet]] || || 94 || 316||19994 || 14954 || {{RA|03|12|46.32}} || {{DEC|−01|11|45.4}} || 5.07 || 3.32 || 73 || F8V || gadhah planit ([[94 Ceti b|b]])|| || || |- | [[48 Ceti|48 Cet]] || || 48 || 157||9132 || 6960 || {{RA|01|29|36.10}} || {{DEC|−21|37|45.6}} || 5.11 || 0.95 || 221 || A0V || lintang gandha||鈇鑕一 ||[[China]] || |- | [[AD Ceti|AD Cet]] || || || 22||1014 || 1158 || {{RA|00|14|27.59}} || {{DEC|−07|46|49.9}} || 5.13 || −1.29 || 626 || M3IIIvar || || || || |- | [[37 Ceti|37 Cet]] || || 37 || 118||7439 || 5799 || {{RA|01|14|23.97}} || {{DEC|−07|55|24.6}} || 5.14 || 3.20 || 79 || F5V || || || || |- | || || || 49||2696 || 2381 || {{RA|00|30|22.67}} || {{DEC|−23|47|15.8}} || 5.17 || 1.46 || 180 || A3V |||| || || |- | [[Phi2 Ceti|φ<sup>2</sup> Cet]] || φ<sup>2</sup> || 19 || 84||4813 || 3909 || {{RA|00|50|07.72}} || {{DEC|−10|38|37.6}} || 5.17 || 4.22 || 50 || F7IV-V || pérangan saking ([[Phi Ceti|φ Cet]])||Al Nitham II, Al Nitham at Thani ||[[Basa Arab|Arab]]||kalung angka 2<ref name=sb6/> |- | [[13 Ceti|13 Cet]] || || 13 || 54||3196 || 2762 || {{RA|00|35|14.64}} || {{DEC|−03|35|33.9}} || 5.20 || 3.58 || 69 || F8V... ||BU Cet<ref name=sb8>N.N. Samus, et al., General Catalogue of Variable Stars (Samus+ 2007-2009), 2009yCat....102025S</ref>|| || || |- | || || || 73||4247 || 3505 || {{RA|00|44|44.44}} || {{DEC|−22|00|22.8}} || 5.22 || 3.00 || 91 || F0V |||| || || |- | || || || 259||15694 || 11738 || {{RA|02|31|30.08}} || {{DEC|+02|16|01.9}} || 5.27 || −0.55 || 476 || K3III |||| || || |- | || || || 18||787 || 983 || {{RA|00|12|09.95}} || {{DEC|−17|56|17.6}} || 5.29 || −1.08 || 612 || K4III || || || || |- | [[69 Ceti|69 Cet]] || || 69 || 236||14652 || 11021 || {{RA|02|21|56.64}} || {{DEC|+00|23|44.5}} || 5.29 || −2.73 || 1309 || M2III || || || || |- | [[Phi3 Ceti|φ<sup>3</sup> Cet]] || φ<sup>3</sup> || 22 || 94||5437 || 4371 || {{RA|00|56|01.51}} || {{DEC|−11|15|59.4}} || 5.35 || −0.67 || 522 || K4III || pérangan saking ([[Phi Ceti|φ Cet]])||Al Nitham III, Al Nitham ath Thaalith ||[[Basa Arab|Arab]]||kalung angka 3<ref name=sb6/> |- | [[75 Ceti|75 Cet]] || || 75 || 260||15779 || 11791 || {{RA|02|32|09.44}} || {{DEC|−01|02|05.3}} || 5.36 || 0.80 || 266 || G3III: || ||天囷十 ||[[China]] || |- | || || || 179||10824 || 8230 || {{RA|01|45|59.27}} || {{DEC|−05|43|59.6}} || 5.37 || −0.60 || 509 || K4III || || || || |- | [[25 Ceti|25 Cet]] || || 25 || 102||6203 || 4914 || {{RA|01|03|02.60}} || {{DEC|−04|50|10.9}} || 5.40 || −0.10 || 410 || K0III-IV || || || || |- | [[50 Ceti|50 Cet]] || || 50 || 169||9856 || 7450 || {{RA|01|35|58.96}} || {{DEC|−15|24|00.8}} || 5.41 || −0.72 || 549 || K1III || || || || |- | [[39 Ceti|39 Cet]] || || 39 || 121||7672 || 5951 || {{RA|01|16|36.35}} || {{DEC|−02|30|00.8}} || 5.42 || 0.95 || 256 || G5III-IVe || || || || |- | [[60 Ceti|60 Cet]] || || 60 || 201||12573 || 9589 || {{RA|02|03|11.61}} || {{DEC|+00|07|42.4}} || 5.42 || 0.69 || 288 || A5III || |||||| |- | [[70 Ceti|70 Cet]] || || 70 || 237||14690 || 11046 || {{RA|02|22|12.41}} || {{DEC|−00|53|05.1}} || 5.42 || 0.76 || 279 || F0Vn || ||天囷十一 ||[[China]] || |- | [[57 Ceti|57 Cet]] || || 57 || 196||12255 || 9326 || {{RA|01|59|46.19}} || {{DEC|−20|49|28.5}} || 5.43 || −1.13 || 668 || M0/M1III || ||天倉六 ||[[China]] <ref name=sb1>salah satunggaling [[rasi]] [[lintang]] miturut bangsa Cina</ref> |- | || || || 198||12292 || 9372 || {{RA|02|00|26.77}} || {{DEC|−08|31|25.8}} || 5.43 || −0.87 || 593 || M3III || || || || |- | || || || 238||14691 || 11029 || {{RA|02|22|01.44}} || {{DEC|−10|46|38.4}} || 5.43 || 3.05 || 97 || F0V || || || || |- | || || || 88||5098 || 4104 || {{RA|00|52|40.60}} || {{DEC|−24|00|21.3}} || 5.47 || −0.46 || 500 || K1III || || || || |- | || || || 77||4398 || 3607 || {{RA|00|46|11.63}} || {{DEC|−22|31|19.4}} || 5.49 || 0.44 || 333 || G8/K0III || || || || |- | [[47 Ceti|47 Cet]] || || 47 || 145||8829 || 6748 || {{RA|01|26|51.56}} || {{DEC|−13|03|23.5}} || 5.51 || 2.71 || 118 || F0V || || || || |- | [[67 Ceti|67 Cet]] || || 67 || 231||14129 || 10642 || {{RA|02|16|58.99}} || {{DEC|−06|25|18.7}} || 5.51 || 0.42 || 340 || G8III || ||芻蒿三 ||[[China]] |- | [[80 Ceti|80 Cet]] || || 80 || 271||16212 || 12107 || {{RA|02|36|00.07}} || {{DEC|−07|49|53.2}} || 5.53 || −0.47 || 517 || M0III || || || || |- | [[EL Ceti|EL Cet]] || g || || 315||19926 || 14915 || {{RA|03|12|26.37}} || {{DEC|+06|39|39.2}} || 5.55 || −1.34 || 780 || K1IIIpe+... || variabel saking g [[Tauri]], sistem multi lintang || || || |- |[[HD 3443]] || || || 59||3443 || 2941 || {{RA|00|37|19.79}} || {{DEC|−24|46|02.0}} || 5.57 || 4.61 || 51 || K1V+... || || || || |- | || || || 79||4622 || 3741 || {{RA|00|48|01.05}} || {{DEC|−21|43|20.9}} || 5.57 || −0.29 || 485 || B9V || || || || |- | [[28 Ceti|28 Cet]] || || 28 || 105||6530 || 5164 || {{RA|01|06|05.13}} || {{DEC|−09|50|21.7}} || 5.58 || −0.73 || 595 || A1V || || || || |- | || || || 172||10148 || 7679 || {{RA|01|38|51.71}} || {{DEC|−21|16|31.7}} || 5.58 || 1.34 || 229 || F0V || || || || |- | || || || 81||4730 || 3849 || {{RA|00|49|25.55}} || {{DEC|−13|33|39.7}} || 5.59 || 0.59 || 325 || K3III || || || || |- | || || || 232||14214 || 10723 || {{RA|02|18|01.23}} || {{DEC|+01|45|24.8}} || 5.60 || 3.61 || 81 || G0.5IV || || || || |- | [[T Ceti|T Cet]] || || || 36||1760 || 1728 || {{RA|00|21|46.23}} || {{DEC|−20|03|28.8}} || 5.61 || −1.27 || 774 || M5/M6Ib/II || variabel semireguler || || || |- | || || || 203||12642 || 9622 || {{RA|02|03|40.48}} || {{DEC|−04|06|12.1}} || 5.61 || −0.90 || 655 || K5Iab: || || || || |- | [[Phi4 Ceti|φ<sup>4</sup> Cet]] || φ<sup>4</sup> || 23 || 99||5722 || 4587 || {{RA|00|58|43.89}} || {{DEC|−11|22|47.8}} || 5.62 || 0.69 || 315 || G7III || pérangan saking ([[Phi Ceti|φ Cet]])||Al Nitham IV, Al Nitham ar Raabi ||[[Basa Arab|Arab]]||kalung angka 4<ref name=sb6/> |- | [[49 Ceti|49 Cet]] || || 49 || 167||9672 || 7345 || {{RA|01|34|37.72}} || {{DEC|−15|40|34.9}} || 5.62 || 1.68 || 200 || A1V |||| || || |- | [[93 Ceti|93 Cet]] || || 93 || 311||18883 || 14143 || {{RA|03|02|22.51}} || {{DEC|+04|21|10.3}} || 5.62 || −0.06 || 445 || B7V |||| || || |- | [[95 Ceti|95 Cet]] || || 95 || 318||20559 || 15383 || {{RA|03|18|22.28}} || {{DEC|−00|55|48.5}} || 5.62 || 1.45 || 222 || K1IV |||| || || |- | [[64 Ceti|64 Cet]] || || 64 || 215||13421 || 10212 || {{RA|02|11|21.16}} || {{DEC|+08|34|12.3}} || 5.64 || 2.50 || 139 || G0IV |||| || || |- | [[66 Ceti|66 Cet]] || || 66 || 224||13612 || 10305 || {{RA|02|12|47.32}} || {{DEC|−02|23|36.5}} || 5.65 || 2.33 || 150 || F8V |||| 天囷十三 || [[China]] || |- | [[81 Ceti|81 Cet]] || || 81 || 277||16400 || 12247 || {{RA|02|37|41.78}} || {{DEC|−03|23|45.8}} || 5.65 || 0.71 || 317 || G5III: || gadhah planit ([[81 Ceti b|b]])|| || || |- | || || || 78||4585 || 3717 || {{RA|00|47|43.20}} || {{DEC|−18|03|41.1}} || 5.70 || 0.25 || 402 || K3III |||| || || |- | [[38 Ceti|38 Cet]] || || 38 || 119||7476 || 5833 || {{RA|01|14|49.18}} || {{DEC|−00|58|27.5}} || 5.70 || 2.49 || 143 || F5V ||||芻蒿二 ||[[China]] |- | [[97 Ceti|97 Cet]] || || 97 || 321||20791 || 15619 || {{RA|03|21|06.77}} || {{DEC|+03|40|32.5}} || 5.70 || 0.95 || 290 || G8.5III ||[[Kappa2 Ceti|κ<sup>2</sup> Cet]]<ref>{{Cite web |url=http://www.alcyone.de/SIT/bsc/HR1007.html |title=Archive copy |access-date=2013-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050503044239/http://www.alcyone.de/SIT/bsc/HR1007.html |archive-date=2005-05-03 |url-status=dead}}</ref>||天囷二 ||[[China]] <ref name=sb1/> (versi 2) |- | [[30 Ceti|30 Cet]] || || 30 || 109||6706 || 5296 || {{RA|01|07|46.12}} || {{DEC|−09|47|08.1}} || 5.71 || 2.32 || 155 || F7IV |||| || || |- | [[12 Ceti|12 Cet]] || || 12 || 48||2637 || 2353 || {{RA|00|30|02.35}} || {{DEC|−03|57|26.3}} || 5.72 || −1.37 || 853 || M0III |||| || || |- | [[84 Ceti|84 Cet]] || || 84 || 288||16765 || 12530 || {{RA|02|41|13.87}} || {{DEC|−00|41|43.3}} || 5.72 || 4.05 || 71 || F7IV |||| || || |- | [[77 Ceti|77 Cet]] || || 77 || 265||16074 || 12002 || {{RA|02|34|42.59}} || {{DEC|−07|51|33.4}} || 5.74 || −0.39 || 549 || K4III ||||芻蒿二 ||[[China]] |- | || || || 165||9562 || 7276 || {{RA|01|33|42.73}} || {{DEC|−07|01|30.5}} || 5.75 || 3.39 || 97 || G2IV |||| || || |- | || || || 174||10453 || 7916 || {{RA|01|41|44.80}} || {{DEC|−11|19|25.2}} || 5.75 || 2.89 || 122 || F5V+... |||| || || |- | || || || 27||1064 || 1191 || {{RA|00|14|54.50}} || {{DEC|−09|34|10.4}} || 5.77 || 0.64 || 347 || B9V |||| || || |- | || || || 7||225197 || 343 || {{RA|00|04|19.76}} || {{DEC|−16|31|44.0}} || 5.78 || 1.04 || 289 || K0III |||| || || |- |[[BK Ceti|BK Cet]]<ref>{{Cite web |url=http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1987IBVS.3058....1K/0000002.000.html?high=4c565f05dc09287 |title=Archive copy |access-date=2013-02-08 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305075556/http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1987IBVS.3058....1K/0000002.000.html?high=4c565f05dc09287 |url-status=dead }}</ref> || || || 188||11522 || 8778 || {{RA|01|52|52.09}} || {{DEC|−16|55|44.8}} || 5.78 || 0.75 || 330 || F0V |||| || || |- | || || || 268||16160 || 12114 || {{RA|02|36|03.83}} || {{DEC|+06|53|00.1}} || 5.79 || 6.50 || 24 || K3V |||| || || |- | || || || 286||16673 || 12444 || {{RA|02|40|12.50}} || {{DEC|−09|27|09.7}} || 5.79 || 4.12 || 70 || F6V |||| || || |- | || || || 272||16247 || 12148 || {{RA|02|36|35.10}} || {{DEC|+07|43|48.3}} || 5.81 || 1.05 || 292 || K0III: |||| || || |- | || || || 14||645 || 873 || {{RA|00|10|42.75}} || {{DEC|−12|34|47.3}} || 5.84 || 1.77 || 212 || K0III |||| || || |- | || || || 226||13692 || 10326 || {{RA|02|13|00.95}} || {{DEC|−21|00|00.9}} || 5.86 || 0.42 || 399 || K0III |||| || || |- | [[42 Ceti|42 Cet]] || || 42 || 124||8036 || 6226 || {{RA|01|19|48.29}} || {{DEC|−00|30|32.4}} || 5.87 || 0.46 || 394 || A7V... |||| || || |- | || || || 202||12583 || 9572 || {{RA|02|02|58.55}} || {{DEC|−15|18|21.4}} || 5.87 || 0.85 || 329 || K0II/III |||| || || |- | || || || 93||5384 || 4346 || {{RA|00|55|42.40}} || {{DEC|−07|20|49.3}} || 5.88 || −0.04 || 498 || K5III |||| || || |- | || || || 248||15144 || 11348 || {{RA|02|26|00.38}} || {{DEC|−15|20|28.0}} || 5.88 || 1.79 || 214 || Ap SrCrEu |||| || || |- | || || || 239||14728 || 11033 || {{RA|02|22|04.98}} || {{DEC|−17|39|43.3}} || 5.89 || −0.06 || 504 || K2III |||| || || |- | || || || 250||15220 || 11381 || {{RA|02|26|35.16}} || {{DEC|−20|02|34.3}} || 5.89 || 1.19 || 284 || K2III |||| || || |- | || || || 65||3807 || 3193 || {{RA|00|40|42.38}} || {{DEC|−04|21|06.5}} || 5.90 || −0.34 || 576 || K0III |||| || || |- | || || || 80||4732 || 3834 || {{RA|00|49|13.90}} || {{DEC|−24|08|11.5}} || 5.90 || 2.14 || 184 || K0III |||| || || |- | || || || 137||8556 || 6564 || {{RA|01|24|20.48}} || {{DEC|−06|54|52.8}} || 5.92 || 2.66 || 146 || F4V |||| || || |- | || || || 11||319 || 636 || {{RA|00|07|46.86}} || {{DEC|−22|30|30.5}} || 5.93 || 1.41 || 262 || A1V |||| || || |- | [[34 Ceti|34 Cet]] || || 34 || 114||7147 || 5594 || {{RA|01|11|43.54}} || {{DEC|−02|15|03.7}} || 5.93 || 0.28 || 441 || K4III |||| || || |- | [[14 Ceti|14 Cet]] || || 14 || 55||3229 || 2787 || {{RA|00|35|32.75}} || {{DEC|−00|30|19.7}} || 5.94 || 2.21 || 181 || F5IV |||| || || |- | [[63 Ceti|63 Cet]] || || 63 || 218||13468 || 10234 || {{RA|02|11|35.84}} || {{DEC|−01|49|31.3}} || 5.94 || 0.76 || 354 || G9III: |||| 天囷十二 ||[[China]]|| |- | [[61 Ceti|61 Cet]] || || 61 || 204||12641 || 9631 || {{RA|02|03|48.12}} || {{DEC|−00|20|24.5}} || 5.96 || 0.94 || 330 || G5V... |||| || || |- | [[33 Ceti|33 Cet]] || || 33 || 113||7014 || 5510 || {{RA|01|10|33.56}} || {{DEC|+02|26|44.6}} || 5.97 || −1.23 || 898 || K4III |||| || || |- | || || || 305||18262 || 13679 || {{RA|02|56|13.73}} || {{DEC|+08|22|54.4}} || 5.97 || 2.73 || 145 || F7IV |||| || || |- | || || || 290||16825 || 12562 || {{RA|02|41|34.13}} || {{DEC|−14|32|57.9}} || 5.98 || 2.52 || 161 || F5V |||| || || |- | || || || 12||360 || 671 || {{RA|00|08|17.55}} || {{DEC|−08|49|26.5}} || 5.99 || 0.94 || 333 || G8III: |||| || || |- | || || || 219||13456 || 10215 || {{RA|02|11|22.24}} || {{DEC|−10|03|06.3}} || 6.00 || 2.51 || 163 || F5V |||| || || |- | || || || 256||15633 || 11687 || {{RA|02|30|45.23}} || {{DEC|+00|15|21.2}} || 6.00 || 1.37 || 275 || A7III-IVs |||| || || |- | || || || 71||4145 || 3436 || {{RA|00|43|50.09}} || {{DEC|−12|00|40.7}} || 6.01 || 2.38 || 174 || K1III |||| || || |- | || || || 189||11803 || 8998 || {{RA|01|55|53.74}} || {{DEC|+01|50|58.3}} || 6.01 || 3.06 || 127 || F7V+... |||| || || |- | || || || 297||17163 || 12862 || {{RA|02|45|20.87}} || {{DEC|+04|42|42.2}} || 6.04 || 2.49 || 167 || F0III: |||| || || |- | || || || 313||19121 || 14315 || {{RA|03|04|38.05}} || {{DEC|+01|51|49.0}} || 6.05 || 0.97 || 338 || K0III |||| || || |- | [[BG Ceti|BG Cet]]<ref>{{Cite web |url=http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1985IBVS.2681....1K/0000002.000.html?high=4c1e33745313663 |title=Archive copy |access-date=2013-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723165305/https://articles.adsabs.harvard.edu//full/1985IBVS.2681....1K/0000002.000.html?high=4c1e33745313663 |archive-date=2024-07-23 |url-status=dead}}</ref> || || || 58||3326 || 2852 || {{RA|00|36|06.90}} || {{DEC|−22|50|32.0}} || 6.06 || 2.58 || 162 || A5m... |||| || || |- | [[26 Ceti|26 Cet]] || || 26 || 103||6288 || 4979 || {{RA|01|03|48.96}} || {{DEC|+01|22|01.0}} || 6.06 || 2.29 || 185 || F1V |||| || || |- | || || || 213||13215 || 9999 || {{RA|02|08|45.67}} || {{DEC|−17|46|44.8}} || 6.07 || −1.93 || 1299 || M1III |||| || || |- | || || || 289||16824 || 12584 || {{RA|02|41|48.33}} || {{DEC|−03|12|49.6}} || 6.07 || −0.67 || 726 || G9III: |||| || || |- | [[27 Ceti|27 Cet]] || || 27 || 104||6482 || 5121 || {{RA|01|05|36.90}} || {{DEC|−09|58|45.3}} || 6.09 || 1.21 || 308 || K0III |||| || || |- | || || || 254||15453 || 11603 || {{RA|02|29|35.36}} || {{DEC|+09|33|56.2}} || 6.09 || 1.37 || 286 || K2III |||| || || |- | [[CF Ceti|CF Cet]]<ref name=sb8>N.N. Samus, et al., General Catalogue of Variable Stars (Samus+ 2007-2009), 2009yCat....102025S</ref>|| || || 13||402 || 696 || {{RA|00|08|33.49}} || {{DEC|−17|34|40.9}} || 6.11 || −1.97 || 1347 || M0/M1IIICNp |||| || || |- | || || || 106||6559 || 5170 || {{RA|01|06|07.73}} || {{DEC|−23|59|32.5}} || 6.12 || 0.96 || 350 || K1III |||| || || |- | || || || 149||8921 || 6822 || {{RA|01|27|46.44}} || {{DEC|−10|54|05.8}} || 6.13 || 0.94 || 356 || K0 |||| || || |- | || || || 64||3795 || 3185 || {{RA|00|40|32.40}} || {{DEC|−23|48|14.4}} || 6.14 || 3.86 || 93 || G3/G5V |||| || || |- | || || || 47||2630 || 2337 || {{RA|00|29|51.81}} || {{DEC|−14|51|50.5}} || 6.15 || 3.02 || 138 || F2/F3V |||| || || |- | || || || 74||4301 || 3552 || {{RA|00|45|24.10}} || {{DEC|−04|37|45.3}} || 6.15 || −1.52 || 1113 || M0III |||| || || |- | [[18 Ceti|18 Cet]] || || 18 || 75||4307 || 3559 || {{RA|00|45|28.71}} || {{DEC|−12|52|49.1}} || 6.15 || 3.63 || 104 || G2V ||||天溷三||[[China]] <ref name=sb1>salah satunggaling [[rasi]] [[lintang]] miturut bangsa Cina</ref> |- | [[21 Ceti|21 Cet]] || || 21 || 92||5268 || 4257 || {{RA|00|54|17.58}} || {{DEC|−08|44|26.0}} || 6.15 || 0.82 || 379 || G5IV |||| 天溷一 ||[[China]] |- | [[EH Ceti|EH Cet]]<ref name=sb8>N.N. Samus, et al., General Catalogue of Variable Stars (Samus+ 2007-2009), 2009yCat....102025S</ref>|| || || 306||18345 || 13756 || {{RA|02|57|04.56}} || {{DEC|+04|30|03.5}} || 6.15 || −0.01 || 556 || M4III |||| || || |- | [[10 Ceti|10 Cet]] || || 10 || 40||2273 || 2100 || {{RA|00|26|37.37}} || {{DEC|−00|02|58.3}} || 6.16 || 0.29 || 486 || G8III |||| || || |- | || || || 128||8121 || 6272 || {{RA|01|20|27.84}} || {{DEC|−11|14|19.7}} || 6.16 || 0.81 || 382 || K1III |||| || || |- | || || || 139||8589 || 6589 || {{RA|01|24|39.91}} || {{DEC|−15|39|37.5}} || 6.17 || 1.12 || 334 || G8III/IV |||| || || |- | || || || 138||8599 || 6605 || {{RA|01|24|48.67}} || {{DEC|−02|50|54.7}} || 6.17 || 1.60 || 268 || G8III |||| || || |- | || || || 258||15652 || 11671 || {{RA|02|30|32.79}} || {{DEC|−22|32|42.9}} || 6.17 || 0.48 || 448 || M0III |||| || || |- | || || || 264||16060 || 12022 || {{RA|02|35|04.14}} || {{DEC|+07|28|16.7}} || 6.17 || 0.82 || 383 || G6III: |||| || || |- | || || || 9||203 || 560 || {{RA|00|06|50.02}} || {{DEC|−23|06|26.7}} || 6.19 || 3.23 || 127 || F2IV |||| || || |- | || || || 263||15996 || 11907 || {{RA|02|33|40.25}} || {{DEC|−20|00|06.2}} || 6.19 || 0.94 || 365 || K1III |||| || || |- | || || || 256 || 602 || {{RA|00|07|18.27}} || {{DEC|−17|23|13.3}} || 6.20 || 0.18 || 522 || A2IV/V |||| || || |- | || || || 176||10658 || 8094 || {{RA|01|43|54.81}} || {{DEC|−04|45|55.6}} || 6.20 || −0.51 || 716 || K0 |||| || || |- | || || || 131||8334 || 6432 || {{RA|01|22|36.91}} || {{DEC|+01|43|35.2}} || 6.21 || −0.84 || 838 || M0III |||| || || |- | [[44 Ceti|44 Cet]] || || 44 || 135||8511 || 6539 || {{RA|01|24|02.43}} || {{DEC|−08|00|26.1}} || 6.21 || 2.07 || 220 || F0V |||| || || |- | || || || 279||16467 || 12318 || {{RA|02|38|36.78}} || {{DEC|+03|26|35.5}} || 6.21 || 0.57 || 437 || G9III |||| || || |- | || || || 240||14830 || 11108 || {{RA|02|22|57.55}} || {{DEC|−18|21|16.8}} || 6.22 || 0.84 || 388 || G8/K0III |||| || || |- | || || || 39||2268 || 2086 || {{RA|00|26|21.74}} || {{DEC|−18|41|37.0}} || 6.24 || −0.59 || 758 || M1III |||| || || |- | || || || 170||10009 || 7580 || {{RA|01|37|37.56}} || {{DEC|−09|24|14.6}} || 6.24 || 3.33 || 125 || F7V |||| || || |- | || || || 309||18832 || 14104 || {{RA|03|01|52.28}} || {{DEC|+05|20|10.0}} || 6.24 || 0.34 || 492 || K0 |||| || || |- | || || || 4||225045 || 238 || {{RA|00|02|57.43}} || {{DEC|−20|02|45.9}} || 6.25 || 2.29 || 202 || F6/F7V |||| || || |- | || || || 127||8120 || 6283 || {{RA|01|20|34.57}} || {{DEC|−03|14|49.2}} || 6.26 || 0.21 || 528 || K1III |||| || || |- | || || || 285||16647 || 12447 || {{RA|02|40|15.66}} || {{DEC|+06|06|43.0}} || 6.26 || 3.27 || 129 || F3V: |||| || || |- | || || || 82||4772 || 3858 || {{RA|00|49|33.44}} || {{DEC|−23|21|43.6}} || 6.27 || −0.83 || 858 || A3IV |||| || || |- | || || || 314||19525 || 14607 || {{RA|03|08|38.79}} || {{DEC|+08|28|15.2}} || 6.28 || 0.50 || 468 || G9III |||| || || |- | [[1 Ceti|1 Cet]] || || 1 || 3||224481 || 118178 || {{RA|23|58|21.17}} || {{DEC|−15|50|50.9}} || 6.28 || 0.41 || 486 || K1IIICN... ||||八魁三 ||[[China]] |- | || || || 207||12923 || 9827 || {{RA|02|06|29.27}} || {{DEC|+00|02|07.3}} || 6.29 || 0.17 || 545 || K0 |||| || || |- | || || || 239||224283 || 118029 || {{RA|23|56|29.94}} || {{DEC|−24|44|14.1}} || 6.31 || 0.37 || 502 || G8III/IV |||| || || |- | [[71 Ceti|71 Cet]] || || 71 || 245||15004 || 11261 || {{RA|02|24|58.39}} || {{DEC|−02|46|48.1}} || 6.34 || −0.14 || 646 || A0III |||| FR Cet<ref name=sb8>N.N. Samus, et al., General Catalogue of Variable Stars (Samus+ 2007-2009), 2009yCat....102025S</ref> || || |- | || || || 133||8350 || 6427 || {{RA|01|22|30.52}} || {{DEC|−19|04|51.8}} || 6.35 || 2.48 || 194 || F5/F6V |||| || || |- | || || || 108||6668 || 5259 || {{RA|01|07|12.88}} || {{DEC|−23|59|46.5}} || 6.36 || 2.08 || 234 || A3III |||| || || |- | [[9 Ceti|9 Cet]] || || 9 || 37||1835 || 1803 || {{RA|00|22|51.55}} || {{DEC|−12|12|34.5}} || 6.39 || 4.84 || 66 || G3V || BE Cet, variabel saking BY Dra ||八魁五 ||[[China]] |- | || || || 209||13004 || 9862 || {{RA|02|06|51.96}} || {{DEC|−19|08|19.6}} || 6.39 || 1.79 || 271 || K1III |||| || || |- | [[32 Ceti|32 Cet]] || || 32 || 112||6976 || 5485 || {{RA|01|10|11.96}} || {{DEC|−08|54|21.7}} || 6.40 || 1.16 || 365 || K0III |||| || || |- | || || || 276||16399 || 12272 || {{RA|02|38|00.70}} || {{DEC|+07|41|43.4}} || 6.40 || 1.82 || 269 || F6IV |||| || || |- | || || || 168||9731 || 7363 || {{RA|01|34|51.55}} || {{DEC|−23|41|59.0}} || 6.41 || −1.00 || 991 || K2III |||| || || |- | || || || 144||8779 || 6717 || {{RA|01|26|27.32}} || {{DEC|−00|23|56.3}} || 6.42 || −0.22 || 694 || K0IV |||| || || |- | || || || 186||11365 || 8664 || {{RA|01|51|37.80}} || {{DEC|−06|52|26.8}} || 6.42 || 0.31 || 542 || K0 |||| || || |- | [[HD 11964]] || || || 191||11964 || 9094 || {{RA|01|57|09.82}} || {{DEC|−10|14|30.6}} || 6.42 || 3.76 || 111 || G5IV || gadhah 2 planit ([[HD 11964 b|b]] lan [[HD 11964 c|c]])|| || || |- | || || || 38||1879 || 1821 || {{RA|00|23|04.35}} || {{DEC|−15|56|33.4}} || 6.43 || −1.02 || 1009 || M0III |||| || || |- | || || || 148||8896 || 6789 || {{RA|01|27|23.31}} || {{DEC|−22|20|16.9}} || 6.43 || 1.06 || 387 || K0/K1III |||| || || |- | || || || 171||10024 || 7597 || {{RA|01|37|52.05}} || {{DEC|−03|26|26.3}} || 6.43 || −0.76 || 896 || K5 |||| || || |- | || || || 205||12702 || 9655 || {{RA|02|04|12.44}} || {{DEC|−11|51|35.1}} || 6.43 || −1.11 || 1052 || K4III |||| || || |- | || || || 227||13763 || 10396 || {{RA|02|13|53.55}} || {{DEC|−09|03|52.8}} || 6.43 || −1.50 || 1259 || K0 |||| || || |- | || || || 43||2475 || 2237 || {{RA|00|28|21.17}} || {{DEC|−20|20|05.2}} || 6.44 || 3.90 || 105 || G3V |||| || || |- | || || || 90||5156 || 4164 || {{RA|00|53|12.39}} || {{DEC|−24|46|37.1}} || 6.44 || 2.08 || 243 || F3V |||| || || |- | [[29 Ceti|29 Cet]] || || 29 || 110||6734 || 5315 || {{RA|01|07|59.58}} || {{DEC|+01|59|38.7}} || 6.44 || 3.11 || 151 || K0IV |||| || || |- | || || || 166||9690 || 7362 || {{RA|01|34|51.31}} || {{DEC|−03|31|25.7}} || 6.44 || −0.56 || 819 || K0 |||| || || |- | || || || 187||11396 || 8688 || {{RA|01|51|46.09}} || {{DEC|−15|38|50.9}} || 6.44 || −0.52 || 805 || M2III |||| || || |- | || || || 57||3325 || 2846 || {{RA|00|36|03.20}} || {{DEC|−14|58|22.4}} || 6.45 || 0.68 || 464 || K0III |||| || || |- | || || || 178||10725 || 8143 || {{RA|01|44|43.67}} || {{DEC|−06|45|58.2}} || 6.45 || 0.37 || 535 || G0 |||| || || |- | [[25 Arietis|25 Ari]] || || (25) || 249||15228 || 11427 || {{RA|02|27|23.56}} || {{DEC|+10|11|55.7}} || 6.45 || 3.65 || 119 || F5V |||| || || |- | || || || 252||15328 || 11474 || {{RA|02|27|59.93}} || {{DEC|+01|57|39.2}} || 6.45 || −0.87 || 950 || K0III |||| || || |- | || || || 255||224349 || 118081 || {{RA|23|57|10.14}} || {{DEC|−20|50|01.0}} || 6.45 || 0.72 || 456 || G8/K0III |||| || || |- | || || || 5||225069 || 253 || {{RA|00|03|07.82}} || {{DEC|−24|08|42.5}} || 6.46 || 0.62 || 481 || K1III |||| || || |- | || || || 29||1343 || 1402 || {{RA|00|17|32.69}} || {{DEC|−19|03|03.9}} || 6.46 || 3.02 || 159 || F3V |||| || || |- | || || || 193||12116 || 9237 || {{RA|01|58|45.95}} || {{DEC|−11|18|02.7}} || 6.46 || 0.97 || 409 || G5 |||| || || |- | || || || 32||1461 || 1499 || {{RA|00|18|41.62}} || {{DEC|−08|03|09.5}} || 6.47 || 4.62 || 76 || G0V |||| || || |- | || || || 76||4338 || 3576 || {{RA|00|45|41.70}} || {{DEC|−16|25|27.1}} || 6.47 || 1.75 || 286 || F0IV |||| || || |- | || || || 101||6037 || 4801 || {{RA|01|01|38.60}} || {{DEC|−16|15|55.3}} || 6.47 || 1.82 || 277 || K2/K3III |||| || || |- | || || || 293||17001 || 12720 || {{RA|02|43|28.90}} || {{DEC|−02|31|53.4}} || 6.48 || 0.66 || 475 || K0 |||| || || |- | || || || 63||3794 || 3175 || {{RA|00|40|28.56}} || {{DEC|−16|30|59.8}} || 6.49 || 0.55 || 503 || G8III |||| || || |- | || || || 221||13546 || 10273 || {{RA|02|12|15.76}} || {{DEC|+02|44|43.9}} || 6.49 || 0.56 || 499 || G5 |||| || || |- | || || || 28||1256 || 1331 || {{RA|00|16|42.35}} || {{DEC|−20|12|36.2}} || 6.50 || 0.13 || 612 || B6III/IV |||| || || |- | [[43 Ceti|43 Cet]] || || 43 || 132||8335 || 6429 || {{RA|01|22|34.82}} || {{DEC|−00|26|58.7}} || 6.50 || 0.39 || 544 || K0III: |||| || || |- | || || || 142||8713 || 6687 || {{RA|01|25|52.33}} || {{DEC|−03|55|38.4}} || 6.50 || 1.47 || 330 || K0 |||| || || |- | || || || 234||14417 || 10854 || {{RA|02|19|40.76}} || {{DEC|−04|20|44.1}} || 6.50 || 0.38 || 545 || A3V |||| || || |- | [[40 Ceti|40 Cet]] || || 40 || 122||7727 || 5985 || {{RA|01|16|58.86}} || {{DEC|−02|16|43.7}} || 6.52 || 4.16 || 97 || F8 |||| || || |- | [[58 Ceti|58 Cet]] || || 58 || 192||12020 || 9165 || {{RA|01|57|59.39}} || {{DEC|−02|03|34.2}} || 6.52 || 0.63 || 491 || A0 |||| || || |- | [[35 Ceti|35 Cet]] || || 35 || 115||7218 || 5646 || {{RA|01|12|30.75}} || {{DEC|+02|28|18.6}} || 6.55 || 2.96 || 170 || F8 |||| || || |- | [[15 Ceti|15 Cet]] || || 15 || 60||3512 || 2994 || {{RA|00|38|04.57}} || {{DEC|−00|30|12.6}} || 6.64 || −0.11 || 731 || K2III |||| || || |- | [[Chi Ceti|χ Cet B]] || χ || 53 || 182||11171 || 8486 || {{RA|01|49|23.36}} || {{DEC|−10|42|12.8}} || 6.72 || 2.29 || 78 || G0 || komponen saking sistem lintang χ Cet || || || |- | [[79 Ceti|79 Cet]] || || 79 || 267||16141 || 12048 || {{RA|02|35|20.02}} || {{DEC|−03|33|34.3}} || 6.83 || 4.05 || 117 || G5IV || gadhah planit ([[79 Ceti b|b]])|| || || |- | [[HD 11506]] || || || ||11506 || 8770 || {{RA|01|52|50.53}} || {{DEC|−19|30|25.1}} || 7.54 || 3.89 || 176 || G0V || gadhah 2 planit ([[HD 11506 b|b]] & [[HD 11506 c|c]]))|| || || |- | [[HD 5319]] || || || ||5319 || 4297 || {{RA|00|55|01.40}} || {{DEC|+00|47|22.4}} || 8.05 || 3.05 || 326 || K0III || gadhah planit ([[HD 5319 b|b]])|| || || |- | [[HD 12039]] || || || ||12039 || 9141 || {{RA|01|57|48.98}} || {{DEC|−21|54|05.3}} || 8.11 || 4.98 || 138 || G4V || DK Cet; BY Dra variable|| || || |- | [[HD 224693|HD&nbsp;224693]] || || || ||224693 || 118319 || {{RA|23|59|53.83}} || {{DEC|−22|25|41.2}} || 8.23 || 3.36 || 306 || G2IV || gadhah planit ([[HD 224693 b|b]])|| || || |- | [[58 Ceti|58 Cet]] || || 58 || ||12021 || 9155 || {{RA|01|57|56.14}} || {{DEC|−02|05|57.7}} || 8.89 || 0.54 || 1523 || A0 |||| || || |- | [[HD 2638]] || || || ||2638 || 2350 || {{RA|00|29|59.87}} || {{DEC|−05|45|50.4}} || 9.44 || 5.79 || 175 || G5 || gadhah planit ([[HD 2638 b|b]])|| || || |- | [[BD-17°63]] || || || || || 2247 || {{RA|00|28|34.31}} || {{DEC|−16|13|34.8}} || 9.62 || 6.92 || 122 || K5V ||gadhah planit ([[BD-17°63 b|b]]) || || || |- | [[YZ Ceti|YZ Cet]] || || || || || 5643 || {{RA|01|12|30.64}} || {{DEC|−16|59|56.3}} || 12.10 || 14.25 || 12.12 || M4.5V || sistem lintang paling caket angka 21|| || || |- | [[UV Ceti|UV Cet]] || || || || || || {{RA|01|39|01.54}} || {{DEC|−17|57|01.8}} || 12.54 || 15.40 || 8.73 || M5.5Ve || Proxima Ceti A<ref name=sb4>http://www.closeststars.com/</ref>, komponen utama saking [[Luyten 726-8]], sistem lintang paling caket angka 6, prototipe saking variabel UV Cet || || || |- | [[BL Ceti|BL Cet]] || || || || || || {{RA|01|39|01.54}} || {{DEC|−17|57|01.8}} || 12.99 || 15.85 || 8.73 || M6.0Ve || Proxima Ceti B<ref name=sb4/>, komponen sekunder saking [[Luyten 726-8]]|| || || |} == Uga delengen == * [[Dhaptar lintang miturut rasi lintang]] == Cathetan suku == * {{cite web | last = ESA | authorlink = European Space Agency | title = The Hipparcos and Tycho Catalogues | date = 1997 | url = http://cdsweb.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?I/239 | accessdate = 2013-02-08 | archive-date = 2003-05-28 | archive-url = https://archive.ph/20030528194014/http://cdsweb.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?I/239 | url-status = dead }} * {{cite web | last = Kostjuk | first = N. D. | title = HD-DM-GC-HR-HIP-Bayer-Flamsteed Cross Index | date = 2002 | url = http://cdsweb.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?IV/27 | accessdate = 2013-02-08 | archive-date = 2005-10-26 | archive-url = https://archive.ph/20051026022702/http://cdsweb.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?IV/27 | url-status = dead }} * {{cite web | last = Roman | first = N. G. | title = Identification of a Constellation from a Position | date = 1987 | url = http://cdsweb.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?VI/42 | accessdate = 2013-02-08 | archive-date = 2006-11-24 | archive-url = https://archive.ph/20061124141224/http://cdsweb.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?VI/42 | url-status = dead }} * {{cite web | url = http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/ | title = SIMBAD Astronomical Database | publisher = Centre de Données astronomiques de Strasbourg | accessdate = 2013-02-08 }} * {{reflist}} [[Kategori:Rasi lintang Cetus| {{PAGENAME}}]] [[Kategori:Dhaptar lintang miturut rasi lintang|Cetus]] 8qlvsq0fof0f6ncstfweu5st0750p4p Dhaptar lintang ing rasi lintang Eridanus 0 97259 1761559 1748760 2026-11-14T17:28:44Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761559 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Rasi Eridanus.jpg|thumb|Rasi Lintang Eridanus]] Punika minangka [[lintang]]-[[lintang]] ingkang wonten ing [[rasi lintang]] '''Eridanus''' {| class=tabelcantik |- ! Nama ! [[Penamaan Bayer|B]] ! [[Penamaan Flamsteed|F]] ! [[Penamaan Flamsteed|G]]<ref>{{Cite web |url=http://www.uranometriaargentina.com/ |title=Archive copy |access-date=2013-02-09 |archive-date=2012-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120227032716/http://www.uranometriaargentina.com/ |url-status=dead }}</ref> ! [[Katalog Henry Draper|HD]] ! [[Katalog Hipparacus|HIP]] ! [[Right ascension|RA]] ! [[Deklinasi|Dec]] ! [[magnitudo tampak|vis.{{br}}mag.]] ! [[magnitudo absolut|abs.{{br}}mag.]] ! [[Jarak stellar|Jarak]] ([[taun cahya|tc]]) ! [[Klasifikasi stellar|Sp. class]] ! Kaanan ! Nama {{br}}sanès ! Asal {{br}}Basa ! Teges |- | [[Alpha Eridani|α Eri]] || α || || 2||10144 || 7588 || {{RA|01|37|42.75}} || {{DEC|−57|14|12.0}} || 0.45 || −2.77 || 144 || B3Vp || lintang paling cerah angka 8||Achernar ||[[Basa Arab|Arab]]||pungkasaning kali |- | [[Beta Eridani|β Eri]] || β || 67 || 290||33111 || 23875 || {{RA|05|07|51.03}} || {{DEC|−05|05|10.5}} || 2.78 || 0.60 || 89 || A3IIIvar || ||Cursa, Kursa, Dhalim||[[Basa Arab|Arab]]||kursi, manuk unta |- | [[Theta Eridani|θ<sup>1</sup> Eri]] || θ<sup>1</sup> || || 48||18622 || 13847 || {{RA|02|58|15.72}} || {{DEC|−40|18|17.0}} || 2.88 || −0.59 || 161 || A4III+... || lintang gandha dengan θ<sup>2</sup> Eri || Acamar || [[Basa Arab|Arab]]||pungkasaning kali |- | [[Gamma Eridani|γ Eri]] || γ || 34 || 158||25025 || 18543 || {{RA|03|58|01.73}} || {{DEC|−13|30|29.7}} || 2.97 || −1.19 || 221 || M1IIIb Ca-1 || ||Zaurak, Zaurac, Zaurack||[[Basa Arab|Arab]]||prau |- | [[Delta Eridani|δ Eri]] || δ || 23 || 121||23249 || 17378 || {{RA|03|43|14.96}} || {{DEC|−09|45|54.7}} || 3.52 || 3.74 || 29 || K0IV |||| Rana||[[Basa Latin|Latin]]||kodhok |- | [[Upsilon4 Eridani|υ<sup>4</sup> Eri]] || υ<sup>4</sup> || 41 || 204||27376 || 20042 || {{RA|04|17|53.62}} || {{DEC|−33|47|54.0}} || 3.55 || −0.14 || 178 || B9V || || Beemin I||[[Yahudi]] || si kembar pisanan<ref name=sb2>http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19720005197_1972005197.pdf</ref> |- | [[Phi Eridani|φ Eri]] || φ || || 14||14228 || 10602 || {{RA|02|16|30.50}} || {{DEC|−51|30|43.6}} || 3.56 || 0.18 || 155 || B8IV-V || ||天園三 ||[[China]]|| |- | [[Chi Eridani|χ Eri]] || χ || || 7||11937 || 9007 || {{RA|01|55|56.83}} || {{DEC|−51|36|34.5}} || 3.69 || 2.48 || 57 || G5IV || || 天園二 / karan ''[[Caleb]]'' ing filem [[Star Trek]]<ref>{{Cite web |url=http://www.star-trek-voyager.net/stsc/ufp_charts_atoz.htm |title=Archive copy |access-date=2013-02-09 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305100127/http://www.star-trek-voyager.net/stsc/ufp_charts_atoz.htm |url-status=dead }}</ref>||[[China]]|| |- | [[Tau4 Eridani|τ<sup>4</sup> Eri]] || τ<sup>4</sup> || 16 || 81||20720 || 15474 || {{RA|03|19|30.97}} || {{DEC|−21|45|28.6}} || 3.70 || −0.79 || 258 || M3/M4III || ||Liberfluus, Liberflux||[[Basa Latin|Latin]]||kali ingkang ngalir bébas |- | [[Epsilon Eridani|ε Eri]] || ε || 18 || 101||22049 || 16537 || {{RA|03|32|56.42}} || {{DEC|−09|27|29.9}} || 3.72 || 6.18 || 10 || K2V || Proxima Eridani<ref>http://www.closeststars.com/</ref>, sistem lintang paling caket angka 9, gadhah langkung saking satunggal planit ([[Epsilon Eridani b|b]]) || Sadira, Al Sadirah||[[Basa Arab|Arab]]||manuk unta ingkang mlajar saking toya |- | [[Upsilon2 Eridani|υ<sup>2</sup> Eri]] || υ<sup>2</sup> || 52 || 251||29291 || 21393 || {{RA|04|35|33.07}} || {{DEC|−30|33|44.3}} || 3.81 || −0.22 || 209 || G8III || ||Theemin||[[Basa Arab|Arab]]||si kembar |- | [[53 Eridani|53 Eri]] || l || 53 || 254||29503 || 21594 || {{RA|04|38|10.87}} || {{DEC|−14|18|12.9}} || 3.86 || 1.23 || 109 || K1III || ||Sceptrum||[[Basa Latin|Latin]]||tongkat lambang kekuasaan |- | [[Eta Eridani|η Eri]] || η || 3 || 39||18322 || 13701 || {{RA|02|56|25.60}} || {{DEC|−08|53|51.4}} || 3.89 || 0.83 || 133 || K1III-IV || ||Azha||[[Pèrsi]]||sarang |- | [[Nu Eridani|ν Eri]] || ν || 48 || 250||29248 || 21444 || {{RA|04|36|19.14}} || {{DEC|−03|21|08.8}} || 3.93 || −2.34 || 586 || B2III SB || || 九州殊口四|| [[China]] <ref name=sb0>salah satunggaling rasi lintang miturut bangsa Cina</ref> |- | [[43 Eridani|43 Eri]] || d || 43 || 219||28028 || 20535 || {{RA|04|24|02.17}} || {{DEC|−34|01|01.2}} || 3.97 || −0.64 || 273 || K4III || υ<sup>3</sup> Eri|| Beemin II||[[Yahudi]] || si kembar angka 2<ref name="sb2"/> |- | [[Mu Eridani|μ Eri]] || μ || 57 || 266||30211 || 22109 || {{RA|04|45|30.14}} || {{DEC|−03|15|16.6}} || 4.01 || −2.05 || 532 || B5IV || ||九斿二 ||[[China]] <ref name="sb0"/> |- | [[Omicron1 Eridani|ο<sup>1</sup> Eri]] || ο<sup>1</sup> || 38 || 185 ||26574 || 19587 || {{RA|04|11|51.93}} || {{DEC|−06|50|16.0}} || 4.04 || 1.11 || 125 || F2II-III || || Beid ||[[Basa Arab|Arab]] || tigan |- | [[Tau3 Eridani|τ<sup>3</sup> Eri]] || τ<sup>3</sup> || 11 || 56||18978 || 14146 || {{RA|03|02|23.59}} || {{DEC|−23|37|27.6}} || 4.08 || 1.97 || 86 || A4V || ||天苑十 ||[[China]] <ref name="sb0"/> |- | [[Iota Eridani|ι Eri]] || ι || || 19||16815 || 12486 || {{RA|02|40|39.93}} || {{DEC|−39|51|19.1}} || 4.11 || 0.86 || 145 || K0III || || || || |- | [[HD 24160]] || g || || 138||24160 || 17874 || {{RA|03|49|27.28}} || {{DEC|−36|12|00.4}} || 4.17 || 0.13 || 210 || G8III || ||天園九||[[China]]|| |- | [[Tau6 Eridani|τ<sup>6</sup> Eri]] || τ<sup>6</sup> || 27 || 128||23754 || 17651 || {{RA|03|46|50.99}} || {{DEC|−23|14|54.4}} || 4.22 || 2.95 || 58 || F3/F5V || || 天苑十三||[[China]]|| |- | [[Kappa Eridani|κ Eri]] || κ || || 16||15371 || 11407 || {{RA|02|26|59.10}} || {{DEC|−47|42|13.8}} || 4.24 || −1.81 || 528 || B5IV || || 天園四|| [[China]]|| |- | [[Lambda Eridani|λ Eri]] || λ || 69 ||293|| 33328 || 23972 || {{RA|05|09|08.78}} || {{DEC|−08|45|14.7}} || 4.25 || −4.40 || 1753 || B2IVn || ||Kursi al Jauzah II, Kursi al Jauzah ath Thani ||[[Basa Arab|Arab]]||kursi tiyang ingkang kinurmatan angka 2<ref name="sb2"/> |- | || e || 82 || 82||20794 || 15510 || {{RA|03|19|53.22}} || {{DEC|−43|04|17.6}} || 4.26 || 5.35 || 20 || G8V || || || || |- | [[Tau5 Eridani|τ<sup>5</sup> Eri]] || τ<sup>5</sup> || 19 || 103||22203 || 16611 || {{RA|03|33|47.25}} || {{DEC|−21|37|58.1}} || 4.26 || −0.53 || 296 || B9V || || 天苑十二|| [[China]]|| |- | [[HD 24071|HD&nbsp;24071]] || f<sup>1</sup> || || 135||24071 || 17797 || {{RA|03|48|35.82}} || {{DEC|−37|37|12.5}} || 4.30 || 0.83 || 161 || A+... || || || || |- | [[54 Eridani|54 Eri]] || || 54 || 259||29755 || 21763 || {{RA|04|40|26.49}} || {{DEC|−19|40|16.5}} || 4.32 || −0.90 || 361 || M3/M4III || ||九斿八 ||[[China]]|| |- | [[Theta2 Eridani|θ<sup>2</sup> Eri]] || θ<sup>2</sup> || || 49||18623 || || {{RA|02|58|16.30}} || {{DEC|−40|18|16.0}} || 4.35 || || || || lintang gandha kaliyan θ<sup>1</sup> Eri || || || |- | [[Omega Eridani|ω Eri]] || ω || 61 || 276||31109 || 22701 || {{RA|04|52|53.68}} || {{DEC|−05|27|09.9}} || 4.36 || 0.15 || 227 || A9IV || ||Rabah al Nahr / Quarta Fluminis ||[[Basa Arab|Arab]] / [[Basa Latin|Latin]]||lengkungan angka 4 ing kali<ref>{{Cite web |url=http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1895MNRAS..55..429K/0000432.000.html |title=Archive copy |access-date=2013-02-09 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303202355/http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1895MNRAS..55..429K/0000432.000.html |url-status=dead }}</ref> |- | [[Pi Eridani|π Eri]] || π || 26 || 127||23614 || 17593 || {{RA|03|46|08.50}} || {{DEC|−12|06|06.2}} || 4.43 || −1.49 || 497 || M1III || ||天苑二 ||[[China]] <ref name="sb0"/> |- | [[40 Eridani|40 Eri A]] || ο<sup>2</sup> || 40 || 197||26965 || 19849 || {{RA|04|15|17.64}} || {{DEC|−07|38|40.4}} || 4.43 || 5.92 || 16 || K1V || sistem tiga lintang paling caket||Keid||[[Basa Arab|Arab]]||cangkang tigan |- | [[32 Eridani|32 Eri A]] || w || 32 || ||24554 || 18255 || {{RA|03|54|17.49}} || {{DEC|−02|57|17.0}} || 4.46 || −0.66 || 345 || G8III || lintang gandha || || || |- | [[Tau1 Eridani|τ<sup>1</sup> Eri]] || τ<sup>1</sup> || 1 || 22||17206 || 12843 || {{RA|02|45|05.98}} || {{DEC|−18|34|21.5}} || 4.47 || 3.74 || 46 || F5/F6V ||||天苑八 ||[[China]] <ref name=sb1>{{Cite web |url=http://aeea.nmns.edu.tw/2006/0607/ap060712.html |title=Archive copy |access-date=2013-02-09 |archive-date=2011-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522001503/http://aeea.nmns.edu.tw/2006/0607/ap060712.html |url-status=dead }}</ref> |- | [[Upsilon1 Eridani|υ<sup>1</sup> Eri]] || υ<sup>1</sup> || 50 || 243||29085 || 21248 || {{RA|04|33|30.63}} || {{DEC|−29|45|57.0}} || 4.49 || 1.58 || 124 || K0III || || Beemin III||[[Yahudi]] || si kembar angka 3<ref name="sb2"/> |- | [[HD 22663|HD&nbsp;22663]] || y || || 110||22663 || 16870 || {{RA|03|37|05.68}} || {{DEC|−40|16|28.2}} || 4.57 || 0.43 || 219 || K0III || || || || |- | [[HD 23319]] || h || || 124||23319 || 17351 || {{RA|03|42|50.12}} || {{DEC|−37|18|48.0}} || 4.59 || 0.91 || 178 || K2IIICN... || || 天園七||[[China]]|| |- | [[Tau9 Eridani|τ<sup>9</sup> Eri]] || τ<sup>9</sup> || 36 || 161||25267 || 18673 || {{RA|03|59|55.48}} || {{DEC|−24|00|58.5}} || 4.62 || −0.41 || 331 || Ap Si || ||天苑十六 ||[[China]] <ref name="sb1"/> |- | [[Tau8 Eridani|τ<sup>8</sup> Eri]] || τ<sup>8</sup> || 33 || 149||24587 || 18216 || {{RA|03|53|42.68}} || {{DEC|−24|36|44.0}} || 4.64 || −0.72 || 385 || B5V || ||天苑十五 ||[[China]] <ref name="sb1"/> |- | [[HD 24072|HD&nbsp;24072]] || f || || 136||24072 || || {{RA|03|48|35.90}} || {{DEC|−37|37|14.0}} || 4.73 || || || || || 天園八||[[China]]|| |- | [[HD 16754|HD&nbsp;16754]] || s || || 18||16754 || 12413 || {{RA|02|39|47.92}} || {{DEC|−42|53|29.9}} || 4.74 || 1.74 || 130 || A2V || ||天園五||[[China]]|| |- | [[17 Eridani|17 Eri]] || v || 17 || 97||21790 || 16341 || {{RA|03|30|37.05}} || {{DEC|−05|04|30.6}} || 4.74 || −0.60 || 380 || B9Vs || || || || |- | [[Tau2 Eridani|τ<sup>2</sup> Eri]] || τ<sup>2</sup> || 2 || 30||17824 || 13288 || {{RA|02|51|02.35}} || {{DEC|−21|00|14.3}} || 4.76 || 1.02 || 183 || K0III || ||Angetenar ||[[Basa Arab|Arab]] || tikungan kali |- | [[64 Eridani|64 Eri]] || || 64 || 283||32045 || 23231 || {{RA|04|59|55.71}} || {{DEC|−12|32|13.9}} || 4.78 || 0.03 || 291 || F0V || S Eri || 九斿五||[[China]]|| |- | [[32 Eridani|32 Eri B]] || w || 32 || 148||24555 || || {{RA|03|54|17.50}} || {{DEC|−02|57|17.0}} || 4.79 || || || A2V || komponèn saking sistem lintang 32 Eri || || || |- | [[Zeta Eridani|ζ Eri]] || ζ || 13 || 73||20320 || 15197 || {{RA|03|15|50.03}} || {{DEC|−08|49|11.4}} || 4.80 || 1.97 || 120 || A5m |||| Zibal || || |- | [[Psi Eridani|ψ Eri]] || ψ || 65 || 285||32249 || 23364 || {{RA|05|01|26.34}} || {{DEC|−07|10|26.3}} || 4.80 || −2.54 || 956 || B3V || ||Kursi al Jauzah I, Kursi al Jauzah al Awwal ||[[Basa Arab|Arab]]||kursi tiyang ingkang kinurmatan angka 1<ref name="sb2"/> |- | [[15 Eridani|15 Eri]] || || 15 || 79||20610 || 15382 || {{RA|03|18|22.10}} || {{DEC|−22|30|40.1}} || 4.86 || 0.39 || 255 || K0III || || || || |- | [[39 Eridani|39 Eri]] || A || 39 || 194||26846 || 19777 || {{RA|04|14|23.69}} || {{DEC|−10|15|21.2}} || 4.87 || 0.86 || 206 || K3III || ||九州殊口一 || [[China]]|| |- | [[45 Eridani|45 Eri]] || || 45 || 231||28749 || 21139 || {{RA|04|31|52.67}} || {{DEC|−00|02|38.4}} || 4.91 || −2.12 || 830 || K3II-III || || || || |- | || || || 255||29573 || 21644 || {{RA|04|38|53.59}} || {{DEC|−12|07|23.1}} || 4.99 || 0.77 || 227 || A0V || || || || |- | [[60 Eridani|60 Eri]] || || 60 || 274||30814 || 22479 || {{RA|04|50|11.59}} || {{DEC|−16|13|02.2}} || 5.03 || 0.67 || 243 || K0III || || 九斿六||[[China]]|| |- | [[HD 10939|HD&nbsp;10939]] || q<sup>2</sup> || || 6||10939 || 8241 || {{RA|01|46|06.14}} || {{DEC|−53|31|19.9}} || 5.04 || 1.26 || 186 || A1V || || || || |- | [[HD 24626|HD&nbsp;24626]] || i || || 151||24626 || 18213 || {{RA|03|53|38.92}} || {{DEC|−34|43|56.3}} || 5.11 || −0.07 || 355 || B6/B7V || || || || |- | [[68 Eridani|68 Eri]] || || 68 || 292||33256 || 23941 || {{RA|05|08|43.67}} || {{DEC|−04|27|22.5}} || 5.11 || 3.12 || 82 || F2V || || || || |- | [[66 Eridani|66 Eri]] || || 66 || 288||32964 || 23794 || {{RA|05|06|45.65}} || {{DEC|−04|39|18.6}} || 5.12 || 0.45 || 280 || B9.5V || EN Eri<ref name=sb8>N.N. Samus, et al., General Catalogue of Variable Stars (Samus+ 2007-2009), 2009yCat....102025S</ref> || || || |- | || || || 40||18331 || 13717 || {{RA|02|56|37.45}} || {{DEC|−03|42|44.0}} || 5.16 || 1.35 || 189 || A3Vn || || || || |- | [[Xi Eridani|ξ Eri]] || ξ || 42 || 215||27861 || 20507 || {{RA|04|23|40.88}} || {{DEC|−03|44|43.2}} || 5.17 || 1.14 || 208 || A2V || ||九州殊口三 ||[[China]]|| |- | [[47 Eridani|47 Eri]] || || 47 || 241||29064 || 21296 || {{RA|04|34|11.64}} || {{DEC|−08|13|52.9}} || 5.20 || −1.76 || 805 || M3III || || || || |- | || || || 43||18543 || 13874 || {{RA|02|58|42.09}} || {{DEC|−02|46|57.8}} || 5.22 || 0.26 || 320 || A2IV || || || || |- | [[51 Eridani|51 Eri]] || c || 51 || 252||29391 || 21547 || {{RA|04|37|36.11}} || {{DEC|−02|28|24.2}} || 5.22 || 2.85 || 97 || F0V || || || || |- | || || || 61 ||19349 || 14456 || {{RA|03|06|33.49}} || {{DEC|−06|05|18.8}} || 5.23 || −0.84 || 534 || M3III || || || || |- | [[20 Eridani|20 Eri]] || || 20 || 107||22470 || 16803 || {{RA|03|36|17.39}} || {{DEC|−17|28|01.3}} || 5.24 || −0.57 || 473 || B8/B9III || || || || |- | [[24 Eridani|24 Eri]] || || 24 || 123||23363 || 17457 || {{RA|03|44|30.51}} || {{DEC|−01|09|47.1}} || 5.24 || −1.27 || 653 || B7V || || || || |- | [[Tau7 Eridani|τ<sup>7</sup> Eri]] || τ<sup>7</sup> || 28 || 130||23878 || 17717 || {{RA|03|47|39.62}} || {{DEC|−23|52|29.3}} || 5.24 || 0.63 || 272 || A1V || ||天苑十四 ||[[China]] <ref name="sb1"/> |- | || || || 242||29065 || 21297 || {{RA|04|34|11.79}} || {{DEC|−08|58|11.9}} || 5.24 || −1.28 || 657 || K4III || || || || |- | [[Rho3 Eridani|ρ<sup>3</sup> Eri]] || ρ<sup>3</sup> || 10 || 57||19107 || 14293 || {{RA|03|04|16.48}} || {{DEC|−07|36|03.2}} || 5.26 || 2.09 || 140 || A8V || ||Al Udhi III, Al Udhi ath Thaalith|| [[Basa Arab|Arab]]||sarang manuk unta angka 3<ref name="sb2"/> |- | [[35 Eridani|35 Eri]] || || 35 || 162||25340 || 18788 || {{RA|04|01|32.03}} || {{DEC|−01|32|58.7}} || 5.28 || −0.43 || 453 || B5V || || || || |- | [[Rho2 Eridani|ρ<sup>2</sup> Eri]] || ρ<sup>2</sup> || 9 || 55||18953 || 14168 || {{RA|03|02|42.26}} || {{DEC|−07|41|07.7}} || 5.32 || 0.83 || 258 || K0II-III || ||Al Udhi II, Al Udhi at Thani|| [[Basa Arab|Arab]]||sarang manuk unta angka 2<ref name="sb2"/> |- | || || || 164||25457 || 18859 || {{RA|04|02|36.66}} || {{DEC|−00|16|05.9}} || 5.38 || 3.96 || 63 || F5V || || || || |- | || || || 212||27616 || 20264 || {{RA|04|20|39.00}} || {{DEC|−20|38|22.6}} || 5.38 || −0.38 || 462 || A0V || || || || |- | [[63 Eridani|63 Eri]] || || 63 || 282||32008 || 23221 || {{RA|04|59|50.44}} || {{DEC|−10|15|46.8}} || 5.39 || 1.70 || 178 || G4V || ||九斿四 ||[[China]]|| |- | [[4 Eridani|4 Eri]] || || 4 || 41||18454 || 13782 || {{RA|02|57|23.70}} || {{DEC|−23|51|43.5}} || 5.44 || 2.00 || 159 || A5IV/V || || || || |- | [[37 Eridani|37 Eri]] || || 37 || 183||26409 || 19483 || {{RA|04|10|22.52}} || {{DEC|−06|55|25.8}} || 5.44 || 0.13 || 377 || G8III || || || || |- | [[GU Eridani|GU Eri]]<ref name="sb8"/>|| || || 181 ||26326 || 19398 || {{RA|04|09|17.84}} || {{DEC|−16|23|09.2}} || 5.45 || −1.29 || 726 || B5IV || || || || |- | || || || 257||29613 || 21685 || {{RA|04|39|19.64}} || {{DEC|−14|21|32.0}} || 5.46 || 1.54 || 199 || K0III || || || || |- | [[30 Eridani|30 Eri]] || || 30 || 144||24388 || 18141 || {{RA|03|52|41.65}} || {{DEC|−05|21|40.5}} || 5.48 || −0.46 || 502 || B8+... || || || || |- | [[58 Eridani|58 Eri]] || || 58 || 269||30495 || 22263 || {{RA|04|47|36.21}} || {{DEC|−16|56|05.5}} || 5.49 || 4.87 || 43 || G3V || IX Eri<ref name="sb8"/>|| 九斿七||[[China]]|| |- | || || || 83||20894 || 15643 || {{RA|03|21|24.03}} || {{DEC|−23|38|06.3}} || 5.50 || −0.05 || 421 || G8III || || || || |- | [[62 Eridani|62 Eri]] || b || 62 || 280||31512 || 22958 || {{RA|04|56|24.19}} || {{DEC|−05|10|16.9}} || 5.50 || −1.28 || 739 || B6V || || || || |- | [[HD 10647|HD&nbsp;10647]] || q<sup>1</sup> || || 5||10647 || 7978 || {{RA|01|42|29.15}} || {{DEC|−53|44|26.1}} || 5.52 || 4.32 || 57 || F8V || gadhah planit ([[HD 10647 b|b]]) || || || |- | [[22 Eridani|22 Eri]] || || 22 || 115||22920 || 17167 || {{RA|03|40|38.33}} || {{DEC|−05|12|38.5}} || 5.53 || −1.25 || 739 || B9IIIp Si || FY Eri<ref name="sb8"/> || || || |- | || || || 264||30127 || 22028 || {{RA|04|44|07.95}} || {{DEC|−18|39|59.6}} || 5.53 || 0.75 || 295 || A1V || || || || |- | [[5 Eridani|5 Eri]] || || 5 || 46||18633 || 13951 || {{RA|02|59|41.16}} || {{DEC|−02|27|53.6}} || 5.56 || 0.51 || 334 || B9.5V || || || || |- | || || || 106||22409 || 16780 || {{RA|03|35|57.65}} || {{DEC|−11|11|38.3}} || 5.56 || 0.23 || 379 || G7III: || || || || |- | [[25 Eridani|25 Eri]] || || 25 || 125||23413 || 17506 || {{RA|03|44|56.46}} || {{DEC|−00|17|48.2}} || 5.56 || 0.40 || 351 || K4III || || || || |- | || || || 258||29737 || 21743 || {{RA|04|40|06.85}} || {{DEC|−24|28|56.7}} || 5.56 || 0.63 || 315 || G6/G8III || || || || |- | || || || 94||21688 || 16263 || {{RA|03|29|36.02}} || {{DEC|−12|40|29.1}} || 5.57 || 0.02 || 420 || A5III/IV || || || || |- | || || || 122||23281 || 17395 || {{RA|03|43|33.84}} || {{DEC|−10|29|08.2}} || 5.59 || 2.43 || 140 || A5m || || || || |- | || || || 174||25945 || 19095 || {{RA|04|05|37.30}} || {{DEC|−27|39|07.3}} || 5.59 || 2.41 || 141 || F0IV/V || || || || |- | || || || 160 ||25165 || 18647 || {{RA|03|59|30.13}} || {{DEC|−12|34|27.6}} || 5.61 || −1.57 || 891 || K4III || || || || |- | || || || 228||28497 || 20922 || {{RA|04|29|06.93}} || {{DEC|−13|02|54.1}} || 5.61 || −2.81 || 1575 || B2V:ne || || || || |- | || || || 169 ||25723 || 19011 || {{RA|04|04|22.71}} || {{DEC|−12|47|32.4}} || 5.62 || 0.17 || 401 || K1III || || || || |- | || || || 153 ||24744 || 18262 || {{RA|03|54|23.18}} || {{DEC|−40|21|25.3}} || 5.70 || −0.30 || 516 || K0III... || || || || |- | || || || 184||26464 || 19511 || {{RA|04|10|47.74}} || {{DEC|−08|49|11.4}} || 5.70 || 0.71 || 324 || G9III: || || || || |- | [[46 Eridani|46 Eri]] || || 46 || 239||29009 || 21278 || {{RA|04|33|54.73}} || {{DEC|−06|44|20.0}} || 5.71 || −1.18 || 780 || B9p Si || || || || |- | || || || 278||31414 || 22860 || {{RA|04|55|06.82}} || {{DEC|−16|44|26.3}} || 5.71 || −0.11 || 476 || G8/K0III || || || || |- | [[R Eridani|R Eri]] || || || 279||31444 || 22881 || {{RA|04|55|18.64}} || {{DEC|−16|25|04.3}} || 5.71 || 0.98 || 288 || G6/G8III || || || || |- | || || || 80||20631 || 15411 || {{RA|03|18|41.07}} || {{DEC|−18|33|34.7}} || 5.72 || 2.90 || 119 || F3V || || || || |- | || || || 267 ||30238 || 22086 || {{RA|04|45|04.15}} || {{DEC|−21|17|00.0}} || 5.72 || −0.70 || 627 || K4III || || || || |- | || || || 91||21530 || 16142 || {{RA|03|28|00.95}} || {{DEC|−11|17|11.4}} || 5.74 || 0.65 || 340 || K2III || || || || |- | [[Rho1 Eridani|ρ<sup>1</sup> Eri]] || ρ<sup>1</sup> || 8 || 52||18784 || 14060 || {{RA|03|01|09.97}} || {{DEC|−07|39|46.2}} || 5.75 || 0.90 || 304 || K0II || ||Al Udhi I, Al Udhi al Awwal|| [[Basa Arab|Arab]]||sarang manuk unta angka 1<ref name="sb2"/> |- | [[HD 10360|HD&nbsp;10360]] || p || || 4||10360 || 7751 || {{RA|01|39|47.24}} || {{DEC|−56|11|47.2}} || 5.76 || 6.21 || 27 || K0V ||lintang gandha kaliyan HD 10361 || || |- | [[HD 10361|HD&nbsp;10361]] || p || || 3||10361 || || {{RA|01|39|47.80}} || {{DEC|−56|11|41.0}} || 5.76 || || || K5V || lintang gandha kaliyan HD 10360 || || || |- | || || || 99||21882 || 16285 || {{RA|03|29|55.19}} || {{DEC|−42|38|03.3}} || 5.76 || 1.79 || 203 || A5V || || || || |- | || || || 234 ||28843 || 21192 || {{RA|04|32|37.54}} || {{DEC|−03|12|34.2}} || 5.76 || 0.17 || 428 || B9III || || || || |- | [[59 Eridani|59 Eri]] || || 59 || 271||30606 || 22325 || {{RA|04|48|32.53}} || {{DEC|−16|19|46.5}} || 5.76 || 2.67 || 135 || F8V || || || || |- |[[HD 30562]] || || || 270||30562 || 22336 || {{RA|04|48|36.20}} || {{DEC|−05|40|24.4}} || 5.77 || 3.65 || 86 || F8V || || || || |- | [[56 Eridani|56 Eri]] || || 56 || 264||30076 || 22024 || {{RA|04|44|05.32}} || {{DEC|−08|30|12.9}} || 5.78 || −2.29 || 1342 || B2Ve || || 九州殊口五||[[China]]|| |- | [[GW Eridani|GW Eri]]<ref name="sb8"/>|| || || 187||26591 || 19571 || {{RA|04|11|36.18}} || {{DEC|−20|21|22.6}} || 5.80 || 1.38 || 250 || A1V + (F/G) || || || || |- | || || || 291||33224 || 23916 || {{RA|05|08|20.19}} || {{DEC|−08|39|55.0}} || 5.80 || −1.04 || 760 || B8V || || || || |- | || || || 58||19141 || 14187 || {{RA|03|02|55.84}} || {{DEC|−46|58|30.2}} || 5.81 || −1.20 || 821 || K2/K3III || || || || |- | || || || 132 ||23978 || 17798 || {{RA|03|48|35.72}} || {{DEC|−20|54|10.6}} || 5.81 || −1.22 || 830 || K5III || || || || |- | || || || 216||27881 || 20465 || {{RA|04|23|05.66}} || {{DEC|−24|53|31.6}} || 5.81 || 0.09 || 454 || K5III || || || || |- | [[6 Eridani|6 Eri]] || || 6 || 44||18535 || 13835 || {{RA|02|58|05.69}} || {{DEC|−23|36|22.1}} || 5.82 || −0.69 || 653 || K2III || || || || |- | || || || 53||18885 || 14110 || {{RA|03|01|56.09}} || {{DEC|−09|57|41.0}} || 5.84 || 1.15 || 282 || G6III: || || || || |- | || || || 159||25069 || 18606 || {{RA|03|58|52.42}} || {{DEC|−05|28|10.3}} || 5.85 || 2.65 || 142 || G9V || || || || |- | [[HD 27563|HD&nbsp;27563]] || d || || 210||27563 || 20271 || {{RA|04|20|42.83}} || {{DEC|−07|35|33.0}} || 5.85 || −0.98 || 756 || B5III ||EM Eri<ref>{{Cite web |url=http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1989IBVS.3323....1K/0000004.000.html?high=4c565f05dc09287 |title=Archive copy |access-date=2013-02-09 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305015505/http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1989IBVS.3323....1K/0000004.000.html?high=4c565f05dc09287 |url-status=dead }}</ref> || || || |- | || || || 109||22675 || 16989 || {{RA|03|38|29.25}} || {{DEC|−07|23|30.2}} || 5.86 || 0.47 || 390 || G5III: || || || || |- | || || || 211 ||27611 || 20341 || {{RA|04|21|27.05}} || {{DEC|−00|05|52.3}} || 5.86 || 0.08 || 467 || K2 || || || || |- | || || || 287||32393 || 23475 || {{RA|05|02|45.37}} || {{DEC|−04|12|36.5}} || 5.86 || 0.96 || 311 || K3 || || || || |- | || || || 15||14943 || 11102 || {{RA|02|22|54.65}} || {{DEC|−51|05|32.2}} || 5.90 || 1.96 || 200 || A5V || || || || |- | || || || 129||23887 || 17805 || {{RA|03|48|38.92}} || {{DEC|+00|13|40.3}} || 5.91 || 0.00 || 495 || K3III || || || || |- | || || || 71||20121 || 14913 || {{RA|03|12|25.68}} || {{DEC|−44|25|10.8}} || 5.92 || 2.71 || 143 || F3V+... || || || || |- | || || || 35||18071 || 13479 || {{RA|02|53|35.27}} || {{DEC|−22|22|34.0}} || 5.93 || 1.08 || 304 || G8/K0III || || || || |- | || || || 163||25371 || 18723 || {{RA|04|00|40.62}} || {{DEC|−30|29|26.6}} || 5.93 || 0.72 || 359 || A1V || || || || |- | || || || 202||27179 || 19996 || {{RA|04|17|19.23}} || {{DEC|−06|28|19.8}} || 5.95 || −0.19 || 551 || G8III: || || || || |- | || || || 227||28479 || 20892 || {{RA|04|28|39.01}} || {{DEC|−19|27|31.0}} || 5.95 || 0.97 || 323 || K2III || || || || |- | || || || 233||28776 || 21042 || {{RA|04|30|40.33}} || {{DEC|−35|39|12.9}} || 5.95 || 0.70 || 365 || K0II || || || || |- | [[21 Eridani|21 Eri]] || || 21 ||111|| 22713 || 17027 || {{RA|03|39|01.13}} || {{DEC|−05|37|32.5}} || 5.97 || 3.24 || 115 || K1V || || || || |- | [[55 Eridani|55 Eri A]] || || 55 || 262||30020 || 21986 || {{RA|04|43|34.73}} || {{DEC|−08|47|39.3}} || 5.98 || 0.51 || 405 || F4IIIp (Sr) || ||九州殊口六||[[China]]|| |- | || || || 152||24712 || 18339 || {{RA|03|55|16.17}} || {{DEC|−12|05|56.6}} || 5.99 || 2.54 || 160 || Ap SrEu(Cr) || || || || |- | [[GZ Eridani|GZ Eri]]<ref name="sb8"/>|| || || 203||27362 || 20075 || {{RA|04|18|16.07}} || {{DEC|−20|42|55.1}} || 6.00 || −1.53 || 1045 || M4III || || || || |- | || || || 93||21665 || 16266 || {{RA|03|29|39.19}} || {{DEC|−06|48|15.3}} || 6.01 || 0.71 || 374 || G5 || || || || |- | [[EP Eridani|EP Eri]]<ref name="sb8"/> || || || 32||17925 || 13402 || {{RA|02|52|31.89}} || {{DEC|−12|46|09.3}} || 6.05 || 5.97 || 34 || K1V || || || || |- | || || || 236 ||28970 || 21239 || {{RA|04|33|22.09}} || {{DEC|−10|47|07.5}} || 6.06 || −1.25 || 945 || K0 || || || || |- | || || || 64||19836 || 14819 || {{RA|03|11|18.78}} || {{DEC|−03|48|41.6}} || 6.08 || −0.82 || 784 || M1III || || || || |- | || || || 214 ||27710 || 20347 || {{RA|04|21|31.29}} || {{DEC|−25|43|42.4}} || 6.08 || 2.40 || 177 || F2V || || || || |- | || || || 20||17006 || 12611 || {{RA|02|42|08.44}} || {{DEC|−46|31|27.2}} || 6.09 || 3.03 || 133 || G8IV || || || || |- | || || || 205||27411 || 20106 || {{RA|04|18|37.46}} || {{DEC|−22|58|11.4}} || 6.09 || 1.27 || 300 || A3m... || || || || |- | || || || 240||29063 || 21298 || {{RA|04|34|14.21}} || {{DEC|−06|50|15.8}} || 6.09 || 0.11 || 513 || K2III || || || || |- | || || || 10||12042 || 9085 || {{RA|01|56|59.66}} || {{DEC|−51|46|00.7}} || 6.10 || 4.00 || 86 || F8V || || || || |- | [[7 Eridani|7 Eri]] || || 7 || 51||18760 || 14040 || {{RA|03|00|50.88}} || {{DEC|−02|52|43.1}} || 6.11 || −0.79 || 782 || M2III || || || || |- | || || || 222||28312 || 20765 || {{RA|04|26|56.93}} || {{DEC|−24|04|52.6}} || 6.11 || 0.88 || 362 || A3V || || || || |- | || || || 256||29610 || 21718 || {{RA|04|39|47.21}} || {{DEC|−01|03|08.8}} || 6.11 || −0.13 || 578 || K0 || || || || |- | || || || 100||21899 || 16310 || {{RA|03|30|13.59}} || {{DEC|−41|22|10.3}} || 6.12 || 3.46 || 111 || F7V || || || || |- | || || || 171||25803 || 19037 || {{RA|04|04|40.89}} || {{DEC|−20|22|54.6}} || 6.12 || 0.43 || 448 || K1II || || || || |- | || || || 247||29184 || 21363 || {{RA|04|35|00.65}} || {{DEC|−19|55|17.5}} || 6.12 || 1.09 || 330 || K2IIICN... || || || || |- | || || || 45||18557 || 13883 || {{RA|02|58|47.31}} || {{DEC|−09|46|35.3}} || 6.14 || 1.37 || 293 || A2m || || || || |- | [[14 Eridani|14 Eri]] || || 14 || 77||20395 || 15244 || {{RA|03|16|35.77}} || {{DEC|−09|09|17.1}} || 6.14 || 3.44 || 113 || F1V || || || || |- | [[EK Eridani|EK Eri]]<ref>{{Cite web |url=http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1987IBVS.3058....1K/0000004.000.html?high=4c565f05dc09287 |title=Archive copy |access-date=2013-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240724235821/https://articles.adsabs.harvard.edu//full/1987IBVS.3058....1K/0000004.000.html?high=4c565f05dc09287 |archive-date=2024-07-24 |url-status=dead}}</ref>|| || || 209||27536 || 20263 || {{RA|04|20|38.59}} || {{DEC|−06|14|45.1}} || 6.15 || 2.15 || 206 || G8IV: || || || || |- | || || || 281||31726 || 23060 || {{RA|04|57|44.69}} || {{DEC|−14|13|54.8}} || 6.15 || −1.27 || 994 || B2V || || || || |- | || || || 74||20319 || 15203 || {{RA|03|16|00.85}} || {{DEC|−05|55|07.3}} || 6.17 || −0.21 || 616 || B9V || || || || |- | [[Gliese 86|Gl 86]] || || || 13||13445 || 10138 || {{RA|02|10|25.93}} || {{DEC|−50|49|25.4}} || 6.17 || 5.98 || 36 || K1V || gadhah pasangan [[lintang katai]] lan planit ([[Gliese 86 b|b]]) || || || |- | || || || 155||24832 || 18455 || {{RA|03|56|37.90}} || {{DEC|−09|45|03.1}} || 6.18 || 1.05 || 346 || F1V || || || || |- | [[EX Eridani|EX Eri]]<ref>{{Cite web |url=http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1997IBVS.4471....1K/0000006.000.html?high=4c565f05dc10973 |title=Archive copy |access-date=2013-02-09 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305075741/http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1997IBVS.4471....1K/0000006.000.html?high=4c565f05dc10973 |url-status=dead }}</ref>|| || || 268||30422 || 22192 || {{RA|04|46|25.75}} || {{DEC|−28|05|15.0}} || 6.18 || 2.38 || 187 || A2IV/V || || || || |- | || || || 113||22799 || 17057 || {{RA|03|39|25.42}} || {{DEC|−10|26|13.3}} || 6.19 || 0.88 || 376 || G5 || || || || |- | || || || 54||18894 || 14124 || {{RA|03|02|09.23}} || {{DEC|−06|29|39.1}} || 6.20 || 3.64 || 106 || G0IV-V || || || || |- | || || || 86||21019 || 15776 || {{RA|03|23|17.70}} || {{DEC|−07|47|36.8}} || 6.20 || 3.36 || 120 || G2V || || || || |- | || || || 133||23958 || 17734 || {{RA|03|47|49.60}} || {{DEC|−36|06|21.0}} || 6.21 || 0.16 || 529 || B8V || || || || |- | || || || 147 ||24497 || 18173 || {{RA|03|53|12.93}} || {{DEC|−18|26|04.0}} || 6.21 || −0.44 || 698 || K0/K1III+.. || || || || |- | || || || 112||22798 || 17086 || {{RA|03|39|38.35}} || {{DEC|−03|23|34.2}} || 6.22 || 1.16 || 335 || G5 || || || || |- | || || || 229||28625 || 20997 || {{RA|04|30|09.99}} || {{DEC|−13|35|32.5}} || 6.22 || 0.61 || 432 || K0III || |- |[[HD 32147]] || || || 284||32147 || 23311 || {{RA|05|00|48.68}} || {{DEC|−05|45|03.5}} || 6.22 || 6.49 || 29 || K3V || || || || |- | || || || 67||19887 || 14814 || {{RA|03|11|16.74}} || {{DEC|−16|01|29.8}} || 6.25 || 0.16 || 539 || K2III || || || || |- | || || || 104 ||22243 || 16677 || {{RA|03|34|37.46}} || {{DEC|−09|52|05.8}} || 6.25 || 0.24 || 518 || A2V || || || || |- | || || || 232||28763 || 21110 || {{RA|04|31|25.86}} || {{DEC|−13|38|38.8}} || 6.25 || 0.81 || 400 || A2/A3V || || || || |- | || || || 172||25910 || 19121 || {{RA|04|05|56.49}} || {{DEC|−08|51|21.9}} || 6.27 || 1.71 || 266 || A3V || || || || |- | || || || 272||30743 || 22439 || {{RA|04|49|42.32}} || {{DEC|−13|46|09.3}} || 6.27 || 3.53 || 115 || F3/F5V || || || || |- | || || || 253||29435 || 21486 || {{RA|04|36|50.94}} || {{DEC|−30|43|00.5}} || 6.28 || 0.87 || 394 || Ap... || || || || |- | || || || 59||19210 || 14355 || {{RA|03|05|11.26}} || {{DEC|−08|16|27.5}} || 6.30 || 0.72 || 425 || K0 || || || || |- | || || || 75||20356 || 15230 || {{RA|03|16|21.71}} || {{DEC|−05|43|49.5}} || 6.30 || −1.25 || 1055 || K5 || || || || |- | || || || 33 ||17943 || 13421 || {{RA|02|52|50.67}} || {{DEC|−09|26|28.8}} || 6.31 || 1.30 || 328 || A7IV || || || || |- | || || || 89||21473 || 16015 || {{RA|03|26|11.77}} || {{DEC|−41|38|13.2}} || 6.33 || 0.67 || 441 || A1V || || || || |- | || || || 173||25944 || 19111 || {{RA|04|05|46.73}} || {{DEC|−20|30|45.1}} || 6.34 || 1.44 || 311 || G8/K0III || || || || |- | || || || 248||29227 || 21428 || {{RA|04|36|01.67}} || {{DEC|−03|36|41.8}} || 6.34 || −0.80 || 874 || B7III || || || || |- | || || || 21||17098 || 12708 || {{RA|02|43|20.22}} || {{DEC|−40|31|40.6}} || 6.35 || 0.22 || 548 || B9V || || || || |- | || || || 114||22905 || 17136 || {{RA|03|40|11.44}} || {{DEC|−15|13|35.4}} || 6.35 || −0.13 || 644 || G8/K0III+.. || || || || |- | || || || 31||17864 || 13271 || {{RA|02|50|47.77}} || {{DEC|−39|55|55.9}} || 6.36 || 1.36 || 325 || A0V || || || || |- | || || || 66||19850 || 14797 || {{RA|03|11|05.27}} || {{DEC|−13|15|51.5}} || 6.36 || −1.14 || 1032 || F6III || || || || |- | || || || 168||25700 || 18990 || {{RA|04|04|08.65}} || {{DEC|−16|35|18.9}} || 6.36 || 0.65 || 453 || K2/K3III/IV || || || || |- | || || || 207||27490 || 20138 || {{RA|04|19|02.89}} || {{DEC|−33|54|16.7}} || 6.36 || 1.04 || 379 || A+... || || || || |- | || || || 9||11965 || 9022 || {{RA|01|56|09.40}} || {{DEC|−49|50|11.3}} || 6.37 || −0.08 || 635 || B8/B9V || || || || |- | || || || 65||19826 || 14757 || {{RA|03|10|35.35}} || {{DEC|−23|44|19.0}} || 6.37 || 1.74 || 274 || K0III || || || || |- | || || || ||24834 || 18428 || {{RA|03|56|27.66}} || {{DEC|−13|35|51.1}} || 6.37 || −4.09 || 4025 || M1III || || || || |- | || || || 246||29163 || 21324 || {{RA|04|34|38.13}} || {{DEC|−24|02|26.0}} || 6.37 || 0.76 || 432 || K1III || || || || |- | || || || 218||27941 || 20467 || {{RA|04|23|07.76}} || {{DEC|−35|32|41.4}} || 6.38 || −0.68 || 840 || K1III || || || || |- | || || || 189 ||26625 || 19601 || {{RA|04|12|00.26}} || {{DEC|−17|16|28.6}} || 6.41 || 1.30 || 343 || K0III || || || || |- | || || || 188||26575 || 19509 || {{RA|04|10|45.89}} || {{DEC|−35|16|25.4}} || 6.43 || −1.37 || 1185 || K2IIIp... || || || || |- | || || || 12||12894 || 9685 || {{RA|02|04|35.04}} || {{DEC|−54|52|53.9}} || 6.45 || 3.08 || 154 || F2V || || || || |- | || || || 126 ||23508 || 17436 || {{RA|03|44|06.36}} || {{DEC|−40|39|36.3}} || 6.45 || 1.61 || 303 || K1III || || || || |- | || || || 186||26584 || 19590 || {{RA|04|11|56.10}} || {{DEC|−08|50|15.0}} || 6.45 || 0.37 || 535 || G5 || || || || |- | [[GY Eridani|GY Eri]]<ref name="sb8"/>|| || || 190||26739 || 19725 || {{RA|04|13|38.15}} || {{DEC|−01|08|59.0}} || 6.45 || −1.71 || 1399 || B5IV || || || || |- | || || || 213||27660 || 20360 || {{RA|04|21|37.51}} || {{DEC|−06|17|02.9}} || 6.45 || 0.53 || 498 || A0 || || || || |- | || || || 27||17438 || 13008 || {{RA|02|47|11.14}} || {{DEC|−22|29|08.4}} || 6.47 || 3.56 || 125 || F2V || || || || |- | || || || 134||24098 || 17950 || {{RA|03|50|16.10}} || {{DEC|−01|31|21.5}} || 6.47 || 3.20 || 147 || F2 || || || || |- | || || || 166||25631 || 18926 || {{RA|04|03|24.75}} || {{DEC|−20|08|37.7}} || 6.47 || −0.87 || 956 || B3V || || || || |- | || || || 26||17390 || 12964 || {{RA|02|46|45.06}} || {{DEC|−21|38|22.4}} || 6.48 || 3.21 || 147 || F3IV/V || || || || |- | || || || 105||22379 || 16779 || {{RA|03|35|57.25}} || {{DEC|−05|07|29.8}} || 6.49 || −0.40 || 780 || K0 || || || || |- | || || || 117 ||23010 || 17214 || {{RA|03|41|13.75}} || {{DEC|−11|48|09.0}} || 6.49 || 1.67 || 300 || F2III || || || || |- | [[55 Eridani|55 Eri B]] || || 55 || ||30021 || || {{RA|04|43|35.10}} || {{DEC|−08|47|46.0}} || 6.70 || || || || komponens saking sistem lintang 55 Eri || || || |- | [[40 Eridani|40 Eri B]] || ο<sup>2</sup> || 40 || ||26976 || || {{RA|04|15|29.30}} || {{DEC|−07|36|41.0}} || 9.50 || 11.01 || 16 || DA VII || komponèn saking sistem lintang 40 Eri, [[lintang katai]] pethak || || || |- | [[HD 28185|HD&nbsp;28185]] || || || ||28185 || 20723 || {{RA|04|26|26.32}} || {{DEC|−10|33|03.0}} || 7.81 || 4.82 || 128 || G5 || gadhah planit ([[HD 28185 b|b]]) || || || |- | [[EF Eridani|EF Eri]] || || || || |||| {{RA|03|14|13.03}} || {{DEC|−22|35|41.4}} || 13.7 || || || || variabel saking AM Her; ''V''<sub>max</sub> = 14.5m ''V''<sub>min</sub> = <17.5 || || || |} == Uga delengen == * [[Pratélan lintang miturut rasi lintang]] == Cathetan suku == * {{cite web | last = ESA | authorlink = European Space Agency | title = The Hipparcos and Tycho Catalogues | date = 1997 | url = http://cdsweb.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?I/239 | accessdate = 2013-02-09 | archive-date = 2003-05-28 | archive-url = https://archive.ph/20030528194014/http://cdsweb.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?I/239 | url-status = dead }} * {{cite web | last = Kostjuk | first = N. D. | title = HD-DM-GC-HR-HIP-Bayer-Flamsteed Cross Index | date = 2002 | url = http://cdsweb.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?IV/27 | accessdate = 2013-02-09 | archive-date = 2005-10-26 | archive-url = https://archive.ph/20051026022702/http://cdsweb.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?IV/27 | url-status = dead }} * {{cite web | last = Roman | first = N. G. | title = Identification of a Constellation from a Position | date = 1987 | url = http://cdsweb.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?VI/42 | accessdate = 2013-02-09 | archive-date = 2006-11-24 | archive-url = https://archive.ph/20061124141224/http://cdsweb.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?VI/42 | url-status = dead }} * {{cite web | url = http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/ | title = SIMBAD Astronomical Database | publisher = Centre de Données astronomiques de Strasbourg | accessdate = 2013-02-09 }} * {{reflist}} [[Kategori:Rasi lintang Eridanus| {{PAGENAME}}]] [[Kategori:Pratélan lintang miturut rasi lintang|Eridanus]] oziljlkkjmion2ljtaiemurdn2jdutu Dhaptar lintang ing rasi lintang Pegasus 0 97555 1761560 1748778 2026-11-14T17:29:18Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761560 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Rasi Pegasus.jpg|thumb|Rasi Lintang Pegasus]] Punika minangka [[lintang]]-[[lintang]] ingkang wonten ing [[rasi lintang]] '''[[Pegasus]]''' {| class=tabelcantik |- ! Nama ! [[Penamaan Bayer|B]] ! [[Penamaan Flamsteed|F]] ! [[Katalog Henry Draper|HD]] ! [[Katalog Hipparacus|HIP]] ! [[Right ascension|RA]] ! [[Deklinasi|Dec]] ! [[magnitudo tampak|vis.{{br}}mag.]] ! [[magnitudo absolut|abs.{{br}}mag.]] ! [[Jarak stellar|Jarak]] ([[taun cahaya|tc]]) ! [[Klasifikasi stellar|Sp. class]] ! Kaanan ! Nama {{br}}sanès ! Asal {{br}}Basa ! Teges |- | [[Epsilon Pegasi|ε Peg]] || ε || 8 || 206778 || 107315 || {{RA|21|44|11.14}} || {{DEC|+09|52|30.0}} || 2.38 || −4.19 || 672 || K2Ibvar || ||Enif, Enf, Enir, Al Anf, Fom, Fum al Faras, Os Pegasi||[[Basa Arab|Arab]]|| |- | [[Beta Pegasi|β Peg]] || β || 53 || 217906 || 113881 || {{RA|23|03|46.33}} || {{DEC|+28|04|56.8}} || 2.44 || −1.49 || 199 || M2II-IIIvar || ||Scheat, Sheat, Seat Alpheras, Menkib||[[Basa Arab|Arab]]|| |- | [[Alpha Pegasi|α Peg]] || α || 54 || 218045 || 113963 || {{RA|23|04|45.62}} || {{DEC|+15|12|19.3}} || 2.49 || −0.67 || 140 || B9.5III || ||Markab, Marchab, Menkib al Faras, Matn al Faras||[[Basa Arab|Arab]]|| |- | [[Gamma Pegasi|γ Peg]] || γ || 88 || 886 || 1067 || {{RA|00|13|14.15}} || {{DEC|+15|11|01.0}} || 2.83 || −2.22 || 333 || B2IV || || Algenib||[[Basa Arab|Arab]]|| |- | [[Eta Pegasi|η Peg]] || η || 44 || 215182 || 112158 || {{RA|22|43|00.13}} || {{DEC|+30|13|16.7}} || 2.93 || −1.16 || 215 || G2II-III.. || || Matar, Sad al Matar||[[Basa Arab|Arab]]|| |- | [[Zeta Pegasi|ζ Peg]] || ζ || 42 || 214923 || 112029 || {{RA|22|41|27.67}} || {{DEC|+10|49|53.0}} || 3.41 || −0.62 || 208 || B8.5V || || Homam, Homan, Humam, Al Hammam||[[Basa Arab|Arab]]|| |- | [[Mu Pegasi|μ Peg]] || μ || 48 || 216131 || 112748 || {{RA|22|50|00.10}} || {{DEC|+24|36|06.1}} || 3.51 || 0.74 || 117 || M2III || ||Sadalbari, Sad al Bari, Sad al Nazi||[[Basa Arab|Arab]]|| |- | [[Theta Pegasi|θ Peg]] || θ || 26 || 210418 || 109427 || {{RA|22|10|11.82}} || {{DEC|+06|11|52.0}} || 3.52 || 1.16 || 97 || A2V || ||Baham, Biham, Sad al Baham||[[Basa Arab|Arab]]|| |- | [[Iota Pegasi|ι Peg]] || ι || 24 || 210027 || 109176 || {{RA|22|07|00.47}} || {{DEC|+25|20|42.2}} || 3.77 || 3.42 || 38 || F5V || || 臼三|| [[China]] <ref name=sb0>salah satunggaling rasi lintang miturut bangsa Cina</ref> |- | [[Lambda Pegasi|λ Peg]] || λ || 47 || 215665 || 112440 || {{RA|22|46|31.84}} || {{DEC|+23|33|56.4}} || 3.97 || −1.45 || 395 || G8II-III || ||Sadalpheretz, Sadalpheris, Sad al Faris||[[Basa Arab|Arab]]|| |- | [[1 Pegasi|1 Peg]] || || 1 || 203504 || 105502 || {{RA|21|22|05.13}} || {{DEC|+19|48|15.7}} || 4.08 || 0.71 || 154 || K1III ||||人二 ||[[China]] <ref name="sb0"/> |- | [[Kappa Pegasi|κ Peg]] || κ || 10 || 206901 || 107354 || {{RA|21|44|38.70}} || {{DEC|+25|38|42.0}} || 4.14 || 1.40 || 115 || F5IV || ||Jih||[[China]]||mortir |- | [[Xi Pegasi|ξ Peg]] || ξ || 46 || 215648 || 112447 || {{RA|22|46|41.44}} || {{DEC|+12|10|26.7}} || 4.20 || 3.15 || 53 || F7V ||||Suud al Najm / dipunsebut ''[[Neethia]]'' ing filem [[Star Trek]]<ref>http://memory-beta.wikia.com/wiki/Neethia</ref>||[[Basa Arab|Arab]] <ref name=sb6>http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19720005197_1972005197.pdf</ref> |- | [[Pi Pegasi|π Peg]] || π || 29 || 210459 || 109410 || {{RA|22|09|59.25}} || {{DEC|+33|10|41.8}} || 4.28 || −0.16 || 252 || F5III ||||Woo ||[[China]] ||piranti penumbuk<ref>http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Topics/astronomy/_Texts/secondary/ALLSTA/Pegasus*.html</ref> |- | [[9 Pegasi|9 Peg]] || || 9 || 206859 || 107348 || {{RA|21|44|30.69}} || {{DEC|+17|21|00.2}} || 4.34 || −2.87 || 901 || G5Ib ||||人三 ||[[China]] ||lintang katiga pada rasi [[Dhaptar asterisme di Atas Atap#Manusia|Manusia]] |- | [[Upsilon Pegasi|υ Peg]] || υ || 68 || 220657 || 115623 || {{RA|23|25|22.66}} || {{DEC|+23|24|14.4}} || 4.42 || 0.79 || 173 || F8IV |||| || || |- | [[2 Pegasi|2 Peg]] || || 2 || 204724 || 106140 || {{RA|21|29|56.88}} || {{DEC|+23|38|19.8}} || 4.52 || −1.14 || 442 || M1III ||||人一 ||[[China]] || |- | [[55 Pegasi|55 Peg]] || || 55 || 218329 || 114144 || {{RA|23|07|00.26}} || {{DEC|+09|24|34.3}} || 4.54 || −0.43 || 322 || M2III ||||雷電四 ||[[China]] || |- | [[70 Pegasi|70 Peg]] || || 70 || 221115 || 115919 || {{RA|23|29|09.26}} || {{DEC|+12|45|37.8}} || 4.54 || 0.86 || 178 || G8III ||||雷電六 ||[[China]] || |- | [[Tau Pegasi|τ Peg]] || τ || 62 || 220061 || 115250 || {{RA|23|20|38.22}} || {{DEC|+23|44|25.3}} || 4.58 || 1.03 || 167 || A5V || ||Salm, Kerb, El Khereb, Markab||[[Basa Arab|Arab]]||kantong kulit, tali kekang |- | [[Psi Pegasi|ψ Peg]] || ψ || 84 || 224427 || 118131 || {{RA|23|57|45.55}} || {{DEC|+25|08|29.3}} || 4.63 || −0.98 || 432 || M3III |||| || || |- | [[56 Pegasi|56 Peg]] || || 56 || 218356 || 114155 || {{RA|23|07|06.74}} || {{DEC|+25|28|06.0}} || 4.76 || −1.32 || 537 || K0IIp |||| || || |- | [[32 Pegasi|32 Peg]] || || 32 || 212097 || 110371 || {{RA|22|21|19.33}} || {{DEC|+28|19|49.9}} || 4.78 || −1.57 || 607 || B9III ||||臼四 ||[[China]] || |- | [[35 Pegasi|35 Peg]] || || 35 || 212943 || 110882 || {{RA|22|27|51.48}} || {{DEC|+04|41|47.1}} || 4.78 || 1.33 || 160 || K0III |||| || || |- | [[Chi Pegasi|χ Peg]] || χ || 89 || 1013 || 1168 || {{RA|00|14|36.11}} || {{DEC|+20|12|24.1}} || 4.79 || −0.21 || 326 || M2III |||| || || |- | [[Omicron Pegasi|ο Peg]] || ο || 43 || 214994 || 112051 || {{RA|22|41|45.41}} || {{DEC|+29|18|27.7}} || 4.80 || −0.05 || 305 || A1IV ||||離宮三 ||[[China]] <ref name="sb0"/><ref name=sb2>http://aeea.nmns.edu.tw/2006/0607/ap060707.htm{{Pranala mati|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | [[31 Pegasi|31 Peg]] || || 31 || 212076 || 110386 || {{RA|22|21|31.07}} || {{DEC|+12|12|18.6}} || 4.82 || −2.55 || 970 || B2IV-V ||IN Peg<ref>{{Cite web |url=http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1985IBVS.2681....1K/0000016.000.html?high=4c1e33745313663 |title=Archive copy |access-date=2013-02-11 |archive-date=2022-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222055250/https://articles.adsabs.harvard.edu//full/1985IBVS.2681....1K/0000016.000.html?high=4c1e33745313663 |url-status=dead }}</ref>|| Too Kung Lee, 土公吏一|| [[China<ref name="sb0"/> |- | [[Nu Pegasi|ν Peg]] || ν || 22 || 209747 || 109068 || {{RA|22|05|40.69}} || {{DEC|+05|03|29.8}} || 4.86 || 0.32 || 263 || K4III ||||Fum al Faras ||[[Basa Arab|Arab]] <ref name="sb6"/> |- | [[Rho Pegasi|ρ Peg]] || ρ || 50 || 216735 || 113186 || {{RA|22|55|13.62}} || {{DEC|+08|48|57.9}} || 4.91 || 0.22 || 282 || A1V |||| || || |- | [[78 Pegasi|78 Peg]] || || 78 || 222842 || 117073 || {{RA|23|43|59.44}} || {{DEC|+29|21|41.6}} || 4.93 || 0.65 || 234 || K0III |||| || || |- | [[72 Pegasi|72 Peg]] || || 72 || 221673 || 116310 || {{RA|23|33|57.15}} || {{DEC|+31|19|31.2}} || 4.97 || −1.16 || 548 || K4III |||| || || |- | [[57 Pegasi|57 Peg]] || || 57 || 218634 || 114347 || {{RA|23|09|31.45}} || {{DEC|+08|40|37.8}} || 5.05 || −1.79 || 762 || M4Sv |||| || || |- | [[Phi Pegasi|φ Peg]] || φ || 81 || 223768 || 117718 || {{RA|23|52|29.29}} || {{DEC|+19|07|13.3}} || 5.06 || −0.58 || 437 || M2III |||| || || |- | [[14 Pegasi|14 Peg]] || || 14 || 207650 || 107763 || {{RA|21|49|50.68}} || {{DEC|+30|10|27.4}} || 5.07 || 0.23 || 302 || A1Vs |||| || || |- | [[16 Pegasi|16 Peg]] || || 16 || 208057 || 108022 || {{RA|21|53|03.76}} || {{DEC|+25|55|30.5}} || 5.09 || −0.89 || 512 || B3V ||OQ Peg<ref name=sb8>N.N. Samus, et al., General Catalogue of Variable Stars (Samus+ 2007-2009), 2009yCat....102025S</ref>|| || || |- | [[66 Pegasi|66 Peg]] || || 66 || 220363 || 115444 || {{RA|23|23|04.56}} || {{DEC|+12|18|50.2}} || 5.09 || 0.06 || 330 || K3III |||| 雷電五||[[China]] || |- | [[77 Pegasi|77 Peg]] || || 77 || 222764 || 117020 || {{RA|23|43|22.36}} || {{DEC|+10|19|53.4}} || 5.09 || −1.91 || 817 || M2III |||| || || |- | [[59 Pegasi|59 Peg]] || || 59 || 218918 || 114520 || {{RA|23|11|44.19}} || {{DEC|+08|43|12.5}} || 5.15 || 0.70 || 253 || A5Vn |||| || || |- | [[Sigma Pegasi|σ Peg]] || σ || 49 || 216385 || 112935 || {{RA|22|52|23.77}} || {{DEC|+09|50|08.0}} || 5.16 || 3.02 || 88 || F7IV |||| 雷電三 / dipunsebut ''[[Gavaria]]'' ing filem [[Star Trek]]<ref>{{Cite web |url=http://www.star-trek-voyager.net/stsc/ufp_charts_atoz.htm |title=Archive copy |access-date=2013-02-11 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305100127/http://www.star-trek-voyager.net/stsc/ufp_charts_atoz.htm |url-status=dead }}</ref>||[[China]] - | [[12 Pegasi|12 Peg]] || || 12 || 207089 || 107472 || {{RA|21|46|04.36}} || {{DEC|+22|56|56.0}} || 5.29 || −2.41 || 1128 || K0Ib ||||人四 ||[[China]] || |- | [[7 Pegasi|7 Peg]] || || 7 || 206487 || 107151 || {{RA|21|42|15.44}} || {{DEC|+05|40|48.5}} || 5.30 || −0.72 || 522 || M2III |||| || || |- | [[82 Pegasi|82 Peg]] || || 82 || 223781 || 117730 || {{RA|23|52|37.12}} || {{DEC|+10|56|50.4}} || 5.30 || 1.49 || 188 || A4Vn |||| || || |- | [[71 Pegasi|71 Peg]] || || 71 || 221615 || 116264 || {{RA|23|33|28.09}} || {{DEC|+22|29|55.7}} || 5.33 || −0.90 || 575 || M5IIIa |||| || || |- | [[13 Pegasi|13 Peg]] || || 13 || 207652 || 107788 || {{RA|21|50|08.64}} || {{DEC|+17|17|09.4}} || 5.34 || 2.72 || 109 || F2III-IV ||V373 Peg<ref name="sb8"/>|| || || |- | || || || 210889 || 109654 || {{RA|22|12|47.81}} || {{DEC|+34|36|17.0}} || 5.34 || 0.87 || 256 || K2III |||| || || |- | [[64 Pegasi|64 Peg]] || || 64 || 220222 || 115355 || {{RA|23|21|54.93}} || {{DEC|+31|48|44.9}} || 5.35 || −1.69 || 834 || B6III |||| || || |- | [[30 Pegasi|30 Peg]] || || 30 || 211924 || 110298 || {{RA|22|20|27.56}} || {{DEC|+05|47|22.2}} || 5.37 || −1.88 || 918 || B5IV |||| || || |- | [[58 Pegasi|58 Peg]] || || 58 || 218700 || 114389 || {{RA|23|10|01.47}} || {{DEC|+09|49|19.6}} || 5.39 || −1.00 || 619 || B9III |||| || || |- | [[51 Pegasi|51 Peg]] || || 51 || 217014 || 113357 || {{RA|22|57|27.85}} || {{DEC|+20|46|07.3}} || 5.45 || 4.52 || 50 || G5V ||gadhah planit ([[51 Pegasi b|b]])|| || || |- | [[5 Pegasi|5 Peg]] || || 5 || 205852 || 106787 || {{RA|21|37|45.37}} || {{DEC|+19|19|06.9}} || 5.46 || 0.49 || 321 || F1IV |||| || || |- | [[75 Pegasi|75 Peg]] || || 75 || 222133 || 116611 || {{RA|23|37|56.77}} || {{DEC|+18|24|02.2}} || 5.49 || 1.17 || 239 || A1Vn ||KS Peg<ref>{{Cite web |url=http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1989IBVS.3323....1K/0000009.000.html?high=4c565f05dc10973 |title=Archive copy |access-date=2013-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331124904/https://articles.adsabs.harvard.edu//full/1989IBVS.3323....1K/0000009.000.html?high=4c565f05dc10973 |archive-date=2025-03-31 |url-status=dead}}</ref>|| || || |- | [[37 Pegasi|37 Peg]] || || 37 || 213235 || 111062 || {{RA|22|29|57.95}} || {{DEC|+04|25|55.4}} || 5.51 || 1.90 || 172 || F5IVs |||| || || |- | [[15 Pegasi|15 Peg]] || || 15 || 207978 || 107975 || {{RA|21|52|29.96}} || {{DEC|+28|47|37.3}} || 5.52 || 3.31 || 90 || F6IVwvar |||| || || |- | [[17 Pegasi|17 Peg]] || || 17 || 208565 || 108339 || {{RA|21|56|56.39}} || {{DEC|+12|04|35.5}} || 5.54 || −0.11 || 440 || A2Vnn |||| || || |- | [[86 Pegasi|86 Peg]] || || 86 || 87 || 476 || {{RA|00|05|41.94}} || {{DEC|+13|23|46.6}} || 5.55 || 0.26 || 373 || G5III |||| || || |- | [[67 Pegasi|67 Peg]] || || 67 || 220599 || 115591 || {{RA|23|24|50.82}} || {{DEC|+32|23|05.5}} || 5.56 || −0.40 || 506 || B9III |||| || || |- | [[87 Pegasi|87 Peg]] || || 87 || 448 || 729 || {{RA|00|09|02.34}} || {{DEC|+18|12|43.3}} || 5.57 || 0.81 || 292 || G9III |||| || || |- | [[34 Vulpeculae|34 Vul]] || || 34 || 203344 || 105411 || {{RA|21|21|04.24}} || {{DEC|+23|51|22.5}} || 5.58 || 0.91 || 280 || K1III |||| || || |- | [[Pi1 Pegasi|π<sup>1</sup> Peg]] || π<sup>1</sup> || 27 || 210354 || 109352 || {{RA|22|09|13.68}} || {{DEC|+33|10|21.0}} || 5.58 || 0.89 || 283 || G6III: |||| || || |- | [[63 Pegasi|63 Peg]] || || 63 || 220088 || 115271 || {{RA|23|20|49.50}} || {{DEC|+30|24|54.3}} || 5.58 || −0.05 || 435 || M0III |||| || || |- | [[36 Pegasi|36 Peg]] || || 36 || 213119 || 110986 || {{RA|22|29|07.95}} || {{DEC|+09|07|44.7}} || 5.60 || −0.65 || 579 || K5III ||||Too Kong Lee, 土公吏二 ||[[China]] || |- | [[20 Pegasi|20 Peg]] || || 20 || 209166 || 108693 || {{RA|22|01|05.32}} || {{DEC|+13|07|11.9}} || 5.61 || 1.39 || 228 || F4III |||| || || |- | [[11 Pegasi|11 Peg]] || || 11 || 207203 || 107575 || {{RA|21|47|13.96}} || {{DEC|+02|41|10.1}} || 5.63 || −0.15 || 467 || A1V ||||Sze Loo, 司祿一 ||[[China]] <ref name="sb0"/> |- | [[73 Pegasi|73 Peg]] || || 73 || 221758 || 116355 || {{RA|23|34|38.21}} || {{DEC|+33|29|50.2}} || 5.63 || 0.77 || 305 || K0III: |||| || || |- | [[38 Pegasi|38 Peg]] || || 38 || 213323 || 111068 || {{RA|22|30|01.79}} || {{DEC|+32|34|21.6}} || 5.64 || 0.16 || 407 || B9.5V |||| || || |- | [[19 Pegasi|19 Peg]] || || 19 || 209167 || 108699 || {{RA|22|01|09.24}} || {{DEC|+08|15|25.8}} || 5.65 || −0.71 || 609 || K5III |||| || || |- | [[4 Pegasi|4 Peg]] || || 4 || 205924 || 106856 || {{RA|21|38|31.87}} || {{DEC|+05|46|18.0}} || 5.66 || 2.02 || 174 || A9IV-Vn |||| || || |- | || || || 218792 || 114449 || {{RA|23|10|42.62}} || {{DEC|+17|35|40.0}} || 5.68 || −0.27 || 505 || K4III |||| || || |- | || || || 208108 || 108060 || {{RA|21|53|37.37}} || {{DEC|+19|40|06.2}} || 5.69 || 1.45 || 230 || A0Vs |||| || || |- | [[23 Pegasi|23 Peg]] || || 23 || 209833 || 109056 || {{RA|22|05|34.65}} || {{DEC|+28|57|50.4}} || 5.69 || 0.84 || 304 || B9Vn ||||杆三 ||[[China]] ||] |- | || || || 214850 || 111974 || {{RA|22|40|52.52}} || {{DEC|+14|32|55.9}} || 5.72 || 3.14 || 107 || G3V+... |||| || || |- | || || || 210074 || 109209 || {{RA|22|07|28.52}} || {{DEC|+19|28|31.6}} || 5.74 || 1.81 || 199 || F2V: |||| || || |- | || || || 209761 || 109023 || {{RA|22|05|11.32}} || {{DEC|+26|40|25.0}} || 5.75 || 0.32 || 397 || K2III |||| || || |- | [[34 Pegasi|34 Peg]] || || 34 || 212754 || 110785 || {{RA|22|26|37.22}} || {{DEC|+04|23|37.1}} || 5.76 || 2.78 || 129 || F7V |||| || || |- | [[52 Pegasi|52 Peg]] || || 52 || 217232 || 113503 || {{RA|22|59|11.80}} || {{DEC|+11|43|44.2}} || 5.76 || 1.20 || 266 || A7V |||| || || |- | [[NZ Pegasi|NZ Peg]]<ref name="sb8"/>|| || || 206043 || 106897 || {{RA|21|39|01.11}} || {{DEC|+20|15|55.6}} || 5.77 || 2.81 || 127 || F2V |||| || || |- | [[80 Pegasi|80 Peg]] || || 80 || 223637 || 117628 || {{RA|23|51|21.25}} || {{DEC|+09|18|48.6}} || 5.77 || −1.20 || 807 || M3III |||| || || |- | || || || 207840 || 107887 || {{RA|21|51|34.24}} || {{DEC|+19|49|35.9}} || 5.78 || −0.49 || 584 || B8III |||| || || |- | || || || 210502 || 109471 || {{RA|22|10|37.46}} || {{DEC|+11|37|28.8}} || 5.78 || −0.63 || 625 || M1III |||| || || |- | [[25 Pegasi|25 Peg]] || || 25 || 210129 || 109240 || {{RA|22|07|50.33}} || {{DEC|+21|42|11.1}} || 5.79 || −0.86 || 698 || B7Vn |||| || || |- | || || || 213179 || 110992 || {{RA|22|29|10.21}} || {{DEC|+26|45|47.6}} || 5.79 || −1.85 || 1098 || K2II |||| || || |- | [[85 Pegasi|85 Peg]] || || 85 || 224930 || 171 || {{RA|00|02|09.65}} || {{DEC|+27|05|04.2}} || 5.80 || 5.33 || 40 || G3V |||| || || |- | [[21 Pegasi|21 Peg]] || || 21 || 209459 || 108875 || {{RA|22|03|19.02}} || {{DEC|+11|23|11.6}} || 5.83 || −0.27 || 541 || B9.5V |||| || || |- | [[NV Pegasi|NV Peg]]<ref name="sb8"/>|| || || 204585 || 106062 || {{RA|21|28|59.76}} || {{DEC|+22|10|45.9}} || 5.84 || −0.49 || 603 || M4III |||| || || |- | [[40 Pegasi|40 Peg]] || || 40 || 214567 || 111810 || {{RA|22|38|52.62}} || {{DEC|+19|31|21.0}} || 5.84 || 0.50 || 381 || G8II |||| || || |- | || || || 219139 || 114641 || {{RA|23|13|26.51}} || {{DEC|+11|03|54.1}} || 5.85 || 0.79 || 335 || G5III: |||| || || |- | || || || 216489 || 112997 || {{RA|22|53|02.28}} || {{DEC|+16|50|28.5}} || 5.86 || 0.93 || 316 || K1III SB |||| || || |- | || || || 211006 || 109730 || {{RA|22|13|38.65}} || {{DEC|+28|36|28.9}} || 5.87 || 1.45 || 249 || K2III |||| || || |- | || || || 214995 || 112067 || {{RA|22|41|57.40}} || {{DEC|+14|30|59.2}} || 5.92 || 1.36 || 267 || K0III: |||| || || |- | [[HD 210702]] || || || 210702 || 109577 || {{RA|22|11|51.33}} || {{DEC|+16|02|26.1}} || 5.93 || 2.19 || 182 || K1III || memiliki planit ([[HD 210702 b|b]])|| || || |- | [[79 Pegasi|79 Peg]] || || 79 || 223461 || 117500 || {{RA|23|49|39.35}} || {{DEC|+28|50|32.4}} || 5.95 || 1.39 || 267 || A2m |||| || || |- | || || || 206860 || 107350 || {{RA|21|44|31.19}} || {{DEC|+14|46|20.0}} || 5.96 || 4.64 || 60 || G0V |||| || || |- | || || || 210762 || 109602 || {{RA|22|12|08.09}} || {{DEC|+24|57|02.3}} || 5.97 || −3.88 || 3047 || K0 |||| || || |- | [[V342 Pegasi|V342 Peg]]<ref name="sb8"/> || || || 218396 || 114189 || {{RA|23|07|28.65}} || {{DEC|+21|08|03.7}} || 5.97 || 2.96 || 130 || A5V || gadhah 3 planit([[V342 Pegasi b|b]], [[V342 Pegasi c|c]] & [[V342 Pegasi d|d]])|| || || |- | [[69 Pegasi|69 Peg]] || || 69 || 220933 || 115806 || {{RA|23|27|40.37}} || {{DEC|+25|10|02.5}} || 5.99 || 0.73 || 367 || A0MNp... |||| || || |- | || || || 222377 || 116768 || {{RA|23|39|54.99}} || {{DEC|+09|40|38.4}} || 5.99 || 2.16 || 190 || A2m |||| || || |- | [[18 Pegasi|18 Peg]] || || 18 || 209008 || 108612 || {{RA|22|00|07.92}} || {{DEC|+06|43|02.8}} || 6.00 || −1.58 || 1069 || B3III |||| || || |- | || || || 212988 || 110873 || {{RA|22|27|46.22}} || {{DEC|+31|50|23.9}} || 6.00 || −1.29 || 937 || K2 |||| || || |- | || || || 206540 || 107173 || {{RA|21|42|32.95}} || {{DEC|+10|49|27.6}} || 6.06 || −0.59 || 697 || B5IV |||| || || |- | [[IK Pegasi|IK Peg]] || || || 204188 || 105860 || {{RA|21|26|26.61}} || {{DEC|+19|22|32.2}} || 6.08 || 2.76 || 150 || A8m |||| || || |- | || || || 210210 || 109276 || {{RA|22|08|17.26}} || {{DEC|+25|32|37.0}} || 6.08 || 1.40 || 281 || F1IV |||| || || |- | || || || 204862 || 106243 || {{RA|21|31|09.62}} || {{DEC|+12|08|15.0}} || 6.10 || 0.57 || 417 || B9.5V |||| || || |- | || || || 221662 || 116307 || {{RA|23|33|55.50}} || {{DEC|+20|50|27.5}} || 6.10 || −1.42 || 1042 || M3III |||| || || |- | || || || 214200 || 111567 || {{RA|22|36|07.90}} || {{DEC|+35|34|39.5}} || 6.11 || 0.57 || 417 || K0 |||| || || |- | [[V343 Pegasi|V343 Peg]]<ref name="sb8"/>|| || || 218395 || 114187 || {{RA|23|07|27.74}} || {{DEC|+32|49|31.3}} || 6.13 || 0.24 || 491 || A3 |||| || || |- | || || || 223755 || 117710 || {{RA|23|52|23.42}} || {{DEC|+21|40|16.0}} || 6.13 || 0.01 || 547 || M2III |||| || || |- | || || || 208110 || 108090 || {{RA|21|53|57.72}} || {{DEC|+06|51|53.2}} || 6.14 || 0.63 || 413 || G0IIIs |||| || || |- | || || || 218235 || 114081 || {{RA|23|06|18.00}} || {{DEC|+18|31|03.4}} || 6.16 || 2.98 || 141 || F6Vs |||| || || |- | || || || 206027 || 106872 || {{RA|21|38|45.16}} || {{DEC|+25|29|55.7}} || 6.18 || 0.65 || 416 || G9III |||| || || |- | [[V372 Pegasi|V372 Peg]]<ref name="sb8"/>|| || || 207223 || 107558 || {{RA|21|47|04.70}} || {{DEC|+17|11|38.7}} || 6.18 || 2.67 || 164 || F3V |||| || || |- | || || || 210460 || 109439 || {{RA|22|10|18.96}} || {{DEC|+19|36|59.6}} || 6.18 || 2.46 || 181 || G0V |||| || || |- | || || || 211976 || 110341 || {{RA|22|20|55.77}} || {{DEC|+08|11|12.1}} || 6.18 || 3.67 || 104 || F6V |||| || || |- | || || || 224303 || 118048 || {{RA|23|56|41.52}} || {{DEC|+22|38|53.2}} || 6.18 || −0.15 || 603 || M2III |||| || || |- | [[3 Pegasi|3 Peg]] || || 3 || 205811 || 106783 || {{RA|21|37|43.61}} || {{DEC|+06|37|06.2}} || 6.19 || 1.71 || 257 || A2V |||| || || |- | [[60 Pegasi|60 Peg]] || || 60 || 218935 || 114526 || {{RA|23|11|49.31}} || {{DEC|+26|50|51.3}} || 6.19 || 1.84 || 242 || G8III-IV |||| || || |- | [[33 Pegasi|33 Peg]] || || 33 || 212395 || 110548 || {{RA|22|23|39.36}} || {{DEC|+20|50|53.8}} || 6.20 || 3.55 || 111 || F7V |||| || || |- | || || || 211287 || 109939 || {{RA|22|15|59.81}} || {{DEC|+08|32|58.6}} || 6.21 || 0.79 || 395 || A1Vn |||| || || |- | || || || 205541 || 106605 || {{RA|21|35|27.03}} || {{DEC|+24|27|07.9}} || 6.22 || −0.41 || 689 || A4V |||| || || |- | || || || 417 || 716 || {{RA|00|08|52.07}} || {{DEC|+25|27|46.3}} || 6.24 || 0.69 || 419 || K0III |||| || || |- | || || || 225276 || 399 || {{RA|00|04|55.93}} || {{DEC|+26|38|55.7}} || 6.25 || −0.11 || 610 || K4IIIb |||| || || |- | || || || 1048 || 1193 || {{RA|00|14|55.87}} || {{DEC|+22|17|03.3}} || 6.25 || 1.06 || 355 || A1p |||| || || |- | || || || 205539 || 106595 || {{RA|21|35|19.02}} || {{DEC|+28|11|51.7}} || 6.25 || 1.97 || 235 || F0IV |||| || || |- | || || || 212670 || 110696 || {{RA|22|25|40.68}} || {{DEC|+18|26|39.3}} || 6.26 || 0.05 || 568 || K0 |||| || || |- | [[74 Pegasi|74 Peg]] || || 74 || 222098 || 116592 || {{RA|23|37|39.66}} || {{DEC|+16|49|31.8}} || 6.26 || 1.02 || 363 || A1V |||| || || |- | || || || 202128 || 104771 || {{RA|21|13|28.77}} || {{DEC|+15|58|56.8}} || 6.27 || 1.51 || 292 || A7Vn |||| || || |- | || || || 207563 || 107734 || {{RA|21|49|26.87}} || {{DEC|+20|27|44.8}} || 6.27 || −2.49 || 1842 || B2V |||| || || |- | || || || 207932 || 107956 || {{RA|21|52|18.17}} || {{DEC|+21|16|23.2}} || 6.27 || −1.69 || 1273 || M8III |||| || || |- | [[45 Pegasi|45 Peg]] || || 45 || 215510 || 112358 || {{RA|22|45|28.19}} || {{DEC|+19|21|59.1}} || 6.27 || 1.11 || 351 || G6III: |||| || || |- | || || || 207134 || 107502 || {{RA|21|46|23.84}} || {{DEC|+25|33|48.1}} || 6.28 || 0.98 || 374 || K3III: |||| || || |- | [[65 Pegasi|65 Peg]] || || 65 || 220318 || 115407 || {{RA|23|22|40.50}} || {{DEC|+20|49|43.5}} || 6.28 || 0.41 || 487 || B9.5V |||| || || |- | || || || 210594 || 109493 || {{RA|22|10|51.70}} || {{DEC|+30|33|11.0}} || 6.30 || 0.76 || 418 || A8IV |||| || || |- | || || || 214298 || 111649 || {{RA|22|37|04.86}} || {{DEC|+12|34|36.8}} || 6.30 || −0.74 || 836 || K5 |||| || || |- | [[76 Pegasi|76 Peg]] || || 76 || 222683 || 116972 || {{RA|23|42|43.81}} || {{DEC|+16|20|08.5}} || 6.30 || 0.82 || 406 || K0 |||| || || |- | [[OY Pegasi|OY Peg]]<ref name="sb8"/>|| || || 210090 || 109212 || {{RA|22|07|29.95}} || {{DEC|+18|00|02.8}} || 6.31 || −1.00 || 945 || M1 |||| || || |- | || || || 219927 || 115148 || {{RA|23|19|27.40}} || {{DEC|+34|47|35.5}} || 6.32 || −0.33 || 697 || B8III |||| || || |- | || || || 213534 || 111191 || {{RA|22|31|34.37}} || {{DEC|+29|32|34.2}} || 6.33 || 0.85 || 408 || A5m |||| || || |- | [[41 Pegasi|41 Peg]] || || 41 || 214698 || 111884 || {{RA|22|39|47.01}} || {{DEC|+19|40|52.1}} || 6.33 || −0.12 || 635 || A2V |||| || || |- | || || || 219110 || 114607 || {{RA|23|13|04.01}} || {{DEC|+29|26|29.8}} || 6.34 || 0.78 || 422 || G8III |||| || || |- | || || || 213644 || 111296 || {{RA|22|32|46.90}} || {{DEC|+15|51|47.6}} || 6.35 || −0.30 || 698 || K0 |||| || || |- | || || || 208202 || 108119 || {{RA|21|54|17.44}} || {{DEC|+19|43|05.3}} || 6.36 || 1.12 || 364 || K0III+... |||| || || |- | || || || 209288 || 108766 || {{RA|22|02|01.37}} || {{DEC|+10|58|25.7}} || 6.36 || −1.71 || 1342 || B5IIIn |||| || || |- | || || || 209693 || 108969 || {{RA|22|04|34.51}} || {{DEC|+32|56|30.3}} || 6.36 || −0.99 || 962 || G5Ia |||| || || |- | || || || 210461 || 109445 || {{RA|22|10|22.02}} || {{DEC|+14|37|47.7}} || 6.36 || 0.79 || 424 || K0III |||| || || |- | || || || 214979 || 112032 || {{RA|22|41|31.28}} || {{DEC|+30|57|57.1}} || 6.36 || −0.67 || 832 || K5 |||| || || |- | || || || 219310 || 114742 || {{RA|23|14|36.42}} || {{DEC|+24|06|10.4}} || 6.36 || 0.41 || 504 || K2III |||| || || |- | || || || 215549 || 112368 || {{RA|22|45|34.64}} || {{DEC|+30|26|36.3}} || 6.37 || 2.59 || 186 || K1III-IV |||| || || |- | || || || 209709 || 109009 || {{RA|22|05|03.47}} || {{DEC|+14|48|57.4}} || 6.38 || 0.41 || 509 || M2.5III: |||| || || |- | || || || 211432 || 109977 || {{RA|22|16|29.66}} || {{DEC|+27|48|14.5}} || 6.38 || 0.94 || 399 || G9III |||| || || |- | || || || 220288 || 115389 || {{RA|23|22|28.58}} || {{DEC|+25|55|06.6}} || 6.38 || −1.22 || 1079 || K3III |||| || || |- | || || || 204445 || 106021 || {{RA|21|28|24.83}} || {{DEC|+08|11|44.6}} || 6.39 || −0.83 || 906 || M1 |||| || || |- | || || || 208527 || 108296 || {{RA|21|56|23.98}} || {{DEC|+21|14|23.4}} || 6.39 || −1.34 || 1148 || K5V |||| || || |- | || || || 216672 || 113131 || {{RA|22|54|35.62}} || {{DEC|+16|56|30.7}} || 6.39 || −0.97 || 967 || S5,1 |||| || || |- | || || || 204603 || 106103 || {{RA|21|29|34.49}} || {{DEC|+06|34|53.0}} || 6.41 || −0.60 || 823 || K0 |||| || || |- | || || || 219291 || 114725 || {{RA|23|14|21.72}} || {{DEC|+29|46|18.7}} || 6.41 || 1.15 || 368 || F6IVw |||| || || |- | [[V354 Pegasi|V354 Peg]]<ref name="sb8"/>|| || || 221394 || 116119 || {{RA|23|31|43.05}} || {{DEC|+28|24|12.7}} || 6.41 || 0.57 || 481 || A1p Sr(CrEu) |||| || || |- | || || || 221493 || 116187 || {{RA|23|32|29.03}} || {{DEC|+23|50|37.2}} || 6.41 || −0.23 || 694 || K5 |||| || || |- | || || || 204560 || 106064 || {{RA|21|28|59.92}} || {{DEC|+17|54|21.3}} || 6.42 || 0.31 || 544 || K5 |||| || || |- | || || || 214203 || 111601 || {{RA|22|36|36.34}} || {{DEC|+11|41|47.8}} || 6.42 || 1.11 || 376 || A1III |||| || || |- | || || || 224758 || 34 || {{RA|00|00|23.87}} || {{DEC|+26|55|05.7}} || 6.43 || 1.95 || 256 || F7.5IV-V |||| || || |- | || || || 205011 || 106306 || {{RA|21|31|50.15}} || {{DEC|+23|50|42.6}} || 6.43 || 0.43 || 517 || G8Ib |||| || || |- | || || || 206793 || 107297 || {{RA|21|43|58.12}} || {{DEC|+22|48|55.4}} || 6.43 || 0.16 || 585 || K2 |||| || || |- | [[39 Pegasi|39 Peg]] || || 39 || 213617 || 111278 || {{RA|22|32|35.38}} || {{DEC|+20|13|47.8}} || 6.43 || 2.81 || 172 || F1V |||| || || |- | || || || 217166 || 113445 || {{RA|22|58|34.85}} || {{DEC|+09|21|26.0}} || 6.43 || 3.98 || 101 || G2V+... |||| || || |- | || || || 218101 || 113994 || {{RA|23|05|06.40}} || {{DEC|+16|33|48.1}} || 6.43 || 3.40 || 132 || G8IV |||| || || |- | || || || 218261 || 114096 || {{RA|23|06|31.71}} || {{DEC|+19|54|39.0}} || 6.44 || 4.18 || 92 || F7V |||| || || |- | || || || 221905 || 116465 || {{RA|23|35|55.94}} || {{DEC|+24|33|39.6}} || 6.44 || −1.49 || 1254 || M1III |||| || || |- | || || || 205420 || 106527 || {{RA|21|34|33.97}} || {{DEC|+22|45|16.7}} || 6.45 || 2.25 || 226 || F7V |||| || || |- | [[28 Pegasi|28 Peg]] || || 28 || 210516 || 109458 || {{RA|22|10|30.18}} || {{DEC|+20|58|40.8}} || 6.45 || −0.09 || 663 || A3III |||| || || |- | || || || 221113 || 115915 || {{RA|23|29|05.70}} || {{DEC|+23|02|53.8}} || 6.45 || 0.44 || 520 || G9III |||| || || |- | [[V363 Pegasi|V363 Peg]]<ref name="sb8"/>|| || || 224186 || 117986 || {{RA|23|55|54.63}} || {{DEC|+15|13|49.1}} || 6.45 || −0.35 || 746 || M3 |||| || || |- | || || || 209149 || 108632 || {{RA|22|00|26.71}} || {{DEC|+33|00|20.8}} || 6.46 || 2.35 || 217 || F5III |||| || || |- | [[PT Pegasi|PT Peg]]<ref name="sb8"/>|| || || 212047 || 110346 || {{RA|22|21|00.05}} || {{DEC|+26|56|06.6}} || 6.46 || −0.47 || 793 || M4III |||| || || |- | || || || 225292 || 410 || {{RA|00|05|01.13}} || {{DEC|+27|40|29.3}} || 6.47 || 0.88 || 427 || G8II |||| || || |- | || || || 434 || 728 || {{RA|00|09|00.16}} || {{DEC|+28|14|51.2}} || 6.47 || 1.16 || 377 || A4Vm |||| || || |- | || || || 205422 || 106550 || {{RA|21|34|45.89}} || {{DEC|+18|19|44.0}} || 6.47 || −0.30 || 736 || K2 |||| || || |- | || || || 206689 || 107271 || {{RA|21|43|39.79}} || {{DEC|+07|31|43.7}} || 6.47 || 0.89 || 426 || K0 |||| || || |- | || || || 219196 || 114686 || {{RA|23|13|59.34}} || {{DEC|+19|38|02.1}} || 6.47 || −0.47 || 795 || K2 |||| || || |- | || || || 213025 || 110907 || {{RA|22|28|11.15}} || {{DEC|+27|01|08.0}} || 6.48 || 0.63 || 482 || G8III |||| || || |- | || || || 205603 || 106643 || {{RA|21|36|05.09}} || {{DEC|+15|04|56.0}} || 6.50 || 0.82 || 447 || G8II |||| || || |- | || || || 208897 || 108513 || {{RA|21|58|59.64}} || {{DEC|+19|01|13.4}} || 6.50 || 2.48 || 208 || K0 |||| || || |- | || || || 210890 || 109691 || {{RA|22|13|10.01}} || {{DEC|+18|16|47.6}} || 6.50 || −0.31 || 751 || K2 |||| || || |- | || || || 211076 || 109788 || {{RA|22|14|18.45}} || {{DEC|+17|11|22.4}} || 6.50 || 1.07 || 398 || K4III |||| || || |- | [[61 Pegasi|61 Peg]] || || 61 || 219477 || 114844 || {{RA|23|15|46.28}} || {{DEC|+28|14|52.5}} || 6.51 || −0.83 || 956 || G5III |||| || || |- | [[HD 209458]] || || || 209458 || 108859 || {{RA|22|03|10.77}} || {{DEC|+18|53|03.6}} || 7.65 || 4.28 || 154 || F8-G0V || gadhah planit [[HD 209458 b]] (Osiris)|| || || |- | [[HD 219828]] || || || 219828 || 115100 || {{RA|23|18|46.73}} || {{DEC|+18|38|44.6}} || 8.02 || 3.47 || 264 || G0IV || gadhah planit ([[HD 219828 b|b]])|| || || |- | [[BD+14°4559]] || || || || 104780 || {{RA|21|13|35.99}} || {{DEC|+14|41|21.8}} || 9.66 || 6.17 || 163 || K2V || gadhah planit ([[BD+14°4559 b|b]])|| || || |- | [[HAT-P-8]] || || || || || {{RA|22|52|09.86}} || {{DEC|+35|26|49.6}} || 10.17 || 3.36 || 750 || || gadhah planit ([[HAT-P-8b|b]])|| || || |- | [[EQ Pegasi|EQ Peg]] || || || || || {{RA|23|31|52.18}} || {{DEC|+19|56|14.3}} || 10.36 || ||20.38 ||M3.5 || Proxima Pegasi<ref>http://www.closeststars.com/</ref>|| || || |- | [[WASP-10]] || || || || || {{RA|23|15|58}} || {{DEC|+31|27|46}} || 12.7 || 7.9 || 290 || K0V || gadhah planit ([[WASP-10b|b]])|| || || |- | [[V391 Pegasi]] || || || || || {{RA|22|04|12.2}} || {{DEC|+26|25|08}} || 14.57 || 3.84 || 4561 || sdB || gadhah planit ([[V391 Pegasi b|b]])|| || || |} == Uga delengen == * [[Dhaptar lintang miturut rasi lintang]] == Cathetan suku == * {{cite web | last = ESA | authorlink = European Space Agency | title = The Hipparcos and Tycho Catalogues | date = 1997 | url = http://cdsweb.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?I/239 | accessdate = 2013-02-11 | archive-date = 2003-05-28 | archive-url = https://archive.ph/20030528194014/http://cdsweb.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?I/239 | url-status = dead }} * {{cite web | last = Kostjuk | first = N. D. | title = HD-DM-GC-HR-HIP-Bayer-Flamsteed Cross Index | date = 2002 | url = http://cdsweb.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?IV/27 | accessdate = 2013-02-11 | archive-date = 2005-10-26 | archive-url = https://archive.ph/20051026022702/http://cdsweb.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?IV/27 | url-status = dead }} * {{cite web | last = Roman | first = N. G. | title = Identification of a Constellation from a Position | date = 1987 | url = http://cdsweb.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?VI/42 | accessdate = 2013-02-11 | archive-date = 2006-11-24 | archive-url = https://archive.ph/20061124141224/http://cdsweb.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?VI/42 | url-status = dead }} {{reflist}} [[Kategori:Rasi lintang Pegasus| {{PAGENAME}}]] [[Kategori:Dhaptar lintang miturut rasi lintang|Pegasus]] o8a1isqkie75gakg7zqqwjacnzaohoy Dibyo Widodo 0 97926 1761562 1744949 2026-11-14T17:33:06Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761562 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Dibyo Widodo.jpg|right|thumb|Dibyo Widodo]] Jenderal Pulisi '''Drs. Dibyo Widodo''' ({{lahirmati|[[Kota Purwokerto|Purwokerto]], [[Jawa Tengah]]|26|5|1946|[[Singapura]]|15|3|2012}}) inggih punika [[Kapolri]] kaping 13 ingkang negesaken peran kapulisen minangka pengayom masarakat. Bab punika sami kaliyan latar belakang tugas ingkang dipunemban déning lulusan PTIK taun [[1975]], ingkang boten éwah saking manéka prakawis ingkang pesthi wonten ing masarakat. Sadangu pèriode kepemimpinanipun ingkang dipuntandhani kaliyan wontenipun prastawa wigati tumrap bangsa lan nagara inggih punika [[Pemilihan Umum]] taun [[1997]], nedahaken bilih piyambakipun panci dipuntuntut déning tugas ingkang mbetahaken disiplin inggil punapa déné kerjasama tim ingkang saé. '''''Garis kabijakan''''' ingkang dipunmedalaken wiwit dipunlantik tanggal [[18]] [[Maret]] [[1996]] lajeng katuang wonten ing butir-butir kabijakan, inggih punika: Sosialisasi Gerakan Displin National, Pembentukan/Kerjasama Tim, Konsistensi Pendekatan Hukum, Pelayanan Terbaik lan Amankan lan Suksésakan Pemilu 1997 & Sidang Umum MPR 1998, ingkang kaarahaken saperlu mujudaken penampilan individu, penampilan ékan lan penampilan operasional. Pengalaman lapangan ingkang wiyar kalebet laladan ingkang gadhah potensi konflik ingkang inggil kados déné [[Surabaya]] lan Medan, cekap kangé maringi bekel tumrap sawijining pamimpin ingkang gadhah tanggel jawab ingkang inggil.<ref>http://www.tribunnews.com/2012/03/16/dibyo-widodo-kapolri-yang-berani-pertaruhkan-jabatan</ref> == Karier == Dibyo Widodo miwiti karieripun wonten ing kapulisèn wiwit tanggal [[1]] [[Dhésèmber]] [[1968]] kanthi pangkat Inspektur Pulisi tingkat II. Miwiti tugas minangka Perwira Operasi wonten ing Komres 1012 [[Surabaya]], lajeng palakrama kaliyan Dewi Poernomo Aryanti, pasangan mau lajeng dipunparingi 2 putra lan 1 putri. Minangka sosok ingkang nyusuri karieripun saking ngandhap, putra mbarep pasangan Drs Soekardi lan Toerniati Sukardi punika naté njabat 32 kalungguhan sadéréngipun njabat minangka Kapolri. Bab punika dipunlampahi kaliyan tumenen nglampahi manéka jenjang pendidikan punapa kursus lan penataran. Pendidikan limrahipun piyambak inggih punika dumugi tingkat SMA taun [[1965]] ingkang kalajengaken kaliyan pendidikan wonten ing Akademi Angkatan Kepulisian ([[1968]]), Bakaloreat PTIK ([[1972]]), Doktoral PTIK ([[1975]]), Sesko ABRI Bagpol ([[1981]]), Lemhannas ([[1993]]). Panyandhang brevet Para [[Brimob]] Polri, Selam Polri, Selam Angkatan Laut, lan Pandu Udara saking Kopassus Angkatan Darat punika, gadhah komitmen kanggé ningkataken operasional kepulisian wonten ing mbrasta kanisthan kanthi tetep nggatosaken garis-garis kabijakan pendahulunipun. Cathetan prestasi operasionalipun lumayan nonjol nalika gadhah tugas ing Operasi Seroja Timor Timur, nanging sajatosipun minggahipun karier kacathet sasampunipun mungkasaken tugas minangka Kapolres [[Deli Serdang]] taun [[1986]] lan dipunangkat minangka ADC [[Présidhèn]] [[RI]] dumugi taun [[1992]]. Kanthi urut sasampunipun punika, piyambakipun njabat minangka Irpolda [[Sumatra Utara|Sumut]], Wakapolda [[Nusa Tenggara]], Wakapolda Metro Jaya, Kapolda Metro Jaya clan kalajengaken dados Kapolri. Sadangunipun njabat dados Kapolda Metro Jaya kathah langkah-langkah taktis dipuntindakaken punapa déné tindakan ingkang teges ingkang asring damel ciut anak buahipun amargi nindak sadaya wujud panyimpangan ing lingkungan Polri punapa déné wonten ing ngadhepi gangguan kamtibmas wonten ing [[Jakarta|kutha krajan]] boten segen tumindak ingkang keras tanpa mandheng wulu sinten kemawon. Kangge nglayani kanthi rikat sadaya kabetahan masarakat medal pamanggih pambentukan ékan Unit Reaksi Cepat utawi ingkang langkung misuwur kanthi singedan URC, ing pundi saben laporan saking masarakat, wonten ing wekdal ingkang sakedhik Polri langsung dhateng ing papan kadadosan.<ref>{{Cite web |url=http://id.berita.yahoo.com/dibyo-widodo-kapolri-yang-berani-pertaruhkan-jabatan-062959983.html |title=Archive copy |access-date=2013-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120319022450/http://id.berita.yahoo.com/dibyo-widodo-kapolri-yang-berani-pertaruhkan-jabatan-062959983.html |archive-date=2012-03-19 |url-status=dead}}</ref> == Tilar Donya == Dibyo Widodo tilar donya amargi kénging serangan jantung, kanthi sadèrèngipun ngalami koma udakawis 2 dinten.<ref>[http://news.detik.com/read/2012/03/15/125516/1868123/10/mantan-kapolri-dibyo-widodo-meninggal-di-singapura?991101mainnews Mantan Kapolri Dibyo Widodo Meninggal di Singapura], dipunundhuh tanggal 17 Pebruari 2013.</ref><ref>http://news.detik.com/read/2012/03/16/084257/1868839/10/jenazah-mantan-kapolri-dibyo-widodo-disemayamkan-di-ptik?9911012</ref> == Cathetan suku == {{reflist}} {{S-start}} {{kotak suksesi|kalungguhan=[[Kepala Kapulisèn Nagara Republik Indonesia]]|pendahulu=[[Banurusman Astrosemitro]]|pengganti=[[Roesmanhadi]]|taun=1996–1998}} {{End}} {{DEFAULTSORT:Widodo, Dibyo}} [[Kategori:Lair 1946]] [[Kategori:Pati 2012]] [[Kategori:Kapolri]] [[Kategori:Pati umur 66]] {{indo-bio-stub}} cv0o9v5i02l2jwkf2dt0iu0liqmu4fm Piala Donya FIFA 1998 0 99522 1761592 1757785 2026-11-15T00:16:32Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761592 wikitext text/x-wiki {{Kotak Info Piala Donya FIFA | | tourney_name = Piala Donya FIFA | year = 1998 | country = Prancis | other_titles = FIFA World Cup France | image = 1998 FIFA World Cup logo.svg | imagesize = 150px | caption = Logo resmi Piala Donya FIFA 1998 | num_teams = 32 | confederations = 6 | venues = 10 | cities = 9 | champion = | count = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = }} '''[[Piala Donya FIFA]] [[1998]]''' iku Piala Donya FIFA ingkang kaping nembelas, kang dianakake ing [[Perancis]], [[10 Juni]] nganti [[12 Juli]] [[1998]]. [[Perancis]] dipilih [[Fédération Internationale de Football Association|FIFA]] ing sasi [[Juli]] [[1992]] nalika pemilihan ing [[Zürich]], [[Switserlan]], ngalahake [[Maroko]] lan [[Switserlan]]. Piala Donya iki dimenangake déning {{timnas|Prancis}}, sawisé [[#Tetandhingan Final|tetandhingan final]] ing [[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] mungsuh {{timnas|Brasil}} kanthi skor 0–3. Lan {{timnas|Kroasia}} dadi [[#Juara 3|menang]] kanthi skor 1–2 saka {{timnas|Bulgaria}} ing [[#Juara 3|tetandhingan kang ngrebutake juwara telu]] ing [[Stadion Parc des Princes]], [[Paris]]. {{flagicon|Brasil}} [[Ronaldo]], juru main {{timnas|Brasil}} kapilih dadi juru main paling apik ing taun iku. Lan {{flagicon|Kroasia}} [[Davor Šuker|Davor Suker]], juru main {{timnas|Kroasia}} dadi [[#Pencetak gol|pencetak gol]] paling akèh, [[#Pencetak gol|6 gol]]. [[Bal]] kang digunakaké ing Piala Donya taun 1998 iku gaweane [[Adidas]], kang dijenengi ''[[Adidas Tricolore|Tricolore]]'', basa Jawane tegesé telung warna, kang dadi [[#Maskot|maskot resmi]] ya iku Footix. Tembang resmi turnamen taun iku dinyanyekake déning [[Ricky Martin]], kanthi irah-irahan [[The Cup of Life]], déné tembang himne ing Piala Donya taun iku irah-irahane ''"La Cour des Grands"'', kang dinyanyekake déning [[Youssou N'Dour]] lan [[Axelle Red]]. Piala Donya 1998 iki ngasilaké 22 kertu abang.<ref>[http://chinadaily.com.cn/sports/2006-06/26/content_625704.htm Red card paradox at heart of World Cup] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060630015025/http://chinadaily.com.cn/sports/2006-06/26/content_625704.htm |date=2006-06-30 }}, ''[[Reuters]]'', [[26 Juni]] [[2006]]. Diakses pada [[19 Maret]] [[2010]].</ref> Ing [[Indonésia]], turnamen iki disiyarake ing [[Televisi Républik Indonésia|TVRI]], [[RCTI]], [[SCTV]], [[antv|ANTeve]], [[MNC TV|TPI]], lan [[Indosiar]]. Stasiun TV mau gilir gumanti anggoné nyiarake kabèh tetandhingan.<ref>Ade Irwansyah. [http://www.tabloidbintang.com/world-cup/serba-serbi/4309-4-tahun-lagi-kita-harus-bayar-nonton-piala-dunia.html?showall=1 4 Tahun Lagi, Kita Harus Bayar Nonton Piala Dunia?]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''[[Tabloid Bintang]]'', [[13 Juli]] [[2010]]. Diakses pada [[25 November]] [[2010]].</ref> == Tim peserta == {{main|Kualifikasi Piala Dunia FIFA 1998}} [[Gambar:Coupe du Monde 1998.svg|250px|thumb|right|Peta Nagara Peserta]] Ing ngisor iki 32 tim nasioanal kan mèlu Piala Donya 1998: <center> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |- !width=180|Tim !width=100|Konfederasi !width=80|Kehadiran Putaran Final !width=80|Kehadiran Terakhir |- |align="left"|{{fb|Arab Saudi}} |[[Konfederasi Sepak Bola Asia|AFC]] |Kedua |[[Piala Dunia FIFA 1994|Edisi 1994]] |- |align="left"|{{fb|Koréa Kidul}} |[[Konfederasi Sepak Bola Asia|AFC]] |Ke-5 |[[Piala Dunia FIFA 1994|Edisi 1994]] |- |align="left"|{{fb|Jepang}} |[[Konfederasi Sepak Bola Asia|AFC]] |Pertama |– |-style="border-bottom:3px solid green;" |align="left"|{{fb|Iran}} |[[Konfederasi Sepak Bola Asia|AFC]] |Ke-2 |[[Piala Dunia FIFA 1978|Edisi 1978]] |- |align="left"|{{fb|Nigeria}} |[[Konfederasi Sepak Bola Afrika|CAF]] |Ke-2 |[[Piala Dunia FIFA 1994|1994]] |- |align="left"|{{fb|Tunisia}} |[[Konfederasi Sepak Bola Afrika|CAF]] |Ke-2 |[[Piala Dunia FIFA 1978|1978]] |- |align="left"|{{fb|Afrika Selatan}} |[[Konfederasi Sepak Bola Afrika|CAF]] |Pertama |– |- |align="left"|{{fb|Kamerun}} |[[Konfederasi Sepak Bola Afrika|CAF]] |Ke-4 |[[Piala Dunia FIFA 1994|Edisi 1994]] |-style="border-bottom:3px solid green;" |align="left"|{{fb|Maroko}} |[[Konfederasi Sepak Bola Afrika|CAF]] |Ke-4 |[[Piala Dunia FIFA 1994|Edisi 1994]] |- |align="left"|{{fb|Meksiko}} |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Utara, Tengah dan Karibia|CONCACAF]] |Ke-11 |[[Piala Dunia FIFA 1994|Edisi 1994]] |- |align="left"|{{fb|Amérikah Sarékat}} |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Utara, Tengah dan Karibia|CONCACAF]] |Ke-6 |[[Piala Dunia FIFA 1994|Edisi 1994]] |-style="border-bottom:3px solid green;" |align="left"|{{fb|Jamaika}} |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Utara, Tengah dan Karibia|CONCACAF]] |Pertama |– |- |align="left"|{{fb|Argentina}} |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Selatan|CONMEBOL]] |Ke-12 |[[Piala Dunia FIFA 1994|Edisi 1994]] |- |align="left"|{{fb|Paraguay}} |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Selatan|CONMEBOL]] |Ke-5 |[[Piala Dunia FIFA 1986|Edisi 1986]] |- |align="left"|{{fb|Kolombia}} |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Selatan|CONMEBOL]] |Ke-4 |[[Piala Dunia FIFA 1994|Edisi 1994]] |-style="border-bottom:3px solid green;" |align="left"|{{fb|Chili}} |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Selatan|CONMEBOL]] |Ke-7 |[[Piala Dunia FIFA 1982|Edisi 1982]] |- |align="left"|{{fb|Prancis}}{{fn|1}} |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |Ke-10 |[[Piala Dunia FIFA 1986|Edisi 1986]] |- |align="left"|{{fb|Dhènemarken}} |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |Ke-2 |[[Piala Dunia FIFA 1986|Edisi 1986]] |- |align="left"|{{fb|Inggris}} |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |Ke-10 |[[Piala Dunia FIFA 1990|Edisi 1990]] |- |align="left"|{{fb|Nurwègen}} |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |Ke-3 |[[Piala Dunia FIFA 1994|Edisi 1994]] |- |align="left"|{{fb|Ostenrik}} |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |Ke-7 |[[Piala Dunia FIFA 1990|Edisi 1990]] |- |align="left"|{{fb|Sekotlan}} |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |Ke-8 |[[Piala Dunia FIFA 1990|Edisi 1990]] |- |align="left"|{{fb|Bulgaria}} |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |Ke-7 |[[Piala Dunia FIFA 1994|Edisi 1994]] |- |align="left"|{{fb|Spanyol}} |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |Ke-10 |[[Piala Dunia FIFA 1994|Edisi 1994]] |- |align="left"|{{fb|Nèderlan}} |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |Ke-7 |[[Piala Dunia FIFA 1994|Edisi 1994]] |- |align="left"|{{fb|Rumeni}} |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |Ke-7 |[[Piala Dunia FIFA 1994|Edisi 1994]] |- |align="left"|{{fb|Jerman}} |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |Ke-14{{fn|2}} |[[Piala Dunia FIFA 1994|Edisi 1994]]{{fn|2}} |- |align="left"|{{fb|Kroasia}} |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |Pertama |– |- |align="left"|{{fb|Itali}} |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |Ke-14 |[[Piala Dunia FIFA 1994|Edisi 1994]] |- |align="left"|{{fb|Bèlgi}} |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |Ke-10 |[[Piala Dunia FIFA 1994|Edisi 1994]] |- |align="left"|{{fb|Yugoslavia}} |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |Pertama{{fn|3}} |–{{fn|3}} |} </center> == Maskot == [[Gambar1998 footix.jpg|75px|thumb|right|Maskot resmi Piala Dunia FIFA 1998.]] Maskot resmi Piala Donya taun 1998 dijenengi ''Footix'', kang digambarke minangka [[manuk]], kang dadi simbol nasional [[Prancis|nagara tuan rumah panyelenggara, Prancis]], kang ngggunakake kaos warna biru. Kang dadi kaos seragam timnas, kanthi tulisan ''FRANCE 98'' ing dhadha. Wulu warna abang, lan nyekel bal resmi Piala Donya FIFA 1998. Tembung ''footix'' iku saka tembung [[portmanteau]] tegesé "[[bal-balan]]", kang diwènèhi panambang ''-ix'' saka tembung Astérix. == Tempat penyelenggaraan == Sepuluh [[stadion]] di sepuluh kutha di [[Perancis]] menjadi papan penyelenggaraan turnamen edisi ini. <center> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] ! [[Marseille]]s ! [[Paris]] ! [[Lens, Pas-de-Calais|Lens]] ! [[Lyon]] |- | [[Stade de France]] | [[Stadion Vélodrome|Stadion Velodrome]] | [[Stadion Parc des Princes]] | [[Stadion Félix-Bollaert|Stadion Felix Bollaert]] | [[Stadion Gerland]] |- | Kapasitas: '''80.000''' | Kapasitas: '''60.000''' | Kapasitas: '''49.000''' | Kapasitas: '''41.800''' | Kapasitas: '''41.200''' |- | | [[Gambar:Vue du virage Depé.jpg|150px|Stadion Velodrome]] | [[Gambar:Paris-Parc-des-Princes.jpg|150px|Stadion Parc des Princes]] | [[Gambar:Stade Felix-Bollaert.jpg|150px|Stadion Felix Bollaert]] | [[Gambar:Stade-Gerland-RWC2007.JPG|150px|Stadion Gerland]] |- ! [[Nantes]] ! [[Toulouse]] ! [[Saint-Étienne|Saint Etienne]] ! [[Bordeaux]] ! [[Montpellier]] |- | [[Stadion La Beaujoire]] | [[Stadion Municipal]] | [[Stadion Geoffroy-Guichard]] | [[Stadion Chaban-Delmas|Stadion Parc Lescure]] | [[Stadion La Mosson]] |- | Kapasitas: '''38.500''' | Kapasitas: '''37.000''' | Kapasitas: '''36.000''' | Kapasitas: '''35.200''' | Kapasitas: '''33.900''' |- | [[Gambar:Stade de la Beaujoire.jpg|150px|Stadion La Beaujoire]] | [[Gambar:Tackle Stade toulousain-Biarritz olympique 07092008.JPG|150px|Stadion Municipal]] | [[Gambar:Stade-GeoffroyGuichard-RWC2007.JPG|150px|Stadion Geoffroy-Guichard]] | [[Gambar:Stade Chaban-Delmas.jpg|150px|Stadion Parc Lescure]] | [[Gambar:Coupe du monde. USA-Tonga.2.JPG|150px|Stadion La Mosson]] |} </center> == [[Wasit (bal-balan)|Wasit]] == Berikut merupakan pratélan katiga puluh empat [[wasit (bal-balan)|wasit]] dan tiga puluh tiga [[asisten wasit (bal-balan)|asisten wasit]] yang bertugas selama turnamen. {{col-begin}} {{col-2}} ;[[Wasit (bal-balan)|Wasit]] <center> {|class="wikitable sortable" !Nama !Nagara !Konfederasi |- |align="left"|[[Ali Bujsaim]] |align="left"|{{flagicon|Uni Emirat Arab}} [[Asosiasi Sepak Bola Uni Emirat Arab|Uni Emirat Arab]] |[[Konfederasi Sepak Bola Asia|AFC]] |- |align="left"|[[Masayoshi Okada]] |align="left"|{{flagicon|Jepang}} [[Asosiasi Sepak Bola Jepang|Jepang]] |[[Konfederasi Sepak Bola Asia|AFC]] |- |align="left"|[[Pirom Un-Prasert|Pirom Anprasert]] |align="left"|{{flagicon|Thailand}} [[Asosiasi Sepak Bola Thailand|Thailand]] |[[Konfederasi Sepak Bola Asia|AFC]] |- |align="left"|[[Abdul Rahman Al-Zaid|Rahman Al Zaid]] |align="left"|{{flagicon|Arab Saudi}} [[Federasi Sepak Bola Arab Saudi|Arab Saudi]] |[[Konfederasi Sepak Bola Asia|AFC]] |- |align="left"|[[Lim Kee Chong|An-Yan Lim Kee Chong]] |align="left"|{{flagicon|Mauritius}} [[Asosiasi Sepak Bola Mauritius|Mauritius]] |[[Konfederasi Sepak Bola Afrika|CAF]] |- |align="left"|[[Gamal Al-Ghandour|Gamal Ghandour]] |align="left"|{{flagicon|Mesir}} [[Asosiasi Sepak Bola Mesir|Mesir]] |[[Konfederasi Sepak Bola Afrika|CAF]] |- |align="left"|[[Ian McLeod]] |align="left"|{{flagicon|Afrika Selatan}} [[Asosiasi Sepak Bola Afrika Selatan|Afrika Selatan]] |[[Konfederasi Sepak Bola Afrika|CAF]] |- |align="left"|[[Lucien Bouchardeau]] |align="left"|{{flagicon|Niger}} [[Federasi Sepak Bola Niger|Niger]] |[[Konfederasi Sepak Bola Afrika|CAF]] |- |align="left"|[[Said Belqola]] |align="left"|{{flagicon|Maroko}} [[Federasi Sepak Bola Karajan Maroko|Maroko]] |[[Konfederasi Sepak Bola Afrika|CAF]] |- |align="left"|[[Arturo Brizio Carter]] |align="left"|{{flagicon|Meksiko}} [[Federasi Sepak Bola Meksiko|Meksiko]] |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Utara, Tengah dan Karibia|CONCACAF]] |- |align="left"|[[Esfandiar Baharmast|Esse Baharmast]] |align="left"|{{flagicon|Amérikah Sarékat}} [[Federasi Sepak Bola Amérikah Sarékat|Amérikah Sarékat]] |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Utara, Tengah dan Karibia|CONCACAF]] |- |align="left"|[[Ramesh Ramdhan]] |align="left"|{{flagicon|Trinidad dan Tobago}} [[Federasi Sepak Bola Trinidad dan Tobago|Trinidad & Tbg.]] |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Utara, Tengah dan Karibia|CONCACAF]] |- |align="left"|[[Alberto Tejada Noriega]] |align="left"|{{flagicon|Peru}} [[Federasi Sepak Bola Peru|Peru]] |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Selatan|CONMEBOL]] |- |align="left"|[[Epifanio González|Epifanio G. Chavez]] |align="left"|{{flagicon|Paraguay}} [[Asosiasi Sepak Bola Paraguay|Paraguay]] |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Selatan|CONMEBOL]] |- |align="left"|[[Javier Castrilli]] |align="left"|{{flagicon|Argentina}} [[Asosiasi Sepak Bola Argentina|Argentina]] |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Selatan|CONMEBOL]] |- |align="left"|[[John Toro Rendon]] |align="left"|{{flagicon|Kolombia}} [[Federasi Sepak Bola Kolombia|Kolombia]] |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Selatan|CONMEBOL]] |- |align="left"|[[Márcio Rezende de Freitas|Marcio Rezende]] |align="left"|{{flagicon|Brasil}} [[Konfederasi Sepak Bola Brasil|Brasil]] |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Selatan|CONMEBOL]] |- |align="left"|[[Mario Sánchez Yanten|Mario Sanchez Yanten]] |align="left"|{{flagicon|Chili}} [[Federasi Sepak Bola Chili|Chili]] |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Selatan|CONMEBOL]] |- |align="left"|[[Edward Lennie]] |align="left"|{{flagicon|Ostrali}} [[Federasi Sepak Bola Australia|Australia]] |[[Konfederasi Sepak Bola Oseania|OFC]] |- |align="left"|[[Bernd Heynemann]] |align="left"|{{flagicon|Jerman}} [[Asosiasi Sepak Bola Jerman|Jerman]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|[[Günter Benkö|Gunter Benko]] |align="left"|{{flagicon|Ostenrik}} [[Asosiasi Sepak Bola Ostenrik|Ostenrik]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|[[Hugh Dallas]] |align="left"|{{flagicon|Sekotlan}} [[Asosiasi Sepak Bola Sekotlan|Sekotlan]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|[[José María García-Aranda|Jose Maria Garcia Aranda]] |align="left"|{{flagicon|Spanyol}} [[Federasi Sepak Bola Karajan Spanyol|Spanyol]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|[[Kim Milton Nielsen]] |align="left"|{{flagicon|Dhènemarken}} [[Asosiasi Sepak Bola Dhènemarken|Dhènemarken]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|[[László Vágner|Laszlo Vagner]] |align="left"|{{flagicon|Honggari}} [[Federasi Sepak Bola Honggari|Honggari]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|[[Marc Batta]] |align="left"|{{flagicon|Prancis}} [[Federasi Sepak Bola Perancis|Perancis]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|[[Mario van der Ende|Mario Van Der Ende]] |align="left"|{{flagicon|Nèderlan}} [[Asosiasi Sepak Bola Karajan Walanda|Walanda]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|[[Nikolai Levnikov]] |align="left"|{{flagicon|Ruslan}} [[Uni Sepak Bola Ruslan|Ruslan]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|[[Paul Durkin]] |align="left"|{{flagicon|Inggris}} [[The Football Association|Inggris]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|[[Pierluigi Collina]] |align="left"|{{flagicon|Itali}} [[Federasi Sepak Bola Italia|Italia]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|[[Rune Pedersen]] |align="left"|{{flagicon|Nurwègen}} [[Asosiasi Sepak Bola Nurwègen|Nurwègen]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|[[Ryszard Wójcik|Ryszard Wojcik]]{{fn|4}} |align="left"|{{flagicon|Polen}} [[Asosiasi Sepak Bola Polen|Polen]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|[[Urs Meier]] |align="left"|{{flagicon|Switserlan}} [[Asosiasi Sepak Bola Switserlan|Switserlan]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|[[Vítor Melo Pereira|Vitor Melo Pereira]] |align="left"|{{flagicon|Portugal}} [[Federasi Sepak Bola Portugal|Portugal]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |} {{col-2}} ;[[Asisten wasit (bal-balan)|Asisten wasit]] <center> {|class="wikitable sortable" !Nama !Nagara !Konfederasi |- |align="left"|Halim Abdul Hamid |align="left"|{{flagicon|Malaysia}} [[Asosiasi Sepak Bola Malaysia|Malaysia]] |[[Konfederasi Sepak Bola Asia|AFC]] |- |align="left"|Hussain Ghadanfari |align="left"|{{flagicon|Kuwait}} [[Asosiasi Sepak Bola Kuwait|Kuwait]] |[[Konfederasi Sepak Bola Asia|AFC]] |- |align="left"|Mohamed Al Musawi |align="left"|{{flagicon|Oman}} [[Asosiasi Sepak Bola Oman|Oman]] |[[Konfederasi Sepak Bola Asia|AFC]] |- |align="left"|Nimal Wickeramatunge |align="left"|{{flagicon|Sri Lanka}} [[Federasi Sepak Bola Sri Lanka|Sri Lanka]] |[[Konfederasi Sepak Bola Asia|AFC]] |- |align="left"|Young Hyun Jeon |align="left"|{{flagicon|Koréa Kidul}} [[Asosiasi Sepak Bola Koréa|Koréa Kidul]] |[[Konfederasi Sepak Bola Asia|AFC]] |- |align="left"|Achmat Salie |align="left"|{{flagicon|Afrika Selatan}} [[Asosiasi Sepak Bola Afrika Selatan|Afrika Selatan]] |[[Konfederasi Sepak Bola Afrika|CAF]] |- |align="left"|Aristidis Chris Soldatos |align="left"|{{flagicon|Afrika Selatan}} [[Asosiasi Sepak Bola Afrika Selatan|Afrika Selatan]] |[[Konfederasi Sepak Bola Afrika|CAF]] |- |align="left"|Dramane Dante |align="left"|{{flagicon|Mali}} [[Federasi Sepak Bola Mali|Mali]] |[[Konfederasi Sepak Bola Afrika|CAF]] |- |align="left"|Mohamed Mansri |align="left"|{{flagicon|Tunisia}} [[Federasi Sepak Bola Tunisia|Tunisia]] |[[Konfederasi Sepak Bola Afrika|CAF]] |- |align="left"|Luis Torres Zuniga |align="left"|{{flagicon|Costa Rica}} [[Federasi Sepak Bola Costa Rica|Costa Rica]] |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Utara, Tengah dan Karibia|CONCACAF]] |- |align="left"|Merere Gonzales |align="left"|{{flagicon|Trinidad dan Tobago}} [[Federasi Sepak Bola Trinidad dan Tobago|Trinidad & Tbg.]] |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Utara, Tengah dan Karibia|CONCACAF]] |- |align="left"|Owen Powell |align="left"|{{flagicon|Jamaika}} [[Federasi Sepak Bola Jamaika|Jamaika]] |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Utara, Tengah dan Karibia|CONCACAF]] |- |align="left"|Reynaldo Salinas |align="left"|{{flagicon|Honduras}} [[Federasi Sepak Bola Nasional Autonomi Honduras|Honduras]] |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Utara, Tengah dan Karibia|CONCACAF]] |- |align="left"|Arnaldo Pinto |align="left"|{{flagicon|Brasil}} [[Konfederasi Sepak Bola Brasil|Brasil]] |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Selatan|CONMEBOL]] |- |align="left"|Celestino Galvan |align="left"|{{flagicon|Paraguay}} [[Asosiasi Sepak Bola Paraguay|Paraguay]] |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Selatan|CONMEBOL]] |- |align="left"|Claudio Rossi |align="left"|{{flagicon|Argentina}} [[Asosiasi Sepak Bola Argentina|Argentina]] |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Selatan|CONMEBOL]] |- |align="left"|Jorge Diaz Galvez |align="left"|{{flagicon|Chili}} [[Federasi Sepak Bola Chili|Chili]] |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Selatan|CONMEBOL]] |- |align="left"|Jorge Luis Arango |align="left"|{{flagicon|Kolombia}} [[Federasi Sepak Bola Kolombia|Kolombia]] |[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Selatan|CONMEBOL]] |- |align="left"|Lencie Fred |align="left"|{{flagicon|Vanuatu}} [[Federasi Sepak Bola Vanuatu|Vanuatu]] |[[Konfederasi Sepak Bola Oseania|OFC]] |- |align="left"|Eddie Foley |align="left"|{{flagicon|Républik Irlandia}} [[Asosiasi Sepak Bola Républik Irlandia|Républik Irlandia]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|Emanuel Zammit |align="left"|{{flagicon|Malta}} [[Asosiasi Sepak Bola Malta|Malta]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|Erich Schneider |align="left"|{{flagicon|Jerman}} [[Asosiasi Sepak Bola Jerman|Jerman]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|Evzen Amler |align="left"|{{flagicon|Républik Céko}} [[Asosiasi Sepak Bola Républik Ceko|Républik Ceko]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|Fernando T. Gracia |align="left"|{{flagicon|Spanyol}} [[Federasi Sepak Bola Karajan Spanyol|Spanyol]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|Gennaro Mazzei |align="left"|{{flagicon|Itali}} [[Federasi Sepak Bola Italia|Italia]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|Jacek Pociegiel |align="left"|{{flagicon|Polen}} [[Asosiasi Sepak Bola Polen|Polen]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|Jacques Poudevigne |align="left"|{{flagicon|Prancis}} [[Federasi Sepak Bola Perancis|Perancis]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|Laurent Rausis |align="left"|{{flagicon|Switserlan}} [[Asosiasi Sepak Bola Switserlan|Switserlan]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|Marc Van Den Broeck |align="left"|{{flagicon|Bèlgi}} [[Asosiasi Sepak Bola Karajan Bèlgi|Bèlgi]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|Mark Warren |align="left"|{{flagicon|Inggris}} [[The Football Association|Inggris]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|Mikael Nilsson |align="left"|{{flagicon|Swèdhen}} [[Asosiasi Sepak Bola Swèdhen|Swèdhen]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|Nicolae Grigorescu |align="left"|{{flagicon|Rumeni}} [[Federasi Sepak Bola Rumania|Rumania]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="left"|Yuri Dupanov |align="left"|{{flagicon|Bélarus}} [[Federasi Sepak Bola Bélarus|Bélarus]] |[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |} </center> |} == Pengundian putaran final == Penempatan pot dilakukan berdasarkan [[Peringkat Dunia FIFA]] taun [[1993]], dan hasil dari tim–tim yang melaju dari tiga edisi sebelumnya [[Piala Dunia FIFA]]. Berikut merupakan penempatan pot dari tim–tim yang melaju. {| class="wikitable" width=100% |- !width=25%|'''Pot 1''' !width=25%|'''Pot 2''' !width=25%|'''Pot 3''' !width=25%|'''Pot 4''' |- |valign=top| {{fb|Prancis}} <small> (Tuan rumah) </small>{{br}} {{fb|Brasil}} <small> (Juara bertahan) </small>{{br}} {{fb|Argentina}} {{br}} {{fb|Nèderlan}} {{br}} {{fb|Itali}} {{br}} {{fb|Jerman}} {{br}} {{fb|Rumeni}} {{br}} {{fb|Spanyol}} |valign=top| {{fb|Ostenrik}} {{br}} {{fb|Bèlgi}} {{br}} {{fb|Bulgaria}} {{br}} {{fb|Dhènemarken}} {{br}} {{fb|Inggris}} {{br}} {{fb|Kroasia}} {{br}} {{fb|Nurwègen}} {{br}} {{fb|Sekotlan}} {{br}} {{fb|Républik Federal Yugoslavia|name=Yugoslavia}} |valign=top| {{fb|Afrika Selatan}} {{br}} {{fb|Kamerun}} {{br}} {{fb|Maroko}} {{br}} {{fb|Nigeria}} {{br}} {{fb|Tunisia}} {{br}} {{fb|Amérikah Sarékat}} {{br}} {{fb|Jamaika}} {{br}} {{fb|Meksiko}} |valign=top| {{fb|Chili}} {{br}} {{fb|Kolombia}} {{br}} {{fb|Paraguay}} {{br}} {{fb|Arab Saudi}} {{br}} {{fb|Iran}} {{br}} {{fb|Jepang}} {{br}} {{fb|Koréa Kidul}} |} Sementara, berikut merupakan hasil pengundiannya, yang dilaksanakan untuk pertama kalinya di sebuah [[stadion]] [[bal-balan]], yakni di [[Stadion Vélodrome|Stadion Velodrome]], [[Marseille]]s, pada [[4 Dhésèmber]] [[1997]]. <center> {| class="wikitable" width="100%" style="line-height:15px;" style="text-align:left;" |- !width="25%"|[[#Grup A|Grup A]] !width="25%"|[[#Grup B|Grup B]] !width="25%"|[[#Grup C|Grup C]] !width="25%"|[[#Grup D|Grup D]] |- | {{fb|Brasil}} {{br}} {{fb|Maroko}} {{br}} {{fb|Nurwègen}} {{br}} {{fb|Sekotlan}} | {{fb|Ostenrik}} {{br}} {{fb|Chili}} {{br}} {{fb|Itali}} {{br}} {{fb|Kamerun}} | {{fb|Afrika Selatan}} {{br}} {{fb|Arab Saudi}} {{br}} {{fb|Dhènemarken}} {{br}} {{fb|Prancis}} | {{fb|Bulgaria}} {{br}} {{fb|Nigeria}} {{br}} {{fb|Paraguay}} {{br}} {{fb|Spanyol}} |- ! width="25%" |[[#Grup E|Grup E]] ! width="25%" |[[#Grup F|Grup F]] ! width="25%" |[[#Grup G|Grup G]] ! width="25%" |[[#Grup H|Grup H]] |- | {{fb|Nèderlan}} {{br}} {{fb|Bèlgi}} {{br}} {{fb|Koréa Kidul}} {{br}} {{fb|Meksiko}} | {{fb|Amérikah Sarékat}} {{br}} {{fb|Iran}} {{br}} {{fb|Jerman}} {{br}} {{fb|Républik Federal Yugoslavia|name=Yugoslavia}} | {{fb|Inggris}} {{br}} {{fb|Kolombia}} {{br}} {{fb|Rumeni}} {{br}} {{fb|Tunisia}} | {{fb|Argentina}} {{br}} {{fb|Jamaika}} {{br}} {{fb|Jepang}} {{br}} {{fb|Kroasia}} |} </center> == Hasil tetandhingan == === Babak penyisihan grup === {| class="infobox bordered" |- |width="30px" bgcolor="#ccffcc"| ||Melaju ke [[#Babak palastra|babak palastra]] |- |width="30px" bgcolor="#ffccff"| ||Tersingkir dari turnamen |} ==== Grup A ==== {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width=175|Tim !width=30|Main !width=30|{{Tooltip|M|Menang}} !width=30|{{Tooltip|S|Seri}} !width=30|{{Tooltip|K|Kalah}} !width=30|{{Tooltip|GM|Gol Memasukkan}} !width=30|{{Tooltip|GK|Gol Kemasukkan}} !width=30|{{Tooltip|SG|Selisih Gol}} !width=30|Poin |-bgcolor="#ccffcc" |align="left"|{{fb|Brasil}} |3||2||0||1||6||3||+3||'''6''' |-bgcolor="#ccffcc" |align="left"|{{fb|Nurwègen}} |3||1||2||0||5||4||+1||'''5''' |-bgcolor="#ffcccff" |align="left"|{{fb|Maroko}} |3||1||1||1||5||5||0||'''4''' |-bgcolor="#ffccff" |align="left"|{{fb|Sekotlan}} |3||0||1||2||2||6||–4||'''1''' |} {{footballbox |date=[[10 Juni]] [[1998]] |time=17.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Brasil}} |skor=2–1|ht=1–1 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=4000/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Sekotlan}} |gol1=[[César Sampaio|Cesar Sampaio]] {{goal|4}} {{yel|37}} <br /> [[Aldair]] {{yel|45+2}} <br /> [[Thomas Boyd|Tom Boyd]] {{goal|73|o.g.}} |gol2=[[Darren Jackson]] {{yel|25}} <br /> [[John Collins]] {{goal|38|pen.}} |stadion=[[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] |penonton=80.000 orang |wasit=[[José María García-Aranda|Jose M. Garcia Aranda]] ([[Federasi Sepak Bola Karajan Spanyol|Spanyol]]) |aw1=Fernando T. Gracia (Spanyol) |aw2=Jorge Luis Arango ([[Federasi Sepak Bola Kolombia|Kolombia]]) |w4=[[Gamal Al-Ghandour|Gamal Ghandour]] ([[Asosiasi Sepak Bola Mesir|Mesir]]) }} {{footballbox |date=[[10 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Maroko}} |skor=2–2|ht=1–1 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8725/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Nurwègen}} |gol1=[[Mustapha Hadji|Mustafa El Hadji]] {{goal|38}} <br /> [[Abdeljalil Hadda]] {{goal|59}} <br /> [[Saïd Chiba|Said Chiba]] {{yel|79}} |gol2=[[Youssef Chippo]] {{goal|45+1|o.g.}} <br /> [[Dan Eggen]] {{goal|60}} |stadion=[[Stadion La Mosson|La Mosson]], [[Montpellier]] |penonton=29.800 orang |wasit=[[Pirom Un-Prasert|Pirom Anprasert]] ([[Asosiasi Sepak Bola Thailand|Thailand]]) |aw1=Halim Abdul Hamid ([[Asosiasi Sepak Bola Malaysia|Malaysia]]) |aw2=Nimal Wickeramatunge ([[Federasi Sepak Bola Sri Lanka|Sri Lanka]]) |w4=[[Edward Lennie]] ([[Federasi Sepak Bola Ostrali|Ostrali]]) }} - {{footballbox |date=[[16 Juni]] [[1998]] |time=17.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Sekotlan}} |skor=1–1|ht=0–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8741/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Nurwègen}} |gol1=[[Gordon Durie]] {{yel|24}} <br /> [[Darren Jackson]] {{yel|56}} <br /> [[Craig Burley]] {{goal|66}} |gol2=[[Håvard Flo|Havard Flo]] {{goal|46}} <br /> [[Kjetil Rekdal]] {{yel|53}} <br /> [[Henning Berg]] {{yel|58}} |stadion=[[Stadion Chaban-Delmas|Parc Lescure]], [[Bordeaux]] |penonton=31.800 orang |wasit=[[László Vágner|Laszlo Vagner]] ([[Federasi Sepak Bola Honggari|Honggari]]) |aw1=Evzen Amler ([[Asosiasi Sepak Bola Républik Républik Céko|Républik Républik Céko]]) |aw2=Laurent Rausis ([[Asosiasi Sepak Bola Switserlan|Switserlan]]) |w4=[[Abdul Rahman Al-Zaid|Rahman Al Zaid]] ([[Federasi Sepak Bola Arab Saudi|Arab Saudi]]) }} {{footballbox |date=[[16 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Brasil}} |skor=3–0|ht=2–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8742/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Maroko}} |gol1=[[Ronaldo]] {{goal|9}} <br /> [[César Sampaio|Cesar Sampaio]] {{yel|36}} <br /> [[Rivaldo]] {{goal|45+2}} <br /> [[Bebeto]] {{goal|50}} <br /> [[Júnior Baiano|Junior Baiano]] {{yel|87}} |gol2=[[Abdeljalil Hadda]] {{yel|32}} <br /> [[Saïd Chiba|Said Chiba]] {{yel|64}} |stadion=[[Stadion La Beaujoire|La Beaujoire]], [[Nantes]] |penonton=35.500 orang |wasit=[[Nikolai Levnikov]] ([[Uni Sepak Bola Ruslan|Ruslan]]) |aw1=Yuri Dupanov ([[Federasi Sepak Bola Bélarus|Bélarus]]) |aw2=Mark Warren ([[The Football Association|Inggris]]) |w4=[[Paul Durkin]] (Inggris) }} - {{footballbox |date=[[23 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Sekotlan}} |skor=0–3|ht=0–1 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8758/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Maroko}} |gol1=[[Kevin Gallacher]] {{yel|21}} <br /> [[Craig Burley]] {{sent off|0|53}} |gol2=[[Salaheddine Bassir]] {{goal|22}} {{goal|85}} <br /> [[Abdeljalil Hadda]] {{goal|46}} <br /> [[Youssef Chippo]] {{yel|81}} |stadion=[[Stadion Geoffroy-Guichard|Geoffroy-Guichard]], [[Saint-Étienne|St. Etienne]] |penonton=30.600 orang |wasit=[[Ali Bujsaim]] ([[Asosiasi Sepak Bola Uni Emirat Arab|Uni Emirat Arab]]) |aw1=Luis Torres Zuniga ([[Federasi Sepak Bola Costa Rica|Costa Rica]]) |aw2=Lencie Fred ([[Federasi Sepak Bola Vanuatu|Vanuatu]]) |w4=[[László Vágner|Laszlo Vagner]] ([[Federasi Sepak Bola Honggari|Honggari]]) }} {{footballbox |date=[[23 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Brasil}} |skor=1–2|ht=0–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8759/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Nurwègen}} |gol1=[[Bebeto]] {{goal|78}} |gol2=[[Øyvind Leonhardsen|Oyvind Leonhardsen]] {{yel|54}} <br /> [[Tore André Flo|Tore Andre Flo]] {{yel|61}} {{goal|83}} <br /> [[Kjetil Rekdal]] {{goal|88|pen.}} |stadion=[[Stadion Vélodrome|Velodrome]], [[Marseille]]s |penonton=55.000 orang |wasit=[[Esfandiar Baharmast|Esse Baharmast]] ([[Federasi Sepak Bola Amérikah Sarékat|Amérikah Sarékat]]) |aw1=Gennaro Mazzei ([[Federasi Sepak Bola Itali|Itali]]) |aw2=Dramane Dante ([[Federasi Sepak Bola Mali|Mali]]) |w4=[[Arturo Brizio Carter|Arturo B. Carter]] ([[Federasi Sepak Bola Meksiko|Meksiko]]) }} ==== Grup B ==== {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width=175|Tim !width=30|Main !width=30|{{Tooltip|M|Menang}} !width=30|{{Tooltip|S|Seri}} !width=30|{{Tooltip|K|Kalah}} !width=30|{{Tooltip|GM|Gol Memasukkan}} !width=30|{{Tooltip|GK|Gol Kemasukkan}} !width=30|{{Tooltip|SG|Selisih Gol}} !width=30|Poin |-bgcolor="#ccffcc" |align="left"|{{fb|Itali}} |3||2||1||0||7||3||+4||'''7''' |-bgcolor="#ccffcc" |align="left"|{{fb|Chili}} |3||0||3||0||4||4||0||'''3''' |-bgcolor="#ffcccff" |align="left"|{{fb|Ostenrik}} |3||0||2||1||3||4||–1||'''2''' |-bgcolor="#ffccff" |align="left"|{{fb|Kamerun}} |3||0||2||1||2||5||–3||'''2''' |} {{footballbox |date=[[11 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Kamerun}} |skor=1–1|ht=0–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8727/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Ostenrik}} |gol1=[[Samuel Ipoua]] {{yel|30}} <br /> [[Pierre Njanka]] {{goal|78}} |gol2=[[Anton Pfeffer]] {{yel|27}} <br /> [[Toni Polster]] {{goal|90}} |stadion=[[Stadion Municipal|Municipal]], [[Toulouse]] |penonton=33.500 orang |wasit=[[Epifanio González|E. Gonzalez Chavez]] ([[Asosiasi Sepak Bola Paraguay|Paraguay]]) |aw1=Celestino Galvan (Paraguay) |aw2=Reynaldo Salinas ([[Federasi Sepak Bola Nasional Autonomi Honduras|Honduras]]) |w4=[[Arturo Brizio Carter|Arturo B. Carter]] ([[Federasi Sepak Bola Meksiko|Meksiko]]) }} {{footballbox |date=[[11 Juni]] [[1998]] |time=17.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Itali}} |skor=2–2|ht=1–1 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8726/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Chili}} |gol1=[[Angelo Di Livio]] {{yel|8}} <br /> [[Christian Vieri]] {{goal|10}} <br /> [[Fabio Cannavaro]] {{yel|31}} <br /> [[Roberto Baggio]] {{goal|85|pen.}} |gol2=[[Nelson Parraguez]] {{yel|45}} <br /> [[Marcelo Salas]] {{goal|45}} {{goal|49}} <br /> [[Clarence Acuña|Clarence Acuna]] {{yel|53}} <br /> [[Francisco Rojas]] {{yel|66}} |stadion=[[Stadion Chaban-Delmas|Parc Lescure]], [[Bordeaux]] |penonton=31.800 orang |wasit=[[Lucien Bouchardeau]] ([[Federasi Sepak Bola Niger|Niger]]) |aw1=Dramane Dante ([[Federasi Sepak Bola Mali|Mali]]) |aw2=Mohamed Mansri ([[Federasi Sepak Bola Tunisia|Tunisia]]) |w4=[[Marc Batta]] ([[Federasi Sepak Bola Prancis|Prancis]]) }} - {{footballbox |date=[[17 Juni]] [[1998]] |time=17.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Chili}} |skor=1–1|ht=0–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8743/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Ostenrik}} |gol1=[[Moisés Villarroel|Moises Villarroel]] {{yel|16}} <br /> [[Fabián Estay|Fabian Estay]] {{yel|47}} <br /> [[Marcelo Salas]] {{yel|58}} {{goal|70}} <br /> [[Iván Zamorano|Ivan Zamorano]] {{yel|74}} |gol2=[[Peter Schöttel|Peter Schoettel]] {{yel|26}} <br /> [[Ivica Vastić|Ivica Vastic]] {{goal|90}} |stadion=[[Stadion Geoffroy-Guichard|Geoffroy-Guichard]], [[Saint-Étienne|St. Etienne]] |penonton=30.600 orang |wasit=[[Gamal Al-Ghandour|Gamal Ghandour]] ([[Asosiasi Sepak Bola Mesir|Mesir]]) |aw1=Hussain Ghadanfari ([[Asosiasi Sepak Bola Kuwait|Kuwait]]) |aw2=Fernando T. Gracia ([[Federasi Sepak Bola Karajan Spanyol|Spanyol]]) |w4=[[Ali Bujsaim]] ([[Asosiasi Sepak Bola Uni Emirat Arab|Uni Emirat Arab]]) }} {{footballbox |date=[[17 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Itali}} |skor=3–0|ht=1–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8744/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Kamerun}} |gol1=[[Luigi Di Biagio]] {{goal|7}} {{yel|63}} <br /> [[Alessandro Costacurta]] {{yel|26}} <br /> [[Christian Vieri]] {{goal|75}} {{goal|89}} |gol2=[[Pierre Womé|Pierre Wome]] {{yel|6}} <br /> [[Pierre Njanka]] {{yel|16}} <br /> [[Raymond Kalla]] {{sent off|0|42}} <br /> [[Didier Angibeaud]] {{yel|79}} <br /> [[Rigobert Song]] {{yel|85}} |stadion=[[Stadion La Mosson|La Mosson]], [[Montpellier]] |penonton=29.800 orang |wasit=[[Edward Lennie]] ([[Federasi Sepak Bola Ostrali|Ostrali]]) |aw1=Lencie Fred ([[Federasi Sepak Bola Vanuatu|Vanuatu]]) |aw2=Claudio Rossi ([[Asosiasi Sepak Bola Argentina|Argentina]]) |w4=[[Pirom Un-Prasert|Pirom Anprasert]] ([[Asosiasi Sepak Bola Thailand|Thailand]]) }} - {{footballbox |date=[[23 Juni]] [[1998]] |time=16.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Itali}} |skor=2–1|ht=0–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8757/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Ostenrik}} |gol1=[[Christian Vieri]] {{goal|49}} <br /> [[Paolo Maldini]] {{yel|87}} <br /> [[Roberto Baggio]] {{goal|89}} |gol2=[[Wolfgang Feiersinger]] {{yel|3}} <br /> [[Ivica Vastić|Ivica Vastic]] {{yel|35}} <br /> [[Peter Schöttel|Peter Schoettel]] {{yel|43}} <br /> [[Hannes Reinmayr]] {{yel|88}} <br /> [[Andreas Herzog]] {{goal|90|pen.}} |stadion=[[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] |penonton=80.000 orang |wasit=[[Paul Durkin]] ([[The Football Association|Inggris]]) |aw1=Mark Warren (Inggris) |aw2=Young Hyun Jeon ([[Asosiasi Sepak Bola Koréa|Koréa Kidul]]) |w4=[[Lim Kee Chong|An-Yan LK Chong]] ([[Asosiasi Sepak Bola Mauritius|Mauritius]]) }} {{footballbox |date=[[23 Juni]] [[1998]] |time=16.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Chili}} |skor=1–1|ht=1–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8760/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Kamerun}} |gol1=[[José Luis Sierra|Jose Sierra]] {{goal|20}} <br /> [[Nelson Parraguez]] {{yel|50}} <br /> [[Francisco Rojas]] {{yel|55}} <br /> [[Moisés Villarroel|Moises Villarroel]] {{yel|66}} <br /> [[Miguel Ramírez|Miguel Ramirez]] {{yel|89}} |gol2=[[Rigobert Song]] {{sent off|2|8|51}} <br /> [[Patrick Mboma]] {{goal|55}} <br /> [[Lauren Etame Mayer|Lauren]] {{sent off|0|88}} |stadion=[[Stadion La Beaujoire|La Beaujoire]], [[Nantes]] |penonton=35.500 orang |wasit=[[László Vágner|Laszlo Vagner]] ([[Federasi Sepak Bola Honggari|Honggari]]) |aw1=Nimal Wickeramatunge ([[Federasi Sepak Bola Sri Lanka|Sri Lanka]]) |aw2=Halim Abdul Hamid ([[Asosiasi Sepak Bola Malaysia|Malaysia]]) |w4=[[José María García-Aranda|Jose MG Aranda]] ([[Federasi Sepak Bola Karajan Spanyol|Spanyol]]) }} ==== Grup C ==== {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width=175|Tim !width=30|Main !width=30|{{Tooltip|M|Menang}} !width=30|{{Tooltip|S|Seri}} !width=30|{{Tooltip|K|Kalah}} !width=30|{{Tooltip|GM|Gol Memasukkan}} !width=30|{{Tooltip|GK|Gol Kemasukkan}} !width=30|{{Tooltip|SG|Selisih Gol}} !width=30|Poin |-bgcolor="#ccffcc" |align="left"|{{fb|Prancis}} |3||3||0||0||9||1||+8||'''9''' |-bgcolor="#ccffcc" |align="left"|{{fb|Dhènemarken}} |3||1||1||1||3||3||0||'''4''' |-bgcolor="#ffcccff" |align="left"|{{fb|Afrika Selatan}} |3||0||2||1||3||6||–3||'''2''' |-bgcolor="#ffccff" |align="left"|{{fb|Arab Saudi}} |3||0||1||2||2||7||–5||'''1''' |} {{footballbox |date=[[12 Juni]] [[1998]] |time=17.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Arab Saudi}} |skor=0–1|ht=0–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8729/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Dhènemarken}} |gol1=[[Khalid Al-Muwallid|Khaled Al Muwallid]] {{yel|11}} |gol2=[[Morten Wieghorst]] {{yel|12}} <br /> [[Marc Rieper]] {{yel|60}} {{goal|68}} <br /> [[Allan Nielsen]] {{yel|73}} |stadion=[[Stadion Félix-Bollaert|Felix Bollaert]], [[Lens, Pas-de-Calais|Lens]] |penonton=38.100 orang |wasit=[[Javier Castrilli]] ([[Asosiasi Sepak Bola Argentina|Argentina]]) |aw1=Claudio Rossi (Argentina) |aw2=Jorge Diaz Galvez ([[Federasi Sepak Bola Chili|Chili]]) |w4=[[Hugh Dallas]] ([[Asosiasi Sepak Bola Sekotlan|Sekotlan]]) }} {{footballbox |date=[[12 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Prancis}} |skor=3–0|ht=1–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8730/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Afrika Selatan}} |gol1=[[Emmanuel Petit]] {{yel|28}} <br /> [[Christophe Dugarry]] {{goal|34}} <br /> [[Didier Deschamps]] {{yel|53}} <br /> [[Zinedine Zidane]] {{yel|75}} <br /> [[Pierre Issa]] {{goal|77|o.g.}} <br /> [[Thierry Henry]] {{goal|90}} |gol2=[[Willem Jackson]] {{yel|39}} |stadion=[[Stadion Vélodrome|Velodrome]], [[Marseille]]s |penonton=55.000 orang |wasit=[[Márcio Rezende de Freitas|Marcio Rezende]] ([[Konfederasi Sepak Bola Brasil|Brasil]]) |aw1=Arnaldo Pinto (Brasil) |aw2=Merere Gonzales ([[Federasi Sepak Bola Trinidad dan Tobago|T & T]]) |w4=[[Mario Sánchez Yanten|Mario Sanchez Yanten]] ([[Federasi Sepak Bola Chili|Chili]]) }} - {{footballbox |date=[[18 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Prancis}} |skor=4–0|ht=1–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8745/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Arab Saudi}} |gol1=[[Laurent Blanc]] {{yel|36}} <br /> [[Thierry Henry]] {{goal|36}} {{goal|77}} <br /> [[Bixente Lizarazu]] {{yel|50}} {{goal|85}} <br /> [[David Trezeguet]] {{goal|68}} <br /> [[Zinedine Zidane]] {{sent off|0|71}} |gol2=[[Mohammed Al-Jahani|Mohammed Al Jahani]] {{yel|7}} <br /> [[Mohammed Al-Khilaiwi|Mohammed Al Khlaiwi]] {{sent off|0|19}} <br /> [[Sami Al-Jaber|Sami Al Jaber]] {{yel|82}} |stadion=[[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] |penonton=80.000 orang |wasit=[[Arturo Brizio Carter]] ([[Federasi Sepak Bola Meksiko|Meksiko]]) |aw1=Reynaldo Salinas ([[Federasi Sepak Bola Nasional Autonomi Honduras|Honduras]]) |aw2=Luis Torres Zuniga ([[Federasi Sepak Bola Costa Rica|Costa Rica]]) |w4=[[Alberto Tejada Noriega|Alberto T. Noriega]] ([[Federasi Sepak Bola Peru|Peru]]) }} {{footballbox |date=[[18 Juni]] [[1998]] |time=17.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Afrika Selatan}} |skor=1–1|ht=0–1 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8746/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Dhènemarken}} |gol1=[[David Nyathi]] {{yel|28}} <br /> [[Benni McCarthy]] {{goal|52}} <br /> [[Pierre Issa]] {{yel|63}} <br /> [[Alfred Phiri]] {{sent off|2|65|68}} <br /> [[Lucas Radebe]] {{yel|73}} |gol2=[[Allan Nielsen]] {{goal|13}} <br /> [[Michael Schjønberg|Michael Schjonberg]] {{yel|23}} <br /> [[Jes Høgh|Jes Hogh]] {{yel|56}} <br /> [[Peter Schmeichel]] {{yel|57}} <br /> [[Miklos Molnar]] {{sent off|0|66}} <br /> [[Morten Wieghorst]] {{sent off|0|85}} |stadion=[[Stadion Municipal|Municipal]], [[Toulouse]] |penonton=33.500 orang |wasit=[[John Toro Rendon]] ([[Federasi Sepak Bola Kolombia|Kolombia]]) |aw1=Jorge Luis Arango (Kolombia) |aw2=Celestino Galvan ([[Asosiasi Sepak Bola Paraguay|Paraguay]]) |w4=[[Epifanio González|E. G. Chavez]] (Paraguay) }} - {{footballbox |date=[[24 Juni]] [[1998]] |time=16.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Prancis}} |skor=2–1|ht=1–1 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8762/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Dhènemarken}} |gol1=[[Youri Djorkaeff]] {{goal|12|pen.}} <br /> [[Bernard Diomède|Bernard Diomede]] {{yel|53}} <br /> [[Emmanuel Petit]] {{goal|56}} <br /> [[Patrick Vieira]] {{yel|62}} |gol2=[[Michael Laudrup]] {{goal|42|pen.}} <br /> [[Søren Colding|Soren Colding]] {{yel|65}} <br /> [[Stig Tøfting|Stig Tofting]] {{yel|78}} |stadion=[[Stadion Gerland|Gerland]], [[Lyon]] |penonton=39.100 orang |wasit=[[Pierluigi Collina]] ([[Federasi Sepak Bola Itali|Itali]]) |aw1=Marc Van Den Broeck ([[Asosiasi Sepak Bola Karajan Bèlgi|Bèlgi]]) |aw2=Emanuel Zammit ([[Asosiasi Sepak Bola Malta|Malta]]) |w4=[[Vítor Melo Pereira|Vitor Melo Pereira]] ([[Federasi Sepak Bola Portugal|Portugal]]) }} {{footballbox |date=[[24 Juni]] [[1998]] |time=16.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Afrika Selatan}} |skor=2–2|ht=1–1 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8764/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Arab Saudi}} |gol1=[[Shaun Bartlett]] {{goal|19}} {{goal|90+4|pen.}} <br /> [[Quinton Fortune]] {{yel|38}} <br /> [[Lucas Radebe]] {{yel|65}} |gol2=[[Khamis Al-Dosari|Khamis Al Owayran]] {{yel|30}} <br /> [[Sami Al-Jaber|Sami Al Jaber]] {{goal|45|pen.}} <br /> [[Yousuf Al-Thunayan|Youssef Al Tunayan]] {{goal|74|pen.}} |stadion=[[Stadion Chaban-Delmas|Parc Lescure]], [[Bordeaux]] |penonton=31.800 orang |wasit=[[Mario Sánchez Yanten|Mario Sanchez Yanten]] ([[Federasi Sepak Bola Chili|Chili]]) |aw1=Owen Powell ([[Federasi Sepak Bola Jamaika|Jamaika]]) |aw2=Eddie Foley ([[Asosiasi Sepak Bola Républik Irlandia|Républik Irlandia]]) |w4=[[Alberto Tejada Noriega|Alberto T. Noriega]] ([[Federasi Sepak Bola Peru|Peru]]) }} ==== Grup D ==== {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width=175|Tim !width=30|Main !width=30|{{Tooltip|M|Menang}} !width=30|{{Tooltip|S|Seri}} !width=30|{{Tooltip|K|Kalah}} !width=30|{{Tooltip|GM|Gol Memasukkan}} !width=30|{{Tooltip|GK|Gol Kemasukkan}} !width=30|{{Tooltip|SG|Selisih Gol}} !width=30|Poin |-bgcolor="#ccffcc" |align="left"|{{fb|Nigeria}} |3||2||0||1||5||5||0||'''6''' |-bgcolor="#ccffcc" |align="left"|{{fb|Paraguay}} |3||1||2||0||3||1||+2||'''5''' |-bgcolor="#ffcccff" |align="left"|{{fb|Spanyol}} |3||1||1||1||8||4||+4||'''4''' |-bgcolor="#ffccff" |align="left"|{{fb|Bulgaria}} |3||0||1||2||1||7||–6||'''1''' |} {{footballbox |date=[[12 Juni]] [[1998]] |time=14.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Paraguay}} |skor=0–0|ht=0–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8728/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Bulgaria}} |gol1=[[Miguel Ángel Benítez|Miguel Benitez]] {{yel|45}} |gol2=[[Anatoli Nankov]] {{sent off|2|27|87}} <br /> [[Hristo Stoichkov]] {{yel|45}} <br /> [[Trifon Ivanov]] {{yel|73}} |stadion=[[Stadion La Mosson|La Mosson]], [[Montpellier]] |penonton=29.800 orang |wasit=[[Abdul Rahman Al-Zaid|Rahman Al Zaid]] ([[Federasi Sepak Bola Arab Saudi|Arab Saudi]]) |aw1=Achmat Salie ([[Asosiasi Sepak Bola Afrika Selatan|Afrika Selatan]]) |aw2=Hussain Ghadanfari ([[Asosiasi Sepak Bola Kuwait|Kuwait]]) |w4=[[Nikolai Levnikov]] ([[Uni Sepak Bola Ruslan|Ruslan]]) }} {{footballbox |date=[[13 Juni]] [[1998]] |time=14.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Spanyol}} |skor=2–3|ht=1–1 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8731/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Nigeria}} |gol1=[[Fernando Hierro]] {{goal|21}} <br /> [[Raúl González|Raul]] {{goal|47}} <br /> [[Guillermo Amor]] {{yel|56}} <br /> [[Miguel Ángel Nadal|Miguel Angel Nadal]] {{yel|59}} <br /> [[Iván Campo|Ivan Campo]] {{yel|75}} |gol2=[[Mutiu Adepoju]] {{goal|25}} <br /> [[Uche Okechukwu]] {{yel|62}} <br /> [[Garba Lawal]] {{goal|73}} <br /> [[Sunday Oliseh]] {{goal|78}} |stadion=[[Stadion La Beaujoire|La Beaujoire]], [[Nantes]] |penonton=35.500 orang |wasit=[[Esfandiar Baharmast|Esse Baharmast]] ([[Federasi Sepak Bola Amérikah Sarékat|Amérikah Sarékat]]) |aw1=Luis Torres Zuniga ([[Federasi Sepak Bola Costa Rica|Costa Rica]]) |aw2=Yuri Dupanov ([[Federasi Sepak Bola Bélarus|Bélarus]]) |w4=[[Ian McLeod]] ([[Asosiasi Sepak Bola Afrika Selatan|Afrika Selatan]]) }} - {{footballbox |date=[[19 Juni]] [[1998]] |time=17.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Nigeria}} |skor=1–0|ht=1–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8747/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Bulgaria}} |gol1=[[Mutiu Adepoju]] {{yel|20}} <br /> [[Victor Ikpeba]] {{goal|26}} {{yel|49}} <br /> [[Uche Okechukwu]] {{yel|44}} <br /> [[Jay-Jay Okocha|Jay Jay Okocha]] {{yel|70}} |gol2=[[Ilian Iliev]] {{yel|66}} <br /> [[Radostin Kishishev]] {{yel|78}} |stadion=[[Stadion Parc des Princes|Parc des Princes]], [[Paris]] |penonton=45.500 orang |wasit=[[Mario Sánchez Yanten|Mario Sanchez Yanten]] ([[Federasi Sepak Bola Chili|Chili]]) |aw1=Jorge Diaz Galvez ([[Federasi Sepak Bola Chili|Chili]]) |aw2=Arnaldo Pinto (Brasil) |w4=[[Márcio Rezende de Freitas|Marcio Rezende]] ([[Konfederasi Sepak Bola Brasil|Brasil]]) }} {{footballbox |date=[[19 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Spanyol}} |skor=0–0|ht=0–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8748/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Paraguay}} |gol1=[[Sergi Barjuán|Sergi]] {{yel|8}} <br /> [[Francisco Miguel Narváez Machón|Kiko]] {{yel|87}} |gol2=[[Celso Ayala]] {{yel|30}} <br /> [[Francisco Arce]] {{yel|76}} |stadion=[[Stadion Geoffroy-Guichard|Geoffroy-Guichard]], [[Saint-Étienne|St. Etienne]] |penonton=30.600 orang |wasit=[[Ian McLeod]] ([[Asosiasi Sepak Bola Afrika Selatan|Afrika Selatan]]) |aw1=Aristidis Chris Soldatos ([[Asosiasi Sepak Bola Afrika Selatan|Afsel]]) |aw2=Owen Powell ([[Federasi Sepak Bola Jamaika|Jamaika]]) |w4=[[Esfandiar Baharmast|Esse Baharmast]] ([[Federasi Sepak Bola Amérikah Sarékat|AS]]) }} - {{footballbox |date=[[24 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Spanyol}} |skor=6–1|ht=2–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8761/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Bulgaria}} |gol1=[[Fernando Hierro]] {{goal|6|pen.}} <br /> [[Juan Carlos Aguilera|Aguilera]] {{yel|16}} <br /> [[Luis Enrique Martínez García|Luis Enrique]] {{goal|19}} <br /> [[Fernando Morientes]] {{goal|55}} {{goal|81}} <br /> [[Julen Guerrero]] {{yel|73}} <br /> [[Francisco Miguel Narváez Machón|Kiko]] {{goal|88}} {{goal|90}} |gol2=[[Luboslav Penev]] {{yel|45}} <br /> [[Emil Kostadinov]] {{goal|58}} <br /> [[Georgi Bachev]] {{yel|85}} |stadion=[[Stadion Félix-Bollaert|Felix Bollaert]], [[Lens, Pas-de-Calais|Lens]] |penonton=38.100 orang |wasit=[[Mario van der Ende|Mario Van Der Ende]] ([[Asosiasi Sepak Bola Karajan Nèderlan|Nèderlan]]) |aw1=Nicolae Grigorescu ([[Federasi Sepak Bola Rumeni|Rumeni]]) |aw2=Claudio Rossi ([[Asosiasi Sepak Bola Argentina|Argentina]]) |w4=[[Nikolai Levnikov]] ([[Uni Sepak Bola Ruslan|Ruslan]]) }} {{footballbox |date=[[24 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Nigeria}} |skor=1–3|ht=1–1 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8763/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Paraguay}} |gol1=[[Wilson Oruma]] {{goal|11}} <br /> [[Augustine Eguavoen]] {{yel|25}} <br /> [[Benedict Iroha|Ben Iroha]] {{yel|38}} |gol2=[[Celso Ayala]] {{goal|1}} <br /> [[Miguel Ángel Benítez|Miguel Benitez]] {{goal|59}} <br /> [[José Cardozo|Jose Cardozo]] {{goal|86}} |stadion=[[Stadion Municipal|Municipal]], [[Toulouse]] |penonton=33.500 orang |wasit=[[Pirom Un-Prasert|Pirom Anprasert]] ([[Asosiasi Sepak Bola Thailand|Thailand]]) |aw1=Mohamed Al Musawi ([[Asosiasi Sepak Bola Oman|Oman]]) |aw2=Mikael Nilsson ([[Asosiasi Sepak Bola Swèdhen|Swèdhen]]) |w4=[[Masayoshi Okada]] ([[Asosiasi Sepak Bola Jepang|Jepang]]) }} ==== Grup E ==== {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width=175|Tim !width=30|Main !width=30|{{Tooltip|M|Menang}} !width=30|{{Tooltip|S|Seri}} !width=30|{{Tooltip|K|Kalah}} !width=30|{{Tooltip|GM|Gol Memasukkan}} !width=30|{{Tooltip|GK|Gol Kemasukkan}} !width=30|{{Tooltip|SG|Selisih Gol}} !width=30|Poin |-bgcolor="#ccffcc" |align="left"|{{fb|Nèderlan}} |3||1||2||0||7||2||+5||'''5''' |-bgcolor="#ccffcc" |align="left"|{{fb|Meksiko}} |3||1||2||0||7||5||+2||'''5''' |-bgcolor="#ffcccff" |align="left"|{{fb|Bèlgi}} |3||0||3||0||3||3||0||'''3''' |-bgcolor="#ffccff" |align="left"|{{fb|Koréa Kidul}} |3||0||1||2||2||9||–7||'''1''' |} {{footballbox |date=[[13 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Nèderlan}} |skor=0–0|ht=0–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8733/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Bèlgi}} |gol1=[[Patrick Kluivert]] {{sent off|0|82}} |gol2=[[Lorenzo Staelens]] {{yel|20}} <br /> [[Eric Deflandre]] {{yel|30}} |stadion=[[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] |penonton=77.000 orang |wasit=[[Pierluigi Collina]] ([[Federasi Sepak Bola Itali|Itali]]) |aw1=Gennaro Mazzei (Itali) |aw2=Emanuel Zammit ([[Asosiasi Sepak Bola Malta|Malta]]) |w4=[[Ramesh Ramdhan]] ([[Federasi Sepak Bola Trinidad dan Tobago|T & T]]) }} {{footballbox |date=[[13 Juni]] [[1998]] |time=17.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Koréa Kidul}} |skor=1–3|ht=1–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8732/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Meksiko}} |gol1=[[Lee Min-Sung|Min Sung Lee]] {{yel|20}} <br /> [[Ha Seok-Ju|Seok Ju Ha]] {{goal|28}} {{sent off|0|30}} |gol2=[[Jaime Ordiales]] {{yel|26}} <br /> [[Alberto García Aspe|Alberto Garcia Aspe]] {{yel|27}} <br /> [[Ricardo Peláez|Ricardo Pelaez Linares]] {{goal|51}} <br /> [[Luis Hernández|Luis Hernandez]] {{goal|74}} {{goal|84}} |stadion=[[Stadion Gerland|Gerland]], [[Lyon]] |penonton=39.100 orang |wasit=[[Günter Benkö|Gunter Benko]] ([[Asosiasi Sepak Bola Ostenrik|Ostenrik]]) |aw1=Lencie Fred ([[Federasi Sepak Bola Vanuatu|Vanuatu]]) |aw2=Erich Schneider ([[Asosiasi Sepak Bola Jerman|Jerman]]) |w4=[[John Toro Rendon]] ([[Federasi Sepak Bola Kolombia|Kolombia]]) }} - {{footballbox |date=[[20 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Nèderlan}} |skor=5–0|ht=2–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8749/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Koréa Kidul}} |gol1=[[Phillip Cocu]] {{goal|38}} <br /> [[Marc Overmars]] {{goal|42}} <br /> [[Dennis Bergkamp]] {{goal|71}} <br /> [[Pierre van Hooijdonk|Pierre Van Hooijdonk]] {{goal|80}} <br /> [[Ronald de Boer|Ronald De Boer]] {{goal|83}} |gol2=[[Choi Yong-Soo|Yong Soo Choi]] {{yel|26}} <br /> [[Ko Jong-Soo|Jong Soo Ko]] {{yel|90+2}} |stadion=[[Stadion Vélodrome|Velodrome]], [[Marseille]]s |penonton=55.000 orang |wasit=[[Ryszard Wójcik|Ryszard Wojcik]] ([[Asosiasi Sepak Bola Polen|Polen]]) |aw1=Jacek Pociegiel (Polen) |aw2=Yuri Dupanov ([[Federasi Sepak Bola Bélarus|Bélarus]]) |w4=[[Vítor Melo Pereira|Vitor Melo Pereira]] ([[Federasi Sepak Bola Portugal|Portugal]]) }} {{footballbox |date=[[20 Juni]] [[1998]] |time=17.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Bèlgi}} |skor=2–2|ht=1–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8750/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Meksiko}} |gol1=[[Marc Wilmots]] {{goal|43}} {{goal|47}} <br /> [[Gert Verheyen]] {{sent off|0|54}} <br /> [[Gordan Vidović|Gordan Vidovic]] {{yel|68}} |gol2=[[Pável Pardo|Pavel Pardo]] {{sent off|0|28}} <br /> [[Ramón Ramírez|Ramon Ramirez]] {{yel|39}} <br /> [[Cuauhtémoc Blanco|Cuauhtemoc Blanco]] {{yel|47}} {{goal|62}} <br /> [[Alberto García Aspe|Alberto Garcia Aspe]] {{goal|55|pen.}} |stadion=[[Stadion Chaban-Delmas|Parc Lescure]], [[Bordeaux]] |penonton=31.800 orang |wasit=[[Hugh Dallas]] ([[Asosiasi Sepak Bola Sekotlan|Sekotlan]]) |aw1=Eddie Foley ([[Asosiasi Sepak Bola Républik Irlandia|Républik Irlandia]]) |aw2=Mohamed Al Musawi ([[Asosiasi Sepak Bola Oman|Oman]]) |w4=[[Javier Castrilli]] ([[Asosiasi Sepak Bola Argentina|Argentina]]) }} - {{footballbox |date=[[25 Juni]] [[1998]] |time=16.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Bèlgi}} |skor=1–1|ht=1–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8765/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Koréa Kidul}} |gol1=[[Luc Nilis]] {{goal|7}} <br /> [[Vital Borkelmans]] {{yel|65}} |gol2=[[Kim Tae-Young|Tae Young Kim]] {{yel|48}} <br /> [[Lee Lim-Saeng|Lim Saeng Lee]] {{yel|67}} <br /> [[Yoo Sang-Chul|Sang Chul Yoo]] {{goal|71}} <br /> [[Lee Min-Sung|Min Sung Lee]] {{yel|83}} <br /> [[Kim Byung-Ji|Byung Ji Kim]] {{yel|83}} |stadion=[[Stadion Parc des Princes|Parc des Princes]], [[Paris]] |penonton=45.500 orang |wasit=[[Márcio Rezende de Freitas|Marcio Rezende]] ([[Konfederasi Sepak Bola Brasil|Brasil]]) |aw1=Arnaldo Pinto (Brasil) |aw2=Jorge Luis Arango ([[Federasi Sepak Bola Kolombia|Kolombia]]) |w4=[[Kim Milton Nielsen]] ([[Asosiasi Sepak Bola Dhènemarken|Dhènemarken]]) }} {{footballbox |date=[[25 Juni]] [[1998]] |time=16.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Nèderlan}} |skor=2–2|ht=2–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8766/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Meksiko}} |gol1=[[Phillip Cocu]] {{goal|4}} <br /> [[Ronald de Boer|Ronald De Boer]] {{goal|18}} <br /> [[Jaap Stam]] {{yel|21}} <br /> [[Arthur Numan]] {{yel|46}} |gol2=[[Germán Villa|German Villa]] {{yel|18}} <br /> [[Luis Hernández|Luis Hernandez]] {{yel|46}} {{goal|90}} <br /> [[Salvador Carmona]] {{yel|58}} <br /> [[Ricardo Peláez|Ricardo Pelaez Linares]] {{yel|68}} {{goal|75}} <br /> [[Ramón Ramírez|Ramon Ramirez]] {{sent off|0|89}} |stadion=[[Stadion Geoffroy-Guichard|Geoffroy-Guichard]], [[Saint-Étienne|St. Etienne]] |penonton=30.600 orang |wasit=[[Abdul Rahman Al-Zaid|Rahman Al Zaid]] ([[Federasi Sepak Bola Arab Saudi|Arab Saudi]]) |aw1=Fernando T. Gracia ([[Federasi Sepak Bola Karajan Spanyol|Spanyol]]) |aw2=Hussain Ghadanfari ([[Asosiasi Sepak Bola Kuwait|Kuwait]]) |w4=[[Rune Pedersen]] ([[Asosiasi Sepak Bola Nurwègen|Nurwègen]]) }} ==== Grup F ==== {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width=175|Tim !width=30|Main !width=30|{{Tooltip|M|Menang}} !width=30|{{Tooltip|S|Seri}} !width=30|{{Tooltip|K|Kalah}} !width=30|{{Tooltip|GM|Gol Memasukkan}} !width=30|{{Tooltip|GK|Gol Kemasukkan}} !width=30|{{Tooltip|SG|Selisih Gol}} !width=30|Poin |-bgcolor="#ccffcc" |align="left"|{{fb|Jerman}} |3||2||1||0||6||2||+4||'''7''' |-bgcolor="#ccffcc" |align="left"|{{fb|Républik Federal Yugoslavia|name=Yugoslavia}} |3||2||1||0||4||2||+2||'''7''' |-bgcolor="#ffcccff" |align="left"|{{fb|Iran}} |3||1||0||2||2||4||–2||'''3''' |-bgcolor="#ffccff" |align="left"|{{fb|Amérikah Sarékat}} |3||0||0||3||1||5||–4||'''0''' |} {{footballbox |date=[[14 Juni]] [[1998]] |time=17.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Républik Federal Yugoslavia|name=Yugoslavia}} |skor=1–0|ht=0–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8735/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Iran}} |gol1=[[Željko Petrović|Zeljko Petrovic]] {{yel|42}} <br /> [[Dragan Stojković|Dragan Stojkovic]] {{yel|60}} <br /> [[Siniša Mihajlović|Sinisa Mihajlovic]] {{goal|72}} |gol2= |stadion=[[Stadion Geoffroy-Guichard|Geoffroy-Guichard]], [[Saint-Étienne|St. Etienne]] |penonton=30.600 orang |wasit=[[Alberto Tejada Noriega]] ([[Federasi Sepak Bola Peru|Peru]]) |aw1=Owen Powell ([[Federasi Sepak Bola Jamaika|Jamaika]]) |aw2=Jacek Pociegiel ([[Asosiasi Sepak Bola Polen|Polen]]) |w4=[[Rune Pedersen]] ([[Asosiasi Sepak Bola Nurwègen|Nurwègen]]) }} {{footballbox |date=[[15 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Jerman}} |skor=2–0|ht=1–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8738/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Amérikah Sarékat}} |gol1=[[Andreas Möller|Andreas Moeller]] {{goal|8}} <br /> [[Jens Jeremies]] {{yel|30}} <br /> [[Jürgen Klinsmann|Juergen Klinsmann]] {{goal|64}} <br /> [[Dietmar Hamann|Didi Hamann]] {{yel|77}} <br /> [[Jörg Heinrich|Joerg Heinrich]] {{yel|84}} |gol2=[[Frankie Hejduk]] {{yel|50}} <br /> [[Eddie Pope]] {{yel|85}} |stadion=[[Stadion Parc des Princes|Parc des Princes]], [[Paris]] |penonton=45.500 orang |wasit=[[Said Belqola]] ([[Federasi Sepak Bola Karajan Maroko|Maroko]]) |aw1=Mohamed Mansri ([[Federasi Sepak Bola Tunisia|Tunisia]]) |aw2=Mikael Nilsson ([[Asosiasi Sepak Bola Swèdhen|Swèdhen]]) |w4=[[José María García-Aranda|Jose MG Aranda]] ([[Federasi Sepak Bola Karajan Spanyol|Spanyol]]) }} - {{footballbox |date=[[21 Juni]] [[1998]] |time=14.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Jerman}} |skor=2–2|ht=0–1 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8753/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Républik Federal Yugoslavia|name=Yugoslavia}} |gol1=[[Siniša Mihajlović|Sinisa Mihajlovic]] {{goal|73|o.g.}} <br /> [[Lothar Matthäus|Lothar Matthaeus]] {{yel|75}} <br /> [[Oliver Bierhoff]] {{goal|80}} |gol2=[[Predrag Mijatović|Predrag Mijatovic]] {{goal|13}} <br /> [[Dragan Stojković|Dragan Stojkovic]] {{goal|54}} |stadion=[[Stadion Félix-Bollaert|Felix Bollaert]], [[Lens, Pas-de-Calais|Lens]] |penonton=38.100 orang |wasit=[[Kim Milton Nielsen]] ([[Asosiasi Sepak Bola Dhènemarken|Dhènemarken]]) |aw1=Emanuel Zammit ([[Asosiasi Sepak Bola Malta|Malta]]) |aw2=Marc Van Den Broeck ([[Asosiasi Sepak Bola Karajan Bèlgi|Bèlgi]]) |w4=[[Masayoshi Okada]] ([[Asosiasi Sepak Bola Jepang|Jepang]]) }} {{footballbox |date=[[21 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Amérikah Sarékat}} |skor=1–2|ht=0–1 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8754/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Iran}} |gol1=[[David Regis]] {{yel|18}} <br /> [[Brian McBride]] {{goal|87}} |gol2=[[Mehrdad Minavand]] {{yel|8}} <br /> [[Hamid Estili]] {{goal|40}} <br /> [[Javad Zarincheh]] {{yel|77}} <br /> [[Mehdi Mahdavikia]] {{goal|84}} |stadion=[[Stadion Gerland|Gerland]], [[Lyon]] |penonton=39.100 orang |wasit=[[Urs Meier]] ([[Asosiasi Sepak Bola Switserlan|Switserlan]]) |aw1=Laurent Rausis (Switserlan) |aw2=Nicolae Grigorescu ([[Federasi Sepak Bola Rumeni|Rumeni]]) |w4=[[Lucien Bouchardeau]] ([[Federasi Sepak Bola Niger|Niger]]) }} - {{footballbox |date=[[25 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Jerman}} |skor=2–0|ht=0–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8767/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Iran}} |gol1=[[Jürgen Klinsmann|Juergen Klinsmann]] {{yel|31}} {{goal|57}} <br /> [[Thomas Häßler|Thomas Haessler]] {{yel|45}} <br /> [[Oliver Bierhoff]] {{goal|50}} |gol2=[[Ali Daei]] {{yel|47}} |stadion=[[Stadion La Mosson|La Mosson]], [[Montpellier]] |penonton=29.800 orang |wasit=[[Epifanio González|E. Gonzalez Chavez]] ([[Asosiasi Sepak Bola Paraguay|Paraguay]]) |aw1=Celestino Galvan (Paraguay) |aw2=Jorge Diaz Galvez ([[Federasi Sepak Bola Chili|Chili]]) |w4=[[Javier Castrilli]] ([[Asosiasi Sepak Bola Argentina|Argentina]]) }} {{footballbox |date=[[25 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Amérikah Sarékat}} |skor=0–1|ht=0–1 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8768/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Républik Federal Yugoslavia|name=Yugoslavia}} |gol1=[[Claudio Reyna]] {{yel|13}} |gol2=[[Slobodan Komljenović|Slobodan Komljenovic]] {{goal|4}} <br /> [[Dejan Stanković|Dejan Stankovic]] {{yel|41}} <br /> [[Perica Ognjenović|Perica Ognjenovic]] {{yel|61}} |stadion=[[Stadion La Beaujoire|La Beaujoire]], [[Nantes]] |penonton=35.500 orang |wasit=[[Gamal Al-Ghandour|Gamal Ghandour]] ([[Asosiasi Sepak Bola Mesir|Mesir]]) |aw1=Achmat Salie ([[Asosiasi Sepak Bola Afrika Selatan|Afrika Selatan]]) |aw2=Mark Warren ([[The Football Association|Inggris]]) |w4=[[Ian McLeod]] (Afrika Selatan) }} ==== Grup G ==== {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width=175|Tim !width=30|Main !width=30|{{Tooltip|M|Menang}} !width=30|{{Tooltip|S|Seri}} !width=30|{{Tooltip|K|Kalah}} !width=30|{{Tooltip|GM|Gol Memasukkan}} !width=30|{{Tooltip|GK|Gol Kemasukkan}} !width=30|{{Tooltip|SG|Selisih Gol}} !width=30|Poin |-bgcolor="#ccffcc" |align="left"|{{fb|Rumeni}} |3||2||1||0||4||2||+2||'''7''' |-bgcolor="#ccffcc" |align="left"|{{fb|Inggris}} |3||2||0||1||5||2||+3||'''6''' |-bgcolor="#ffcccff" |align="left"|{{fb|Kolombia}} |3||1||0||2||1||3||–2||'''3''' |-bgcolor="#ffccff" |align="left"|{{fb|Tunisia}} |3||0||1||2||1||4||–3||'''1''' |} {{footballbox |date=[[15 Juni]] [[1998]] |time=17.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Rumeni}} |skor=1–0|ht=1–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8739/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Kolombia}} |gol1=[[Adrian Ilie]] {{goal|45}} <br /> [[Iulian Filipescu]] {{yel|54}} <br /> [[Dorinel Munteanu]] {{yel|69}} <br /> [[Dan Petrescu]] {{yel|78}} |gol2=[[José Santa|Jose Santa]] {{yel|47}} |stadion=[[Stadion Gerland|Gerland]], [[Lyon]] |penonton=39.100 orang |wasit=[[Lim Kee Chong|An-Yan Lim K. Chong]] ([[Asosiasi Sepak Bola Mauritius|Mauritius]]) |aw1=Mohamed Al Musawi ([[Asosiasi Sepak Bola Oman|Oman]]) |aw2=Halim Abdul Hamid ([[Asosiasi Sepak Bola Malaysia|Malaysia]]) |w4=[[Urs Meier]] ([[Asosiasi Sepak Bola Switserlan|Switserlan]]) }} {{footballbox |date=[[15 Juni]] [[1998]] |time=14.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Inggris}} |skor=2–0|ht=1–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8740/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Tunisia}} |gol1=[[Alan Shearer]] {{goal|43}} <br /> [[Sol Campbell]] {{yel|88}} <br /> [[Paul Scholes]] {{goal|89}} |gol2=[[José Clayton|Clayton]] {{yel|48}} <br /> [[Imed Ben Younes]] {{yel|70}} <br /> [[Kaies Ghodhbane|Kais Ghodhbane]] {{yel|87}} |stadion=[[Stadion Vélodrome|Velodrome]], [[Marseille]]s |penonton=55.000 orang |wasit=[[Masayoshi Okada]] ([[Asosiasi Sepak Bola Jepang|Jepang]]) |aw1=Young Hyun Jeon ([[Asosiasi Sepak Bola Koréa|Koréa Kidul]]) |aw2=Dramane Dante ([[Federasi Sepak Bola Mali|Mali]]) |w4=[[Kim Milton Nielsen]] ([[Asosiasi Sepak Bola Dhènemarken|Dhènemarken]]) }} - {{footballbox |date=[[22 Juni]] [[1998]] |time=17.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Kolombia}} |skor=1–0|ht=0–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8755/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Tunisia}} |gol1=[[José Santa|Jose Santa]] {{yel|18}} <br /> [[Léider Preciado|Leider Preciado]] {{goal|83}} |gol2=[[Riadh Bouazizi]] {{yel|16}} <br /> [[José Clayton|Clayton]] {{yel|83}} |stadion=[[Stadion La Mosson|La Mosson]], [[Montpellier]] |penonton=29.800 orang |wasit=[[Bernd Heynemann]] ([[Asosiasi Sepak Bola Jerman|Jerman]]) |aw1=Erich Schneider (Jerman) |aw2=Evzen Amler ([[Asosiasi Sepak Bola Républik Républik Céko|Républik Républik Céko]]) |w4=[[László Vágner|Laszlo Vagner]] ([[Federasi Sepak Bola Honggari|Honggari]]) }} {{footballbox |date=[[22 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Rumeni}} |skor=2–1|ht=1–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8756/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Inggris}} |gol1=[[Gheorghe Hagi]] {{yel|4}} <br /> [[Gheorghe Popescu]] {{yel|46}} <br /> [[Viorel Moldovan]] {{goal|47}} <br /> [[Liviu Ciobotariu]] {{yel|78}} <br /> [[Iulian Filipescu]] {{yel|88}} <br /> [[Dan Petrescu]] {{goal|90}} |gol2=[[Michael Owen]] {{goal|79}} |stadion=[[Stadion Municipal|Municipal]], [[Toulouse]] |penonton=33.500 orang |wasit=[[Marc Batta]] ([[Federasi Sepak Bola Prancis|Prancis]]) |aw1=Jacques Poudevigne (Prancis) |aw2=Aristidis Chris Soldatos ([[Asosiasi Sepak Bola Afrika Selatan|Afsel]]) |w4=[[Said Belqola]] ([[Federasi Sepak Bola Karajan Maroko|Maroko]]) }} - {{footballbox |date=[[26 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Rumeni}} |skor=1–1|ht=0–1 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8769/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Tunisia}} |gol1=[[Viorel Moldovan]] {{goal|72}} |gol2=[[Skander Souayah|Skander Souayeh]] {{goal|10|pen.}} {{yel|57}} <br /> [[Zoubeir Baya|Zoubeir Beya]] {{yel|28}} |stadion=[[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] |penonton=77.000 orang |wasit=[[Edward Lennie]] ([[Federasi Sepak Bola Ostrali|Ostrali]]) |aw1=Jacek Pociegiel ([[Asosiasi Sepak Bola Polen|Polen]]) |aw2=Yuri Dupanov ([[Federasi Sepak Bola Bélarus|Bélarus]]) |w4=[[Ramesh Ramdhan]] ([[Federasi Sepak Bola Trinidad dan Tobago|T & T]]) }} {{footballbox |date=[[26 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Kolombia}} |skor=0–2|ht=0–2 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8770/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Inggris}} |gol1=[[Mauricio Serna]] {{yel|20}} <br /> [[Víctor Aristizábal|Victor Aristizabal]] {{yel|86}} <br /> [[Jorge Bermúdez|Jorge Bermudez]] {{yel|89}} |gol2=[[Darren Anderton]] {{goal|20}} <br /> [[Paul Scholes]] {{yel|22}} <br /> [[David Beckham]] {{goal|29}} <br /> [[Alan Shearer]] {{yel|89}} |stadion=[[Stadion Félix-Bollaert|Felix Bollaert]], [[Lens, Pas-de-Calais|Lens]] |penonton=38.100 orang |wasit=[[Arturo Brizio Carter]] ([[Federasi Sepak Bola Meksiko|Meksiko]]) |aw1=Laurent Rausis ([[Asosiasi Sepak Bola Switserlan|Switserlan]]) |aw2=Reynaldo Salinas ([[Federasi Sepak Bola Nasional Autonomi Honduras|Honduras]]) |w4=[[Ryszard Wójcik|Ryszard Wojcik]] ([[Asosiasi Sepak Bola Polen|Polen]]) }} ==== Grup H ==== {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width=175|Tim !width=30|Main !width=30|{{Tooltip|M|Menang}} !width=30|{{Tooltip|S|Seri}} !width=30|{{Tooltip|K|Kalah}} !width=30|{{Tooltip|GM|Gol Memasukkan}} !width=30|{{Tooltip|GK|Gol Kemasukkan}} !width=30|{{Tooltip|SG|Selisih Gol}} !width=30|Poin |-bgcolor="#ccffcc" |align="left"|{{fb|Argentina}} |3||3||0||0||7||0||+7||'''9''' |-bgcolor="#ccffcc" |align="left"|{{fb|Kroasia}} |3||2||0||1||4||2||+2||'''6''' |-bgcolor="#ffcccff" |align="left"|{{fb|Jamaika}} |3||1||0||2||3||9||–6||'''3''' |-bgcolor="#ffccff" |align="left"|{{fb|Jepang}} |3||0||0||3||1||4||–3||'''0''' |} {{footballbox |date=[[14 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Jamaika}} |skor=1–3|ht=1–1 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8736/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Kroasia}} |gol1=[[Robert Earle (pemain bal-balan)|Robert Earle]] {{goal|45}} <br /> [[Deon Burton]] {{yel|62}} |gol2=[[Zvonimir Soldo]] {{yel|5}} <br /> [[Mario Stanić|Mario Stanic]] {{goal|27}} <br /> [[Robert Prosinečki|Robert Prosinecki]] {{goal|53}} <br /> [[Dario Šimić|Dario Simic]] {{yel|59}} <br /> [[Davor Šuker|Davor Suker]] {{goal|69}} |stadion=[[Stadion Félix-Bollaert|Felix Bollaert]], [[Lens, Pas-de-Calais|Lens]] |penonton=38.100 orang |wasit=[[Vítor Melo Pereira|Vitor Melo Pereira]] ([[Federasi Sepak Bola Portugal|Portugal]]) |aw1=Nicolae Grigorescu ([[Federasi Sepak Bola Rumeni|Rumeni]]) |aw2=Jacques Poudevigne ([[Federasi Sepak Bola Prancis|Prancis]]) |w4=[[Bernd Heynemann]] ([[Asosiasi Sepak Bola Jerman|Jerman]]) }} {{footballbox |date=[[14 Juni]] [[1998]] |time=14.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Argentina}} |skor=1–0|ht=1–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8734/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Jepang}} |gol1=[[Gabriel Batistuta]] {{goal|28}} |gol2=[[Masami Ihara]] {{yel|26}} <br /> [[Eisuke Nakanishi]] {{yel|67}} <br /> [[Takashi Hirano]] {{yel|90+2}} |stadion=[[Stadion Municipal|Municipal]], [[Toulouse]] |penonton=33.500 orang |wasit=[[Mario van der Ende|Mario Van Der Ende]] ([[Asosiasi Sepak Bola Karajan Nèderlan|Nèderlan]]) |aw1=Marc Van Den Broeck ([[Asosiasi Sepak Bola Karajan Bèlgi|Bèlgi]]) |aw2=Eddie Foley ([[Asosiasi Sepak Bola Républik Irlandia|Républik Irlandia]]) |w4=[[Ryszard Wójcik|Ryszard Wojcik]] ([[Asosiasi Sepak Bola Polen|Polen]]) }} - {{footballbox |date=[[20 Juni]] [[1998]] |time=14.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Jepang}} |skor=0–1|ht=0–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8751/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Kroasia}} |gol1=[[Hiroshi Nanami]] {{yel|41}} <br /> [[Eisuke Nakanishi]] {{yel|70}} <br /> [[Yutaka Akita]] {{yel|89}} |gol2=[[Robert Prosinečki|Robert Prosinecki]] {{yel|26}} <br /> [[Davor Šuker|Davor Suker]] {{goal|77}} <br /> [[Mario Stanić|Mario Stanic]] {{yel|83}} |stadion=[[Stadion La Beaujoire|La Beaujoire]], [[Nantes]] |penonton=35.500 orang |wasit=[[Ramesh Ramdhan]] ([[Federasi Sepak Bola Trinidad dan Tobago|T & T]]) |aw1=Merere Gonzales (T & T) |aw2=Achmat Salie ([[Asosiasi Sepak Bola Afrika Selatan|Afrika Selatan]]) |w4=[[Günter Benkö|Gunter Benko]] ([[Asosiasi Sepak Bola Ostenrik|Ostenrik]]) }} {{footballbox |date=[[21 Juni]] [[1998]] |time=17.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Argentina}} |skor=5–0|ht=1–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8752/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Jamaika}} |gol1=[[Ariel Ortega]] {{goal|31}} {{goal|55}} <br /> [[José Chamot|Jose Chamot]] {{yel|65}} <br /> [[Gabriel Batistuta|G. Batistuta]] {{goal|72}} {{goal|80}} {{goal|83|pen.}} |gol2=[[Darryl Powell]] {{sent off|2|4|45+1}} <br /> [[Peter Cargill]] {{yel|88}} |stadion=[[Stadion Parc des Princes|Parc des Princes]], [[Paris]] |penonton=45.500 orang |wasit=[[Rune Pedersen]] ([[Asosiasi Sepak Bola Nurwègen|Nurwègen]]) |aw1=Mikael Nilsson ([[Asosiasi Sepak Bola Swèdhen|Swèdhen]]) |aw2=Gennaro Mazzei ([[Federasi Sepak Bola Itali|Itali]]) |w4=[[Pierluigi Collina]] (Itali) }} - {{footballbox |date=[[26 Juni]] [[1998]] |time=16.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Jepang}} |skor=1–2|ht=0–1 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8771/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Jamaika}} |gol1=[[Motohiro Yamaguchi]] {{yel|4}} <br /> [[Masashi Nakayama]] {{goal|74}} |gol2=[[Theodore Whitmore]] {{goal|39}} {{goal|54}} <br /> [[Stephen Malcolm]] {{yel|78}} <br /> [[Chris Dawes|Christopher Dawes]] {{yel|88}} |stadion=[[Stadion Gerland|Gerland]], [[Lyon]] |penonton=39.100 orang |wasit=[[Günter Benkö|Gunter Benko]] ([[Asosiasi Sepak Bola Ostenrik|Ostenrik]]) |aw1=Evzen Amler ([[Asosiasi Sepak Bola Républik Républik Céko|Républik Républik Céko]]) |aw2=Dramane Dante ([[Federasi Sepak Bola Mali|Mali]]) |w4=[[Hugh Dallas]] ([[Asosiasi Sepak Bola Sekotlan|Sekotlan]]) }} {{footballbox |date=[[26 Juni]] [[1998]] |time=16.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Argentina}} |skor=1–0|ht=1–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8772/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Kroasia}} |gol1=[[Ariel Ortega]] {{yel|23}} <br /> [[Mauricio Pineda]] {{goal|36}} <br /> [[Roberto Ayala]] {{yel|35}} <br /> [[Nelson Vivas]] {{yel|68}} |gol2=[[Slaven Bilić|Slaven Bilic]] {{yel|20}} <br /> [[Zvonimir Soldo]] {{yel|43}} <br /> [[Zvonimir Boban]] {{yel|47}} <br /> [[Robert Jarni]] {{yel|58}} |stadion=[[Stadion Chaban-Delmas|Parc Lescure]], [[Bordeaux]] |penonton=31.800 orang |wasit=[[Said Belqola]] ([[Federasi Sepak Bola Karajan Maroko|Maroko]]) |aw1=Aristidis Chris Soldatos ([[Asosiasi Sepak Bola Afrika Selatan|Afsel]]) |aw2=Mohamed Mansri ([[Federasi Sepak Bola Tunisia|Tunisia]]) |w4=[[Lim Kee Chong|An-Yan LK Chong]] ([[Asosiasi Sepak Bola Mauritius|Mauritius]]) }} === Babak palastra === {{Round16 |widescore=yes <!-- Tanggal – Tempat – Tim1 – Skor1 – Tim2 – Skor2 --> <!-- Babak 16 Besar --> |[[27 Juni]] – [[Paris]]|'''{{fb|Brasil}}'''|'''[[#1/8 1|4]]'''|{{fb|Chili}}|[[#1/8 1|1]] |[[28 Juni]] – [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]]|{{fb|Nigeria}}|[[#1/8 3|1]]|'''{{fb|Dhènemarken}}'''|'''[[#1/8 3|4]]''' |[[29 Juni]] – [[Toulouse]]|'''{{fb|Nèderlan}}'''|'''[[#1/8 6|2]]'''|{{fb|Yugoslavia|name=Yugoslavia}}|[[#1/8 6|1]] |[[30 Juni]] – [[Saint-Étienne|St. Etienne]]|'''{{fb|Argentina}}''' ([[Adu penalti|PSO]])|'''[[#1/8 7|2 (4)]]'''|{{fb|Inggris}}|[[#1/8 7|2 (3)]] |[[27 Juni]] – [[Marseille]]s|'''{{fb|Itali}}'''|'''[[#1/8 2|1]]'''|{{fb|Nurwègen}}|[[#1/8 2|0]] |[[28 Juni]] – [[Lens, Pas-de-Calais|Lens]]|'''{{fb|Prancis}}''' ([[Perpanjangan waktu|AET]])|'''[[#1/8 4|1]]'''|{{fb|Paraguay}}|[[#1/8 4|0]] |[[29 Juni]] – [[Montpellier]]|'''{{fb|Jerman}}'''|'''[[#1/8 5|2]]'''|{{fb|Meksiko}}|[[#1/8 5|1]] |[[30 Juni]] – [[Bordeaux]]|{{fb|Rumeni}}|[[#1/8 8|0]]|'''{{fb|Kroasia}}'''|'''[[#1/8 8|1]]''' <!-- Babak Perempat Final --> |[[3 Juli]] – [[Nantes]]|'''{{fb|Brasil}}'''|'''[[#1/4 2|3]]'''|{{fb|Dhènemarken}}|[[#1/4 2|2]] |[[4 Juli]] – [[Marseille]]s|'''{{fb|Nèderlan}}'''|'''[[#1/4 4|2]]'''|{{fb|Argentina}}|[[#1/4 4|1]] |[[3 Juli]] – [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]]|{{fb|Itali}}|[[#1/4 1|0 (3)]]|'''{{fb|Prancis}}'''|'''[[#1/4 1|0 (4)]]''' |[[4 Juli]] – [[Lyon]]|{{fb|Jerman}}|[[#1/4 3|0]]|'''{{fb|Kroasia}}'''|'''[[#1/4 3|3]]''' <!-- Babak Semifinal --> |[[7 Juli]] – [[Marseille]]s|'''{{fb|Brasil}}''' ([[Adu penalti|PSO]])|'''[[#Semi 1|1 (4)]]'''|{{fb|Nèderlan}}|[[#Semi 1|1 (2)]] |[[8 Juli]] – [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]]|'''{{fb|Prancis}}'''|'''[[#Semi 2|2]]'''|{{fb|Kroasia}}|[[#Semi 2|1]] <!-- Final --> |[[12 Juli]] – [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]]|{{fb|Brasil}}|'''[[#Tetandhingan Final|0]]|'''{{fb|Prancis}}'''|'''[[#Tetandhingan Final|3]]''' <!-- Perebutan Tempat Ketiga --> |[[11 Juli]] – [[Paris]]|{{fb|Nèderlan}}|[[#Juara 3|1]]|'''{{fb|Kroasia}}'''|'''[[#Juara 3|2]]''' }} ==== Babak 16 besar ==== <div id="1/8 1">{{footballbox |date=[[27 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Brasil}} |skor=4–1|ht=3–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8773/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Chili}} |gol1=[[César Sampaio|Cesar Sampaio]] {{goal|11}} {{goal|27}} <br /> [[Leonardo de Araújo|Leonardo]] {{yel|45}} <br /> [[Ronaldo]] {{goal|45+1|pen.}} {{goal|70}} <br /> [[Cafu]] {{yel|90+1}} |gol2=[[Ronald Fuentes]] {{yel|34}} <br /> [[Nelson Tapia]] {{yel|45}} <br /> [[Marcelo Salas]] {{goal|68}} |stadion=[[Stadion Parc des Princes|Parc des Princes]], [[Paris]] |penonton=45.500 orang |wasit=[[Marc Batta]] ([[Federasi Sepak Bola Prancis|Prancis]]) |aw1=Jacques Poudevigne (Prancis) |aw2=Owen Powell ([[Federasi Sepak Bola Jamaika|Jamaika]]) |w4=[[Pirom Un-Prasert|Pirom Anprasert]] ([[Asosiasi Sepak Bola Thailand|Thailand]]) }} <div id="1/8 2">{{footballbox |date=[[27 Juni]] [[1998]] |time=16.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Itali}} |skor=1–0|ht=1–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8774/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Nurwègen}} |gol1=[[Christian Vieri]] {{goal|18}} <br /> [[Francesco Moriero]] {{yel|38}} <br /> [[Luigi Di Biagio]] {{yel|84}} <br /> [[Paolo Maldini]] {{yel|89}} |gol2=[[Håvard Flo|Havard Flo]] {{yel|35}} <br /> [[Erik Mykland]] {{yel|54}} <br /> [[Kjetil Rekdal]] {{yel|62}} |stadion=[[Stadion Vélodrome|Velodrome]], [[Marseille]]s |penonton=55.000 orang |wasit=[[Bernd Heynemann]] ([[Asosiasi Sepak Bola Jerman|Jerman]]) |aw1=Erich Schneider (Jerman) |aw2=Marc Van Den Broeck ([[Asosiasi Sepak Bola Karajan Bèlgi|Bèlgi]]) |w4=[[László Vágner|Laszlo Vagner]] ([[Federasi Sepak Bola Honggari|Honggari]]) }} - <div id="1/8 3">{{footballbox |date=[[28 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Nigeria}} |skor=1–4|ht=0–2 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8775/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Dhènemarken}} |gol1=[[Jay-Jay Okocha|Jay Jay Okocha]] {{yel|49}} <br /> [[Tijani Babangida]] {{goal|78}} |gol2=[[Peter Møller|Peter Moller]] {{goal|3}} <br /> [[Brian Laudrup]] {{goal|12}} <br /> [[Marc Rieper]] {{yel|24}} <br /> [[Ebbe Sand]] {{goal|60}} <br /> [[Thomas Helveg]] {{goal|76}} |stadion=[[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] |penonton=77.000 orang |wasit=[[Urs Meier]] ([[Asosiasi Sepak Bola Switserlan|Switserlan]]) |aw1=Hussain Ghadanfari ([[Asosiasi Sepak Bola Kuwait|Kuwait]]) |aw2=Fernando T. Gracia ([[Federasi Sepak Bola Karajan Spanyol|Spanyol]]) |w4=[[Abdul Rahman Al-Zaid|Rahman Al Zaid]] ([[Federasi Sepak Bola Arab Saudi|Arab Saudi]]) }} <div id="1/8 4">{{footballbox |date=[[28 Juni]] [[1998]] |time=16.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Prancis}} |skor=1–0|aet=yes|ht=0–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8776/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Paraguay}} |gol1=[[Laurent Blanc]] {{goal|113}} |gol2=[[José Luis Chilavert|Jose Luis Chilavert]] {{yel|19}} <br /> [[Miguel Ángel Benítez|Miguel Benitez]] {{yel|23}} <br /> [[Julio César Enciso|Julio Cesar Enciso]] {{yel|32}} <br /> [[Francisco Arce]] {{yel|84}} <br /> [[Arístides Rojas|Aristides Rojas]] {{yel|99}} |stadion=[[Stadion Félix-Bollaert|Felix Bollaert]], [[Lens, Pas-de-Calais|Lens]] |penonton=31.800 orang |wasit=[[Ali Bujsaim]] ([[Asosiasi Sepak Bola Uni Emirat Arab|Uni Emirat Arab]]) |aw1=Nimal Wickeramatunge ([[Federasi Sepak Bola Sri Lanka|Sri Lanka]]) |aw2=Lencie Fred ([[Federasi Sepak Bola Vanuatu|Vanuatu]]) |w4=[[Esfandiar Baharmast|Esse Baharmast]] ([[Federasi Sepak Bola Amérikah Sarékat|AS]]) }} - <div id="1/8 5">{{footballbox |date=[[29 Juni]] [[1998]] |time=16.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Jerman}} |skor=2–1|ht=0–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8777/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Meksiko}} |gol1=[[Markus Babbel]] {{yel|45+1}} <br /> [[Lothar Matthäus|Lothar Matthaeus]] {{yel|56}} <br /> [[Jürgen Klinsmann|Juergen Klinsmann]] {{goal|75}} <br /> [[Michael Tarnat]] {{yel|77}} <br /> [[Oliver Bierhoff]] {{goal|86}} <br /> [[Dietmar Hamann|Didi Hamann]] {{yel|88}} |gol2=[[Luis Hernández|Luis Hernandez]] {{goal|47}} <br /> [[Duilio Davino]] {{yel|57}} <br /> [[Cuauhtémoc Blanco|Cuauhtemoc Blanco]] {{yel|87}} |stadion=[[Stadion La Mosson|La Mosson]], [[Montpellier]] |penonton=29.800 orang |wasit=[[Vítor Melo Pereira|Vitor Melo Pereira]] ([[Federasi Sepak Bola Portugal|Portugal]]) |aw1=Mohamed Mansri ([[Federasi Sepak Bola Tunisia|Tunisia]]) |aw2=Achmat Salie ([[Asosiasi Sepak Bola Afrika Selatan|Afrika Selatan]]) |w4=[[Masayoshi Okada]] ([[Asosiasi Sepak Bola Jepang|Jepang]]) }} <div id="1/8 6">{{footballbox |date=[[29 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Nèderlan}} |skor=2–1|ht=1–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8778/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Républik Federal Yugoslavia|name=Yugoslavia}} |gol1=[[Dennis Bergkamp]] {{goal|38}} <br /> [[Edgar Davids]] {{goal|90+2}} |gol2=[[Dragan Stojković|Dragan Stojkovic]] {{yel|38}} <br /> [[Slobodan Komljenović|Slobodan Komljenovic]] {{goal|48}} <br /> [[Zoran Mirković|Zoran Mirkovic]] {{yel|52}} <br /> [[Goran Đorović|Goran Djorovic]] {{yel|73}} |stadion=[[Stadion Municipal|Municipal]], [[Toulouse]] |penonton=33.500 orang |wasit=[[José María García-Aranda|Jose M. Garcia Aranda]] ([[Federasi Sepak Bola Karajan Spanyol|Spanyol]]) |aw1=Laurent Rausis ([[Asosiasi Sepak Bola Switserlan|Switserlan]]) |aw2=Nicolae Grigorescu ([[Federasi Sepak Bola Rumeni|Rumeni]]) |w4=[[Hugh Dallas]] ([[Asosiasi Sepak Bola Sekotlan|Sekotlan]]) }} - <div id="1/8 7">{{footballbox |date=[[30 Juni]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Argentina}} |skor=2–2|aet=yes|ht=2–2 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8779/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Inggris}} |gol1=[[Gabriel Batistuta]] {{goal|6|pen.}} <br /> [[Juan Sebastián Verón|Juan Veron]] {{yel|44}} <br /> [[Javier Zanetti]] {{goal|45+1}} <br /> [[Diego Simeone]] {{yel|47}} <br /> [[Matías Almeyda|Matias Almeyda]] {{yel|73}} <br /> [[Carlos Roa]] {{yel|110}} |gol2=[[David Beckham]] {{sent off|2|5|47}} <br /> [[Paul Ince]] {{yel|10}} <br /> [[Alan Shearer]] {{goal|10|pen.}} <br /> [[Michael Owen]] {{goal|16}} |stadion=[[Stadion Geoffroy-Guichard|Geoffroy-Guichard]], [[Saint-Étienne|St. Etienne]] |penonton=30.600 orang |wasit=[[Kim Milton Nielsen]] ([[Asosiasi Sepak Bola Dhènemarken|Dhènemarken]]) |aw1=Halim Abdul Hamid ([[Asosiasi Sepak Bola Malaysia|Malaysia]]) |aw2=Mohamed Al Musawi ([[Asosiasi Sepak Bola Oman|Oman]]) |w4=[[Rune Pedersen]] ([[Asosiasi Sepak Bola Nurwègen|Nurwègen]]) |penalties1=[[Sergio Berti]] {{pengoal}} <br /> [[Hernán Crespo|Hernan Crespo]] {{penmiss|Diselamatkan penjaga gawang}} <br /> [[Juan Sebastián Verón|Juan Veron]] {{pengoal}} <br /> [[Marcelo Gallardo]] {{pengoal}} <br /> [[Roberto Ayala]] {{pengoal}} |penaltyscore=4–3 |penalties2={{pengoal}} [[Alan Shearer]] <br /> {{penmiss|Diselamtkan penjaga gawang}} [[Paul Ince]] <br /> {{pengoal}} [[Paul Merson]] <br /> {{pengoal}} [[Michael Owen]] <br /> {{penmiss|Diselamatkan penjaga gawang}} [[David Batty]] }} <div id="1/8 8">{{footballbox |date=[[30 Juni]] [[1998]] |time=16.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Rumeni}} |skor=0–1|ht=0–1 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8780/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Kroasia}} |gol1=[[Gheorghe Popescu]] {{yel|43}} <br /> [[Dan Petrescu]] {{yel|70}} <br /> [[Adrian Ilie]] {{yel|81}} |gol2=[[Zvonimir Boban]] {{yel|27}} <br /> [[Davor Šuker|Davor Suker]] {{goal|45+2|pen.}} <br /> [[Slaven Bilić|Slaven Bilic]] {{yel|70}} |stadion=[[Stadion Chaban-Delmas|Parc Lescure]], [[Bordeaux]] |penonton=31.800 orang |wasit=[[Javier Castrilli]] ([[Asosiasi Sepak Bola Argentina|Argentina]]) |aw1=Claudio Rossi (Argentina) |aw2=Arnaldo Pinto ([[Konfederasi Sepak Bola Brasil|Brasil]]) |w4=[[Lim Kee Chong|An-Yan LK Chong]] ([[Asosiasi Sepak Bola Mauritius|Mauritius]]) }} ==== Perempat final ==== <div id="1/4 1">{{footballbox |date=[[3 Juli]] [[1998]] |time=16.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Itali}} |skor=0–0|aet=yes|ht=0–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8781/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Prancis}} |gol1=[[Alessandro Del Piero]] {{yel|26}} <br /> [[Giuseppe Bergomi]] {{yel|28}} <br /> [[Alessandro Costacurta]] {{yel|113}} |gol2=[[Stéphane Guivarch|Stephane Guivarch]] {{yel|53}} <br /> [[Didier Deschamps]] {{yel|62}} |stadion=[[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] |penonton=77.000 orang |wasit=[[Hugh Dallas]] ([[Asosiasi Sepak Bola Sekotlan|Sekotlan]]) |aw1=Mark Warren ([[The Football Association|Inggris]]) |aw2=Nicolae Grigorescu ([[Federasi Sepak Bola Rumeni|Rumeni]]) |w4=[[Said Belqola]] ([[Federasi Sepak Bola Karajan Maroko|Maroko]]) |penalties1=[[Roberto Baggio]] {{pengoal}} <br /> [[Demetrio Albertini]] {{penmiss|Diselamatkan penjaga gawang}} <br /> [[Alessandro Costacurta]] {{pengoal}} <br /> [[Christian Vieri]] {{pengoal}} <br /> [[Luigi Di Biagio]] {{penmiss|Melenceng}} |penaltyscore=3–4 |penalties2={{pengoal}} [[Zinedine Zidane]] <br /> {{penmiss|Diselamatkan penjaga gawang}} [[Bixente Lizarazu]] <br /> {{pengoal}} [[David Trezeguet]] <br /> {{pengoal}} [[Thierry Henry]] <br /> {{pengoal}} [[Laurent Blanc]] }} <div id="1/4 2">{{footballbox |date=[[3 Juli]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Brasil}} |skor=3–2|ht=2–1 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8782/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Dhènemarken}} |gol1=[[Bebeto]] {{goal|11}} <br /> [[Roberto Carlos]] {{yel|11}} <br /> [[Rivaldo]] {{goal|27}} {{goal|60}} <br /> [[Aldair]] {{yel|37}} <br /> [[Cafu]] {{yel|81}} |gol2=[[Martin Jørgensen|Martin Jorgensen]] {{goal|2}} <br /> [[Thomas Helveg]] {{yel|19}} <br /> [[Søren Colding|Soren Colding]] {{yel|39}} <br /> [[Brian Laudrup]] {{goal|50}} <br /> [[Stig Tøfting|Stig Tofting]] {{yel|72}} |stadion=[[Stadion La Beaujoire|La Beaujoire]], [[Nantes]] |penonton=35.500 orang |wasit=[[Gamal Al-Ghandour|Gamal Ghandour]] ([[Asosiasi Sepak Bola Mesir|Mesir]]) |aw1=Mohamed Mansri ([[Federasi Sepak Bola Tunisia|Tunisia]]) |aw2=Dramane Dante ([[Federasi Sepak Bola Mali|Mali]]) |w4=[[Ali Bujsaim]] ([[Asosiasi Sepak Bola Uni Emirat Arab|Uni Emirat Arab]]) }} - <div id="1/4 3">{{footballbox |date=[[4 Juli]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Jerman}} |skor=0–3|ht=0–1 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8783/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Kroasia}} |gol1=[[Jörg Heinrich|Joerg Heinrich]] {{yel|18}} <br /> [[Michael Tarnat]] {{yel|37}} <br /> [[Christian Wörns|Christian Woerns]] {{sent off|0|40}} |gol2=[[Dario Šimić|Dario Simic]] {{yel|13}} <br /> [[Robert Jarni]] {{goal|45+3}} <br /> [[Davor Šuker|Davor Suker]] {{yel|57}} {{goal|85}} <br /> [[Goran Vlaović|Goran Vlaovic]] {{goal|80}} |stadion=[[Stadion Gerland|Gerland]], [[Lyon]] |penonton=39.100 orang |wasit=[[Rune Pedersen]] ([[Asosiasi Sepak Bola Nurwègen|Nurwègen]]) |aw1=Mikael Nilsson ([[Asosiasi Sepak Bola Swèdhen|Swèdhen]]) |aw2=Marc Van Den Broeck ([[Asosiasi Sepak Bola Karajan Bèlgi|Bèlgi]]) |w4=[[Urs Meier]] ([[Asosiasi Sepak Bola Switserlan|Switserlan]]) }} <div id="1/4 4">{{footballbox |date=[[4 Juli]] [[1998]] |time=16.30 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Nèderlan}} |skor=2–1|ht=1–1 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8784/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Argentina}} |gol1=[[Jaap Stam]] {{yel|10}} <br /> [[Patrick Kluivert]] {{goal|12}} <br /> [[Arthur Numan]] {{sent off|2|17|76}} <br /> [[Dennis Bergkamp]] {{goal|89}} |gol2=[[Claudio López|Claudio Lopez]] {{goal|17}} <br /> [[José Chamot|Jose Chamot]] {{yel|22}} <br /> [[Roberto Néstor Sensini|Roberto Sensini]] {{yel|60}} <br /> [[Ariel Ortega]] {{sent off|2|86|87}} |stadion=[[Stadion Vélodrome|Velodrome]], [[Marseille]]s |penonton=55.000 orang |wasit=[[Arturo Brizio Carter]] ([[Federasi Sepak Bola Meksiko|Meksiko]]) |aw1=Owen Powell ([[Federasi Sepak Bola Jamaika|Jamaika]]) |aw2=Reynaldo Salinas ([[Federasi Sepak Bola Nasional Autonomi Honduras|Honduras]]) |w4=[[Epifanio González|E. G. Chavez]] ([[Asosiasi Sepak Bola Paraguay|Paraguay]]) }} ==== Semifinal ==== <div id="Semi 1">{{footballbox |date=[[7 Juli]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Brasil}} |skor=1–1|aet=yes|ht=0–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8785/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Nèderlan}} |gol1=[[José Carlos de Almeida|Ze Carlos II]] {{yel|31}} <br /> [[César Sampaio|Cesar Sampaio]] {{yel|45}} <br /> [[Ronaldo]] {{goal|46}} |gol2=[[Michael Reiziger]] {{yel|48}} <br /> [[Edgar Davids]] {{yel|60}} <br /> [[Patrick Kluivert]] {{goal|87}} <br /> [[Pierre van Hooijdonk|Pierre Van Hooijdonk]] {{yel|90}} <br /> [[Clarence Seedorf]] {{yel|119}} |stadion=[[Stadion Vélodrome|Velodrome]], [[Marseille]]s |penonton=54.000 orang |wasit=[[Ali Bujsaim]] ([[Asosiasi Sepak Bola Uni Emirat Arab|Uni Emirat Arab]]) |aw1=Hussain Ghadanfari ([[Asosiasi Sepak Bola Kuwait|Kuwait]]) |aw2=Mohamed Al Musawi ([[Asosiasi Sepak Bola Oman|Oman]]) |w4=[[Abdul Rahman Al-Zaid|Rahman Al Zaid]] ([[Federasi Sepak Bola Arab Saudi|Arab Saudi]]) }} {{penshootoutbox |penalties1=[[Ronaldo]] {{pengoal}} <br /> [[Rivaldo]] {{pengoal}} <br /> [[Emerson Ferreira da Rosa|Emerson]] {{pengoal}} <br /> [[Dunga]] {{pengoal}} |penaltyscore=4–2 |penalties2={{pengoal}} [[Frank de Boer|Frank De Boer]] <br /> {{pengoal}} [[Dennis Bergkamp]] <br /> {{penmiss|Diselamatkan penjaga gawang}} [[Phillip Cocu]] <br /> {{penmiss|Diselamatkan penjaga gawang}} [[Ronald de Boer|Ronald De Boer]] }} - <div id="Semi 2">{{footballbox |date=[[8 Juli]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Prancis}} |skor=2–1|ht=0–0 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8786/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Kroasia}} |gol1=[[Lilian Thuram]] {{goal|47}} {{goal|69}} <br /> [[Laurent Blanc]] {{yel|76}} |gol2=[[Aljoša Asanović|Aljosa Asanovic]] {{yel|45}} <br /> [[Davor Šuker|Davor Suker]] {{goal|46}} <br /> [[Mario Stanić|Mario Stanic]] {{yel|75}} <br /> [[Dario Šimić|Dario Simic]] {{yel|88}} |stadion=[[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] |penonton=76.000 orang |wasit=[[José María García-Aranda|Jose M. Garcia Aranda]] ([[Federasi Sepak Bola Karajan Spanyol|Spanyol]]) |aw1=Fernando T. Gracia (Spanyol) |aw2=Jorge Luis Arango ([[Federasi Sepak Bola Kolombia|Kolombia]]) |w4=[[Epifanio González|E. G. Chavez]] ([[Asosiasi Sepak Bola Paraguay|Paraguay]]) }} ==== Perebutan papan katiga ==== <div id="Juara 3">{{footballbox |date=[[11 Juli]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Nèderlan}} |skor=1–2|ht=1–2 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8787/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Kroasia}} |gol1=[[Boudewijn Zenden]] {{goal|21}} <br /> [[Edgar Davids]] {{yel|89}} <br /> [[Wim Jonk]] {{yel|89}} |gol2=[[Robert Prosinečki|Robert Prosinecki]] {{goal|13}} <br /> [[Krunoslav Jurčić|Krunoslav Jurcic]] {{yel|34}} <br /> [[Davor Šuker|Davor Suker]] {{goal|35}} <br /> [[Igor Štima|Igor Stimac]] {{yel|52}} <br /> [[Aljoša Asanović|Aljosa Asanovic]] {{yel|69}} <br /> [[Mario Stanić|Mario Stanic]] {{yel|74}} |stadion=[[Stadion Parc des Princes|Parc des Princes]], [[Paris]] |penonton=45.500 orang |wasit=[[Epifanio González|E. Gonzalez Chavez]] ([[Asosiasi Sepak Bola Paraguay|Paraguay]]) |aw1=Emanuel Zammit ([[Asosiasi Sepak Bola Malta|Malta]]) |aw2=Lencie Fred ([[Federasi Sepak Bola Vanuatu|Vanuatu]]) |w4=[[Urs Meier]] ([[Asosiasi Sepak Bola Switserlan|Switserlan]]) }} ==== Final ==== <div id="Tetandhingan Final">{{footballbox |date=[[12 Juli]] [[1998]] |time=21.00 [[UTC+2]] |tim1={{fb-rt|Brasil}} |skor=0–3|ht=0–2 |report=[http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8788/report.html (Laporan)] |tim2={{fb|Prancis}} |gol1=[[Júnior Baiano|Junior Baiano]] {{yel|33}} |gol2=[[Zinedine Zidane]] {{goal|27}} {{goal|45+1}} <br /> [[Didier Deschamps]] {{yel|39}} <br /> [[Marcel Désailly]] {{sent off|2|48|68}} <br /> [[Christian Karembeu]] {{yel|56}} <br /> [[Emmanuel Petit]] {{goal|90}} |stadion=[[Stade de France]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] |penonton=80.000 orang |wasit=[[Said Belqola]] ([[Federasi Sepak Bola Karajan Maroko|Maroko]]) |aw1=Mark Warren ([[The Football Association|Inggris]]) |aw2=Achmat Salie ([[Asosiasi Sepak Bola Afrika Selatan|Afrika Selatan]]) |w4=[[Abdul Rahman Al-Zaid|Rahman Al Zaid]] ([[Federasi Sepak Bola Arab Saudi|Arab Saudi]]) }} == Pencetak gol == === 6 gol === * {{flagicon|Kroasia}} [[Davor Šuker|Davor Suker]] === 5 gol === {{col-begin}} {{col-3}} * {{flagicon|Argentina}} [[Gabriel Batistuta]] {{col-3}} * {{flagicon|Itali}} [[Christian Vieri]] {{col-3}} |} === 4 gol === {{col-begin}} {{col-3}} * {{flagicon|Brasil}} [[Ronaldo]] {{col-3}} * {{flagicon|Chili}} [[Marcelo Salas]] {{col-3}} * {{flagicon|Meksiko}} [[Luis Hernández|Luis Hernandez]] |} === 3 gol === {{col-begin}} {{col-3}} * {{flagicon|Nèderlan}} [[Dennis Bergkamp]] * {{flagicon|Brasil}} [[Bebeto]] * {{flagicon|Brasil}} [[César Sampaio|Cesar Sampaio]] * {{flagicon|Brasil}} [[Rivaldo]] {{col-3}} * {{flagicon|Jerman}} [[Jürgen Klinsmann|Juergen Klinsmann]] * {{flagicon|Jerman}} [[Oliver Bierhoff]] * {{flagicon|Prancis}} [[Thierry Henry]] {{col-3}} |} === 2 gol === {{col-begin}} {{col-3}} * {{flagicon|Afrika Selatan}} [[Shaun Bartlett]] * {{flagicon|Argentina}} [[Ariel Ortega]] * {{flagicon|Nèderlan}} [[Patrick Kluivert]] * {{flagicon|Nèderlan}} [[Phillip Cocu]] * {{flagicon|Nèderlan}} [[Ronald de Boer|Ronald De Boer]] * {{flagicon|Bèlgi}} [[Marc Wilmots]] * {{flagicon|Dhènemarken}} [[Brian Laudrup]] * {{flagicon|Inggris}} [[Alan Shearer]] * {{flagicon|Inggris}} [[Michael Owen]] {{col-3}} * {{flagicon|Itali}} [[Roberto Baggio]] * {{flagicon|Jamaika}} [[Theodore Whitmore]] * {{flagicon|Kroasia}} [[Robert Prosinečki|Robert Prosinecki]] * {{flagicon|Maroko}} [[Abdeljalil Hadda]] * {{flagicon|Maroko}} [[Salaheddine Bassir]] * {{flagicon|Meksiko}} [[Alberto García Aspe|Alberto Garcia Aspe]] * {{flagicon|Meksiko}} [[Cuauhtémoc Blanco|Cuauhtemoc Blanco]] * {{flagicon|Meksiko}} [[Ricardo Peláez|Ricardo Pelaez Linares]] {{col-3}} * {{flagicon|Prancis}} [[Emmanuel Petit]] * {{flagicon|Prancis}} [[Lilian Thuram]] * {{flagicon|Prancis}} [[Zinedine Zidane]] * {{flagicon|Rumeni}} [[Viorel Moldovan]] * {{flagicon|Spanyol}} [[Fernando Hierro]] * {{flagicon|Spanyol}} [[Fernando Morientes]] * {{flagicon|Spanyol}} [[Francisco Miguel Narváez Machón|Kiko]] * {{flagicon|Républik Federal Yugoslavia}} [[Slobodan Komljenović|Slobodan Komljenovic]] |} === 1 gol === {{Col|2}} * {{flagicon|Afrika Selatan}} [[Benni McCarthy]] * {{flagicon|Amérikah Sarékat}} [[Brian McBride]] * {{flagicon|Arab Saudi}} [[Sami Al-Jaber|Sami Al Jaber]] * {{flagicon|Arab Saudi}} [[Yousuf Al-Thunayan|Youssef Al Tunayan]] * {{flagicon|Argentina}} [[Claudio López|Claudio Lopez]] * {{flagicon|Argentina}} [[Javier Zanetti]] * {{flagicon|Argentina}} [[Mauricio Pineda]] * {{flagicon|Ostenrik}} [[Andreas Herzog]] * {{flagicon|Ostenrik}} [[Ivica Vastić|Ivica Vastic]] * {{flagicon|Ostenrik}} [[Toni Polster]] * {{flagicon|Nèderlan}} [[Boudewijn Zenden]] * {{flagicon|Nèderlan}} [[Edgar Davids]] * {{flagicon|Nèderlan}} [[Marc Overmars]] * {{flagicon|Nèderlan}} [[Pierre van Hooijdonk|Pierre Van Hooijdonk]] * {{flagicon|Bèlgi}} [[Luc Nilis]] * {{flagicon|Bulgaria}} [[Emil Kostadinov]] * {{flagicon|Chili}} [[José Luis Sierra|Jose Sierra]] * {{flagicon|Dhènemarken}} [[Allan Nielsen]] * {{flagicon|Dhènemarken}} [[Ebbe Sand]] * {{flagicon|Dhènemarken}} [[Marc Rieper]] * {{flagicon|Dhènemarken}} [[Martin Jørgensen|Martin Jorgensen]] * {{flagicon|Dhènemarken}} [[Michael Laudrup]] * {{flagicon|Dhènemarken}} [[Peter Møller|Peter Moller]] * {{flagicon|Dhènemarken}} [[Thomas Helveg]] * {{flagicon|Inggris}} [[Darren Anderton]] * {{flagicon|Inggris}} [[David Beckham]] * {{flagicon|Inggris}} [[Paul Scholes]] * {{flagicon|Iran}} [[Hamid Estili]] * {{flagicon|Iran}} [[Mehdi Mahdavikia]] * {{flagicon|Itali}} [[Luigi Di Biagio]] * {{flagicon|Jamaika}} [[Robert Earle (pemain bal-balan)|Robert Earle]] * {{flagicon|Jepang}} [[Masashi Nakayama]] * {{flagicon|Jerman}} [[Andreas Möller|Andreas Moeller]] * {{flagicon|Kamerun}} [[Patrick Mboma]] * {{flagicon|Kamerun}} [[Pierre Njanka]] * {{flagicon|Kolombia}} [[Léider Preciado|Leider Preciado]] * {{flagicon|Koréa Kidul}} [[Ha Seok-Ju|Seok Ju Ha]] * {{flagicon|Koréa Kidul}} [[Yoo Sang-Chul|Sang Chul Yoo]] * {{flagicon|Kroasia}} [[Goran Vlaović|Goran Vlaovic]] * {{flagicon|Kroasia}} [[Mario Stanić|Mario Stanic]] * {{flagicon|Kroasia}} [[Robert Jarni]] * {{flagicon|Maroko}} [[Mustapha Hadji|Mustafa El Hadji]] * {{flagicon|Nigeria}} [[Garba Lawal]] * {{flagicon|Nigeria}} [[Mutiu Adepoju]] * {{flagicon|Nigeria}} [[Sunday Oliseh]] * {{flagicon|Nigeria}} [[Tijani Babangida]] * {{flagicon|Nigeria}} [[Victor Ikpeba]] * {{flagicon|Nigeria}} [[Wilson Oruma]] * {{flagicon|Nurwègen}} [[Dan Eggen]] * {{flagicon|Nurwègen}} [[Håvard Flo|Havard Flo]] * {{flagicon|Nurwègen}} [[Kjetil Rekdal]] * {{flagicon|Nurwègen}} [[Tore André Flo|Tore Andre Flo]] * {{flagicon|Paraguay}} [[Celso Ayala]] * {{flagicon|Paraguay}} [[José Cardozo|Jose Cardozo]] * {{flagicon|Paraguay}} [[Miguel Ángel Benítez|Miguel Benitez]] * {{flagicon|Prancis}} [[Bixente Lizarazu]] * {{flagicon|Prancis}} [[Christophe Dugarry]] * {{flagicon|Prancis}} [[David Trezeguet]] * {{flagicon|Prancis}} [[Laurent Blanc]] * {{flagicon|Prancis}} [[Youri Djorkaeff]] * {{flagicon|Rumeni}} [[Adrian Ilie]] * {{flagicon|Rumeni}} [[Dan Petrescu]] * {{flagicon|Sekotlan}} [[Craig Burley]] * {{flagicon|Sekotlan}} [[John Collins]] * {{flagicon|Spanyol}} [[Luis Enrique Martínez García|Luis Enrique]] * {{flagicon|Spanyol}} [[Raúl González|Raul]] * {{flagicon|Tunisia}} [[Skander Souayah|Skander Souayeh]] * {{flagicon|Républik Federal Yugoslavia}} [[Dragan Stojković|Dragan Stojkovic]] * {{flagicon|Républik Federal Yugoslavia}} [[Predrag Mijatović|Predrag Mijatovic]] * {{flagicon|Républik Federal Yugoslavia}} [[Siniša Mihajlović|Sinisa Mihajlovic]] {{EndDiv}} === [[Gol bunuh diri]] === {{Col|2}} * {{flagicon|Afrika Selatan}} [[Pierre Issa]] (untuk {{timnas|Prancis}}) * {{flagicon|Maroko}} [[Youssef Chippo]] (untuk {{timnas|Nurwègen}}) * {{flagicon|Sekotlan}} [[Thomas Boyd|Tom Boyd]] (untuk {{timnas|Brasil}}) * {{flagicon|Républik Federal Yugoslavia}} [[Siniša Mihajlović|Sinisa Mihajlovic]] (untuk {{timnas|Jerman}}) {{EndDiv}} == Hasil akir dan penghargaan == === Hasil akir === {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" |- ![[Piala Dunia FIFA]]{{br}}Juara Mangsa [[1998]] |- |[[Berkas:France football shirt badge.png|180px|Lambang Federasi Tim Nasional Perancis]] {{br}}'''{{fb|Prancis|30px}}'''{{br}}'''Gelar Pertama''' |} {{br}} {{col-begin}} {{col-3}} {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" |- ![[Piala Dunia FIFA]]{{br}}''Runner-up'' Mangsa [[1998]] |- |[[Berkas:Brazil-CBF.gif|126px|Logo Konfederasi Sepak Bola Brasil]] {{br}}'''{{fb|Brasil||30px}}'''{{br}}'''Gelar Kedua''' |} {{br}} {{col-3}} {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" |- ![[Piala Dunia FIFA]]{{br}}Juara Ke-3 Mangsa [[1998]] |- |[[Berkas:Croatia football federation.png|145px|Logo Federasi Sepak Bola Kroasia]] {{br}}'''{{fb|Kroasia||30px}}'''{{br}}'''Gelar Pertama''' |} {{br}} {{col-3}} {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" |- ![[Piala Dunia FIFA]]{{br}}Juara Ke-4 Mangsa [[1998]] |- |[[Berkas:Netherlands national football team logo.png|135px|Logo Perhimpunan Tim Nasional Karajan Walanda]] {{br}}'''{{fb|Nèderlan||30px}}'''{{br}}'''Gelar Pertama''' |} {{col-end}} <center> {|class="wikitable" style="text-align:left" !Posisi !Tim !Konfederasi |-bgcolor="gold" |align="center"|'''1'''||'''{{fb|Prancis}}'''||align="center"|'''[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]]''' |-bgcolor="silver" |align="center"|'''2'''||{{fb|Brasil}}||align="center"|[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Selatan|CONMEBOL]] |-bgcolor="cc9966" |align="center"|'''3'''||{{fb|Kroasia}}||align="center"|[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="center"|'''4'''||{{fb|Nèderlan}}||align="center"|[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="center"|'''5'''||{{fb|Itali}}||align="center"|[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="center"|'''6'''||{{fb|Argentina}}||align="center"|[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Selatan|CONMEBOL]] |- |align="center"|'''7'''||{{fb|Jerman}}||align="center"|[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="center"|'''8'''||{{fb|Dhènemarken}}||align="center"|[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="center"|'''9'''||{{fb|Inggris}}||align="center"|[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="center"|'''10'''||{{fb|Républik Federal Yugoslavia|name=Yugoslavia}}||align="center"|[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="center"|'''11'''||{{fb|Rumeni}}||align="center"|[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="center"|'''12'''||{{fb|Nigeria}}||align="center"|[[Konfederasi Sepak Bola Afrika|CAF]] |- |align="center"|'''13'''||{{fb|Meksiko}}||align="center"|[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Utara, Tengah dan Karibia|CONCACAF]] |- |align="center"|'''14'''||{{fb|Paraguay}}||align="center"|[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Selatan|CONMEBOL]] |- |align="center"|'''15'''||{{fb|Nurwègen}}||align="center"|[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="center"|'''16'''||{{fb|Chili}}||align="center"|[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Selatan|CONMEBOL]] |- |align="center"|'''17'''||{{fb|Spanyol}}||align="center"|[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="center"|'''18'''||{{fb|Maroko}}||align="center"|[[Konfederasi Sepak Bola Afrika|CAF]] |- |align="center"|'''19'''||{{fb|Bèlgi}}||align="center"|[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="center"|'''20'''||{{fb|Iran}}||align="center"|[[Konfederasi Sepak Bola Asia|AFC]] |- |align="center"|'''21'''||{{fb|Kolombia}}||align="center"|[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Selatan|CONMEBOL]] |- |align="center"|'''22'''||{{fb|Jamaika}}||align="center"|[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Utara, Tengah dan Karibia|CONCACAF]] |- |align="center"|'''23'''||{{fb|Ostenrik}}||align="center"|[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="center"|'''24'''||{{fb|Afrika Selatan}}||align="center"|[[Konfederasi Sepak Bola Afrika|CAF]] |- |align="center"|'''25'''||{{fb|Kamerun}}||align="center"|[[Konfederasi Sepak Bola Afrika|CAF]] |- |align="center"|'''26'''||{{fb|Tunisia}}||align="center"|[[Konfederasi Sepak Bola Afrika|CAF]] |- |align="center"|'''27'''||{{fb|Sekotlan}}||align="center"|[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="center"|'''28'''||{{fb|Arab Saudi}}||align="center"|[[Konfederasi Sepak Bola Asia|AFC]] |- |align="center"|'''29'''||{{fb|Bulgaria}}||align="center"|[[Uni Sepak Bola Éropa|UEFA]] |- |align="center"|'''30'''||{{fb|Koréa Kidul}}||align="center"|[[Konfederasi Sepak Bola Asia|AFC]] |- |align="center"|'''31'''||{{fb|Jepang}}||align="center"|[[Konfederasi Sepak Bola Asia|AFC]] |- |align="center"|'''32'''||{{fb|Amérikah Sarékat}}||align="center"|[[Konfederasi Sepak Bola Amérika Utara, Tengah dan Karibia|CONCACAF]] |} </center> === Penghargaan === ==== Bola Emas [[adidas]] ==== Penghargaan ini diberikan kepada juru main terbaik selama turnamen berlangsung. {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;" |- !style="background:gold" width="185"|Bola Emas !style="background:silver" width="185"|Bola Perak !style="background:#cc9966" width="185"|Bola Perunggu |- |<center> {{flagicon|Brasil}} [[Ronaldo]] <center> ({{fb|Brasil}}) |<center> {{flagicon|Kroasia}} [[Davor Šuker|Davor Suker]] <center> ({{fb|Kroasia}}) |<center> {{flagicon|Prancis}} [[Lilian Thuram]] </center> <center> ({{fb|Prancis}})</center> |} ==== Sepatu Emas [[adidas]] ==== Penghargaan ini diberikan kepada juru main yang mencetak gol terbanyak selama turnamen berlangsung. {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;" |- !style="background:gold" width="185"|Sepatu Emas !style="background:silver" width="185"|Sepatu Perak !style="background:#cc9966" width="185"|Sepatu Perunggu |- |<center> {{flagicon|Kroasia}} [[Davor Šuker|Davor Suker]] </center> <center> ([[#Pencetak gol|6 Gol]]) </center> |<center> {{flagicon|Argentina}} [[Gabriel Batistuta]] </center> <center> dan </center> <center> {{flagicon|Itali}} [[Christian Vieri]] </center> <center> ([[#Pencetak gol|5 Gol]]) </center> |<center> {{flagicon|Brasil}} [[Ronaldo]] </center> <center> {{flagicon|Chili}} [[Marcelo Salas]] </center> <center> {{flagicon|Meksiko}} [[Luis Hernández|Luis Hernandez]] </center> <center> ([[#Pencetak gol|4 Gol]]) </center> |} ==== Penghargaan [[Lev Yashin|Yashin]] ==== Penghargaan ini diberikan kepada [[penjaga gawang]] yang dinilai bermain terbaik menurut [[Fédération Internationale de Football Association|FIFA]] selama turnamen berlangsung. <center> {| class="wikitable" |- !style="background:gold"|[[Penjaga gawang|Penjaga Gawang]] Terbaik |<center> {{flagicon|Prancis}} [[Fabien Barthez]] </center> <center> ({{fb|Prancis}}) </center> |} </center> ==== Penghargaan Pemain Muda Terbaik ==== Penghargaan ini diberikan kepada juru main berusia mudha yang dinilai bermain terbaik menurut [[Fédération Internationale de Football Association|FIFA]] selama turnamen berlangsung. <center> {| class="wikitable" |- !style="background:#98fb98"|Pemain Muda Terbaik |<center> {{flagicon|Inggris}} [[Michael Owen]] </center> <center> ({{fb|Inggris}}) </center> |} </center> ==== Penghargaan Tim Paling Menghibur ==== Penghargaan ini diberikan kepada tim yang dinilai bermain paling menghibur menurut [[Fédération Internationale de Football Association|FIFA]] selama turnamen berlangsung. <center> {| class="wikitable" |- !style="background:#b0e0e6"|Paling Menghibur |{{fb|Prancis}} |} </center> ==== [[Penghargaan Fair Play FIFA]] ==== Penghargaan ini diberikan kepada tim yang meraih poin tertinggi menurut kriteria Komite Fair Play [[Fédération Internationale de Football Association|FIFA]] selama turnamen berlangsung. <center> {| class="wikitable" |- !style="background:#ffff00"|Fair Play |{{fb|Inggris}} <br /> {{fb|Prancis}} |} </center> === Tim Pilihan [[Fédération Internationale de Football Association|FIFA]] === Berikut merupakan tim pilihan [[Fédération Internationale de Football Association|FIFA]], hasil dari keseluruhan turnamen ini. <center> {|class="wikitable" style="text-align:left" |- !colspan="4"|Tim Pilihan [[Fédération Internationale de Football Association|FIFA]] |- ![[Penjaga gawang|Penjaga Gawang]] ![[Bek|Pemain Bertahan]] ![[Gelandang|Pemain Tengah]] ![[Penyerang|Pemain Depan]] |- | * {{flagicon|Prancis}} [[Fabien Barthez]] * {{flagicon|Paraguay}} [[José Luis Chilavert]] | * {{flagicon|Nèderlan}} [[Frank de Boer]] * {{flagicon|Brasil}} [[Roberto Carlos]] * {{flagicon|Paraguay}} [[Carlos Gamarra]] * {{flagicon|Prancis}} [[Lilian Thuram]] * {{flagicon|Prancis}} [[Marcel Désailly]] | * {{flagicon|Nèderlan}} [[Edgar Davids]] * {{flagicon|Brasil}} [[Dunga]] * {{flagicon|Brasil}} [[Rivaldo]] * {{flagicon|Dhènemarken}} [[Michael Laudrup]] * {{flagicon|Prancis}} [[Zinedine Zidane]] | * {{flagicon|Nèderlan}} [[Dennis Bergkamp]] * {{flagicon|Brasil}} [[Ronaldo]] * {{flagicon|Dhènemarken}} [[Brian Laudrup]] * {{flagicon|Kroasia}} [[Davor Šuker|Davor Suker]] |} </center> == Catatan == * {{fnb|1}} {{timnas|Prancis}} langsung melaju ke putaran final kanthi otomatis selaku tuan rumah penyelenggara. * {{fnb|2}} Termasuk 10 penampilan saat bernama {{timnas|Jerman Barat}} di bawah [[Asosiasi Sepak Bola Jerman]] antara taun [[1954]] hingga taun [[1990]]. Jika tidak dihitung, ini merupakan kehadiran kaping 4 dan kehadiran terakhir pada [[Piala Dunia FIFA 1938|edisi 1938]]. * {{fnb|3}} Tidak kalebu 7 penampilan {{timnas|Yugoslavia}} yang sebelumnya. Jika dihitung, ini merupakan kehadiran ke-9, dan kehadiran terakhir pada [[Piala Dunia FIFA 1990|edisi 1990]]. * {{fnb|4}} [[Wasit (bal-balan)|Wasit]] [[Ryszard Wójcik|Ryszard Wojcik]] dari {{flagicon|Polen}} [[Asosiasi Sepak Bola Polen|Polen]], bertugas untuk menggantikan [[wasit (bal-balan)|wasit]] [[Anders Frisk]] dari {{flagicon|Swèdhen}} [[Asosiasi Sepak Bola Swèdhen|Swèdhen]] yang mengalami cedera punggung sebelum turnamen dimulai.<ref>[http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=70396.html World Cup referees: Wojcik replaces Frisk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140910143308/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=70396.html |date=2014-09-10 }}, ''[[Fédération Internationale de Football Association|Situs Resmi FIFA]]'', [[12 Mèi]] [[1998]]. Diakses pada [[18 Maret]] [[2010]].</ref> == Réferènsi == {{reflist}} == Pranala njaba == * [https://web.archive.org/web/20161204023508/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/index.html/ Dokumentasi] pada Situs Resmi [[Fédération Internationale de Football Association|FIFA]] * [http://www.weltfussball.de/spielplan/wm-1998-in-frankreich/ Dokumentasi]{{Pranala mati|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} pada Situs [http://www.weltfussball.de/ Weltfussball.de] * [http://www.rsssf.com/tables/98full.html Arsip] pada Situs [[:en:Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSSF]] {{Piala Dunia}} {{Sepak bola internasional}} [[Kategori:Sepak bola dalam taun 1998|Piala Dunia FIFA]] [[Kategori:Perancis dalam taun 1998|Piala Dunia FIFA]] [[Kategori:Piala Dunia FIFA]] [[Kategori:Piala Dunia FIFA 1998| ]] [[Kategori:Sepak bola di Perancis|Piala Dunia FIFA]] [[Kategori:Ulah raga di Perancis|Piala Dunia FIFA]] [[Kategori:Peristiwa 1998]] 438dp7qqmawo5lxc99zhlpzejegx8go Charles Bronson 0 101089 1761550 1747545 2026-11-14T17:01:28Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761550 wikitext text/x-wiki [[Gambar:Charles Bronson Cannes.jpg|thumb|right|180px|Bronson in 1987]] '''Charles Dennis Buchinsky''' utawa '''Charles Bronson''' (lair {{lahirmati||3|11|1921||30|8|2003}}) ya iku [[aktor]] saka [[Amérikah Sarékat]]. Charles Bronson lair ing Ehrenfeld, Pennsylvania. Ing taun [[2003]] Charles Bronson séda amarga lara radang [[paru-paru]] (pneumonia). Charles Bronson iku aktor jagoan sing main ing filem-filem laga kaya déné ''Once Upon a Time in the West'' dhèwèké dadi Harmonica. == Filmografi == {{col|2}} * ''The People Against O'Hara'' ([[1951]]) * ''The Mob'' (1951) * ''The Marrying Kind'' ([[1952]]) * ''My Six Convicts'' (1952) * ''Pat and Mike'' (1952) * ''Battle Zone'' (1952) * ''House of Wax'' ([[1953]]) * ''Crime Wave'' (1954) * ''Apache'' ([[1954]]) * ''Vera Cruz'' (1954) * ''Jubal'' ([[1956]]) * ''The Magnificent Seven'' ([[1960]]) * ''Master of the World'' ([[1961]]) * ''X-15'' (1961) * ''Kid Galahad'' ([[1962]]) * ''The Great Escape'' ([[1963]]) * ''4 for Texas'' (1963) * ''Battle of the Bulge'' ([[1965]]) * ''This Property is Condemned'' ([[1966]]) * ''The Dirty Dozen'' ([[1967]]) * ''Honor Among Thieves'' ([[1968]]) * ''Once Upon a Time in the West'' (1968) * ''Lola'' ([[1969]]) * ''The Family'' (1970) * ''Cold Sweat'' ([[1970]]) * ''Red Sun'' ([[1971]]) * ''The Valachi Papers'' (1972) * ''The Mechanic'' ([[1972]]) * ''The Stone Killer'' ([[1973]]) * ''Chino'' ([[1974]]) * ''Mr. Majestyk'' (1974) * ''Death Wish'' (1974) * ''Breakout'' ([[1975]]) * ''Breakheart Pass'' (1975) * ''Hard Times'' (1975) * ''St. Ives'' ([[1976]]) * ''From Noon Till Three'' (1976) * ''Telefon'' ([[1977]]) * ''Raid on Entebbe'' (1977) * ''Love and Bullets'' ([[1979]]) * ''Borderline'' ([[1980]]) * ''Death Hunt'' ([[1981]]) * ''Death Wish II'' ([[1982]]) * ''10 to Midnight'' ([[1983]]) * ''The Evil That Men Do'' ([[1984]]) * ''Death Wish 3'' ([[1985]]) * ''Murphy's Law'' ([[1986]]) * ''Assassination'' (1987) * ''Death Wish 4: The Crackdown'' ([[1987]]) * ''Messenger of Death'' (1988) * ''Kinjite: Forbidden Subjects'' ([[1988]]) * ''The Indian Runner'' ([[1991]]) * ''Death Wish V: The Face of Death'' ([[1994]]) {{end-col}} == Pranala njaba == * [https://web.archive.org/web/20210508111614/http://charlesbronson.info/ Situs resmi] * {{imdb nama|id=0000314|nama=Charles Bronson}} * [http://www.charles-bronson.com Situs resmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200121044402/http://www.charles-bronson.com/ |date=2020-01-21 }} * [http://www.charlesbronson.ca Situs resmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090414074305/http://www.charlesbronson.ca/ |date=2009-04-14 }} {{Commons category|Charles Bronson}} {{DEFAULTSORT:Bronson, Charles}} [[Kategori:Aktor Amérika]] [[Kategori:Lair 1921]] [[Kategori:Pati 2003]] {{Stub}} e4lvctrrguv9slygqn9mj2zdvtx2z2c Politeknik Perkapalan Negeri Surabaya 0 107799 1761595 1758505 2026-11-15T00:28:15Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761595 wikitext text/x-wiki {{Infobox Universitas |nama=Politèknik Perkapalan Negeri Surabaya (PPNS) |logo= |taun=1987 |jinis=Paguron Dhuwur Negri |Direktur= '''Ir. Muhammad Mahfud, MMT., FRINA'''<ref name="direktur">[http://new.ppns.ac.id/index.php/tentang-ppns/pimpinan-ppns]</ref> |lokasi=Jl. Teknik Kimia, Kampus ITS Sukolilo [[Kutha Surabaya|Surabaya]] 60111, [[Jawa Wétan]], [[Indonésia]] |situs=[http://www.ppns.ac.id www.ppns.ac.id] |nama internasional = Shipbuilding Institute Polytechnic of Surabaya}} '''Politeknik Perkapalan Negeri Surabaya''', iku paguron dhuwur nagari sing dumunung ing Kutha [[Kutha Surabaya|Surabaya]], [[Provinsi Jawa Wétan]], [[Indonésia]]. Wiwit madeg ing taun 1987, PPNS ITS minangka siji-sijiné politèknik nagari ing babagan pendhidhikan vokasional perkapalan lan orientasi marang manufaktur bahari. == Program pendhidhikan == # Jurusan Teknik Yasan Kapal #* Program Studi D-III Teknik Perancangan lan Konstruksi Kapal #* Program Studi D-IV Teknik Perancangan lan Konstruksi Kapal #* Program Studi D-III Teknik Yasan Kapal #* Program Studi D-IV Teknik Pengelasan # Jurusan Teknik Permesinan Kapal #* Program Studi D-III Teknik Permesinan Kapal #* Program Studi D-IV Tenik Permesinan Kapal #* Program Studi D-IV Teknik Perpipaan # Jurusan Teknik Kelistrikan Kapal #* Program Studi D-III Teknik Kelistrikan Kapal #* Program Studi D-IV Tenik Kelistrikan Kapal #* Program Studi D-IV Teknik Otomasi (Manufaktur) # Program Studi D-IV Teknik Keselamatan & Keséhatan Kerja # Program Studi D-IV Teknik Désain & Manufaktur # Program Studi D-IV Manajemen Bisnis # Program Studi D-IV Pengolahan Limbah == Kerja sama == Politeknik Perkapalan matrapaké manajemen partisipatif, lan njalin kerjasama karo sawatara parusahan lan instansi, antarané: * PT. PAL Indonésia Surabaya * PT. DOK lan Perkapalan Surabaya * PT. INKA Madiun * Schlumberger * PT. Freeport Indonésia * GTZ-Jerman, 1987 – 1998 * PT. Newmont Nusa Tenggara * PT. Komatsu Indonésia. * PT. Trakindo Utama * Ditmenjur Ditjen Dikdasmen Depdiknas RI * PT. Esabindo Pratama * PT. Pelindo III * Depnakertrans R.I * Disnaker Jawa Wétan * Ditjen Migas Dep. Energi & Sumber Daya MineralAmerican Bureau of Shipping * PT. Klasifikasi Indonésia * Pemda [[Kabupatèn Bengkalis]] * Pemda [[Kabupatèn Merauke]] == Prestasi mahasiswa == * Juwara Lomba Hovercraft, Pekan Ilmiah Mahasiswa Nasional, Jakarta * Presentasi Ilmiah Pekan Ilmiah Mahasiswa ITS: Optimasi Propeller Berbasis PC * "The Shark Team" mèlu Lomba Indonésia Challenge 2004 ing Tanjung Benoa, [[Bali]] * Kontes Robot Indonésia (INDONESIAN ROBOT CONTEST) * Juwara I WEB Games * Pembuatan Kapal Skimmer * Perencanaan lan Pembuatan Sepeda Amphibi * Perencanaan lan Pembuatan Kapal Kayu Laminasi Catamaran * Applied Research: Fiberglass sebagai Bahan Pengganti Cat Kayu padha Kapal Kayu di Laladan Muncar Banyuwangi. * "Tim Cadik" memperoleh Medco Award padha Business Contest di Jakarta * Mèlu Lomba Maritime Challenge nganggo Kapal Nusantara, ing [[Amérika Sarékat]] (2002) lan ing [[Prancis]] (2003) * Perencanaan lan Pembuatan Sea Water Refrigerated (SWR) untuk kapal warigaluh tradhisional * Perencanaan Sistem Penerangan padha Kapal Ikan Nelayan di Brondong == Pranala njaba == * [https://web.archive.org/web/20240705065002/https://ppns.ac.id/ Situs Resmi] {{PTN ing Indonésia}} [[Kategori:Paguron dhuwur nagari ing Jawa Wétan]] [[Kategori:Paguron dhuwur ing Jawa Wétan]] [[Kategori:Kutha Surabaya]] [[Kategori:Politèknik Negri]] {{indo-perti-stub}} 3vo5qms5jq940jzu14yi15idwztgaaz Undhang-undhang Parlemèn 0 127971 1761619 1487871 2026-11-15T04:37:05Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761619 wikitext text/x-wiki '''Undhang-undhang Parlemèn''' yakuwi undhang-undhang sing lumaku minangka undhang-undhang dhasaring parlemèn nasional utawa sub-nasional. Ana ing Républik Irlandia, undhang-undhang ''Oireachtas ''sing dienggo lan ana ing Amérikah Sarékat, undhang-undhang Kongrès sing dienggo. Ana ing nagara-nagara Pasamakmuran, tembung iki dienggo tegesan kusus yakuwi pawedharan resmi ukum sing disahaké kanggo wewengkon tartamtu, lan tegesan umum ya ikuwi undhang-undhang dhasar sing disahaké ing nagara ngendi waé. == Pranala njaba == * Kabèh Undhang-undhang Parlemèn (kawit 1988) lan piranti ukum disadhiyakaké gratis jroring (''online'') kanthi hak cipta Crown saka ''Office of Public Sector Information'' ([https://web.archive.org/web/20050524002716/http://www.opsi.gov.uk/ OPSI]). * Undhang-undhang Parlemèn (kawit 1267) révisi paling anyar disadhiyakaké gratis jroring kanthi hak cipta Crown saka Mantri Pangadilan ([http://www.statutelaw.gov.uk/ SLD]). * [http://www.parliament.uk/documents/upload/l01.pdf Rèngrèngan Wiwitan Undhang-undhang Pamrèntah (pdf)] saka ''House of Commons Information Office''. * [http://www.comlaw.gov.au/Browse/ByYearNumber/Acts/Historical/0/0/ Undhang-undhang Parlemèn Pasamakmuran Australia: ComLaw.gov.au] fwolxexaaw2zai92rb81c4d699ecj6c Lelayu ing Januari 2015 0 128202 1761578 1761345 2026-11-14T21:45:20Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761578 wikitext text/x-wiki <!-- {{Deaths in month TOC}} --> __NOTOC__ Artikel iki pratélan pati ing [[2015#Pati|Januari 2015]]: == Januari 2015 == === 1 === *[[Barbara Atkinson]], 88, aktris Britania (''[[Z-Cars]]'').<ref>[http://www.thestage.co.uk/people/obituaries/2015/01/obituary-barbara-atkinson/ Obituary: Barbara Atkinson ]</ref> *[[Staryl C. Austin]], 94, Brigjen Angkatan Udara AS.<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/statesmanjournal/obituary.aspx?n=staryl-austin&pid=173738500&fhid=7982 Staryl Austin Obituary]</ref> *[[Ulrich Beck]], 70, ahli sosiologi Jerman, serangan jantung.<ref>[http://www.theguardian.com/education/2015/jan/06/ulrich-beck Ulrich Beck obituary]</ref> *[[Fiona Cumming]], 77, sutradara tv Britania (''[[Doctor Who]]'').<ref>[http://www.doctorwhonews.net/2015/01/fiona-cumming-1937-2015.html Fiona Cumming 1937-2015]</ref> *[[Eric Cunningham]], 65, pulitikus Kanadha (1975–1984).<ref>{{Cite web |url=http://www.thespec.com/news-story/5239289-former-hamilton-mpp-eric-cunningham-dies-in-his-sleep-at-65/ |title=Former Hamilton MPP Eric Cunningham dies in his sleep at 65 |access-date=2015-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150721071407/http://www.thespec.com/news-story/5239289-former-hamilton-mpp-eric-cunningham-dies-in-his-sleep-at-65/ |archive-date=2015-07-21 |url-status=dead}}</ref> *[[Mario Cuomo]], 82, pulitikus AS, Gubernur of New York (1983–1994), gagal jantung.<ref>[http://edition.cnn.com/2015/01/01/us/mario-cuomo-dies-new-york-governor/ Mario Cuomo, former New York governor, dies at 82]</ref> *[[Donna Douglas]], 82, aktris AS (''[[The Beverly Hillbillies]], [[Frankie and Johnny (filem 1966)|Frankie and Johnny]], [[The Twilight Zone (1959 TV series)|The Twilight Zone]]''), kanker pankréas.<ref>[http://www.nytimes.com/2015/01/03/arts/television/donna-douglas-the-fairest-beverly-hillbilly-dies-at-82.html Donna Douglas, the Fairest ‘Beverly Hillbilly,’ Dies at 82]</ref> *[[Matthew Franjola]], 72, wartawan AS ([[Associated Press]]) lan juru foto.<ref>{{Cite web |url=http://asiancorrespondent.com/129513/vietnam-war-reporter-matthew-franjola-dies/ |title=Vietnam War reporter Matthew Franjola dies aged 72 |access-date=2015-10-31 |archive-date=2015-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150115060017/http://asiancorrespondent.com/129513/vietnam-war-reporter-matthew-franjola-dies/ |url-status=dead }}</ref> *[[Jeff Golub]], 59, juru main gitar AS.<ref>[http://jazztimes.com/articles/151334-guitarist-jeff-golub-dies-at-59 Guitarist Jeff Golub Dies at 59]</ref> *[[Omar Karami]], 80, pulitikus Libanon lan manten Nayakotama (1990–1992, 2004–2005).<ref>[http://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2015/Jan-01/282778-former-prime-minister-omar-karami-dies-at-age-of-80.ashx Former Prime Minister Omar Karami dies at age of 80]</ref> *[[Bill Keating (American football)|Bill Keating]], 70, juru main bal-balan Amérika ([[Denver Broncos]], [[Miami Dolphins]]) lan ahli kukum.<ref>[http://www.denverpost.com/news/ci_27243695/prominent-attorney-keating-dies-at-70 Prominent Colorado attorney and former Bronco Bill Keating dies at 70]</ref> *[[Tore Helge Larsen]], 69, ulah ragawan Nurwègen.<ref>[https://www.rikstoto.no/Nyheter-og-tips/2015/Januar/01/Tore-Helge-Larsen-dod/ Tore Helge Larsen er død] {{no icon}}</ref> *[[Géry Leuliet]], 104, biskop Prancis (1963–1985).<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bleuliet.html Bishop Géry-Jacques-Charles Leuliet]</ref> *[[Boris Morukov]], 64, kosmonaut lan fisikawan Ruslan, [[STS-106]].<ref>[http://www.collectspace.com/news/news-010115a-obituary-boris-morukov-cosmonaut.html Russian cosmonaut Boris Morukov, space station visitor and Mars sim leader, dies]</ref> *[[Kjell Noreik]], 85, fisikawan Nurwègen.<ref>[http://www.aftenposten.no/dodsfall/Nekrolog-Kjell-Noreik-7862903.html Nekrolog Kjell Noreik] {{no icon}}</ref> <!--P-->*[[Mrunalini Devi Puar]], 83, tokoh pawiyatan India.<ref>{{Cite web |url=http://netindian.in/news/2015/01/02/00032074/mrunalini-devi-puar-chancellor-m-s-university-baroda-passes-away |title=Mrunalini Devi Puar, Chancellor of M S University of Baroda, passes away |access-date=2015-10-31 |archive-date=2016-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313115633/http://netindian.in/news/2015/01/02/00032074/mrunalini-devi-puar-chancellor-m-s-university-baroda-passes-away |url-status=dead }}</ref> *[[Ninón Sevilla]], 93, aktris Mèksiko kalairan Kuba (''[[Aventurera]]''), serangan jantung.<ref>{{Cite web |url=http://www.eluniversal.com.mx/in-english/2015/mexico-cuba-ninon-sevilla-death-99543.html |title=Ninón Sevilla dies of a heart attack |access-date=2015-10-31 |archive-date=2015-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150102020753/http://www.eluniversal.com.mx/in-english/2015/mexico-cuba-ninon-sevilla-death-99543.html |url-status=dead }}</ref> *[[William Lloyd Standish]], 84, hakim AS (1987–2002).<ref>[http://triblive.com/news/allegheny/7482955-74/standish-judge-county#axzz3NdmiH16D Attorney, Allegheny County, U.S. judge dies at 84, was mentor to many]</ref> *[[Manasa Vaniqi]], 62, pegawé nagara dhuwur Fiji.<ref>[http://fijivillage.com/news/Manasa-Vaniqi-passes-away-k529rs/ Manasa Vaniqi passes away]</ref> *[[Miller Williams]], 84, pujangga Amérikah Sarékat, lelara Alzheimer.<ref>[http://www.nwaonline.com/news/2015/jan/02/poet-miller-williams-84-dies-20150102/ Poet Miller Williams, 84, dies]</ref> === 2 === *[[Per-Olof Åstrand]], 92, fisiologis Swèdhen.<ref>[http://exxentric.com/per-olof-astrand-remembered/ Per-Olof Åstrand Remembered: My First Inspiration for Applied Sport Science]</ref> *[[James A. Barlow]], 91, pulitikus AS, anggota ''Wyoming House of Representatives'' (1983–1987).<ref>[http://www.meaningfulfunerals.net/fh/print.cfm?type=obituary&o_id=2890268&fh_id=13508 James A. Barlow]</ref> *[[Charles Baur]], 85, pulitikus Prancis, ketua déwan régional [[Picardy]] (1976–1978, 1985–2004).<ref>[http://www.courrier-picard.fr/region/charles-baur-decede-a-85-ans-ia0b0n495655 Charles Baur décède à 85 ans] {{fr icon}}</ref> *[[Noel Cobb]], 76, filsuf Britania.<ref>[http://www.dagbladet.no/2015/01/05/kultur/bok/litteratur/noel_cobb/37008876/ Poeten Noel Cobb er død] {{no icon}}</ref> *[[Little Jimmy Dickens]], 94, penyanyi AS ("[[May the Bird of Paradise Fly Up Your Nose]]"), gagal jantung.<ref>[http://www.usatoday.com/story/life/music/2015/01/02/little-jimmy-dickens-dies/20994825/ Country great "Little" Jimmy Dickens dies at 94]</ref> *[[Baldina Di Vittorio]], 94, pulitikus Italia.<ref>[http://27esimaora.corriere.it/articolo/e-morta-baldina-di-vittoriodopo-la-liberazionesi-occupo-dei-diritti-delle-donne/ È morta Baldina Di Vittorio Dopo la Liberazione si occupò dei diritti delle donne] {{it icon}}</ref> *[[Danny Dunton]], 90, pambalap Britania.<ref>[http://www.speedwaygb.co/news.php?extend.28128 Danny Dunton]</ref> *[[Maurice Fontaine]], 95, pulitikus Prancis.<ref>[http://www.objectifgard.com/2015/01/03/aigues-mortes-deces-lancien-senateur-maire-maurice-fontaine/ AIGUES-MORTES Décès de l’ancien sénateur-maire Maurice Fontaine] {{fr icon}}</ref> *[[Bob Gilmore]], 53, juru main musik Britania.<ref>[http://www.artsjournal.com/postclassic/2015/01/bob-gilmore-1961-2015.html Bob Gilmore (1961-2015)]</ref> *[[Vasant Gowarikar]], 81, ngèlmuwan India.<ref>{{Cite web |url=http://www.jagranjosh.com/current-affairs/former-isro-chairman-v-r-gowarikar-died-in-pune-1420278745-1 |title=Former ISRO Chairman V R Gowarikar died in Pune |access-date=2015-10-31 |archive-date=2015-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150105185521/http://www.jagranjosh.com/current-affairs/former-isro-chairman-v-r-gowarikar-died-in-pune-1420278745-1 |url-status=dead }}</ref> *[[Basil Hansen]], 88, ulah ragawan Australia, juru main hoki ès.<ref>[http://www.iihf.com/home-of-hockey/news/news-singleview/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=9327&cHash=6139b973a891b6404cf7d739a7b18329 Hansen passes away]</ref> *[[Lloyd Lynn House]], 83, pulitikus AS, anggota [[Arizona House of Representatives]] (1967–1968).<ref>[http://www.azcentral.com/story/news/arizona/politics/2015/01/06/arizonas-first-native-american-lawmaker-dies/21364087/ Arizona's first Native American lawmaker dies]</ref> *[[Roger Kitter]], 64, aktor Britania (''[['Allo 'Allo!]]'').<ref>[http://www.chortle.co.uk/news/2015/01/05/21581/allo_allo_star_roger_kitter_dies Allo Allo star Roger Kitter dies]</ref> *<!--L-->[[Lam Pou-chuen]], 63, seniman ''dubbing'' Hong Kong (''[[Doraemon]]''), diabetes.<ref>[http://www.thestandard.com.hk/breaking_news_detail.asp?id=55783&icid=3&d_str=20150102 Dubbing artist dies at age 63]</ref> <!--L-->*[[Abu Anas al-Libi]], 50, anggota [[al-Qaeda]] saka Libya lan ditahan ing AS, kanker lèver (ati).<ref>[http://www.washingtonpost.com/world/national-security/al-qaeda-terrorist-suspect-dies-days-before-his-trial-in-new-york/2015/01/02/7a5a0b7c-9302-11e4-ba53-a477d66580ed_story.html Al-Qaeda terrorist suspect dies days before his trial in New York]</ref> *[[John McQuilten]], 65, pulitikus Australia] (1999–2006).<ref>[http://www.thecourier.com.au/story/2796201/former-politician-john-mcquilten-dies/ Former politician John McQuilten dies]</ref> *[[Derek Minter]], 82, ulah ragawan lan pambalap British Grand Prix.<ref>[http://www.oliepeil.nl/nieuws/5766-sonntagsgeschiednis-met-huub-ode-aan-derek-minter.html Sonntagsgeschiednis met Huub - Ode aan Derek Minter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150105024629/http://www.oliepeil.nl/nieuws/5766-sonntagsgeschiednis-met-huub-ode-aan-derek-minter.html |date=2015-01-05 }} {{nl icon}}</ref> *[[Arthur Neu]], 81, pulitikus AS, [[Lieutenant Governor of Iowa]] (1973–1979), member of the [[Iowa Senate]] (1967–1973).<ref>[http://www.kcci.com/news/former-lt-governor-art-neu-dies/30499638 Former Lt. Governor Art Neu dies]</ref> *[[Tihomir Novakov]], 85, fisikawan AS kalairan Serbia.<ref>[http://eetd.lbl.gov/news/article/59381/tihomir-novakov-1929-2015 Tihomir Novakov, 1929-2015]</ref> *[[István Pásztor (ulah ragawan)|István Pásztor]], 89, ulah ragawan Honggari.<ref>[http://mksz.sport.hu/mksz-informaciok/mksz-hirek-kozlemenyek/707-elhunyt-pasztor-istvan-1926-2015 Elhunyt Pásztor István (1926-2015)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150105222923/http://mksz.sport.hu/mksz-informaciok/mksz-hirek-kozlemenyek/707-elhunyt-pasztor-istvan-1926-2015 |date=2015-01-05 }} {{hu icon}}</ref> *[[Arpád Račko]], 84, seniman patung Slowak.<ref>[http://www.topky.sk/cl/10/1448053/Navzdy-nas-opustil-Arpad-Racko84Vyznamny-kosicky-sochar--autor-slavneho-Maratonca-mieru Navždy nás opustil Arpád Račko (†84) Významný košický sochár, autor slávneho Maratónca mieru] {{sk icon}}</ref> *[[Vincent Cartledge Reddish]], 86, ahli astronomi Sekotlan, [[Astronomer Royal for Scotland]] (1975–1980).<ref>[http://www.scotsman.com/news/obituaries/obituary-prof-vincent-reddish-obe-1-3662879?WT.mc_id=Outbrain_text&obref Obituary Prof Vincent Reddish OBE]</ref> *[[Kristian Sundtoft]], 77, pulitikus Nurwègen.<ref>[https://www.stortinget.no/no/Representanter-og-komiteer/Representantene/Representantfordeling/Representant/?perid=KRS&tab=Biography Sundtoft, Kristian ( 1937-2015 )] {{no icon}}</ref> === 3 === *[[Jamal Uddin Ahmad]], 85, pulitikus Bangladèsh, Wakil Nayakotama (1977–1982).<ref>[http://bdnews24.com/bangladesh/2015/01/04/former-deputy-prime-minister-jamal-uddin-ahmad-dies Former deputy prime minister Jamal Uddin Ahmad dies]</ref> *[[Daniel Albright]], 69, tokoh akadèmis AS.<ref>[http://www.thecrimson.com/article/2015/1/10/daniel-albright-obituary/ Albright Remembered as Whimsical English and Music Teacher]</ref> *[[Martin Anderson (ahli ékonomi)|Martin Anderson]], 78, ahli ékonomi Amérika lan panaséhat pulitik.<ref>[http://www.nytimes.com/2015/01/06/business/martin-anderson-adviser-to-ronald-reagan-dies-at-78.html?_r=0 Martin Anderson, White House Adviser to Reagan, Dies at 78]</ref> *[[Adunni Bankole]], 55, pangusaha wanita Nigéria.<ref>{{Cite web |url=http://www.thisdaylive.com/articles/society-lady-adunni-bankole-is-dead/198329/ |title=Society Lady, Adunni Bankole, is Dead |access-date=2015-11-02 |archive-date=2015-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150119000525/http://www.thisdaylive.com/articles/society-lady-adunni-bankole-is-dead/198329/ |url-status=dead }}</ref> *[[Edward Brooke]], 95, pulitikus kulit ireng AS, anggota [[United States Senate|U.S. Senate]] saka [[Massachusetts]] (1967–1979).<ref>[http://www.washingtonpost.com/politics/edward-w-brooke-first-african-american-elected-to-the-us-senate-dies-at-95/2015/01/03/cdabb80a-938b-11e4-ba53-a477d66580ed_story.html Edward W. Brooke, first African American popularly elected to U.S. Senate, dies at 95]</ref> *[[Bryan Caldwell]], 54, juru main bal-balan Amérika ([[Tennessee Titans|Houston Oilers]]), Hodgkin's lymphoma.<ref>[http://www.azcentral.com/story/sports/college/asu/2015/01/03/asu-football-bryan-caldwell/21242607/ Former ASU defensive lineman Bryan Caldwell dies at 54]</ref> *[[Paulinus Costa]], 78, rohaniawan Katulik Roma Bangladèsh, Biskop Agung [[Dhaka]] (2005–2011), serangan jantung.<ref>[http://en.radiovaticana.va/news/2015/01/05/retired_dhaka_archbishop_paulinus_costa_passes_away/1117026 Retired Dhaka Archbishop Paulinus Costa passes away]</ref> *[[Maher Hathout]], 79, pamimpin Kaum Muslim AS katurunan Mesir, kanker.<ref>[http://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-maher-hathout-20150104-story.html Dr. Maher Hathout, Muslim advocate for interfaith peace, dies at 79]</ref> *[[Bill Jessup]], 85, juru main bal-balan gagrag Amérika ([[San Francisco 49ers]]).<ref>[http://www.presstelegram.com/obituaries/20150117/bill-jessup-long-beach-football-great-and-nfl-player-dies-at-85 Bill Jessup, Long Beach football great and NFL player, dies at 85]</ref> *[[Rueben Philip Job]], 86, rohaniawan Métodis Manunggal Amérika (''American United Methodist''), Biskop Iowa, ''Episcopal Area'' (1984–1992).<ref>[http://www.emk.de/meldungen-2015/bischof-rueben-p-job-gestorben.html Bischof Rueben P. Job gestorben] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150113022249/http://www.emk.de/meldungen-2015/bischof-rueben-p-job-gestorben.html |date=2015-01-13 }} {{de icon}}</ref> *[[Muath al-Kasasbeh]], 26, juru anggegana Yordania lan sanderawan [[ISIS]], kaobong urip-urip.<ref>{{Cite web |url=http://www.washingtontimes.com/news/2015/feb/3/jordan-juru |title=anggegana-burned-alive-isis-video/ Jordan juru anggegana burned alive in ISIS video |access-date=2016-03-21 |archive-date=2020-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925070015/https://www.washingtontimes.com/news/2015/feb/3/jordan-juru/ |url-status=dead }}</ref> *[[Olga Knyazeva]], 60, juru main anggar Ruslan, jawara Olimpiade 1976.<ref>[http://www.tatar-inform.ru/news/2015/01/03/436930/ Ушла из жизни лучшая рапиристка мира-1975 Ольга Князева] {{ru icon}}</ref> *[[Kurt Kuch]], 42, jurnalis Ostenrik, kanker paru-paru.<ref>[http://www.profil.at/articles/1501/983/378792/news-journalist-kurt-kuch-lungenkrebs "News"-Journalist Kurt Kuch an Lungenkrebs gestorben] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150103205642/http://www.profil.at/articles/1501/983/378792/news-journalist-kurt-kuch-lungenkrebs |date=2015-01-03 }} {{de icon}}</ref> *[[Bernice Madigan]], 115, [[supercentenarian]] AS, wong kaping lima tuwa dhéwé sadonya.<ref>[http://www.iberkshires.com/story/48218/Bernice-Madigan-State-s-Oldest-Citizen-Dies-at-115.html Bernice Madigan, State's Oldest Citizen, Dies at 115]</ref> *[[Willy Ovesen]], 90, pagawé nagari Nurwègen.<ref>[http://www.aftenposten.no/dodsfall/Nekrolog-Willy-Ovesen-7857866.html Nekrolog Willy Ovesen] {{no icon}}</ref> * [[Viktor Prudnikov]], 75, Jèndral Angkatan Udara Ruslan.<ref>[http://ria.ru/defense_safety/20150103/1041294848.html Прощание с последним главкомом войск ПВО Прудниковым пройдет 6 января]</ref> *[[Terence Ranger]], 85, sajarawan Britania.<ref>[http://www.theguardian.com/books/2015/jan/18/terrance-ranger-obituary Terence Ranger obituary]</ref> *[[Denny Sakrie]], 51, kritikus musik Indonésia lan panyiar radio.<ref>[http://www.thejakartapost.com/news/2015/01/03/legendary-music-critic-denny-sakrie-passes-away-51.html Legendary music critic Denny Sakrie passes away at 51]</ref> *[[Allie Sherman]], 91, juru main bal-balan gagrak Amérika ([[Philadelphia Eagles]]) lan palatih [[New York Giants]]).<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/nytimes/obituary.aspx?pid=173729688 Alex Sherman]</ref> *[[Jouko Törmänen]], 60, juru main ski Finlan, jawara Olimpiade Mangsa Atis 1980.<ref>[http://www.lapinkansa.fi/Kotimaa/1194951225612/artikkeli/olympiavoittaja+jouko+tormanen+on+kuollut.html Olympiavoittaja Jouko Törmänen on kuollut] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150103210822/http://www.lapinkansa.fi/Kotimaa/1194951225612/artikkeli/olympiavoittaja+jouko+tormanen+on+kuollut.html |date=2015-01-03 }} {{fi icon}}</ref> === 4 === *[[Chang Sung-hwan]], 94, jèndral lan diplomat Koréa Kidul, Sénapati Angkatan Udara Koréa (1962–1964).<ref>[https://www.koreatimes.co.kr/www/news/people/2015/01/178_171148.html Former Air Force chief of staff dies at 94]</ref> *[[Elisabetta Catalano]], 70, juru foto kagunan alus Italia.<ref>[http://www.rainews.it/dl/rainews/articoli/Addio-ad-Elisabetta-Catalano-fotografa-delle-star-800f4a33-7809-454b-8ff4-c29716ceaec5.html E' morta Elisabetta Catalano, la fotografa delle star] {{it icon}}</ref> *[[Pino Daniele]], 59, panyanyi lan panulis lagi Italia, serangan jantung.<ref>[http://slippedisc.com/2015/01/half-black-italian-star-is-dead-aged-59/ ‘Half-black’ Italian star is dead, aged 59]</ref> *[[Chitresh Das]], 70, panayub India, guru lan koréografer, aneurisme.<ref>[http://sfbay.ca/2015/01/04/pandit-chitresh-das-dies-at-70/ Pandit Chitresh Das dies at 70]</ref> *[[Al Delugach]], 89, wartawan AS, pamenang Bebungah Pulitzer, [[:w:mesothelioma]].<ref>[http://www.sfgate.com/news/article/Pulitzer-winning-investigative-reporter-Al-6002777.php Pulitzer-winning investigative reporter Al Delugach dies]</ref> *[[Lance Diamond]], 72, panyanyi AS.<ref>{{Cite web |url=http://www.wkbw.com/news/lance-diamond-dies |title=Lance Diamond dies |access-date=2015-11-04 |archive-date=2015-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150111233057/http://www.wkbw.com/news/lance-diamond-dies |url-status=dead }}</ref> *[[Jay Furman]], 72, pangusaha lan pambangun ''real estate'' AS, kanker.<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/nytimes/obituary.aspx?n=jay-furman&pid=173741107 Jay Furman: Obituary]</ref> *[[He Zhenliang]], 85, pulitikus lan diplomat Tiongkok.<ref>[http://sports.ifeng.com/a/20150104/42855534_0.shtml?_baidualading#_zbs_baidu_xk 中国奥委会名誉主席何振梁因病去世] {{zh icon}}</ref> *[[Gene Kemp]], 88, panulis buku bocah Britania (''[[The Turbulent Term of Tyke Tiler]]'').<ref>{{Cite web |url=http://www.westmidlandsnews.org.uk/news/obituary-tamworth-author-gene-kemp |title=Obituary: Tamworth Author Gene Kemp |access-date=2015-11-04 |archive-date=2015-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204121531/http://www.westmidlandsnews.org.uk/news/obituary-tamworth-author-gene-kemp |url-status=dead }}</ref> *[[Haroldo Lara]], 80, juru nglangi Olimpiade Brazilia (1952 lan 1956).<ref>[http://globoesporte.globo.com/sp/santos-e-regiao/natacao/noticia/2015/01/ex-nadador-olimpico-haroldo-de-melo-lara-morre-aos-80-anos.html Ex-nadador olímpico, Haroldo de Melo Lara morre aos 80 anos] {{pt icon}}</ref> *[[Azizullah Lodin]], +/-75, pulitikus Afganistan.<ref>[http://www.khaama.com/ex-afghan-anti-corruption-chief-passed-away-in-united-states-9206 Ex-Afghan anti-corruption chief passed away in United States]</ref> *[[Gasan Magomedov]], 20, juru main bal-balan Ruslan ([[FC Anzhi-2 Makhachkala|Anzhi-2]]), ditémbak.<ref>[http://www.theguardian.com/football/2015/jan/04/anzhi-makhachkala-gasan-magomedow-shot-killed-russia Anzhi Makhachkala footballer Gasan Magomedov shot and killed in Russia]</ref> *[[John McPhee (juru main bal-balan)|John McPhee]], 77, juru main bal-balan Sekotlan ([[Blackpool F.C.|Blackpool]], [[Motherwell F.C.|Motherwell]]).<ref>[http://www.blackpoolgazette.co.uk/sport/blackpool-fc/armfield-leads-tributes-to-pool-hero-john-mcphee-1-7033186 Armfield leads tributes to Pool hero John McPhee]</ref> *[[Stu Miller]], 87, juru main bisbol AS ([[San Francisco Giants]], [[Baltimore Orioles]]).<ref>[http://espn.go.com/mlb/story/_/id/12125102/former-san-francisco-giants-pitcher-stu-miller-dies-age-87 Former Giants pitcher Stu Miller dies]</ref> *[[Juan Isidro Moreno]], 90, pujangga Républik Dominika.<ref>[http://caribbeandigital.net/muere-juan-isidro-moreno-padre-de-guillermo-moreno/ Muere Juan Isidro Moreno, padre de Guillermo Moreno] {{es icon}}</ref> *[[Hasan Hazer Moshar]], 91, seniman Iran.<ref>{{Cite web |url=http://iranfrontpage.com/news/cultures/arts/2015/01/not-lose-life-life-lost/ |title=He did not lose his life, life lost him |access-date=2015-11-04 |archive-date=2015-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150114185246/http://iranfrontpage.com/news/cultures/arts/2015/01/not-lose-life-life-lost/ |url-status=dead }}</ref> *[[Jack Parr (basketball)|Jack Parr]], 78, juru main baskèt AS ([[Sacramento Kings|Cincinnati Royals]]).<ref>{{Cite web |url=http://www.salina.com/news/former-k-state-hoop-standout-jack-parr-dies-at/article_6a310aba-14ae-5489-9005-1308fe160e4e.html |title=Former K-State hoop standout, Jack Parr, dies at 78 |access-date=2015-11-04 |archive-date=2015-01-05 |archive-url=https://archive.is/20150105011237/http://www.salina.com/news/former-k-state-hoop-standout-jack-parr-dies-at/article_6a310aba-14ae-5489-9005-1308fe160e4e.html |url-status=dead }}</ref> *[[Natalino Pescarolo]], 85, rohaniawan Katulik Roma Italia, Biskop [[Fossano]] (1992–2005) lan Diocese saka Cuneo (1999–2005).<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bpesn.html Bishop Natalino Pescarolo]</ref> *[[Hank Peters]], 90, èksèkutif bisbol AS ([[Baltimore Orioles]]), komplikasi serangan setruk.<ref>[http://washington.cbslocal.com/2015/01/04/former-orioles-gm-hank-peters-dies/ Former Orioles GM Hank Peters Dies]</ref> *[[Ahuti Prasad]], 57, aktor India, kanker usus.<ref>[http://www.deccanchronicle.com/150104/entertainment-tollywood/article/telugu-actor-ahuti-prasad-passes-away Telugu actor Ahuti Prasad passes away at 57]</ref> *[[Ives Roqueta]], 78, panulis basa Occitan saka Prancis.<ref>[http://www.jornalet.com/nova/4542/es-mort-ives-roqueta Es mòrt Ives Roqueta] {{fr icon}}</ref> *[[Eli Sagan]], 87, produsèn klambi AS, panulis antropologi budaya lan salah sijiné [[Pratélan Musuh Nixon|Musuh Nixon]].<ref>[http://www.northjersey.com/obituaries/top-obituaries/eli-sagan-87-proud-nixon-enemy-1.1189356 Eli Sagan, 87, proud Nixon 'enemy']</ref> *[[Stuart Scott]], 49, wartawan ulah raga AS (''[[SportsCenter]]''), kanker usus buntu.<ref>[http://espn.go.com/espn/story/_/id/12118296/stuart-scott-espn-anchor-dies-age-49 Stuart Scott, ESPN anchor, dies of cancer at 49]</ref> *[[Michele Serros]], 48, panulis novèl lan pujangga AS, tumor ganas klanjer idu.<ref>[http://www.nbcnews.com/news/latino/michele-serros-who-wrote-about-bicultural-life-dies-n280126 Michele Serros, Who Wrote About Bicultural Life, Dies]</ref> *[[Upendra Trivedi]], 78, aktor India lan sutradarawan.<ref>[http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/gujarati-actor-upendra-trivedi-passes-away-pm-modi-condoles-death_1524562.html Gujarati actor Upendra Trivedi passes away, PM Modi condoles death]</ref> *[[Richard D. Veltri]], 79, pulitikus AS, anggota DPRD [[Connecticut]].<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/hartfordcourant/obituary.aspx?pid=173758214 Richard D. Veltri Ph.D.]</ref> *[[René Vautier]], 86, sutradara Prancis (''[[Avoir 20 ans dans les Aurès]]'').<ref>{{Cite web |url=http://www.expatica.com/fr/news/country-news/French-anti-colonial-firebrand-film-maker-Vautier-dies_444187.html |title=French anti-colonial firebrand film-maker Vautier dies |access-date=2015-11-04 |archive-date=2015-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104214516/http://www.expatica.com/fr/news/country-news/French-anti-colonial-firebrand-film-maker-Vautier-dies_444187.html |url-status=dead }}</ref> *[[Bernard Williams (producer)|Bernard Williams]], 72, produsèn filem Britania (''[[A Clockwork Orange (filem)|A Clockwork Orange]]'', ''[[Daredevil (filem)|Daredevil]]'', ''[[Flash Gordon (filem)|Flash Gordon]]''), kanker.<ref>[http://www.hollywoodreporter.com/news/bernard-williams-producer-a-clockwork-763125 Bernard Williams, Producer on 'A Clockwork Orange' and 'Ragtime,' Dies at 72]</ref> *[[Edmund Wnuk-Lipiński]], 70, tokoh akadémis Polen.<ref>[http://m.wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,117915,17209160,Prof__Edmund_Wnuk_Lipinski_nie_zyje.html Prof. Edmund Wnuk-Lipiński nie żyje] {{pl icon}}</ref> *[[János Zsombolyai]], 75, ahli filem Honggari, sutradara lan panulis skénario.<ref>[http://dailynewshungary.com/film-director-janos-zsombolyai-dies-at-75/ Film director Janos Zsombolyai dies at 75]</ref> ===5=== *[[Joy Ali]], 36, juru main tinju kelas tengah Fiji.<ref>[http://www.fijitimes.com/story.aspx?id=290923 Joy Ali passes away]</ref> *[[Jean-Pierre Beltoise]], 77, pambalap [[Formula One]] saka Prancis, pamenang [[1972 Monaco Grand Prix]], serangan setruk.<ref>{{Cite web |url=http://www.euronews.com/sport/2868716-french-f1-winner-beltoise-dies-at-77/ |title=French F1 winner Beltoise dies at 77 |access-date=2015-11-05 |archive-date=2015-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150107113520/http://www.euronews.com/sport/2868716-french-f1-winner-beltoise-dies-at-77/ |url-status=dead }}</ref> *[[Al Bendich]], 85, sarjana kukum AS, aktivis HAM.<ref>[http://www.nytimes.com/2015/01/14/us/al-bendich-defender-of-howl-and-lenny-bruces-comedy-is-dead-at-85.html?_r=0 Al Bendich, Defender of ‘Howl’ and Lenny Bruce’s Comedy, Is Dead at 85]</ref> *[[Khan Bonfils]], 42, aktor Inggris (''[[Star Wars Episode I: The Phantom Menace]]'', ''[[Batman Begins]]'', ''[[Skyfall]]'').<ref>[http://www.standard.co.uk/news/london/former-star-wars-actor-collapses-and-dies-during-rehearsal-for-dantes-inferno-9961551.html Former Star Wars actor collapses and dies during rehearsal for Dante's Inferno in London]</ref> *[[Jim Burton (ice hockey)|Jim Burton]], 53, juru main hoki ès Kanadha ([[Hershey Bears]]) lan palatih, serangan jantung.<ref>{{Cite web |url=http://www.wjbf.com/story/27773906/former-augusta-lynx-coach-passes-away |title=Former Augusta Lynx Coach Passes Away |access-date=2015-11-05 |archive-date=2015-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109133156/http://www.wjbf.com/story/27773906/former-augusta-lynx-coach-passes-away |url-status=dead }}</ref> *[[Jack Calmes]], 71, pancipta AS, èksèkutif lan juru main musik.<ref>[http://livedesignonline.com/business-people-news/memoriam-jack-calmes-1943-2015 In Memoriam Jack Calmes (1943-2015)]</ref> *[[Eylül Cansın]], 24, wanita transgender Turki, nglalu mawa mencolot saka kreteg.<ref>{{Cite web |url=http://planettransgender.com/turkish-transgender-woman-commits-suicide-i-could-not-did-not-allow/ |title=Turkish transgender woman commits suicide |access-date=2015-11-05 |archive-date=2016-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160220052717/http://planettransgender.com/turkish-transgender-woman-commits-suicide-i-could-not-did-not-allow/ |url-status=dead }}</ref> *[[Bobby Carter]], 75, pulitikus AS, anggota Sénat [[Tennessee]] (1995–2002).<ref>{{Cite web |url=http://www.wbbjtv.com/news/local/Former-state-senator-Bobby-Carter-dies-287532381.html |title=Former state senator, Jackson businessman Bobby Carter dies at 75 |access-date=2015-11-05 |archive-date=2015-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150105213930/http://www.wbbjtv.com/news/local/Former-state-senator-Bobby-Carter-dies-287532381.html |url-status=dead }}</ref> *[[William R. Catton, Jr.]], 88, ahli sosiologi lingkungan urip AS.<ref>[http://www.peakoilindia.org/2015/02/06/obit-william-r-catton-jr-jan-15-1926-jan-5-2015/ Obituary William R. Catton Jr. (Jan 15, 1926 – Jan 5, 2015)]</ref> *[[Arthur E. Chase]], 84, pulitikus AS, anggota Sénat [[Massachusetts]] (1991–1995).<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/yadkinripple/obituary.aspx?pid=173738987 Arthur Chase]</ref> *[[Albert Firth]], 77, juru main liga rugby Inggris ([[Wakefield Trinity Wildcats|Wakefield Trinity]]).<ref>{{Cite web |url=http://www.wakefieldexpress.co.uk/news/local-news/tributes-flood-in-for-wakefield-trinity-legend-albert-budgie-firth-1-7036247 |title=Tributes flood in for Wakefield Trinity legend Albert ‘Budgie’ Firth |access-date=2015-11-05 |archive-date=2015-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150106233941/http://www.wakefieldexpress.co.uk/news/local-news/tributes-flood-in-for-wakefield-trinity-legend-albert-budgie-firth-1-7036247 |url-status=dead }}</ref> *[[Antonio Fuertes]], 85, juru main bal-balan Spanyol ([[Valencia CF|Valencia]], [[Elche CF|Elche]]).<ref>[http://www.elmundo.es/comunidad-valenciana/2015/01/05/54aac38522601db4148b457a.html Fallece Antonio Fuertes, ex futbolista de Valencia y Elche] {{es icon}}</ref> *[[Vadim Glovatsky]], 45, juru main hoki ès Kazakhstan ([[Metallurg Magnitogorsk]]).<ref>[http://www.ntv.ru/sport/1283778/ Скоропостижно скончался бывший защитник хоккейной сборной России] {{ru icon}}</ref> *[[Joe Haines (pulitikus)|Joe Haines]], 91, pulitikus AS, anggota DPRD [[Ohio]] (1981–1999).<ref>[http://www.daytondailynews.com/news/news/local-govt-politics/former-state-lawmaker-greene-county-commissioner-d/njh6z/ Former state lawmaker, Greene County commissioner dies]</ref> *[[Ken Hale (juru main bal-balan)|Ken Hale]], 75, juru main bal-balan Inggris lan manajer.<ref>[http://www.ccfpa.co.uk/?p=13622 Ken Hale RIP (18/09/1939–05/01/2015)]</ref> *[[Niels Hansen (diplomat)|Niels Hansen]], 90, diplomat Jerman.<ref>[http://www.israelnetz.com/nachrichten/detailansicht/aktuell/frueherer-botschafter-niels-hansen-gestorben-90628/ Früherer Botschafter Niels Hansen gestorben] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151226052032/http://www.israelnetz.com/nachrichten/detailansicht/aktuell/frueherer-botschafter-niels-hansen-gestorben-90628/ |date=2015-12-26 }} {{de icon}}</ref> *[[Milton Hebald]], 97, panatah AS.<ref>{{Cite web |url=http://touch.latimes.com/#section/-1/article/p2p-82477077/ |title=Milton Hebald, creator of prominent public sculptures, dies at 97 |access-date=2012-10-06 |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20121006015957/http://touch.latimes.com/#section/-1/article/p2p-82477077/ |archive-date=2012-10-06 |url-status=dead}}</ref> *[[Dan Held]], 53, juru main hoki ès Kanadha.<ref>[http://sc-bietigheim.de/de/news/nachrichten/getarticle/detail/nachruf-an-einen-lieben-trainer-und-freund/ Nachruf an einen lieben Trainer und Freund] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150116105942/http://sc-bietigheim.de/de/news/nachrichten/getarticle/detail/nachruf-an-einen-lieben-trainer-und-freund/ |date=2015-01-16 }} {{de icon}}</ref> *[[Martin Joseph (pulitikus)|Martin Joseph]], 65, pulitikus Trinidad, Mantri Katentreman Nasional (2003–2010), tiwas klelep.<ref>[http://latino.foxnews.com/latino/politics/2015/01/05/trinidadian-former-cabinet-minister-dies-in-swimming-accident/ Trinidadian former Cabinet minister dies in swimming accident]</ref> *[[Mustafa Kamal (kakim)|Mustafa Kamal]], 79, kakim Bangladèsh, Pasirah Mahkamah Agung (1999), lelara jantung.<ref>[http://bdnews24.com/bangladesh/2015/01/05/former-chief-justice-mustafa-kamal-passes-away Former Chief Justice Mustafa Kamal passes away]</ref> *[[Earl MacNaughton]], 95, fisikawan Kanadha.<ref>{{Cite web |url=http://www.guelphmercury.com/news-story/5247123-guelph-academic-recalled-as-key-u-of-g-builder-and-supportive-dad-of-ontario-s-education-minister/ |title=Guelph academic recalled as key U of G builder and supportive dad of Ontario’s education minister |access-date=2015-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150721062813/http://www.guelphmercury.com/news-story/5247123-guelph-academic-recalled-as-key-u-of-g-builder-and-supportive-dad-of-ontario-s-education-minister/ |archive-date=2015-07-21 |url-status=dead}}</ref> *[[Alfons Peeters]], 71, juru main bal-balan Bèlgia.<ref>[http://www.inmemoriam.be/nl/2015-01-05/alfons-peeters/# De heer Alfons Peeters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210121010410/https://www.inmemoriam.be/nl/2015-01-05/alfons-peeters/ |date=2021-01-21 }} {{nl icon}}</ref> *[[King Sporty]], 71, Jamaican-American reggae musician.<ref>{{Cite web |url=http://www.jamaicaobserver.com/entertainment/KING-SPORTY-IS-DEAD_18183587 |title=King Sporty Is Dead |access-date=2015-11-05 |archive-date=2015-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150107132034/http://www.jamaicaobserver.com/entertainment/KING-SPORTY-IS-DEAD_18183587 |url-status=dead }}</ref> *[[Anthony Ledwith]], 81, ahli kimia Britania.<ref>[https://royalsociety.org/about-us/fellowship/notices-2015/ Professor Anthony Ledwith CBE FRS]</ref> *[[Bernard Joseph McLaughlin]], 102, rohaniawan Katulik saka AS, Biskop Bantuan [[Buffalo, New York|Buffalo]] (1968–1988).<ref>{{Cite web |url=http://wivb.com/2015/01/05/buffalo-bishop-mclaughlin-dies-at-102/ |title=Buffalo’s oldest living Bishop dies at 102 |access-date=2015-11-05 |archive-date=2015-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150106081514/http://wivb.com/2015/01/05/buffalo-bishop-mclaughlin-dies-at-102/ |url-status=dead }}</ref> *[[Harold Murphy (pulitikus)|Harold Murphy]], 74, pulitikus AS, anggota DPRD [[Illinois]], (1993&ndash;2003).<ref>[http://legacy.suntimes.com/obituaries/chicagosuntimes/obituary.aspx?page=lifestory&pid=173768763 Harold Murphy Obituary]</ref> *[[Ganesh Patro]], 69, panulis India, kanker.<ref>[http://www.deccanherald.com/content/451680/telugu-writer-ganesh-patro-dead.html Telugu writer Ganesh Patro dead]</ref> *[[Joan Peters]], 78, panulis AS (''[[From Time Immemorial]]''), komplikasi setruk.<ref>[http://www.chicagotribune.com/news/obituaries/ct-joan-caro-obituary-met-20150107-story.html Joan Caro, author of controversial book on Israèl, dies at 78]</ref> *[[Geoff Truett]], 79, juru main bal-balan Inggris ([[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]]).<ref>[http://www.croydonadvertiser.co.uk/Tributes-paid-Crystal-Palace-winger/story-25853135-detail/story.html⋅Tributes paid to former Crystal Palace winger]{{Pranala mati|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === 6 === *[[Anton Amann]], 58, ahli kimia Ostenrik.<ref>{{Cite web |url=http://traueranzeigen.tt.com/traueranzeige/2101895-univ-prof-dr-anton-amann.html |title=Univ.-Prof. Dr. Anton Amann |access-date=2015-11-05 |archive-date=2015-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151226075059/http://traueranzeigen.tt.com/traueranzeige/2101895-univ-prof-dr-anton-amann.html |url-status=dead }}</ref> *[[Else M. Barth]], 86, filsuf Nurwègen.<ref>[http://www.aftenposten.no/dodsfall/Nekrolog-Else-Margarete-Barth-7865796.html Nekrolog Else Margarete Barth] {{no icon}}</ref> *[[Vlastimil Bubník]], 83, juru main hoki ès lan bal-balan Céko, pamenang medali prunggu Olimpiade (1964).<ref>[http://hokej.idnes.cz/vlastimil-bubnik-umrti-hokej-djg-/reprezentace.aspx?c=A150106_095854_reprezentace_mne Zemřel slavný hokejista Vlastimil Bubník. S Brnem získal 11 titulů] {{cs icon}}</ref> *[[Buffalo Tiger]], 94, pulitikus AS, pasirah Suku Indian Miccosukee ing Florida (1962–1985).<ref>{{Cite web |url=http://www.palmbeachpost.com/news/news/state-regional/former-miccosukee-chief-who-met-with-castro-dies/njhnR/ |title=Former Miccosukee chief who met with Castro dies |access-date=2015-11-05 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924140657/http://www.palmbeachpost.com/news/news/state-regional/former-miccosukee-chief-who-met-with-castro-dies/njhnR/ |url-status=dead }}</ref> *[[Joseph Djida]], 69, rohaniawan Katulik Roma ing Kamerun, Biskop [[Ngaoundéré]] (wiwit 2000).<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bdjida.html Bishop Joseph Djida]</ref> *[[Johannes de Villiers Graaff]], 86, ahli ékonomi Afrika Kidul.<ref>[https://www.wegotads.co.za/Deaths/listings/12/JOHANNES+DE+VILLIERS+GRAAFF+Feb+19+1928+Jan+6+2015/details/1265370.htm Johannes de Villiers Graaff]</ref> *[[Lawrence Gushee]], 83, ahli musik AS.<ref>[http://www.news-gazette.com/obituaries/2015-01-08/lawrence-gushee.html Lawrence Gushee]</ref> *[[Francesca Hilton]], 67, aktris AS lan tokoh sosial, setruk.<ref>[http://www.latimes.com/local/lanow/la-me-ln-francesca-gabor-hilton-dead-20150106-story.html Francesca Hilton, daughter of Zsa Zsa Gabor and Conrad Hilton, dies at 67]</ref> *[[Ron Hovey]], 82, juru main bal-balan gagrag Australia ([[Geelong Football Club|Geelong]]).<ref>[http://www.heraldsun.com.au/sport/afl/geelong-mourns-death-of-ron-hovey-former-dual-premiership-player-and-president/story-fni5f6yf-1227176811917?nk=221b413b7c471960f2f21c1d38f70bc5 Geelong mourns death of Ron Hovey, former dual premiership player and president]</ref> *[[Arthur Jackson (ulah ragawan témbak)|Arthur Jackson]], 96, ulah ragawan témbak AS.<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/concordmonitor/obituary.aspx?pid=173762815 Arthur C. Jackson (1918 - 2015)]</ref> *[[Basil John Mason|Sir Basil John Mason]], 91, juru pangramal hawa Britania.<ref>{{Cite web |url=http://www.rmets.org/death-sir-john-mason |title=Death of Sir John Mason |access-date=2015-11-05 |archive-date=2015-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150112072303/http://www.rmets.org/death-sir-john-mason |url-status=dead }}</ref> *[[George H. McKee]], 91, Lètnan Jèndral Angkatan Udara AS.<ref>{{Cite web |url=http://obits.dignitymemorial.com/dignity-memorial/obituary.aspx?n=George-McKee&lc=1144&pid=173777381&mid=6270268 |title=In Memory of George H. McKee April 28, 1923 - January 6, 2015 |access-date=November 5, 2015 |archive-date=February 2, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150202225938/http://obits.dignitymemorial.com/dignity-memorial/obituary.aspx?n=George-McKee&lc=1144&pid=173777381&mid=6270268 |url-status=dead }}</ref> *[[Lance Percival]], 81, aktor Britania (''[[That Was the Week That Was]]'', ''[[The Beatles (TV series)|The Beatles]]'') lan panyanyi ("[[Shame & Scandal|Shame and Scandal in the Family]]").<ref>{{Cite web |url=http://announcements.telegraph.co.uk/deaths/185934/percival |title=Percival |access-date=2015-11-05 |archive-date=2015-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109224318/http://announcements.telegraph.co.uk/deaths/185934/percival |url-status=dead }}</ref> *[[Gilberto Perez]], profèsor ngèlmu filem AS kalairan Kuba.<ref>{{Cite web |url=https://www.sarahlawrence.edu/gilberto-perez/ |title=Gilberto Perez |access-date=2015-11-05 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095115/https://www.sarahlawrence.edu/gilberto-perez/ |url-status=dead }}</ref> *[[Sanford E. Reisenbach]], 82, èksèkutif marketing ([[Warner Bros.]]).<ref>[http://www.hollywoodreporter.com/news/sandy-reisenbach-dead-warner-bros-761604 Sandy Reisenbach, Former Warner Bros. Marketing and Advertising Exec, Dies at 82]</ref> *[[Patricia Roppel]], 76, sajarawan AS lan guru, spésialisasi ing sajarah [[Southeast Alaska]], kanker.<ref>{{Cite web |url=http://www.ktoo.org/2015/01/09/alaska-historian-dies-cancer/ |title=Alaska historian dies of cancer |access-date=2015-11-05 |archive-date=2015-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206211250/http://www.ktoo.org/2015/01/09/alaska-historian-dies-cancer/ |url-status=dead }}</ref> *[[Thunder Rumble]], 26, jaran misuwur AS, komplikasi kolik.<ref>[http://www.saratogian.com/sports/20150107/new-york-bred-1992-travers-winner-thunder-rumble-dies New York-bred 1992 Travers winner Thunder Rumble dies]</ref> *[[Alexandru Segal]], 67, ahli ékonomi Brazilia kalairan Rumania lan juru main catur.<ref>[http://www.saturnov.com/artigos/354-falecimento-do-mestre-alexandru-segal Falecimento do mestre Alexandru Segal] {{pt icon}}</ref> === 7 === *[[Subhas Anandan]], 67, pangacara Singapura kalairan India, gagal jantung.<ref>[http://www.businesstimes.com.sg/government-economy/update-veteran-criminal-lawyer-subhas-anandan-dies Veteran criminal lawyer Subhas Anandan dies]</ref> *[[José Arias]], 92, juru main ski alpin Spanyol sajeroning Olimpiade (Olimpiade Mangsa Atis 1948).<ref>[http://www.marca.com/2015/01/08/mas_deportes/nieve/1420748483.html Fallece Pepe Arias, decano de los olímpicos españoles] {{es icon}}</ref> *[[Ricardo Bueno Fernández]], 74, pulitikus Spanyol, anggota Sénat Spanyol (1977–1979, 1993–2000) lan Konggrès Para Wakil (2000–2004).<ref>[http://www.eldiariomontanes.es/torrelavega-besaya/201501/07/fallece-ricardo-bueno-historico-20150107151847.html Fallece Ricardo Bueno, histórico político de Torrelavega] {{es icon}}</ref> *[[Gilbert Finn]], 94, pangusaha Kanadha, Lètnan Gubernur [[New Brunswick]] (1987–1994).<ref>{{Cite web |url=http://metronews.ca/news/canada/1255467/former-new-brunswick-lieutenant-governor-dies/ |title=Former New Brunswick lieutenant-governor dies |access-date=2015-11-06 |archive-date=2015-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108175220/http://metronews.ca/news/canada/1255467/former-new-brunswick-lieutenant-governor-dies/ |url-status=dead }}</ref> *[[Michael Fisher (lawyer)|Michael Fisher]], 68, pangacara Britania Raya, kanker.<ref>[http://www.theguardian.com/law/2015/jan/28/michael-fisher Michael Fisher obituary]</ref> *[[Tadeusz Konwicki]], 88, panulis lan prodhuser filem Polen.<ref>[http://www.theguardian.com/books/2015/jan/21/tadeusz-konwicki Tadeusz Konwicki obituary]</ref> *[[Mompati Merafhe]], 78, Jèndral lan pulitikus Botswana, Wakil Présidèn (2008–2012).<ref>{{Cite web |url=http://allafrica.com/stories/201501070733.html |title=Botswana: General Merafhe Passes On |access-date=2015-11-06 |archive-date=2015-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150109085533/http://allafrica.com/stories/201501070733.html |url-status=dead }}</ref> *[[Arch A. Moore, Jr.]], 91, pulitikus AS, Gubernur [[Virginia Kulon]] (1969–1977, 1985–1989).<ref>{{Cite web |url=http://www.wowktv.com/story/27787290/former-wv-gov-arch-moore-dies-at-age-91 |title=Former WV Gov. Arch Moore dies at age 91 |access-date=2015-11-06 |archive-date=2015-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150111033033/http://www.wowktv.com/story/27787290/former-wv-gov-arch-moore-dies-at-age-91 |url-status=dead }}</ref> *[[J. P. Parisé]], 73, juru main hoki ès Kanadha ([[Minnesota North Stars]]), kanker paru-paru.<ref>{{Cite web |url=http://www.startribune.com/sports/wild/287918141.html |title=Former North Star J.P. Parise dies at 73 |access-date=2015-11-06 |archive-date=2015-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150117120805/http://www.startribune.com/sports/wild/287918141.html |url-status=dead }}</ref> *[[Jethro Pugh]], 70, juru main bal-balan gagrag Amérikah Sarékat ([[Dallas Cowboys]]).<ref>[http://cowboysblog.dallasnews.com/2015/01/former-dallas-cowboys-defensive-lineman-jethro-pugh-passes-away.html/ Former Dallas Cowboys defensive lineman, ‘Ice Bowl’ participant Jethro Pugh dies]</ref> *[[Archie Radebe]], 55, juru main bal-balan Afrika Kidul ([[AmaZulu F.C.|AmaZulu]]) lan palatih.<ref>{{Cite web |url=http://www.kickoff.com/news/51708/former-amazulu-striker-archie-juluka-radebe-has-died |title=Juluka passes on |access-date=2015-11-06 |archive-date=2015-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150115230456/http://www.kickoff.com/news/51708/former-amazulu-striker-archie-juluka-radebe-has-died |url-status=dead }}</ref> *[[B. S. Abdur Rahman]], 87, pangusaha India lan tokoh filantropi ([[Universitas B. S. Abdur Rahman]]).<ref>[http://www.thehindu.com/news/cities/chennai/bs-abdur-rahman-passes-away/article6765817.ece?homepage=true B.S. Abdur Rahman passes away]</ref> *[[Tim Roberts]], 38, juru main gulan profèsional AS ([[World Wrestling Council|WWC]], [[New Wrestling Stars|NWS]], [[ECW (WWE)|ECW]]).<ref>[http://www.wrestlinginc.com/wi/news/2015/0107/588303/the-zombie-from-wwe-ecw-on-sci-fi-passes-away/ The Zombie From WWE's ECW Passes Away]</ref> *[[David Rolfe (juru nglangi)|David Rolfe]], 50, juru nglangi Paralimpik Australia, komplikasi operasi jantung.<ref>{{Cite web |url=http://www.parasport-news.com/australian-paralympic-swimmer-david-rolfe-dies/5013/ |title=Australian Paralympic swimmer David Rolfe dies |access-date=2015-11-06 |archive-date=2015-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150118035028/http://www.parasport-news.com/australian-paralympic-swimmer-david-rolfe-dies/5013/ |url-status=dead }}</ref> *[[Julio Scherer García]], 88, wartawan Mèksiko, syok sèptik.<ref>[http://www.washingtonpost.com/world/the_americas/julio-scherer-garcia-journalist-and-irritant-of-politicians-dies-at-88/2015/01/07/a50ebb82-96a0-11e4-8005-1924ede3e54a_story.html Julio Scherer García, journalist and irritant to politicians, dies at 88]</ref> *[[Herb Simpson (juru main bisbol)|Herb Simpson]], 94, juru main bisbol AS ([[Seattle Steelheads]]).<ref>{{Cite web |url=http://m.mlb.com/news/article/106037126/negro-leaguer-herb-simpson-passes-away |title=Negro Leaguer Herb Simpson passes away |access-date=2015-11-06 |archive-date=2015-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150110043810/http://m.mlb.com/news/article/106037126/negro-leaguer-herb-simpson-passes-away |url-status=dead }}</ref> *[[Rod Taylor]], 84, aktor Australia (''[[The Time Machine (filem 1960)|The Time Machine]]'', ''[[The Birds (filem)|The Birds]]''), serangan jantung.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/wires/aap/article-2902863/Australian-actor-Rod-Taylor-dies.html Australian actor Rod Taylor dies]</ref> *[[Nancy Thomas]], 96, prodhuser télévisi Britania (''[[Monitor (sérial TV Britania Raya)|Monitor]]'').<ref>[http://www.theguardian.com/médhia/2015/jan/15/nancy-thomas Nancy Thomas obituary]</ref> *Wong-wong Prancis wigati sing tiwas nalika prastawa [[Panémbakan Charlie Hebdo]]:<ref>[http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2015/01/07/97001-20150107FILWWW00188--charlie-hebdo-les-dessinateurs-cabu-charb-tignous-et-wolinski-sont-morts.php Charlie Hebdo : les dessinateurs Cabu, Charb, Tignous et Wolinski sont morts] {{fr icon}}</ref> **[[Cabu]], 76, kartunis **[[Elsa Cayat]], 54, ahli psikoanalisis lan kolumnis **[[Charb]], 47, karikaturis lan wartawan **[[Philippe Honoré (kartunis)|Philippe Honoré]], 73, kartunis **[[Bernard Maris]], 68, ahli ékonomi lan wartawan **[[Mustapha Ourrad]], 60, juru panata lan panyunting kalairan Aljazair **[[Tignous]], 57, kartunis **[[Georges Wolinski]], 80, kartunis === 8 === *[[William E. Boeing, Jr.]], 92, pangusaha Amérika, produsèn montor mabur.<ref>[http://www.bizjournals.com/seattle/blog/2015/01/william-boeing-jr-son-of-boeing-co-founder-dies-at.html William Boeing Jr., son of Boeing Co. founder, dies at age 92]</ref> *[[Andraé Crouch]], 72, panyanyi gospel AS.<ref>[http://www.latimes.com/entertainment/music/posts/la-et-ms-andrae-crouch-dies-20150108-story.html Grammy-winning gospel artist Andrae Crouch dies at 72]</ref> *[[Kep Enderby]], 88, pulitikus Australia lan kakim, anggota [[Parlemèn Australia]] (1970–1975), [[Mahkamah Agung]] [[New South Wales]] (1982–1992).<ref>[http://www.abc.net.au/news/2015-01-09/former-act-politician-kep-enderby-dies-aged-88/6007848 Former Whitlam minister Kep Enderby dies aged 88]</ref> *[[Patsy Garrett]], 93, aktris lan panyanyi AS (''[[Benji (filem 1974)|Benji]]'', ''[[Nanny and the Professor]]'', ''[[Room 222]]'').<ref>[http://variety.com/2015/tv/people-news/actress-patsy-garrett-dies-at-93-1201407386/ Actress Patsy Garrett Dies at 93]</ref> *[[Jean-Claude Gasigwa]], 31, juru main tènis Rwanda.<ref>[http://www.nation.co.ke/sports/tennis/Jean-Claude-Gasigwa-Death-Cercle-Sportif-Rwanda/-/442212/2582850/-/sg9eay/-/index.html Former Kenya Open champ Jean-Claude Gasigwa passes on]</ref> *[[Peter Hill (juru main bal-balan)|Peter Hill]], 83, juru main bal-bala Inggris ([[Coventry City F.C.|Coventry City]]).<ref>[http://www.coventrytelegraph.net/sport/sport-opinion/remembering-three-men-heart-1960s-8415389 Remembering three men at the heart of the 1960s' Sky Blues revolution]</ref> *[[Jenő Lasztovicza]], 53, pulitikus Honggari, anggota parlemèn Honggari (wiwit 1998).<ref>{{Cite web |url=http://hungarytoday.hu/cikk/rip-fidesz-mp-jeno-lasztovicza-dies-aged-53-99188 |title=RIP – Fidesz MP Jenő Lasztovicza dies aged 53 |access-date=2015-11-08 |archive-date=2015-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150108232455/http://hungarytoday.hu/cikk/rip-fidesz-mp-jeno-lasztovicza-dies-aged-53-99188 |url-status=dead }}</ref> *[[Curtis Lee]], 75, panyanyi AS ("[[Pretty Little Angel Eyes]]"), kanker.<ref>[http://www.yumasun.com/news/homebuilder-singer-curtis-lee-dies-at/article_b4d68540-9880-11e4-bfb6-7b8d034c7bde.html Homebuilder, singer Curtis Lee dies at 75]</ref> *[[Hubert Markl]], 76, ahli biologi Jerman.<ref>[https://royalsociety.org/about-us/fellowship/notices-2015/ Professor Hubert Simon Markl ForMemRS]</ref> *[[Ray McFall]], 88, sing nduwé klub wengi ([[The Cavern Club]]).<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-30725308 Cavern Club owner Ray McFall dies]</ref> *[[Roy McKie]], 93, panulis Amérikah Sarékat.<ref>[http://www.publishersweekly.com/pw/by-topic/childrens/childrens-authors/article/65852-obituary-roy-mckie.html Obituary Roy McKie]</ref> *[[Richard Meade]], 76, panunggang jaran Britania, juwara Olimpiade kaping telu, kanker.<ref>[http://www.bbc.co.uk/sport/0/wales/25666058 Obituary: Triple Olympic gold-medallist Richard Meade]</ref> *[[Leif Rantala]], 67, ahli basa Finlan.<ref>[http://yle.fi/uutiset/kuolan_niemimaan_tutkija_leif_rantala_on_kuollut/7727329 Kuolan niemimaan tutkija Leif Rantala on kuollut] {{fi icon}}</ref> *[[Erbey Satterfield]], 75, pulitikus AS, anggota DPRD [[Utah]].<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/saltlaketribune/obituary.aspx?pid=173802990 Erbey Leland Satterfield]</ref> *[[Egil Toreng]], 92, panyunting koran lan pulitikus Nurwègen.<ref>[http://www.glomdalen.no/Egil_Toreng_er_d_d-5-19-9484.html Egil Toreng er død] {{no icon}}</ref> *[[Nelson Townsend]], 73, palatih atlètik AS ([[Florida A&M Rattlers and Lady Rattlers|Florida A&M]]).<ref>[http://www.tallahassee.com/story/sports/2015/01/14/famus-nelson-townsends-funeral-draws-hundreds/21766039/ FAMU's Nelson Townsend's funeral draws hundreds]</ref> === 9 === *[[Angelo Anquilletti]], 71, juru main bal-balan Italia ([[A.C. Milan]], [[Tim nasional bal-balan Italia|tim nasional]]).<ref>[http://www.acmilan.com/it/news/breaking_news_show/71267 La Scomparsa, Anegelo Anquilletti: Il cordoglio del Milan] {{it icon}}</ref> *[[Jasodhara Bagchi]], 77, kritikus féminis India lan tokoh akadémi.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Jashodhara-Bagchi-passes-away/articleshow/45828419.cms Jashodhara Bagchi passes away]</ref> *[[Amedy Coulibaly]], 32, jihadi Prancis, ditémbak.<ref>[http://www.huffingtonpost.com/2015/01/09/amedy-coulibaly-paris-kosher-market_n_6444418.html Amedy Coulibaly, Paris Kosher Market Terrorist, Had History Of Ties To Violence]</ref> *[[Harry A. DeMaso]], 93, pulitikus AS, anggota sénat [[Michigan]] (1967–1986).<ref>[http://www.battlecreekenquirer.com/story/news/local/2015/01/12/harry-demaso-remembered-battle-creek-guy/21660523/ Harry DeMaso remembered as a 'Battle Creek guy']</ref> *[[Samuel Goldwyn, Jr.]], 88, prodhuser filem AS (''[[The Secret Life of Walter Mitty (filem 2013)|The Secret Life of Walter Mitty]]'', ''[[Master and Commander: The Far Side of the World]]''), gagal jantung.<ref>[http://variety.com/2015/film/news/samuel-goldwyn-jr-dies-at-88-1201399483/ Samuel Goldwyn Jr. Dies at 88]</ref> *[[Ah Chew Goo]], 96, juru main lan palatih baskèt AS ([[Hawaii Rainbow Warriors basketball|University of Hawaii]]).<ref>[http://obits.staradvertiser.com/2015/02/05/ah-chew-goo/ Ah Chew Goo]</ref> *[[Michel Jeury]], 80, panulis fiksi ngèlmiah Prancis.<ref>{{Cite web |url=http://scifiportal.eu/michel-jeury-a-great-european-sf-writer-1931-2015/ |title=Michel Jeury, A Great European SF writer : 1931-2015 |access-date=2015-11-08 |archive-date=2015-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206213042/http://scifiportal.eu/michel-jeury-a-great-european-sf-writer-1931-2015/ |url-status=dead }}</ref> *[[Robert V. Keeley]], 85, diplomat AS, Duta Agung AS kanggo [[Mauritius]] (1976–1978), [[Zimbabwé]] (1980–1984) lan [[Yunani]] (1985–1989), setruk.<ref>[http://www.washingtonpost.com/national/robert-v-keeley-outspoken-ambassador-dies-at-85/2015/01/10/f1da359e-984f-11e4-8005-1924ede3e54a_story.html Robert V. Keeley, outspoken ambassador, dies at 85]</ref> *[[Sarah Kemp]], 69, aktris Australia (''[[Sons and Daughters (sérial TV Australia)|Sons and Daughters]]''), kanker paru-paru.<ref>[http://www.tvtonight.com.au/2015/01/vale-sarah-kemp.html Vale: Sarah Kemp]</ref> *[[Chuck Locke]], 82, juru main bisbol AS ([[Baltimore Orioles]]).<ref>{{Cite web |url=http://www.mathisfuneralhomes.com/memsol.cgi?user_id=1496604 |title=In Memory of Charles E. Locke |access-date=2015-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206213251/http://www.mathisfuneralhomes.com/memsol.cgi?user_id=1496604 |archive-date=2015-02-06 |url-status=dead}}</ref> *[[Frans Molenaar]], 74, désainer klambi Walanda, komplikasi olèhé tiba.<ref>[http://www.dutchnews.nl/news/archives/2015/01/dutch-couturier-frans-molenaar-has-died-at-the-age-of-74.php/ Dutch couturier Frans Molenaar dies at the age of 74]</ref> *[[Józef Oleksy]], 68, pulitikus Polen, Nayakotama (1995–1996), kanker.<ref>[http://wiadomosci.onet.pl/kraj/jozef-oleksy-nie-zyje/v60pb Józef Oleksy nie żyje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150112215830/http://wiadomosci.onet.pl/kraj/jozef-oleksy-nie-zyje/v60pb |date=2015-01-12 }} {{pl icon}}</ref> *[[Bud Paxson]], 79, èksekutif AS, salah sawijining pangadeg [[Home Shopping Network]], pangadeg [[Pax TV]].<ref>[http://www.nytimes.com/2015/01/16/business/lowell-w-paxson-dies-at-79-started-home-shopping-network.html?_r=1 Lowell W. Paxson Dies at 79; Started Home Shopping Network]</ref> *[[Peder Pedersen (pambalap pit)|Peder Pedersen]], 69, pambalap pit Dènmark.<ref>[http://feltet.dk/nyheder/peder_pedersen_er_doed/ Peder Pedersen er død] {{dk icon}}</ref> *[[Abdul Rahman Ya'kub]], 87, pulitikus Malaysia, Mantri Utama Sarawak (1970–1981).<ref>[http://www.theborneopost.com/2015/01/09/tun-abdul-rahman-yakub-passes-away-at-87/ Tun Abdul Rahman Yakub passes away at 87]</ref> *[[Whitney Reed]], 82, juru main tènis AS.<ref>{{Cite web |url=http://www.norcal.usta.com/news/northern-california-tennis-great-whitney-reed-passes-away-at-82/ |title=Northern California Tennis Great Whitney Reed Passes Away at 82 |access-date=2015-11-08 |archive-date=2015-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150419140026/http://www.norcal.usta.com/news/northern-california-tennis-great-whitney-reed-passes-away-at-82/ |url-status=dead }}</ref> *[[James L. Reveal]], 73, ahli botani AS.<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/theithacajournal/obituary.aspx?n=james-l-reveal&pid=173824748&fhid=31206 James L. Reveal]</ref> *[[Robert Scott (author)|Robert Scott]], 73, panulis AS.<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/redding/obituary.aspx?n=Robert-Scott&pid=173827378 Robert Scott Obituary]</ref> *[[Bud Sherman]], 88, pulitikus Kanadha, anggota ''[[Legislative Assembly of Manitoba]]'' (1969–1984), [[House of Commons of Canada]]'' (DPR Kanadha, 1965–1968).<ref>[http://passages.winnipegfreepress.com/passage-details/id-220874/name-Louis_Sherman/min-run-date-1421042400/order-publish_date Louis Sherman]</ref> *[[Paul M. Starnes]], 80, pulitikus AS, anggota DPRD [[Tennessee]] (1972–1990).<ref>{{Cite web |url=http://www.wrcbtv.com/story/27815690/former-longtime-state-representative-paul-starnes-passes-away |title=Former longtime state representative Paul Starnes passes away |access-date=2015-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150116091932/http://www.wrcbtv.com/story/27815690/former-longtime-state-representative-paul-starnes-passes-away |archive-date=2015-01-16 |url-status=dead}}</ref> *[[Roy Tarpley]], 50, juru main baskèt AS ([[Dallas Mavericks]]).<ref>[http://probasketballtalk.nbcsports.com/2015/01/09/former-dallas-maverick-roy-tarpley-dies-at-age-50/ Former Dallas Maverick Roy Tarpley dies at age 50]</ref> *[[Christian Vanneque]], 65, ahli anggur lan pangurus rèstoran Prancis misuwur.<ref>{{Cite web |url=http://sip-bali.com/whos-the-boss/ |title=Christian Vanneque (1949 – 2015) |access-date=2015-11-08 |archive-date=2015-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150129183840/http://sip-bali.com/whos-the-boss/ |url-status=dead }}</ref> === 10 === *[[John Angus (pangudi hak bocah)|John Angus]], 66, Sélandia Anyar, pangudi hak bocak, ''Children's Commissioner'' (2009–2011).<ref>[http://www.radionz.co.nz/news/national/263617/tribute-paid-to-ex-children's-commissioner Tribute paid to ex-Children's Commissioner]</ref> *[[Jorgelina Aranda]], 72, modèl lan aktris Argèntina (''[[Il Gaucho]]'').<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0032986/ Jorgelina Aranda (I) (1942–2015)]</ref> *[[Robert Berner]], 79, ahli géologi lan géokimia AS.<ref>[http://news.yale.edu/2015/01/13/memoriam-robert-berner-giant-geology In memoriam: Robert Berner, a ‘giant of geology’]</ref> *[[Walter Berns]], 95, profèsor kukum konstitusi lan filsafat pulitik AS.<ref>[http://www.nationalreview.com/corner/396146/walter-berns-1919-2015-yuval-levin Walter Berns, 1919-2015]</ref> *[[Frans Bolweg]], 64, matrus lan palatih Walanda.<ref>[http://www.watersportverbond.nl/nieuws/2015/in-herinnering-frans-bolweg/ In herinnering Frans Bolweg] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150112002529/http://www.watersportverbond.nl/nieuws/2015/in-herinnering-frans-bolweg/ |date=2015-01-12 }} {{nl icon}}</ref> *[[Catherine Cando]], 19, kontèstan putri ayu Ékuador, cerebral edema.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-2911424/Stunning-beauty-queen-driven-death-liposuction-evil-bullying-doctors-family-Ecuador-claims.html Death by liposuction: Hunt for doctor who 'killed stunning beauty queen by pestering her to go under the knife' in Ecuador even though she was NOT fat]</ref> *[[Brian Clemens]], 83, panulis skénario Britania (''[[Dr. Jekyll and Sister Hyde]]'') lan prodhuser télévisi (''[[The Avengers (sérial TV)|The Avengers]]'', ''[[The Professionals (sérial TV)|The Professionals]]'').<ref>[http://www.bbc.com/news/uk-england-30775352 Avengers and Professionals writer Brian Clemens dies]</ref> *[[Abed Daoudieh]], pulitikus Yordania, Mantri Urusan Agama lan Awqaf (1984).<ref>{{Cite web |url=http://jordantimes.com/former-awqaf-minister-passes-away |title=Former awqaf minister passes away |access-date=2015-11-09 |archive-date=2015-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150113074048/http://jordantimes.com/former-awqaf-minister-passes-away |url-status=dead }}</ref> *[[George Dickerson]], 81, aktor AS (''[[Blue Velvet (filem)|Blue Velvet]]'', ''[[Hill Street Blues]]'').<ref>[http://www.hollywoodreporter.com/news/george-dickerson-dead-blue-velvet-764565 George Dickerson, Actor in David Lynch's 'Blue Velvet' Dies at 81]</ref> *[[James R. Dixon]], 86, ahli hèrpètologi AS<ref>[http://wfsc.tamu.edu/2015/01/16/memorial-service-for-dr-james-dixon/ Obituary James Dixon]</ref> *[[Tim Drummond]], 74, juru main bas AS ([[Bob Dylan]], [[Neil Young]]).<ref>[http://www.billboard.com/articles/news/6436533/tim-drummond-bassist-neil-young-csny-bob-dylan-dies-74 Tim Drummond, Bassist for Neil Young, CSNY, Dylan, Dies at 74]</ref> *[[Pierre-André Fournier]], 71, rohaniawan Katulik Roma Kanadha, Biskop Agung [[Rimouski]] (wiwit taun 2008).<ref>[http://catholic-hierarchy.org/bishop/bfourp.html Archbishop Pierre-André Fournier]</ref> *[[Elemér Hankiss]], 86, ahli sosiologi Honggari.<ref>[http://hvg.hu/itthon/20150110_Elhunyt_Hankiss_Elemer/ Meghalt Hankiss Elemér] {{hu icon}}</ref> *[[Maeve Hillery]], 91, fisikawan Irlandia.<ref>[http://www.independent.ie/irish-news/dr-maeve-hillery-wife-of-former-president-patrick-hillery-dies-aged-91-30900112.html Dr Maeve Hillery, the widow of former President Patrick Hillery, has died]</ref> *[[Jim Hogan (athlete)|Jim Hogan]], 81, pambalap jarak dawa Olimpiade Irlandia, jawara Éropa (1966).<ref>[http://www.irishtimes.com/sport/other-sports/former-olympian-jim-hogan-passes-away-1.2061945 Former Olympian Jim Hogan passes away]</ref> *[[Harry V. Jaffa]], 96, profèsor filsafat pulitik AS.<ref>[http://www.nationalreview.com/corner/396163/harry-jaffa-rip-yuval-levin Harry Jaffa, R.I.P.]</ref> *[[Annis Jensen]], 93, ahli sepatu rodha AS.<ref>[http://www.sfgate.com/bayarea/article/Roller-Derby-legend-Annis-Jensen-dies-at-93-6007358.php Roller Derby legend Annis Jensen dies at 93]</ref> *[[Frederik H. Kreuger]], 86, ngèlmuwan voltase dhuwur Walanda.<ref>[https://intranet.tudelft.nl/nl/ewi/nieuws/artikel/detail/profdrir-fh-fred-kreuger-overleden/ Prof.dr.ir. F.H. (Fred) Kreuger overleden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150721162620/https://intranet.tudelft.nl/nl/ewi/nieuws/artikel/detail/profdrir-fh-fred-kreuger-overleden/ |date=2015-07-21 }} {{nl icon}}</ref> *[[Junior Malanda]], 20, juru main bal-balan Bèlgiar ([[VfL Wolfsburg]], [[Tim nasional bal-balan Bèlgia ngisor 21 taun|tim nasional ngisor 21 taun]]), tabrakan lalul lintas.<ref>[http://www.theguardian.com/football/2015/jan/10/wolfsburg-junior-malanda-killed-car-accident Wolfsburg player Junior Malanda dies aged 20 after car accident in Germany]</ref> *[[Marko Marin (profèsor)|Marko Marin]], 84, dirèktur téater lan ahli kagunan Slowén.<ref>[https://www.rtvslo.si/kultura/drugo/umrl-je-profesor-na-agrft-ju-marko-marin/355557 Umrl je profesor na AGRFT-ju Marko Marin] {{sl icon}}</ref> *[[Slobodan Martinović]], 70, juru main catur Serbia.<ref>[http://www.chessdom.com/in-memoriam-gm-slobodan-martinovic/ In Memoriam GM Slobodan Martinović]</ref> *[[Roger Moyer]], 80, pulitikus AS, Wali Kutha [[Annapolis, Maryland]] (1965–1973), lelara Parkinson.<ref>{{Cite web |url=http://www.capitalgazette.com/news/ph-ac-cn-moyer-dies-0111-20150111,0,4367831,full.story |title=Roger 'Pip' Moyer dies: Former Annapolis mayor leaves rich legacy |access-date=2015-11-09 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402090946/http://www.capitalgazette.com/news/ph-ac-cn-moyer-dies-0111-20150111%2C0%2C4367831%2Cfull.story |url-status=dead }}</ref> *[[Yoko Nagae Ceschina]], 82, tokoh filantropi musik klasik Jepang.<ref>[http://slippedisc.com/2015/01/valery-gergiev-loses-a-major-patron/ Valery Gergiev loses a major patron]</ref> *[[Taylor Negron]], 57, aktor lan juru lawak AS (''[[Angels in the Outfield (filem taun 1994)|Angels in the Outfield]]'', ''[[Fast Times at Ridgemont High]]'', ''[[Bio-Dome]]''), kanker.<ref>[http://deadline.com/2015/01/taylor-negron-dead-57-after-long-battle-with-cancer-1201346798/ Taylor Negron, Comedian & Actor, Dead At 57 After Long Battle With Cancer]</ref> *[[Margit Nünke]], 84, paragawati Jerman, aktris lan ratu ayu.<ref>[http://www.filmdienst.de/filmdienst-inhaltsangabe/einzelansicht/margit-nuenke15-11-1930%E2%80%89%E2%80%93%E2%80%8910-1-2015-,211873.html Margit Nünke (15.11.1930 – 10.1.2015)]{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{de icon}}</ref> *[[George Probert]], 87, panyunting musik lan ahli musik jazz AS.<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/latimes/obituary.aspx?n=george-arthur-probert&pid=173870789#_ga=1.147511359.945379209.1370722832 George Arthur Probert Jr. Obituary]</ref> *[[Francesco Rosi]], 92, sutradara filem Italia (''[[The Mattei Affair]]'', ''[[Christ Stopped at Eboli (filem)|Christ Stopped at Eboli]]'', ''[[Salvatore Giuliano (filem)|Salvatore Giuliano]]'').<ref>[http://www.theguardian.com/film/2015/jan/11/francesco-rosi Francesco Rosi obituary]</ref> *[[Francis Simard]], 67, durjana lan tokoh révolusionèr lan aktivis Kanadha, aneurisme.<ref>[http://montrealgazette.com/news/local-news/former-flq-member-francis-simard-dies-at-67-according-to-a-report Former FLQ member Francis Simard dies at 67, according to a report]</ref> *[[Hans Stoiber]], 96, pujangga Ostenrik.<ref>[http://cdn.salzburg.com/nachrichten/fileadmin/php/snRubriken/snTrauer/images/hans_helmut_stoiber_968159-1.jpg Dr. Hans Helmut Stoiber] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150202002042/http://cdn.salzburg.com/nachrichten/fileadmin/php/snRubriken/snTrauer/images/hans_helmut_stoiber_968159-1.jpg |date=2015-02-02 }} {{de icon}}</ref> *[[Robert Stone (panulis)|Robert Stone]], 77, panulis AS (''[[Dog Soldiers (novèl)|Dog Soldiers]]''), lelara paru-paru buntet kronis.<ref>[http://www.jsonline.com/entertainment/national/novelist-robert-stone-known-for-dog-soldiers-dies-at-77f6526d06638a47d79bd9c4be41679e5a-288161401.html Novelist Robert Stone, known for 'Dog Soldiers' dies at 77]</ref> *[[Denis Tsygurov]], 43, juru main hoki ès profèsional Ruslan ([[Buffalo Sabres]], [[Los Angeles Kings]]).<ref>[http://itar-tass.com/sport/1689770 Хоккеист Денис Цыгуров, сын известного тренера Геннадия Цыгурова, умер в возрасте 43 лет] {{ru icon}}</ref> *[[Roger Wosahlo]], 67, juru main bal-balan Inggris ([[Peterborough United F.C.|Peterborough]]), kanker.<ref>[http://www.twtd.co.uk/ipswich-town-news/26567/former-blue-wosahlo-dies Former Blue Wosahlo Dies]</ref> === 11 === *[[Jenő Buzánszky]], 89, juru main bal-balan Honggari ([[Dorogi FC]], [[tim nasional bal-balan Honggari]]), jawara Olimpiade (1952), anggota pungkasan Tim Emas sing isih ngurip nganti tilar donya ing taun 2015 iki.<ref>{{Cite web |url=https://uk.news.yahoo.com/jeno-buzanszky-last-mighty-magyars-dies-89-205840093.html#Ig2id8X |title=Jeno Buzanszky, last of the Mighty Magyars, dies at 89 |access-date=2015-11-09 |archive-date=2015-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150112013320/https://uk.news.yahoo.com/jeno-buzanszky-last-mighty-magyars-dies-89-205840093.html#Ig2id8X |url-status=dead }}</ref> *[[Doriemus]], 24, jaran misuwur Sélandia Anyar, pamenang [[Melbourne Cup]] (1995), dieutanasi sawisé kacilakan.<ref>{{Cite web |url=https://www.racingnetwork.com.au/champion-stayer-doriemus-dies/tabid/83/newsid/23529/default.aspx |title=Champion stayer Doriemus dies |access-date=2015-11-09 |archive-date=2015-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150114005958/https://www.racingnetwork.com.au/champion-stayer-doriemus-dies/tabid/83/newsid/23529/default.aspx |url-status=dead }}</ref> *[[Anita Ekberg]], 83, aktris Swèdhen-Italia (''[[La Dolce Vita]]'', ''[[Paris Holiday]]'', ''[[Back from Eternity]]'').<ref>{{Cite web |url=http://in.reuters.com/article/2015/01/11/italy-ekberg-obituary-idINKBN0KK0D920150111 |title=Legendary "La Dolce Vita" actress Anita Ekberg dies at 83 |access-date=2015-11-09 |archive-date=2015-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150111223722/http://in.reuters.com/article/2015/01/11/italy-ekberg-obituary-idINKBN0KK0D920150111 |url-status=dead }}</ref> *[[Chashi Nazrul Islam]], 73, prodhuser filem Bangladèsh (''[[Ora Egaro Jon]]'').<ref>{{Cite web |url=http://en.prothom-alo.com/bangladesh/news/57821/Chashi-Nazrul-Islam-passes-away |title=Chashi Nazrul Islam no more |access-date=2015-11-09 |archive-date=2015-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150111123059/http://en.prothom-alo.com/bangladesh/news/57821/Chashi-Nazrul-Islam-passes-away |url-status=dead }}</ref> *[[Chic Littlewood]], 84, pambiwara Sélandia Anyar kalairan Britania Raya lan aktor (''[[King Kong (2005 filem)|King Kong]]'', ''[[30 Days of Night (filem)|30 Days of Night]]'').<ref>[http://tvnz.co.nz/national-news/legendary-kiwi-entertainer-chic-littlewood-dies-6216985 Legendary Kiwi entertainer Chic Littlewood dies]{{Pranala mati|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[Albert McPherson]], 87, juru main bal-balan Inggris ([[Walsall F.C.|Walsall]]) lan palatih ([[West Bromwich Albion F.C.|West Bromwich Albion]]).<ref>[https://uk.eurosport.yahoo.com/news/football-ex-baggies-coach-mcpherson-dies-155717024--sow.html Football - Ex-Baggies coach McPherson dies]</ref> *[[Vernon Benjamin Mountcastle]], 96, profèsor èmèritus AS ([[Johns Hopkins School of Medicine]]) lan ahli neurologi.<ref>[http://hub.jhu.edu/2015/01/13/vernon-mountcastle-obit Vernon Mountcastle, 'father of neuroscience' and longtime member of Johns Hopkins faculty, dies at 96]</ref> *[[Fritz Pott]], 75, juru main bal-balan Jerman lan palatih.<ref>{{Cite web |url=http://world.news-round.com/died-at-the-age-of-75-years-fc-mourns-his-master-hero-fritz-pott/ |title=Died at the age of 75 years – FC mourns his master hero Fritz Pott |access-date=2015-11-09 |archive-date=2015-03-13 |archive-url=https://archive.today/20150313092448/http://world.news-round.com/died-at-the-age-of-75-years-fc-mourns-his-master-hero-fritz-pott/ |url-status=dead }}</ref> *[[Bruno Visintin]], 82, juru tinju Italia, pamenang medhali prunggu Olimpiade (1952).<ref>[http://www.quotidiano.net/boxe-morto-visintin-1.567571 Boxe in lutto, è morto Bruno Visintin. Epici i suoi due incontri con Duilio Loi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151217205644/http://www.quotidiano.net/boxe-morto-visintin-1.567571 |date=2015-12-17 }} {{it icon}}</ref> *[[Ryszard Zub]], 80, juru main anggar Polen, medhali pirak Oliampiade (1956, 1960) lan prunggu(1964) medalist.<ref>[http://www.maestridischerma.it/content/index.php?option=com_content&view=article&id=317%3Ae-mancato-il-maestro-ryszard-zub&catid=51:necrologi&Itemid=99 E' mancato il Maestro Ryszard Zub] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150122201753/http://www.maestridischerma.it/content/index.php?option=com_content&view=article&id=317%3Ae-mancato-il-maestro-ryszard-zub&catid=51:necrologi&Itemid=99 |date=2015-01-22 }} {{it icon}}</ref> === 12 === *[[John Bayley (writer)|John Bayley]], 89, panulis lan kritikus sastra Britania.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/11360441/John-Bayley.html John Bayley, scholar - obituary]</ref> *[[Bonnie Christensen]], 63, ilustrator lan panulis buku bocah AS, kanker ovaria garba.<ref>{{Cite web |url=http://obituaries.wilsontimes.com/bonnie-christensen |title=Obituaries: Bonnie Christensen |access-date=2015-11-10 |archive-date=2015-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150201181320/http://obituaries.wilsontimes.com/bonnie-christensen |url-status=dead }}</ref> *[[Germán Cobos]], 87, aktor Spanyol.<ref>[http://www.costadigital.es/html/actualidad.php?id=11152 Fallece el actor Germán Cobos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305044942/http://costadigital.es/html/actualidad.php?id=11152 |date=2016-03-05 }} {{es icon}}</ref> *[[Trevor Colbourn]], 87, tokoh pawiyatan lan akadèmis Australia, Présidèn [[Universitas Central Florida]] (1978–1989).<ref>[http://knightnews.com/2015/01/former-ucf-president-trevor-colbourn-dies-at-87/ Former UCF President Trevor Colbourn Dies at 87]</ref> *[[James Naanman Daman]], 58, rohaniawan Katulik Roma Nigéria, Biskop [[Jalingo]] (2000–2007) lan [[Shendam]] (since 2007).<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bdamanjn.html Bishop James Naanman Daman, O.S.A. †]</ref> *[[Stephen Gold]], 58, wartawan komputer saka Britania Raya, komplikasi operasi jantung.<ref>[http://www.theregister.co.uk/2015/01/13/steve_gold_obit/ '80s hacker turned journo, IT crime ace Steve Gold logs off]</ref> *[[Robert Gover]], 85, panulis AS.<ref>[http://capegazette.villagesoup.com/p/j-robert-gover-literary-mentor/1292397 J. Robert Gover, literary mentor]</ref> *[[John Hill (désainer dolanan)|John Hill]], 69, désainer dolanan AS.<ref>{{Cite web |url=http://honor.americanheart.org/site/TR?pg=fund&fr_id=1030&pxfid=273683 |title=American Heart Association honor page for John Hill |access-date=2015-11-10 |archive-date=2015-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150118075559/http://honor.americanheart.org/site/TR?pg=fund&fr_id=1030&pxfid=273683 |url-status=dead }}</ref> *[[Carl Long (bisbol)|Carl Long]], 79, juru main bisbol AS.<ref>{{Cite web |url=http://www.witn.com/sports/headlines/Former-Negro-League-player-Carl-Long-dies-288338661.html |title=Former Negro League player Carl Long dies |access-date=2015-11-10 |archive-date=2015-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150113043721/http://www.witn.com/sports/headlines/Former-Negro-League-player-Carl-Long-dies-288338661.html |url-status=dead }}</ref> *[[William C. Martel]], 59, ngèlmuwan pulitik AS, kanker.<ref>[http://www.currentobituary.com/ShowObit.aspx?id=150409&member_id=5 William C. Martel]</ref> *[[A. J. Masters]], 64, panulis lagu lan panyanyi AS, kanker prostat.<ref>[http://www.tennessean.com/story/entertainment/music/2015/01/13/songwriter-aj-masters-co-wrote-change-mind-dies/21713079/ Songwriter A.J. Masters, who co-wrote ‘Change My Mind,’ dies]</ref> *[[Paul Morgan (rugby)|Paul Morgan]], 40, juru main rugby union lan liga rugby Wales.<ref>[http://www.walesrugbyleague.co.uk/article/12741/rip-paul-morgan RIP Paul Morgan]</ref> *[[Elena Obraztsova]], 75, mezzo-soprano Ruslan.<ref>[http://slippedisc.com/2015/01/just-in-towering-russian-singer-has-died/ Just in: Towering Russian singer has died]</ref> *[[Alex Omes]], 43, imprèsario kauripan wengi AS, salah sijining pangadeg [[Ultra Music Festival]].<ref>[http://www.miamiherald.com/news/local/obituaries/article6352869.html Ultra co-founder, Miami nightlife fixture Alex Omes dies at 43]</ref> *[[Gabriel Ramushwana]], 73, Jèndral Afrika Kidul, Kepala nagara [[Venda]] (1990–1994), kanker usus.<ref>{{Cite web |url=http://www.jacarandafm.com/post/former-army-general-dies/ |title=Former army general dies |access-date=2015-11-10 |archive-date=2015-01-15 |archive-url=https://archive.is/20150115054127/http://www.jacarandafm.com/post/former-army-general-dies/ |url-status=dead }}</ref> *[[Ed Skinner]], 78, pulitikus AS lan sarjanan kukum, anggota DPRD [[Iowa]] (1969–1973).<ref>[http://www.desmoinesregister.com/story/news/politics/2015/01/13/attorney-democratic-activist-ed-skinner-dies/21676459/ Former Iowa state lawmaker Ed Skinner dies]</ref> *[[Inge Vermeulen]], 30, juru main hoki lapangan Walanda, kalairan Brazilia, nglalu ([[Tim nasional wanita hoki lapangan Walanda]]), jawara Éropa (2009).<ref>[http://www.ad.nl/ad/nl/30820/WK-Hockey/article/detail/3828351/2015/01/12/Hockeyster-Inge-Vermeulen-30-overleden.dhtml Hockeyster Inge Vermeulen (30) overleden] {{Flagicon|Walanda}}</ref><ref>[http://www.volkskrant.nl/sport/respect-voor-een-niet-te-bevatten-keuze~a3874959/ Respect voor een niet te bevatten keuze. Zelfmoord van een hockeykeepster] {{Flagicon|Walanda}}</ref> *[[Darrell Winfield]], 85, fotomodèl lan koboi AS, ''[[Marlboro Man]]'' (1968–1989).<ref>[http://www.upi.com/Top_News/US/2015/01/14/Darrell-Hugh-Winfield-long-serving-Marlboro-Man-dies-at-85/3591421285839/ Darrell Hugh Winfield, long-serving Marlboro Man, dies at 85]</ref> === 13 === *[[Robert Boon]], 98, aktor AS kalairan Walanda (''[[Queen of Blood]], [[Verboten!]], [[The Twilight Zone (1959 TV series)|The Twilight Zone]]'').<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/latimes/obituary.aspx?pid=173959033 Robert Boon]</ref> *[[Tony Ciprian]], 82, pambiwara ulah raga ing télévisi lan prodhuser télévisi Sélandia Anyar.<ref>{{Cite web |url=http://www.3news.co.nz/nznews/veteran-sports-news-producer-tony-ciprian-dies-aged-82-2015011315 |title=Veteran sports news producer Tony Ciprian dies, aged 82 |access-date=2015-11-10 |archive-date=2015-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150207010311/http://www.3news.co.nz/nznews/veteran-sports-news-producer-tony-ciprian-dies-aged-82-2015011315 |url-status=dead }}</ref> *[[Doug Cunningham (bal-balan gagrag Amérikah Sarékat)|Doug Cunningham]], 69, juru main bal-balan gagrag AS ([[Ole Miss Rebels football|Ole Miss Rebels]], [[San Francisco 49ers]]).<ref>[http://www.clarionledger.com/story/olemisssports/2015/01/13/ole-miss-doug-cunningham-hall-of-famer-dies/21712441/ Hall of Famer, Ole Miss great Doug Cunningham dies]</ref> *[[Ralph Faudree]], 75, matématikawan AS.<ref>[http://www.commercialappeal.com/news/local-news/former-university-of-memphis-provost-ralph-faudree-dies_62464890 Former University of Memphis provost Ralph Faudree dies]</ref> *[[Frank Glazer]], 99, juru main piano lan komponis AS.<ref>[http://www.pressherald.com/2015/01/13/maine-pianist-frank-glazer-dies-at-99/ Pianist & composer Frank Glazer dies]</ref> *[[Jack Hayward|Sir Jack Hayward]], 91, pangusaha, pangembang properti lan tokoh filantropi Inggris, sing nduwé [[Wolverhampton Wanderers F.C.|Wolverhampton Wanderers]].<ref>[http://www.theguardian.com/football/2015/jan/13/jack-hayward-owner-passes-away-wolves Former Wolves owner Sir Jack Hayward dies in Fort Lauderdale aged 91]</ref> *[[Mark Juddery]], 43, panulis lan wartawan Australia, kanker.<ref>[http://www.canberratimes.com.au/act-news/canberra-author-mark-juddery-dead-20150113-12n5pw.html Canberra author Mark Juddery dead]</ref> *[[H. Wesley Kenney]], 89, American television director and producer (''[[General Hospital]], [[All in the Family]]'', ''[[The Young and the Restless]]''), cardiac arrest.<ref>[http://deadline.com/2015/01/h-wesley-kenney-dead-days-of-our-lives-all-in-the-family-1201350547 H. Wesley Kenney Dies; TV Producer & Director Of Soaps, ‘All In The Family’]</ref> *[[Mike Marqusee]], 61, panulis lan aktivis AS, myeloma multipel.<ref>[http://www.mikemarqusee.com/?p=1663 Mike Marqusee 1953-2015]</ref> *[[Frank Mazzola]], 79, aktor filem AS lan panyunting (''[[Rebel Without a Cause]]'', ''[[Casablanca (filem)|Casablanca]]'', ''[[The Hunchback of Notre Dame (filem 1939)|The Hunchback of Notre Dame]]'').<ref>[http://deadline.com/2015/01/frank-mazzola-dies-rebel-without-a-cause-actor-cassablanca-1201354867/ Frank Mazzola Dies: ‘Rebel Without A Cause’ Actor And Film Editor Was 79]</ref> *[[Hara Patnaik]], 56, aktor lan prodhuser filem India, kanker.<ref>{{Cite web |url=http://www.iamin.in/en/cuttack/news/veteran-odia-actor-and-director-hara-patnaik-passes-away-50298 |title=Veteran Odia actor and director Hara Patnaik passes away |access-date=2015-11-10 |archive-date=2015-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150114005023/http://www.iamin.in/en/cuttack/news/veteran-odia-actor-and-director-hara-patnaik-passes-away-50298 |url-status=dead }}</ref> *[[Ronnie Ronalde]], 91, panyanyi Britania lan juru main peluit.<ref>{{Cite web |url=http://www.islandfm.com/news/index.php?storyid=38891&s=6 |title=Ronnie Ronalde Passes Away |access-date=2015-11-10 |archive-date=2015-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150118213553/http://www.islandfm.com/news/index.php?storyid=38891&s=6 |url-status=dead }}</ref> *[[Isabel Rosado]], 107, tokoh kamardikan Puerto Rico ([[Parté Nasionalis Puerto Rico]]).<ref>[http://www.nydailynews.com/news/politics/mark-viverito-condolences-death-puerto-rican-activist-article-1.2077562 Mark-Viverito tweets condolences on death of Puerto Rican nationalist who did jail time]</ref> *[[John H. Rubel]], 94, èksèkutif èlèktronis ''pertahanan'' AS.<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/santafenewmexican/obituary.aspx?pid=173867667 John H. Rubel Obituary]</ref> *[[Trevor Ward-Davies]], 70, juru main bas Britania ([[Dave Dee, Dozy, Beaky, Mick & Tich]]), cancer.<ref>[http://www.bbc.com/news/uk-england-wiltshire-30811311 Dozy, of Dave Dee, Dozy, Beaky, Mick and Tich, dies aged 70]</ref> *[[Bill Thompson (manager)|Bill Thompson]], 70, manajer talenta AS.<ref>[http://www.relix.com/news/detail/bill_thompson_manager_of_jefferson_airplane_jefferson_starship_and_hot_tuna_dies_at_70 Bill Thompson, Manager of Jefferson Airplane, Jefferson Starship and Hot Tuna, Dies at 70]</ref> *[[Robert White (Duta Agung)|Robert White]], 88, diplomat AS, Duta Agung kanggo Paraguay (1977–1980) lan El Salvador (1980–1981).<ref>[http://www.wsj.com/articles/former-ambassador-to-el-salvador-white-dies-at-88-1421280479 Former Ambassador to El Salvador White Dies at 88]</ref> *[[Jane Wilson]], 90, palukis AS.<ref>[http://www.nytimes.com/2015/01/20/arts/design/jane-wilson-artist-of-the-ethereal-dies-at-90.html?_r=0 Jane Wilson, Artist of the Ethereal, Dies at 90]</ref> *[[Keith Wright (pulitikus Australia)|Keith Wright]], 73, pulitikus Australia lan pamrakosa bocah sing dikukum, anggota parlemèn Australia kanggo Capricornia (1984–1993).<ref>[http://www.abc.net.au/news/2015-01-13/disgraced-former-labor-leader-keith-wright-dies-in-vietnam/6014558 Disgraced former Queensland Labor leader Keith Wright dies in Vietnam]</ref> *[[Hillel Zaks]], 85, Rabi Israèl kalairan Polen.<ref>[http://www.theyeshivaworld.com/news/boruch-dayan-emmes/280382/levaya-of-hagon-harav-hillel-zaks-zatzal-rosh-hayeshiva-knesses-hagedolah.html Levaya Of Hagon HaRav Hillel Zaks ZATZAL]</ref> === 14 === *[[Mordechai Shmuel Ashkenazi]], 71, Rabi Israèl.<ref>[http://www.chabad.org/news/article_cdo/aid/2829975/jewish/Under-Somber-Skies-in-Israèl-Rabbi-Mordechai-Shmuel-Ashkenazi-Laid-to-Rest.htm Under Somber Skies in Israèl, Rabbi Mordechai Shmuel Ashkenazi Laid to Rest]</ref> *[[Bob Boyd (baskèt)|Bob Boyd]], 84, palatih baskèt AS ([[USC Trojans men's basketball|USC Trojans]]).<ref>[http://espn.go.com/mens-college-basketball/story/_/id/12169158/former-usc-trojans-basketball-coach-bob-boyd-dies-84 Former USC coach Bob Boyd dies]</ref> *[[Jerry Dempsey]], 81, pulitikus AS, anggota DPRD [[Minnesota]] (1992–2006).<ref>{{Cite web |url=http://www.caturia-smidtfh.com/fh/obituaries/obituary.cfm?o_id=2906065&fh_id=11330 |title=Jerome R. Dempsey (April 21, 1933 - January 14, 2015) |access-date=November 10, 2015 |archive-date=January 19, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150119065734/http://www.caturia-smidtfh.com/fh/obituaries/obituary.cfm?o_id=2906065&fh_id=11330 |url-status=dead }}</ref> *[[Lotte Hass]], 86, fotomodèl Ostenrik lan juru nyilem.<ref>{{Cite web |url=http://www.divernet.com/home_diving_news/2722254/lotte_hass_dies.html |title=Lotte Hass dies |access-date=2015-11-10 |archive-date=2015-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150121153731/http://www.divernet.com/home_diving_news/2722254/lotte_hass_dies.html |url-status=dead }}</ref> *[[Val Holten]], 87, juru main krikèt Australia.<ref>{{Cite web |url=http://cricketvictoria.com.au/news/article/vale-val-holten |title=Vale Val Holten |access-date=2015-11-10 |archive-date=2015-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150115061205/http://cricketvictoria.com.au/news/article/vale-val-holten |url-status=dead }}</ref> *[[Danny Malloy (juru main bal-balan)|Danny Malloy]], 84, juru main bal-balan Sekotlan ([[Cardiff City]], [[Dundee F.C.|Dundee]]).<ref>[http://www.walesonline.co.uk/sport/football/football-news/cardiff-city-promotion-winning-captain-8463031 Cardiff City promotion winning captain Danny Malloy dies, aged 84 - A tribute to say farewell to a Bluebirds legend]</ref> *[[Jerzy Holzer]], 84, sajarawan Polen.<ref>[http://wyborcza.pl/1,75478,17252144,Jerzy_Holzer_nie_zyje__Wybitny_historyk__dzialacz.html Jerzy Holzer nie żyje. Wybitny historyk, działacz opozycji. Miał 84 lata] {{pl icon}}</ref> *[[Susanto Pudjomartono]], 71, panyunting lan diplomat Indonésia, panyuntang utama kapindho ''[[The Jakarta Post]]'' (1991–2003), Duta Agung Indonésia ing Ruslan (2003–2008).<ref>[http://www.thejakartapost.com/news/2015/01/14/former-editor-and-diplomat-susanto-pudjomartono-passes-away.html Former editor and diplomat Susanto Pudjomartono passes away]</ref> *[[Nélida Romero]], 88, aktris Argèntina.<ref>[http://www.ratingcero.com/notas/122982-murio-la-actriz-nelida-romero Murió la actriz Nélida Romero] {{es icon}}</ref> *[[Darren Shahlavi]], 42, aktor Inggris (''[[Night at the Museum]]'', ''[[Watchmen (filem)|Watchmen]]'', ''[[Ip Man 2]]'') lan ahli silat.<ref>[http://variety.com/2015/film/news/darren-shahlavi-dead-martial-artist-mortal-kombat-arrow-1201409852/ Darren Shahlavi, Martial Artist in ‘Mortal Kombat’ and ‘Arrow,’ Dies at 42]</ref> *[[Layne Tom Jr.]], 87, aktor AS ([[Charlie Chan|Charlie Chan series]]).<ref>{{Cite web |url=http://hub.contactmusic.com/story/charlie-chan-actor-layne-tom-jr-dies_4580435 |title=Charlie Chan - Charlie Chan Actor Layne Tom Jr. Dies |access-date=2015-11-10 |archive-date=2015-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212022117/http://hub.contactmusic.com/story/charlie-chan-actor-layne-tom-jr-dies_4580435 |url-status=dead }}</ref> *[[Warren Weinstein]], 73, ahli ékonomi AS, kontraktor [[USAID]] diculik déning [[al-Qaeda]], kena serangan ''drone''.<ref name=weinstein>http://www.nytimes.com/2015/04/24/world/asia/2-qaeda-hostages-were-accidentally-killed-in-us-raid-white-house-says.html</ref> *[[Zhang Wannian]], 86, Jèndral Tiongkok.<ref>[http://china.cankaoxiaoxi.com/roll10/2015/0114/628836.shtml 中央军委原副主席张万年病逝 终年87岁] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181009022011/http://china.cankaoxiaoxi.com/roll10/2015/0114/628836.shtml |date=2018-10-09 }} {{zh icon}}</ref> === 15 === *[[Jean-Claude Baker]], 71, wong sing nduwé rèstoran ing AS kalairan Prancis, nglalu.<ref>[http://www.nytimes.com/2015/01/16/nyregion/jean-claude-baker-a-restaurateur-dies-at-71.html Jean-Claude Baker, a Restaurateur, Dies at 71]</ref> *[[Ludmila Brožová-Polednová]], 93, jaksa Céko, sing mèlu pangadilan éthok-éthok [[Milada Horáková]].<ref>[http://www.novinky.cz/domaci/359700-zemrela-ludmila-brozova-polednova-prokuratorka-z-procesu-s-miladou-horakovou.html Zemřela Ludmila Brožová-Polednová, prokurátorka z procesu s Miladou Horákovou] {{cs icon}}</ref> *[[Arnaldo Calveyra]], 85, pujangga Argèntina lan panulis roman, serangan jantung.<ref>[http://www.telam.com.ar/notas/201501/92181-arnaldo-calveyra-muerte-paris.html Murió el escritor entrerriano Arnaldo Calveyra a los 85 años, en París] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150118013757/http://www.telam.com.ar/notas/201501/92181-arnaldo-calveyra-muerte-paris.html |date=2015-01-18 }} {{es icon}}</ref> *[[Eugene E. Covert]], 88, insinyur dirgantara AS.<ref>[http://newsoffice.mit.edu/2015/former-aeroastro-head-air-force-chief-scientist-eugene-covert-dies-0120 Former AeroAstro head and Air Force chief scientist Eugene Covert dies at 88]</ref> *[[Ervin Drake]], 95, panulis lagu AS ("[[It Was a Very Good Year]]", "[[I Believe (1953 song)|I Believe]]", "[[Good Morning Heartache]]"), kanker kandhung kemih.<ref>[http://www.washingtonpost.com/entertainment/music/ervin-drake-songwriter-of-it-was-a-very-good-year-dies-at-95/2015/01/15/a7e1cae6-9cec-11e4-a7ee-526210d665b4_story.html Ervin Drake, songwriter of ‘It Was a Very Good Year,’ dies at 95]</ref> *[[Kim Fowley]], 75, prodhuser musik AS, manajer band ([[The Runaways]]), imprésario lan musikus, kanker kandhung kemih.<ref>[http://variety.com/2015/music/news/kim-fowley-music-impresario-and-runaways-manager-dies-at-75-1201406514/ Kim Fowley, Music Impresario and Runaways Manager, Dies at 75]</ref> *[[Alan Hirschfield]], 79, èksèkutif filem AS, CEO [[Columbia Pictures]] (1973–1978), pangrèh [[20th Century Fox]] (1982–1986).<ref>[http://variety.com/2015/film/news/alan-hirschfield-former-columbia-chief-exec-dies-at-79-1201408596/ Alan Hirschfield, Former Columbia Chief Exec, Dies at 79]</ref> *[[Anwarul Iqbal]], 64, pulitikus Banggaladésa (Bangladèsh) lan pangrèh pulisi, gagal jantung.<ref>[http://www.prothom-alo.com/bangladesh/article/425161/%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%95-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8B%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%81%E0%A6%B2-%E0%A6%87%E0%A6%95%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B2-%E0%A6%86%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%87 সাবেক উপদেষ্টা আনোয়ারুল ইকবাল আর নেই] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151226173146/http://www.prothom-alo.com/bangladesh/article/425161/%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%95-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%86%E0%A6%A8%E0%A7%8B%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%81%E0%A6%B2-%E0%A6%87%E0%A6%95%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B2-%E0%A6%86%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%87 |date=2015-12-26 }} {{bn icon}}</ref> *[[Archibald Kennedy, 8th Marquess of Ailsa]], 58, priyayi Sekotlan, pangrèh turunan [[Klan Kennedy]].<ref>[http://www.cosca.scot/ A Sad Announcement]</ref> *[[Ethel Lang (supercentenarian)|Ethel Lang]], 114, ''supercentenarian'' Britania, wong tuwa dhéwé (wiwit taun 2013), wong Britania pungkasan sing lair nalika isih jumenengé [[Ratu Victoria]].<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/howaboutthat/11349879/Britains-oldest-person-Ethel-Lang-dies-aged-114.html Britain's oldest person Ethel Lang dies aged 114]</ref> *[[Karel Lichtnégl]], 78, juru main bal-balan Céko.<ref>[http://brnensky.denik.cz/fotbal_region/zemrel-byvaly-fotbalovy-reprezentant-karel-lichtnegl-bylo-mu-78-let-20150116-ye8.html Zemřel bývalý fotbalový reprezentant Karel Lichtnégl. Bylo mu 78 let] {{cs icon}}</ref> *[[Jean Lindenmann]], 90, ahli virus lan immunologi Switserlan, salah sawijining panemu [[interferon]].<ref>[http://www.nytimes.com/2015/01/23/us/jean-lindenmann-made-interferon-his-lifes-work-is-dead-at-90.html?_r=0 Jean Lindenmann, Who Made Interferon His Life’s Work, Is Dead at 90]</ref> *[[Rimma Markova]], 89, aktris Ruslan.<ref>{{Cite web |url=http://russkiymir.ru/en/news/183644/ |title=A Quiet Farewell for Rimma Markova |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216034559/http://russkiymir.ru/en/news/183644/ |url-status=dead }}</ref> *[[Ray Nagel]], 87, juru main bal-balan gagrag AS ([[UCLA Bruins football|UCLA Bruins]]) lan palatih ([[Utah Utes football|Utah Utes]], [[Iowa Hawkeyes football|Iowa Hawkeyes]]).<ref>[http://espn.go.com/college-football/story/_/id/12208552/former-iowa-hawkeyes-utah-utes-coach-ray-nagel-dies-87 Former coach Ray Nagel dies at 87]</ref> *[[Chikao Ōtsuka]], 85, aktor swara Jepang (''[[Lupin III]]'', ''[[Yu-Gi-Oh!]]'', ''[[One Piece]]''), lelara jantung.<ref>[http://www.animenewsnetwork.com/news/2015-01-16/voice-actor-chikao-ohtsuka-passes-away/.83348 Voice Actor Chikao Ohtsuka Passes Away]</ref> *[[Raoul Pantin]], 71, wartawan lan panulis Trinidad, panulis skénario (''[[Bim]]''), pasintas [[Kudéta Jamaat al Muslimeen]].<ref>[http://latino.foxnews.com/latino/lifestyle/2015/01/15/renowned-trinidadian-poet-and-journalist-raoul-pantin-dies/ Renowned Trinidadian poet and journalist Raoul Pantin dies]</ref> *[[Robert S. Pirie]], 80, pangacara AS.<ref>[http://www.nytimes.com/2015/01/29/business/robert-pirie-corporate-lawyer-dies-at-80.html?ref=obituaries&_r=0 Robert Pirie, Corporate Lawyer, Dies at 80]</ref> *[[Ignacio Posada]], 79, juru main anggar olimpiade Kolombia.<ref>[http://www.coc.org.co/2015/01/16/el-coc-lamenta-el-fallecimiento-del-esgrimsita-olimpico-ignacio-posada/ El COC lamenta el fallecimiento del esgrimista olímpico Ignacio Posada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150219014309/http://www.coc.org.co/2015/01/16/el-coc-lamenta-el-fallecimiento-del-esgrimsita-olimpico-ignacio-posada/ |date=2015-02-19 }} {{es icon}}</ref> *[[Harvey Sweetman]], 93, juru anggegana Perang Donya II Sélandia Anyar.<ref>[http://www.stuff.co.nz/national/65150139/wwii-raf-squadron-leader-dies WWII RAF squadron leader dies]</ref> *[[Rameshwar Thakur]], 88, pulitikus India, Gubernur [[Odisha]] (2004–2006), [[Andhra Pradesh]] (2006–2007) lan [[Karnataka]] (2007–2009).<ref>{{Cite web |url=http://odishasamaya.com/news/former-odisha-governor-rameshwar-thakur-passes-away |title=Former Odisha Governor Rameshwar Thakur passes away |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205232801/http://odishasamaya.com/news/former-odisha-governor-rameshwar-thakur-passes-away |url-status=dead }}</ref> *[[Walter Westbrook (seniman)|Walter Westbrook]], 93, seniman Afrika Kidul.<ref>{{Cite web |url=http://arttimes.co.za/walter-westbrook-august-3-1921-january-15-2015/ |title=Walter Westbrook August 3, 1921 – January 15, 2015 |access-date=November 13, 2015 |archive-date=January 18, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225534/http://arttimes.co.za/walter-westbrook-august-3-1921-january-15-2015/ |url-status=dead }}</ref> *[[Bob Wilson (wartawan ulah raga)|Bob Wilson]], 85, wartawan ulah raga AS ([[Boston Bruins]]).<ref>[http://www.wcvb.com/news/bob-wilson-longtime-bruins-announcer-dies-at-85/30773938 Bob Wilson, longtime Bruins announcer, dies at 85]</ref> *[[Joseph Mukasa Zuza]], 59, rohaniawan Katulik Roma Malawi, Biskop [[Mzuzu]] (wiwit 1995), kacilakan lalu lintas.<ref>{{Cite web |url=http://www.malawitoday.com/news/133134-bishop-joseph-zuza-mzuzu-dies-car-crash |title=Bishop Joseph Zuza of Mzuzu dies in a car crash |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150202205617/http://www.malawitoday.com/news/133134-bishop-joseph-zuza-mzuzu-dies-car-crash |url-status=dead }}</ref> === 16 === *[[Miriam Akavia]], 87, panulis Israèl.<ref>[http://www.dziennikpolski24.pl/artykul/3719942,miriam-akavia-19272015,id,t.html?cookie=1 Miriam Akavia (1927-2015)]</ref> *[[Ian Athfield|Sir Ian Athfield]], 74, arsitèk Sélandia Anyar.<ref>[http://www.stuff.co.nz/national/65111371/renowned-architect-sir-ian-athfield-dies-age-74 Renowned architect Sir Ian Athfield dies, aged 74]</ref> *[[Mohamed Olow Barrow]], pulitikus Somalia.<ref>{{Cite web |url=http://goobjoog.com/english/?p=8866 |title=President Hassan attends the funeral of the former minister |access-date=2015-11-10 |archive-date=2015-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150118220417/http://goobjoog.com/english/?p=8866 |url-status=dead }}</ref> *[[Andrew Benson]], 97, ahli biologi AS.<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/utsandiego/obituary.aspx?n=andrew-benson&pid=173956530 Andrew Benson]</ref> *[[Vivaldo Frota]], 86, pulitikus Brazilia, Gubernur [[Amazonas]] (1990–1991).<ref>[http://new.d24am.com/noticias/amazonas/morre-vivaldo-frota-governador-amazonas/127623 Morre Vivaldo Frota, ex-governador do Amazonas] {{pt icon}}</ref> *[[Ted Harrison]], 88, panglukis Kanadha kalairan Britania.<ref>{{Cite web |url=http://www.vancouversun.com/Harrison+famous+paintings+Canadian+North+dies/10736027/story.html |title=Ted Harrison, famous for paintings of Canadian North, dies at 88 |access-date=2015-11-10 |archive-date=2016-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160327202355/http://www.vancouversun.com/Harrison+famous+paintings+Canadian+North+dies/10736027/story.html |url-status=dead }}</ref> *[[Pedro María Iguaran]], 74, juru main bal-balan Spanyol ([[Real Sociedad]]).<ref>[http://www.realsociedad.com/document/view/eus/169/183102/fallece-pello-iguaran-arandia Pello Iguaran Arandia hil da] {{es icon}}</ref> *[[Patrick Journoud]], 50, atlit Olimpiade Prancis ([[Athletics at the 1988 Summer Olympics|1988]]).<ref>{{Cite web |url=http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/jo/patrick-journoud-1.html |title=Patrick Journoud |access-date=2015-11-10 |archive-date=2012-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121218025603/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/jo/patrick-journoud-1.html |url-status=dead}}</ref> *[[Stuart Loory]], 82, wartawan AS lan èksèkutif média ([[CNN]]), kanker paru-paru.<ref>{{Cite web |url=http://www.wptv.com/news/national/stuart-loory-consummate-journalist-and-former-cnn-reporter-passes-away |title=Stuart Loory: 'Consummate' journalist and former CNN reporter passes away |access-date=2015-11-10 |archive-date=2015-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206212929/http://www.wptv.com/news/national/stuart-loory-consummate-journalist-and-former-cnn-reporter-passes-away |url-status=dead }}</ref> *[[Ray Lumpp]], 91, juru main baskèt AS ([[New York Knicks]]), juwara Olimpiade (1948).<ref>[http://www.foxsports.com/nba/story/new-york-knicks-olympian-ray-lumpp-dies-at-91-011615 Former Knicks player, US Olympian Lumpp dies at 91]</ref> *[[Luis Marsans]], 84, panglukis Spanyol.<ref>[http://www.lavanguardia.com/cultura/20150117/54423460861/luis-marsans.html Muere Luis Marsans] {{es icon}}</ref> *[[Louis Martin (weightlifter)|Louis Martin]], 78, juru angkat halter Britania katurunan Jamaika, medali pirak Olimpiade (1964) lan prunggu (1960).<ref>{{Cite web |url=http://www.derbytelegraph.co.uk/Tributes-Derby-s-champion-weightlifter-hero-Louis/story-25885303-detail/story.html |title=Louis Martin: Tributes to Derby's champion weightlifter and hero |access-date=2015-11-10 |archive-date=2015-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150123071223/http://www.derbytelegraph.co.uk/Tributes-Derby-s-champion-weightlifter-hero-Louis/story-25885303-detail/story.html |url-status=dead }}</ref> *[[Ghelubhai Nayak]], 91, aktivis pulitik India.<ref>[http://deshgujarat.com/2015/01/16/father-figure-of-tribal-dang-region-of-gujarat-ghelubhai-nayak-passes-away/ Father figure of tribal Dang region of Gujarat Ghelubhai Nayak passes away]</ref> *[[Walter Peregoy]], 89, juru animasi AS (''[[The Jungle Book (filem taun 1967)|The Jungle Book]]'', ''[[Sleeping Beauty (filem taun 1959)|Sleeping Beauty]]'', ''[[Mary Poppins (filem)|Mary Poppins]]'', ''[[The Sword in the Stone (filem)|The Sword in the Stone]]'').<ref>[http://www.cartoonbrew.com/rip/walt-peregoy-101-dalmatians-color-stylist-rip-108028.html Walt Peregoy, ’101 Dalmatians’ Color Stylist, RIP]</ref> *[[Tony Ridler]], 59, juru main dart Wales.<ref>[http://www.southwalesargus.co.uk/news/gwentnews/10981950.Friends_and_family_pay_tribute_to_Newport_darts__genius_/ Friends and family pay tribute to Newport darts 'genius']</ref> *[[Faith Seidenberg]], 91, ahli kukum lan aktivis hak warga AS.<ref>{{Cite web |url=https://law.syr.edu/news_events/news/syracuse-law-remembers-alumna-faith-seidenberg |title=Syracuse Law Remembers Alumna Faith Seidenberg |access-date=2015-11-10 |archive-date=2015-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206212802/https://law.syr.edu/news_events/news/syracuse-law-remembers-alumna-faith-seidenberg |url-status=dead }}</ref> *[[Yao Beina]], 33, panyanyi China, kanker payudara.<ref>[http://www.china.org.cn/arts/2015-01/16/content_34580238.htm Pop singer Yao Beina dies at 33]</ref> === 17 === *[[Bruno Ballarini]], 77, juru main bal-balan Italia ([[Calcio Como]]).<ref>[http://www.laprovinciadicomo.it/stories/Sport/addio-ballarini-il-capitano_1100092_11/ Addio Ballarini, il capitano] {{it icon}}</ref> *[[Joseph Brannigan]], 83, pulitikus AS, anggota Sénat [[Maine]] (2006–2012).<ref>[https://bangordailynews.com/2015/01/18/news/portland/former-state-legislator-joe-brannigan-dies-at-83/ Former state legislator Joe Brannigan dies at 83]</ref> *[[Ken Furphy]], 83, juru main bal-balan Inggris lan manajer ([[Watford F.C.|Watford]]).<ref>{{Cite web |url=http://www.watfordfc.com/news/article/150119-watford-fc-ken-furphy-2213166.aspx |title=Ken Furphy Passes Away |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150123214645/http://www.watfordfc.com/news/article/150119-watford-fc-ken-furphy-2213166.aspx |url-status=dead }}</ref> *[[Gobinda Halder]], 84, panulis lagu lan komponis India, gagal ginjel.<ref>{{Cite web |url=http://www.kollytalk.com/national/indian-lyricist-bangladesh-liberation-war-dies-210669.html |title=Indian lyricist of Bangladesh Liberation War dies |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151226014702/http://www.kollytalk.com/national/indian-lyricist-bangladesh-liberation-war-dies-210669.html |url-status=dead }}</ref> *[[Faten Hamama]], 83, aktris Mesir (''[[The Angel of Mercy (filem 1946)|The Angel of Mercy]]'', ''[[Wajh al-Qamar]]'').<ref>[http://english.alarabiya.net/en/life-style/entertainment/2015/01/17/DNPY-Egyptian-actress-Faten-Hamama-dies.html Iconic Egyptian actress Faten Hamama dies]</ref> *[[Don Harron]], 90, palawak, aktor lan panulis Kanadha (''[[Hee Haw]], [[The Big Revue]]''), kanker.<ref>[http://news.nationalpost.com/2015/01/17/don-harron-legendary-canadian-actor-who-played-charlie-farquharson-dies-at-90/ Don Harron, legendary Canadian actor who played Charlie Farquharson, dies at 90] {{Pranala mati|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[Kazumasa Hirai (author)|Kazumasa Hirai]], 76, panulis manga Jepang (''[[8 Man]]'', ''[[Genma Taisen]]'', ''[[Wolf Guy]]'').<ref>[http://www.animenewsnetwork.com/news/2015-01-17/genma-taisen-rebirth-writer-harmagedon-8-man-creator-kazumasa-hirai-passes-away/.83397 Genma Taisen Rebirth Writer: Harmagedon/8 Man Creator Kazumasa Hirai Passes Away]</ref> *[[Fritz C. Holte]], 89, ahli ékonomi Nurwègen.<ref>[https://snl.no/Fritz_Christian_Holte Fritz Christian Holte] {{no icon}}</ref> *[[Justin Kili]], 61, wartawan Papua Nugini lan tokoh média.<ref>[http://news.pngfacts.com/2015/01/one-of-pngs-pioneer-médhia-personality.html One of PNG's pioneer médhia personality Justin Kili passess on ]</ref> *[[Rebecca D. Lockhart]], 46, pulitikus AS, Pangrèh DPRD [[Utah]] (wiwit 2011), [[lelara Creutzfeldt-Jakob]].<ref>[http://www.sltrib.com/news/2068570-155/becky-lockhart-history-making-utah-lawmaker-dies Becky Lockhart, history-making Utah lawmaker, dies at 46]</ref> *[[Henry Manne]], 86, tokoh akadémi kukum lan ékonomi AS.<ref>{{Cite web |url=http://leiterlawschool.typepad.com/leiter/2015/01/in-memoriam-henry-g-manne-1928-2015.html |title=In Memoriam: Henry G. Manne (1928-2015) |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530010532/http://leiterlawschool.typepad.com/leiter/2015/01/in-memoriam-henry-g-manne-1928-2015.html |url-status=dead }}</ref> *[[Roderick McDonald (basketball)|Roderick McDonald]], 69, juru main baskèt AS ([[Utah Stars]]).<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/mercurynews/obituary.aspx?pid=173948133 Roderick McDonald obituary]</ref> *[[Terence Miller]], 96, ahli paléontologi Britania Raya.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/11374920/Professor-Terence-Miller-palaeontologist-obituary.html Professor Terence Miller, palaeontologist - obituary]</ref> *[[Origa]], 44, panyanyi Ruslan (''[[Ghost in the Shell: Stand Alone Complex]]''), kanker paru-paru.<ref>[http://www.animenewsnetwork.com/news/2015-01-18/ghost-in-the-shell-singer-origa-passes-away/.83416 Ghost in the Shell Singer Origa Passes Away]</ref> *[[Mary Evelyn Parker]], 94, pulitikus AS, artaka Praja Louisiana (1968–1987), komplikasi serangan jantung.<ref>[http://www.wafb.com/story/27877168/first-woman-elected-as-louisiana-treasurer-dies-at-94 First woman elected as Louisiana treasurer dies at 94]</ref> *[[David E. Paulson]], 83, pulitikus AS, anggota [[Wisconsin State Assembly]] kanggo 28th District (1978–1986).<ref>{{Cite web |url=http://www.williamsonwhite.com/fh/obituaries/obituary.cfm?o_id=2920618&fh_id=12166 |title=David Earl Paulson |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151227062245/http://www.williamsonwhite.com/fh/obituaries/obituary.cfm?o_id=2920618&fh_id=12166 |url-status=dead }}</ref> *[[Greg Plitt]], 37, palatih fitnès AS (''[[Work Out]]'') lan aktor (''[[Grudge Match (filem)|Grudge Match]]'', ''[[Terminator Salvation]]'', ''[[Bobby (filem 2006)|Bobby]]''), ketabrak sepur.<ref>[http://losangeles.cbslocal.com/2015/01/17/man-struck-killed-by-metrolink-train-in-burbank/ Reality TV Star Struck, Killed By Metrolink Train In Burbank]</ref> *[[Bill Sykes (pendhéta)|Bill Sykes]], 75, panulis lan pendhéta Inggris.<ref>{{Cite web |url=http://www.univ.ox.ac.uk/Billsykes |title=Revd W. G. D. Sykes, MA, Fellow and Chaplain |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150123201120/http://www.univ.ox.ac.uk/Billsykes |url-status=dead }}</ref> === 18 === * [[Ang Kiem Soei]], 55, durjana Walanda kalairan Indonésia/Hindia Walanda, lan limang durjana liyané dièksékusi Pamaréntah Indonésia.<ref>[http://news.liputan6.com/read/2162546/ini-protes-pengacara-terpidana-mati-ang-kiem-soei Ini Protes Pengacara Terpidana Mati Ang Kiem Soei]</ref><ref>[http://www.nrc.nl/nieuws/2015/01/17/ang-kiem-soei-geexecuteerd Nederlander Ang geëxecuteerd in Indonesië - ambassadeur teruggeroepen]</ref> *[[Mohammad Ali Allahdadi]], 52, Jèndral Angkatan Dharat Iran, serangan udara.<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-30882935 Iran general died in 'Israèli strike' in Syrian Golan]</ref> <!--B-->*[[Dorothy Barnes Pelote]], 85, pulitikus AS, anggota DPRD [[Georgia]] (1993–2003).<ref>[http://www.myfoxal.com/story/27880043/former-georgia-state-house-representative-dorothy-pelote-dies-at-85 Former Georgia State House Representative Dorothy Pelote dies at 85]</ref> *[[José Carrasco]], 70, pulitikus Péru.<ref>[http://www.larepublica.pe/16-01-2015/fallecio-jose-carrasco-tavara-ex-ministro-aprista Falleció José Carrasco Távara, ex ministro aprista] {{es icon}}</ref> *[[Vinay V. Deodhar]], 66, matématikawan India.<ref>[http://www.indiana.edu/~asnews/news-release/558.html Professor Vinay Deodhar dies at 66]</ref> *[[Maurice Dumas]], 87, pulitikus Kanadha, anggota Parlemèn Kanadha kanggo [[Argenteuil—Papineau—Mirabel]] (1993–2000).<ref>[http://www.fil-information.gouv.qc.ca/Pages/Article.aspx?aiguillage=ajd&type=1&idArticle=2301205722 Le Parti Québécois rend hommage à l'ex-député Maurice Dumas]{{Pranala mati|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{fr icon}}</ref> *[[Cynthia Layne]], 51, panyanyi Jazz Amérikah Sarékat, kanker.<ref>[http://www.indystar.com/story/entertainment/music/2015/01/19/cynthia-layne-indianapolis-jazz-kitchen-owl-records-super-bowl/21997893/ Vocalist Cynthia Layne remembered for talent, courage]</ref> *[[Grazia Livi]], 84, wartawan lan panulis Italia, pamenang [[Viareggio Prize]].<ref>[http://www.lastampa.it/2015/01/19/edizioni/alessandria/lutto-per-la-morte-di-grazia-livi-scrittrice-e-saggista-verr-sepolta-nel-paese-che-amava-CmJCkyhjEPwBYRtHQTGexO/pagina.html Lutto per la morte di Grazia Livi, scrittrice e saggista: verrà sepolta nel paese che amava] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150122151145/http://www.lastampa.it/2015/01/19/edizioni/alessandria/lutto-per-la-morte-di-grazia-livi-scrittrice-e-saggista-verr-sepolta-nel-paese-che-amava-CmJCkyhjEPwBYRtHQTGexO/pagina.html |date=2015-01-22 }} {{it icon}}</ref> *[[D. C. McNeil]], 87, pulitikus Kanadha.<ref>[http://thechronicleherald.ca/novascotia/1263790-dugger-mcneil-dies-after-%E2%80%98great-life%E2%80%99-on-the-ice-in-politics-and-in-business Dugger McNeil dies after ‘great life’ on the ice, in politics and in business]</ref> *[[Alberto Nisman]], 51, jaksa Argèntina ([[pangeboman AMIA]]), katoné nglalu déné témbakan gaman geni.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/southamerica/argentina/11354521/Argentine-prosecutor-who-accused-Cristina-Kirchner-over-1994-bombings-found-dead.html Argentine prosecutor who accused Cristina Kirchner over 1994 bombings found dead]</ref> *[[Paul O'Grady (pulitikus)|Paul O'Grady]], 54, pulitikus Australia, anggota ''[[New South Wales Legislative Council]]'' (1988–1996), kanker.<ref>[http://www.smh.com.au/nsw/first-openly-gay-state-mp-paul-ogrady-dies-in-sydney-20150118-12sm40.html First openly gay state MP Paul O'Grady dies in Sydney]</ref> *[[Muna Obiekwe]], 36, aktor Nigéria, lelara ginjel.<ref>[http://allafrica.com/stories/201501200176.html Nigeria: Entertainers React to Death of Actor, Muna Obiekwe]</ref> *[[Pietro Pianta]], 74, juru main bal-balan Italia.<ref>[http://www.ansa.it/sito/notizie/sport/calcio/2015/01/19/e-morto-lex-portiere-pietro-pianta_30589d93-40aa-4327-9a60-4bcc1faa7522.html E' morto l'ex portiere Pietro Pianta] {{it icon}}</ref> *[[June Randall]], 87, pangawas skrip Britania (''[[The Spy Who Loved Me (filem)|The Spy Who Loved Me]]'', ''[[A Clockwork Orange (filem)|A Clockwork Orange]]'', ''[[The Shining (filem)|The Shining]]'').<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/11441807/June-Randall-script-supervisor-obituary.html June Randall, script supervisor - obituary]</ref> *[[Piet van der Sanden]], 90, pulitikus Walanda, anggota [[Parlemèn Walanda]] (1971–1972, 1973–1989), anggota [[Parlemèn Éropa]] (1973–1974).<ref>[http://www.parlement.com/id/vjqqhw8i5fs6/nieuws/voormalig_kvp_en_cda_tweede_kamerlid Voormalig KVP- en CDA-Tweede Kamerlid Piet van der Sanden overleden] {{nl icon}}</ref> *[[Milt Schoon]], 92, juru main baskèt AS ([[Sheboygan Red Skins]]).<ref>{{Cite web |url=http://www.walworthcountytoday.com/20150121/milton_w_schoon_janesville_wi_1922_2015 |title=Milton W. Schoon, Janesville, WI (1922-2015) |access-date=2015-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205012216/http://www.walworthcountytoday.com/20150121/milton_w_schoon_janesville_wi_1922_2015 |archive-date=2015-02-05 |url-status=dead}}</ref> *[[Harish Chandra Srivastava]], 90, pulitikus India.<ref>[http://indianexpress.com/article/india/politics/senior-bjp-leader-harish-chandra-srivastava-passes-away/ Senior BJP leader Harish Chandra Srivastava passes away]</ref> *[[Yasuaki Taiho]], 51, juru main bisbol Jepang kalairan Taiwan ([[Chunichi Dragons]], [[Hanshin Tigers]]), léukémia myeloid akut.<ref>{{Cite web |url=http://mainichi.jp/english/english/newsselect/news/20150120p2g00m0sp023000c.html |title=Taiwanese-born ballplayer Taiho dies of leukemia at age 51 |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150120044448/http://mainichi.jp/english/english/newsselect/news/20150120p2g00m0sp023000c.html |url-status=dead }}</ref> *[[Dallas Taylor (juru main drum)|Dallas Taylor]], 66, juru main drum AS ([[Crosby, Stills, Nash & Young]]).<ref>[http://variety.com/2015/music/news/dallas-taylor-former-crosby-stills-nash-young-drummer-dies-at-66-1201408369/# Dallas Taylor, Former Crosby, Stills, Nash & Young Drummer, Dies at 66]</ref> *[[Christine Valmy]], 88, ahli kosmètika AS kalairan Rumania.<ref>{{Cite web |url=http://www.romania-insider.com/romania-born-cosmetics-queen-christine-valmy-dies-at-88/139966/ |title=Romania-born “Cosmetics Queen” Christine Valmy dies at 88 |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150121055902/http://www.romania-insider.com/romania-born-cosmetics-queen-christine-valmy-dies-at-88/139966/ |url-status=dead }}</ref> *[[Tony Verna]], 81, prodhuser télévisi AS, panemu ''[[instant replay]]'', léukemia.<ref>[http://losangeles.cbslocal.com/2015/01/18/tony-verna-inventor-of-instant-replay-dies-at-81/ Tony Verna, Inventor Of Instant Replay, Dies At 81]</ref> *[[Kjell Arnljot Wig]], 90, tokoh média Nurwègen.<ref>[http://www.vg.no/rampelys/tv/nrk/kjell-arnljot-wig-er-doed/a/23376678/ Kjell Arnljot Wig er død] {{no icon}}</ref> === 19 === *[[John Bilezikjian]], 66, musikus ''[[oud]]'' Arménia, lelara ginjel.<ref>[http://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-john-bilezikjian-20150128-story.html Musician John Bilezikjian dies at 66; master of the Middle Eastern oud]</ref> *[[Rose Marie Brown]], 95, kontèstan putri ayu kacantikan AS, [[Miss Virginia]] (1939).<ref>[http://www.suffolknewsherald.com/2015/01/26/former-miss-virginia-from-suffolk-dies/ Former Miss Virginia from Suffolk dies]</ref> *[[Justin Capră]], 81, panemu Rumania.<ref>{{Cite web |url=http://www.ctvnews.ca/sci-tech/romanian-who-claimed-to-invent-world-s-first-jetpack-dies-1.2197150 |title=Romanian who claimed to invent world's first jetpack dies |access-date=2015-11-13 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425211316/https://www.ctvnews.ca/sci-tech/romanian-who-claimed-to-invent-world-s-first-jetpack-dies-1.2197150 |url-status=dead }}</ref> *[[Gordon Dickson (atlit)|Gordon Dickson]], 83, ulah ragawan layu maraton Kanadha.<ref>{{Cite web |url=http://www.obitsforlife.com/obituary/1036193/Dickson-Gordon.php |title=Gordon Dickson Obituary |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150203141337/http://www.obitsforlife.com/obituary/1036193/Dickson-Gordon.php |url-status=dead }}</ref> *[[Adam Yahiye Gadahn]], 36, tokoh [[al-Qaeda]] AS, serangan drone.<ref>[http://www.nytimes.com/2015/04/24/world/asia/2-qaeda-hostages-were-accidentally-killed-in-us-raid-white-house-says.html Obama Apologizes After Drone Kills American and Italian Held by Al Qaeda]</ref> *[[Vera Gornostayeva]], 85, juru main lan guru piano Ruslan.<ref>[http://slippedisc.com/2015/01/eminent-russian-piano-teacher-has-died/ Eminent Russian piano teacher has died]</ref> *[[Michel Guimond]], 61, pulitikus Kanadha, anggota parlemèn kanggo [[Montmorency—Charlevoix—Haute-Côte-Nord]] (1993–2011), heart failure.<ref>[http://www.cbc.ca/news/politics/michel-guimond-ex-bloc-mp-dies-of-heart-failure-at-61-1.2918085 Michel Guimond, ex-Bloc MP, dies of heart failure at 61]</ref> *[[José María Hernández González]], 88, rohaniawan Katulik Roma Mèksiko, Biskop [[Chilapa]] (1983–1989) lan [[Netzahualcóyotl]] (1989–2003).<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bhego.html Bishop José María Hernández González]</ref> *[[Oscar Hayes]], 47, musikus gospèl AS.<ref>{{Cite web |url=http://praise1027detroit.hellobeautiful.com/549878/home-going-service-details-for-pastor-oscar-hayes/ |title=Home-going Service Details for Pastor Oscar Hayes |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150413054127/http://praise1027detroit.hellobeautiful.com/549878/home-going-service-details-for-pastor-oscar-hayes/ |url-status=dead }}</ref> *[[Arthit Kamlang-ek]], 89, Jèndral Thailand, [[List of Commanders of the Royal Thai Armed Forces Headquarters|Supreme Commander]] of the [[Royal Thai Armed Forces]] (1983–1986).<ref>{{Cite web |url=http://www.nationmultimedia.com/breakingnews/Former-Army-chief-Gen-Arthit-dies-at-89-30252171.html |title=Former Army chief Gen Arthit dies at 89 |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150121171548/http://www.nationmultimedia.com/breakingnews/Former-Army-chief-Gen-Arthit-dies-at-89-30252171.html |url-status=dead }}</ref> *[[Vladimir Kesarev]], 84, juru main bal-balan Ruslan ([[FC Dynamo Moscow|Dynamo Moscow]]).<ref>[http://www.rusteam.permian.ru/players/kesarev.html Владимир КЕСАРЕВ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200116114216/http://www.rusteam.permian.ru/players/kesarev.html |date=2020-01-16 }} {{ru icon}}</ref> *[[Anne Kirkbride]], 60, aktris Britania Raya (''[[Coronation Street]]''), kanker payudara.<ref>[http://www.itv.com/coronationstreet/news/anne-kirkbride Anne Kirkbride]</ref> *[[Rajni Kothari]], 85, ngèlmuwan pulitik India.<ref>[http://netindian.in/news/2015/01/19/00032268/eminent-political-scientist-rajni-kothari-passes-away Eminent political scientist Rajni Kothari passes away]</ref> *[[Robert Manzon]], 97, pambalap Formula One Prancis, pasintas pungkasan Kajawaran Kapisan Formula One.<ref>[http://www.abc.net.au/news/2015-01-20/robert-manzon-last-racer-from-formula-ones-debut-season-dies/6026686 Formula One: French driver Robert Manzon, the last of the racers from F1's first season in 1950, dies at 97]</ref> *[[Mark Marquess (hoki ès)|Mark Marquess]], 89, juru main hoki ès Kanadha ([[Boston Bruins]]).<ref>{{Cite web |url=http://www.telfordschapel.com/runtime.php?NavigatorId=162955&SiteId=33377&ItemId=2034563 |title=Mark Marquess' Obituary |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206033921/http://www.telfordschapel.com/runtime.php?NavigatorId=162955&SiteId=33377&ItemId=2034563 |url-status=dead }}</ref> *[[Reinaldo Oliver]], 82, ulah ragawan balang tumbak Puèrto Riko lan atlit olimpiade (1952, 1956).<ref>[http://www.primerahora.com/deportes/otros/nota/falleceelliderdeportivoreynaldopochioliver-1060069/ Fallece el líder deportivo Reynaldo “Pochi” Oliver] {{es icon}}</ref> *[[Karl H. Pribram]], 95, tokoh pawiyatan lan ahli néurologi AS kalairan Ostenrik, kanker.<ref>{{Cite web |url=http://www.karlpribram.com/karl-pribram-1919-2015/ |title=Karl Pribram 1919-2015 |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150201191224/http://www.karlpribram.com/karl-pribram-1919-2015/ |url-status=dead }}</ref> *[[Bob Sadino]], pangusaha Indonésia.<ref>[http://www.thejakartapost.com/news/2015/01/20/eccentric-entrepreneur-bob-sadino-dies-75.html Eccentric entrepreneur Bob Sadino dies at 81]</ref> *[[Ward Swingle]], 87, musikus AS ([[The Swingle Singers]], [[Les Double Six]]).<ref>[http://slippedisc.com/2015/01/the-founding-swingle-singer-has-died/ Sad news: The founding Swingle Singer has died]</ref> *[[Bob Symes]], 90, panemu lan pambiwara Britania Raya.<ref>[http://grahammuz.com/2015/01/19/rip-bob-symes-1924-2015/ RIP Bob Symes 1924 – 2015]</ref> *[[Reies Tijerina]], 88, aktivis ''[[chicano]]'' AS.<ref>[http://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-reies-lopez-tijerina-20150123-story.html Reies Lopez Tijerina dies at 88; Chicano rights movement leader]</ref> *[[Gene S. Walker, Sr.]], 88, pangusaha AS lan wong sing nduwé paternakan.<ref>[http://www.lmtonline.com/front-news/article_505aa17c-a0dd-11e4-a4b0-8bc85872181d.html Well-known rancher Gene S. Walker Sr. has died]</ref> *[[Peter Wallenberg, Sr.]], 88, bankir lan industrialis Swèdhen, batrik [[Kulawarga Wallenberg]].<ref>[http://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-peter-wallenberg-20150120-story.html Peter Wallenberg dies at 88; head of dynasty compared to Rockefellers]</ref> === 20 === *[[Canserbero]], 26, musikus rap Vènèzuéla, nglalu déné mencolot.<ref>[http://www.latinpost.com/articles/32881/20150120/ak-canserbero-dead-rapper-tirone-gonz%C3%A1lez-cause-death-reportedly-suicide.htm AK Canserbero Dead: Rapper Tirone González Cause of Death Reportedly Suicide Following Alleged Murder of Zion TPL Bassist]</ref> *[[James L. Fowler]], 84, vètèran militèr AS, sing ngedegaké [[Marine Corps Marathon]].<ref>{{Cite web |url=http://www.marinecorpstimes.com/story/military/2015/01/22/james-fowler-marine-corps-marathon-founder-dies/22161061/ |title=Colonel behind Marine Corps Marathon dies |access-date=2015-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150329003222/http://www.marinecorpstimes.com/story/military/2015/01/22/james-fowler-marine-corps-marathon-founder-dies/22161061/ |archive-date=2015-03-29 |url-status=dead}}</ref> *[[Edgar Froese]], 70, musikus Jerman ([[Tangerine Dream]]), embolisme paru-paru.<ref>[http://www.billboard.com/articles/news/6450793/tangerine-dream-edgar-froese-dies Tangerine Dream Founder Edgar Froese Dead at 70]</ref> *[[Melvin Gordon (pangusaha)|Melvin Gordon]], 95, èksèkutif bisnis AS, CEO [[Tootsie Roll Industries]] (wiwit 1962).<ref>[http://www.bloomberg.com/news/2015-01-21/tootsie-roll-s-95-year-old-ceo-dies-his-wife-takes-the-reins.html Tootsie Roll's 95-Year-Old CEO Dies; His Wife Takes Reins]</ref> *[[Lawrence Hogben]], 98, prawira angkatan sagara lan ahli météorologi Sélandia Anyar.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/11449835/Lawrence-Hogben-D-Day-meteorologist-obituary.html Lawrence Hogben obituary]</ref> *[[Anatol Hrytskievich]], 85, sajarawan Bélarus.<ref>[http://www.svaboda.org/content/article/26804308.html Памёр Анатоль Грыцкевіч] {{be icon}}</ref> *[[Graeme Hugo]], 68, ahli démografi lan géografi Australia, kanker.<ref>[http://www.abc.net.au/news/2015-01-20/graeme-hugo-demographer-and-academic-dies-aged-68/6028850 Graeme Hugo, distinguished demographer and academic, dies aged 68]</ref> *[[Herman E. Lauhoff]], 81, pulitikus AS, anggota DPRD [[Texas]] (1974&ndash;1981).<ref>{{Cite web |url=http://obits.dignitymemorial.com/dignity-memorial/obituary.aspx?n=Herman-Lauhoff&lc=7469&pid=173936158&mid=6290656 |title=Herman Lauhoff Obituary |access-date=2015-11-13 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220918/http://obits.dignitymemorial.com/dignity-memorial/obituary.aspx?n=Herman-Lauhoff&lc=7469&pid=173936158&mid=6290656 |url-status=dead }}</ref> *[[Rose Marie McCoy]], 92, panulis AS ("[[It Hurts Me to My Heart]]", "[[Don't Be Angry]]", "[[Tryin' to Get to You]]", "[[It's Gonna Work Out Fine]]").<ref>[http://www.news-gazette.com/obituaries/2015-01-29/rose-mccoy.html Rose McCoy]</ref> *[[Gloria D. Miklowitz]], 87, panulis AS.<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/latimes/obituary.aspx?pid=173959040 Gloria D. Miklowitz]</ref> *[[Wilfride Piollet]], 71, juru main balèt lan ahli koréografi Prancis, kanker.<ref>[http://www.lemonde.fr/disparitions/article/2015/01/27/mort-de-wilfride-piollet-etoile-de-l-opera-de-paris_4564630_3382.html Mort de Wilfride Piollet, étoile de l’Opéra de Paris] {{fr icon}}</ref> *[[Peter Pontiac]], 63, juru gambar kartun Walanda, pamenang [[Stripschapprijs]] (1997), lelara lèver.<ref>[http://nos.nl/artikel/2014501-striptekenaar-peter-pontiac-overleden.html Striptekenaar Peter Pontiac overleden] {{nl icon}}</ref> *[[Bette Rogge]], 92, pambiwara radio lan télévisi AS.<ref>[http://www.daytondailynews.com/news/news/local/radio-and-tv-pioneer-rogge-has-died/njsZ2/ Local radio and TV pioneer dies]</ref> *[[William Roffler]], 84, juru main bal-balan gagrag AS ([[Philadelphia Eagles]]), pnéumonia.<ref>[http://www.sfgate.com/sports/article/Former-WSU-star-William-Roffler-dies-at-84-6030702.php Former WSU star William Roffler dies at 84]</ref> *[[Hitoshi Saito]], 54, judoka Jepang, jawara Olimpiade (1984, 1988), kanker saluran empedhu.<ref>{{Cite web |url=http://mainichi.jp/english/english/newsselect/news/20150120p2g00m0sp057000c.html |title=Two-time Olympic judo champion Saito dies at age 54 |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150123000051/http://mainichi.jp/english/english/newsselect/news/20150120p2g00m0sp057000c.html |url-status=dead }}</ref> *[[Ricardo dos Santos]], 24, juru main selancar Brazilia, ditémbak.<ref>[http://www.bbc.com/news/world-latin-america-30909626 Shock as Brazilian surfer Ricardo dos Santos shot dead]</ref> *[[Jerome Van Sistine]], 89, pulitikus AS, anggota Sénat [[Wisconsin]] (1977–1993).<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/greenbaypressgazette/obituary.aspx?n=jerome-vansistine&pid=173918300&fhid=14146 Jerome VanSistine]</ref> *[[James Walker (panulis)|James Walker]], 41, panulis télévisi Australia (''[[Neighbours]]''), diabétes.<ref>[http://tenplay.com.au/channel-eleven/neighbours/show-news/james-walker James Walker]</ref> === 21 === *[[George Atkins (juru main bal-balan Amérikah Sarékat)|George Atkins]], 82, juru main bal-balan gagrag AS ([[Detroit Lions]]).<ref>[http://obits.al.com/obituaries/birmingham/obituary.aspx?pid=173947403 George Arthur Atkins]</ref> *[[Marcus Borg]], 72, ahli Alkitab lan téologi AS (''[[Jesus Seminar]]''), fibrosis idiopatik paru-paru.<ref>[http://www.religionnews.com/2015/01/22/marcus-borg-leading-liberal-theologian-historical-jesus-expert-dies-72/ Marcus Borg, leading liberal theologian and historical Jesus expert, dies at 72]</ref> *[[Leon Brittan]], 75, pulitikus Britania, ''Mantri Dalam Negeri'' (1983–1985), Wakil Présidèn Komisi Éropa (1999), kanker.<ref>[http://www.itv.com/news/update/2015-01-22/lord-brittan-former-home-secretary-dies-aged-75/ Former Home Secretary Lord Brittan dies aged 75]</ref> *[[Vince Camuto]], 78, désainer alas sikil AS ([[Nine West]]), kanker prostat.<ref>[http://www.eonline.com/news/617178/legendary-footwear-designer-vince-camuto-dies-at-78 Legendary Footwear Designer Vince Camuto Dies at 78]</ref> *[[Emmanuel Carter]], 85, pulitikus Trinidad, Présidèn Sénat (1990–1995), Présidèn pamangku kalungguhan (1990) nalika [[Kudéta Jamaat al Muslimeen]].<ref>[http://www.newsday.co.tt/news/0,205904.html Former Acting President Carter dies at 85]</ref> *[[Frieda Dänzer]], 84, juru main ski Alpen Switserlan, pamenang medali pirak Olimpiade (1956).<ref>[http://www.bernerzeitung.ch/region/thun/Sie-war-ein-Skistar-der-fruehen-Jahre/story/18385906 Sie war ein Skistar der frühen Jahre] {{de icon}}</ref> *[[George W. Downs (ahli pulitik)|George W. Downs]], 68, ngèlmuwan pulitik AS, gagal jantung.<ref>[http://politics.as.nyu.edu/docs/CP/1286/Remembering_George_Downs_1946-2015.pdf Remembering George Downs, 1946-2015]</ref> *[[George Goodwin (wartawan)|George Goodwin]], 97, wartawan AS, pamenang [[Bebungah Pulitzer]] (1948).<ref>{{Cite web |url=http://saportareport.com/blog/2015/01/george-goodwin-prize-winning-journalist-and-dean-of-atlantas-image-boosters-passes-away/comment-page-1/ |title=George Goodwin, Pulitzer Prize-winning journalist and dean of Atlanta’s PR industry, passes away |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150122110659/http://saportareport.com/blog/2015/01/george-goodwin-prize-winning-journalist-and-dean-of-atlantas-image-boosters-passes-away/comment-page-1/ |url-status=dead }}</ref> *[[Harry Gordon (wartawan)|Harry Gordon]], 89, sajarawan Olimpiade Australia, wartawan lan panyunting koran.<ref>[http://www.theage.com.au/victoria/journalist-harry-gordon-dies-aged-89-20150122-12vmda.html Journalist Harry Gordon dies, aged 89]</ref> *[[Martin Honeysett]], 71, panganggit kartun Britania.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/11363017/Martin-Honeysett-cartoonist-obituary.html Martin Honeysett, cartoonist - obituary]</ref> *[[Frank Hooley]], 91, pulitik Britania Raya, anggota parlemèn kanggo [[Sheffield Heeley]] (1966–1970, 1974–1983).<ref>{{Cite web |url=http://www.bmdsonline.co.uk/birmingham-mail/obituary/hooley-frank/40577432 |title=HOOLEY Frank Obituary |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923192638/http://www.bmdsonline.co.uk/birmingham-mail/obituary/hooley-frank/40577432 |url-status=dead }}</ref> *[[Waldemar Kmentt]], 85, ahli ténor Ostenrik.<ref>[http://slippedisc.com/2015/01/vienna-mourns-a-stalwart-tenor/ Vienna mourns a stalwart tenor]</ref> *[[Roy Noble Lee]], 99, kakim AS, Kakim Agung Mahkamah Agung [[Mississippi]] (1987–1993).<ref>{{Cite web |url=http://www.wjtv.com/story/27908348/former-supreme-court-chief-justice-roy-noble-lee-passes |title=Former Supreme Court Chief Justice Roy Noble Lee Passes |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150122101835/http://www.wjtv.com/story/27908348/former-supreme-court-chief-justice-roy-noble-lee-passes |url-status=dead }}</ref> *[[Johnnie Lewis]], 68, pangacara lan pulitikus Libéria, Kakim Agung Libéria (2006–2012).<ref>{{Cite web |url=http://monroviainquirer.com/2015/01/22/former-chief-justice-johnnie-lewis-is-dead/ |title=Former Chief Justice Johnnie Lewis Is Dead |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150122180900/http://monroviainquirer.com/2015/01/22/former-chief-justice-johnnie-lewis-is-dead/ |url-status=dead }}</ref> *[[Kemal Monteno]], 66, panyanyi Bosnia, pnéumonia lan sèpsis.<ref>[http://www.sarajevotimes.com/kemal-monteno-famous-singer-died/ Kemal Monteno, a Famous Singer, Died]</ref> *[[Keith Rayner (ahli psikologi)|Keith Rayner]], 71, ahli psikologi kognitif AS.<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/saltlaketribune/obituary.aspx?pid=173989313 Keith Rayner]</ref> *[[Marshall Schlom]], 86, pangawas skrip AS (''[[Psycho (1960 filem)|Psycho]]'', ''[[Perry Mason]]'', ''[[Rain Man]]''), komplikasi amarga tiba.<ref>[http://www.hollywoodreporter.com/news/marshall-schlom-dead-script-supervisor-767301 Marshall Schlom, Script Supervisor for Hitchcock, Kramer and Nichols, Dies at 86]</ref> *[[Chin Shunshin]], 90, panulis Jepang.<ref>{{Cite web |url=http://www3.nhk.or.jp/nhkworld/english/news/20150121_36.html |title=Japanese novelist Chin Shunshin dies |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150128115418/http://www3.nhk.or.jp/nhkworld/english/news/20150121_36.html |url-status=dead}}</ref> *[[Pauline Yates]], 85, aktris Inggris (''[[The Fall and Rise of Reginald Perrin]]'').<ref>[http://www.chortle.co.uk/news/2015/01/22/21692/pauline_yates,_aka_mrs_reggie_perrin,_dies_at_85 Pauline Yates, aka Mrs Reggie Perrin, dies at 85]</ref> === 22=== *[[Don Bryant (bisbol)|Don Bryant]], 73, juru main bisbol AS ([[Houston Astros]]).<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/timesunion/obituary.aspx?n=donald-ray-bear-bryant&pid=173993022&fhid=5743 Donald Bryant obituary]</ref> *[[Peggy Charren]], 86, aktivis TV bocah AS.<ref>[https://www.bostonglobe.com/metro/2015/01/22/peggy-charren-cofounder-action-for-children-television-was-awarded-presidential-medal-freedom/fsk3iyiNmmLlcWgW30DW7M/story.html Peggy Charren, children’s TV pioneer, dies at 86]</ref> *[[Wendell H. Ford]], 90, pulitikus AS, Gubernur [[Kentucky]] (1971–1974), anggota [[U.S. Senate]] (1974–1999), kanker paru-paru.<ref>[http://www.nytimes.com/2015/01/23/us/politics/wendell-h-ford-kentucky-governor-and-senator-dies-at-90.html?_r=0 Wendell H. Ford, Kentucky Governor and Senator, Dies at 90]</ref> *[[Margaret Bloy Graham]], 94, ilustrator buku bocah Kanadha.<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/bostonglobe/obituary.aspx?pid=173945907 MARGARET BLOY GRAHAM]</ref> *[[Joan Hinde]], 81, juru main trompèt lan panglipur Inggris.<ref>{{Cite web |url=http://www.midhurstandpetworth.co.uk/news/local/britain-s-first-lady-of-the-trumpet-passes-away-in-chichester-1-6540256 |title=Britain’s First Lady of the Trumpet passes away in Chichester |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150128133042/http://www.midhurstandpetworth.co.uk/news/local/britain-s-first-lady-of-the-trumpet-passes-away-in-chichester-1-6540256 |url-status=dead }}</ref> *[[René Jodoin]], 94, prodhuser lan sutradara animasi Kanadha.<ref>[http://www.animationmagazine.net/people/nfb-french-animation-founder-rene-jodoin-dies/ NFB French Animation Founder René Jodoin Dies]</ref> *[[Tommy Mason]], 75, juru main bal-balan gagrag AS ([[Minnesota Vikings]], [[Los Angeles Rams]]).<ref>{{Cite web |url=http://www.mynews3.com/content/news/story/Vikings-first-draft-pick-Mason-dies/wv7bX6hd20aNJu_TPza-kg.cspx |title=Vikings' first draft pick Mason dies |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150123021057/http://www.mynews3.com/content/news/story/Vikings-first-draft-pick-Mason-dies/wv7bX6hd20aNJu_TPza-kg.cspx |url-status=dead }}</ref> *[[Fabrizio de Miranda]], 88, insinyur yasan Italia lan profèsor universitas.<ref>[http://www.ilsecoloxix.it/p/genova/2015/01/23/ARie2HHD-milano_miranda_sopraelevata.shtml Addio al papà della Sopraelevata, morto a Milano De Miranda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117025638/http://www.ilsecoloxix.it/p/genova/2015/01/23/ARie2HHD-milano_miranda_sopraelevata.shtml |date=2015-11-17 }} {{it icon}}</ref> *[[Franco Nicolazzi]], 90, pulitikus Italia, anggota Parlemèn Italia (1963–1990), Sékretaris Parté Démokratis Sosialis Italia (1985–1988).<ref>[http://www.ansa.it/sito/notizie/politica/2015/01/22/morto-ex-ministro-franco-nicolazzi-fu-segretario-del-psdi-_c02a8a1b-b8cc-4835-8856-69967f59566d.html Morto ex ministro Franco Nicolazzi, fu segretario del Psdi] {{it icon}}</ref> *[[Kel O'Shea]], 81, juru main liga rugbi Australia ([[Western Suburbs Magpies|Western Suburbs]]).<ref>[http://www.couriermail.com.au/sport/nrl/kangaroos-great-kel-oshea-who-linked-with-norm-provan-is-mourned/story-fniabjcr-1227195046095 Kangaroos great Kel O'Shea mourned]</ref> *[[Wayne Quinton]], 94, insinyur biomédis AS.<ref>[http://seattletimes.com/html/obituaries/2025624240_quintonobitxml.html Wayne Quinton, UW’s ‘father of bioengineering,’ dies at 94]</ref> *[[Dacia Valent]], 51, pulitikus Italia kalairan Somalia, anggota Parlemèn Éropa (1989–1994), gagal jantung.<ref>[http://www.ansa.it/sito/notizie/cronaca/2015/01/26/dacia-valent_1dd38db9-1c0d-47e9-a68d-f10697bb713d.html Morta Dacia Valent, dalle battaglie antirazziste al carcere] {{it icon}}</ref> *[[Lawrence Paul Zatkoff]], 75, jaksa féderal AS, kanker.<ref>{{Cite web |url=http://www.thealpenanews.com/page/content.detail/id/781447/Port-Huron-federal-Judge-Lawrence-Zatkoff-dies-at-age-75.html?isap=1&nav=5012 |title=Port Huron federal Judge Lawrence Zatkoff dies at age 75 |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206211450/http://www.thealpenanews.com/page/content.detail/id/781447/Port-Huron-federal-Judge-Lawrence-Zatkoff-dies-at-age-75.html?isap=1&nav=5012 |url-status=dead }}</ref> === 23 === * [[Abdullah saka Saudi Arabia|Raja Abdullah]] saka [[Saudi Arabia]], 90, Raja wiwit taun 2005, komplikasi pnéumonia.<ref>[http://www.cnn.com/2015/01/22/middleeast/saudi-arabia-king-abdullah-dies/index.html Saudi Arabia's 'reformer' King Abdullah dies]</ref> *[[Ernie Banks]], 83, juru main bisbol AS ([[Chicago Cubs]]), serangan jantung.<ref>[http://www.mercurynews.com/sports/ci_27383742/mr-cub-ernie-banks-dies-at-83 'Mr. Cub' Ernie Banks dies at 83]</ref> *[[Jalynn Bennett]], 71, konsultan lan diréktur korporat Kanadha.<ref>[http://www.theglobeandmail.com/report-on-business/jalynn-bennett-pioneering-female-executive-dies-at-71/article22636608/ Jalynn Bennett, pioneering female executive, dies at 71]</ref> *[[Betty Jane Diener]], 74, pulitikus AS, Mantri Perdagangan Virginia (1982–1986), fibrosis paru-paru.<ref>[http://www.washingtonpost.com/local/obituaries/betty-jane-diener-blunt-virginia-secretary-of-commerce-in-1980s-dies/2015/02/17/6976cac4-b621-11e4-a200-c008a01a6692_story.html Betty Jane Diener, blunt Virginia secretary of commerce in 1980s, dies]</ref> *[[Marc Dufour]], 73, juru main hoki ès Kanadha ([[New York Rangers]], [[Los Angeles Kings]]).<ref>[http://www.richardphilibert.ca/blog-single.php?id=1685 Dufour, M. Marc] {{fr icon}}</ref> *[[Prosper Ego]], 87, aktivis Walanda, pangadeg [[Oud-Strijders Legioen]].<ref>[http://www.refoportaal.nl/nieuws/details/15305/OSL-oprichter_P.J.G.A._Ego_overleden/ OSL-oprichter P.J.G.A. Ego overleden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304001350/http://www.refoportaal.nl/nieuws/details/15305/OSL-oprichter_P.J.G.A._Ego_overleden/ |date=2016-03-04 }} {{nl icon}}</ref> *[[Nol Heijerman]], 74, juru main bal-balan Walanda ([[Sparta Rotterdam|Sparta]]).<ref>[http://www.ad.nl/ad/nl/1434/Sparta-Rotterdam/article/detail/3836758/2015/01/24/Beatle-van-Sparta-Nol-Heijerman-overleden.dhtml 'Beatle van Sparta' Nol Heijerman overleden] {{nl icon}}</ref> *[[Simma Holt]], 92, wartawan lan pulitikus Kanadha, anggota DPRD [[Vancouver Kingsway]] (1974–1979).<ref>{{Cite web |url=http://www.theepochtimes.com/n3/1219255-i-was-born-to-care-the-legendary-simma-holt-dies-at-92/ |title=‘I was born to care': The Legendary Simma Holt Dies at 92 |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150727161258/http://www.theepochtimes.com/n3/1219255-i-was-born-to-care-the-legendary-simma-holt-dies-at-92/ |url-status=dead }}</ref> *[[Barrie Ingham]], 82, aktris Inggris (''[[The Great Mouse Detective]]'', ''[[Doctor Who]]'', ''[[A Challenge for Robin Hood]]'').<ref>{{Cite web |url=http://www.palmbeachpost.com/news/events/performing-arts/barrie-ingham-actor-and-voice-of-great-mouse-detec/njwfS/ |title=Barrie Ingham, actor and voice of ‘Great Mouse Detective,’ dies at 83 |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215112727/http://www.palmbeachpost.com/news/events/performing-arts/barrie-ingham-actor-and-voice-of-great-mouse-detec/njwfS/ |url-status=dead }}</ref> *[[Nick Koback]], 79, juru main bisbol AS ([[Pittsburgh Pirates]]).<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/hartfordcourant/obituary.aspx?n=Nicholas-N-Koback&pid=173964694 Nicholas N. Koback obituary]</ref> *[[Svein Døvle Larssen]], 86, panyunting koran Nurwègen.<ref>[http://www.tb.no/Redakt_rlegende_er_d_d-5-76-21492.html Redaktørlegende er død] {{no icon}}</ref> *[[Alexander Lastin]], 38, ''grandmaster'' catur Ruslan.<ref>[http://chess-news.ru/en/node/17945 Alexander Lastin Has Passed Away]</ref> *[[Pedro Lemebel]], 62, panulis Chile, kanker telak.<ref>[http://www.newyorker.com/books/page-turner/surreal-end-unforgettable-queen-pedro-lemebel-1952-2015 A Surreal End for an Unforgettable Queen: Pedro Lemebel, 1952-2015]</ref> *[[Les McMahon]], 84, pulitikus Australia, anggota DPR [[Australia]] kanggo [[Sydney]] (1975&ndash;1983).<ref>[http://parlinfo.aph.gov.au/parlInfo/search/display/display.w3p;adv=yes;orderBy=customrank;page=0;query=james%20mcmahon;rec=1;resCount=Default CONDOLENCES: McMahon, Mr James Leslie (Les)]</ref> *[[Bud Miller]], 91, pulitikus Kanadha, anggota DPRD [[Alberta]] (1971–1986).<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/edmontonjournal/obituary.aspx?pid=173979561 James "Bud" MILLER Notice]</ref> *[[M. S. Narayana]], 63, aktor Telugu filem India.<ref>{{Cite web |url=http://www.25cineframes.com/official-death-news-m-s-narayana-garu-passes-away-he-is-no-more.html |title=Official Death News : M S Narayana Garu passes away he is no more |access-date=2015-11-13 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220049/http://www.25cineframes.com/official-death-news-m-s-narayana-garu-passes-away-he-is-no-more.html |url-status=dead }}</ref> *[[Jackie Selebi]], 64, prawira pulisi Afrika Kidul, Komisaris Pulisi (2000–2009), lelara ginjel.<ref>{{Cite web |url=http://www.reuters.com/article/2015/01/23/us-safrica-selebi-idUSKBN0KW10F20150123 |title=Disgraced former South Africa police chief Selebi dies |access-date=2015-11-13 |archive-date=2015-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150123211607/http://www.reuters.com/article/2015/01/23/us-safrica-selebi-idUSKBN0KW10F20150123 |url-status=dead}}</ref> *[[Frank Sims]], 93, pambiwara bisbol AS.<ref>[http://obits.ocregister.com/obituaries/orangecounty/obituary.aspx?n=frank-j-sims&pid=174013101&eid=sp_ommatch&eid=sp_ommatch FRANK J. SIMS]</ref> === 24 === *[[Stig Bergling]], 77, prawira dines intèlijèn Swèdhen sing didakwa olèhé cidra; lelara Parkinson lan paru-paru.<ref>[http://www.independent.co.uk/news/obituaries/stig-bergling-spy-who-gave-the-soviets-thousands-of-documents-and-made-an-escape-which-caused-a-scandal-in-sweden-10014831.html Stig Bergling: Spy who gave the Soviets thousands of documents and made an escape which caused a scandal in Sweden]</ref> *[[Robert Bonnaventure]], 94, juru balap pit Prancis.<ref>[http://veloquercy.over-blog.com/article-deces-de-robert-bonnaventure-125431601.html Décès de Robert Bonnaventure] {{fr icon}}</ref> *[[Peter Bridges (pastur)|Peter Bridges]], 89, pastur Anglikan Britania, Dékan Agung Southend (1972–1977), Coventry (1977–1983) and Warwick (1983–1990). *[[Link Byfield]], 63, panulis kolom Kanadha aliran konservatif, pulitikus lan pambabar, kanker lèver lan gulu.<ref>[http://www.cbc.ca/news/canada/edmonton/link-byfield-columnist-politician-and-publisher-dead-at-63-1.2931321 Link Byfield, columnist, politician and publisher, dead at 63]</ref> *[[Julio Canessa]], 89, pulitikus lan Jèndral Chile, anggota Pamaréntah Junta Chile (1983–1985), Sénator (1998–2006).<ref>[http://www.24horas.cl/nacional/fallece-julio-canessa-miembro-de-la-junta-militar-y-senador-designado-1565661 Fallece Julio Canessa, miembro de la Junta Militar y senador designado] {{es icon}}</ref> *[[Otto Carius]], 92, pamimpir tank Jerman nalika Perang Donya II.<ref>{{Cite web |url=http://ftr.wot-news.com/2015/01/24/otto-carius-passed-away/ |title=Otto Carius Passed Away |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150126224430/http://ftr.wot-news.com/2015/01/24/otto-carius-passed-away/ |url-status=dead }}</ref> *[[Maria Cerra]], 96, juru main anggar AS ([[Olimpiade Mangsa Panas 1948]]).<ref>[http://www.northjersey.com/news/maria-cerra-tishman-olympic-fencer-and-teacher-in-oakland-dies-at-96-1.1259376 Maria Cerra Tishman, Olympic fencer and teacher in Oakland, dies at 96]</ref> *[[Aisha Choudhary]], panulis lan pawicara motivasional India.<ref>[http://indianexpress.com/article/lifestyle/books/pendrive-remembering-aisha-chaudhary/ Pendrive Remembering Aisha Chaudhary]</ref> *[[Toller Cranston]], 65, juru main sekat Kanadha, pamenang medali prunggu Olimpiade (Olimpiade Mangsa Atis 1976), serangan jantung.<ref>[http://www.thestar.com/sports/2015/01/24/toller-cranston-figure-skating-legend-dies-in-mexico-at-age-65.html Toller Cranston, figure skating legend, dies in Mexico at age 65]</ref> *[[Maria Della Costa]], 89, aktris Brazilia (''[[Brasileiras e Brasileiros]]''), edema paru-paru.<ref>[http://g1.globo.com/jornal-nacional/noticia/2015/01/atriz-maria-della-costa-morre-aos-89-anos-no-rio.html Atriz Maria Della Costa morre aos 89 anos no Rio] {{pt icon}}</ref> *[[Floyd Dunn]], 90, insinyur listrik AS.<ref>[http://www.news-gazette.com/obituaries/2015-01-28/floyd-dunn.html Floyd Dunn]</ref> *[[Johan Ferner]], 87, palaut Nurwègen, pamenang medali pirak (1952).<ref>[http://news.yahoo.com/1952-olympic-silver-medalist-ferner-dies-114340824.html 1952 Olympic silver medalist Ferner dies]</ref> *[[Eric Fitzgibbon]], 78, pulitikus Australia, anggota Parlemèn Australia kanggo Hunter (1984–1996).<ref>{{Cite web |url=http://www.theherald.com.au/story/2838598/tributes-for-former-hunter-mp-eric-fitzgibbon/ |title=Tributes for former Hunter MP Eric Fitzgibbon, dead at 78 |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150807083217/http://www.theherald.com.au/story/2838598/tributes-for-former-hunter-mp-eric-fitzgibbon/ |url-status=dead }}</ref> *[[Joe Franklin]], 88, pambiwara radio lan TV AS, kanker prostat.<ref>[http://www.nydailynews.com/news/national/joe-franklin-dead-88-article-1.2090911 Joe Franklin 'King of Nostalgia' dead at 88]</ref> *[[Sir David Graaff, 3rd Baronet]], 74, pangusaha anggur (minuman) Afrika Kidul.<ref>[http://www.wine.co.za/news/news.aspx?NEWSID=26193 Sir David Graaff owner of De Grendel: RIP]</ref> *[[Muhammad Ibrahim Habsade]], 62, pulitikus lan prajurit ngraman Somalia, diabétes.<ref>{{Cite web |url=http://www.garoweonline.com/page/show/post/1546/somalia-federal-mp-dies-in-mogadishu |title=Somalia: Federal MP dies in Mogadishu |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924044753/http://www.garoweonline.com/page/show/post/1546/somalia-federal-mp-dies-in-mogadishu |url-status=dead }}</ref> *[[Frances Lennon]], 102, artis Britania.<ref>[http://www.messengernewspapers.co.uk/news/11759286.Frances_Lennon___popular_and_prolific_Trafford_artist_dies/ Frances Lennon - popular and prolific Trafford artist dies]</ref> *[[V. S. Raghavan]], 90, aktor Tamil India.<ref>{{Cite web |url=http://www.kollytalk.com/cinenews/veteran-actor-vs-raghavan-passes-away-90-214350.html |title=Veteran actor VS Raghavan passes away at 90 |access-date=2015-11-14 |archive-date=2016-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160226042254/http://www.kollytalk.com/cinenews/veteran-actor-vs-raghavan-passes-away-90-214350.html |url-status=dead }}</ref> *[[Alfred H. Savage]], 84, pagawé nagara Kananda, manajer [[Toronto Transit Commission]] (1981–1987).<ref>[http://www.thestar.com/news/gta/2015/01/29/obituary-former-ttc-chief-alfred-savage-launched-the-scarborough-rt.html Obituary Former TTC chief Alfred Savage launched the Scarborough RT]</ref> *[[Joan Serra]], 87, juru main polo banyu Olimpiade Spanyol (1948, 1952).<ref>[http://www.mundodeportivo.com/20150124/waterpolo/fallece-joan-serra-portero-espanol-en-los-jjoo-de-londres-48-y-helsinki-52_54424771817.html Fallece Joan Serra, portero español en los JJOO de Londres'48 y Helsinki'52] {{es icon}}</ref> *[[Fred Shank]], 74, ahli nutrisi AS.<ref>[http://obits.dignitymemorial.com/dignity-memorial/obituary.aspx?n=Fred-Shank&lc=7535&pid=173988339&mid=6297917 In Memory of Fred Ross Shank II]{{Pranala mati|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[Daniel R. Simpson]], 87, pulitikus AS, anggota DPRD lan Sénat [[North Carolina]], pikun.<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/newsobserver/obituary.aspx?pid=173964185 Dan Simpson Obituary]</ref> *[[Peter Westervelt]], 95, fisikawan AS.<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/providence/obituary-preview.aspx?n=peter-westervelt&pid=174067145&referrer=519 Peter Westervelt Obituary]</ref> *[[Tengku Intan Zaharah]], 86, bangsawan Malaysia, [[Raja Permaisuri Agong]] (1965–1970).<ref>[http://www.bernama.com/bernama/v7/bm/ge/newsgeneral.php?id=1103551 Tengku Ampuan Tua Terengganu Tengku Intan Zaharah Mangkat] {{ms icon}}</ref> === 25 === *[[Zulkifli Abdhir]], 48-49, téroris lan wong nggawé bom saka Malaysia, ditémbak.<ref>[http://www.nbcnews.com/news/world/wanted-al-qaeda-linked-islamist-believed-dead-philippines-raid-fbi-n300116 Wanted Al Qaeda-Linked Islamist Believed Dead in Philippines Raid: FBI]</ref> *[[Robert Atkinson (businessman)|Sir Robert Atkinson]], 98, pangusaha Britania lan prawira angkatan sagara.<ref>[http://www.thetimes.co.uk/tto/opinion/obituaries/article4338737.ece Sir Robert Atkinson]</ref> *[[Rose Cabat]], 100, ahli keramik studio AS.<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/tucson/obituary.aspx?pid=173992736 Rose Cabat Obituary]</ref> *[[Mari Ellis]], 101, panulis Britania lan aktivis hak-hak wanita.<ref>[http://www.independent.co.uk/news/people/mari-ellis-writer-who-worked-for-the-new-wales-union-and-championed-womens-rights-10109209.html Mari Ellis: Writer who worked for the New Wales Union and championed women’s rights]</ref> *[[Pauline Fisk]], 66, panulis Britania, kanker.<ref>[http://www.theguardian.com/books/2015/feb/26/pauline-fisk Pauline Fisk obituary]</ref> *[[Demetrio González]], 87, aktor Mèksiko kalairan Spanyol (''[[Dos Corazones y un Cielo]]'') lan panyanyi, komplikasi setruk.<ref>[http://www.aztecanoticias.com.mx/notas/entretenimiento/211518/muere-demetrio-gonzalez-el-charro-espanol Muere Demetrio González "El Charro Español"] {{es icon}}</ref> *[[Pierre Gosnat]], 66, pulitikus Prancis, kanker.<ref>[http://www.leparisien.fr/diaporama/en-images-ivry-l-adieu-a-pierre-gosnat-31-01-2015-4495363.php?pic=2#contTitre EN IMAGES. Ivry : l'adieu à Pierre Gosnat] {{fr icon}}</ref> *[[Godfrey Kalimugogo]], 71, panulis Uganda.<ref>{{Cite web |url=http://www.monitor.co.ug/OpEd/OpEdColumnists/MuniiniMulera/Kalimugogo-inspired-us-in-life--challenges-us-in-death/-/878676/2603016/-/cat7nez/-/index.html |title=Kalimugogo inspired us in life, challenges us in death |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206211729/http://www.monitor.co.ug/OpEd/OpEdColumnists/MuniiniMulera/Kalimugogo-inspired-us-in-life--challenges-us-in-death/-/878676/2603016/-/cat7nez/-/index.html |url-status=dead }}</ref> *[[John Leggett]], 97, panulis AS, direktur [[Iowa Writers' Workshop]], pneumonia.<ref>[http://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-john-leggett-20150201-story.html John 'Jack' Leggett, mentor of emerging authors, dies at 97]</ref> *[[Giancarlo Ligabue]], 83, ahli paléontologi Italia (panemu [[Ligabueino]]), pangusaha lan pulitikus [[Forza Europa]].<ref>[http://www.rainews.it/dl/rainews/articoli/Addio-a-Giancarlo-Ligabue-Venezia-piange-il-celebre-imprenditore-e-paleontologo-488ca869-af8e-4b83-80d1-4a43d2beccbd.html Addio a giancarlo ligabue: venezia piange il celebre imprenditore e paleontologo] {{it icon}}</ref> *[[Sarojini Mahishi]], 88, pulitikus lan juru alihbasa India.<ref>{{Cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/Ex-Union-Minister-Sarojini-Mahishi-Passes-Away/2015/01/26/article2637280.ece |title=Ex-Union Minister Sarojini Mahishi Passes Away |access-date=2015-11-14 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304142026/http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/Ex-Union-Minister-Sarojini-Mahishi-Passes-Away/2015/01/26/article2637280.ece |url-status=dead }}</ref> *[[Richard McBrien]], 78, pastur lan ahli téologi Katulik Roma saka AS.<ref>{{Cite web |url=http://ncronline.org/news/people/fr-richard-mcbrien-theologian-has-died |title=Fr. Richard McBrien, theologian, has died |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127193830/http://ncronline.org/news/people/fr-richard-mcbrien-theologian-has-died |url-status=dead }}</ref> *[[Bill Monbouquette]], 78, juru main bisbol AS ([[Boston Red Sox]]).<ref>[http://www.bostonglobe.com/sports/2015/01/26/former-red-sox-pitcher-ben-monbouquette-dies/sXeMPgSs04iSUOdFEyz75O/story.html Former Red Sox pitcher Bill Monbouquette dies at 78]</ref> *[[Don O'Hearn]], 86, juru main ès hoki Kanadha.<ref>{{Cite web |url=http://www.stcatharinesstandard.ca/2015/01/27/sports-community-mourns-loss-of-nip-ohearn |title=Sports community mourns loss of Nip O'Hearn |access-date=2015-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150213031239/http://www.stcatharinesstandard.ca/2015/01/27/sports-community-mourns-loss-of-nip-ohearn |archive-date=2015-02-13 |url-status=dead}}</ref> *[[Demis Roussos]], 68, panyanyi Yunani kalairan Mesir ("[[Forever and Ever (lagu Demis Roussos)|Forever and Ever]]").<ref>[http://greece.greekreporter.com/2015/01/26/famous-greek-singer-demis-roussos-dies-dead/ Famous Greek Singer Demis Roussos Dies at 68]</ref> *[[Ian Towers]], 74, juru main bal-balan Inggris ([[Burnley F.C.|Burnley]], [[Oldham Athletic]]).<ref>{{Cite web |url=http://www.burnleyexpress.net/news/local/ex-claret-ian-towers-dies-1-7071177 |title=Ex Claret Ian Towers dies |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206212549/http://www.burnleyexpress.net/news/local/ex-claret-ian-towers-dies-1-7071177 |url-status=dead }}</ref> *[[Ernst Träger]], 88, kakim Jerman.<ref>[http://www.bundesverfassungsgericht.de/SharedDocs/Pressemitteilungen/DE/2015/bvg15-006.html Der ehemalige Richter des Bundesverfassungsgerichts Ernst Träger ist verstorben] {{de icon}}</ref> === 26 === *[[R. J. Adams]], 72, aktor AS (''[[Rocky IV]]'').<ref>{{Cite web |url=http://radioinsight.com/community/topic/bob-shannon-has-died/ |title=Bob Shannon has died |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150414000154/http://radioinsight.com/community/topic/bob-shannon-has-died/ |url-status=dead }}</ref> *[[Henk Bloemers]], 69, juru main bal-balan Walanda ([[FC Eindhoven]]).<ref>[http://www.ed.nl/sport/voetbal/fc-eindhoven/mister-evv-henk-bloemers-69-overleden-1.4733602 'Mister EVV' Henk Bloemers (69) overleden] {{nl icon}}</ref> *[[Miguel Ángel Cascallana]], 66, juru main bal tangan Olimpiade Spanyol (1972).<ref>[http://www.larazon.es/detalle_normal/noticias/8549768/deportes+balonmano/fallece-el-ex-internacional-de-balonmano-miguel-angel-cascallana#.Ttt18gXiXhCa9Si Fallece el ex internacional de balonmano Miguel Ángel Cascallana] {{es icon}}</ref> *[[Edwin A. Colvin]], 87, pulitikus AS, anggota DPRD [[Vermont]] (1975–1982).<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/rutlandherald/obituary.aspx?page=lifestory&pid=173990386 Edwin Colvin Obituary]</ref> *[[Cleven "Goodie" Goudeau]], 83, seniman kartu ucapan AS.<ref>{{Cite web |url=http://www.contracostatimes.com/news/ci_27395442/vallejos-art-icon-goodie-goudeau-dies-at-84 |title=Vallejo's art icon Goodie Goudeau dies at 83 |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206225828/http://www.contracostatimes.com/news/ci_27395442/vallejos-art-icon-goodie-goudeau-dies-at-84 |url-status=dead }}</ref> *[[Howard C. Hawkins]], 82, produsèn piranti pit AS ([[Park Tool]]).<ref>[http://www.twincities.com/localnews/ci_27405034/twin-cities-bike-repair-pioneer-howard-hawkins-dies Twin Cities bike repair pioneer Howard Hawkins dies at 82]</ref> *[[Stephen R. Johnson]], 63, sutradara TV lan vidéo klip AS ("[[Sledgehammer (lagu Peter Gabriel)|Sledgehammer]]").<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/nytimes/obituary.aspx?pid=174043763 Stephen R. Johnson Obituary]</ref> *[[Begum Kulsum Saifullah Khan]], 91, pangusaha lan pulitikus Pakistan.<ref>{{Cite web |url=http://www.thenews.com.pk/Todays-News-2-298378-Begum-Kulsum-Saifullah-passes-away |title=Begum Kulsum Saifullah passes away |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151028071648/http://www.thenews.com.pk/Todays-News-2-298378-Begum-Kulsum-Saifullah-passes-away |url-status=dead }}</ref> *[[R. K. Laxman]], 93, ahli gambar kartun India, ilustrator lan humoris, gagal sawetara organ awak.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/india/Eminent-cartoonist-RK-Laxman-dies-at-94/articleshow/46021781.cms Eminent cartoonist RK Laxman dies at 94]</ref> *[[Neil Levang]], 83, musikus AS (''[[The Lawrence Welk Show]]'').<ref>[http://www.vintageguitar.com/20094/noted-guitarist-neil-levang-passes/ Noted Guitarist Neil LeVang Passes]</ref> *[[Lucjan Lis]], 64, pambalap pit Polen, pamenang medali pirak Olimpiade (1972).<ref>[http://sport.wp.pl/kat,1848,title,Nie-zyje-legenda-polskiego-kolarstwa,wid,17213700,wiadomosc.html?ticaid=1143e6 Nie żyje legenda polskiego kolarstwa] {{pl icon}}</ref> *[[Lester McCumbers]], 93, juru main piyul AS.<ref>[http://www.newsandsentinel.com/page/content.detail/id/603642/Lester-Virgil-McCumbers.html?nav=5062 Lester Virgil McCumbers]</ref> *[[Sidewalk Sam]], 75, seniman AS.<ref>[http://www.bostonglobe.com/metro/2015/01/27/sidewalk-sam-boston-street-artist-robert-guillemin-created-murals-and-magic-city-walkways/4rjhqwEvn8BbUtMW4VLT7K/story.html Sidewalk Sam, artist who turned streets into canvas, dies at 75]</ref> *[[Lee Spick]], 34, juru main ''snooker'' Inggris, lelara lèver.<ref>{{Cite web |url=http://www.sportinglife.com/snooker/news/article/663/9681483/snookers-lee-spick-dies-aged-34 |title=Snooker's Spick dies, aged 34 |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150129050122/http://www.sportinglife.com/snooker/news/article/663/9681483/snookers-lee-spick-dies-aged-34 |url-status=dead }}</ref> *[[Charles Thomas (athlete)|Charles Thomas]], 82, atlit lumayu AS lan palatih atlètik.<ref>{{Cite web |url=http://www.texassports.com/news/2015/1/28/XC_TF_0128150814.aspx |title=Former Longhorn great Thomas passes away |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929134820/http://texassports.com/news/2015/1/28/XC_TF_0128150814.aspx |url-status=dead }}</ref> *[[Tom Uren]], 93, pulitikus Australia, anggota Parlemèn Australia kanggo [[Reid]] (1958–1990).<ref>[http://www.abc.net.au/news/2015-01-26/tom-uren-former-whitlam-minister-dead/6046340 Former Whitlam minister and deputy Labor leader Tom Uren dies aged 93]</ref> *[[Rositsa Yanakieva]], 60, pulitikus lan kimiawan Bulgaria, wakil pangrèh Parlemèn Bulgaria (wiwit 2014), weton getih sajeroning polo.<ref>[http://www.novinite.com/view_news.php?id=166161 Bulgaria Deputy Parliament Speaker Dies Aged 60]</ref> === 27 === *[[Wilfred Agbonavbare]], 48, juru main bal-balan Nigéria ([[Rayo Vallecano]], [[Tim nasional bal-balan Nigéria]]), kanker.<ref>[http://futbol.as.com/futbol/2015/01/27/primera/1422351508_840231.html Fallece Wilfred Agbonavbare, el exportero del Rayo Vallecano] {{es icon}}</ref> *[[Rafael Corrales Ayala]], 89, pulitikus Mèksiko, anggota parlemèn [[Guanajuato]] (1949–1952, 1979–1982), Gubernur Guanajuato (1985–1991).<ref>[http://www.am.com.mx/leon/local/fallece-rafael-corrales-ayala-176423.html Fallece Rafael Corrales Ayala] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150206222257/http://www.am.com.mx/leon/local/fallece-rafael-corrales-ayala-176423.html |date=2015-02-06 }} {{es icon}}</ref> *[[Rocky Bridges]], 87, juru main bisbol AS ([[Cincinnati Reds]], [[Minnesota Twins|Washington Senators]]).<ref>{{Cite web |url=http://m.spokesman.com/stories/2015/jan/29/rocky-bridges-career-baseball-man-dies-coeur-dalen/ |title=Former Dodger, Rocky Bridges, dies in Coeur d’Alene |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150202041808/http://m.spokesman.com/stories/2015/jan/29/rocky-bridges-career-baseball-man-dies-coeur-dalen/ |url-status=dead }}</ref> *[[Harriet Elizabeth Byrd]], 88, pulitikus AS, anggota DPRD (1981–1988) lan Sénat [[Wyoming]] (1988–1992).<ref>[http://www.wyomingnews.com/articles/2015/01/29/news/01top_01-29-15.txt#.VMsWdZ3F-AU "Liz" Byrd, first black woman in Wyoming House, dies at 88"]{{Pranala mati|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[Arturo Carmassi]], 89, ahli natah patung lan palukis Italia.<ref>[http://iltirreno.gelocal.it/empoli/cronaca/2015/01/27/news/scomparso-lo-scultore-di-eloisa-1.10747968 Scomparso lo scultore di Eloisa] {{it icon}}</ref> *[[Roger Cowley]], 75, fisikawan Inggris.<ref>[https://royalsociety.org/about-us/fellowship/notices-2015/ Professor Roger Arthur Cowley FRS]</ref> *[[Suzette Haden Elgin]], 78, linguis lan panulis fiksi ngèlmiah AS.<ref>{{Cite web |url=https://www.sfsite.com/news/2015/01/28/obituary-suzette-haden-elgin/ |title=Obituary Suzette Haden Elgin |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150130152812/https://www.sfsite.com/news/2015/01/28/obituary-suzette-haden-elgin/ |url-status=dead }}</ref> *[[Henk Faanhof]], 92, pambalap pit Olimpiade Walanda (1948).<ref>[http://www.nu.nl/sport/3980946/oudste-nederlandse-tourrenner-faanhof-92-overleden.html Oudste Nederlandse Tourrenner Faanhof (92) overleden] {{nl icon}}</ref> *[[Roy Francis (prawira AL Britania)|Roy Francis]], 92, prawira angkatan sagara lan insiyur pasepuran Britania.<ref>{{Cite web |url=http://www.edp24.co.uk/news/many_pay_respects_to_a_true_norfolk_hero_1_3956513 |title=Many pay respects to a true Norfolk hero |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924023840/http://www.edp24.co.uk/news/many_pay_respects_to_a_true_norfolk_hero_1_3956513 |url-status=dead }}</ref> *[[Ebbe Grims-land]], 99, komponis lan juru main piyul Swèdhen.<ref>[http://www.minnessidor.fonus.se/memorial_page_personal_info.php?memorial_page_id=433374&cat=Profile&sign=d37aa490035e02b50fdedac62c515edd In Memoriam - Fonus] {{sv icon}}</ref> *[[Warren Hill (narapidana)|Warren Hill]], 54, durjana rajapati AS, dièksekusi mawa suntikan fatal.<ref>[http://www.theguardian.com/world/2015/jan/27/supreme-court-georgia-execution-warren-hill Georgia executes inmate Warren Hill after supreme court refuses stay]</ref> *[[Vladimir-Georg Karassev-Orgusaar]], 83, sutradara filem Èstonia.<ref>{{Cite web |url=http://coldwarradios.blogspot.co.uk/2015/01/in-memory-of-man-they-just-couldnt-gag.html |title=In Memory of a Man they Just Couldn’t Gag: Vladimir-Georg Karassev-Orgusaar (1931-2015), RIP |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150930191111/http://coldwarradios.blogspot.co.uk/2015/01/in-memory-of-man-they-just-couldnt-gag.html |url-status=dead }}</ref> *[[David Landau (wartawan)|David Landau]], 67, wartawan Israèl kalairan Britania lan éditor (''[[Haaretz]]'').<ref>{{Cite web |url=http://www.thejc.com/news/israel-news/128967/former-haaretz-editor-chief-david-landau-dies-aged-67 |title=Former Haaretz editor-in-chief David Landau dies aged 67 |access-date=2015-11-14 |archive-date=2016-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160323074847/http://www.thejc.com/news/israel-news/128967/former-haaretz-editor-chief-david-landau-dies-aged-67 |url-status=dead }}</ref> *[[John T. Myers (anggota congress)|John T. Myers]], 87, pulitikus AS, anggota Parlemèn AS kanggo [[Indiana]] (1967–1997).<ref>{{Cite web |url=http://www.startribune.com/politics/national/290007271.html |title=US Rep. John Myers, a Republican who represented western Indiana for 15 terms, dies at 87 |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206213421/http://www.startribune.com/politics/national/290007271.html |url-status=dead }}</ref> *[[Ronnie O'Reilly]], 63, wasit kriket Irlandia.<ref>{{Cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES2015/articles/000026/002683.shtml |title=Death of Ronnie O'Reilly |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150211110137/http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/ARTICLES2015/articles/000026/002683.shtml |url-status=dead }}</ref> *[[José Pereira (ngèlmuwan India)|José Pereira]], 84, seniman, sajarawan, nimpuna [[basa Sangskreta]] India.<ref>[http://www.goanews.com/news_disp.php?newsid=5544 Sanskrit scholar & historian Dr Jose Pereira passes away in USA]</ref> *[[Joe Rígoli]], 78, aktor lan palawak Argèntina (''[[Un, dos, tres... responda otra vez]]''), gagal jantung.<ref>[http://www.elmundo.es/cultura/2015/01/27/54c7accbca47418f708b456f.html Muere Joe Rígoli, actor cómico argentino con carrera en la España de la Transición] {{es icon}}</ref> *[[Joseph Rotman]], 80, pangusaha lan tokoh filantropi Kanadha, kanselir [[Universitas Western Ontario]].<ref>{{Cite web |url=http://cnews.canoe.ca/CNEWS/Canada/2015/01/27/22203951.html |title=Toronto businessman, philanthropist Joseph L. Rotman dead at 80 |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-01-27 |archive-url=https://archive.today/20150127232932/http://cnews.canoe.ca/CNEWS/Canada/2015/01/27/22203951.html |url-status=dead }}</ref> *[[Al Severinsen]], 70, juru main bisbol AS ([[Baltimore Orioles]], [[San Diego Padres]]).<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/theday/obituary.aspx?n=Al-Severinsen&pid=174019977 Al Severinsen Obituary]</ref> *[[Bob Shea]], 90, juru main baskèt AS ([[Providence Steamrollers]]).<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/thewesterlysun/obituary.aspx?pid=174016171 Robert Francis Shea Obituary]</ref> *[[Charles H. Townes]], 99, fisikawan AS, pamenang Bebungah Nobel ing Fisika (1964).<ref>{{Cite web |url=http://newscenter.berkeley.edu/2015/01/27/nobel-laureate-and-laser-inventor-charles-townes-dies-at-99/ |title=Nobel laureate and laser inventor Charles Townes dies at 99 |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150128110636/http://newscenter.berkeley.edu/2015/01/27/nobel-laureate-and-laser-inventor-charles-townes-dies-at-99/ |url-status=dead }}</ref> *[[Gunnar Christie Wasberg]], 91, panulis non-fiksi Nurwègen.<ref>[http://www.aftenposten.no/dodsfall/Nekrolog-Gunnar-Christie-Wasberg-7885459.html Nekrolog: Gunnar Christie Wasberg] {{no icon}}</ref> *[[Charlie Williams (pitcher)|Charlie Williams]], 67, juru main bisbol AS ([[New York Mets]], [[San Francisco Giants]]), kompliksi bedhah jantung.<ref>[http://www.news-journalonline.com/article/20150128/SPORTS/150129440?Title=Charlie-Williams-the-man-who-was-traded-for-Willie-Mays-dies Charlie Williams, the man who was traded for Willie Mays, dies]</ref> *[[Larry Winters]], 58, palatih lan juru main gulat profèsional AS, serangan jantung.<ref>[http://www.prowrestling.net/article.php?D.C.-Drake-remembers-the-late-Larry-Winters-40696 D.C. Drake remembers the late Larry Winters]</ref> === 28 === *[[Suraj Abdurrahman]], 60, prawira Angkatan Dharat Nigéria.<ref>[http://allafrica.com/stories/201501291077.html Liberia: Former Liberian Army Chief, Abdurrahman, Dies in New York]</ref> *[[Egon Adler]], 77, pambalap pit Jerman.<ref>[http://www.lvz-trauer.de/traueranzeige/egon-adler/40661930 Egon Adler Traueranzeige] {{de icon}}</ref> *[[Arthur Lawrence Alarcon]], 89, kakim féderal AS.<ref>{{Cite web |url=http://www.ce9.uscourts.gov/absolutenm/articlefiles/788-Obit_Judge_Arthur_L_Alarcon.pdf |title=Court of Appeals Mourns Passing of Senior Circuit Judge Arthur L. Alarcón |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923201401/http://www.ce9.uscourts.gov/absolutenm/articlefiles/788-Obit_Judge_Arthur_L_Alarcon.pdf |url-status=dead }}</ref> *[[Mala Aravindan]], 76, aktor Malayalam India.<ref>[http://indianexpress.com/article/entertainment/regional/actor-mala-aravindan-is-dead/ Malayalam actor Mala Aravindan dead]</ref> *[[Francis Bennion]], 92, pangacara Britania.<ref>"Deaths", ''The Times'', 17 February 2015, p. 57.</ref> *[[Alberto Cardaccio]], 65, juru main bal-balan Uruguay ([[Danubio F.C.|Danubio]], [[Tim nasional bal-balan Uruguay]]), tabrakan lalu-lintas.<ref>[http://www.racingclub.com.ar/club/nota/2015/01/3747_racing-lamenta-el-fallecimiento-de-alberto-cardaccio/ Racing lamenta el fallecimiento de Alberto Cardaccio] {{es icon}}</ref> *[[Yves Chauvin]], 84, pamenang Bebungah Nobel Kimia saka Prancis kalairan Bèlgia (2005).<ref>[http://www.rsc.org/chemistryworld/2015/01/chemistry-nobel-laureate-yves-chauvin-dies-olefin-metathesis Chemistry Nobel laureate Yves Chauvin dies aged 84]</ref> *[[Lionel Gilbert]], 90, sajarawan, panulis, kurator, guru lan panulis biografi Australia.<ref>[http://tributes.smh.com.au/obituaries/smh-au/obituary.aspx?n=lionel-gilbert&pid=174012808 Lionel GILBERT]</ref> *[[Don Jones]], 91, seniman lan ahli térapi AS.<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/dispatch/obituary.aspx?pid=174079152 Donald L. Jones Obituary]</ref> *[[Tommie Manderson]], 102, seniman paès rai Britania (''[[Willow (filem)|Willow]]'', ''[[Alien (filem)|Alien]]'', ''[[The Killing Fields (filem)|The Killing Fields]]'').<ref>[http://www.thetimes.co.uk/tto/opinion/obituaries/article4355150.ece The Times Obituaries - Tommie Manderson].</ref> *[[Beric Morley]], 71, sajarawan arsitèktur Britania.<ref>{{Cite web |url=http://announce.jpress.co.uk/leightonbuzzardonlinecouk/obituary/beric-morley/40620448 |title=Beric Morley Obituary |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-11-16 |archive-url=https://archive.is/20151116064854/http://announce.jpress.co.uk/leightonbuzzardonlinecouk/obituary/beric-morley/40620448 |url-status=dead }}</ref> *[[Neyko Nenov]], 53, Jèndral Bulgaria, Wakil Panglima Patahanan (wiwit 2014), tumor polo.<ref>[http://www.novinite.com/articles/166224/Bulgaria's+Deputy+Chief+of+Defense+Dies+Aged+53 Bulgaria's Deputy Chief of Defense Dies Aged 53]</ref> *[[Charles B. Peatross]], 74, ahli kukum AS.<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/shreveporttimes/obituary.aspx?n=charles-b-peatross&pid=174007158&fhid=6593 Judge Charles B. Peatross]</ref> *[[Jaswant Singh Rajput]], 88, juru main hoki lapangan India, jawara Olimpiade (1948).<ref>{{Cite web |url=http://post.jagran.com/hockey-olympian-jaswant-singh-rajput-passes-away-1422444266 |title=Hockey Olympian Jaswant Singh Rajput passes away |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151010023127/http://post.jagran.com/hockey-olympian-jaswant-singh-rajput-passes-away-1422444266 |url-status=dead }}</ref> *[[Edward Saylor]], 94, vètèran Perang Donya II AS, anggota [[Doolittle's Raiders]].<ref>[http://www.usatoday.com/story/news/nation/2015/01/29/one-of-last-doolittle-raiders-dies-at-94/22553233/ One of the last of the 'Doolittle Raiders' dies at 94]</ref> *[[Katharine Worth]], 92, tokoh akadémi Britania.<ref>[https://www.royalholloway.ac.uk/dramaandtheatre/news/newsarticles/2014-15/katharineworth1922-2015.aspx Katharine Worth 1922-2015]</ref> === 29 === *[[Maurizio Arcieri]], 72, panyanyi Italia ([[The New Dada]], [[Krisma]]).<ref>[http://www.ansa.it/sito/notizie/cultura/musica/2015/01/30/addio-ad-arcieri-da-new-dada-a-krisma_91aee14a-51e3-425c-9618-fba53623c6a6.html Addio ad Arcieri, da New Dada a Krisma] {{it icon}}</ref> *[[Amparo Baró]], 77, aktris Spanyol (''[[Siete mesas de billar francés]]''), kanker.<ref>[http://www.vertele.com/noticias/muere-a-los-77-anos-la-gran-actriz-amparo-baro Muere a los 77 años la actriz española Amparo Baró] {{es icon}}</ref> *[[Subhash Ghisingh]], 78, pulitikus India ([[Gorkha National Liberation Front]]), kanker lèver lan cirrhosis.<ref>[http://zeenews.india.com/news/west-bengal/gnlf-founder-subhash-ghisingh-dies_1538438.html GNLF founder Subhash Ghisingh dies]</ref> *[[Walter Glechner]], 75, juru main bal-balan Ostenrik ([[SK Rapid Wien|Rapid Wien]], [[Ostenrik national football team|national team]]).<ref>[http://www.skrapid.at/9610+M55957d0e281.html Trauer um Walter Glechner] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150201053110/http://www.skrapid.at/9610%20M55957d0e281.html |date=2015-02-01 }} {{de icon}}</ref> *[[Bernice Gordon]], 101, panulis teka-teki silang AS (''[[The New York Times crossword puzzle|The New York Times]]''), gagal jantung.<ref>[http://www.philly.com/philly/obituaries/20150130_Bernice_Gordon__legendary_crossword_puzzle_writer__dies_at_101.html Bernice Gordon, legendary crossword puzzle writer, dies at 101]</ref> *[[Terry Hollindrake]], 80, juru main rugbi Liga Inggris.<ref>[http://www.keighleynews.co.uk/sport/11769879.Legend_Terry_Hollindrake__made_Keighley_proud_/ Legend Terry Hollindrake 'made Keighley proud']</ref> *[[Taeko Kono]], 88, panulis lan kritikus Jepang, gagal ambegan.<ref>{{Cite web |url=http://mainichi.jp/english/english/features/news/20150130p2g00m0et033000c.html |title=Award-winning writer Kono dies at 88 |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150130142723/http://mainichi.jp/english/english/features/news/20150130p2g00m0et033000c.html |url-status=dead }}</ref> *[[Cedric Kushner]], 66, promotor tinju AS kalairan Afrika Kidul, serangan jantung.<ref>[http://espn.go.com/boxing/story/_/id/12251155/cedric-kushner-former-heavyweight-promoter-dies-66 Cedric Kushner dies at 66]</ref> *[[Noel Lister]], 87, pangusaha Britania ([[MFI Group]]).<ref>[http://www.iwcp.co.uk/news/news/uksa-founder-noel-lister-dies-74608.aspx UKSA founder Noel Lister dies]</ref> *[[Riichiro Manabe]], 90, komponis Jepang.<ref>[http://www.mst3kinfo.com/?p=19380 RIP Riichiro Manabe]</ref> *[[José Martins da Silva]], 78, rohaniawan Katulik Roma Brazilia, Biskop Agung [[Porto Velho]] (1982–1997).<ref>[http://catholic-hierarchy.org/bishop/bmardsil.html Archbishop José Martins da Silva]</ref> *[[Will McBride (fotografer)|Will McBride]], 84, juru fotografi AS.<ref>[http://www.welt.de/kultur/article136927287/Der-Mann-der-das-wilde-Berlin-entdeckte-ist-tot.html Der Mann, der das wilde Berlin entdeckte, ist tot] {{de icon}}</ref> *[[Danny McCulloch]], 69, juru main bas Inggris ([[The Animals]]), gagal jantung.<ref>[http://www.nme.com/blogs/nme-blogs/rip-the-animals-danny-mcculloch-read-a-moving-family-tribute The Animals' Danny McCulloch: Read A Moving Family Tribute]</ref> *[[Colleen McCullough]], 77, panulis Australia (''[[The Thorn Birds]]''), gagal ginjel.<ref>[http://www.stuff.co.nz/entertainment/books/65570040/colleen-mccullough-author-of-the-thorn-birds-dies Colleen McCullough, author of The Thorn Birds, dies]</ref> *[[Rod McKuen]], 81, pujangga AS, panyanyi lan panulis lagu ("[[Jean (lagu)|Jean]]", "[[Seasons in the Sun]]"), mandheg ambegan.<ref>[http://www.latimes.com/entertainment/music/posts/la-et-ms-rod-mckuen-dies-at-81-20150129-story.html Rod McKuen, prolific songwriter and poet, dies at 81]</ref> *[[Kel Nagle]], 94, juru main golf Australia, jawara British Open (1960).<ref>{{Cite web |url=http://wwos.ninemsn.com.au/article.aspx?id=8951999 |title=Aussie golf great Nagle dies |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150129103957/http://wwos.ninemsn.com.au/article.aspx?id=8951999 |url-status=dead }}</ref> *[[Paul Panhuysen]], 80, komponis Walanda.<ref>[http://www.ed.nl/regio/eindhoven/aartsvader-geluidskunst-paul-panhuysen-80-overleden-1.4740067 Aartsvader geluidskunst Paul Panhuysen (80) overleden] {{nl icon}}</ref> *[[Derek S. Pugh]], 84, psikolog Britania lan ahli téyori bisnis.<ref>[https://www.timeshighereducation.co.uk/news/people/obituaries/derek-pugh-1930-2015/2018680.article Derek Pugh, 1930-2015]</ref> *[[Dora Prince]], 84, aktris Argèntina.<ref>[http://www.telam.com.ar/notas/201502/93723-fallecio-la-actriz-dora-prince.html Falleció la actriz Dora Prince] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209014923/http://www.telam.com.ar/notas/201502/93723-fallecio-la-actriz-dora-prince.html |date=2019-02-09 }} {{es icon}}</ref> *[[Derek Robertson (juru main bal-balan)|Derek Robertson]], 65, juru main bal-balan Sekotlan ([[St. Johnstone FC|St. Johnstone]]), kanker.<ref>{{Cite web |url=http://www.perthstjohnstonefc.co.uk/newsitemsdetail.php?param=3351 |title=Long-Serving Goalkeeper Derek Robertson Passes Away |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150130192349/http://www.perthstjohnstonefc.co.uk/newsitemsdetail.php?param=3351 |url-status=dead }}</ref> *[[Doris Schoettler-Boll]], 70, seniman Jerman.<ref>[http://www.atelierhaus-essen.de/DSB_Vita.shtml Doris Schöttler-Boll. Vita] {{de icon}}</ref> *[[Tenkoko Sonoda]], 96, pulitikus Jepang, anggota [[Diet Nasional|Diet]] (1946–1952).<ref>[http://www3.nhk.or.jp/news/html/20150129/k10015067091000.html 女性初代議士 園田天光光さん死去] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150201171041/http://www3.nhk.or.jp/news/html/20150129/k10015067091000.html |date=2015-02-01 }} {{ja icon}}</ref> *[[Ole Sørensen (juru main bal-balan)|Ole Sørensen]], 77, juru main bal-balan Dènmark.<ref>[http://www.jv.dk/artikel/1932542:Sport--DOedsfald--En-af-fortidens-fodboldhelte-er-gaaet-bort Dødsfald: En af fortidens fodboldhelte er gået bort] {{dk icon}}</ref> *[[Peter Towe]], 92, diplomat Kanadha, Duta Agung ing Amérikah Sarékat (1977–1981).<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/ottawacitizen/obituary.aspx?pid=174021664 Peter TOWE Obituary]</ref> *[[Alexander Vraciu]], 96, juru anggegana jawara Angkatan Sagara AS sajeroning Perang Donya II, nampa pangaji [[Navy Cross]].<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/contracostatimes/obituary.aspx?n=alexander-vraciu&pid=174009213& Alexander Vraciu]</ref> *[[Israèl Yinon]], 59, konduktor musik Israèl.<ref>[http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/190717 Renowned Israèli Conductor Dies Mid-Concert]</ref> === 30 === *[[Richard Clark Barkley]], 82, diplomat AS, Duta Agung kanggo [[Jerman Wétan]] (1988–1990).<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/washingtonpost/obituary.aspx?pid=174050262 RICHARD C. BARKLEY Notice]</ref> *[[Carl Boldt]], 82, juru main baskèt AS ([[San Francisco Dons baskèt lanang|San Francisco Dons]]).<ref>[http://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-carl-boldt-20150203-story.html Carl Boldt, teammate of Bill Russell in NCAA title run, dies at 82]</ref> *[[Ricardo Bressani]], 88, ahli nutrisi Guatemala, serangan jantung.<ref>[http://www.prensalibre.com/noticias/Ricardo_Bressani_0_1294670741.html Fallece Ricardo Bressani, pionero de la lucha contra la desnutrición] {{es icon}}</ref> * [[Carl Djerassi]], 91, kimiawan Ostenrik-Amérika, panulis novèl lan sandhiwara, kanker lèver lan balung.<ref>[http://forward.com/articles/213863/carl-djerassi-who-helped-discover-birth-control-pi/? Carl Djerassi, Who Helped Discover Birth Control Pill, Dies at 91]</ref> *[[Rose Frisch]], 96, ahli biologi AS.<ref>[http://www.nytimes.com/2015/02/12/science/rose-e-frisch-scientist-who-linked-body-fat-to-fertility-dies-at-96.html?ref=obituaries&_r=1 Rose E. Frisch, Scientist Who Linked Body Fat to Fertility, Dies at 96]</ref> *[[Johnny Goodman (prodhuser TV)|Johnny Goodman]], 87, prodhuser TV Britania.<ref>[http://www.hollywoodreporter.com/news/johnny-goodman-dead-bafta-chairman-769061 Ex-BAFTA Chairman Johnny Goodman Dies at 87]</ref> *[[Kenji Goto]], 47, wartawan Jepang lan sanderawan [[ISIS]], ditigas.<ref>{{Cite web |url=http://www.news.com.au/world/islamic-state-releases-video-claiming-to-behead-japanese-hostage-kenji-goto/story-fndir2ev-1227203841336 |title=Islamic State releases video claiming to behead Japanese hostage Kenji Goto |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151023163339/http://www.news.com.au/world/islamic-state-releases-video-claiming-to-behead-japanese-hostage-kenji-goto/story-fndir2ev-1227203841336 |url-status=dead }}</ref> *[[Harold Hassall]], 85, juru main bal-balan Inggris ([[Bolton Wanderers F.C.|Bolton Wanderers]]).<ref>[http://www.theboltonnews.co.uk/sport/11763830.Ex_England_and_Wanderers_striker_Harold_Hassall_passes_away__aged_85/ Ex-England and Wanderers striker Harold Hassall passes away, aged 85]</ref> *[[John Hopkins (aktivis pulitik)|John Hopkins]], 78, fotografer Britania, aktivis, lan promotor ([[Notting Hill Carnival]], ''[[International Times]]'').<ref>[http://www.independent.co.uk/news/people/news/john-hopkins-charismatic-photographer-activist-and-leading-figure-in-londons-counterculture-of-the-sixties-10021833.html John Hopkins: Charismatic photographer, activist and leading figure in London's counterculture of the Sixties]</ref> *[[Stuart Inder]], 88, wartawan Australia lan panerbit, spésialisasi ing urusan [[Kapuloan Pasifik]].<ref>{{Cite web |url=http://asopa.typepad.com/asopa_people/2015/02/doyen-of-pacific-journalism-stuart-inder-mbe-dies-at-88.html |title=Doyen of Pacific journalism, Stuart Inder MBE, dies at 88 |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150214163606/http://asopa.typepad.com/asopa_people/2015/02/doyen-of-pacific-journalism-stuart-inder-mbe-dies-at-88.html |url-status=dead }}</ref> *[[Ülo Kaevats]], 67, filsuf lan pulitikus Èstonia, Sèkretaris Nagara (1992–1995).<ref>[http://www.ttu.ee/news/news-2/faculties-institutions/ragnar-nurkse-school-of-innovation-and-governance-3/professor-emeritus-ulo-kaevats-has-died/ Professor Emeritus Ülo Kaevats has died]</ref> *[[Jack Kay]], 63, tokoh administrator akadémi AS.<ref>[http://www.heritage.com/articles/2015/02/01/ypsilanti_courier/news/doc54cd2f3ba28d3467098961.txt Former EMU provost and current professor Jack Kay dies at 63]</ref> * [[Geraldine McEwan]], 82, aktris Britania (''[[Robin Hood: Prince of Thieves]]'', ''[[Agatha Christie's Marple]]''), setruk.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/11382848/Geraldine-McEwan-actress-obituary.html Geraldine McEwan, actress - obituary]</ref> *[[John McHugh (Ohio)|John McHugh]], 84, pulitikus AS, walikutha [[Toledo, Ohio]] (1990–1993), cancer.<ref>{{Cite web |url=http://www.toledoblade.com/local/2015/01/30/Former-Toledo-mayor-John-McHugh-dies-at-84.html |title=Former Toledo mayor John McHugh dies at 84 |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151024100248/http://www.toledoblade.com/local/2015/01/30/Former-Toledo-mayor-John-McHugh-dies-at-84.html |url-status=dead }}</ref> *[[Howard Norris]], 80, juru main rugbi union Britania (Tim nasional rugbi Wales, [[British and Irish Lions|British Lions]]).<ref>[http://www.espnscrum.com/wales/rugby/story/254445.html Wales and Lions prop Howard Norris dies]</ref> *[[Richard Richards (Utah)|Richard Richards]], 82, pulitikus AS, pangrèh [[Republican National Committee]] (1981–1983).<ref>[http://www.sltrib.com/home/2121671-155/richard-richards-republican-party-icon-dies Richard Richards, Republican Party icon, dies at age 82]</ref> *[[Ben Schadler]], 90, juru main baskèt AS.<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/mercurynews/obituary.aspx?pid=174080237 Bernard (Ben) Schadler]</ref> *[[Jerry L. Smith]], 71, pulitikus AS lan anggota DPRD (1972-1980) lan Sénat (1980-2004) Oklahoma.<ref>[http://www.tulsaworld.com/news/local/longtime-oklahoma-lawmaker-jerry-smith-dies-at/article_38d2e154-ea4b-5a3e-95c2-eefed5fc9c79.html Longtime Oklahoma lawmaker Jerry Smith dies at 71]</ref> *[[Gerrit Voorting]], 92, pambalap profèsional pit Walanda, pamenang medali pirak Olimpiade (1948).<ref>[http://rvmn.nl/obituary-gerrit-voorting/ Obituary Gerrit Voorting]{{Pranala mati|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[Than Wyenn]], 95, aktor AS (''[[Imitation of Life (filem taun 1959)|Imitation of Life]], [[Splash (filem)|Splash]], [[Being There]]'').<ref>[http://www.legacy.com/obituaries/latimes/obituary.aspx?n=Than-Wyenn&pid=174028539 Than Wyenn Obituary]</ref> *[[Zhelyu Zhelev]], 79, pulitikus Bulgaria, Présidèn (1990–1997).<ref>[http://www.novinite.com/articles/166247/Bulgaria's+Former+President+Zhelyu+Zhelev+Dies Bulgaria's Former President Zhelyu Zhelev Dies]</ref> === 31 === *[[Harith bin Ghazi al-Nadhari]], militan Yémen, serangan drone.<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-31147424 Yemen al-Qaeda militant al-Nadhari killed by US drone]</ref> *[[Vasco Bendini]], 93, palukis [[informalisme|informalis]] Italia.<ref>[http://www.artribune.com/2015/01/morto-a-93-anni-vasco-bendini-fra-i-maggiori-pittori-italiani-del-secondo-novecento-un-allievo-di-morandi-poi-protagonista-dellinformale-allitaliana/ Morto a 93 anni Vasco Bendini, fra i maggiori pittori italiani del secondo Novecento] {{it icon}}</ref> *[[Robert Blees]], 96, prodhuser lan panulis skénario filem lan TV AS (''[[Cattle Queen of Montana]]'').<ref>[http://deadline.com/2015/02/robert-blees-dies-film-tv-writer-producer-1201367122/ Robert Blees, Writer & Producer, Dies At 96]</ref> *[[José Manuel Lara Bosch]], 68, èksekutif média Spanyol, CEO [[Grupo Planeta]] (wiwit 2003) lan [[Atresmedia]] (wiwit 2012), kanker pankréas.<ref>[http://www.bloomberg.com/news/articles/2015-01-31/jose-lara-bosch-spanish-médhia-magnate-dies-at-68 Jose Lara Bosch, Spanish Media Magnate, Dies at 68]</ref> *[[Tomás Bulat]], 50, ahli ékonomi lan wartawan Argèntina, tabrakan lalu lintas.<ref>[http://www.lanacion.com.ar/1764735-murio-el-periodista-tomas-bulat-en-un-accidente-de-transito Murió el economista Tomás Bulat en un accidente de tránsito] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150723131317/http://www.lanacion.com.ar/1764735-murio-el-periodista-tomas-bulat-en-un-accidente-de-transito |date=2015-07-23 }} {{es icon}}</ref> *[[Earl Christensen]], 95, pulitikus AS, anggota Sénat [[Wyoming]] (1959–1984).<ref>{{Cite web |url=http://rapidcityjournal.com/obits/christensen-earl/article_02655c06-0396-5161-ad52-b32795951e80.html |title=Christensen, Earl |access-date=2015-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190214114427/https://rapidcityjournal.com/obits/christensen-earl/article_02655c06-0396-5161-ad52-b32795951e80.html |archive-date=2019-02-14 |url-status=dead}}</ref> *[[Don Covay]], 76, panyanyi lan panulis lagu R&B AS ("[[Chain of Fools]]").<ref>[http://www.soulwalking.co.uk/Respect.html don covay]</ref> *[[Vic Howe]], 85, juru main hoki ès Kanadha ([[New York Rangers]]).<ref>{{Cite web |url=http://www.nhl.com/ice/news.htm?id=751524 |title=Vic Howe, brother of hockey legend, dies at 85 |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150802114404/http://www.nhl.com/ice/news.htm?id=751524 |url-status=dead}}</ref> *[[William Klinger]], 42, sajarawan Kroasia, ditémbak.<ref>[http://www.northjersey.com/news/nypd-after-stay-in-ridgewood-historian-slain-in-queens-1.1263241 NYPD: After stay in Ridgewood, historian slain in Queens]</ref> *[[Udo Lattek]], 80, palatih bal-balan Jerman ([[Bayern München]], [[Borussia Mönchengladbach]]).<ref>{{Cite web |url=http://www.independent.co.uk/news/obituaries/udo-lattek-football-coach-who-won-the-european-cup-uefa-cup-and-cupwinners-cup-with-three-different-clubs-10220305.html |title=Udo Lattek: Football coach who won the European Cup, Uefa Cup and Cup-Winners' Cup with three different clubs |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150723152102/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/udo-lattek-football-coach-who-won-the-european-cup-uefa-cup-and-cupwinners-cup-with-three-different-clubs-10220305.html |url-status=dead}}</ref> *[[Adalberto Arturo Rosat]], 81, rohaniawan Bolivia kalairan Italia, Biskop [[Aiquile]] (1986–2009).<ref>[http://catholic-hierarchy.org/bishop/brosat.html Bishop Adalberto Arturo Rosat]</ref> *[[Michael Saward]], 82, pastur Anglikan lan panulis lagu himne Britania.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/11384795/Canon-Michael-Saward-clergyman-obituary.html Canon Michael Saward, clergyman - obituary]</ref> *[[Lizabeth Scott]], 92, aktris AS (''[[Dead Reckoning (filem)|Dead Reckoning]]'').<ref>[http://www.theguardian.com/film/2015/feb/06/lizabeth-scott Lizabeth Scott obituary]</ref> *[[Richard von Weizsäcker]], 94, pulitikus Jerman, Présidèn [[Jerman Kulon]] (1984–1990) lan [[Jerman]] (1990–1994).<ref>{{Cite web |url=http://uk.reuters.com/article/2015/01/31/uk-germany-weizsaecker-idUKKBN0L40F720150131 |title=Germany's von Weizsaecker, president at unification, dies at 94 |access-date=2015-11-14 |archive-date=2015-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150201001203/http://uk.reuters.com/article/2015/01/31/uk-germany-weizsaecker-idUKKBN0L40F720150131 |url-status=dead }}</ref> == Cathetan sikil == {{reflist|3}} [[Kategori:Pati 2015]] [[Kategori:2015]] tkljx0tu1j8dmfcqni0bv7vs2euq51w Up (filem) 0 132583 1761621 1488858 2026-11-15T04:47:50Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761621 wikitext text/x-wiki {{Infobox filem | name = Up | image = Up (2009 film).jpg | caption = Poster babaran kanggo biyoskup | alt = Ana omah mumbul nyang langit, kaangkat sarana balon. Ana asu, bocah, lan pak tuwa gandhulan selang kebon. "UP" tinulis ing pojok ndhuwur tengen. | director = [[Pete Docter]] | producer = [[Jonas Rivera]] | screenplay = {{unbulleted list|[[Bob Peterson (panyipta filem)|Bob Peterson]]|Pete Docter}} | story = {{unbulleted list|Bob Peterson|Pete Docter|[[Tom McCarthy (sutradara)|Tom McCarthy]]}} | starring = {{plain list| *[[Ed Asner]] *[[Christopher Plummer]] *[[Jordan Nagai]] *Bob Peterson }} | music = [[Michael Giacchino]] | cinematography = {{unbulleted list|Patrick Lin|Jean-Claudie Kalache}} | editing = Kevin Nolting | studio = {{unbulleted list|[[Walt Disney Pictures]]|[[Pixar|Pixar Animation Studios]]}} | distributor = [[Walt Disney Studios Motion Pictures|Walt Disney Studios<br>Motion Pictures]] | released = {{Film date|2009|05|29}} | runtime = 96 menit | country = Amérikah Sarékat | language = Inggris | budget = $175 yuta<ref name="wallstreet" /> | gross = $735,1 yuta<ref name=BOM>{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=up.htm|title=Up (2009)|work=Box Office Mojo|publisher=Amazon.com|accessdate=August 20, 2016}}</ref> }} '''''Up''''' ya iku filem animasi komputer 3D sing duwé gènré drama komèdi petualangan.<ref name="Cannes2009">http://www.festival-cannes.com/en/article/56280.html</ref> Film iki diprodhuksi déning [[Pixar|Pixar Animation Studios]] lan disponsori déning Walt Disney Pictures. Film iki disutradarani Pete Docter, filem iki fokus intiné ing duda tuwa sing karan jeneng Carl Fredricksen (Ed Asner) lan bocah pramuka cilik karan jeneng Russell (Jordan Nagai)<ref name="giacchino">{{Cite news|title=Comic-Con DISNEY/PIXAR Panel: UP|work=UGO Networks|date=July 25, 2008|url=http://movieblog.ugo.com/index.php/movieblog/more/comic_con_disney_pixar_panel_bolt_up/|accessdate=July 28, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080801182747/http://movieblog.ugo.com/index.php/movieblog/more/comic_con_disney_pixar_panel_bolt_up/|archive-date=August 1, 2008|url-status=dead}}</ref>. kanthi nalèni èwonan balon ing omahé, Carl sing umuré wis 78 taun metu kanggo nepaki mimpiné ndelok alam alasan Amèrikah kidul lan nepati janji sing digawé karo bojoné biyèn, Ellie. Film iki disutradarani Bob Peterson, karo komposer musik déning Michael Giacchino. == Rujukan == {{Reflist|refs= <ref name=wallstreet>{{Cite news |first=Brooks |last=Barnes |title=Pixar's Art Leaves Profit Watchers Edgy |work=The New York Times |date=April 5, 2009 |url=http://www.nytimes.com/2009/04/06/business/media/06pixar.html |accessdate=April 6, 2009}}</ref> }} [[Kategori:Filem 2019]] [[Kategori:Filem abasa Inggris]] [[Kategori:Artikel Wiki Mrebawani]] 9cg2a1ipr5mhoczuhnx02bcjl8x5bld Pabrik gula Pesantren Baru 0 132894 1761587 1692192 2026-11-14T23:17:10Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761587 wikitext text/x-wiki '''Pabrik gendhis Pesantren Baru Kutha Kediri''' ya iku pabrik gula tinggalané Landa. Nanging saiki pabrik gula iki wus dadi wewengkon kerja PT PN X. Panggoné ana ing Kacamatan Pesantrèn Kutha [[Kediri]]. Pabrik gula iki wiwit ana ing salah sijining désa tlatah Kacamatan Kota, ya iku désa Manisrenggo. Jeneng ‘pesantrèn’ iku dhéwé dijupuk saka panggon asalé biyèn kang cedhak karo Pondok Pesantrèn Al-Falah kang kabawah Kyai Adzkiyak, ulama kang diarani pambabat désa Manisrenggo. Mangkono basan pindah panggonan, jeneng pabriké dadi Pabrik Gula Pesantrèn Baru. Sisa yasan pabrik ing désa Manisrenggo wus ora ana. Amarga bebrayané milih yasan iku dibongkar waé. Saiki lemah kang dikira-kira panggon pabrik gula iku wus dipanggoni yasan anyar, Madrasah Miftahul-Falah lan pabrik krupuké Pak Maman Abdurrahman. Taun 1990-an sajatiné isih ana corong kebul pabrik, nanging uga wus diambrukné nganti njaluk tulung para siswa madrasah. Ora ana sing ngerti kapan pesthine pabrik gula wiwit manggon ana ing Kacamatan Kota, tepaké Désa Manisrenggo iki banjur dipindah marang tlatah Kacamatan Pesantrèn. Anané pabrik gula ing Kacamatan Pesantrèn iki uga dirasakné manfaaté karo bebrayan kang manggon sautara pabrik. == Pranala njaba == *[https://web.archive.org/web/20250223171216/https://kedirikota.go.id/detail/AsalUsul/2014/12/02/2/101/159/Manisrenggo.html Asal-usul Manisrenggo] *[http://kel-pesantren.kedirikota.go.id/?page_id=45 Potensi Kelurahan Pesantren] *[http://www.ptpn10.com/page/profil#wilayah Wilayah Kerja PT PN X] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160725112715/http://www.ptpn10.com/page/profil#wilayah |date=2016-07-25 }} *[http://wikimapia.org/12568301/id/PG-Pesantren-Baruhttp://wikimapia.org/12568301/id/PG-Pesantren-Baru Foto PG Pesantren Baru] [[Kategori:Artikel Wiki Mrebawani]] cvu0k9nc3zyo6flvf88to4qp8cbonij Aeromodelling 0 132934 1761525 1748146 2026-11-14T15:09:24Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761525 wikitext text/x-wiki '''Aeromodelling''' ya iku kagiyatan sing nggunakaké sarana [[miniatur]] (model) [[montor mabur]] kanggo tujuan rekreasi, edukasi lan [[Olahraga]]. Kagiyatan iki lumrahé disenèngi déning peminat èlmu kawruh, tèknologi lan peminat [[Olahraga]] ing kijenan utawa sing gabungan saka organisasi/klub, aeromodelling éwoning [[Aerosport]] lan [[Pramuka]] SAKA Dirgantara (Ékan Karya Dirgantara) Aeromodelling wis lawas dikenal ing jaban rangkah nanging ing Indonesia relatif kurang populer. Sanajan kurang populer Aeromodelling mesthi dilombakné ing tiap-tiap dhaerah kaya Kejurda(Kejuaraan Daerah), PORPROV (Pekan Olahraga Provinsi), PON (Pekan Olahraga Nasional) nganti Perlombaan Kancah Internasional. == Deskripsi == Sajatiné peminat Aeromodelling iki dicacah dados 3 kategori: 1. Peminat Aeromodelling ing kategori mung kanggo kasenengan (fun) 2. Aeromodelling dadi sarana nimba lan nekuni ngèlmu kawruh 3. Aeromodelling dadi sarana pikantuk prestasi olahraga kedirgantaraan Lumrahé kategori kaloro sing terakhir duwé gayutan caket lan konsisten ing nglakoni kagiyatan iki. Kagiyatan Aeromodelling ora namung nyiapaké rèmaja kanggo nekuni profesi penerbangan amarga ana 2 prabawa sosial, sing pisanan ya iku ngelatih katekunan, kasabaran lan ketlaténan uga kanggo ngrasakaké kaendahan, kaloro kita olèh aji tambah/bekal kanggo karieripun ing jero ngèlmu penerbangan. ==Jinis Pesawat== Pesawat model sing digunakaké ing kagiyatan Aeromodeling bisa diklompokaké dadi salah siji saka telung kelompok: 1. '''Pesawat Free flight (F/F)''' mabur tanpa kontrol eksternal saka tanah. Jinis model nggunakaké kakuwatan tangan penerbang. 2. '''Pesawat Control line (C/L)''' nggunakaké kontrol kabel/tali (racaké loro) siji gawé sayap sing sijiné gawé ''controller''. variasi saka sistem iki ya iku model Round-the-pole flying (RTP)/ model sing muteri cagak. 3. '''Pesawat radio kontrol''' nggunakaké pemancar sing dilakokno karo '''controller''', ngirimké sinyal radio ana ing panrima saka model sing nglakokaké servo supaya pesawat bisa mabur ngepas karo apa sing dipingini. == Pranala njaba == {{reflist}} * ''RC advisor′s Model Airplane Design Made Easy'', dibesut karo Carlos Reyes, diunggah saka RCadvisor.com, Albuquerque, New Mexico, 2009 * ''The Great International Paper Airplane Book'', by Jerry Mander, George Dippel and Howard Gossage, Simon and Schuster, New York, 1967 * ''Model Aircraft Aerodynamics, by Martin Simons'', Argus, Watford, Herts, England, 1978 * ''How to Design and Build Flying Model Airplanes'', by Keith Laumer, Harper, New York, 1960 * ''The Middle Ages of the Internal-Combustion Engine'', by Horst O. Hardenberg, SAE, 1999 * ''Model Airplane Design and Theory of Flight'', by Charles Hampson Grant, Jay Publishing Corporation, New York, 1941 * [http://www.indonesiaphotography.com/info/index.php?cat=1&catSub=2 Daftar Kontak Aeromodelling di Indonesia] {{Commons category|Models of aircraft}} * {{dmoz|/Recreation/Aviation/Model_Aviation/|Model aviation}} * [https://web.archive.org/web/20160728033807/http://www.diecastmodelaircraft.com/database Database of diecast model aircraft] [[Kategori:Hobi]] [[Kategori:Ulah raga]] [[Kategori:Pesawat terbang model]] [[Kategori:Artikel Wiki Mrebawani]] {{Pramuka-stub}} {{pesawat-stub}} k0ezv3asyp6vlur38hokvn9ejurhnsi Barnaby Rudge 0 133732 1761540 1753836 2026-11-14T16:03:51Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761540 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | <!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books --> |name =Barnaby Rudge |title_orig =Barnaby Rudge: A Tale of the Riots of Eighty |image =Masterclock serial cover.jpg |caption= Samak kalawarta ''[[Master Humphrey's Clock]]''. Ing kalawerta iki kapacak [[Sèri (sastra)|sèri]] novèl iki. |author =[[Charles Dickens]] ("Boz") |illustrator =[[George Cattermole]]<br>[[Hablot Knight Browne]] ([[Phiz]]) |cover_artist= |country =Inggris |language =Inggris |genre =[[Novèl]] |published = [[Sèri (sastra)|Sèri]]: Fèbruari–Novèmber 1841;<ref>[http://charlesdickenspage.com/rudge.html David Perdue's. Charles Dickens Page; Barnaby Rudge]</ref> minangka buku 1841 |publisher =[[Chapman & Hall]] |media_type =Cithak ([[Sèri (sastra)|sèri]], samak kandhel, lan samak kertas) |pages = |isbn = |preceded_by = |followed_by =}} '''''Barnaby Rudge: A Tale of the Riots of Eighty''''' (lumrahé kondhang minangka '''''Barnaby Rudge''''') iku novèl sujarah sing dianggit novèlis Inggris, [[Charles Dickens]]. ''Barnaby Rudge'' dadi salah sawijining novèl saka rong novèl (liyané ''The Old Curiosity Shop'') sing dibabar ing serial cekak minggon (1840–1841), ''Master Humphrey's Clock''. '''Barnaby Rudge''' njupuk latar nalika Gordon Riots taun 1780. ''Barnaby Rudge'' dadi novèl angka 5 Dickens sing dibabar. Novèl iki direncanaké arep dibabar minangka novèl kapisan, nanging panerbit sing asring diowah marakaké semaya. Novèl iki dibabar pisanan kanthi wujud seri ing ''Clock'' nalika February nganti November 1841. ''Barnaby RudgeIt ''dadi novèl sujarah Dickens sing kapisan. Novèl sujarah liyané ya iku ''A Tale of Two Cities'', sing njupuk latar ing masa revolusioner.<ref>[http://www.online-literature.com/dickens/barnabyrudge/ Online Literature website; Barnaby Rudge]</ref> ''Barnaby RudgeIt'' minangka salah sawijining novèl sing ora patèk kondhang <ref>''Peter Ackroyd'' has called it "one of Dickens's most neglected, but most rewarding, novels" </ref> lan jarang digawé kanthi wujud filem utawa serial tivi. Produksi sing kèri digawé déning BBC production taun 1960; sadurungé, wujud filem bisu digawé taun 1911 lan 1915. == Karakter == *Kulawarga Rudges – '''Barnaby''', wong lanang sing lugas, '''Mary''' ibuné, '''Grip''' kancané, lan beo sing crigis *Kulawarga Willets – '''Old John''', reksaka panginepan Maypole, lan anaké, '''Joe''' *Kulawarga Vardens – '''Gabriel''', tukang kunci, '''Martha''' setriné sing manipulatif lan anak wédoké sing ayu ajeneng '''Dolly Varden''' *Kulawarga Chesters – '''Sir John, Esquire, M.P.''' (Anggota Parlemèn) sing jahat lan anak lanangé sing polos ajeneng '''Edward''' *Kulawarga Haredales – '''Mr Geoffrey Haredale''', adhiné pamati ajeneng '''Reuben''' lan pénakan wédok '''Emma''' *'''Hugh''' – hostiler ala ing panginepan Maypole *'''[[Lord George Gordon]]''' (wujud fiktif saka kapribadèn sujarah), '''John Grueby''', baturé sing setia, lan sekretarisé, '''Mr Gashford''' == Adhaptasi == Thomas Higgie ngadhaptasi novèl iki minangka lakon telung babak taun 1854. [[Charles Selby]] lan Charles Melville uga nggawé lakon sing padha nalika taun 1875.<ref>{{cite book|last1=Marzials|first1=Frank Thomas|title=Life of Charles Dickens|date=1908|pages=262|url=https://books.google.co.uk/books?id=hFzKOSya-2sC&dq=Charles+Melville+dickens&source=gbs_navlinks_s|accessdate=13 May 2016}}</ref> Lakon sing kapindho kui digebyagaké ing [[Lyceum Theatre, London|English Opera House]].<ref>{{cite web|title=itle-page of "Barnaby Rudge. A Domestic Drama, In Three Acts"|url=http://www.victorianweb.org/mt/adaptations/16.html|website=The Victorian Web|accessdate=13 May 2016}}</ref> Ing taun 1915 [[Thomas Bentley]] nyutradarani ''Barnaby Rudge'', "filem Inggris sing paling akèh rantamané", nanging saiki wis ilang.<ref>{{cite web|last1=Eaton|first1=Michael|title=Dickens on Film|url=http://www.screenonline.org.uk/film/id/473285/|website=British Film Institute|accessdate=13 May 2016|quote=Bentley made six silent Dickens adaptations, the most sumptuous of which must surely have been 1915's Barnaby Rudge, the biggest-budget British filem of its day, now sadly missing. The surviving pressbook shows spectacular sets of 18th century London built at Walton-on-Thames|archive-url=https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/ukgwa/20160802141734/http://www.screenonline.org.uk/film/id/473285/index.html|archive-date=2 August 2016|url-status=dead}}</ref> BBC nggawé serial tivi telulas episode kala [[Barnaby Rudge (TV series)|1960]]. ''Barnaby Rudge'' digawé manèh ing wujud lakon asesirah ''The Locksmith of London'', sing digawé déning Eileen Norris. Lakon iku digebyagaké nalika 2012 ing [[Kings Theatre, Southsea]] déning Alchemy Theatre.<ref>{{cite web|title=Barnaby Rudge Website|url=http://www.dickensfellowship.org/content/barnaby-rudge-website|website=Dickens Fellowship|accessdate=13 May 2016|archive-date=14 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160914014416/http://www.dickensfellowship.org/content/barnaby-rudge-website|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160914014416/http://www.dickensfellowship.org/content/barnaby-rudge-website |date=14 September 2016 }}</ref> == Rujukan == {{reflist}} == Pranala njaba == {{Sisterlinks|v=no|b=no|wikt=no|n=no|s=no|q=no|commons=Category:Barnaby Rudge}} '''Èdhisi jeroring''' *[https://archive.org/stream/scmasterhumphrey02dickrich#page/n7/mode/2up''Barnaby Rudge''] ing [[Internet Archive]]. Èdhisi Master Humphrey's Clock *{{gutenberg|no=917|name=Barnaby Rudge}} * {{librivox book | title=Barnaby Rudge | author=Charles Dickens}} '''Ulasan''' *[http://books.guardian.co.uk/departments/classics/story/0,,1587304,00.html Guardian.co.uk], éséi ngenani ''Barnaby Rudge'' déning [[Peter Ackroyd]] ing ''[[The Guardian]]'' {{Charles Dickens}} [[Kategori:1780 ing fiksi]] [[Kategori:Novèl 1841]] [[Kategori:Buku Chapman & Hall]] [[Kategori:Edgar Allan Poe]] [[Kategori:Novèl sujarah Inggris]] [[Kategori:Novèl déning Charles Dickens]] [[Kategori:Novèl manggon ing Èsséx]] [[Kategori:Novèl Victoria]] [[Kategori:Karya sing kawitané kapacak ing Master Humphrey's Clock]] [[Kategori:Artikel Wiki Mrebawani]] bia6mxq9crc5rkbl7c2dz6d8dkhjver Basa Melayu Riau 0 138490 1761589 1753872 2026-11-14T23:52:01Z ~2026-59397-43 75475 /* */ 1761589 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=Juni 2018}} '''Basa Melayu Riau''' ya iku basa Melayu kang dituturaken ning Provinsi Riau lan Provinsi Kapuloan Riau. Basa iki uga kegolong dialék basa Melayu kang dianggep standar ning wewengkon Johor-Riau. Miturut Anwar (1990), warna basa Melayu kien uga dienggo Indonésia minangka basa nasional<ref>{{Cite book|title=Indonesian- The Development and Use of A National Language|last=Anwar|first=Khaidir|publisher=Gadjah Mada University Press|year=1990|isbn=979-420-173-1|location=Yogyakarta|pages=1-3}}</ref>. Basa Melayu Riau digawé bentuk kang standar kanggo didadinang basa Indonésia. Ning wewengkon Sumatera Tengah, sekiené Riau, basa iki dadi sarana komunikasi wong-wong ningrat. Nanging miturut Fakhri Ras, wong-wong asli kang urip ning sekubengé alas ning Provinsi Riau kaya déné suku Talangmamak. suku Sakai, lan suku Bonai masih nganggo basa Melayu Riau baka dititéni ning logat lan tembung-tembungé. Karo [[wong Melayu Riau]], basa iki dienggo ning kagiyatan-kagiyatan sadina-dina, kaya déné umah tangga, hajatan kawinan, agama, lan séjéné<ref name=":0">{{Cite journal|last=Ras|first=Fakhri|date=|title=Keberadaan Bahasa Melayu Riau di Provinsi Riau|url=http://repository.unri.ac.id/xmlui/handle/123456789/5338|journal=Pepustakaan Universitas Riau|volume=|pages=128-129|access-date=2017-07-05|archive-date=2017-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20171121034602/http://repository.unri.ac.id/xmlui/handle/123456789/5338|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171121034602/http://repository.unri.ac.id/xmlui/handle/123456789/5338 |date=2017-11-21 }}</ref>. Lembaga budaya kaya Lembaga Adat Melayu (LAM) uga mèlu nglestarinang basa iki ning acara-acara adat, rapat-rapat, lan musyawarah karo masarakat adat. Jaré Pemréntah Provinsi Riau wis ana kewicaksanaan kanggo nglestarinang basa lan budaya Melayu minangka momotan lokal ning Sekolah Dasar (SD), SLTP, lan SMA<ref name=":0" />. == Rujukan == [[Kategori:Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 1]] 3ramc0tur3ua8su139x6vqdzonqpxo2 1761590 1761589 2026-11-14T23:52:17Z ~2026-59397-43 75475 /* */ 1761590 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=Juni 2018}} '''Basa Melayu Riau''' ya iku [[basa Malayu]] kang dituturaken ning Provinsi Riau lan Provinsi Kapuloan Riau. Basa iki uga kegolong dialék basa Melayu kang dianggep standar ning wewengkon Johor-Riau. Miturut Anwar (1990), warna basa Melayu kien uga dienggo Indonésia minangka basa nasional<ref>{{Cite book|title=Indonesian- The Development and Use of A National Language|last=Anwar|first=Khaidir|publisher=Gadjah Mada University Press|year=1990|isbn=979-420-173-1|location=Yogyakarta|pages=1-3}}</ref>. Basa Melayu Riau digawé bentuk kang standar kanggo didadinang basa Indonésia. Ning wewengkon Sumatera Tengah, sekiené Riau, basa iki dadi sarana komunikasi wong-wong ningrat. Nanging miturut Fakhri Ras, wong-wong asli kang urip ning sekubengé alas ning Provinsi Riau kaya déné suku Talangmamak. suku Sakai, lan suku Bonai masih nganggo basa Melayu Riau baka dititéni ning logat lan tembung-tembungé. Karo [[wong Melayu Riau]], basa iki dienggo ning kagiyatan-kagiyatan sadina-dina, kaya déné umah tangga, hajatan kawinan, agama, lan séjéné<ref name=":0">{{Cite journal|last=Ras|first=Fakhri|date=|title=Keberadaan Bahasa Melayu Riau di Provinsi Riau|url=http://repository.unri.ac.id/xmlui/handle/123456789/5338|journal=Pepustakaan Universitas Riau|volume=|pages=128-129|access-date=2017-07-05|archive-date=2017-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20171121034602/http://repository.unri.ac.id/xmlui/handle/123456789/5338|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171121034602/http://repository.unri.ac.id/xmlui/handle/123456789/5338 |date=2017-11-21 }}</ref>. Lembaga budaya kaya Lembaga Adat Melayu (LAM) uga mèlu nglestarinang basa iki ning acara-acara adat, rapat-rapat, lan musyawarah karo masarakat adat. Jaré Pemréntah Provinsi Riau wis ana kewicaksanaan kanggo nglestarinang basa lan budaya Melayu minangka momotan lokal ning Sekolah Dasar (SD), SLTP, lan SMA<ref name=":0" />. == Rujukan == [[Kategori:Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 1]] mor9h4xh9t42fvy8j2fb4xzdda749qx 1761630 1761590 2026-11-15T08:21:49Z ~2026-59397-43 75475 /* */ 1761630 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=Juni 2018}} '''Basa Melayu Riau''' ya iku [[basa Malayu]] kang dituturaken ning Provinsi [[Riau]] lan Provinsi [[Kapuloan Riau]]. Basa iki uga kegolong dialék basa Melayu kang dianggep standar ning wewengkon Johor-Riau. Miturut Anwar (1990), warna basa Melayu kien uga dienggo [[Indhonésia]] minangka basa nasional<ref>{{Cite book|title=Indonesian- The Development and Use of A National Language|last=Anwar|first=Khaidir|publisher=Gadjah Mada University Press|year=1990|isbn=979-420-173-1|location=Yogyakarta|pages=1-3}}</ref>. Basa Melayu Riau digawé bentuk kang standar kanggo didadinang [[basa Indhonésia]]. Ning wewengkon Sumatera Tengah, sekiené Riau, basa iki dadi sarana komunikasi wong-wong ningrat. Nanging miturut Fakhri Ras, wong-wong asli kang urip ning sekubengé alas ning Provinsi Riau kaya déné suku Talangmamak. suku Sakai, lan suku Bonai masih nganggo basa Melayu Riau baka dititéni ning logat lan tembung-tembungé. Karo [[wong Melayu Riau]], basa iki dienggo ning kagiyatan-kagiyatan sadina-dina, kaya déné umah tangga, hajatan kawinan, agama, lan séjéné<ref name=":0">{{Cite journal|last=Ras|first=Fakhri|date=|title=Keberadaan Bahasa Melayu Riau di Provinsi Riau|url=http://repository.unri.ac.id/xmlui/handle/123456789/5338|journal=Pepustakaan Universitas Riau|volume=|pages=128-129|access-date=2017-07-05|archive-date=2017-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20171121034602/http://repository.unri.ac.id/xmlui/handle/123456789/5338|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171121034602/http://repository.unri.ac.id/xmlui/handle/123456789/5338 |date=2017-11-21 }}</ref>. Lembaga budaya kaya Lembaga Adat Melayu (LAM) uga mèlu nglestarinang basa iki ning acara-acara adat, rapat-rapat, lan musyawarah karo masarakat adat. Jaré Pemréntah Provinsi Riau wis ana kewicaksanaan kanggo nglestarinang basa lan budaya Melayu minangka momotan lokal ning Sekolah Dasar (SD), SLTP, lan SMA<ref name=":0" />. == Rujukan == [[Kategori:Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 1]] f9b1jxbqep22f5l6pecos14fwmgduxm Iris Barry 0 138832 1761570 1755324 2026-11-14T19:23:32Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761570 wikitext text/x-wiki {{artikel ing krama}} {{Infobox person |name=Iris Barry |image=Iris Barry.jpg |alt= |caption= |birth_name=Iris Sylvia Crump |birth_date=1895 |birth_place=[[Washwood Heath]] |death_date={{Death date|1969|12|22}} |death_place= |nationality=British; American |other_names= |occupation=Juru kritik filem |known_for=Kurator [[Museum of Modern Art]]}} '''Iris Barry''' (1895 – 1969) inggih punika salah satunggalipun juru kritik [[filem]] lan kurator saking [[Inggris]]-[[Amérikah Sarékat]]. Ing [[dasawarsa]] 1920-an piyambakipun ndhèrèk njumenengaken London Film Society, ingkang dados dhepartemèn kurator filem kaping pisan ing [[Museum of Modern Art]] [[New York]] taun [[1935]].<ref>Screenonline: [http://www.screenonline.org.uk/film/id/454755/index.html Film Society] {{Webarchive|url=https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/ukgwa/20130807131920/http://www.screenonline.org.uk/film/id/454755/index.html |date=2013-08-07 }}</ref>. == Latar wingking == Barry ingkang gadhah asma asli Iris Sylvia Crump, miyos wonten [[Washwood Heath]] dhistrik [[Birmingham]], [[Inggris]]. Piyambakipun punika putri saking Alfred Charles Crump lan Annie Crump. Barry nglampahi pawiyatan wonten ing Biara The Ursuline [[Verviers]], [[Bèlgi]].<ref name="SichermanGreen1980">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=CfGHM9KU7aEC&pg=PA57|title=Notable American Women: The Modern Period: a Biographical Dictionary|date=January 1980|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-62733-8|pages=56–58|author1=Barbara Sicherman|author2=Carol Hurd Green|accessdate=24 June 2013}}</ref> Lajeng pindhah dhateng [[London]] ing taun 1916 utawi 1917, ing mriku piyambakipun pinanggih kaliyan [[Ezra Pound]]. Barry gadhah kalih momongan saking [[Wyndham Lewis]], ingkang miyos ing taun 1919 (putera) lan 1920 (puteri).<ref name="SichermanGreen1980" /> Piyambakipun wiwit ngintun pakaryan awujud kritik filem wonten ing ''[[The Spectator]]'' taun 1923, lan nampi pedamelan minangka [[juru warta]] ing ''[[Daily Mail]]'' antawisipun taun 1925 dumugi 1930, nalika pindhah dhateng [[Amérikah Sarékat]].<ref name="SichermanGreen1980" /> Sesémahanipun kaliyan Alan Porter mboten mlampah dangu.<ref name="SichermanGreen1980" /> Filem Society kaping pisan dipunjumenengaken ing wulan Oktober 1925; piyambakipun salah satunggalipun ingkang ndhèrèk njumenengaken, sesarengan juragan gedhong biyoskup [[Sidney Bernstein, Baron Bernstein|Sidney Bernstein]], sutradara [[Adrian Brunel]], [[Ivor Montagu]], lan sesami juru kritik filem [[Walter Microsoft]].<ref>Oxford DDNB: [http://www.oxforddnb.com/public/dnb/57303.html Adrian Brunel]</ref><ref>Screenonline:[http://www.screenonline.org.uk/people/id/463702/index.html Walter Mycroft] {{Webarchive|url=https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/ukgwa/20130807142812/http://www.screenonline.org.uk/people/id/463702/index.html |date=2013-08-07 }}</ref>. Piyambakipun saestu misuwur minangka kurator ing [[Museum of Modern Art]], ingkang wiwit jumemeng ing taun 1929. Sasampunipun dumugi [[Amérikah Sarékat]] ing taun 1930, piyambakipun mandhégani jumenengipun dhepartemèn kajian filem ing taun 1932,<ref name="SichermanGreen1980" /> kanthi migunakaken arsip saking filem-filem awis, buku kapustakan babagan filem, lan program pangeduman filem. Piyambakipun ugi nyimpen filem. Salajengipun Barry dados warga Amérikah Sarékat ing taun, 1941, sesémahan kaliyan [[John E. Abbott]]. Barry nyerat buku buku populèr kanggé filem-filem ingkang saweg dipundamel, sesirah ''Let's Go to the Pictures'' (1926) lan babagan ilmuwan klasik ''D. W. Griffith: American Film Master'' (1940). Barry ugi asring nyerat prakawis buku wonten ing ''[[New York Herald Tribune]]''. Taun 1949, piyambakipun nampi Chevalier [[Legion of honor|Legion of Honor]]<ref name="SichermanGreen1980" /> saking pamaréntah [[Perancis]] amarga kaprigelanipun lan pangabektènipun ing jagat filem. Barry tilar donya ing surya 22 Dhésèmber 1969, ing [[Marseilles]].<ref name="SichermanGreen1980" /> == Karya == * ''Splashing into society''. London: Constable, 1923 * [[iarchive:letsgotothemovie008067mbp|''Let's Go to the Movies'']] (pdf via Internet Archive) * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=3A3CQgAACAAJ|title=D. W. Griffith: American Film Master|date=1 January 2002|publisher=Museum of Modern Art|isbn=978-0-87070-683-7|accessdate=24 June 2013}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=jXQaAAAAMAAJ|title=The motion picture: a selected booklist|year=1946|author1=American Library Association|author2=Iris Barry|author3=Warner Bros. Pictures(1923-1967)|accessdate=24 June 2013}} == Sumber sanèsipun == * {{cite book|title=Lady in the Dark: Iris Barry and the Art of Film|url=https://archive.org/details/ladyindarkirisba0000sitt|date=2014|isbn=9780231165785|last1=Sitton|first1=Robert}} == Rujukan == {{Reflist}} == Pranala njawi == * [https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/ukgwa/20090907125617/http://www.screenonline.org.uk/film/criticism/criticism3.html Iris Barry at British Film Institute website] * [http://www.moma.org/visit/calendar/films/1070 "Iris Barry: Re-View"], ''MoMA'' * [https://www.moma.org/explore/publications/modern_women/history#lexicon2 "Barry, Iris (1895–1969)"] in {{cite book|title=Modern Women: Women Artists at the Museum of Modern Art|url=https://archive.org/details/modernwomenwomen0000unse|date=2010|publisher=Museum of Modern Art|isbn=9780870707711|location=New York|last1=Butler, Ed.|first1=Connie}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Barry, Iris}} [[Kategori:1895 births]] [[Kategori:1969 deaths]] [[Kategori:American curators]] [[Kategori:American art historians]] [[Kategori:20th-century American historians]] [[Kategori:Chevaliers of the Légion d'honneur]] [[Kategori:English emigrants to the United States]] [[Kategori:Film curators]] [[Kategori:People associated with the Museum of Modern Art (New York)]] [[Kategori:American women historians]] [[Kategori:Women art historians]] [[Kategori:20th-century women writers]] [[Kategori:Artikel Wiki Mrebawani II kalamangsa 1]] {{stub}} s6vcludo860avgx8pii76u0seur1dy5 Justin Trudeau 0 141164 1761573 1740433 2026-11-14T19:46:30Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761573 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix=[[The Right Honourable]] |name=Justin Trudeau|honorific-suffix=[[Privy Council of Canada|PC]] [[Member of Parliament|MP]]|image=File:Trudeau visit White House for USMCA (cropped).jpg|office2=Leader of the [[Liberal Party of Canada|Liberal Party]]|predecessor2=[[Bob Rae]] {{small|(Interim)}}|term_start2=April 14, 2013|party=[[Liberal Party of Canada|Liberal]]|1blankname={{nowrap|Governor General}}|1namedata=[[David Johnston]]<br>[[Julie Payette]]<br>{{small|(Designate)}}|monarch=[[Elizabeth II]]|office=23rd [[Mahamantri Kanada]]|predecessor=[[Stephen Harper]]|term_start=November 4, 2015|office1=[[Minister of Intergovernmental Affairs and Youth (Canada)|Minister of Intergovernmental Affairs and Youth]]|predecessor1=[[Denis Lebel]]|term_start1=November 4, 2015|parliament3=Canadian|predecessor3=[[Vivian Barbot]]|riding3=[[Papineau (electoral district)|Papineau]]|term_start3=October 14, 2008|birth_name=Justin Pierre James Trudeau|birth_date={{nowrap|{{birth date and age|1971|12|25}}}}|birth_place=[[Ottawa]], Ontario, Canada|spouse={{marriage|[[Sophie Grégoire Trudeau|Sophie Grégoire]]|()=small|May 28, 2005}}|relations=[[Alexandre Trudeau]] {{small|(brother)}}<br>[[Michel Trudeau]] {{small|(brother)}}<br>[[James Sinclair (politician)|James Sinclair]] {{small|(grandfather)}}<br>[[Charles-Émile Trudeau]] {{small|(grandfather)}}|children=3|parents=[[Pierre Trudeau]] {{small|(father)}}<br>[[Margaret Trudeau|Margaret Sinclair]] {{small|(mother)}}|residence=[[Rideau Cottage]]|alma_mater=[[McGill University]] {{small|([[Bachelor of Arts|BA]])}}<br>[[University of British Columbia]] {{small|([[Bachelor of Education|BEd]])}}<br>[[Université de Montréal|University of Montreal]]|signature=Signature Justin Trudeau.svg|website={{url|pm.gc.ca|Government website}}<br>{{url|liberal.ca/rt-hon-justin-trudeau|Party website}}}}'''Justin Pierre James Trudeau''' PC MP (lair 25 Dhésèmber 1971) iku pulitisi [[Kanadha]]. Dhèwèké iku Mahamantri Kanadha kaping 23 lan panggedhéning Liberal Party.<ref>{{Cite news|url=http://www.thestar.com/news/federal-election/2015/10/19/canadian-federal-election-2015-results.html|title=Liberals projected to win majority|date=October 19, 2015|work=Toronto Star|access-date=October 19, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151020165346/http://www.thestar.com/news/federal-election/2015/10/19/canadian-federal-election-2015-results.html|archive-date=October 20, 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.cbc.ca/news/politics/canada-election-2015-voting-results-polls-1.3278537|title=Justin Trudeau to be prime minister as Liberals surge to majority|date=October 19, 2015|access-date=October 19, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151020014706/http://www.cbc.ca/news/politics/canada-election-2015-voting-results-polls-1.3278537|archive-date=October 20, 2015|url-status=live|publisher=CBC News}}</ref> Minangka mahamantri kang enom dhéwé angka loro sawisé Joe Clark, dhèwèké uga anak mbarepé Mahamantri Pierre Trudeau, sing uga nyepeng kalungguhan kang padha.<ref>{{Cite news|url=http://www.thestar.com/news/canada/2015/10/20/your-post-election-coverage-at-a-glance.html|title=Justin Trudeau plans to announce his cabinet Nov. 4|date=October 20, 2015|work=Toronto Star|access-date=October 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151021072527/http://www.thestar.com/news/canada/2015/10/20/your-post-election-coverage-at-a-glance.html|archive-date=October 21, 2015|url-status=live}}</ref><ref name="Nov4">{{Cite web|url=http://www.hamiltonnews.com/news-story/5968550--we-re-back-trudeau-tells-allies-abroad|title='We're back,' Trudeau tells allies abroad|date=October 20, 2015|website=Hamilton Community News|archive-url=https://web.archive.org/web/20151126072054/http://www.hamiltonnews.com/news-story/5968550--we-re-back-trudeau-tells-allies-abroad/|archive-date=November 26, 2015|url-status=dead|access-date=October 20, 2015}}</ref> == Réferènsi == {{reflist|30em}} [[Kategori:Articles with hAudio microformats]] [[Kategori:Lair 1971]] [[Kategori:Wong urip]] [[Kategori:Wong Kanadha]] a3g60em5bz1162lclp7l0ywfnsot18s Basa Melayu Jambi 0 143038 1761600 1753870 2026-11-15T00:44:11Z ~2026-59397-43 75475 1761600 wikitext text/x-wiki {{bahasa|name=Basa Melayu Jambi|nativename=Baso Jambi|familycolor=Austronésia|states=[[Indonésia]]|region=[[Jambi]]|speakers=1.000.000 (2000)|fam2=[[Kulawarga basa Melayu-Polinésia|Melayu-Polinésia]]|fam3=[[Kulawarga basa Melayu-Sumbawa|Melayu-Sumbawa]]|fam4=Melayu Lor lan Wétan|fam5=[[Kulawarga basa Melayik|Melayik]]|fam6=[[Kulawarga basa Melayu|Melayu]]|iso3=jax}} '''Malayu Jambi''' ( [[Aksara Gundhil|Jawi]] : بهاس ملايو جمبي ) utawa '''Basa Jambi''' iku dialek [[Basa Malayu|basa Melayu]] sing dituturaké mligi ing provinsi [[Jambi]], provinsi [[Riau]] sisih kidul lan provinsi [[Sumatra Kidul]] sisih lor. Ana rong kontrovèrsi ngenani basa Jambi lan [[Basa Malayu|basa Melayu]] . Sawetara ahli basa nganggep basa iki minangka dialek Malayu, amarga akeh persamaan kosakata lan wujud tutur ing jerone. Dene liyane, sejatine nganggep yen basa iki minangka basa mandiri sing beda karo basa Melayu. == Dialek == Basa Melayu Jambi utawa wong Jambi kerep nyebat Bahaso/Baso Jambi, sing isih kagolong kulawarga [[Basa Malayu|basa Melayu]] liyane ing [[Nusantara|Nuswantara]], yaiku rumpun basa Austronesia. Basa Melayu Jambi dhewe misuwur kanthi dialek "O", sing padha karo [[Basa Palémbang|basa Melayu Palembang]] lan [[Basa Bengkulu|Melayu Bengkulu]], sing loro-lorone duwe dialek "O". Basa Melayu Jambi digunakake kanggo sesambungan antarane suku ing provinsi [[Jambi]]. Melayu Jambi duwé wolung dialek <ref>{{Cite web|url=https://petabahasa.kemdikbud.go.id/infobahasa2.php?idb=26&idp=Jambi|title=Bahasa Melayu Provinsi Jambi|last=|first=|date=|website=Bahasa dan Peta Bahasa di Indonesia|access-date=5 Maret 2023|archive-date=2024-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20241231073756/https://petabahasa.kemdikbud.go.id/infobahasa2.php?idb=26&idp=Jambi|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241231073756/https://petabahasa.kemdikbud.go.id/infobahasa2.php?idb=26&idp=Jambi |date=2024-12-31 }}</ref> # Dialek [[Kutha Jambi]] <ref>[https://balaibahasajambi.kemdikbud.go.id/kamus-melayu-jambi-dialek-jambi-seberang-indonesia/ Kamus Melayu Jambi Dialek Kota Jambi (Jambi Kota Seberang) – Indonesia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230410194947/https://balaibahasajambi.kemdikbud.go.id/kamus-melayu-jambi-dialek-jambi-seberang-indonesia/ |date=2023-04-10 }} di ''balaibahasajambi.kemdikbud.go.id''</ref> utawa [[Kutha Jambi|Jambi Seberang]] <ref>Lihat juga {{Cite book|url=https://balaibahasajambi.kemdikbud.go.id/kamus-melayu-jambi-dialek-jambi-seberang-indonesia/|title=KAMUS MELAYU JAMBI DIALEK JAMBI SEBERANG-INDONESIA|publisher=Kantor Bahasa Provinsi Jambi|year=2022|isbn=978-623-98190-6-4|edition=1|location=Jambi|language=Indonesia, Jambi Seberang|access-date=2024-07-13|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410194947/https://balaibahasajambi.kemdikbud.go.id/kamus-melayu-jambi-dialek-jambi-seberang-indonesia/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250623223026/https://balaibahasajambi.kemdikbud.go.id/kamus-melayu-jambi-dialek-jambi-seberang-indonesia/ |date=2025-06-23 }}</ref> # Dialek [[Kabupatèn Muaro Jambi|Muaro Jambi]] # Dialek [[Kabupatèn Batanghari|Batanghari]] # Dialek [[Tanjung Jabung]] # Dialek [[Kabupatèn Tebo|Tebo]] # Dialek [[Kabupatèn Bungo|Bungo]] # Dialek [[Kabupatèn Sarolangun|Sarolangun]] # Dialek [[Kabupatèn Merangin|Merangin]] == Penembungan == Dibandhingake [[Basa Indhonésia|basa Indonesia]] karo basa Melayu Jambi, umume luwih akeh tembung sing pungkasane "A" ing basa Indonesia diganti karo tembung sing pungkasane "O" ing basa Melayu Jambi. <ref>[https://www.kholistembesi.com/2017/02/kamus-bahasa-masyarakat-melayu-jambi.html?m=1 Kamus Bahasa Melayu Jambi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230303194501/https://www.kholistembesi.com/2017/02/kamus-bahasa-masyarakat-melayu-jambi.html?m=1 |date=2023-03-03 }} di ''kholistembesi.com''</ref> Ing ngisor iki sing baku utawa umum basa Melayu Jambi yaiku basa manunggaling dialek Melayu Jambi kabupaten/kota ing provinsi Jambi. : {| class="wikitable" !Jawa !Jambi Malayu |- |Aku |Sayo/ kami |- |Kowé |Kau/ awak |- |Dia |Dio |- |Pendapatan |Kito |- |Kowé |Kamu |- |Apa sing |Apo |- |Piyé carané |Kek mano |- |Apa sebabé |Ngapo |- |Ora ana apa-apa |Dakdo/ daktik |- |Banjur |Agek |- |Kabèh |Galo |- |Tampilan |Tengok |- |Mau |Nak |- |Ora ana |Nian |- |Apik |Elok |- |Apa waé |Basing |- |Pinter |Padek |- |Bodho |Bengak |- |Pakaryan |Gawe |- |Banyu |Aek |- |Dhéwé |Dewek |- |Kakak tua |Abang |- |Kakak Tua |Ayuk |- |Bocah Cilik |Budak Kecik |- |Kanca-kanca |Kanti |- |Gedhe |Besak |- |Cilik |Kecik |- |Ayo padha lunga |Pegi |- |Omah |Balik |- |} Bedane lafal angka ing basa Jawa lan Melayu Jambi: {| class="wikitable" !Indonésia ! Jambi Malayu |- |Siji |Sikok/ Sekok |- |Loro |Duo |- |Telu |Tigo |- |Papat |Empat |- |Lima |Limo |- |Enem |Enam |- |Pitu |Tujuh |- |Wolu |Lapan |- |Sanga |Sembilan |- |Sepuluh |Sepuluh |- |} ''Baju mak lebih baru daripado baju bapa''. “Klambi ibu lewih anyar tinimbang klambi bapa”. ''Rumanyo jauh nian'', “Omahé adhoh banget”. ''Dio lebih beruntung daripado aku''. “Dhéwéké lewih untung tinimbang aku”<ref name=":0">{{Cite book|title=STRUKTUR ADJEKTlVA DAN ADVERBIA BAHASA MELAYU JAMBI|last=Wibowo|first=Imam Suwardi, dkk|publisher=Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa Departemen Pendidikan dan Kebudayaan|year=1996|isbn=|location=Jakarta|pages=}}</ref>. ''Murid nan lihay tu maco'', “Siswa kang pinter iku maca”<ref name=":1">{{Cite book|title=Struktur Bahasa Melayu Jambi|last=Husin|first=Nurzuir, dkk|publisher=Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa Departemen Pendidikan dan Kebudayaan|year=1985|isbn=|location=Jakarta|pages=}}</ref>. == Deleng uga == * [[Wong Melayu Jambi]] == Wacan liyane == * {{Cite thesis|last=Yanti|title=A reference grammar of Jambi Malay|publisher=University of Delaware}} == Referensi == <references responsive="1"></references> {{Reflist}} == Pranala njaba == * {{En icon}} [[ethnologue:jax/|Jambi Malay]] di ethnologue {{Basa ing Indonésia}} [[Kategori:Kabupatèn Merangin]] [[Kategori:Kabupatèn Sarolangun]] [[Kategori:Kabupatèn Bungo]] [[Kategori:Kabupatèn Tebo]] [[Kategori:Kabupaten Tanjung Jabung Barat]] [[Kategori:Kabupatèn Tanjung Jabung Wétan]] [[Kategori:Kabupatèn Batanghari]] [[Kategori:Kabupatèn Muaro Jambi]] [[Kategori:Kutha Jambi]] [[Kategori:Kulawarga basa Malayu-Polinésia]] [[Kategori:Basa ing Indonésia]] [[Kategori:Kulawarga basa Austronésia]] [[Kategori:Jambi]] b9071ib5n8kzc8gr0cv5tllnifpg2x3 1761631 1761600 2026-11-15T08:22:47Z ~2026-59397-43 75475 1761631 wikitext text/x-wiki {{bahasa|name=Basa Melayu Jambi|nativename=Baso Jambi|familycolor=Austronésia|states=[[Indonésia]]|region=[[Jambi]]|speakers=1.000.000 (2000)|fam2=[[Kulawarga basa Melayu-Polinésia|Melayu-Polinésia]]|fam3=[[Kulawarga basa Melayu-Sumbawa|Melayu-Sumbawa]]|fam4=Melayu Lor lan Wétan|fam5=[[Kulawarga basa Melayik|Melayik]]|fam6=[[Kulawarga basa Melayu|Melayu]]|iso3=jax}} '''Malayu Jambi''' ( [[Aksara Gundhil|Jawi]] : بهاس ملايو جمبي ) utawa '''Basa Jambi''' iku dialek [[Basa Malayu|basa Melayu]] sing dituturaké mligi ing provinsi [[Jambi]], provinsi [[Riau]] sisih kidul lan provinsi [[Sumatra Kidul]] sisih lor. Ana rong kontrovèrsi ngenani basa Jambi lan [[Basa Malayu|basa Melayu]] . Sawetara ahli basa nganggep basa iki minangka dialek Malayu, amarga akeh persamaan kosakata lan wujud tutur ing jerone. Dene liyane, sejatine nganggep yen basa iki minangka basa mandiri sing beda karo basa Melayu. == Dialek == Basa Melayu Jambi utawa wong Jambi kerep nyebat Bahaso/Baso Jambi, sing isih kagolong kulawarga [[Basa Malayu|basa Melayu]] liyane ing [[Nusantara|Nuswantara]], yaiku rumpun basa Austronesia. Basa Melayu Jambi dhewe misuwur kanthi dialek "O", sing padha karo [[Basa Palémbang|basa Melayu Palembang]] lan [[Basa Bengkulu|Melayu Bengkulu]], sing loro-lorone duwe dialek "O". Basa Melayu Jambi digunakake kanggo sesambungan antarane suku ing provinsi [[Jambi]]. Melayu Jambi duwé wolung dialek <ref>{{Cite web|url=https://petabahasa.kemdikbud.go.id/infobahasa2.php?idb=26&idp=Jambi|title=Bahasa Melayu Provinsi Jambi|last=|first=|date=|website=Bahasa dan Peta Bahasa di Indonesia|access-date=5 Maret 2023|archive-date=2024-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20241231073756/https://petabahasa.kemdikbud.go.id/infobahasa2.php?idb=26&idp=Jambi|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241231073756/https://petabahasa.kemdikbud.go.id/infobahasa2.php?idb=26&idp=Jambi |date=2024-12-31 }}</ref> # Dialek [[Kutha Jambi]] <ref>[https://balaibahasajambi.kemdikbud.go.id/kamus-melayu-jambi-dialek-jambi-seberang-indonesia/ Kamus Melayu Jambi Dialek Kota Jambi (Jambi Kota Seberang) – Indonesia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230410194947/https://balaibahasajambi.kemdikbud.go.id/kamus-melayu-jambi-dialek-jambi-seberang-indonesia/ |date=2023-04-10 }} di ''balaibahasajambi.kemdikbud.go.id''</ref> utawa [[Kutha Jambi|Jambi Seberang]] <ref>Lihat juga {{Cite book|url=https://balaibahasajambi.kemdikbud.go.id/kamus-melayu-jambi-dialek-jambi-seberang-indonesia/|title=KAMUS MELAYU JAMBI DIALEK JAMBI SEBERANG-INDONESIA|publisher=Kantor Bahasa Provinsi Jambi|year=2022|isbn=978-623-98190-6-4|edition=1|location=Jambi|language=Indonesia, Jambi Seberang|access-date=2024-07-13|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410194947/https://balaibahasajambi.kemdikbud.go.id/kamus-melayu-jambi-dialek-jambi-seberang-indonesia/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250623223026/https://balaibahasajambi.kemdikbud.go.id/kamus-melayu-jambi-dialek-jambi-seberang-indonesia/ |date=2025-06-23 }}</ref> # Dialek [[Kabupatèn Muaro Jambi|Muaro Jambi]] # Dialek [[Kabupatèn Batanghari|Batanghari]] # Dialek [[Tanjung Jabung]] # Dialek [[Kabupatèn Tebo|Tebo]] # Dialek [[Kabupatèn Bungo|Bungo]] # Dialek [[Kabupatèn Sarolangun|Sarolangun]] # Dialek [[Kabupatèn Merangin|Merangin]] == Penembungan == Dibandhingake [[basa Indhonésia]] karo basa Melayu Jambi, umume luwih akeh tembung sing pungkasane "A" ing basa Indonesia diganti karo tembung sing pungkasane "O" ing basa Melayu Jambi. <ref>[https://www.kholistembesi.com/2017/02/kamus-bahasa-masyarakat-melayu-jambi.html?m=1 Kamus Bahasa Melayu Jambi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230303194501/https://www.kholistembesi.com/2017/02/kamus-bahasa-masyarakat-melayu-jambi.html?m=1 |date=2023-03-03 }} di ''kholistembesi.com''</ref> Ing ngisor iki sing baku utawa umum basa Melayu Jambi yaiku basa manunggaling dialek Melayu Jambi kabupaten/kota ing provinsi Jambi. : {| class="wikitable" !Jawa !Jambi Malayu |- |Aku |Sayo/ kami |- |Kowé |Kau/ awak |- |Dia |Dio |- |Pendapatan |Kito |- |Kowé |Kamu |- |Apa sing |Apo |- |Piyé carané |Kek mano |- |Apa sebabé |Ngapo |- |Ora ana apa-apa |Dakdo/ daktik |- |Banjur |Agek |- |Kabèh |Galo |- |Tampilan |Tengok |- |Mau |Nak |- |Ora ana |Nian |- |Apik |Elok |- |Apa waé |Basing |- |Pinter |Padek |- |Bodho |Bengak |- |Pakaryan |Gawe |- |Banyu |Aek |- |Dhéwé |Dewek |- |Kakak tua |Abang |- |Kakak Tua |Ayuk |- |Bocah Cilik |Budak Kecik |- |Kanca-kanca |Kanti |- |Gedhe |Besak |- |Cilik |Kecik |- |Ayo padha lunga |Pegi |- |Omah |Balik |- |} Bedane lafal angka ing basa Jawa lan Melayu Jambi: {| class="wikitable" !Indonésia ! Jambi Malayu |- |Siji |Sikok/ Sekok |- |Loro |Duo |- |Telu |Tigo |- |Papat |Empat |- |Lima |Limo |- |Enem |Enam |- |Pitu |Tujuh |- |Wolu |Lapan |- |Sanga |Sembilan |- |Sepuluh |Sepuluh |- |} ''Baju mak lebih baru daripado baju bapa''. “Klambi ibu lewih anyar tinimbang klambi bapa”. ''Rumanyo jauh nian'', “Omahé adhoh banget”. ''Dio lebih beruntung daripado aku''. “Dhéwéké lewih untung tinimbang aku”<ref name=":0">{{Cite book|title=STRUKTUR ADJEKTlVA DAN ADVERBIA BAHASA MELAYU JAMBI|last=Wibowo|first=Imam Suwardi, dkk|publisher=Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa Departemen Pendidikan dan Kebudayaan|year=1996|isbn=|location=Jakarta|pages=}}</ref>. ''Murid nan lihay tu maco'', “Siswa kang pinter iku maca”<ref name=":1">{{Cite book|title=Struktur Bahasa Melayu Jambi|last=Husin|first=Nurzuir, dkk|publisher=Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa Departemen Pendidikan dan Kebudayaan|year=1985|isbn=|location=Jakarta|pages=}}</ref>. == Deleng uga == * [[Wong Melayu Jambi]] == Wacan liyane == * {{Cite thesis|last=Yanti|title=A reference grammar of Jambi Malay|publisher=University of Delaware}} == Referensi == <references responsive="1"></references> {{Reflist}} == Pranala njaba == * {{En icon}} [[ethnologue:jax/|Jambi Malay]] di ethnologue {{Basa ing Indonésia}} [[Kategori:Kabupatèn Merangin]] [[Kategori:Kabupatèn Sarolangun]] [[Kategori:Kabupatèn Bungo]] [[Kategori:Kabupatèn Tebo]] [[Kategori:Kabupaten Tanjung Jabung Barat]] [[Kategori:Kabupatèn Tanjung Jabung Wétan]] [[Kategori:Kabupatèn Batanghari]] [[Kategori:Kabupatèn Muaro Jambi]] [[Kategori:Kutha Jambi]] [[Kategori:Kulawarga basa Malayu-Polinésia]] [[Kategori:Basa ing Indonésia]] [[Kategori:Kulawarga basa Austronésia]] [[Kategori:Jambi]] 95pncztoukhamn9qlmo9uj1o3ffkfdc 1761632 1761631 2026-11-15T08:23:09Z ~2026-59397-43 75475 /* */ 1761632 wikitext text/x-wiki {{bahasa|name=Basa Melayu Jambi|nativename=Baso Jambi|familycolor=Austronésia|states=[[Indhonésia]]|region=[[Jambi]]|speakers=1.000.000 (2000)|fam2=[[Kulawarga basa Melayu-Polinésia|Melayu-Polinésia]]|fam3=[[Kulawarga basa Melayu-Sumbawa|Melayu-Sumbawa]]|fam4=Melayu Lor lan Wétan|fam5=[[Kulawarga basa Melayik|Melayik]]|fam6=[[Kulawarga basa Melayu|Melayu]]|iso3=jax}} '''Malayu Jambi''' ( [[Aksara Gundhil|Jawi]] : بهاس ملايو جمبي ) utawa '''Basa Jambi''' iku dialek [[Basa Malayu|basa Melayu]] sing dituturaké mligi ing provinsi [[Jambi]], provinsi [[Riau]] sisih kidul lan provinsi [[Sumatra Kidul]] sisih lor. Ana rong kontrovèrsi ngenani basa Jambi lan [[Basa Malayu|basa Melayu]] . Sawetara ahli basa nganggep basa iki minangka dialek Malayu, amarga akeh persamaan kosakata lan wujud tutur ing jerone. Dene liyane, sejatine nganggep yen basa iki minangka basa mandiri sing beda karo basa Melayu. == Dialek == Basa Melayu Jambi utawa wong Jambi kerep nyebat Bahaso/Baso Jambi, sing isih kagolong kulawarga [[Basa Malayu|basa Melayu]] liyane ing [[Nusantara|Nuswantara]], yaiku rumpun basa Austronesia. Basa Melayu Jambi dhewe misuwur kanthi dialek "O", sing padha karo [[Basa Palémbang|basa Melayu Palembang]] lan [[Basa Bengkulu|Melayu Bengkulu]], sing loro-lorone duwe dialek "O". Basa Melayu Jambi digunakake kanggo sesambungan antarane suku ing provinsi [[Jambi]]. Melayu Jambi duwé wolung dialek <ref>{{Cite web|url=https://petabahasa.kemdikbud.go.id/infobahasa2.php?idb=26&idp=Jambi|title=Bahasa Melayu Provinsi Jambi|last=|first=|date=|website=Bahasa dan Peta Bahasa di Indonesia|access-date=5 Maret 2023|archive-date=2024-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20241231073756/https://petabahasa.kemdikbud.go.id/infobahasa2.php?idb=26&idp=Jambi|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241231073756/https://petabahasa.kemdikbud.go.id/infobahasa2.php?idb=26&idp=Jambi |date=2024-12-31 }}</ref> # Dialek [[Kutha Jambi]] <ref>[https://balaibahasajambi.kemdikbud.go.id/kamus-melayu-jambi-dialek-jambi-seberang-indonesia/ Kamus Melayu Jambi Dialek Kota Jambi (Jambi Kota Seberang) – Indonesia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230410194947/https://balaibahasajambi.kemdikbud.go.id/kamus-melayu-jambi-dialek-jambi-seberang-indonesia/ |date=2023-04-10 }} di ''balaibahasajambi.kemdikbud.go.id''</ref> utawa [[Kutha Jambi|Jambi Seberang]] <ref>Lihat juga {{Cite book|url=https://balaibahasajambi.kemdikbud.go.id/kamus-melayu-jambi-dialek-jambi-seberang-indonesia/|title=KAMUS MELAYU JAMBI DIALEK JAMBI SEBERANG-INDONESIA|publisher=Kantor Bahasa Provinsi Jambi|year=2022|isbn=978-623-98190-6-4|edition=1|location=Jambi|language=Indonesia, Jambi Seberang|access-date=2024-07-13|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410194947/https://balaibahasajambi.kemdikbud.go.id/kamus-melayu-jambi-dialek-jambi-seberang-indonesia/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250623223026/https://balaibahasajambi.kemdikbud.go.id/kamus-melayu-jambi-dialek-jambi-seberang-indonesia/ |date=2025-06-23 }}</ref> # Dialek [[Kabupatèn Muaro Jambi|Muaro Jambi]] # Dialek [[Kabupatèn Batanghari|Batanghari]] # Dialek [[Tanjung Jabung]] # Dialek [[Kabupatèn Tebo|Tebo]] # Dialek [[Kabupatèn Bungo|Bungo]] # Dialek [[Kabupatèn Sarolangun|Sarolangun]] # Dialek [[Kabupatèn Merangin|Merangin]] == Penembungan == Dibandhingake [[basa Indhonésia]] karo basa Melayu Jambi, umume luwih akeh tembung sing pungkasane "A" ing basa Indonesia diganti karo tembung sing pungkasane "O" ing basa Melayu Jambi. <ref>[https://www.kholistembesi.com/2017/02/kamus-bahasa-masyarakat-melayu-jambi.html?m=1 Kamus Bahasa Melayu Jambi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230303194501/https://www.kholistembesi.com/2017/02/kamus-bahasa-masyarakat-melayu-jambi.html?m=1 |date=2023-03-03 }} di ''kholistembesi.com''</ref> Ing ngisor iki sing baku utawa umum basa Melayu Jambi yaiku basa manunggaling dialek Melayu Jambi kabupaten/kota ing provinsi Jambi. : {| class="wikitable" !Jawa !Jambi Malayu |- |Aku |Sayo/ kami |- |Kowé |Kau/ awak |- |Dia |Dio |- |Pendapatan |Kito |- |Kowé |Kamu |- |Apa sing |Apo |- |Piyé carané |Kek mano |- |Apa sebabé |Ngapo |- |Ora ana apa-apa |Dakdo/ daktik |- |Banjur |Agek |- |Kabèh |Galo |- |Tampilan |Tengok |- |Mau |Nak |- |Ora ana |Nian |- |Apik |Elok |- |Apa waé |Basing |- |Pinter |Padek |- |Bodho |Bengak |- |Pakaryan |Gawe |- |Banyu |Aek |- |Dhéwé |Dewek |- |Kakak tua |Abang |- |Kakak Tua |Ayuk |- |Bocah Cilik |Budak Kecik |- |Kanca-kanca |Kanti |- |Gedhe |Besak |- |Cilik |Kecik |- |Ayo padha lunga |Pegi |- |Omah |Balik |- |} Bedane lafal angka ing basa Jawa lan Melayu Jambi: {| class="wikitable" !Indonésia ! Jambi Malayu |- |Siji |Sikok/ Sekok |- |Loro |Duo |- |Telu |Tigo |- |Papat |Empat |- |Lima |Limo |- |Enem |Enam |- |Pitu |Tujuh |- |Wolu |Lapan |- |Sanga |Sembilan |- |Sepuluh |Sepuluh |- |} ''Baju mak lebih baru daripado baju bapa''. “Klambi ibu lewih anyar tinimbang klambi bapa”. ''Rumanyo jauh nian'', “Omahé adhoh banget”. ''Dio lebih beruntung daripado aku''. “Dhéwéké lewih untung tinimbang aku”<ref name=":0">{{Cite book|title=STRUKTUR ADJEKTlVA DAN ADVERBIA BAHASA MELAYU JAMBI|last=Wibowo|first=Imam Suwardi, dkk|publisher=Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa Departemen Pendidikan dan Kebudayaan|year=1996|isbn=|location=Jakarta|pages=}}</ref>. ''Murid nan lihay tu maco'', “Siswa kang pinter iku maca”<ref name=":1">{{Cite book|title=Struktur Bahasa Melayu Jambi|last=Husin|first=Nurzuir, dkk|publisher=Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa Departemen Pendidikan dan Kebudayaan|year=1985|isbn=|location=Jakarta|pages=}}</ref>. == Deleng uga == * [[Wong Melayu Jambi]] == Wacan liyane == * {{Cite thesis|last=Yanti|title=A reference grammar of Jambi Malay|publisher=University of Delaware}} == Referensi == <references responsive="1"></references> {{Reflist}} == Pranala njaba == * {{En icon}} [[ethnologue:jax/|Jambi Malay]] di ethnologue {{Basa ing Indonésia}} [[Kategori:Kabupatèn Merangin]] [[Kategori:Kabupatèn Sarolangun]] [[Kategori:Kabupatèn Bungo]] [[Kategori:Kabupatèn Tebo]] [[Kategori:Kabupaten Tanjung Jabung Barat]] [[Kategori:Kabupatèn Tanjung Jabung Wétan]] [[Kategori:Kabupatèn Batanghari]] [[Kategori:Kabupatèn Muaro Jambi]] [[Kategori:Kutha Jambi]] [[Kategori:Kulawarga basa Malayu-Polinésia]] [[Kategori:Basa ing Indonésia]] [[Kategori:Kulawarga basa Austronésia]] [[Kategori:Jambi]] 2onuvotc525bwddoj8aiiyj36xgw7wh Candranegara 0 153063 1761549 1750873 2026-11-14T16:50:32Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761549 wikitext text/x-wiki [[Gambar:COLLECTIE TROPENMUSEUM Groepsportret van de regent van Koedoes Tjondro Negoro met zijn familie TMnr 60005223.jpg|jmpl|[[Candranegara V]] lan kulawargané, 1867]] '''Candranegara''' bisa ngrujuk marang sawenèh bupati ing abad 18-19 kang mengku jabatan ing pasisir lor pulo Jawa (mancanegara). Bupati kang asmané Candranegara ing antarané<ref>{{Cite web|url=http://arsip.tembi.net/edukasi/penampilan-keluarga-bupati-kudus-pada-awal-abad-ke-19|title=Penampilan Keluarga Bupati Kudus pada Awal Abad Ke-19|website=arsip.tembi.net|language=id|access-date=2018-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20180628083144/http://arsip.tembi.net/edukasi/penampilan-keluarga-bupati-kudus-pada-awal-abad-ke-19|archive-date=2018-06-28|url-status=dead}}</ref> : * [[Candranegara I]], Kasepuhan Surabaya 1746-1777 * [[Candranegara II]], Bupati [[Kabupatèn Lamongan|Lamongan]] 1795-1808, Bupati Pathi 1808-1812 * [[Candranegara III]], Bupati [[Kabupatèn Pathi|Pathi]] 1812-1830, Bupati Kudus 1830-1835 * [[Candranegara IV]], Bupati [[Kabupatèn Kudus|Kudus]] 1835-1850, Bupati [[Kabupatèn Demak|Demak]] 1850-1866 * [[Candranegara V]], Bupati [[Kabupatèn Kudus|Kudus]] 1858-1880, Bupati [[Kabupatèn Brebes|Brebes]] 1880-1883 Para bupati iku miturut silsilahe ana urutan trah lan saliyane kang kasebut ing ndhuwur uga ana keturunan Candranegara I kang uga dadi bupati.<ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/16226205|title=Pérégrinations javanaises : les voyages de R.M.A. Purwa Lelana : une vision de Java au XIXe siècle (c.1860-1875)|last=1836-1885.|first=Candranegara I, Raden Mas Adipati Arya, approximately|date=1986|publisher=Editions de la Maison des sciences de l'homme|isbn=273510155X|location=Paris|oclc=16226205}}</ref> ===Sarasilah=== {{centre| {{familytree/start}} {{familytree | | | | | | | | |Lan| | | | | | | | | | | |Lan=[[Lanang Dhangiran]]/<br />Kyai Ageng Brondong, Surabaya}} {{familytree | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | |}} {{familytree | | | | | | | | |Jang | | | | | | | | | | | |Jang=[[Jangrana I]]}} {{familytree | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | |}} {{familytree | | | | | | | | |C1| | | | | | | | | | | |C1=[[Candranegara I]]}} {{familytree | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | |}} {{familytree | | | | | | | | |C2| | | | | | | | | | | |C2=[[Candranegara II]]}} {{familytree | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | |}} {{familytree | | | | | | | | |C3| | | | | | | | | | | |C3=[[Candranegara III]]}} {{familytree | | | | | | | | | |!| | | | | | | | | | | |}} {{familytree | | | | | | | | |C4| | | | | | | | | | | |C4=[[Candranegara IV]]}} {{familytree | | | | |,|-|-|-|-|+|-|-|-|v|-|-|-|.| | | | | |}} {{familytree | | | |C5| | |Pur| |Sas| |Had| | | | | | |C5=[[Candranegara V]]|Pur=[[Purbaningrat]]|Sas=[[Sasraningrat]]|Had=[[Hadiningrat]]}} {{familytree/end}}}} [[Candranegara V]] kalebu kang paling kawentar amarga wis tau ngadani laku ngubengi pulo Jawa, saka negara [[Betawi]] (saiki [[Jakarta]]) nganti [[Banyuwangi]] banjur nulisaké kaanan papan-papan kang diparani rupa buku cacah 2 jilid. == Rujukan == nayhcnbs2cfr7ekacy45zge0ol97993 Alexis Tsipras 0 154649 1761527 1758623 2026-11-14T15:20:47Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761527 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Alexis Tsipras | native_name = {{lang|el|Αλέξης Τσίπρας}} | image = Alexis Tsipras in Moscow 2.jpg | office = [[Pangarep Oposisi (Yunani)|Pangarep Oposisi]] | status = | primeminister = [[Kyriakos Mitsotakis]] | term_start = 8 Juli 2019 | term_end = 29 Juni 2023 | predecessor = [[Kyriakos Mitsotakis]] | succeeded = | successor = | primeminister1 = Antonis Samaras | term_start1 = 20 Juni 2012 | term_end1 = 26 Januwari 2015 | predecessor1 = Antonis Samaras | successor1 = Antonis Samaras | office2 = [[Nayakotama Yunani]] | president2 = [[Prokopis Pavlopoulos]] | deputy2 = [[Yannis Dragasakis]] | term_start2 = 21 Sèptèmber 2015 | term_end2 = 8 Juli 2019 | predecessor2 = [[Vassiliki Thanou-Christophilou|Vassiliki Thanou]] | successor2 = [[Kyriakos Mitsotakis]] | president3 = [[Karolos Papoulias]]<br>[[Prokopis Pavlopoulos]] | deputy3 = [[Yannis Dragasakis]] | term_start3 = 26 Januwari 2015 | term_end3 = 27 Agustus 2015 | predecessor3 = [[Antonis Samaras]] | successor3 = [[Vassiliki Thanou-Christophilou|Vassiliki Thanou]] | office4 = [[Mantri Jaban Rangkah (Yunani)|Mantri Jaban Rangkah]] | term_start4 = 20 Oktober 2018 | term_end4 = 15 Fèbruwari 2019 | predecessor4 = [[Nikos Kotzias]] | successor4 = [[Georgios Katrougalos]] | office5 = Lurah ing [[Syriza]] | term_start5 = 7 Sèptèmber 2009 | term_end5 = 29 Juni 2023 | predecessor5 = [[Alekos Alavanos]] | successor5 = [[Stefanos Kasselakis]] | party = [[Parté Kuminis Yunani|Parté Kuminis]] (sadurung 1991)<br>[[Synaspismos]] (1991–2013)<br>[[Syriza]] (2013–) | otherparty = [[Parté Kiwa Éropah]] | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1974|7|28}} | birth_place = [[Athína]], [[Yunani]] | death_date = | death_place = | partner = [[Peristera Baziana]] | children = 2 | residence = [[Maximos Mansion]] | education = [[Universitas Tèhnologi Nasiyonal Athína]] | signature = Alexis Tsipras Signature (Greece prime minister).svg }} '''Alexis Tsipras''' ([[Basa Yunani|Yunani]]: Αλέξης Τσίπρας; lair 28 [[Juli]] 1974)<ref name="Huffington Post">{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2015/01/26/alex-tsipras-profile_n_6547474.html|title=What You Need To Know About Alexis Tsipras, The Greek Leader Who Wants To Change Europe|date=26 Januari 2015|publisher=Huffington Post}}</ref> iku pulitikus Yunani kang lungguh minangka Nayakotama Yunani kawit 2015 nganti 2019. Minangka wong sosialis, Tsipras dadi pangarepé parté pulitik Yunani aran SYRIZA 2009 nganti 2023 Tsipras lair ing Athína ing 1974. Dhèwèké lumebu Kanoman Kuminis Yunani ing wekasané dasawarsa 1980. Ing wiwitané dasawarsa 1990, dhèwèké giyat ing jagat pulitik mligi minangka juru wicara ing protès-protès kang nulak rancangan owah-owahan gedhèn-gedhèn tumrap pangajaran. Dhèwèké nyinau tèhnik sipil ing Universitas Tèhnik Kabangsan Athína, lulus ing 2000, lan nerusaké sarjana ing babagan tata kutha lan wewengkon. Dhèwèké nyambut gawé minangka insinyur sipil ing indhustri yeyasan kang kapernah ing Athína. Saka 1999 nganti 2003, Tsipras dadi panitra Kanoman Synaspismos. Dhèwèké tinanggenah lid Panitya Pokok Synaspismos ing 2004, banjur lumebu ing Kapanitran Pulitisé Synaspismos. Ing pilihan umum enggonan 2006, dhèwèké minangka caloné SYRIZA kanggo kalungguhan Walikutha Athína lan menang 10,5%. Ing 2008, dhèwèké kapilih dadi pangarepé SYRIZA, nggantèni Alekos Alavanos. Dhèwèké tembé kapilih lumebu Parlemèn Yunani, makili Athína A, ing 2009 lan kapilih manèh ing Mèi lan Juni 2012, banjur dadi Pangarepé Oposisi lan yasa kabinèt wayangan. Ing Januwari 2015, SYRIZA kanthi dipandhégani Tsipras menangaké pilihan umum lègislatif, olèh 149 saka 300 kursi ing Parlemèn Yunani lan nggawé kowalisi karo Parté Rakyat Yunani Mardika (Yunani: Ανεξάρτητοι Έλληνες). Pitung sasi ndungkap mangsané linggih minangka Nayakotama, dhèwèké kélangan pérangan gedhéné sengkuyungané amarga ana pambaléla ing intraparté. Rikala 20 Agustus 2015, Tsipras sèrèh lan ngatur pilihan umum rikat kang kalakon ing sasi candhaké. Ing pilihan umum Sèptèmber 2015, SYRIZA bali menang lan olèh 145 saka 300 kursi lan mbalèni nata kowalisiné karo Parté Rakyat Yunani Mardika. Minangka Nayakotama, dhèwèké ngawasi rundhingan bab krisis utangé Pepréntahan Yunani. Dhèwèké uga miwiti réferèndhum kanggo nylametaké ékonominé Yunani nganggo dana talangan saka mancanagara (''bailout'') lan ngadhepi krisis wong ngungsi ing Éropah. In 2015, dhèwèké dipilih kalawarta ''TIME'' minangka salah siji saka 100 wong kang banget mrabawani ing jagat.<ref>{{Cite news|url=http://time.com/3823031/alexis-tsipras-2015-time-100/|title=Time 100 - Alexis Tsipras, by Pablo Iglesias - time.com|last=|first=|date=16 April 2015|accessdate=|publisher=|website=Alexis Tsipras {{!}} TIME|archive-date=6 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180506015948/http://time.com/3823031/alexis-tsipras-2015-time-100/|url-status=dead}}</ref> Tsipras minangka Nayakotama Yunani sok kadakwa luput amarga kapeksa nampa rékadaya-rékadaya pangéman supaya nagarané slamet, nanging tandangé ora jumbuh karo jangjiné sadurungé pilihan umum. Dhèwèké uga kadakwa kang njalari masalah ékonomi Yunani sangsaya ndadra. Yunani wis kélangan 25% saka GDP-né kawit wiwité krisis.<ref>{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.gr/2017/05/23/eidiseis-diethnes-politiki-o-tsipras--sti-lista-me-tous-pente-ligotero-dimofileis-arxigous-meta-ton-trump_n_16762864.html|title=Τime: O Tσίπρας στη λίστα με τους πέντε λιγότερο δημοφιλείς αρχηγούς, μετά τον Τραμπ|date=23 Mèi 2017|publisher=|access-date=17 Mèi 2018|archive-date=2018-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504091231/https://www.huffingtonpost.gr/2017/05/23/eidiseis-diethnes-politiki-o-tsipras--sti-lista-me-tous-pente-ligotero-dimofileis-arxigous-meta-ton-trump_n_16762864.html|url-status=dead}}</ref> == Kala nom lan karir == Tsipras lair ing 28 Juli 1974 ing Athína. Kulawargané asli siji désa ing cedhak Babaeski ing tlatah Thraki Wétan ing Turki. Nalika kalakon konpènsi ijol warga antarané Turki lan Yunani, kulawargané kapeksa boyongan saka Turki menyang Yunani.<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyet.com.tr/dunya/28076217.asp|title=Dünyanın konuştuğu Yunan lider Çipras, Babaeskili çıktı|work=[[Hürriyet]]|access-date=31 Januari 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150201190849/http://www.hurriyet.com.tr/dunya/28076217.asp|archive-date=2015-02-01|url-status=dead}}</ref> Bapaké aran Pavlos lair ing Epirus lan minangka kontraktor pagawéan gedhé tumrap praja.<ref>{{cite web|url=http://greece.greekreporter.com/2015/01/26/alexis-tsipras-greece-new-prime-minister-profile-bio/|title=Alexis Tsipras: Who is Greece's New Prime Minister? (Full Profile & Bio) - GreekReporter.com|website=greece.greekreporter.com|access-date=17 Mèi 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hellenicparliament.gr/Vouleftes/Viografika-Stoicheia/?MPId=b57035f7-43e4-48e9-a541-b9d153eb5eab|publisher=[[Hellenic Parliament]]|language=Greek|script-title=el:Αλέξιος Παύλου Τσίπρας : ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ Κ.Ο. ΤΟΥ ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ Α' ΑΘΗΝΩΝ|access-date=16 Oktober 2010}}</ref><ref name="BBC">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-18059516|title=Profile: Alexis Tsipras, leader of Syriza|author=Andy Denwood|date=14 Mèi 2012|publisher=BBC News}}</ref> Ibuné lair ing Eleftheroupoli.<ref name="KavalaNet">{{cite news|url=http://www.kavalanet.gr/enimerosi/news_static/1196294492.php|last=Apostolidis|first=Tasos|date=28 Novèmber 2007|work=KavalaNet|access-date=22 Mèi 2009|publisher=kavalanet.gr|language=Greek|script-title=el:Αλέξης Τσίπρας: "Καβαλιώτης" και μόλις 33 Μαΐων το φαβορί για την ηγεσία του ΣΥΝ|archive-date=2010-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20100824160056/http://www.kavalanet.gr/enimerosi/news_static/1196294492.php|url-status=dead}}</ref> Tsipras lumebu Kanoman Kuminis Yunani ing wekasané dasawarsa 1980. Ing kawitané dasawarsa 1990, minangka murid Pamulangan Luhur Multidhisiplin Ampelokipoi, dhèwèké giyat ing kagiyatan pulitik kaya ta mbaléla lan ngejègi pamulangan<ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/profile-of-greek-prime-minister-alexis-tsipras-2015-7|title=How Greece's prime minister rose from high school activist to high politics|publisher=|access-date=17 Mèi 2018}}</ref> minangka panulaké tumrap ukum kang kontropèrsil wetoné Mantri Wiyata Vassilis Kontogiannopoulos. Tsipras dadi luwih kondhang minangka wakilé obah-obahan siswa kawit diundhang juru warta Anna Panagiotarea minangka dhayoh ing gelaran wicara télévisi. Sasuwéné wawan wicara, Panagiotarea kandha ora blaka yèn Tsipras ora burus anggoné mbélani hak siswa pamulangan madya lan luhur kanggo absèn tanpa perlu idin wong tuwa.<ref name="CV syn.gr"/> Ariwarta lan pulitikus oposisi sok nitik Tsipras ora sembada amarga nalika enom dhèwèké minangka aktipis murih bisaa pamulangan praja lelahanan (gratis), nanging nalika wis dadi Nayakotama dhèwèké luwih milih nyekolahaké anaké ing pamulangan swasta.<ref>[http://en.protothema.gr/tsipras-exploits-his-state-school-education-but-chooses-elitism-for-sons-pics/ "Tsipras exploits his state school education but chooses elitism for sons (pics)", ''Proto Thema'', Sep, 14 2015]</ref><ref>[https://www.eleftherostypos.gr/politiki/39399-aphonos-o-tsipras-stin-omilia-mitsotaki-sti-vouli-gia-tin-paideia/ "Άφωνος ο Τσίπρας στην ομιλία Μητσοτάκη στη Βουλή για την Παιδεία" (Speechless Tsipras during Mitsotakis' talk in the Parliament on education), Elefteros Typos, 28/09/16.] In Greek language.</ref> Tsipras sinau tèhnik sipil ing Universitas Tèhnik Kabangsan Athína (UTKA), lulusan 2000, sadurungé miwiti sinau pascasarjana bab tata kutha lan wewengkon sawisé njupuk MPhil antardhépartemèn ing Pamulangan Arsitèktur UTKA. Sinambi sinau ing pascasarjana, dhèwèké wiwit nyambut gawé minangka insinyur sipil ing bab indhustri yeyasan. Dhèwèké nulis sawenèh studhi lan proyèk mawa irah-irahan kutha Athína.<ref name="CV syn.gr">{{cite web|url=http://www.syn.gr/en/tsipras_alexis.htm |title=Alexis Tsipras |work=[[Synaspismos]] |publisher=syn.gr |access-date=22 Mèi 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110612152851/http://www.syn.gr/en/tsipras_alexis.htm |archive-date=12 Juni 2011 }}</ref><ref name="studies-career syn.gr2">{{cite web|url=http://www.syn.gr/gr/keimeno.php?id=12438|date=21 Novèmber 2008|publisher=syn.gr|language=Greek|script-title=el:Σχόλιο Γραφείου Τύπου του ΣΥΝ για τις προσωπικές επιθέσεις εναντίον του Προέδρου του ΣΥΝ – Επισύναψη επιστολών|access-date=16 Oktober 2010}}</ref><ref name="cv greek (studies-projects)2">{{cite web|url=http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=89175|date=9 Oktober 2009|publisher=enet.gr|language=Greek|script-title=el:Αλέξης Τσίπρας|access-date=16 Oktober 2010}}</ref> Nalika mahasiswa, Tsipras mèlu jajaran obah-obahan kiping kiwa (''left wing'') mligi ing grup aran "Enceladus" (Yunani: Εγκέλαδος) kang giyat manèh. Minangka lid grup mau, dhèwèké banjur kapilih tumrap paheman èksekutif ing sarékat mahasiswa Pamulangan Tèhnik Sipil UTKA lan tumindak minangka wakil mahasiswa ing Sénat Universitas. Saka 1995 tekan 1997, dhèwèké minangka lid pethingan ing Rad Séntral saka Sarékat Mahasiswa Kabangsan Yunani (EFEE).<ref name="CV syn.gr"/> == Karir pulitik 1999-2015 == [[Gambar:Alexis_Tsipras3.jpg|kiri|jmpl|Tsipras ing [[Bologna]] mènèhi sesorah kanggo aliyansi The Other Europe.]] Sawisé Parté Kuminis Yunani metu saka kowalisi Synaspismos ing 1991, Tsipras panggah ing kowalisi iku. Ing Mèi 1999, dhèwèké dadi panitra kapisan ing golongan kanoman Synaspismos aran Kanoman Synaspismos. Ing mangsa iku, dhèwèké minangka sèntris. Mangkonoa, ing tembé nalika dadi lurahé Synaspismos, dhèwèké kasuwur ndhoyong marang kiping kiwa radhikal. Dhèwèké menang akèh pangaji nalika iku. Ing Nopèmber 2003, kalungguhané digantèni Tasos Koronakis lan dhèwèké ngalih menyang parté babon. Minangka panitra Kanoman Synaspismos, dhèwèké katut ing rékadaya yasa Forum Sosiyal Yunani lan akèh laku protès nulak [[Néoliberalisme|globalisasi néyoliberal]]. Ing Dhésèmber 2004 ing Konggrès Synaspismos 4, dhèwèké kapilih dadi lid Kumite Pulitik Séntral saha lid Kapanitran Pulitik parté iku. Ing Kapanitran Pulitik iku, dhèwèké minangka kang tanggung jawab ing babagan panggulawenthahan (pangajaran) lan kanoman.<ref name="CV syn.gr" /> Tsipras tembé lumebu ing pulitik Yunani ilèn baku (''mainstream'') ing mangsa pilihan umum enggonan 2006. Nalika iku, dhèwèké nyalonaké dadi Walikutha Athína sarana kampanyé "Anoihti Poli" (Yunani: Ανοιχτή Πόλη, "Kutha Binuka") saka parté SYRIZA. Dhèwèké olèh swara 10,51% saka warga Athína lan mandheg ing tataran katelu. Tsipras olèh kalungguhan ing rad [[Aténa|Kuthamadya Athína]] amarga jenengé kapacak ing urutan siji ing pratélané parté SYRIZA.<ref name="CV syn.gr" /><ref name="ANA-MPA candidate">{{Cite news|url=http://www.ana.gr/anaweb/user/showplain?maindoc=3561435&maindocimg=3486542&service=102|title=Coalition selects A. Tsipras for Athens mayorship|work=[[ANA-MPA]]|access-date=22 Mèi 2009}}</ref> Dhèwèké ora nyalonaké dadi lid Parlemèn Yunani nalika pilihan umum 2007, nanging milih ngrampungaké mangsa kalungguhané minangka lid rad Kuthamadya Athína. Tsipras kapilih dadi lurahé Synaspismos ing konggrès kalima ing 10 Pèbruwari 2008 amarga lurah sadurungé, Alekos Alavanos, mutusaké sèlèh jalaran alesan pribadi.<ref name="ANA-MPA">{{Cite news|url=http://www.ana.gr/anaweb/user/showplain?maindoc=6137211&maindocimg=6135039&service=8|title=Tsipras new SYN leader, new CPC elected|work=[[ANA-MPA]]|access-date=26 April 2009|publisher=ana.gr}}</ref> Tsipras dadi lurah Synaspismos nalika umur 33, mula karan lurah enom dhéwé ing parté pulitik Yunani kawit 1931. Ing pilihan umum 2009, dhèwèké kapilih lumebu ing Parlemèn Yunani tumrap tlatah Athína A lan ing tembé kapilih mutlak dadi lurahé golongan parlemènter SYRIZA.<ref name="Parliament synthesis 2009 elections">{{Cite news|url=http://www.ana-mpa.gr/anaweb/user/showplain?maindoc=8021532&maindocimg=8021551&service=143|date=9 Oktober 2006|work=[[ANA-MPA]]|access-date=9 Oktober 2009|language=Greek|script-title=el:Ανανέωση αλλά και ηχηρές απουσίες στη νέα Βουλή}}</ref><ref name="Head of SYRIZA Parliamentary group 2009-10">{{Cite news|url=http://www.athina984.gr/node/69377|title=Alexis Tsipras to head SYRIZA Parliamentary group|date=8 Oktober 2009|work=Athina 9.84 Municipal Radio|access-date=9 Oktober 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717004711/http://www.athina984.gr/node/69377|archive-date=17 Juli 2011|url-status=dead|publisher=athina984.gr}}</ref> Tsipras mandhégani SYRIZA lumantar pilihan umum 2012, nyeksèni alihan swara 22% menyang parténé, lan dadi Pangarep Oposisi lan lurah Kabinèt Wayangan Alexis Tsipras. [[Gambar:SYN_5th_Congress.jpg|kiri|jmpl|Alexis Tsipras mènèhi sesorah minangka calon présidhèn ing Konggrès Synaspismos 5.]] Ing Dhésèmber 2013, Tsipras minangka calon kapisan kang diusulaké GUE/NGL (Kiwa Manunggal Éropah/Kiwa Ijo Nor) tumrap kalungguhan présidhèn ing Komisi [[Uni Éropah]]. Olèhé dicalonaké iku kanggo pilihan umum tumrap Parlemèn Éropah ing Mèi 2014 kang bakal ditindakaké nagara-nagara gegelitané Uni Éropah. Tsipras kampanye minangka siji-sijiné calon saka nagara-nagara tapel wates kidul. Ing kawitan Mèi 2014, ing siji sesorah ing [[Berlin]], dhèwèké njlèntrèhaké manéka rupa kalungguhané kanggo lumawan ilèn pulitik néyoliberal ing Éropah kang diwengku (didhominasi) [[Angela Dorothea Merkel|Merkel]]. Tsipras tetawa rancangan owah-owahan gedhé kang luwih becik tumrap wong Éropah kang bakal katon 10 taun bésuk. Dhèwèké nyebut péhak-péhak kang ora kuwawa nangani krisis ardana (''financial'') saka 2008 tekan 2014 kang njalari wong tuna karya akèhé ora kinira mligi ing Uni Éropah. Sesorahé nganggo basa Inggris ing arepé wong-wong Jerman lan kanggo kasiyaraké ing saindengé Éropah.<ref>{{Cite web|url=http://www.alexistsipras.eu/index.php/8-news/163-tsipras-to-speak-at-die-linke-party-congress-in-berlin|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20140517214721/http://www.alexistsipras.eu/index.php/8-news/163-tsipras-to-speak-at-die-linke-party-congress-in-berlin|archive-date=17 Mèi 2014|url-status=dead|access-date=2014-05-17}}</ref> Sanajan menang ing Yunani, kanthi menang enem saka 21 kursi Yunani ing [[Parlemèn Éropah]], GUE/NGL mandheg ing urutan kalima ing saindengé Éropah. == Nayakotama == === Mangsa kapisan (Januwari–Agustus 2015) === [[Gambar:Alexis_Tsipras_at_the_National_Resistance_Memorial,_Kaisariani.jpg|jmpl|Alexis Tsipras ndokok mawar abang ing Sasana Panambegan Kaisariani.]] SYRIZA nalika dipimpin Tsipras menang pilihan umum kang kagelar ing 25 Januwari 2015, sanajan kurang rong kursi supaya dadi mayoritas ing parlemèn. Ésuké, Tsipras ngadani mupakatan karo parté Yunani Mardika, kang kondhang minangka populis kiping tengen (''right wing''), saperlu yasa kowalisi. Ing dina kang padha, minangka Nayakotama kang enom dhéwé ing sajarah Yunani kawit 1865, dhèwèké dikepyakaké Présidhèn Karolos Papoulias nganggo ukara "Ingsun mratélakaké lumantar jeneng, kaurmatan, lan budi ingsun bilih sedya njunjung undhang-undhang lan ukum-ukumé."<ref>{{Cite web|url=http://www.newsit.gr/politikh/greek-elections-alexis-tsipras-sworn-in-2601|title=Greek Elections: Alexis Tsipras sworn in as the new Greek Prime Minister|date=26 Januari 2015|website=newsit.gr|access-date=10 Fèbruari 2015}}</ref> Tsipras uga minangka nayakotama kapisan kang nganggo sumpah kalungguhan sipil, dudu sumpah kalungguhan agama. Kang mangkono nandhani sudané prabawané budaya upacara ortodhok Yunani.<ref>{{Cite news|url=https://www.economist.com/blogs/erasmus/2015/01/church-and-state-greece|title=A courteous distance|date=26 Januari 2015|work=[[The Economist]]|access-date=10 Fèbruari 2015}}</ref> Sanajan kandha yèn parténé isih sesambungan becik karo gréja, dhèwèké njalari gendra nalika patemon karo Mahabiskop Ieronymos. Tsipras mratélakaké yèn dhèwèké ora bakal nganggo sumpah kalungguhan agama amarga dhèwèké [[Atéisme|atéis]] kang ora pikrama sarana upacara agama lan ora mbaptis anak-anaké.<ref>{{Cite web|url=http://en.protothema.gr/alexis-tsipras-met-with-archbishop-ieronymos/|title=Tsipras explanation to Archbishop over lack of religious oath of office|date=26 Januari 2015|website=[[Proto Thema]]|access-date=10 Fèbruari 2015}}</ref> Kang kapisan ditindakaké Tsipras sawisé kepyakan iku nekani Sasana Panambegan (''memorial'') Kaisariani. Dhèwèké ndokok mawar abang kanggo mèngeti wong 200 kang mbélani Yunani kang diperjaya [[Wehrmacht]] Jerman ing 1 Mèi 1944.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2015/jan/26/alexis-tsipras-greece-syriza-kaisariani-nazi-german|title=Alexis Tsipras pays homage to Greek communists at site of Nazi atrocity|last=Helena Smith|date=26 Januari 2015|work=[[The Guardian]]|access-date=14 Fèbruari 2015}}</ref> Ing patemon kapisan saka kabinèt anyar, Tsipras ngumumaké prakara-prakara kang kudu tinengenaké pepréntahan saperlu ngrampungi "krisis kamanungsan" ing Yunani, rundhingan-rundhingan karo Uni Éropah lan [[IMF]] kanggo ngambali nata utangé Yunani, lan pangecaké jangji-jangjiné SYRIZA kaya déné mbusek niti-niti swastanisasi saka pepréntahan sadurungé.<ref>{{Cite web|url=http://www.iefimerida.gr/news/188956/anatropes-pantoy-allazoyn-ola-se-dei-paideia-dimosio-idiotikopoiiseis|title="Ανατροπές παντού -Αλλάζουν όλα σε ΔΕΗ, Παιδεία, Δημόσιο, ιδιωτικοποιήσεις" (Total recall - Everything changes in Public Power Corp., Education, Public Sector and privatizations)|website=iefimerida.gr|access-date=28 Januari 2015}}</ref> Ing 3 Pèbruwari, Tsipras nindakaké lawad prajan (''state visit'') resmi kang kapisan marang Nayakotama Itali Matteo Renzi ing [[Roma]]. Wong loro iku nggelar pasamuwan près (''press conference'') barengan kanggo nyatakaké rasa prihatiné tumrap rékadaya pangéman kang dicakaké Kumisi Juncker lan wènèh panemu manawa undhak-undhakan ékonomi minangka sawiji cara kanggo metu saka krisis. Sarampungé pasamuwan près, Renzi mènèhi Tsipras bebungah [[dhasi]] Itali. Tsipras, kang kaciri amarga ora tau nganggo dhasi, ngaturaké panuwun marang Renzi lan kandha bakal nganggo dhasiné ing acara slametan nalika Yunani kasil ngambali rundhingan bab rékadaya pangéman mau.<ref>{{Cite web|url=http://www.repubblica.it/economia/2015/02/03/news/tsipras_continua_il_tour_anti-austerit_oggi_a_palazzo_chigi_incontra_renzi-106424199/|title=Tsipras, il tour anti-austerità a Roma. Padoan: "Crescita priorità per la Grecia"|date=3 Fèbruari 2015|website=Repubblica.it}}</ref> [[Gambar:Tsipras_and_Junker.jpg|jmpl|Tsipras lan Présidhèn Kumisi Éropah Jean-Claude Juncker, 13 Maret 2015]] Ing 20 Pèbruwari, Eurogroup mupakatan karo Yunani saperlu ndawakaké mangsa dana talangan Yunani nganti patang sasi.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/business/2015/feb/20/eurozone-chiefs-meet-for-last-ditch-talks-to-avert-greece-cash-crunch|title=Eurozone chiefs strike deal to extend Greek bailout for four months|website=theguardian.com|access-date=20 Fèbruari 2015}}</ref> Tsipras uga martakaké lungané menyang Mosko ing 8 April saperlu ngéntukaké panyengkuyungé Ruslan.<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/economics/11511653/Isolated-Greece-pivots-east-to-Russia-China-and-Iran.-But-will-it-work.html|title=Isolated Greece pivots east to Russia, China and Iran. But will it work?|last=Khan|first=Mehreen|date=6 April 2015|work=The Daily Telegraph|access-date=6 April 2015|location=London}}</ref> Ing 31 Mèi, Tsipras njlèntrèhaké panyruwéné lan rancangané minangka dudutan saka kadadéan-kadadéan kawit pamilihan umum. Pepuntoning panemuné ya iku ana saorané rong gegayuhan kang adu arep kanggo integrasi Éropah. Leloroné ora silih laras lan ana péhak mirunggan kang duwé "obsèsi" anggoné ngecakaké program tèhnokratiké dhéwé.<ref>[http://www.lemonde.fr/economie/article/2015/05/31/alexis-tsipras-l-europe-est-a-la-croisee-des-chemins_4644263_3234.html lemonde.fr: "Alexis Tetep<span> </span>:" Non à une zona euro à deux vitesses ""], 31 Mei 2015</ref> Ing 22 Juni, Tsipras medharaké proposal Yunani kang anyar, kang isiné kalebu ngundhakaké umur pènsiyunan baka sathithik dadi 67 lan matesi pènsiyun gasik. Proposal mau uga nawa owah-owahan gedhé ing tata pajeg winuwuhan aji (''value-added-tax'') supaya tarip pokoké dadi 23 persèn.<ref>[https://www.reuters.com/article/2015/06/22/us-eurozone-greece-idUSKBN0P10JN20150622 "Yunani nawakake rencana anyar kanggo menging default, tukang kredit ndeleng sawetara pangarep-arep"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924220650/http://www.reuters.com/article/2015/06/22/us-eurozone-greece-idUSKBN0P10JN20150622 |date=2015-09-24 }}, Reuters, 22 juni 2015</ref> Ing 29 Juni, bang-bang Yunani panggah tutup lan Tsipras kandha manawa tindakan mangkono kanggo ngendhalèni pawitan. Dedagangan panduman (''stocks'') lan obligasi (''bonds'') Yunani uga kaendheg.<ref>{{Cite news|url=http://money.cnn.com/2015/06/28/news/economy/greece-banks-ecb/|title=Greece shuts banks in bid to prevent collapse|last=Mark Thompson|date=28 Juni 2015|work=CNNMoney|access-date=2018-10-04|archive-date=2017-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20171121132703/http://money.cnn.com/2015/06/28/news/economy/greece-banks-ecb/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-33305019|title=Greek debt crisis: Banks to stay shut, capital controls imposed|work=BBC News}}</ref> ==== Réferèndhum bab dana talangan (''bailout'') ==== Ing 27 Juni 2015, Tsipras ngumumaké réferèndhum kanggo mutusaké kudu-orané [[Grikenlan|Yunani]] nampa wewaton dana talangan kang diusulaké Kumisi Juncker barengan karo [[IMF]] saha Bang Séntral Éropah. Tsipras mrayogakaké wong-wong supaya mènèhi swara "Ora". Ing 3 Juli, dhèwèké sesorah ing sangarepé udakara wong 250.000 ing alun-alun Syntagma ing arepé parlemèn. Ing kono, dhèwèké nulak pepéliké sawatara pangarep, ya iku yèn kasilé pilihan umum ing dina Minggu iku "Ora", Yunani bisa katundhung saka laladan yuro (''Eurozone''). Dhèwèké ngumumaké "Ing dina Minggu, awak dhéwé ora mung mutusaké supaya tetep ing Éropah, nanging awak dhéwé mutusaké supaya panggah urip luhur ing Éropah".<ref>{{Cite web|url=https://uk.news.yahoo.com/greece-pm-urges-no-vote-live-dignity-europe-182709597.html|title=Greece PM urges 'No' vote to 'live with dignity in Europe'|date=3 Juli 2015|publisher=Yahoo News UK|access-date=2018-10-04|archive-date=2017-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20171017201007/https://uk.news.yahoo.com/greece-pm-urges-no-vote-live-dignity-europe-182709597.html|url-status=dead}}</ref> Kasilé réferèndhum ya iku 61,3 persèn milih "Ora."<ref name="refresults">[http://ekloges.ypes.gr/current/e/public/index.html Δημοψήφισμα Ιούλιος 2015], [[Ministry of the Interior and Administrative Reconstruction|Ministry of Interior lan Administratif Reconstruction]]. (diakses 5 juli 2015)</ref> [[Fidel Castro]] ngirimi Tsipras layang slamet kawit wijayané swara "Ora". Ing layang iku, dhèwèké kandha yèn sudirané wong Yunani dadi gumuné wong-wong Amérikah Latin lan Karibiyah.<ref>{{Cite web|url=http://www.kathimerini.gr/822463/article/epikairothta/politikh/sygxarhthria-epistolh-fintel-kastro-ston-ale3h-tsipra|title="Συγχαρητήρια επιστολή Φιντέλ Κάστρο στον Αλέξη Τσίπρα" (Congratulation letter by Fidel Castro to Alexis Tsipras)|publisher=kathimerini.gr|access-date=6 Juli 2015}}</ref> ==== Mupakatan bab dana talangan ==== Sarampungé rundhingan sawatara dina, ing 13 Juli 2015 Tsipras wusana mupakatan karo péhak kang nyilihi dhuwit.<ref>{{Cite web|url=http://www.naftemporiki.gr/finance/story/977809/analutika-ti-problepei-i-sumfonia-tis-sunodou-korufis|title=Αναλυτικά τι προβλέπει η συμφωνία της Συνόδου Κορυφής|website=news247.gr|access-date=13 Juli 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20180114004724/http://www.naftemporiki.gr/finance/story/977809/analutika-ti-problepei-i-sumfonia-tis-sunodou-korufis|archive-date=2018-01-14|url-status=dead}}</ref> Yunani bakal olèh silihan dhuwit kèhé 82 nganti 86 milyar yuro kang bakal kawènèhaké baka sathithik kawit 2015 nganti Juni 2018. Sawaliké, Yunani kudu (1) ngundhakaké pajeg-kawuwuhan-aji utawa VAT, (2) ngowahi tata pènsiyun, (3) mesthèkaké ELSTAT bisa lumaku mardika, (4) ngethok blanja nagara supaya olèh punjulan (''surplus''), (5) nganyari pangadilan supaya putusan bisa ginawé rikat, (6) nganut owah-owahan kang diusulaké [[OECD]], (7) njabut pranatan-pranatan kang diabsahaké Tsipras kajaba pranatan kang gegayutan "krisis kamanungsan", (8) ngambali mawiti bang-bang, (9) nindakaké swastanisasi marang barang-barang darbéné nagara kang ajiné 50 milyar, lan (10) nyuda blanja ing babagan publik. Kanthi mangkono, Tsipras bakal olèh pakèt Juncker kang ajiné 35 milyar yuro kang ancasé kanggo nulungi tuwuhé ékonomi Yunani.<ref>{{Cite web|url=http://europa.eu/rapid/press-release_IP-15-5373_en.htm|title=A new start for jobs and growth in Greece: Commission mobilises more than €35 billion from the EU budget|website=europa.eu|access-date=15 Juli 2015}}</ref> Pepréntahan Yunani kang diwengku parté SYRIZA iku nampa pakèt dana talangan kang isiné ngethok dana pènsiyun luwih akèh lan ngundhakaké pajeg. Prakara iku kang ditulak wong Yunani nalika réferèndhum.<ref>[http://www.huffingtonpost.com/2015/07/12/thisisacoup_n_7781736.html Jerman-Mimpin Eurozone Ngetokake Kudeta Marang Pamaréntah Yunani]. ''[[The Huffington Post|Ing Huffington Post]]. '' 12 juli 2015.</ref> Ing 14 Agustus, parlemèn Yunani nyengkuyung mupakatan dana talangan kang anyar, sanajan punjul 40 lid parlemèn saka parté SYRIZA milih nulak mupakatané lan Tsipras kudu gumantung marang panyengkuyungé oposisi kang pro-Uni Éropah kaya ta parté Dhémokrasi Anyar, To Potami, lan PASOK. Tsipras ngandhani lid parlemèn manawa nagara lagi ngadhepi rong pilihan antarané "panggah urip utawa nglampus dhiri." Dhèwèké uga kandha, "Aku duwé rasa-pangrasa kang pramana manawa prayogané kita nampa iku (dana talangan) ing kaanan Éropah saiki kang kuwasané satimbang lan ing kaanan ékonomi lan lara ardana kang kaener marang kita."<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-33925781|title=Greek MPs back €85bn bailout after marathon talks|website=bbc.com|access-date=14 Agustus 2015}}</ref> ==== Sèrèh ==== Ing 20 Agustus 2015, Tsipras sèrèh saka Nayakotama Yunani amarga pambalélané lid-lid parlemèn saka parténé dhéwé, SYRIZA, lan ngumumaké pilihan umum rikat.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-34007859|title=Greece crisis: PM Alexis Tsipras quits and calls early polls|publisher=[[BBC News]]|access-date=20 Agustus 2015}}</ref> Dhèwèké ngumumaké resmi kanthi siniyaraké ing télévisi. Sawurungé parté-parté oposisi yasa pepréntahan, Vassiliki Thanou-Christophilou tinanggenah Nayakotama-antara nganti pilihan umum bisa katindakaké. [[Gambar:Secretary_Kerry_Greets_Greek_Prime_Minister_Tsipras_Before_Their_Meeting_at_the_UN_in_New_York_City_(21825003046).jpg|jmpl|Tsipras lan Panitra Praja Amérikah Sarékat John Kerry, 30 Sèptèmber 2015]] === Mangsa kapindho (2015–2019) === ==== Pilihan umum ambalan ==== Sanajan ing pilihan umum sadurungé olèh sathithik, mung 57% lumawan 64%, Tsipras olèh swara kuwat ing pilihan umum 20 Sèptèmber. Parté SYRIZA olèh 35,50% swara,<ref name="Greek Elections 20th September 2015">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/live/2015/sep/20/greek-general-election-results-alexis-tsipras-syriza-meimarakis-new-democracy-live|title=Guardian|access-date=10 Novèmber 2015}}</ref> kang cukup kanggo y yasa kowalisi karo ANEL.<ref>{{Cite news|url=http://greece.greekreporter.com/2015/09/21/voter-turnout-in-greek-elections-drops-to-new-historic-low-infographic/|title=Voter Turnout in Greek Elections Drops to New Historic Low|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=21 Sèptèmber 2015|work=[[Greek Reporter]]|access-date=21 Sèptèmber 2015}}</ref> Aliya saka iku, ing pepréntahan kang, Tsiprassipras nanggenah Dimitris Kammenos, pulitikus ANEL, minangka wakil mantri pambangunan, pangangkudan, lan jejaringan. Pamilihé iku njpadudonianemu amarga Kammenos kaciri anti wong Yahudi, rasis, lan samatrasa (''homophobic'')''ocèhan-ocèhané''ndhané ing Twitter, kaya ta ndakwa yèn wong Y''i''a''u''i''kang'' kang nindakaké gègèr 9/11.<ref>{{Cite web|url=http://uk.businessinsider.com/greek-prime-minister-alexis-tsipras-just-made-a-man-with-a-horrendous-record-of-comments-about-jews-2015-9|title=Greek Prime Minister Alexis Tsipras just appointed a minister with a horrendous record of anti-Semitic comments|website=businessinsider.com|access-date=23 Sèptèmber 2015|archive-date=2015-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20150926030828/http://uk.businessinsider.com/greek-prime-minister-alexis-tsipras-just-made-a-man-with-a-horrendous-record-of-comments-about-jews-2015-9|url-status=dead}}</ref> Panulak tumrap dhèwèké wusana meksa Kammenos mundhur. Mula, dhèwèké olèhé dadi mantri ora nganti 12 jam.<ref>{{Cite web|url=http://www.iefimerida.gr/news/227597/paraitithike-o-dimitris-kammenos|title="Dimitris Kammenos resigns" Παραιτήθηκε ο Δημήτρης Καμμένος|website=iefimerida.gr|access-date=23 Sèptèmber 2015}}</ref> ==== Pepréntahan kapindho ==== Ing 27 Sèptèmber, Tsipras kandha marang [[Bill Clinton]] ing Clinton Global Initiative bab butuhé ngambali nata utangé Yunani, ngowahi administrasi publik lan nekakaké inpèstasi.<ref>{{Cite web|url=http://news247.gr/eidiseis/politiki/omilia-tsipra-sto-idryma-klinton-na-feroyme-sto-trapezi-thn-anaptyksh.3687505.html|title="What Alexis Tsipras said to Bill Clinton" Τι είπε ο Αλέξης Τσίπρας στον Μπιλ Κλίντον|website=news247.gr/|access-date=28 Sèptèmber 2015|archive-date=2018-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20180306225704/http://news247.gr/eidiseis/politiki/omilia-tsipra-sto-idryma-klinton-na-feroyme-sto-trapezi-thn-anaptyksh.3687505.html|url-status=dead}}</ref> Ing 30 Sèptèmber, Panos Kammenos (Mantri Pangayoman) mèngeti wijayané Yunani ing perang Salamina. Tindakané njalari padudon amarga sawenèh wong ngarani olèhé mèngeti mirib tindakané junta.<ref>{{Cite web|url=http://news247.gr/eidiseis/politiki/kammenos-sth-salamina-vraxonhsides-fontamentalismos-kai-epikes-fwtografies.3692602.html|title="Kammenos in Salamina: rocky islets, fundamentalism and EPIC photos" Καμμένος στη Σαλαμίνα: Βραχονησίδες, φονταμενταλισμός και ΕΠΙΚΕΣ φωτογραφίες|website=news247.gr|access-date=30 Sèptèmber 2015|archive-date=2017-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113113006/http://news247.gr/eidiseis/politiki/kammenos-sth-salamina-vraxonhsides-fontamentalismos-kai-epikes-fwtografies.3692602.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.protothema.gr/politics/article/513936/deite-ton-kammeno-san-allo-salaminomaho/|title="See Kammenos like another fighter of Salamina....against Xerxes" Δείτε τον Καμμένο σαν άλλο Σαλαμινομάχο κατά... Ξέρξη|website=www.protothema.gr|access-date=30 Sèptèmber 2015}}</ref> Ing 9 Oktober, Tsipras karo Panos Kammenos marani gladhi militèr aran Parmenion mawa busana jakèt militèr.<ref>{{Cite web|url=http://www.naftemporiki.gr/story/1014214/sti-stratiotiki-askisi-parmenion-o-al-tsipras|title="In the military exercise Parmenion was Al. Tsipras" Στη στρατιωτική άσκηση "Παρμενίων" ο Αλ. Τσίπρας|website=www.naftemporiki.gr|access-date=9 Oktober 2015}}</ref> Ing 22 Oktober, punggawa pangumpul pajeg kang kondhang ing Yunani aran Katerina Savvaidou dilèrèhi Tsipras amarga dinuga nerusaké idin setasiyun télévisi kang mbayar pajeg pariwara 20 persèn.<ref>{{Cite web|url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/61b20754-78d1-11e5-a95a-27d368e1ddf7.html#axzz3qp3ENjTg|title=Greece’s top tax collector sacked by Tsipras|website=Financial Times|access-date=22 Oktober 2015}}</ref> Rékadaya kang ditindakaké pepréntahané njalari gendra. Wong-wong tani ngancam nggawa traktor-traktoré menyang Athína lan para apotèker mogok makarya.<ref>{{Cite web|url=http://blogs.reuters.com/hugo-dixon/2015/11/02/tsipras-biggest-stress-tests-yet-to-come/|title=Tsipras’ biggest stress tests yet to come|website=Reuters|access-date=2 Novèmber 2015|archive-date=2015-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20151108010907/http://blogs.reuters.com/hugo-dixon/2015/11/02/tsipras-biggest-stress-tests-yet-to-come/|url-status=dead}}</ref> Ing 7 Nopèmber, Tsipras olèh panampa sengit nalika nekani kémah-kémah wong ngungsi ing Lesbos lan diadhang protès wong satusan kang nganggo jakèt kambang ''(life jacket)'' mawa blabag kang isiné kongkon supaya Uni Éropah ngendheg pepati kanthi cara ngidinaké lan nglégalaké wong ngungsi teka menyang Éropah.<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/alex-tsipras-receives-angry-reception-at-lesbos-refugee-camp-a6722361.html|title=Alexis Tsipras receives angry reception at Lesbos refugee camp|website=Independent|access-date=7 Novèmber 2015}}</ref> Ing dina kang padha, Giannis Panousis, tilas Mantri Sulih ing Pangayoman Warga (''Alternate Minister of Citizen Protection'') ing kabinèt kapisan, kandha manawa ana gegayutan antarané pulitikus lan téroris lan manawa pulitikus ing pepréntahan saiki péngin matèni awaké dhéwé. Dhèwèké ndakwa Tsipras weruh prakara iku. Nanging, pandakwané ora kacihna.<ref>{{Cite web|url=http://www.iefimerida.gr/news/234684/vomves-panoysi-politikoi-poy-ehoyn-shesi-me-tromokrates-apeiloyn-tin-zoi-moy|title="Panousis: politicians who are connected with terrorists threaten my life" "Βόμβες" Πανούση: Πολιτικοί που έχουν σχέση με τρομοκράτες απειλούν την ζωή μου|website=www.iefimerida.gr|access-date=7 Novèmber 2015}}</ref> [[Gambar:With_Greek_Prime_Minister_Alexis_Tsipras.jpg|jmpl|Tsipras lan Présidhèn Ruslan [[Vladimir Putin]], 15 Mèi 2017]] Ing 17 Nopèmber, sabubaré diala-ala wong anarki, ing sesorahé ing parlemèn, Tsipras mbandhingaké wong-wong anarki mau karo parté Chrysí Avgí lan kandha manawa ora butuh anané juru slamet kang ora ingundhang "kang rumangsa bisa njangka urip lan pati".<ref>{{Cite web|url=http://www.protothema.gr/politics/article/527942/tsipras-gia-adiexousiastes-einai-autoklitoi-sotirespou-theloun-na-kapileutoun-tis-prosdokies/|title="Tsipras for anarchists: Uncalled saviors who think that they can determinate life and death." Τσίπρας για δήθεν αντιεξουσιαστές: Αυτόκλητοι σωτήρες που νομίζουν ότι ορίζουν τη ζωή και το θάνατο|website=www.protothema.gr|access-date=17 Novèmber 2015}}</ref> Ing 18 Nopèmber, Tsipras minangka nayakotama Yunani kapisan kang nekani Provinsi Izmir ing Wewengkon Ege ing Turki kawit wadyabala Yunani ngejègi Smyrna. Dhèwèké teka ing [[Turki]] saperlu patemon karo Nayakotama Ahmet Davutoğlu. Leloroné sarujuk saperlu tembayatan lan bakal ana tembayatan ing babagan tèhnik antarané jaga pasisir (''coast guard'') Yunani lan Turki.<ref>{{Cite web|url=http://www.naftemporiki.gr/story/1032289/ntaboutoglou-theloume-statheri-geitniasi-kai-filia-me-tin-ellada|title="Tsipras: We must cooperate with Turkey on the refugee crisis" Αλ. Τσίπρας: Πρέπει να αντιμετωπίσουμε από κοινού με την Τουρκία το προσφυγικό|website=www.naftemporiki.gr|access-date=18 Novèmber 2015}}</ref> Ing 8 Mèi 2016, Tsipras ngukuhaké rékadaya pangéman anyar ing parlemèn kang isiné nglimputi undhak-undhakan pajeg marang wong kang pakolèhé sedhengan lan dhuwur lan ngethok ardana kang nyrambahi samubarang péhak kang bakal ngéman GDP Yunani telung persèn. Owah-owahan uga nglimputi mbusek korting ing pajeg-kawuwuhan-aji, ngethok pènsiyun, lan murungaké sawenèh pranatan. Tsipras ngajak wong-wong supaya padha sarèh, nanging uga sarujuk marang pakèt pangéman lan kandha manawa pangéman iku minangkani mupakatané karo Uni Éropah taun kapungkur.<ref>{{Cite web|url=http://thebricspost.com/tsipras-defies-protesters-austerity-measures-pass/#.V0JbJSFa50x|title=Tsipras defies protesters, austerity measures pass|website=thebricspost|access-date=9 Mèi 2016|archive-date=2016-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20160510114835/http://thebricspost.com/tsipras-defies-protesters-austerity-measures-pass/#.V0JbJSFa50x|url-status=dead}}</ref> Ing 22 Mèi, Tsipras ngukuhaké rékadaya pangéman lanjutan. Undhang-undhang nglebokaké rékadaya "ora dinuga" kaya ta ngethok opah lan pèsiyun, kang bakal lumaku langsung manawa tindakan-tindakané ing tembé ora mathuk karo rantaman (''budget''). Pajeg sigarèt, kopi, lan bir kaundhakaké, déné pajeg properti kaatur manèh supaya ngundhakaké pakolèh saka yasan-yasan gedhé. Siji agènsi swastanisasi anyar kayasa lan olèh wewenang 99 taun kanggo ngembangaké lan ngadol properti darbéné praja. Tsipras ngukuhaké anggoné nindakaké rékadaya fiskal. "Mangsa sumber (''spring'') bokmanawa wis mèh rampung, nanging awak dhéwé ngantu-antu sumber ékonomi lan bali nuwuhaké (ékonomi) taun iki," kandhané nayakotama marang parlemèn.<ref>{{Cite web|url=http://www.ft.com/cms/s/0/78343842-2058-11e6-9d4d-c11776a5124d.html?ftcamp=published_links%2Frss%2Fworld%2Ffeed%2F%2Fproduct#axzz49RCMNBqH|title=Athens agrees fiscal measures in exchange for debt relief talks|website=ft|access-date=22 Mèi 2016}}</ref> [[Gambar:President_Donald_J._Trump_shakes_hands_with_Greek_Prime_Minister_Alexis_Tsipras_at_their_joint_press_conference_in_the_Rose_Garden_at_the_White_House,_Tuesday,_October_17,_2017,_in_Washington,_D.C.jpg|jmpl|200x200px|Tsipras lan Présidhèn Amérikah Sarékat Donald Trump, 18 Oktober 2017]] Ilias Kasidiaris saka parté Chrysí Avgí teka ing protès anti-masjid ing Athína nalika 4 Nopèmber 2016. Wosé protèsé iku bab masjid kang didanani pepréntahan kang diwengku SYRIZA amarga manggoni palemahan Wadya Lautan Yunani lan nganggo dhuwit nagara anggoné yasa. Kaanan iku njalari panampa ala déning publik ing njero nagara lan saka manéka golongan pulitik, uga kawartakaké tekan njaban rangkah. Panampa ala iku amarga pepréntahan ngethok blanja publik kanggo warga Yunani kang pérangan gedhéné (punjul 98% <ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gr.html|title=The World Factbook — Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|access-date=17 Mèi 2018|archive-date=2016-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825033157/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gr.html|url-status=dead}}</ref>) wong Kristen Ortodhok Yunani.<ref>{{Cite web|url=https://www.wsj.com/articles/greek-police-clear-anti-mosque-demonstrators-as-golden-dawn-vows-to-fight-on-1478286861|title=Greek Police Clear Anti-Mosque Demonstrators as Golden Dawn Vows to Fight On|last=Bouras|first=Stelios|date=4 Novèmber 2016|publisher=|access-date=17 Mèi 2018}}</ref> Nanging, pepréntahan lan oposisi nyengkuyung yasané masjid kapisan ing Athína sanajan ana panampa ala saka warga lan parté amarga temahané ing babagan ardana lan undhang-undhang. Prakara liyané ya iku pepréntahan kang diwengku SYRIZA ngupaya nyuda prabawané Gréja Ortodhok Yunani ing bebrayan agung Yunani. Ing wawancara karo The Guardian kang kababar ing 24 Juli 2017, Tsipras mènèhi panemu manawa ékonomi Yunani "mundhak" lan "kang ala-ala wis kapungkur." Dhèwèké uga pracaya manawa Yunani ora bakal gumantung manèh marang dana talangan lan pangawas internasiyonal ing 2018. Miturut lapuran médhiyah saka tengah Juli, Yunani ngrancang arep mèlu manèh pasar obligasi, kawit metu nalika 2014, saperlu nyilih saka pasar pawitan.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2017/07/18/greece-could-return-to-the-bond-markets-as-early-as-next-week.html|title=Greece could return to the bond markets as early as next week|last=Amaro|first=Silvia|date=2017-07-18|access-date=2017-07-24}}</ref> Tindak mangkono kinira amarga pepréntahan bisa mbabar obligasi limang taun sanalika nalika weton ing obligasi Yunani lagi cendhak-cendhaké kawit nagara iku ninggal pasar ing taun 2014.<ref>{{Cite news|url=https://euobserver.com/economic/138587|title=Greece looking at bond market return|access-date=2017-07-24|language=en}}</ref> Wara-warané metu sawatara dina sawisé IMF "manut asasé" nampa Yunani anggeré anggoné nyilih ardana kèhé $1,8 milyar. IMF mutusaké anggoné mènèhi ardana silihan gumantung marang bisané utangé Yunani pulih tanpa gumantung péhak njaba manèh, uga ndhesek nagara-nagara ing laladan yuro mènèhi pitulung marang Yunani nangani utangé. In Oktober 2017, Nayakotama Tsipras patemon karo Présidhèn Donald Trump ing Washington DC. Présidhèn Donald Trump ngandhani Nayakotama Yunani Alexis Tsipras manawa dhèwèké nyengkuyung rancangan "pitulung utang kang tanggung jawab" marang Yunani. Ngadeg ing sandhingé Tsipras ing Taman Mawar ing Griya Séta (''White House)'', Trump kandha manawa wong Amérikah “nyengkuyung wong Yunani pulih saka krisis ékonomi”.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/25b108d6-b3bc-11e7-aa26-bb002965bce8|title=Trump welcomes Greece’s Tsipras to White House|last=|first=|date=2017-10-18|work=Financial Times|access-date=2017-10-18|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> Trump kandha yèn Yunani wis "ngliwati akèh prakara" ing kala masalah ékonomi kang dawa lan jangji manawa Amérikah Sarékat bakal tetep santosa nalika nindakaké rancangan pitulung utang. Trump uga kandha manawa pepréntahané wis ngabari Konggrès bab anané kamungkinan dol-tinumu kanggo nganyari montor mabur F-16 ing Wadya Gegana Yunani. Blanjan iku ajiné $2,4 milyar. Tsipras kandha yèn dhèwèké lan Trump ana dol-tinuku kang prodhuktif lan "ora rumangsa kaancam sawayah-sayah" nalika sapatemon. Pangarep Yunani iku uga kandha yèn nuggal "ajèn" (''value'') karo Amérikah Sarékat.<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.abc.net.au/news/2017-10-18/us-president-meets-greek-prime-minister/9060666|title=US President meets Greek Prime Minister|last=|first=|date=2017-10-18|work=ABC News|access-date=2017-10-18}}</ref> == Urip pribadi == Tsipras ora pikrama. Pasangané kang kadhaptar resmi aran Peristera "Betty" Baziana, insinyur èlèktronik lan komputer. Leloroné pranggulan ing 1987, nalika umur 13, ing Pamulangan Luhur Cawang Ampelokipoi. Leloroné ing tembé dadi lid Kanoman Kuminis Yunani. Wong loro iku urip barengan ing Athína karo anak lanangé loro.<ref name="partner son">{{Cite web|url=http://www.cosmo.gr/News/Hellas/273766.html|date=17 Mèi 2010|publisher=cosmo.gr|language=Greek|script-title=el:Έγινε πατέρας ο Αλέξης Τσίπρας|archive-url=https://web.archive.org/web/20100520014956/http://www.cosmo.gr/News/Hellas/273766.html|archive-date=20 Mèi 2010|url-status=dead|access-date=16 Oktober 2010}}</ref> Anak lanangé kang ragil jenengé tengah Ernesto kanggo ngajèni [[Ernesto Che Guevara|Che Guevara]]. Tsipras iku pandhemen bal-balan lan gedhé ing stadhiyon, nyengkuyung Panathinaikos, sabisané nekani saben tetandhingan ing jeron nagara.<ref name="BBC" /> Tsipras ngaku minangka [[Atéisme|atéis]].<ref name="theguardian atheist">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2014/sep/18/pope-francis-alexis-tsipras-vatican|title=Pope Francis the 'pontiff of the poor', says Greece's Alexis Tsipras|last=Smith|first=Helena|date=18 Sèptèmber 2014|work=[[The Guardian]]|quote=Alexis Tsipras – a radical leftist and self-described atheist}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.economist.com/news/europe/21621878-syrizas-leader-could-win-next-election-company-he-keeps|title=Greece's far left: The company he keeps|date=4 Oktober 2014|work=[[The Economist]]|quote=Mr Tsipras, an atheist}}</ref> Kang mangkono njalari dhèwèké dadi salah siji saka rong pangarep pepréntahan lan praja ing Uni Éropah kang atéis nalika kasumpah. Aliya saka dhèwèké ya iku Présidhèn Céko Miloš Zeman.<ref>{{Cite web|url=http://qz.com/334402/these-are-the-religious-beliefs-of-europes-leaders-including-the-atheists/|title=These are the religious beliefs of Europe’s leaders—including the atheists|access-date=28 Januari 2015}}</ref> == Réferènsi == {{reflist|2}} {{artikel pilihan}} 9nm2fia9klmzguq0t9eypz96amdk6sw Provinsi Utrecht 0 155537 1761602 1648348 2026-11-15T01:14:45Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761602 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = Utrecht | native_name = | native_name_lang = nl | image_shield = Utrecht provincie wapen.svg | image_flag = Utrecht (province)-Flag.svg | settlement_type = [[Provinsi ing Walanda|Provinsi ing Walanda]] | image_map = Utrecht in the Netherlands.svg | map_caption = Pernahé Utrecht ing Walanda | coordinates = {{coord|52|6|12|N|5|10|45|E|type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = [[Negara]] | subdivision_name = {{flag|Netherlands}} | established_title = <!-- Inclusion --> | established_date = | seat_type = Capital<br/>{{small|(and largest city)}} | seat = [[Utrecht]] | seat1_type = Largest city | seat1 = | leader_title = [[Komisiaris raja]] | leader_name = [[Hans Oosters]] | leader_party = [[Labour Party (Netherlands)|PvdA]] | anthem = [[Langs de Vecht en d'oude Rijnstroom]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = &nbsp;(2017)<ref>{{Cite web |url=http://www.waarstaatjeprovincie.nl/Paginas/Ruimtelijke%20ordening/Oppervlakte.aspx |title=Archive copy |access-date=2020-07-25 |archive-date=2020-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200113200643/http://www.waarstaatjeprovincie.nl/Paginas/Ruimtelijke%20ordening/Oppervlakte.aspx |url-status=dead }}</ref> | area_total_km2 = 1560 | area_land_km2 = 1485 | area_water_km2 = 75 | area_rank = [[Ranked list of Dutch provinces#By area|12th]] | population_footnotes = <ref>{{Cite web |url=https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/37230ned/table |title=Archive copy |access-date=2022-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528100807/https://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLNL&PA=37230ned&D1=0,17&D2=39,66,88,121&D3=(l-4)-l&VW=T#/CBS/nl/dataset/37230ned/table |archive-date=2019-05-28 |url-status=dead}}</ref> | population_total = 1353596 | population_as_of = 1 Novèmber 2019 | population_density_km2 = 981 | population_density_rank = [[Ranked list of Dutch provinces#By density|3rd]] | population_rank = [[Ranked list of Dutch provinces#By population|5th]] | iso_code = NL-UT | blank_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] (2017) | blank_info_sec2 = 0.950<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=2018-09-13}}</ref><br/>{{color|green|dhuwur banget}} · [[List of provinces of the Netherlands by Human Development Index|1st]] | website = [https://www.provincie-utrecht.nl www.provincie-utrecht.nl] }} [[Gambar:Utrecht-Position.png|thumb|Lokasi provinsi Utrecht]] [[Gambar:2018-P06-Utrecht.jpg|thumb|Peta provinsi Utrecht]] '''Utrecht''' iku provinsi ing [[Walanda]]. Provinsi iki duwéni padnung cacah1.268.489 jiwa (2015) lan ambané 1.449,12&nbsp;km<sup>2</sup>. Kutha krajan provinsi iki ya iku [[gemeente Utrecht|Utrecht]]. {{GemeentenUtrecht}} {{Provinsi Walanda}} [[Kategori:Provinsi ing Walanda]] [[Kategori:Walanda]] n6gqf369ukxzhgybhdqf256ssqc4nkc Pranyatan Balfour 0 156075 1761598 1755051 2026-11-15T00:36:57Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761598 wikitext text/x-wiki '''Pranyatan Balfour''' yaiku prayatan publik dèning pamaréntah Inggris nalika [[Perang Donya I]] kang ngumumaké panjurung kanggo "tanah kelairan kanggo [[Yahudi|wong-wong Yahudi]]" ing [[Palèstina|Palestina]], nalika wektu iku dhaérahé [[kakaisaran Ottoman]] kang dienggoni populasi Yahudi minoritas. Pranyatan iku nyebutaké:{{Quote|Pemerintahan Sri Baginda memandang positif pendirian di Palestina tanah air untuk orang Yahudi, dan akan menggunakan usaha keras terbaik mereka untuk memudahkan tercapainya tujuan ini, karena jelas dipahami bahwa tidak ada suatupun yang boleh dilakukan yang dapat merugikan hak-hak penduduk dan keagamaan dari komunitas-komunitas non-Yahudi yang ada di Palestina, ataupun hak-hak dan status politis yang dimiliki orang Yahudi di negara-negara lainnya.}}Pranyatan iku kacantum ing layang tanggal 2{{nbsp}}Novèmber taun 1917 saka [[Menteri Urusan Luar Negeri Britania Raya|Menteri Mancanagara]] Inggris [[Arthur Balfour]] kanggo [[Walter Rothschild, 2nd Baron Rothschild|Gusti Walter Rothschild]], pimpinan [[Yahudi Britania|saka komunitas Yahudi]] Inggris, kanggo tranmisi ing Fèderasi Zionis Inggris lan Irlandia. Tulisan pranyatan iku diterbitaké ing pèrs tanggal 9{{nbsp}}Novèmber taun 1917. [[Kabinet Perang Britania|Kabinèt Laga Inggris]] wiwit nglarasaké mangsa ngarep Palestina nalika pranyatan laga marang Kakaisaran Ottoman ing Novèmber taun 1914. Nalika pranyatan diajukaké, perang kang luwih gedhé tekan puncaké, antarané Sekutu Inggris lan klompok-klompok liyané. Amerika Serikat ngalami kapitunan, lan Ruslan sansaya tumuwuh. Rembagan tingkat dhuwur kang pisanan antarané Inggris lan [[Zionisme|Zionists]] bisa dianakaké ing konferensi ing 7 februari taun 1917 kang kalebu [[Mark Sykes|Sir Tandha Sykes]] lan Zionis pemimpin. Diskusi-diskusi sabanjuré ngasilaké panjaluké Balfour, ing 19 juni, nalika iku Rothschild lan [[Chaim Weizmann]] ngajokaké rancangan saka pranyatan umum. Rancangan-rancangan sabanjuré dirembug déning Kabinèt Inggris ing sasi September lan oktober, karo sartanipun saka wong-wong Zionis Yahudi lan [[Anti-Zionisme|anti-Zionis]] nanging karo ora wakil saka [[Orang Palestina|pedunung lokal ing Palestina]]. Gebyakan saka pranyatan wuri kang sah ing 31 oktober; ing diskusi saka Kabinèt sadurungé wis mènèhi keuntungan saka propaganda ing Yahudi sadonya kanggo upaya laga sekutu. Ukara bukaan pranyatan makili jurungan saka utama kakuwatan politik kanggo Zionisme. Istilah "lemah banyu" ora selaras ing hukum internasional, lan sacara ''intensional'' ngundakaké pitakonan bab apa [[Negara Yahudi|nagara]] Yahudi iku wis trep apa ora karo bab iku. Wewatesan-wewatesan kang ngarahke ing Palestina ora tartamtu, lan pamaréntah Inggris banjur nyatakake tembung "Palestina" yaiku tanah kelairan nasional Yahudi lan ora dimaksudaké kanggo kalebu kabèh saka Palestina. Ing setengah kapindho saka pranyatan kang ditambahaké kanggo nggawé marem mungsuh saka prayatan iku, menawa prayatan iku nyerobot lemahé pedunung asli Palestina lan nyurung antisemitisme marang wong-wong Yahudi ing saindenging donya. Sanajan pernyataan disebut kanggo hak pulitik ing Palestina kanggo wong-wong Yahudi, hak kanggo [[Arab Palestina|Palestina Arab]], kang kalebu mayoritas pedunung lokal, winates orane katrangan saka sipil lan agama. Ing taun 1939, pamaréntah Inggris temen maujud sawangan saka pedunung lokal kudu kadhaptar ing cathetan, lan ing 2017, nyatakake yen pranyatan kudu kasebut kanggo pangayoman saka hak pulitik Palestina Arab. Pranyatan iku duwèni sapérang temahan ing tembé wuri. Iki nemen mundhakaké jurungan kanggo Zionisme, lan pucuké kanggo panyiapan saka Mandat [[Mandhat Inggris ing Palestina|Palestina]], kang mengko dadi [[Israèl|Israel]] lan [[Teritorial Palestina|wilayah Palestina]]. Akibaté, pranyatan punika dianggep kang nimbulaké [[konflik Israel-Palestina]], kang asring dianggep minangka konflik paling wigati ing donya. Padudon iku ngubengi saindenging donya, kaya ta apa pranyatan punika kosokwangsul karo gadang saka sadurungé Inggris digawé kanggo [[Hussein bin Ali al-Hashimi|isra ' mi ' raj saka Mekah]] ing [[Korespondensi McMahon–Hussein|surat-suratan McMahon–Hussein]].{{TOC limit|3}} == Latar mburi == === Jurungan inggris awal === [[Gambar:Memorandum_to_Protestant_Monarchs_of_Europe_for_the_restoration_of_the_Jews_to_Palestine,_Colonial_Times_1841.jpg|jmpl|"Memorandum kanggo Para Panggedhe saka Protestan Eropah kanggo Pemugaran saka wong-wong Yahudi ing Palestina" dening Gusti Shaftesbury, diterbitake ing [[Colonial Times|Kolonial Kaping]], ing 1841]] Jurungan pulitik Inggris wiwitan untuk paningkatan anané Yahudi di [[Palèstina|tlatah Palestina]] adhedasar saka itungan geopolitik.{{sfn|Renton|2007|p=2}}{{efn|Renton mendeskripsikannya sebagai berikut: "Sebuah aspek krusial dari penggambaran deskripsi Deklarasi ini sebagai produk pengasihan Inggris, yang berlawanan dengan realpolitik, adalah bahwa Inggris memiliki perhatian alami dan sangat mendalam untuk hak Yahudi dan secara khusus restorasi nasional mereka, yang merupakan bagian peraihan ulang dari budaya dan sejarah Inggris. Dihadirkan dalam cara ini, Deklarasi tersebut menunjukkan peristiwa yang hampir tertata sebelumnya dan alami. Sehingga, Zionisme tak hanya hadir sebagai ''[[Telos (filsafat)|telos]]'' sejarah Yahudi namun juga sejarah Inggris. Penekanan nasionalis dan sejarah Zionis berkembang menuju titik tujuan tunggal dan penebusan yang dibolehkan untuk, saat dibutuhkan, sebuah penjelasan semacam ini. Mitos 'proto-Zionisme' Inggris, yang telah memiliki pengaruh jangka panjang semacam itu pada historiografi Deklarasi Balfour, sehingga dibuat, untuk melayani kebutuhan para propagandis Zionis yang bekerja untuk Pemerintah Inggris."{{sfn|Renton|2007|p=85}}|group=lower-roman}} Jurungan iki diwiwiti ing 1840an{{sfn|Schölch|1992|p=44}} dan dipimpin déning [[Henry John Temple, 3rd Viscount Palmerston|Palmerston]], sawisé [[Perang Mesir-Utsmaniyah (1831–33)|pendudukan Suriah]] dan [[Pemberontakan petani di Palestina|Palestina]] déning gubernur Utsmaniyah [[Muhammad Ali dari Mesir|Muhammad Ali saka Mesir]].{{sfn|Stein|1961|pp=5–9}}{{sfn|Liebreich|2004|pp=8–9}} Pangaruh Prancis wis tuwuh ing Palèstina dan Tengah wétan minangka pangayom komunitas [[Gréja Katulik Roma|Katolik]] [[Règlement Organique (Gunung Lebanon)|kang wiwit tuwuh]], kaya ta pangaruh Ruslan kang wis tuwuh dadi pelindung [[Gréja Ortodoks|Ortodoks Timur]] ing tlatah kang padha. Kahanan iki nggawé Inggris ora duwèni prabawa ing tlatah iku,{{sfn|Stein|1961|pp=5–9}} mulané Inggris kudu ngupaya para pamimpin tlatah jinurung inggris.{{sfn|Schölch|1992|p=41}} Konsiderasi pulitik iku dijurung déning sèntimèn Kristen injili simpatetik tumrap "[[Zionisme Kristen|restorasi Yahudi]]" ke Palestina di kalangan elit politik Inggris pertengahan abad ke-19 - terutama [[Anthony Ashley-Cooper, 7th Earl of Shaftesbury|Lord Shaftesbury]].{{efn|Donald Lewis menyatakan: "Ini adalah pengisian dari karya ini yang melalui pemahaman [filosemitisme Kristen dan Zionisme Kristen] yang dapat membuat esensi pengaruh agama dan budaya yang bekerja bersama untuk membuat iklim opini di kalangan elit politik di Inggris yang sangat menunjang Deklarasi Balfour."{{sfn|Lewis|2014|p=10}}|group=lower-roman}} Kantor Mancanagara Inggris nyengkuyung ''èmigrasi'' Yahudi ing Palestina, contohé pranyatan [[Charles Henry Churchill]] ing taun 1841–1842 marang [[Moses Montefiore]], pemimpin paguyuban Yahudi Inggris.{{sfn|Friedman|1973|p=xxxii}}{{efn|Montefiore adalah Yahudi Britania terkaya, dan pemimpin [[Badan Deputi Yahudi Inggris]]. Surat pertama Charles Henry Churchill, pada tahun 1841, ditujukan untuk mengkatalisasikan sebuah peminatan dalam emigrasi Yahudi ke Palestina: "Menyadari bahwa kamu dan para kolegamu harus berada pada peminatanmu sendiri atas subyek penting ini dari pemulihan negara kunomu, ini tampak kepadaku (membentuk opiniku atas sikap saat ini dari urusan-urusan di Kekaisaran Turki) yang hanya menjadi subyek-subyek Porte yang dapat kamu perdagangkan untuk meraih kembali penjejakan di Palestina."{{sfn|Friedman|1973|p=xxxii}}|group=qt}} Upaya-upaya iku sipaté ''prématur'',{{sfn|Friedman|1973|p=xxxii}} lan ora suksès;{{efn|Dengan menghormati skema-skema Eropa untuk mendorong imigrasi Yahudi, Katolik dan Protestan ke Palestina, Schölch menyatakan bahwa "Namun beberapa proyek dan wirausaha kolonisasi, hanya dua yang meraih kesuksesan: pemukiman [[Templer (pemercaya keagamaan)|Templar]] sejak tahun 1868 dan imigran Yahudi sejak tahun 1882."{{sfn|Schölch|1992|p=51}}|group=lower-roman}} mung wong 24,000 Yahudi kang dunung ing Palestina nalika pengadekan [[Zionisme]] kanggo paguyuban Yahudi ing donya ing akhir abad ka-19.{{sfn|Cleveland|Bunton|2016|p=229}} Wiwit geopolitik temahan [[Perang Donya I]], itungan awal saka iku ujungé karo pangadekan strategis dan panawa pulitik ing Tengah wétan dan wétan adoh.{{sfn|Liebreich|2004|pp=8–9}} === Zionisme Wiwitan === Zionisme dikembangaké ing pungkasan abad ka-19 ing reaksi kanggo anti-Semit lan obah-obahan nasionalis eksklusionèr ing Éropa.{{sfn|Cohen|1989|pp=29–31}}{{efn|LeVine dan Mossberg menjelaskannya sebagai berikut: "Induk Zionisme bukanlah Yudaisme dan tradisi, namun anti-Semitisme dan nasionalisme. Gagasan-gagasan Revolusi Perancis perlahan menyebar ke sepanjang Eropa, akhirnya menjapai Pangkal Pemukiman di Kekaisaran Ruslan dan membantu pembentukan Haskalah, atau Pencerahan Yahudi. Ini menimbulkan pemisahan permanen di dunia Yahudi, antara orang yang memegang halakhik atau pandangan sentris agama dari identitas mereka dan orang yang mengadopsi bagian retorika rasial dari masanya dan membuat orang Yahudi menjadi sebuah bangsa. Ini membantu arus pogrom di Eropa Timur yang membuat dua juta Yahudi berpindah; kebanyakan dari mereka bermukim di Amerika, namun beberapa orang memilih Palestina. Sepasukan pergerakan di balik hal ini adalah gerakan Hovevei Zion, yang bekerja dari tahun 1882 untuk mengembangkan identitas Ibrani yang dibedakan dari Yudaisme sebagai agama."{{sfn|LeVine|Mossberg|2014|p=211}}|group=lower-roman}}{{efn|Gelvin menyatakan: "Fakta bahwa nasionalisme Palestina berkembang lebih akhir ketimbang Zionisme dan merupakan tanggapan dari hal yang tidak dalam cara apapun yang menyudutkan pengesahan nasionalisme Palestina atau menjadikannya kurang valid ketimbang Zionisme. Seluruh nasionalisme berkembang dalam penentangan melawan beberapa 'lainnya'. Kenapa yang lainnya akan dibutuhkan untuk menspesifikasikan siapa kamu? Dan seluruh nasionalisme didefinisikan oleh apa yang mereka lawan. Seperti yang kami lihat, Zionisme sendiri berkembang dalam reaksi anti-Semitik dan gerakan-gerakan nasionalis eksklusioner di Eropa. Ini akan membuat Zionisme dicap kurang valid ketimbang anti-Semitisme Eropa atau nasionalisme-nasionalisme tersebut. Selain itu, Zionisme sendiri juga didefinisikan oleh perlawanannya terhadap penduduk asli Palestina di kawasan tersebut. Baik slogan 'penaklukan lahan' maupun 'penaklukan buruh' yang menjadi pusat dari ketegangan dominan dari Zionisme di Yishuv bermula sebagai hasil dari konfrontasi Zionis dengan Palestina 'lainnya'."{{sfn|Gelvin|2014|p=93}}|group=lower-roman|name=Gelvin2014}} [[Nasionalisme romansa|Nasionalisme roman]] ing [[Éropa Tengah|Eropah Tengah]] lan [[Éropa Wétan|Wétan]] kawangun ing tatanan saka [[Haskalah]], utawa "Yahudi Gamblang", nggawé pamisahan ing paguyuban Yahudi antarané wong-wong kang ndeleng Yahudi minangka agama lan wong ndeleng wong minangka kesukuan utawa bangsa.{{sfn|Cohen|1989|pp=29–31}}{{sfn|LeVine|Mossberg|2014|p=211}} [[Pogrom anti-Yahudi di Kekaisaran Ruslan|Pogrom anti-Yahudi ing Kakaisaran Ruslan]] taun 1881-1884 njurung tuwuhé identitas wong-wong kang ndeleng minangka kesukuan utawa bangsa, asil ing tatanan saka pionir organisasi [[Hovevei Zion|Hovevei Sion]], publikasi saka ''[[Autoemancipation]]'' karyané [[Leon Pinsker]], lan saiki ilènan utama imigrasi Yahudi ing Palestina – kang kanthi retrospèktip dijenengi "[[Aliyah Pertama|Aliyah wiwitan]]".{{sfn|Rhett|2015|p=106}}{{sfn|Cohen|1989|pp=31–32}}{{sfn|LeVine|Mossberg|2014|p=211}} [[Gambar:The_"Basel_Program"_at_the_First_Zionist_Congress_in_1897.jpg|kiri|jmpl|"[[Program Basel]]" iku iki sarujuk ing [[Kongres Zionis Pertama|Kawitan Zionis Congress]] ing taun 1897. Ukara kapisan ngandharaken: "Zionisme yakuwi kanggo netepake tanah kelairan (''Heimstätte'') kanggo wong-wong Yahudi ing Palestina ing sesuai ing umum hukum"]] == Cathetan == === Kutipan pendukung primer === {{notelist|45em|group=qt}} === Catatan penjelas dan sudut pandang cendekiawan === {{notelist|45em|group=lower-roman}} == Kutipan == {{Reflist|20em}} == Daftar pustaka == === Karya yang dikhususkan === {{refbegin |colwidth = 30em}} * {{cite book|first=Roger|last= Adelson|title=London and the Invention of the Middle East: Money, Power, and War, 1902–1922|url=https://books.google.com/books?id=fd2dLdoPzsIC&pg=PA141|year=1995|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-06094-2}} * {{cite book|first=Ali A.|last=Allawi|authorlink= Ali Allawi |title=Faisal I of Iraq|url=https://books.google.com/books?id=xCLBAgAAQBAJ&pg=PA216|date=2014|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-19936-9|pages=216–}} * {{cite book|last=Antonius|first=George|authorlink=George Antonius|title=The Arab Awakening: The Story of the Arab National Movement|url=https://books.google.com/books?id=K-eYoAEACAAJ|year=1938|publisher=Hamish Hamilton|isbn= 978-0-7103-0673-9}} *{{cite book | first = Roberto | last = Bachi | title = The Population of Israel | publisher = Institute of Contemporary Jewry, Hebrew University of Jerusalem | year = 1974 | pages = 133, 390–394 | url = http://www.cicred.org/Eng/Publications/pdf/c-c26.pdf | oclc = 7924090 | access-date = 2018-10-07 | archive-date = 2023-10-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20231020124048/http://www.cicred.org/Eng/Publications/pdf/c-c26.pdf | url-status = dead }} * {{cite book|first=James|last=Barr|authorlink=James Barr (author)|title=A Line in the Sand: Britain, France and the Struggle that Shaped the Middle East|url=https://books.google.com/books?id=V7r7I9OQ_gIC&pg=PT60|date=2011|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-1-84983-903-7|pages=60}} * {{cite journal|authorlink1=M. Cherif Bassiouni|last1=Bassiouni|first1=M. Cherif|last2=Fisher|first2=Eugene M.|date=2012|title=Thee Arab-Israeli Conflict – Real and Apparent Issues: An Insight Into Its Future from the Lessons of the Past|journal=St. John's Law Review|issn=0036-2905|volume=44|issue=3|url=http://scholarship.law.stjohns.edu/lawreview/vol44/iss3/3}} * {{cite book|last=Berman|first=Aaron|title=Nazism, the Jews and American Zionism, 1933-1988|url=https://books.google.com/books?id=eLokanqSA0UC&pg=PA66|year=1992|publisher=Wayne State University Press|isbn=0-8143-2232-8}} * {{cite book|first=Gideon|last=Biger|title=The Boundaries of Modern Palestine, 1840–1947|url=https://books.google.com/books?id=jC9MbKNh8GUC|year=2004|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-7146-5654-0}} * {{cite journal|last=Billauer|first=Barbara P.|title=Case-Studies in Scientific Statecraft: Chaim Weizmann and the Balfour Declaration - Science, Scientists and Propaganda|journal=SSRN Electronic Journal|date=2013|doi=10.2139/ssrn.2327350|url=http://www.ipsonet.org/proceedings/wp-content/uploads/2013/12/Proceedings-No.-24-Full-Issue.pdf}} * {{cite book|first1=Shareen Blair|last1=Brysac|first2=Karl E.|last2=Meyer|title=Kingmakers: The Invention of the Modern Middle East|url=https://books.google.com/books?id=mlUl6WsDPnkC&pg=PA115|date=2009|publisher=W. W. Norton|isbn=978-0-393-34243-7|authorlink1=Shareen Blair Brysac|authorlink2=Karl E. Meyer}} * {{cite journal|title=Woodrow Wilson and the Origins of the Arab-Israeli Conflict|first=Frank W.|last=Brecher|journal=American Jewish Archives|issn=0002-905X|date=1987|volume=39|issue=1|pages=23–47}} * {{cite journal|title=French Policy toward the Levant|url=https://archive.org/details/sim_middle-eastern-studies_1993-10_29_4/page/641|last=Brecher|first=F.W. |year=1993|journal=Middle Eastern Studies|volume=29|issue=4|pages=641–663|doi=10.1080/00263209308700971}} * {{cite book |last=Büssow |first=Johann |title= Hamidian Palestine: Politics and Society in the District of Jerusalem 1872–1908 |url= https://books.google.com/books?id=crPPX99rjYUC&pg=PA5|date=2011 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-20569-7 }} * {{cite thesis |last= Ciani |first= Adriano E. |date= 2011 |title=The Vatican, American Catholics and the Struggle for Palestine, 1917–58: A Study of Cold War Roman Catholic Transnationalism|type=Ph.D.|chapter=1 |publisher=Electronic Thesis and Dissertation Repository|url=http://ir.lib.uwo.ca/cgi/viewcontent.cgi?article=1501&context=etd}} * {{cite book|last1=Cohen|first1=Michael|last2=Kolinsky|first2=Martin|title=Demise of the British Empire in the Middle East: Britain's Responses to Nationalist Movements, 1943–55|url=https://books.google.com/books?id=CEQsBgAAQBAJ&pg=PA88|date=3 April 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-31375-2}} * {{cite book|last=Cohen|first=Michael J|title=Britain's Moment in Palestine: Retrospect and Perspectives, 1917–1948|url=https://books.google.com/books?id=DLPpAgAAQBAJ&pg=PA47|date=2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-91364-1}} * {{cite book|last=Cooper|first=John|title=The Unexpected Story of Nathaniel Rothschild|url=https://books.google.com/books?id=h7XMCQAAQBAJ&pg=PA65|date=16 Juli 2015|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-1-4729-1708-9}} * {{cite journal|last=Davidson|first=Lawrence|title=The Past as Prelude: Zionism and the Betrayal of American Democratic Principles, 1917–48|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-palestine-studies_spring-2002_31_3/page/21|journal=Journal of Palestine Studies|volume=31|issue=3|year=2002|pages=21–35|issn=0377-919X|doi=10.1525/jps.2002.31.3.21}} * {{cite book|first=Harry|last=Defries|title=Conservative Party Attitudes to Jews 1900–1950|url=https://books.google.com/books?id=16bKAgAAQBAJ&pg=PA51|date=2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-28462-6|pages=51}} * {{cite journal|first=Sergio|last=Della Pergola|authorlink=Sergio Della Pergola|date=2001|title=Demography in Israel/Palestine: Trends, Prospects, Policy Implications|journal=International Union for the Scientific Study of Population, XXIV, General Population Conference, Salvador de Bahia|url=http://archive.iussp.org/Brazil2001/s60/S64_02_dellapergola.pdf|access-date=2018-10-07|archive-date=2016-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202023038/http://archive.iussp.org/Brazil2001/s60/S64_02_dellapergola.pdf|url-status=dead}} * {{cite book|first=P.J.I.M|last=De Waart|title=Dynamics of Self-determination in Palestine: Protection of Peoples as a Human Right |url=https://books.google.com/books?id=8bfkImTG1MgC&pg=PA113&lpg=PA113|date=1994|publisher=BRILL|pages=271|isbn=978-90-04-09825-1}} * {{cite book|first=Larry|last=Domnitch|title=The Jewish Holidays: A Journey Through History|url=https://books.google.com/books?id=ThaFdLiA8SwC&pg=PA111|date=2000|publisher=Jason Aronson|isbn=978-0-7657-6109-5}} * {{cite journal|authorlink=John Dugard|last=Dugard|first=John|title=A Tale of Two Sacred Trusts: Namibia and Palestine|journal=Law, Politics and Rights|pages=285–305|year=2013|doi=10.1163/9789004249004_011|url=https://books.google.com/books?id=CAFgAgAAQBAJ&pg=PA287|isbn=9789004249004}} * {{cite book|last=Friedman|first=Isaiah|title=Germany, Turkey, and Zionism 1897–1918|url=https://books.google.com/books?id=iv1DADhI6h4C|date=1997|publisher=Transaction Publishers|isbn=978-1-4128-2456-9}} * {{cite book|date=2000|last=Friedman|first=Isaiah|title=Palestine, a Twice-Promised Land: The British, the Arabs & Zionism : 1915–1920|url=https://books.google.com/books?id=BfeF1cJfoY8C&pg=PA273|publisher=Transaction Publishers|isbn=978-1-4128-3044-7}} * {{cite book|first=Isaiah |last=Friedman|date=1973|title=The Question of Palestine: British-Jewish-Arab Relations, 1914–1918|url=https://books.google.com/books?id=d0iR5mS_zckC|publisher=Transaction Publishers|isbn=978-1-4128-3868-9}} * {{cite book|authorlink=Menachem Friedman|first=Menachem|last=Friedman|chapter=Israel as a Theological Dilemma|editor=Baruch Kimmerling|title=Israeli State and Society, The: Boundaries and Frontiers|url=https://books.google.com/books?id=N-4XPZmvdA4C&pg=PA173|date= 2012|publisher=[[State University of New York Press]]|isbn=978-1-4384-0901-6}} * {{cite book|first=David |last=Fromkin|title=A Peace to End All Peace: The Fall of the Ottoman Empire and the Creation of the Modern Middle East|url=https://books.google.com/books?id=h48lAQAAMAAJ|year=1990|publisher=Avon Books|isbn=978-0-380-71300-4}} * {{Cite book| last=Garfield| first=Brian| title=The Meinertzhagen Mystery: The Life and Legend of a Colossal Fraud| url=https://archive.org/details/meinertzhagenmys0000garf| publisher= Potomac Books Inc| date = 2007| isbn = 978-1-59797-041-9}} * {{cite book |last=Gelvin |first=James L. |authorlink=James L. Gelvin |editor=David W. Lesch |year=1999 |chapter=The Ironic Legacy of the King-Crane Commission |title=The Middle East and the United States |publisher=Westview Press |url=https://books.google.com/books?id=KO9hTkXnsFkC|isbn= 978-0-8133-4349-5}} * {{cite journal|authorlink=Sir David Gilmour, 4th Baronet|first=David|last=Gilmour|title=The Unregarded Prophet: Lord Curzon and the Palestine Question|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-palestine-studies_spring-1996_25_3/page/64|journal=Journal of Palestine Studies|volume=25|issue=3|date=1996|page=64|jstor=2538259|doi=10.2307/2538259}} * {{cite book|last=Glass|first=Joseph B.|title=From New Zion to Old Zion: American Jewish Immigration and Settlement in Palestine, 1917–1939|url=https://books.google.com/books?id=dgqj1Ox8StsC&pg=PA199|year=2002|publisher=Wayne State University Press|isbn=0-8143-2842-3}} * {{cite book |title=The Battle for Palestine, 1917 |url=https://archive.org/details/battleforpalesti0000grai |last=Grainger |first=John D. |year= 2006 |publisher=Boydell Press |isbn=978-1-84383-263-8}} * {{cite book|last=Grief|first=Howard|title=The Legal Foundation and Borders of Israel Under International Law: A Treatise on Jewish Sovereignty Over the Land of Israel |year=2008|publisher=Mazo Publishers|pages =731|isbn = 9789657344521}} * {{cite journal|first=Danny|last=Gutwein|title=The Politics of the Balfour Declaration: Nationalism, Imperialism and the Limits of Zionist-British Cooperation|journal=Journal of Israeli History|volume=35|issue=2|year=2016|pages=117–152|url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/13531042.2016.1244100?journalCode=fjih20|doi=10.1080/13531042.2016.1244100}} * {{cite book|last=Haiduc-Dale|first=Noah|title=Arab Christians in British Mandate Palestine: Communalism and Nationalism, 1917-1948: Communalism and Nationalism, 1917-1948|url=https://books.google.com/books?id=PUirBgAAQBAJ&pg=PA40|date=2013|publisher=Edinburgh University Press|isbn=978-0-7486-7604-0}} * {{cite book|last=Halpern|first=Ben|title=A Clash of Heroes : Brandeis, Weizmann, and American Zionism: Brandeis, Weizmann, and American Zionism|url=https://books.google.com/books?id=Y1o7i04l2nkC&pg=PA163|date= 1987|publisher=Oxford University Press, USA|isbn=978-0-19-536489-7}} * {{cite book|last1=Hardie|first1=Frank|authorlink1=W. F. R. Hardie|last2=Herrman|first2=Irwin M.|title=Britain and Zion: the fateful entanglement|url=https://books.google.com/books?id=0cFtAAAAMAAJ|year=1980|publisher=Blackstaff|isbn=978-0-85640-229-6}} * {{cite book|last=Helmreich|first=William|title=The Third Reich and the Palestine Question|url=https://books.google.com/books?id=RywrDwAAQBAJ&pg=PA296|year=1985|publisher=University of Texas Press|isbn=978-1-351-47272-2}} * {{cite book|last=Hourani|first=Albert|title=The Emergence of the Modern Middle East|url= https://books.google.com/?id=j70zP5MyHO8C&pg=PA234|date=1981|publisher=University of California Press|isbn =978-0-520-03862-2}} * {{cite book|first=Sahar |last=Huneidi|title=A Broken Trust: Sir Herbert Samuel, Zionism and the Palestinians|url=https://books.google.com/books?id=sY27UmuT6-4C&pg=PA84|date= 2001|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-172-5|pages=84}} * {{cite book|last=Ingrams|first=Doreen|title=Palestine papers: 1917–1922: seeds of conflict|url=https://books.google.com/books?id=VEkwAQAAIAAJ|date=2009|publisher=Eland|isbn=978-1-906011-38-3|authorlink=Doreen Ingrams}} * {{cite book|last=Kattan|first=Victor|title=From Coexistence to Conquest: International Law and the Origins of the Arab-Israeli Conflict, 1891–1949|url=https://books.google.com/books?id=878vAQAAIAAJ|date=June 2009|publisher=Pluto Press|isbn=978-0-7453-2579-8}} * {{cite journal|title=The French pro-Zionist declarations of 1917–1918|last=Kaufman|first=Edy |year=2006|journal=Middle Eastern Studies|volume=15|issue=3|pages=374–407|doi=10.1080/00263207908700418}} * {{cite book|last=Kedourie|first=Elie|title=In the Anglo-Arab Labyrinth: The McMahon-Husayn Correspondence and Its Interpretations 1914–1939|url=https://books.google.com/books?id=dtdQAwAAQBAJ|date=1976|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-30842-1|authorlink=Elie Kedourie}} * {{cite book|last=Klug|first=Brian|authorlink=Brian Klug|title=Being Jewish and Doing Justice: Bringing Argument to Life|url=https://books.google.com/books?id=lZfIkQEACAAJ|year=2012|publisher=Vallentine Mitchell|isbn=978-0-85303-993-8|quote=Also online at: [http://www.balfourproject.org/the-other-arthur-balfour-protector-of-the-jews/]}} * {{cite book|first=Andrej|last=Kreutz|title=Vatican Policy on the Palestinian-Israeli Conflict|url=https://archive.org/details/vaticanpolicyonp00kreu|date=1990|publisher=Greenwood Press|isbn=0313268290|pages=196}} * {{cite journal|first=Richard Ned|last=Lebow|title= Woodrow Wilson and the Balfour Declaration|journal=[[The Journal of Modern History]]|volume=40|issue=4|year=1968|pages=501–523|jstor=1878450|url=http://www.journals.uchicago.edu/doi/pdfplus/10.1086/240237|doi=10.1086/240237}} * {{cite book | last = Lewis | first = Donald | title = The Origins of Christian Zionism: Lord Shaftesbury And Evangelical Support For A Jewish Homeland | publisher = Cambridge University Press | date = 2014 | isbn = 978-1-107-63196-0 | url = http://www.beck-shop.de/fachbuch/leseprobe/9780521515184_Excerpt_001.pdf | access-date = 2018-10-07 | archive-date = 2017-10-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171012111417/http://www.beck-shop.de/fachbuch/leseprobe/9780521515184_Excerpt_001.pdf | url-status = dead }} * {{cite book|last=Lewis|first=Geoffrey|title=Balfour and Weizmann: The Zionist, the Zealot and the Emergence of Israel|url=https://books.google.com/books?id=s9TUAwAAQBAJ&pg=PA163|date=31 Mèi 2009|publisher=A&C Black|isbn=978-1-84725-040-7}} * {{cite book|last=Liebreich|first=Freddy|title=Britain's Naval and Political Reaction to the Illegal Immigration of Jews to Palestine, 1945–1949|url=https://books.google.com/books?id=2pCRAgAAQBAJ&pg=PA8|year=2004|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-76694-8}} * {{cite book|last=Lieshout|first=Robert H.|title=Britain and the Arab Middle East: World War I and its Aftermath|url=https://books.google.com/books?id=_wu3DQAAQBAJ&pg=PA405|year=2016|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-78453-583-4}} * {{cite book|first=Lorenzo|last=Kamel|author-link= Lorenzo Kamel|title=Imperial Perceptions of Palestine: British Influence and Power in Late Ottoman Times|url=https://books.google.com/books?id=UCXGCgAAQBAJ&pg=PA106|year=2015|publisher=British Academic Press|isbn=978-1-78453-129-4}} * {{cite book|last=Makovsky|first=Michael|title=Churchill's Promised Land: Zionism and Statecraft|url=https://books.google.com/books?id=YiR-1xPVNjcC&pg=PA76|year=2007|publisher=Yale University Press|isbn=0-300-11609-8}} * {{cite journal|title=The Palestine Question in Italian Diplomacy|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-modern-history_1955-09_27_3/page/263|last=Manuel|first=Frank E. |year=1955|journal=[[The Journal of Modern History]]|volume=27|issue=3|pages=263–280|doi=10.1086/237809}} * {{cite journal|title=The Balfour Declaration and the Palestine Mandate, 1917–1923: British Imperialist Imperatives|last=Mathew|first=William M.|year=2013|doi=10.1080/13530194.2013.791133|journal=British Journal of Middle Eastern Studies|publisher=Routledge|pages=231–250|volume=40|issue=3|url=https://dx.doi.org/10.1080/13530194.2013.791133}} * {{cite journal|url=http://www.palestine-studies.org/sites/default/files/jps-articles/War-Time%20Contingency%20and%20the%20Balfour%20Declaration%20of%201917-%20An%20Improbable%20Regression.pdf|title=War-Time Contingency and the Balfour Declaration of 1917: An Improbable Regression|last=Mathew|first=William M.|year=2011|journal=Journal of Palestine Studies|volume=40|issue=2|pages=26–42|doi=10.1525/jps.2011.xl.2.26|jstor=10.1525/jps.2011.xl.2.26|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.palestine-studies.org/sites/default/files/jps-articles/War-Time%20Contingency%20and%20the%20Balfour%20Declaration%20of%201917-%20An%20Improbable%20Regression.pdf|archive-date=2022-10-09|access-date=2018-10-07|url-status=dead}} * {{cite book|first=Sergio I.|last=Minerbi|title=The Vatican and Zionism:Conflict in the Holy Land, 1895–1925|url=https://archive.org/details/vaticanzionismco0000mine|date=1990|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn= 978-0-19-505892-5|pages=253}} * {{cite journal|title=The Palestinians and Zionism: 1897 -1948|first1=Donald |last1=Neff|journal=Middle East Policy|volume=4|issue=1|date=1995|pages=156–174|url= http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1475-4967.1995.tb00213.x/pdf |doi=10.1111/j.1475-4967.1995.tb00213.x }} * {{cite book|last=Nicosia|first=Francis R.|title=Zionism and Anti-Semitism in Nazi Germany|url=https://books.google.com/books?id=JTtGXWzfD10C&pg=PA66|date=5 Mèi 2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-88392-4}} * {{cite book|last=Posner|first=Steve|title=Israel Undercover:Secret Warfare and Hidden Diplomacy in the Middle East|url=https://books.google.com/?id=WwEMtRm6KVgC&pg=PA144|year=1987|publisher=Syracuse University Press|isbn=978-0-8156-5203-8}} * {{cite book|last=Quigley|first=John|title=The Statehood of Palestine: International Law in the Middle East Conflict |url=https://archive.org/details/statehoodofpales0000quig|year=2010|publisher=Cambridge University Press | isbn= 978-1-139-49124-2}} * {{cite book|last=Reid|first=Walter|title=Empire of Sand: How Britain Made the Middle East|url=https://books.google.com/books?id=a9G8BQAAQBAJ&pg=PT115|date=1 Sèptèmber 2011|publisher=Birlinn|isbn=978-0-85790-080-7}} * {{cite journal|url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/13531048808575933?journalCode=fjih19|title=Zionism in the USA on the Eve of the Balfour Declaration|first=Jehuda|last=Reinharz|journal=Studies in Zionism |volume=9 |issue=2 |year=1988 |pages=131–145 |doi=10.1080/13531048808575933|authorlink=Jehuda Reinharz}} * {{cite book|last=Renton|first=James|title=The Zionist Masquerade: The Birth of the Anglo-Zionist Alliance 1914–1918|url=https://books.google.com/books?id=H41tAAAAMAAJ|date=2007|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-0-230-54718-6}} * {{cite book|last=Renton|first=James|editor-last =Berkowitz|editor-first =Michael|title= Nationalism, Zionism and ethnic mobilization of the Jews in 1900 and beyond [electronic resource]|url=https://books.google.com/?id=V1ueQ2-5siUC&pg=PA149&lpg=PA149|year=2004|publisher=BRILL|isbn= 978-90-04-13184-2|pages=129–151|chapter=Reconsidering Chaim Weizmann and Moses Gaster in the Founding Mythology of Zionism}} * {{cite book|last=Renton|first=James|editor-last = Miller|editor-first = Rory|title=Britain, Palestine and Empire: The Mandate Years|url=https://books.google.com/books?id=7w4GDAAAQBAJ&pg=PA16|year=2016|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-17233-8|pages=15–37|chapter=Flawed Foundations: The Balfour Declaration and the Palestine Mandate}} * {{cite book|last=Rhett|first=Maryanne A.|title=The Global History of the Balfour Declaration: Declared Nation|url=https://books.google.com/books?id=q3b4CgAAQBAJ&pg=PA42|date=19 Novèmber 2015|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-31276-5}} * {{cite book|first=Norman |last=Rose|title=A Senseless, Squalid War: Voices from Palestine, 1890s to 1948|url=https://books.google.com/books?id=adeMoKLnFQ4C&pg=PA15|year=2010|publisher=Pimlico|isbn=978-1-84595-079-8}} * {{cite journal|title=Captain Reginald Hall and the Balfour Declaration|first=Jacob|last=Rosen|journal=Middle Eastern Studies|volume=24|issue=1|date=1988|pages=56–67|publisher=Taylor & Francis|jstor=4283222}} * {{cite book|first=Adam|last=Rovner|title=In the Shadow of Zion: Promised Lands Before Israel|url=https://books.google.com/books?id=Ej_UBAAAQBAJ&pg=PA45|date=2014|publisher=[[New York University Press]]|isbn=978-1-4798-1748-1}} * {{cite journal |first=William|last=Rubinstein |authorlink=William Rubinstein |year=2000 |title=The Secret of Leopold Amery |journal=Historical Research |volume=73 |issue=181, June 2000 |pages=175–196 |publisher=[[Institute of Historical Research]] |doi=10.1111/1468-2281.00102 |url=https://archive.org/details/sim_historical-research_2000-06_73_181/page/175}} * {{cite book|last=Said|first=Edward W.|title=The Question of Palestine|url=http://www.academia.edu/17604493/Edward_W._Said-The_Question_of_Palestine-Vintage_1980_|year=1979|publisher=Vintage Books|isbn=978-0-679-73988-3}} * {{cite book|last=Sanders|first=Ronald|title=The High Walls of Jerusalem: A History of the Balfour Declaration and the Birth of the British Mandate for Palestine|url=https://books.google.com/books?id=4LBtAAAAMAAJ|date=January 1984|publisher=Holt, Rinehart and Winston|isbn=978-0-03-053971-8|authorlink= Ronald Sanders (writer)}} * {{cite book|last=Schneer|first=Jonathan|title=The Balfour Declaration: The Origins of the Arab-Israeli Conflict|url=https://archive.org/details/balfourdeclarati00schn_0|publisher=Random House|date=2010|isbn=978-1-4000-6532-5}} * {{cite journal|last=Schölch|first=Alexander|title=Britain in Palestine, 1838-1882: The Roots of the Balfour Policy|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-palestine-studies_autumn-1992_22_1/page/39|journal=Journal of Palestine Studies|volume=22|issue=1|date=1992|pp=39–56|jstor=2537686|doi=10.2307/2537686}} * {{cite book|last=Shlaim|first=Avi|authorlink=Avi Shlaim|title=Israel and Palestine: Reappraisals, Revisions, Refutations|url=https://books.google.com/books?id=wUkwAQAAIAAJ|year=2009|publisher=Verso|isbn=978-1-84467-366-7}} * {{cite book|last=Shlaim|first=Avi|authorlink=Avi Shlaim|editor-last = Louis|editor-first =Wm. Roger|title= Yet More Adventures with Brittania: Personalities, Politics and Culture in Britain|url=http://users.ox.ac.uk/~ssfc0005/The%20Balfour%20Declaration%20and%20its%20consequences.html|year=2005|publisher=I.B.Tauris|isbn= 978-1-84511-082-6|pages=251–270|chapter=The Balfour Declaration and its Consequences}} * {{cite book|last=Sorek|first=Tamir|title=Palestinian Commemoration in Israel: Calendars, Monuments, and Martyrs|url=https://books.google.com/books?id=xgRfBwAAQBAJ&pg=PA25|date=2015|publisher=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-9520-3}} * {{cite book|editor1=Israel Gershoni|editor2=Amy Singer|editor3=Y. Hakan Erdem|title=Middle East Historiographies: Narrating the Twentieth Century|url=https://books.google.com/books?id=D7nIyTBQrbYC&pg=PA39|date=1 Juni 2011|publisher=University of Washington Press|isbn=978-0-295-80089-9|last=Smith|first=Charles D.|chapter=The Historiography of World War I and the Emergence of the Contemporary Middle East}} * {{cite book|last=Strawson|first=John|title=Partitioning Palestine: Legal Fundamentalism in the Palestinian-Israeli Conflict|url=https://books.google.com/books?id=ZQJEAQAAIAAJ|date=2009|publisher=Pluto|isbn=978-0-7453-2324-4}} * {{Cite book|last=Stein|first=Leonard|authorlink=Leonard Jacques Stein|title=The Balfour Declaration|url=https://archive.org/details/balfourdeclarati0000stei|year=1961|publisher=[[Simon & Schuster]]|isbn=978-965-223-448-3}} * {{cite book|last=Tamari|first=Salim|authorlink=Salim Tamari|title=The Great War and the Remaking of Palestine|url=https://books.google.com/books?id=jEwsDwAAQBAJ&pg=PA29|year=2017|publisher=Univ of California Press|isbn=978-0-520-29125-6}} * {{cite book|last=Tessler|first=Mark|title=A History of the Israeli-Palestinian Conflict Second Edition|url=https://archive.org/details/historyofisraeli0000tess_s0s0|year=2009|publisher=Indiana University Press|pages =1018|isbn=978-0-253-22070-7}} * {{cite book|last=Tomes|first=Jason|title=Balfour and Foreign Policy: The International Thought of a Conservative Statesman|url=https://books.google.com/books?id=6Nx-dWExBHIC&pg=PA198|date=9 Mèi 2002|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-89370-1}} * {{cite journal|title=Organizational Problems of German Jewry: Steps towards the Establishment of a Central Organization (1893–1920)|first=Jacob|last=Toury|journal=Yearbook of the Leo Baeck Institute|date=1968|volume=13|issue=1|pages=57–90|doi=10.1093/leobaeck/13.1.57}} * {{cite book|pp=469–482|last=Tucker|first=Spencer C.|authorlink=Spencer C. Tucker|title=Enduring Controversies in Military History: Critical Analyses and Context|url=https://books.google.com/books?id=uYI2DwAAQBAJ|year=2017|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-4408-4120-0|chapter=35. Is the Balfour Declaration of 1917 to Blame for the Long-Running Arab-Israeli Conflict?}} * {{cite book|last1=Ulrichsen|first1=Kristian|last2=Ulrichsen|first2=Kristian Coates|title=The First World War in the Middle East|url=https://books.google.com/books?id=cf-KBAAAQBAJ&pg=PA156|year=2014|publisher=Hurst|isbn=978-1-84904-274-1}} * {{cite journal|title=The Balfour Declaration and Its Makers|first=Mayir |last=Vereté|authorlink=:he:מאיר ורטה|journal=Middle Eastern Studies|volume=6|issue=1|date=1970|pages=48–76|publisher=Taylor & Francis, Ltd.|jstor=4282307|doi=10.1080/00263207008700138}} * {{cite book|first=Bernard|last=Wasserstein|authorlink= Bernard Wasserstein|title=The British in Palestine: The Mandatory Government and Arab-Jewish Conflict, 1917–1929|url=https://books.google.com/books?id=AAprQgAACAAJ|year=1991|publisher=B. Blackwell|isbn=978-0-631-17574-2}} * {{cite book |chapter=The Palestine Campaigns |last=Wavell |first=Field Marshal Earl |editor-last=Sheppard|editor-first=Eric William |edition=4th |title=A Short History of the British Army |year=1968|origyear=1933|publisher=Constable & Co. |oclc=35621223|authorlink=Archibald Wavell, 1st Earl Wavell}} * {{cite book |last1= Wilson|first1= Mary Christina|title=King Abdullah, Britain and the Making of Jordan|url=https://books.google.com/books?id=yUGYsBRpqPkC|date=1990| publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-39987-6}} * {{cite book| last=Woodfin | first=E. | title=Camp and Combat on the Sinai and Palestine Front: The Experience of the British Empire Soldier, 1916–18 | publisher=Springer | year=2012 | isbn= 978-1-137-26480-0}} * {{cite book | last=Woodward | first=David R. | title=Field Marshal Sir William Robertson: Chief of the Imperial General Staff in the Great War | url=https://archive.org/details/fieldmarshalsirw0000wood | publisher=Praeger | year=1998 | isbn=0-275-95422-6}} * {{cite book|last=Zieger|first=Robert H.|title=America's Great War: World War I and the American Experience|url=https://books.google.com/books?id=dwcuHMZ1iyMC|year=2001|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8476-9645-1}} * {{citation|author=Division for Palestinian Rights of the United Nations Secretariat |title=The Origins and Evolution of the Palestine Problem 1917–1988, Part I |date=1978| publisher=United Nations|url=https://unispal.un.org/DPA/DPR/unispal.nsf/0/AEAC80E740C782E4852561150071FDB0}} {{refend}} === Sejarah umum === {{refbegin |colwidth = 30em}} * {{cite book|last1=Bickerton|first1=Ian J.|last2=Klausner|first2=Carla L.|title=A History of the Arab-Israeli Conflict|url=https://books.google.com/books?id=zdAYDQAAQBAJ&pg=PT109|date=16 Sèptèmber 2016|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-315-50939-6}} * {{cite book|last=Caplan|first=Neil|title=The Israel-Palestine Conflict: Contested Histories|url=https://books.google.com/books?id=JyAgn_dD43cC&pg=PT74|year=2011|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-5786-8}} * {{cite book|last1=Cleveland|first1=William L.|last2=Bunton|first2=Martin |title=A History of the Modern Middle East|url=https://books.google.com/books?id=2_JMDAAAQBAJ&pg=PA244|year=2016|publisher=Avalon Publishing|isbn=978-0-8133-4980-0}} * {{cite book|first=Michael J.|last=Cohen|title=The Origins and Evolution of the Arab-Zionist Conflict|url=https://books.google.com/books?id=Vm5bGBka_4gC&pg=PA29|date=14 April 1989|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-90914-4}} * {{cite book|last1=Dockrill|first1=Michael L.|last2=Lowe|first2=Cedric James|title=Mirage Of Power, Part II|url=https://books.google.com/books?id=XRJFAQAAQBAJ|date=2001|orig-year=1972|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-46774-5}} * {{cite book|last1=Dockrill|first1=Michael L.|last2=Lowe|first2=Cedric James|title=Mirage Of Power, Part III|url=https://books.google.com/books?id=iRNFAQAAQBAJ&pg=PA542|date=2002|orig-year=1972|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-46802-5}} * {{cite book|last=Geddes|first=Charles L.|title=A Documentary History of the Arab-Israeli Conflict|url=https://books.google.com/books?id=YKBtAAAAMAAJ|year=1991|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-93858-1}} * {{Cite book |first=James |last=Gelvin |authorlink=James L. Gelvin |url= https://books.google.com/books?id=wfIFVze1MqQC&pg=PA83 |title=The Israel-Palestine Conflict: One Hundred Years of War |publisher=[[Cambridge University Press]] |origyear=2002 |edition=3 |year=2014|isbn= 978-0-521-85289-0}} * {{cite book|last=Hurewitz|first=J. C.|title=The Middle East and North Africa in World Politics: A Documentary Record – British-French Supremacy, 1914–1945|url=https://books.google.com/books?id=w9TsVxeUkQMC&pg=PA103|date=1 Juni 1979|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-02203-2}} * {{cite book|authorlink=Elie Kedourie|first=Elie|last=Kedourie|title=Palestine and Israel in the 19th and 20th Centuries|url=https://books.google.com/books?id=nKRlAgAAQBAJ&pg=PA87|date=19 Dhésèmber 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-16814-8|origyear=1982}} * {{cite book|last=Khouri|first=Fred John|title=The Arab-Israeli Dilemma|url=https://books.google.com/books?id=_kArEWMDT18C|date=January 1985|publisher=Syracuse University Press|isbn=978-0-8156-2340-3}} * {{cite book|last1=Laqueur|first1=Walter|authorlink1=Walter Laqueur|last2=Schueftan|first2=Dan|authorlink2=Daniel Schueftan|title=The Israel-Arab Reader: A Documentary History of the Middle East Conflict: Eighth Revised and Updated Edition|url=https://books.google.com/books?id=akGXCgAAQBAJ&pg=PA49|year=2016|publisher=Penguin Publishing Group|isbn=978-1-101-99241-8}} * {{cite book|last=Laurens|first=Henry|authorlink=Henry Laurens (scholar)|title=La Question de Palestine - Tome 1 - L'invention de la Terre sainte (1799-1922) [In French]|url=https://books.google.com/books?id=fhbrDAAAQBAJ&pg=PT305|year=1999|publisher=Fayard|isbn=978-2-213-70357-2}} *{{cite book|last=Lebel|first=G'eni|year=2007|title=Until the Final Solution: The Jews in Belgrade 1521–1942|publisher=Avotaynu|isbn=978-1-88622-333-2}} * {{cite book|last1=LeVine|first1=Mark|last2=Mossberg|first2=Mathias|title=One Land, Two States: Israel and Palestine as Parallel States|url=https://books.google.com/books?id=vnVAAwAAQBAJ&pg=PA211|year=2014|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-95840-1|authorlink1=Mark LeVine}} * {{cite book|last=Makdisi|first=Saree|authorlink=Saree Makdisi|title=Palestine Inside Out: An Everyday Occupation|url=https://books.google.com/books?id=2dBM3Ago2BAC&pg=PA239|date=12 April 2010|publisher=W. W. Norton|isbn=978-0-393-33844-7}} * {{cite book|last=Mansfield|first=Peter|title=The Arabs|url=https://books.google.com/books?id=Evq8QgAACAAJ|year=1992|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-014768-1}} * {{cite book|last=Monroe|first=Elizabeth|title=Britain's Moment in the Middle East, 1914–1971|url=https://books.google.com/books?id=rG2EcgAACAAJ|year=1981|publisher=Johns Hopkins University Press|isbn=978-0-8018-2616-0}} * {{cite book|last=Penslar|first=Derek|title=Israel in History: The Jewish State in Comparative Perspective|url=https://books.google.com/books?id=h5t9AgAAQBAJ|date=2007|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-14669-7}} * {{cite book| last = Quigley| first = Carroll| authorlink = Carroll Quigley| title = The Anglo-American Establishment| url = https://books.google.com/books?id=V19nAAAAMAAJ| date = 1981| publisher = Books in Focus| isbn = 978-0-945001-01-0}} *{{cite book|last=Ristović|first=Milan|authorlink=Milan Ristović|editor1-last=Catalan|editor1-first=Tullia |editor2-last=Dogo|editor2-first=Marco|year=2016|title=The Jews and the Nation-States of Southeastern Europe from the 19th Century to the Great Depression: Combining Viewpoints on a Controversial Story|chapter=The Jews of Serbia (1804–1918): From Princely Protection to Formal Emancipation|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-44389-662-7|url=https://books.google.com/books?id=TN_6DAAAQBAJ|pages=23–50}} * {{cite book|last=Smith|first=Charles D.|title=Palestine and the Arab-Israeli Conflict: A History with Documents|url=https://books.google.com/books?id=AzlgvgAACAAJ|date=2016|publisher=Bedford/St. Martin's|isbn=978-1-319-02805-3}} * {{cite book|last=Stein|first=Leslie|title=The Hope Fulfilled: The Rise of Modern Israel|url=https://books.google.com/books?id=OUPSrjZfcm8C&pg=PA129|year=2003|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-97141-0}} * {{cite book|first=Bernard|last=Wasserstein|title=Israel and Palestine: Why They Fight and Can They Stop?|url=https://books.google.com/books?id=J-YvAQAAIAAJ|date=2008|publisher=Profile Books|isbn=978-1-84668-092-2}} * {{cite book|last=Watts|first=Tim|editor1=Spencer C. Tucker|editor2=Priscilla Roberts|chapter= The Balfour Declaration|title=The Encyclopedia of the Arab-Israeli Conflict: A Political, Social, and Military History &#91;4 volumes&#93;: A Political, Social, and Military History|url=https://books.google.com/books?id=YAd8efHdVzIC&pg=PA190|date=2008|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-85109-842-2}} {{refend}} === Karya buatan pihak-pihak yang terlibat === {{refbegin |colwidth = 30em}} * {{cite book|last=Amery|first=Leopold|authorlink=Leo Amery|title=My Political Life: War and peace, 1914–1929|url=https://books.google.com/books?id=1WwOAQAAIAAJ|year=1953|publisher=Hutchinson|oclc=458439494}} * {{cite book|title=Speeches on Zionism; with a foreword by Sir Herbert Samuel|first=Arthur|last=Balfour|authorlink=Arthur James Balfour|editor=Israel Cohen|publisher=Arrowsmith|year=1928|oclc= 170849|url=http://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/freimann/content/titleinfo/955354}} * {{cite book|authorlink=Israel Cohen (Zionist)|first=Israel|last=Cohen|title=The Zionist Movement. Edited and Revised with Supplementary Chapter on Zionism in the United States|url=http://catalog.hathitrust.org/Record/001865349|publisher=[[Zionist Organization of America]]|year=1946|oclc= 906137115}} * {{cite web|authorlink=George Curzon, 1st Marquess Curzon of Kedleston|first=George|last=Curzon|title=The Future of Palestine, GT 2406, CAB 24/30/6 | publisher=UK National Archives|url=http://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/D7640914|date=1917}} * {{cite book|last=de Haas|first=Jacob|authorlink=Jacob de Haas|oclc=1550172|title=Louis D(embitz) Brandeis|url=https://books.google.com/books?id=TiLPMAAACAAJ|year=1929|publisher=Bloch}} * {{cite book|last=Leslie|first=Shane|authorlink=Shane Leslie|title=Mark Sykes: His Life and Letters|url=https://books.google.com/books?id=0HPSAAAAMAAJ|year=1923|publisher=Charles Scribner's Sons|quote=Also online at [https://archive.org/details/marksykeshislife00lesluoft Internet Archive]|oclc=656769736}} * {{cite book|last=Lloyd George|first=David|authorlink=David Lloyd George|title=War Memoirs of David Lloyd George: 1915–1916|url=https://books.google.com/books?id=8j8pAQAAMAAJ|publisher=AMS Press|isbn=0-404-15042-X|page=50|year=1933|volume=II}} Also at [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.208424 Internet Archive]. * {{cite book|last=Lloyd George|first=David|authorlink=David Lloyd George|title=Memoirs of the Peace Conference|url=https://books.google.com/books?id=FeRmAAAAMAAJ|year=1939|volume=II|publisher=Yale University Press|oclc= 654953981}} * {{cite book|last=Meinertzhagen|first=Richard|authorlink=Richard Meinertzhagen|title=Middle East Diary, 1917–1956|url=https://books.google.com/books?id=daBtAAAAMAAJ|year=1959|publisher=Cresset Press|oclc= 397539}} * {{citation|author=Palin Commission|title= Report of the Court of Inquiry Convened by Order of His Excellency the High Commissioner and Commander-in Chief, also known as the "Palin Report", PRO, FO 371/5121, file E9379/85/44|publisher=UK National Archives|date=1920|url=http://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/C2762786|quote={{wikisource-inline|Palin Report|single=true}}. For further information see the Commission's Wikipedia article at [[Palin Commission]]}} * {{citation|author=Palestine Royal Commission|title=Cmd. 5479, Palestine Royal Commission Report, also known as the "Peel Report"|publisher=HMSO|date=1937|url=https://unispal.un.org/pdfs/Cmd5479.pdf|quote=For further information see the Commission's Wikipedia article at [[Peel Commission]]}} * {{cite book|last=Samuel|first=Herbert|authorlink=Herbert Samuel, 1st Viscount Samuel|title=Memoirs|url=https://books.google.com/books?id=lFvSAAAAMAAJ|year=1945|publisher=Cresset Press|oclc= 575921}} * {{cite book|last=Sokolow|first=Nahum|authorlink=Nahum Sokolow|title=History of Zionism 1600–1918: Volume II|url=https://archive.org/details/historyofzionism02sokouoft|year=1919|publisher=Longmans Green & Co|isbn=978-1-4212-2861-7}} * {{cite book|last=Storrs|first=Ronald|authorlink=Ronald Storrs|title=Lawrence of Arabia: Zionism and Palestine|url=https://books.google.com/books?id=CxbTAAAAMAAJ|year=1943|publisher=Penguin Books|oclc= 977422365}} * {{citation|author=UNSCOP|authorlink=United Nations Special Committee on Palestine|work=Official Records of the Second Session of the General Assembly|title=United Nations Special Committee on Palestine, Report to the General Assembly, Volume 1; A/364|date=1947| publisher=United Nations|url=https://unispal.un.org/DPA/DPR/unispal.nsf/0/07175DE9FA2DE563852568D3006E10F3}} * {{cite book|last=Weizmann|first=Chaim|authorlink=Chaim Weizmann|title=Trial and Error, The Autobiography of Chaim Weizmann|url=https://books.google.com/books?id=jEHOynmjaeEC|year=1949|publisher=Jewish Publication Society of America|oclc= 830295337}} * {{cite book|authorlink=Chaim Weizmann|first=Chaim|last=Weizmann|title=The Letters and Papers of Chaim Weizmann: August 1898 – July 1931|url=https://books.google.com/books?id=Pg3laOc4okEC&pg=PA122|date=1983|publisher=Transaction Publishers|isbn=978-0-87855-279-5}} {{refend}} [[Kategori:Konflik Arab-Israel]] 75ojlcxunspgmjp1777esujygiua78z Hall Pass 0 161348 1761569 1489226 2026-11-14T18:52:34Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761569 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Hall Pass|image=Hall Pass Poster.jpg|image size=|alt=Man holding up a card labelled hall pass, his friends standing behind him|caption=International poster|director=[[Farrelly brothers|Peter Farrelly<br>Robert Farrelly]]|producer=[[Charles B. Wessler]] <br />Bradley Thomas <br />[[Benjamin Waisbren]]<br />Peter Farrelly<br>Robert Farrelly<br />J.B. Rogers<br />Mark Charpentier|screenplay=Peter Farrelly<br>Robert Farrelly<br />[[Pete Jones]] <br />Kevin Barnett|story=Pete Jones|based on=<!-- {{based on|title of the original work|writer of the original work}} -->|narrator=|starring=[[Owen Wilson]] <br />[[Jason Sudeikis]] <br />[[Jenna Fischer]] <br />[[Christina Applegate]] <br />[[Stephen Merchant]] <br />[[Joy Behar]]<br />[[Alexandra Daddario]]<br />[[Nicky Whelan]]|music=[[Jeff Toyne]]|cinematography=[[Matthew F. Leonetti]]|editing=Sam Seig|studio=[[New Line Cinema]]<br />Conundrum Entertainment|distributor=New Line Cinema <small>(USA)</small><br />[[Warner Bros.]] <small>(non-USA & DVD)</small>|released={{Film date|2011|02|25}}|runtime=109 Menit|country=Amerika Serikat|language=Inggris|budget=$36 million<ref name="LABox">{{cite news|url=http://latimesblogs.latimes.com/entertainmentnewsbuzz/2011/02/movie-projector-hall-pass-farrelly-brothers-drive-angry-nicolas-cage.html|title=Movie Projector: Farrelly brothers' 'Hall Pass' to top Nicolas Cage's 'Drive Angry'|last=Kaufman|first=Amy|work=[[Los Angeles Times]]|publisher=[[Tribune Company]]|date=February 24, 2011|accessdate=2011-02-24}}</ref>|gross=$83,160,734}} '''''Hall Pass''''' nggih punika [[Film|filem]] [[Amerika Serikat|Amérikah Sarékat]] taun [[2011]]. Filem punika kaarahaken déning Peter Farrelly lan Robert Farrelly. Juru damel ingkang ngayahi jejibahan kagem filem punika antawisipun Charles B. Wessler sesarengan Bradley THomas, Benjamin Waisbren, Peter Farrelly, Robert Farrely, J.B. Roger, lan Mark Charpentier. Skénariyo kaanggit déning Peter Farrelly, Robert Farrelly, Peter Jones, lan Kevin Bernett. Tanggel jawab musik kapasrahaken dhumateng Jeff Toyne, lan sinematografi dipuncakaken déning Matthew F. Leonetti. Wondéné juru besut kalampahaken déning Sam Seig. Para juru paraga ingkang kadhapuk maragani antawisipun [[Owen Wilson]], [[Jason Sudeikis]], Jenna, Sudeikis, Christina Applegate, Joy Behar, Alexandra Daddario, lan sanèsipun. ''Hall Pass'' kababar ing surya [[25 Februari]] [[2011]].<ref>{{cite news|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/applegate-milano-getting-hall-pass-21114|title=Applegate, Milano getting ''Hall Pass''|author=Jay A. Fernandez|date=February 25, 2010|work=[[The Hollywood Reporter]]|accessdate=February 6, 2011|agency=Associated Press}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.slashfilm.com/amanda-bynes-leaves-the-farrellys-hall-pass/|title=Amanda Bynes Leaves The Farrellys' Hall Pass - /Film|work=Slashfilm}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.papermag.com/amanda-bynes-break-the-internet-2621549455.html?rebelltitem=15#rebelltitem15|title=Break the Internet: Amanda, Please|last1=Schreiber|first1=Abby|website=Paper|accessdate=26 February 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/hall_pass/|title=Hall Pass (2011)|work=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=[[Flixster]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/movie/hall-pass|title=Hall Pass|work=[[Metacritic]]|publisher=[[CBS]]}}</ref> Para pamirsa maringi suwanten lumantar [[CinemaScore]] kanthi biji "B-" saking A+ dumugi F.<ref name="CinemaScore">{{cite web|url=https://m.cinemascore.com|title=CinemaScore|work=cinemascore.com|access-date=2020-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20150217211441/https://m.cinemascore.com/|archive-date=2015-02-17|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/culture-review-of-the-year/8954287/Ten-worst-films-of-2011.html?image=2|title=Ten worst films of 2011|date=December 15, 2011|work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|accessdate=December 17, 2011|location=London}}</ref> == Juru paraga == * [[Owen Wilson]] minangka Rick Mills * [[Jason Sudeikis]] minangka Fred Searing * [[Jenna Fischer]] minangka Maggie Mills * [[Christina Applegate]] minangka Grace Searing * [[Joy Behar]] minangka Dr. Lucy * [[Alexandra Daddario]] minangka Paige * [[Nicky Whelan]] minangka Leigh * [[Stephen Merchant]] minangka Gary Putney * [[J.B. Smoove]] minangka Flats * [[Larry Joe Campbell]] minangka Hog Head McCormick * [[Richard Jenkins]] minangka Coakley * [[Vanessa Angel]] minangka Missy * [[Alyssa Milano]] minangka Mandy * [[Megan Joy]] minangka Gadis Burger * [[Bo Burnham]] minangka bartender * [[Dwight Evans]] minangka Ayah Maggie * [[Kathy Griffin]] minangka Dirinya Sendiri == Rujukan == {{Reflist}} == Pranala Njawi == * {{Official website|http://www.hall-pass-movie.com/}} * {{Allmovie title|508190|Hall Pass}} * {{mojo title|hallpass|Hall Pass}} * {{IMDb title|0480687|Hall Pass}} * {{rotten-tomatoes|hall_pass|Hall Pass}} [[Kategori:Film Amerika Serikat]] [[Kategori:Film Amerika Serikat tahun 2011]] 0je8vvomiyyaldht8ycfi0o0kgaoka7 Daisy mata sapi 0 161927 1761556 1758759 2026-11-14T17:15:42Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761556 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Leucanthemum vulgare 'Filigran' Flower 2200px.jpg |genus = Leucanthemum |species = vulgare |authority = [[Jean-Baptiste Lamarck|Lam.]]<ref name="TPL" /> |synonyms_ref = <ref name=TPL>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Leucanthemum+vulgare |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |access-date=22 Januari 2019 |archive-date=2019-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103154511/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Leucanthemum+vulgare |url-status=dead }}</ref> |synonyms = {{collapsible list|bullets = true |title=<small>List of synonyms</small> | ''Bellis major'' <small>Garsault</small> nom. inval. | ''Chamaemelum leucanthemum'' <small>(L.) E.H.L.Krause</small> | ''Chrysanthemum dentatum'' <small>Gilib.</small> nom. inval. | ''Chrysanthemum ircutianum'' <small>Turcz.</small> | ''Chrysanthemum lanceolatum'' <small>Pers.</small> | ''Chrysanthemum lanceolatum'' <small>Vest</small> | ''Chrysanthemum leucanthemum'' <small>L.</small> | ''Chrysanthemum montanum'' <small>Willd.</small> nom. illeg. | ''Chrysanthemum praecox'' <small>(M.Bieb.) DC.</small> | ''Chrysanthemum pratense'' <small>Salisb.</small> | ''Chrysanthemum sylvestre'' <small>Willd.</small> | ''Chrysanthemum vulgare'' <small>(Lam.) Gaterau</small> | ''Leucanthemum ageratifolium'' <small>Pau</small> | ''Leucanthemum eliasii'' <small>(Sennen & Pau) Sennen & Pau</small> | ''Leucanthemum lanceolatum'' <small>DC.</small> | ''Leucanthemum leucanthemum'' <small>(L.) Rydb.</small> nom. illeg. | ''Leucanthemum praecox'' <small>(Horvatić) Villard</small> | ''Matricaria leucanthemum'' <small>(L.) Desr.</small> | ''Matricaria leucanthemum'' <small>(L.) Scop.</small> | ''Pontia heterophylla'' <small>(Willd.) Bubani</small> | ''Pontia vulgaris'' <small>Bubani</small> | ''Pyrethrum leucanthemum'' <small>(L.) Franch.</small> | ''Tanacetum leucanthemum'' <small>(L.) Sch.Bip.</small> }} }} [[Gambar:Leucanthemum vulgare hp01.jpg|jmpl|Daisy]] '''Daisy mata sapi''' , kang asring diarani kanthi jeneng '''oxeye daisy''' <ref name="RBGS"/> yaiku [[Tetanduran ngembang|tetanduran ngembang sing]] nyebar ing [[Éropa|dataran Eropah]] lan [[Asia]], lan tetuwuhan sing ditepangi ing [[Amérikah Lor|Amérika Lor]], [[Ostrali|Australia]] lan [[Niu Sélan|Selandia Anyar]] . == Gambaran == ''Leucanthemum vulgare'' minangka [[Terna|herba]] perennial sing tuwuh nganti dhuwur {{Convert|60|cm|in|abbr=on|sigfig=1}} utawa liyané lan nduweni [[Rhizome|rhizome lemah sing nyebar]] . Bagian ngisor galih iku wulu, kadang rada wulu, nanging luwih utawa kurang [[wiktionary:glabrous|glabrous]] ing bagian ndhuwur. Daun sing paling gedhé ana ing dasar tanduran lan {{Convert|4-15|cm|in|abbr=on|sigfig=2}} suwene, bab {{Convert|5|cm|in|abbr=on|sigfig=1}} sudhut lan duwe [[Petiole (botany)|petiole]] . Iki godhong duwe nganti 15 sikil, utawa lobus utawa loro-lorone ing pinggir. Godhongé amba ing ukuran gagang, godhong paling dhuwur nganti {{Convert|7.5|cm|in|abbr=on|sigfig=1}} suwene, ora nduweni tenggorokan lan akéh banget.<ref name="RBGS"/><ref name="Qld"/><ref name="Muelleria">{{Cite journal|last=Thompson|first=Ian R.|date=2007|title=A taxonomic treatment of tribe Anthemideae (Asteraceae) in Australia|url=https://www.rbg.vic.gov.au/documents/Muelleria_25%2C_p21-58%2C_Thompson%2C_taxonomic_Anthemidaea.pdf|journal=Muelleria|volume=25|pages=39–40|access-date=22 Januari 2019|archive-date=2020-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200406120415/https://www.rbg.vic.gov.au/documents/Muelleria_25%2C_p21-58%2C_Thompson%2C_taxonomic_Anthemidaea.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="OEH"/><ref name="RBGV">{{Cite web|url=https://vicflora.rbg.vic.gov.au/flora/taxon/f53fe9e2-63f8-440d-9e3b-58dd52e3a8f4|title=''Leucanthemum vulgare''|last=Walsh|first=Neville|publisher=Royal Botanic Gardens Victoria|access-date=23 Januari 2019}}</ref> Tanduran iki ngandhut nganti telung "kembang" kaya ta saka [[Asteraceae|daisy]] khas. Saben "endhas" utawa capitulum {{Convert|2-6|cm|in|abbr=on|sigfig=1}} sudhut. Saben sirah ana antarané lima belas lan patang puluh putih "petal" (kembang [[Asteraceae|rempah]] ) {{Convert|10-20|cm|in|abbr=on|sigfig=2}} dawa ngubengi [[Asteraceae|cakram kuning]] . Ing ngisor iki endhas minangka gegandhuhan cawang ijo {{Convert|7-10|mm|in|abbr=on|sigfig=2}} dawa karo pinggir warna coklat. Tumbila biasané dumadi saka almarhum musim semi nganti awal musim panas. Wiji-kaya achenes sing {{Convert|1-3|mm|in|abbr=on|sigfig=2}} dawa lan duwe sepuluh "iga" bebarengan ing pinggiré nanging ora ana pappus .<ref name="RBGS">{{Cite web|url=http://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&lvl=sp&name=Leucanthemum~vulgare|title=''Leucanthemum vulgare''|last=Brown|first=Elizabeth A.|publisher=Royal Botanic Garden Sydney|access-date=23 Januari 2019}}</ref><ref name="Qld"/><ref name="Muelleria"/> Daisy mata sapi kaya déné karo shasta daisy kang luwih gedhe kembang-kepala ( {{Convert|5-12|cm|in|abbr=on|sigfig=1}} sudhut) lan mbingungaké chamomile ( ''Anthemis cotula'' sing duweni sesirah cilik ( {{Convert|1.5-3|cm|in|abbr=on|sigfig=1}} sudhut).<ref name="Qld"/> == Taksonomi lan jeneng == [[Gambar:Several daisies (Asteroideae).jpg|jmpl|Daisy ing kebon]] ''Leucanthemum vulgare'' pisanan ''ditrapaké kanthi'' resmi taun 1778 dening [[Jean-Baptiste de Lamarck|Jean-Baptiste Lamarck sing]] nerbitaké deskripsi ing ''Flore françoise'' .<ref name=TPL>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Leucanthemum+vulgare |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |access-date=22 Januari 2019 |archive-date=2019-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191103154511/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Leucanthemum+vulgare |url-status=dead }}</ref><ref name="APNI">{{Cite web|url=https://id.biodiversity.org.au/instance/apni/507504|title=''Leucanthemum vulgare''|publisher=APNI|access-date=22 Januari 2019}}{{Pranala mati|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Lam.">{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/38207#page/144/mode/1up|title=Flore françoise (Volume 2)|last=Lamarck|first=Jean-Baptiste|date=1778|location=Paris|page=137|access-date=22 Januari 2019}}</ref> Jeneng ''Leucanthemum'' asalé saka tembung Yunani Kuno {{Lang|grc|[[:wikt:λευκός|λευκός]]}} ( ''{{Lang|grc|leukós}}'' ) tegesipun "putih":<ref name="RWB">{{Cite book|title=The Composition of Scientific Words|last=Brown|first=Roland Wilbur|date=1956|publisher=Smithsonian Institution Press|location=Washington, D.C.}}</ref> {{Rp|856}} lan {{Lang|grc|[[:wikt:ἄνθος|ἄνθος]]}} ( ''{{Lang|grc|ánthos}}'' ) sing tegesé "kembang".<ref name="RWB" /> {{Rp|338}} Uga dikenal kanthi jeneng umum daisy sapi mata, daisy kirik, daisy lapangan, Marguerite, bulan daisy, bulan-bulan, penny mlarat, dais mlarat lan daisy putih.<ref name="RBGS"/> == Distribusi lan habitat == Daisy mata sapi asli saka [[Éropa|Eropah]], lan [[Turki]] lan [[Géorgia|Georgia]] ing [[Asia Kidul-kulon|Asia Kulon]] . Iku khas suket ''perennial wildflowe''r, akéh ing maneka werna komunitas tanduran kalebu [[Ara-ara|Meadows]] lan kothak, ing kobongan alas lan mbukak-canopy, lan ing wilayah Kagodha. Spesies iki diturunaké ing pirang-pirang negara lan dianggep minangka spesies invasif ing luwih saka patang puluh negara. Iku tuwuh ing wilayah temperate ngendi banyu udan tahunan rata-rata exceeds {{Convert|750|mm|in|abbr=on|sigfig=1}} , lan asring nalika lemahé abot lan lembab. Kerep dadi reregetan padang rumput lan pinggir dalan.<ref name="Qld"/><ref name="OEH"/><ref name="cirrusweed">{{Cite web|url=http://www.cirrusimage.com/flower_ox-eye_daisy.htm|title=Ox-Eye Daisy – ''Chrysanthemum leucanthemum''|website=cirrusimage.com}}</ref><ref name="Vic">{{Cite web|url=http://vro.agriculture.vic.gov.au/dpi/vro/vrosite.nsf/pages/weeds_herbs_perennial_ox_eye_daisy|title=Ox-eye daisy (''Leucanthemum vulgare'')|publisher=State of Victoria (Agriculture Victoria)|access-date=22 Januari 2019|archive-date=2019-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190419124116/http://vro.agriculture.vic.gov.au/dpi/vro/vrosite.nsf/pages/weeds_herbs_perennial_ox_eye_daisy|url-status=dead}}</ref><ref name="NWCB">{{Cite web|url=https://www.nwcb.wa.gov/weeds/oxeye-daisy|title=Oxeye daisy ''Leucanthemum vulgare''|publisher=Washington State Weed Contol Board|access-date=22 Januari 2019}}</ref> == Ékologi == Daisy mripat lembu nyebar kanthi wiji lan kanthi cethek, tanduran diwasa bisa ngasilaké nganti 26.000 wiji sing disebaraké dening kéwan, kendaraan, banyu lan pametu tetanèn sing kena kontaminasi, lan sawatara wiji tetep bisa urip nganti nganti patang puluh taun. Ora apik kanggo sapi lan ngurangi jumlah padang sing apik kanggo lelara. Ing lanskap pribumi kaya ta Taman Nasional Kosciuszko ing Australia, infestasi kandhel bisa ngilangi tanduran asli, nyebabaké erosi tanah lan mundhut bahan [[Organisasi|organik]] lemah.<ref name="Qld"/><ref name="OEH">{{Cite web|url=https://www.environment.nsw.gov.au/topics/animals-and-plants/pest-animals-and-weeds/weeds/widespread-weeds/ox-eye-daisy|title=Ox-eye daisy|publisher=New South Wales Government Office of Environment and Heritage|access-date=22 Januari 2019}}</ref><ref name="Vic"/><ref name="NWCB"/> Tanduran iki minangka peringkat paling dhuwur kanggo produksi serbuk sari saben unit kembang sing dicithak ing tingkat kabèh capitulum, kanthi nilai 15.9 ± 2μl, ing [[Karajan Manunggal|UK]] studi kembang meadow.<ref>{{Cite journal|last=Hicks|first=DM|last2=Ouvrard|first2=P|last3=Baldock|first3=KCR|date=2016|title=Food for Pollinators: Quantifying the Nectar and Pollen Resources of Urban Flower Meadows|journal=PLoS ONE|volume=11|issue=6|doi=10.1371/journal.pone.0158117|pmc=4920406}}</ref> === Status minangka spesies invasif === ''Leucanthemum vulgare'' minangka salah sawijining gulma sing paling nyebar ing Anthemideae . Iku dadi spesies sing dienal liwat kebon menyang [[Lingkungan alam|area alam]] ing bagean [[Kanadhah|Kanada]],<ref name="ROM">{{Cite book|title=ROM Field Guide to Wildflowers of Ontario|last=T. Dickinson|last2=D. Metsger|last3=J. Bull|last4=R. Dickinson|publisher=Royal Ontario Museum|year=2004|location=Toronto|page=175}}</ref> [[Amérikah Sarékat|Amerika Serikat]],<ref name="invasive">[http://www.invasive.org/browse/subinfo.cfm?sub=5937 oxeye daisy, ''Leucanthemum vulgare'' (Asterales: Asteraceae)]. Invasive.org (2010-05-04). Retrieved on 2015-07-08.</ref> [[Ostrali|Australia]],<ref name="Qld"/> lan [[Niu Sélan|Selandia Baru]] <ref name="NZ">{{Cite web|url=http://www.massey.ac.nz/massey/learning/colleges/college-of-sciences/clinics-and-services/weeds-database/oxeye-daisy.cfm|title=Oxeye daisy|publisher=Massey University; University of New Zealand|access-date=23 Januari 2019}}</ref> . Ing sawatara [[habitat]] kasebut ana koloni padhet sing nyuda tanduran asli lan ngowahi komunitas sing ana.<ref name="cirrusweed"/><ref>{{Cite web|url=http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=LEVU|title=Plants Profile for ''Leucanthemum vulgare'' (oxeye daisy)|website=usda.gov}}{{Pranala mati|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?609,1555,1557|title=UC/JEPS: Jepson Manual treatment for LEUCANTHEMUM vulgare|website=berkeley.edu}} {{Pranala mati|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Gambar:Leucanthemum vulgare - Stadtgarten Karlsruhe 01.jpg|jmpl|Daisy kang akèh]] Spesies iki wis diumumaké minangka rawa lingkungan ing [[New South Wales]] lan [[Victoria, Australia|Victoria]] . Ing New South Wales, iku tuwuh saka Glen Innes ing Tablelands Lor menyang Bombala ing sisih kidul-wétan negara, lan ana populasi sing signifikan ing Taman Nasional Kosciuszko, sing wis nyerang padang rumput subalpine, snowgum ( ''Eucalyptus pauciflora'' ) alas lan alas rawa. Ing Victoria iku spesies sing dilarang lan kudu dibusak utawa dikontrol.<ref name="Qld">{{Cite web|url=https://keyserver.lucidcentral.org/weeds/data/media/Html/leucanthemum_vulgare.htm|title=''Leucanthemum vulgare''|publisher=Queensland Government ''Weeds of Australia''|access-date=22 Januari 2019}}</ref><ref name="DPI">{{Cite web|url=https://weeds.dpi.nsw.gov.au/Weeds/Details/356|title=Ox-eye daisy (''Leucanthemum vulgare'')|publisher=New South Wales Government Department of Primary Indstries|access-date=23 Januari 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190720093328/https://weeds.dpi.nsw.gov.au/Weeds/Details/356|archive-date=2019-07-20|url-status=dead}}</ref> == Migunakaké == Kuncup kembang sing ora dibukak bisa diasinaké lan digunakaké kanthi cara sing padha kanggo capers .<ref>{{Cite web|url=http://www.wildfoods.ca/products-vegetables-ox-eyedaisycapers.html|title=Forbes Wild Food|website=wildfoods.ca|archive-url=https://web.archive.org/web/20070313114129/http://www.wildfoods.ca/products-vegetables-ox-eyedaisycapers.html|archive-date=2007-03-13|url-status=dead}}</ref> Grieve 's ''Modern [[Hèrbalisme|Herbal]]'' (1931) nyariosakén bilih "Rasa cemeng pepe punika pait lan ambune amargi kadamel saking valerian ." <ref name="Grieve">{{Cite book|url=https://books.google.co.uk/books?id=FgW4KJUSXkIC&pg=PA248|title=A Modern Herbal: The Medicinal, Culinary, Cosmetic and Economic Properties, Cultivation and Folk-lore of Herbs, Grasses, Fungi, Shrubs, & Trees with All Their Modern Scientific Uses, Volume 1|last=[[Maud Grieve|Grieve, Maud]]|year=1971|page=248}}</ref> ''Leucanthemum vulgare dipanén lan ditemokaké'' minangka [[Tetanduran hias|tanduran hias]] perennial kanggo kebon lan dirancang kanggo mujur nengen meadow. Iku thrives ing maneka werna kahanan lan bisa tuwuh ing srengenge kanggo iyub-iyub sebagean, lan milih [[lemah]] lembab. Ana kultivar, kaya ta 'May Queen' kang wiwit ngembang ing awal musim semi. == Alérgi == Alérgi kanggo daisies bisa kedadeyan, padatané nyebabaké kontak dermatitis .<ref>{{Cite journal|last=Lynette A. Gordon|year=1999|title=''Compositae dermatitis''|journal=Australasian Journal of Dermatology|volume=40|issue=3|pages=123–130|doi=10.1046/j.1440-0960.1999.00341.x|pmid=10439521}}</ref> <gallery> Gambar:Leucanthemum vulgare infestation.jpg| Infestasi ing pastur [[Guyra, New South Wales|pribadhi]] cedhak [[Guyra, New South Wales|Guyra]] ing Australia Gambar:Leucanthemum vulgare 08.jpg| ''L. vulgare'' tanduran sawise ngembang, nuduhaké godhong-godhongan enom. Gambar:Leucanthemum vulgare ENBLA03.JPG| Capitulum of ''L. &nbsp; vulgare'' saka ngisor, nuduhaké [[Involucral bract|bracts sing gegandhèngan]] . </gallery> == Deleng uga == * ''Bellis perennis'' - daisy biasa * ''Buphthalmum salicifolium'' - Daisy mata sapi kuning * ''Argyranthemum frutescens'' - marguerite daisy == Referensi == {{Reflist|30em}} == Wacan liyané == * {{Cite book|title=[[Wild Flowers Worth Knowing]]|last=[[Neltje Blanchan]]|publisher=[[Project Gutenberg|Project Gutenberg Literary Archive Foundation]]|year=2005}} == Pranala njaba == * [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=LEVU USDA Tanaman Profil: ''Leucanthemum vulgare'' (oxeye daisy)]{{Pranala mati|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Leucanthemum+vulgare ''Leucanthemum vulgare'' (daisy mata) - UC Cal.] [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Leucanthemum+vulgare Galeri foto] * [http://www.cirrusimage.com/flower_ox-eye_daisy.htm Cirrus: ''Leucanthemum vulgare'' foto lan informasi] [[Kategori:Tetuwuhan ngembang]] [[Kategori:Kembang]] [[Kategori:Tetuwuhan]] [[Kategori:Wit]] [[Kategori:Kaca mawa pertalan kang durung kapriksa]] o8llr1vdbmsqnzraftm1sl1jbdg2eid Bathik Plumpungan 0 162530 1761542 1753930 2026-11-14T16:12:20Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761542 wikitext text/x-wiki [[Barkas:Batik Plumpungan.jpg|jmpl|Bathik Plumpungan.]] {{artikel ing krama}} '''Bathik Plumpungan''' inggih punika salah satunggaling motif [[bathik]] ingkang asalipun saking [[Kutha Salatiga|Kitha Salatiga]].<ref>{{Cite web|url=https://visitjawatengah.jatengprov.go.id/id/belanja/batik-selotigo-dan-batikplumpungan|title=Batik Selotigo dan Batik Plumpungan|date=|website=Disporapar Provinsi Jawa Tengah|language=|access-date=24 Fèbruari 2023|archive-date=2023-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230224072146/https://visitjawatengah.jatengprov.go.id/id/belanja/batik-selotigo-dan-batikplumpungan|url-status=dead}}</ref> Dhasaring motif bathik punika kajiwani saking sungsunan séla ageng kaliyan séla alit ing [[Prasasti Plumpungan]], prasasti ingkang dipun anggep minangka cikal bakal adeging Kitha Salatiga.{{sfnp|Widyatwati|2015|p=28|ps=: "Prasasti Plumpungan merupakan satu-satunya sumber tertulis paling tua dan utama yang dapat memberikan gambaran tentang cikal bakal hari lahirnya kota Salatiga."}}{{sfnp|Widyatwati|2015|p=31|ps=: "Batik Plumpungan pada setiap motifnya mempunyai ciri-ciri bergambar dua bulatan berukuran besar dan kecil sedikit lonjong dalam satu kesatuan....."}} Ingkang ripta motif bathik Plumpungan inggih punika Bambang Pamulardi ingkang nyambut damel minangka salah satunggal PNS (Pegawé Nagari Sipil) Kitha Salatiga.{{sfnp|Widyatwati|2015|p=29|ps=: "Motif Batik Plumpungan pertamakali diciptakan pada tahun 2004 oleh Bambang Pamulardi, Msi., seorang PNS Pemerintah Kota Salatiga warga Dukuh Klasemen, Kelurahan Mangunsari, Salatiga."}} == Sajarah == Bathik Plumpungan minangka salah satunggaling warisan budaya sanès barang Indonésia ingkang saged ingaran karya seni gagrag énggal. Motif bathik punika karipta nalika surya kaping 23 Juli 2004<ref>{{Cite web|url=http://www.salatigacity.com/seragam-batik-pemkot-salatiga-bukti-walikota-pro-ukm/|title=Seragam Batik Pemkot Salatiga Bukti Walikota Pro UKM|last=Harjanti|first=Vita|date=|website=Salatiga City|archive-url=https://web.archive.org/web/20200529104411/http://www.salatigacity.com/seragam-batik-pemkot-salatiga-bukti-walikota-pro-ukm/|archive-date=29 Mèi 2020|url-status=dead|access-date=12 Fèbruari 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200529104411/http://www.salatigacity.com/seragam-batik-pemkot-salatiga-bukti-walikota-pro-ukm/ |date=2020-05-29 }}</ref><ref name=":0" /> déning satunggal PNS aran Bambang Pamulardi{{sfnp|Winata|Prasida|p=44|ps=: "Pengujian pertama dilakukan kepada Bapak Bambang Pamulardi sebagai perintis sekaligus pemilik bathik Plumpungan Salatiga. Materi yang diujikan kepada Bapak Bambang Pamulardi adalah mengenai konten buku Batik Plumpungan Salatiga dan kecocokan motif bathik yang diaplikasikan ke dalam bentuk 3D di Perancangan Buku Batik Plumpungan Salatiga dengan Teknologi ''Augmented Reality'' berbasis Android....."|2018}}{{sfn|Octaviany|2009|p=3}} kaliyan dipun babar nalika warsa 2005 ing ariwarta Jawa Pos.{{sfnp|Supangkat, dkk|1995|p=13|ps=: "Motif dasarnya ditemukan pada tanggal 23 Juli 2004 yang didesain dari bentuk Prasasti Plumpungan. Di setiap motif batik Plumpungan terdapat ciri gambar dua bulatan berukuran besar dan kecil sedikit lonjong dalam satu kesatuan. Bentuk ini apabila dilihat dari sudut pandang atas menyerupai Prasasti Plumpungan yang berangka tahun 750 Masehi....."}}{{sfnp|Octaviany|2009|p=2|ps=: "Motif batik Plumpungan ini pertama kali diciptakan pada tahun 2004 dan dipublikasikan pada tahun 2005 di harian Jawa Pos. Pada awalnya motif batik Plumpungan ini diproduksi di Pekalongan dan baru mulai bulan Juli tahun 2008, proses produksi dilakukan di Salatiga. Dari motif dasar dua batu itu dapat dikembangkan menjadi bermacam-macam motif batik....."}}<ref name=":1" /> Motif punika kajiwani saking sungsunan watu ing Prasasti Plumpungan,<ref name=":3">{{Cite web|url=https://radarsemarang.com/2017/05/11/prasasti-plumpungan-bisa-jadi-motif-batik/|title=Prasasti Plumpungan Bisa Jadi Motif Batik|last=Radar Semarang|first=|date=11 Mèi 2017|website=Radar Semarang|access-date=30 Maret 2019}}</ref> prasasti saking warsa 672 Saka utawi 750 Masèhi ingkang sinerat mawi aksara [[Basa Jawa Kuna|Jawi Kina]] sarta ngginakaken [[basa Sangsekerta]].{{sfnp|Kartoatmadja, dkk|1995|p=48|ps=: "Hasil koreksi tersebut menunjuk hari Jumat (Suk) rawara tanggal 31 Asadha atau tanggal 24 Juli 750 M. Prasasti Plumpungan merupakan peresmian Desa Hampra menjadi daerah perdikan....."}}{{sfnp|Widyatwati|2015|p=34|ps=: "Kota Salatiga sesuai tanggal yang tertera pada Prasasti Plumpungan yaitu 24 Juli 750 Masehi."}} Prasasti punika wonten ing Dhukuh Plumpungan, [[Kauman Kidul, Sidareja, Salatiga|Kalurahan Kauman Kidul, Kacamatan Sidareja, Kitha Salatiga]].<ref>{{Cite web|url=https://www.merdeka.com/jateng/salah-satu-kota-tertua-di-indonesia-ini-3-fakta-sejarah-salatiga.html|title=Jadi Salah Satu Kota Tertua di Indonesia, Ini 3 Fakta Sejarah Salatiga|date=15 Sèptèmber 2020|website=Merdeka.com|language=|access-date=24 Fèbruari 2023}}</ref> Bambang piyambak asalipun saking Dhusun Klasemen, [[Mangunsari, Sidamukti, Salatiga|Kalurahan Mangunsari, Kacamatan Sidamukti, Kitha Salatiga]]. Piyambakipun ugi ingkang ngyasa Pusat Kerajinan Tangan Batik Plumpungan.<ref name=":2" /> Ing jaman sapunika, bathik Plumpungan dipun agem ing sawenèh instansi papréntahan Kitha Salatiga. Para PNS ing kitha punika ngagem bathik Plumpungan saben dinten [[Kemis]].<ref name=":1" />{{sfnp|Kantor Informasi dan Komunikasi Kota Salatiga|2008|p=29|ps=: "Tahap awal untuk memasarkan dan mengenalkan batik khas Salatiga adalah kewajiban bagi segenap Aparatur Pemerintah Kota Salatiga untuk memakai batik buatan sendiri. Setiap hari Kamis ada sekitar 4000 PNS Pemkot Salatiga memakai seragam kerja batik dengan berbagai corak dan motif....."}} Dugi warsa 2020, bathik Plumpungan lajeng dipun usulaken murih dados salah satunggal ''muatan lokal'' ing salebeting kurikulum pasinaon, wiwit saking bangku SD (''Sekolah Dasar'') ngantos SMA (''Sekolah Menengah Atas'') ing Kitha Salatiga.<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|url=https://radarsemarang.jawapos.com/artikel/untukmu-guruku/2022/01/10/menumbuhkan-pendidikan-karakter-melalui-batik-plumpungan/|title=Menumbuhkan Pendidikan Karakter melalui Batik Plumpungan|last=|first=|date=10 Januari 2022|website=Radar Semarang|access-date=24 Fèbruari 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230224072143/https://radarsemarang.jawapos.com/artikel/untukmu-guruku/2022/01/10/menumbuhkan-pendidikan-karakter-melalui-batik-plumpungan/|archive-date=2023-02-24|url-status=dead}}</ref> Bab punika katindakaken minangka salah satunggal upaya palestantunan bathik dados warisan budaya sanès barang Indonésia.<ref>{{Cite web|url=https://daerah.sindonews.com/read/1303698/22/wali-kota-salatiga-usulkan-membatik-masuk-kurikulum-sekolah-1525680240|title=Wali Kota Salatiga Usulkan Membatik Masuk Kurikulum Sekolah|last=Rosa|first=Angga|date=7 Mèi 2018|website=Sindo News|access-date=30 Maret 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://jatengprov.go.id/beritadaerah/plumpungan-diharapkan-masuk-kurikulum-muatan-lokal/|title=Plumpungan Diharapkan Masuk Kurikulum Muatan Lokal|last=Dinas Komunikasi dan Informasi Jawa Tengah|first=|date=10 Mèi 2017|website=Portal Berita Pemerintah Provinsi Jawa Tengah|access-date=30 Maret 2019}}</ref> == Motif == [[Barkas:Parang_Plumpungan.jpg|jmpl|Motif Parang Plumpungan.]] Boten sedaya bathik ndarbèni motif tradhisional kaliyan werni lawasan,{{efn|Limrahipun, bathik pancèn anggadhahi motif lawasan kaliyan tradhisional amergi motif punika ingkang tansah dipun incer déning tiyang-tiyang ingkang badhé tumbas ({{harvnb|Wulandari|2011|pp=8}}).}} kados déné bathik Plumpungan ingkang gagragipun kontèmporèr kaliyan werninipun padhang.{{sfnp|Widyatwati|2015|p=35|ps=: "Di pusat kerajinan batik Plumpungan, semua batik Plumpungan merupakan batik buatan tangan. Warna-warna cerah seperti kuning, biru, merah muda, dan hijau mendominasi kain-kain batik ini. Bahannya juga beragam dari katun hingga sutra."}} Ciri khas bathik punika wonten ing motifipun ingkang ndarbèni wujud dhasar sami kaliyan Prasasti Plumpungan, ingkang dumados saking satunggal watu ageng kaliyan satunggal watu alit awujud radi lonjong ingkang nyawiji ing satunggal pakem.{{sfnp|Supangkat, dkk|1995|p=13|ps=: "Motif dasarnya ditemukan pada tanggal 23 Juli 2004 yang didesain dari bentuk Prasasti Plumpungan. Di setiap motif batik Plumpungan terdapat ciri gambar dua bulatan berukuran besar dan kecil sedikit lonjong dalam satu kesatuan. Bentuk ini apabila dilihat dari sudut pandang atas menyerupai Prasasti Plumpungan yang berangka tahun 750 Masehi....."}}{{sfnp|Winata|Prasida|p=37|ps=: "Batik Plumpungan pada setiap motifnya mempunyai ciri-ciri bergambar dua bulatan berukuran besar dan kecil sedikit lonjong dalam satu kesatuan yang tidak ditemukan pada batik lainnya....."|2018}} Motif bathik punika ing sakawit taksih kawates ing gangsal werni, inggih punika Séla Giri, Kupu-Kupu, Kencana Sekar Plumpungan, Sekar Seling Pereng, kaliyan Séla Temata.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://nusagates.com/mengenal-batik-plumpungan-motif-batik-khas-salatiga.html|title=Mengenal Batik Plumpungan, Motif Batik Khas Salatiga|last=Utami|first=Widi|date=|website=Nusagates|publisher=|access-date=20 Fèbruari 2019|archive-date=2022-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111164722/https://nusagates.com/mengenal-batik-plumpungan-motif-batik-khas-salatiga.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220111164722/https://nusagates.com/mengenal-batik-plumpungan-motif-batik-khas-salatiga.html |date=2022-01-11 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://regional.kompas.com/read/2008/05/26/20402798/Salatiga.Kembangkan.Batik.Plumpungan|title=Salatiga Kembangkan Batik Plumpungan|last=Redaksi Kompas|first=|date=26 Mèi 2008|website=Kompas|access-date=30 Maret 2019}}</ref> Nanging, sareng kaliyan mindhakipun kréativitas para pengrajin bathik, motifipun saya manéka werni tanpa nilaraken pola dhasar arupi bunderan alit kaliyan bunderan ageng. Dhedhasar pakem motif punika, lajeng kaasilaken manéka ragam motif bathik Plumpungan ingkang dipun damel kados ta rupi kupu, ulam, kura-kura, lan sapanunggalanipun.{{sfnp|Octaviany|2009|p=2|ps=: "Motif batik Plumpungan ini pertama kali diciptakan pada tahun 2004 dan dipublikasikan pada tahun 2005 di harian Jawa Pos. Pada awalnya motif batik Plumpungan ini diproduksi di Pekalongan dan baru mulai bulan Juli tahun 2008, proses produksi dilakukan di Salatiga. Dari motif dasar dua batu itu dapat dikembangkan menjadi bermacam-macam motif batik....."}}{{sfnp|Widyatwati|2015|p=30|ps=: "Bentuk dasarnya selalu menyerupai bentuk batu Prasasti Plumpungan, namun pada perkembangannya juga bisa dibentuk menyerupai kupu-kupu, ikan, kura-kura, dan lain-lain. Di pusat kerajinan batik Plumpungan, semua batik Plumpungan merupakan batik buatan tangan. Warna-warna cerah seperti kuning, biru, merah muda, dan hijau mendominasi kain-kain batik ini. Bahannya juga beragam dari katun hingga sutra....."}} Pola dhasar bathik Plumpungan gampil dipun ginakaken ing salebeting pandamelan motif bathik.<ref>{{Cite web|url=https://budaya-indonesia.org/Sejarah-Batik-Plumpungan|title=Sejarah Batik Plumpungan|last=Pradana|first=Edmunda Easta Sandra|date=14 Agustus 2018|website=Perpustakaan Digital Budaya Indonesia|publisher=|access-date=20 Fèbruari 2019}}</ref> Wonten pengrajin bathik ingkang ngginakaken pola dhasar bathik punika dados ''klowongan'' (pola).{{efn|''Klowongan'' inggih punika prosès mbathik kerangka pola. Ing prosès punika ngginakaken canthing ingkang ugi ingaran canthing ''klowongan'' mawi dhiamèter bunderan sedhengan ({{harvnb|Wulandari|2011|pp=42}}).}} Pola dhasar bathik punika dados motif utami anggènipun mbentuk rancangan (''desain'') bathik Plumpungan, kados ta ing bathik Plumpungan motif Semarak. Kajawi punika, ugi wonten pengrajin bathik ingkang ngginakaken pola dhasar bathik Plumpungan minangka ''isèn-isèn'' saking sawetawis motif ingkang dipun damel, kados ing bathik Plumpungan motif Merak Plumpungan kaliyan Parang Plumpungan.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://fedep.salatigakota.go.id/2013/07/25/mengenal-lebih-lanjut-batik-plumpungan/|title=Mengenal Lebih Lanjut Batik Plumpungan|last=FEDEP Kota Salatiga|first=|date=|website=FEDEP (Forum for Economic Development and Employment Promotion) Kota Salatiga|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20201205013846/http://fedep.salatigakota.go.id/2013/07/25/mengenal-lebih-lanjut-batik-plumpungan/|archive-date=5 Dhésèmber 2020|url-status=dead|access-date=21 Fèbruari 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201205013846/http://fedep.salatigakota.go.id/2013/07/25/mengenal-lebih-lanjut-batik-plumpungan/ |date=2020-12-05 }}</ref>{{sfn|Kantor Informasi dan Komunikasi Kota Salatiga|2008|p=28}} Sakathahing Bathik Plumpungan ing Pusat Kerajinan Tangan Batik Plumpungan dipun damel kanthi cara manuwal ngagem asta. Bahan ingkang dipun ginakaken ugi manéka jinis, wonten saking katun kaliyan sutra.{{sfnp|Widyatwati|2015|p=30|ps=: "Bentuk dasarnya selalu menyerupai bentuk batu Prasasti Plumpungan, namun pada perkembangannya juga bisa dibentuk menyerupai kupu-kupu, ikan, kura-kura, dan lain-lain. Di pusat kerajinan batik Plumpungan, semua batik Plumpungan merupakan batik buatan tangan. Warna-warna cerah seperti kuning, biru, merah muda, dan hijau mendominasi kain-kain batik ini. Bahannya juga beragam dari katun hingga sutra....."}} Bambang nyampur motif bathik Plumpungan kaliyan motif-motif bathik tradhisional kados ta motif bathik ''kawung''. Asil campuranipun lumayan katampi ing bebrayan, nanging wonten alangan ing bab pamasaranipun. Kajawi punika, riyin bebrayan namung anggadhahi sakedhik kawruh babagan kawontenaning prasasti Plumpungan kaliyan sajarahipun, nanging sapréné bebrayan saya sumerep kaliyan mangertosi Prasasti Plumpungan minangka tilaran sajarah ingkang patut dipun opèni kawontenanipun wiwit bathik punika dipun tepangaken.<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.salatigakota.go.id/InfoBerita.php?id=1151&|title=Batik Plumpungan Angkat Nama Salatiga|last=Pemerintah Kota Salatiga|first=|date=16 Oktober 2014|website=Pemerintah Kota Salatiga|publisher=|access-date=21 Fèbruari 2019|archive-date=30 Mèi 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200530052136/http://www.salatigakota.go.id/InfoBerita.php?id=1151&|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200530052136/http://www.salatigakota.go.id/InfoBerita.php?id=1151& |date=2020-05-30 }}</ref> === Motif sanèsipun === Ragam sanèsipun saking motif bathik punika ing antawisipun wonten motif Bayang-Bayang, motif Plumpungan, motif Cempaka Mekar, motif Diana Nugroho, motif Eko Peksi, motif Gendongan, motif Genggong, motif Iwak-Iwakan, motif Jagad Plumpungan, motif JM, motif Karangpete, motif Kawung Plumpungan, motif Kembang Srengenge, motif Kenyo Kasmaran, motif Kipas Plumpungan, motif Kupu-Kupu, motif Kuping Gajah, motif Lereng Dersana, motif Lereng Kemiri, motif Manggu Bentik, motif Manggu Jajar, motif Merak Plumpungan, motif Monggo Mumet, motif Palang Sekar Arum, motif Pereng Setro, motif Purnoboyo, motif Plumpungan Kusuma, motif Redi Agung, motif Rossa, motif Selo Argomulyo, motif Selo Giri, motif Selo Sidorejo, motif Selo Sidomukti, motif Selo Temata, motif Selo Tingkir, motif Selotigo, motif Semut Giring, motif Semut Jajar, motif Sido Gandrung, motif Selo Pury, motif Srir Astu, motif Singgi, motif Swiwi Banyak, motif Tunggak Semi, kaliyan motif Waturumpuk Plompongan.{{sfnp|Octaviany|2009|p=6|ps=: "Motif dasar batik Plumpungan ini telah dikembangkan untuk menjadi beberapa motif batik. Berikut beberapa nama motif batik yang telah diproduksi maupun belum diproduksi, antara lain....."}} == Ugi pirsani == {{portal|Budaya|Indonésia}} * [[Cin Mleng]] * [[Drumblèk]] * [[Prasasti Plumpungan]] * [[Beksan Jurit Ampil Kridha Warastra]] * [[Tayuban Désa Tegalreja]] == Katrangan == {{notes}} == Rujukan == {{reflist|2}} == Kapustakan == {{refbegin|1}} '''Buku''' * {{Cite book|title=Ensiklopedia Salatiga|last=Supangkat, Eddy, dkk|first=|publisher=Kantor Perpustakaan dan Arsip Daerah Kota Salatiga|year=1995|isbn=|location=Salatiga|pages=|ref={{sfnref|Supangkat, dkk|1995}}}} * {{Cite book|title=Hari Jadi Kota Salatiga 24 Juli 750|last=Kartoatmadja|first=Soekarto, dkk|publisher=Pemerintah Daerah Kotamadya Daerah Tingkat II Salatiga|year=1995|isbn=|location=Salatiga|pages=|ref={{sfnref|Kartoatmadja, dkk|1995}}}} * {{Cite book|title=Batik Nusantara: Makna Filosofis, Cara Pembuatan, dan Industri Batik|last=Wulandari|first=Ari|publisher=Penerbit Andi|year=2011|isbn=|location=Yogyakarta|pages=|ref={{sfnref|Wulandari|2011}}}} '''Jurnal èlmiyah''' * {{Cite journal|last=Octaviany|first=Antoneyte|year=Maret 2009|title=Perlindungan Hukum Hak Kekayaan Intelektual Batik Plumpungan (Studi Kasus di Kota Salatiga)|url=https://ejournal.undip.ac.id/index.php/notarius/article/view/1130|journal=Jurnal Notarius|volume=1|issue=1|pages=|doi=|issn=2086-1702|ref={{sfnref|Octaviany|2009}}}} * {{Cite journal|last=Widyatwati|first=Ken|year=September 2015|title=Prasasti Plumpungan Sebagai Ikon Batik Kota Salatiga serta Dampaknya bagi Peningkatan Ekonomi dan Pariwisata|url=https://ejournal.undip.ac.id/index.php/humanika/article/view/9061/7303|journal=Humanika|volume=21|issue=1|pages=|doi=|issn=1412-9418|ref={{sfnref|Widyatwati|2015}}}} * {{Cite journal|last=Winata|first=Ika Cahya|last2=Prasida|first2=T. Arie Setiawan|date=Juli 2018|year=|title=Perancangan Buku Batik Plumpungan Salatiga dengan Menggunakan Teknologi Augmented Realty Berbasis Android|url=http://journals.usm.ac.id/index.php/transformatika/article/view/466/348|journal=Jurnal Transformatika|volume=15|issue=1|pages=|doi=|issn=1693-3656|pmid=|access-date=|ref={{sfnref|Winata|Prasida|2018}}}} '''Kalawarta''' * {{Cite journal|last=Kantor Informasi dan Komunikasi Kota Salatiga|first=|year=Juli 2008|title=Batik Plumpungan Khas Salatiga|url=https://salatiga.go.id/wp-content/uploads/2017/01/majalah-hb-2008-03.pdf|journal=Majalah Hati Beriman|volume=2|issue=3|pages=|doi=|issn=|ref={{sfnref|Kantor Informasi dan Komunikasi Kota Salatiga|2008}}|access-date=2023-02-24|archive-date=2020-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200528215156/https://salatiga.go.id/wp-content/uploads/2017/01/majalah-hb-2008-03.pdf|url-status=dead}} {{refend}} == Pranala jawi == * [https://www.antarafoto.com/peristiwa/v1220513403/batik-plumpungan Pekerja Pembuat Batik Plumpungan] * [http://scientiarum.com/2012/02/04/persit-membatik/persit-mengenal-batik-plumpungan/ Upaya Pengenalan Batik Plumpungan] [[Kategori:Kutha Salatiga]] [[Kategori:Bathik]] [[Kategori:Warisan budaya dudu barang Indhonésia]] [[Kategori:WikiPusaka]] iak7123i2hy18jtovuf01zdan6pukhc Wong Melayu 0 164824 1761523 1760855 2026-11-14T14:56:14Z ~2026-59397-43 75475 /* Cathetan suku */ 1761523 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = <br/>Wong Melayu<br/>''Orang Melayu''<br/>أورڠ ملايو | flag = [[Barkas:Malay tricolour.svg|120px]] | flag_caption = Triwarna Melayu | image = [[Gambar:Siti Nurhaliza - KLIFF 08.jpg|81px|Siti Nurhaliza]] [[Gambar:Mahathir 2007.jpg|81px|Mahathir Mohammad]] [[Gambar:Muszaphar shukor.jpg|81px|Sheikh Muszaphar Shukor]]<br/>[[Gambar:Amir Hamzah portrait edit.jpg|81px|Amir Hamzah]] [[Gambar:Raja Ali Haji.jpg|81px|Raja Ali Haji]] [[Gambar:Hamzah Haz.jpg|81px|Hamzah Haz]]<br/>[[Gambar:Siti Nordiana interviewed by MeleTOP.jpg|81px|Siti Nordiana]] [[Gambar:Pakngah.jpg|81px|Pak Ngah]] [[Gambar:P Ramlee Dunia Film 15 May 1954 p20.jpg|81px|P. Ramlee]]<br/>[[Gambar:Ratu Irama Pop Melayu Tradisional Malaysia.jpg|81px|Noraniza Idris]] [[Gambar:Wany Hasrita at MSU 22nd Convocation Ceremony Graduands.jpg|81px|Wany Hasrita]] [[Gambar:Yuna - Bandung 2016 (cropped).jpg|81px|Yuna]] | caption = Pisanan: [[Siti Nurhaliza]] • [[Mahathir Mohammad]] • [[Sheikh Muszaphar Shukor]]<br/> Kaloro: [[Amir Hamzah]] • [[Raja Ali Haji]] • [[Hamzah Haz]]<br/> Katelu: [[Siti Nordiana]] • [[Pak Ngah]] • [[P. Ramlee]]<br/> Kapapat: [[Noraniza Idris]] • [[Wany Hasrita]] • [[Yuna]] | poptime = {{circa}} '''40.000.000 jiwane''' <!-- sum of numbers from each region below --> | region1 = <span style="font-size:105%;">'''Pedunung mayoritas'''</span> | region6 = '''{{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]]''' | pop6 = [[Wong Melayu Malaysia|20.749.378]] <small>(2010 prakiraan)</small>{{refn|group=Note|Kanggo definisi wong Melayu ing Malaysia, delengen Pasal 160}} | ref6 = {{lower|<ref>{{harvnb|Economic Planning Unit (Malaysia)|2010}}</ref>}} | region7 = '''{{flagicon|Brunei}} [[Brunéi Darussalam]]''' | pop7 = [[Wong Melayu Brunéi|501.902]] <small>(2010 prakiraan)</small> | ref7 = {{lower|<ref name="CIA (B)>"{{harvnb|CIA World Factbook|t=Brunei|2012}}</ref>}} | region8 = <span style="font-size:105%;">'''Pedunung minoritas'''</span> | pop8 = | ref8 = | region9 = '''{{flagicon|Indonesia}} [[Indonésia]]''' | pop9 = [[Wong Melayu Indhonésia|8.789.585]] <small>(2010 prakiraan)</small>{{refn|group=Note|Jumlah iki mung nyedhiyakake populasi etnis sing ana ing istilah "{{lang|id|Melayu}}" miturut kriteria pemerintah Indhonésia, yaiku Melayu Asahan, Melayu Deli, Melayu Riau, Melayu Bengkulu, Melayu Langkat, Melayu Palémbang, Melayu Jambi, Melayu Lahat, lan Melayu Semendo ing sawetara wilayah Sumatra.}} | ref9 = {{lower|<ref>{{harvnb|Badan Pusat Statistika Indonesia|2010}}</ref><ref>Figure obtained based on the percentage of Malays in 2000 census and the total Indonesian population in 2010 census</ref>}} | region10 = '''{{flagicon|Thailand}} [[Thailand]]''' | pop10 = 5.354.475 <small>(2010 prakiraan)</small> | ref10 = {{lower|<ref>{{harvnb|CIA World Factbook|t=Thailand|2012}}</ref><ref>{{harvnb|World Directory of Minorities and Indigenous Peoples|2005}}</ref>}} | region11 = '''{{flagicon|Singapura}} [[Singapura]]''' | pop11 = [[Wong Melayu Singapura|1.003.449]] <small>(2010 prakiraan)</small>{{refn|group=Note|Iki nuduhake wong-wong sing asale saka Melayu utawa Indhonésia, kayata [[wong Jawa|Jawa]], [[Wong Bawéan|Bawéan]], [[wong Bugis|Bugis]], lan liya-liyane.}} | ref11 = {{lower|<ref>{{harvnb|CIA World Factbook|t=Singapore|2012}}</ref>}} | region12 = '''{{flagicon|Philippines}} [[Pilipina]]''' | pop12 = 2.000.000 | ref12 = | region13 = '''{{flagicon|Liga Arab}} [[Nagara-nagara Arab]]''' | pop13 = ~50.000 | ref13 = <ref>{{Cite web|url=http://www.utusan.com.my/rencana/agama/jejak-melayu-di-bumi-anbiya-1.437075|title=Jejak Melayu di bumi anbiya|work=Utusan Online |access-date=2 Juli 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915002357/http://www.utusan.com.my/rencana/agama/jejak-melayu-di-bumi-anbiya-1.437075|archive-date=15 Sèptèmber 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2017&dt=0126&pub=Kosmo&sec=Rencana_Utama&pg=ru_02.htm|title=Jabal Ajyad perkampungan komuniti Melayu di Mekah|work=Kosmo Online |access-date=2 Juli 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915001838/http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2017&dt=0126&pub=Kosmo&sec=Rencana_Utama&pg=ru_02.htm|archive-date=15 Sèptèmber 2018}}</ref> | region14 = '''{{flag|Sri Lanka}}''' | pop14 = 40.189 | ref14 = <ref>{{cite web|title=A2: Population by ethnic group according to districts, 2012|url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop42&gp=Activities&tpl=3|work=Census of Population & Housing, 2011|publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka|access-date=2012-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20170428063924/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop42&gp=Activities&tpl=3|archive-date=2017-04-28|url-status=dead}}</ref> | region15 = '''{{flag|Ostrali}}''' | pop15 = 33.183 | ref15 = <ref>{{cite web|url=http://profile.id.com.au/australia/ancestry|title=Australia – Ancestry|website=.id community|access-date=24 Oktober 2026|archive-date=3 Januari 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230103081623/https://profile.id.com.au/australia/ancestry/|url-status=dead}}</ref> | region16 = '''{{flag|Karajan Manunggal}}''' | pop16 = ~33.000{{Citation needed|date=Oktober 2026}} | ref16 = | region17 = '''{{flag|Amérika Sarékat}}''' | pop17 = 29.431 | ref17 = <ref name="Access (DADS) 2010">{{cite web|title=Data Access Dissemination Systems (DADS): Results|website=United States Census Bureau|date=5 Oktober 2010|url=https://www.census.gov/|access-date=24 Oktober 2026|archive-date=27 Dhésèmber 1996|archive-url=https://web.archive.org/web/19961227012639/https://www.census.gov/|url-status=live}}</ref> | region18 = '''{{flag|Myanmar}}''' | pop18 = 27.000{{Citation needed|date=Oktober 2026}} | ref18 = | region19 = '''{{flag|Kamboja}}''' | pop19 = 18.000{{Citation needed|date=Oktober 2026}} | ref19 = | region20 = '''{{flag|Kanadha}}''' | pop20 = 16.920 | ref20 = <ref>{{cite web|url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Geo2=&Code2=&Data=Count&SearchText=Canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&TABID=1|title=Census Profile, 2016 Census|date=8 Fèbruari 2017 |publisher=Statistics Canada|access-date=24 Oktober 2026|archive-date=23 Sèptèmber 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923095917/http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Geo2=&Code2=&Data=Count&SearchText=Canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&TABID=1|url-status=live}}</ref> | region21 = '''{{flag|Jepang}}''' | pop21 = 11.287 | ref21 = <ref>{{cite web | url=https://www.moj.go.jp/isa/policies/statistics/toukei_touroku_gaiyou.html?hl=ru | title=在留外国人統計(旧登録外国人統計) 結果の概要 &#124; 出入国在留管理庁 }}</ref> | languages = [[Basa Malayu]], [[Basa Indhonésia]], [[Basa Thai]], [[Basa Arab]], [[Basa Inggris]], lan [[Basa Tamil]] | religions = [[Islam]] | related = [[Wong Acèh|Acèh]], [[Wong Banjar|Banjar]], [[Wong Minangkêbo|Minang]], [[Wong Kerinci|Kerinci]], [[Wong Tidung|Tidung]], [[Wong Laut|Laut]], [[Wong Betawi|Betawi]] }} [[Gambar:Malay couple.jpg|thumb|300px|Pasangan Melayu nganggo sandhangan tradhisional sawisé upacara ''akad nikah''. Penganten kakung nganggo ''baju melayu'' nganggo ''songkok'' lan ''[[songkèt]]'', dene penganten putri nganggo ''baju kurung'' nganggo ''tudong''.]] [[Gambar:COLLECTIE TROPENMUSEUM Kleurenlitho getiteld Jong gehuwde Maleische vrouw TMnr 5795-34.jpg|thumb|300px|Wadon Melayu ing Kutai diidentifikasi kanthi bentuk bun sing khas (litografi dening C. F. Kelley adhedhasar gambar dening Carl Book, [[1887]])]] '''Wong Melayu''' ({{lang-ms|'''Orang Melayu'''}}; [[Aksara Jawi|Jawi]]: {{Script/Arabic|أورڠ ملايو}}) minangka klompok suku bangsa [[Austronésia]] utamané ing Semenanjung Malaya, ing saindenging [[Sumatra]], kidul [[Thailand]], pesisir kidul [[Burma]], pulo [[Singapura]], [[Borneo]] pesisir kalebu [[Brunei]], [[Kalimantan Kulon]], [[Kalimantan Wétan]] lan [[Sarawak]] lan [[Sabah]] pesisir, [[Pilipina]] sisih kulon lan sisih kidul, lan pulo-pulo cilik sing ana ing antarané lokasi kasebut — sacara koléktif dikenal minangka "Dunia Melayu". Lokasi iki saiki dadi bagéan saka negara-negara modern [[Malaysia]], [[Indhonésia]], [[Singapura]], [[Brunei]], [[Burma]], [[Thailand]], lan [[Filipina]]. Malah, akéh komunitas [[Minangkabau]], [[Mandailing]], lan [[Dayak]] sing pindhah menyang pesisir wétan [[Sumatra]] lan pesisir kulon [[Kalimantan]], ngaku wong Melayu. Saliyané ing Nusantara, wong Melayu uga ang ing [[Sri Lanka]], [[Kapuloan Cocos (Keeling)]] ''(Cocos Malays)'', lan [[Afrika Kidul]] ''(Cape Malays)''. Ana maneka warna basa, budaya, seni, lan sosial sing cukup akeh ing antarane akeh subkelompok Melayu, utamane amarga atusan taun imigrasi lan asimilasi macem-macem etnis lan suku regional ing Asia Tenggara Maritim. Sacara historis, populasi Melayu utamane keturunan saka suku [[kulawarga basa Austronésia|Austronésia]] lan [[kulawarga basa Austroasiatika|Austroasia]] sing nganggo [[basa Malayu]] sadurunge sing ngedegake sawetara negara lan kerajaan dagang maritim kuna, utamane [[Brunéi Darussalam|Brunéi]], [[Kedah]], Langkasuka, Gangga Negara, Chi Tu, Nakhon Si Thammarat, Pahang, [[Kerajaan Melayu|Melayu]], lan [[Praja Sriwijaya|Sriwijaya]].{{sfn|Milner|2010|pp=24, 33}}{{sfn|Barnard|2004|pp=7 & 60}} Tekane Kesultanan Malaka ing abad kaping 15 micu revolusi gedhe ing sejarah Melayu, sing penting banget dumunung ing warisan politik lan budaya sing jembar. Tandha-tandha definitif umum saka kemelayuan — agama Islam, basa lan tradhisi Melayu — dianggep wis diproklamasikake ing jaman iki, sing ndadékaké etnogenesis wong Melayu minangka klompok etnoreligius utama ing wilayah kasebut.{{sfn|Melayu Online|2005}} Ing sastra, arsitektur, tradhisi kuliner, sandhangan tradisional, seni pertunjukan, seni bela diri, lan tradhisi kraton, Malaka netepake standar sing ditiru dening kesultanan Melayu sabanjure. Jaman keemasan kesultanan Melayu ing Semenanjung Malaya, Sumatra Wétan, lan Pesisir Kalimantan nyumurupi akèh pedunungé, mliginé saka manéka warna komunitas suku kaya ta [[Wong Batak|Batak]], [[Dayak]], Wong Asli, lan [[Wong Laut]], sing tundhuk marang Islamisasi lan Invasi Melayu.{{sfn|Milner|2010|pp=200, 232}} Sajrone sejarah, istilah "Melayu" wis ditambahi menyang klompok etnis liyane ing "[[Donya Melayu]]"; panggunaan iki saiki umume diwatesi ing Malaysia lan Singapura,{{sfn|Milner|2010|p=10 & 185}} ing ngendi keturunan liyane saka klompok etnis iki diarani Anak Dagang ("pedagang") lan umume asale saka [[Indhonésia]] kayata [[wong Acèh]], [[Wong Banjar|Banjar]], [[Wong Bugis|Bugis]], [[Wong Mandailing|Mandailing]], [[Wong Minangkêbo|Minangkêbo]] lan [[Wong Jawa|Jawa]]. Sadawaning sejarahé, wong Melayu dikenal minangka komunitas dagang pesisir kanthi ciri budaya sing fleksibel.{{sfn|Milner|2010|p=131}}{{sfn|Barnard|2004|pp=7, 32, 33 & 43}} Dheweke nyerep, nuduhake, lan nerusake maneka warna ciri budaya saka kelompok etnis lokal liyane, kayata Minangkabau lan Aceh. == Etimologi == [[Barkas:Candi Muaro Jambi dengan langit biru.jpg|thumb|[[Kompleks Candhi Muaro Jambi]] ing [[Jambi]], sacara historis ana hubungane karo [[Kerajaan Melayu]] pra-Islam. Wong Melayu-Sriwijaya dikenal mbangun sistem bangunan sing rumit ing ibukutha, kutha-kutha gedhe, lan pusat kutha sing penting.]] [[Barkas:Bukit Seguntang Tombs.jpg|thumb|Bukit Seguntang ing [[Kutha Palémbang|Palémbang]]. Miturut ''[[Sejarah Melayu]]'', bukit iki nyathet munculé Sang Sapurba, leluhur legendaris kanggo macem-macem kulawarga kerajaan Melayu ing [[Sumatra]], [[Jasirah Malaka|Semenanjung Malaya]], lan [[Kalimantan]].]] Literatur epik ''[[Sulalatus Salatin|Sajarah Melayu]]'' nggandhengake asal-usul etimologis "Melayu" karo kali cilik sing jenenge Sungai Melayu ('kali Melayu') ing [[Sumatra]], [[Indhonésia]]. Epik kasebut salah nyebutake yen kali kasebut mili menyang [[Kali Musi]] ing [[Kutha Palémbang|Palémbang]], dene sejatine mili menyang Kali Batang Hari ing [[Jambi]].<ref>{{Cite journal |last=Reid |first=Anthony |date=Oktober 2001 |title=Understanding Melayu (Malay) as a Source of Diverse Modern Identities |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=32 |issue=3 |pages=295–313|doi=10.1017/S0022463401000157 |pmid=19192500 }}</ref>{{rp|298}} Istilah iki dianggep asale saka tembung Melayu ''melaju'', gabungan saka awalan verbal 'me' lan tembung oyot 'laju', sing tegese "nyepetake", digunakake kanggo njlentrehake arus kali sing deres lan cepet.{{sfn|Melebek|Moain|2006|pp=9–10}} === Minangka jeneng panggonan (toponim) === Sadurungé abad kaping 15, istilah "Melayu" lan varian sing mèmper katon ditrapaké minangka toponim lawas kanggo wilayah [[Selat Malaka]] sacara umum.{{sfn|Barnard|2004|p=3}} * '''''Malaya Dwipa''''', "Malaya Dvipa", diterangake ing bab 48, Vayu Purana minangka salah sawijining provinsi ing segara wétan sing kebak emas lan perak. Sawetara sarjana nyamakake istilah iki karo [[Sumatra]],{{sfn|Deka|2007|p=57}} nanging sawetara sarjana India percaya yen istilah kasebut kudune nuduhake Semenanjung Melayu sing pagunungan, dene Sumatra luwih tepat digandhengake karo Suvarnadvipa.{{sfn|Pande|2006|p=266}}{{sfn|Gopal|2000|p=139}}{{sfn|Ahir|1995|p=612}}{{sfn|Mukerjee|1984|p=212}}{{sfn|Sarkar|1970|p=8}} * '''''Maleu-kolon''''' – lokasi ing Semenanjung Emas, saka karya [[Claudius Ptolemaeus|Ptolemy]], Geographia.{{sfn|Gerini|1974|p=101}} * '''''Mo-lo-yu''''' – kasebut déning Yijing, sawijining biksu Buddha Tionghoa saka [[Wangsa Tang|Dinasti Tang]] sing ngunjungi Asia Tenggara ing taun 688–695. Miturut Yijing, karajan ''Mo-Lo-Yu'' dumunung ing jarak 15 dina lelayaran saka Bogha (Palembang), ibukutha Sribhoga ([[Praja Sriwijaya|Sriwijaya]]). Butuh layar 15 dina kanggo tekan Ka-Cha ([[Kedah]]) saka Mo-lo-yu; mula, bisa diarani yen Mo-Lo-Yu bakal dumunung ing tengah-tengah antarane rong panggonan kasebut.{{sfn|I Ching|2005|p=xl–xli}} Ana téori populer sing nggandhèngaké ''Mo-Lo-Yu'' karo [[Kompleks Candhi Muaro Jambi|Jambi]] ing Sumatra,{{sfn|Melayu Online|2005}} nanging lokasi geografis Jambi kontradiksi karo katrangané Yi Jing babagan "layar setengah dalan antara ''Ka-Cha'' (Kedah) lan ''Bogha'' (Palembang)". Ing jaman [[Wangsa Yuan|Dinasti Yuan]] (1271–1368) lan [[Wangsa Ming|Dinasti Ming]] (1368–1644), tembung ''Ma-La-Yu'' kerep disebut ing teks-teks sejarah Tiongkok – kanthi owah-owahan ejaan amarga rentang wektu antarane dinasti – kanggo nyebutake sawijining bangsa ing cedhak segara kidul. Antarane istilah-istilah sing digunakake yaiku "Bôk-lá-yù", "Mók-là-yū" (木剌由), Má-lì-yù-er (麻里予兒), Oō-laì-yu (巫来由) — dilacak saka sumber tinulis saka bhikkhu [[Xuanzang]]) lan Wú-laī-yû (無来由). * '''''Malaiyur''''' – kasebut ing prasasti Tanjore. Iki digambarake minangka kerajaan sing nduweni "gunung sing kuwat minangka benteng" sing tiba menyang penjajah Chola nalika kampanye Rajendra Chola I ing abad kaping 11. Bisa uga ana ing Sumatra, antarane Pannai lan Sriwijaya ([[Kutha Palémbang|Palémbang]]),<ref>{{Cite book |title=Nagapattinam to suvarnadwipa: Reflections on the chola naval expeditions to Southeast Asia |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |year=2009 |editor-last1=Kulke |editor-first1=Hermann |location=Singapore |editor-last2=Kesavapany |editor-first2=K. |editor-last3=Sakhuja |editor-first3=Vijay}}</ref>{{rp|77–78, 170}} bisa uga ana ing situs arkeologi [[Kabupatèn Muaro Jambi|Muaro Jambi]].<ref name=":6">{{Cite book|last=Miksic|first=John M.|year=2013|title=Singapore and the Silk Road of the Sea, 1300–1800|publisher=NUS Press|isbn=978-9971-69-558-3|author1-link=John N. Miksic}}</ref>{{rp|405}} * '''''Malai''''' – sing kasebut déning ahli géografi Arab abad kaping 12 [[Al-Idrisi|Muhammad al-Idrisi]] ing Tabula Rogeriana, pulo iki njlèntrèhaké semenanjung Malaya minangka pulo sing dawa lan nyebut Malai, wewatesan karo Qmer (Khmer) lan dunungé 12 dina layar saka Sanf (Champa).<ref>[https://www.sg/sgbicentennial/the-bicentennial-experience/map/al-idrisis-a-guide-to-pleasant-journeys-into-faraway-lands/ al-Idrisi's A guide to Pleasant Journeys into Faraway Lands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250508045322/https://www.sg/sgbicentennial/the-bicentennial-experience/map/al-idrisis-a-guide-to-pleasant-journeys-into-faraway-lands/ |date=2025-05-08 }}. Singapore Bicentennial Office. November 2019.</ref><ref>Gerini, G. E., & Royal Geographical Society (Great Britain). (1909). [https://books.google.com.my/books?id=FKYcAAAAMAAJ&vq=malai&pg=PA535#v=onepage&q=malai&f=false Researches on Ptolemy's Geography of Eastern Asia (further India and Indo-Malay Archipelago) (Asiatic Society monographs)]. Royal Asiatic society, Royal geographical society. p. 535.</ref> * '''''Bhūmi Mālayu''''' – (secara harfiah "Tanah Malayu"), transkripsi saka [[Prasasti Padang Roco]] taun 1286 M dening Slamet Muljana.{{sfn|Muljana|1981|p=223}} Istilah iki ana gandheng cenenge karo kerajaan Dharmasraya. * '''''Ma-li-yu-er''''' – kasebut ing babad [[Wangsa Yuan]], nuduhake sawijining bangsa ing Semenanjung Melayu sing ngadhepi ekspansi Kerajaan Sukhothai menyang kidul, nalika jaman pamrentahan Ram Khamhaeng.<ref>{{cite web |title=Chronicle of Mongol Yuan |website=guoxue.com |language=zh |url=http://www.guoxue.com/shibu/24shi/yuanshi/yuas_210.htm |access-date=5 Fèbruari 2026 |archive-date=27 Agustus 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100827214255/http://www.guoxue.com/shibu/24shi/yuanshi/yuas_210.htm |url-status=live }}</ref> Kronik kasebut nyatakake: "''..Ana rasa sengit antarane Siam lan Ma-li-yu-er nganti loro-lorone padha mateni siji lan sijine ...''". Kanggo nanggepi tumindake Sukhothai, utusan Tiongkok menyang kraton Ram Khamhaeng ing taun 1295 nggawa dekrit kekaisaran: "Tetepna janjimu lan aja nindakake piala marang Ma-li-yu-er".{{sfn|Hall|1981|p=190}} * '''''Malauir''''' – kasebut ing cathetan [[Marco Polo]] minangka kerajaan sing dumunung ing Semenanjung Melayu,{{sfn|Cordier|2009|p=105}}{{sfn|Wright|2004|pp=364–365}} bisa uga padha karo sing kasebut ing kronik Yuan. * '''''Malayapura''''' – (sacara harfiah "kutha Malaya" utawa "bètèng Malaya"), sing ditulis ing [[prasasti Amoghapasa]] sing ditulis taun 1347 Masehi. Istilah iki digunakake dening [[Adityawarman]] kanggo nyebut Dharmasraya. Saran liyané kalebu tembung [[basa Jawa|Jawa]] ''mlayu'' (minangka kriya: mlayu, partisip: buronan), utawa istilah Melayu ''melaju'' (nyepetake kanthi ajeg), sing nuduhake mobilitas dhuwur lan sifat migrasi wong-wongé. De Barros (1552) nyebutake yen [[Paraméswara|Iskandar Shah]] menehi jeneng ''Malaios'' (wong Melayu) kaya ngono amarga bapakne diusir saka negarane. Albuquerque nerangake yen [[Paraméswara|Parameswara]] mlayu (''malayo'') saka kerajaan Palembang menyang Malaka.{{sfn|Crawfurd|1856|p=[https://archive.org/details/adescriptivedic00crawgoog/page/n254/mode/2up 244]}} === Minangka jeneng ètnis (etnonim) === {{multiple image | align = right | total_width = 420 | image1 = Malays from the Malacca Sultanate Codice Casanatense.jpg | alt1 = Wong Melayu ing Malaka | caption1 = Cat banyu Portugis wong Malaya ing Malaka, kira-kira taun 1540, ditampilake ing Códice Casanatense | image2 = A Malay couple RBSeite93.jpg | alt2 = Pasangan Melayu | caption2 = Ilustrasi pasangan Melayu, saka ''Reise nach Batavia'', antarane taun 1669 lan 1682 | image3 = JogetUNISEL.jpg | alt3 = Tari Joget | caption3 = Tari Joget saka Kesultanan Malaka; akeh aspek budaya Melayu sing asale saka kraton Malaka }} Tembung "Melayu" minangka etnonim, kanggo ngrujuk marang kluster etnologis sing béda banget, dianggep wis dadi populer sajrone integrasi Kesultanan Malaka minangka kakuwatan regional ing abad kaping 15. Iki digunakake kanggo nglaporake babagan keberpihakan sosial wong Malaka tinimbang wong manca ing wilayah sing padha, utamane [[wong Jawa]] lan [[Thai]].{{sfn|Barnard|2004|p=4}} Iki dibuktèkaké saka dhaptar tembung Melayu awal abad kaping 16 déning Antonio Pigafetta sing gabung karo pelayaran Magellan, sing ngrujuk babagan kepriyé frasa ''chiara Malaiu'' ('cara Melayu') digunakaké ing maritim [[Asia Kidul-wétan]], kanggo nyebut ''al parlare de Malaea'' ([[basa Italia]] kanggo "ngomong babagan Malaka").{{sfn|Milner|2010|pp=22}} Sastra Melayu klasik nggambarake wong Melayu kanthi makna sing luwih sempit tinimbang interpretasi modern. ''Hikayat Hang Tuah'' (kira-kira taun 1700, manuskrip kira-kira taun 1849) mung nyebutake wong Melayu minangka subjek Kesultanan Malaka; [[Brunéi Darussalam|Brunéi]], nalika semana, ora dianggep minangka wong Melayu. ''Hikayat Patani'' (manuskrip: 1876) contoné, ora nyebut Patani lan Brunéi minangka [[basa Malayu]], istilah kuwi mung digunakaké kanggo [[Johor]]. Kedah boten kalebet basa Melayu ing babad Kedah/Hikayat Merong Mahawangsa (kira-kira 1821). ''Hikayat Aceh'' (kira-kira taun 1625, manuskrip kira-kira taun 1675) nggandhengake etnis Melayu karo Johor, nanging mesthi ora karo Aceh utawa Deli.<ref>{{Cite book |last=Milner |first=Anthony |url=https://books.google.com/books?id=sACaolB0FpkC&q=liberally |title=The Malays |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |isbn=978-1-4443-9166-4 |pages=91–92 |access-date=5 Fèbruari 2026|archive-date=31 Maret 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331160702/https://books.google.com/books?id=sACaolB0FpkC&q=liberally |url-status=live }}</ref><ref>For the dating of the manuscripts, see [https://mcp.anu.edu.au/Q/texts.html Malay Concordance Project]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220809133732/https://mcp.anu.edu.au/Q/texts.html|date=9 Agustus 2022}}.</ref> == Asal-usul == [[Barkas:Baju Melayu.jpg|thumb|Sekelompok wong lanang saka [[Brunéi Darussalam]] nganggo sandhangan jinis ''Cekak Musang'', dienggo bareng karo [[songkèt]] (kiwa paling adoh) lan ''[[sarung|kain sarung]]''.]] === Modhél Proto-Melayu === Uga dikenal minangka ''Melayu asli'' (wong Melayu asli) utawa ''Melayu purba'' (wong Melayu kuna), wong Proto-Melayu asale saka Austronésia lan dipercaya wis migrasi menyang Kapuloan Melayu sajrone serangkaian migrasi dawa antarane 2500 lan 1500 SM.{{sfn|Ryan|1976|pp=4–5}} Proto-Melayu sing misuwur saiki yaiku Moken, Jakun, Orang Kuala, Temuan lan Orang Kanaq.<ref>{{cite web |title=Orang Asli Population Statistics |publisher=Center for Orang Asli Concerns |url= http://www.coac.org.my/codenavia/portals/coacv2/code/main/main_art.php?parentID=11374494101180&artID=11432750280711 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110722233738/http://www.coac.org.my/codenavia/portals/coacv2/code/main/main_art.php?parentID=11374494101180&artID=11432750280711 |archive-date=22 Juli 2011}}</ref> ''The Encyclopedia of Malaysia: Early History'' ({{lang|id|Ensiklopedia Malaysia: Sejarah Awal}}), wis nudingake total telung teori babagan asal-usul wong Melayu: * Teori Yunnan (diterbitake ing taun 1889) – Teori Proto-Melayu sing asale saka Yunnan kira-kira 4.000 nganti 6.000 taun kepungkur. Téori iki didhukung déning R.H Geldern lan timé sing nduwé téori yèn migrasi wong-wong mau kedadeyan saka Kali Mekong menyang [[Jasirah Malaka|Semenanjung Malaya]]. Bukti liyané sing ndhukung téori iki kalebu piranti watu sing ditemokaké ing Kepulauan Melayu sing analog karo piranti Asia Tengah, sing nuduhaké kamiripan adat istiadat Melayu lan Assam.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Parthipan |first1=Shalini |last2=Mirianti Ishar |first2=Seri |date=2022 |title=Perspective on Ancestral Lineages and Genetic Markers of Malay Population in Peninsular Malaysia |url=http://journalarticle.ukm.my/19571/1/49021-177065-2-PB.pdf |journal=Journal Sains Kesihatan Malaysia |volume=20 |issue=1 |page=86 |via=Journalarticle.ukm.my |access-date=24 Maret 2026 |archive-date=16 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016080144/http://journalarticle.ukm.my/19571/1/49021-177065-2-PB.pdf |url-status=dead }}</ref> * Teori New Guinea/Pelaut (diterbitake ing taun 1965) – Migrasi pelaut kanthi katrampilan oseanografi sing kuwat sing lelungan saka pulo siji menyang pulo liyane antarane [[Niu Sélan]] lan [[Madhagaskar]]. Teori kasebut ngaku yen morfologi wong Melayu nalika semana padha karo Negroid.<ref name=":0" /> * Teori [[Républik Cina|Taiwan]] (diterbitake ing taun 1997) – Migrasi sekelompok wong saka Tiongkok Kidul kedadeyan 6.000 taun kepungkur, sawetara pindhah menyang [[Taiwan]] ([[wong pribumi Taiwan|pribumi Taiwan]] saiki minangka keturunane), banjur menyang [[Filipina]] lan mengko menyang [[Kalimantan]] (kurang luwih 4.500 taun kepungkur) ([[Dayak]] saiki lan kelompok liyane). Wong-wong kuna iki uga pisah, ana sing menyang [[Sulawesi]] lan ana sing menyang [[Jawa]], lan [[Sumatra]], sing saiki kabeh nganggo basa-basa sing kalebu kulawarga Basa Austronesia. Migrasi pungkasan kedadeyan ing Semenanjung Malaya kira-kira 3.000 taun kepungkur. Sawijining sub-kelompok saka Kalimantan pindhah menyang Champa ing jaman saiki sing diarani Vietnam Tengah lan Kidul kira-kira 4.500 taun kepungkur. Ana uga jejak migrasi Dong Son lan Hoabinhian saka [[Viètnam]] lan [[Kamboja]]. Kabeh klompok iki nduweni DNA lan asal-usul linguistik sing bisa ditelusuri saka pulo sing saiki diarani Taiwan, lan leluhure wong-wong kuna iki bisa ditelusuri saka Tiongkok kidul.{{sfn|Barnard|2004}} ==== Deutero-Melayu ==== [[Barkas:Women from Palembang in Ikat weave, Wanita di Indonesia p29 (Ministry of Information).jpg|thumb|Wanita saka [[Kutha Palémbang|Palémbang]] nganggo busana tradhisional, sing diarani Baju Kurung sing digawe saka [[Songkèt]]. Klambi iki umume digandhengake karo wanita keturunan Melayu.]] Wong Deutero-Melayu iku wong [[jaman wesi|Jaman Wesi]] sing sebagian turunan saka wong Austronésia sabanjure sing dilengkapi teknik pertanian sing luwih maju lan kawruh anyar babagan logam.{{sfn|Murdock|1969|p=278}}{{sfn|Ooi|2004|p=[https://books.google.com/books?id=QKgraWbb7yoC&pg=PA495 495]}}{{sfn|Anderbeck|2002}} Para pemukim Deutero-Melayu ora nomaden kaya para leluhure: nanging dheweke manggon lan ngadegake kampung-kampung sing dadi unit utama ing masyarakat. Kampung-kampung iki biasane dumunung ing pinggir kali utawa pesisir lan umume bisa nyukupi pangan lan kabutuhan liyane. Ing pungkasan abad kaping 1 SM, kampung-kampung iki wiwit nindakake perdagangan karo jagad njaba.{{sfn|Jamil Abu Bakar|2002|p=39}} Wong Deutero-Melayu dianggep minangka leluhur langsung saka wong Melayu saiki.{{sfn|TED|1999}} ==== Ekspansi saka modhél Sundaland ==== Téori sing luwih anyar nyatakaké yèn tinimbang dipanggoni déning ekspansi saka daratan, populasi Jaman És ing Semenanjung Malaya, Kapuloan Indhonésia sing cedhak, lan landas kontinèntal sing nalika iku katon (Sundaland) malah berkembang sacara lokal saka pemukim manungsa pisanan lan ngembang menyang daratan. Para pendukung téori iki percaya yèn ekspansi iki mènèhi panjelasan sing luwih irit babagan bukti linguistik, arkeologi, lan antropologis tinimbang modhèl sadurungé, mliginé model Taiwan.{{sfn|Oppenheimer|2006}} Téori iki uga nduwèni dhukungan saka bukti genetik anyar saka Human Genome Organisation sing nuduhaké yèn pedunung utama Asia kedadeyan ing siji migrasi liwat [[Asia Kidul-wétan]]; rute iki dianggep minangka wilayah Melayu modern lan keragaman ing wilayah kasebut berkembang utamane ing panggonan kasebut tanpa mbutuhake migrasi utama saka daratan. Ekspansi kasebut dhewe bisa uga disebabake dening kenaikan permukaan laut ing pungkasan Jaman Es.{{sfn|Abdulla et al.|2009}}{{sfn|Soares, et al.|2008}} Stephen Oppenheimer, pendukung paham iki, luwih lanjut ngajokake teori yen ekspansi bangsa kedadeyan kanthi telung gelombang cepet amarga kenaikan permukaan laut ing pungkasan Jaman Es, lan diaspora iki nyebarake bangsa-bangsa kasebut lan budaya, mitos, lan teknologi sing ana gandhengane ora mung menyang daratan Asia Tenggara, nanging uga nganti India, Timur Tengah, lan Mediterania. Para pengulas nemokake usulan-usulane kanggo pemukiman lan panyebaran asli pantes ditliti luwih lanjut, nanging isih skeptis karo klaim difusionis dheweke.{{sfn|Razak|2012}}{{sfn|Terrell|1999}}{{sfn|Baer|1999}} === Bukti genetik === Wong Melayu iku sawijining klompok ètnis sing manggon ing Asia Kidul-wétan lan Semenanjung Malaya sing nganggo basa Austronésia. Miturut panliten ing taun 2015, wong Melayu saka Semenanjung Malaysia, [[Singapura]], [[Indhonésia]], lan [[Sri Lanka]] nduweni 4 komponen leluhur utama, kalebu Austronésia (17%–62%), Proto-Melayu (15%–31%), Asia Timur (4%–16%) lan Asia Selatan (3%–34%). Nanging komponen pribumi Austronésia lan Asia Tenggara luwih penting kanggo wong Melayu saka Semenanjung Malaysia, Singapura lan Indhonésia tinimbang Asia Wétan lan Asia Kidul. Kosok baline, wong Melayu saka Sri Lanka nduweni udakara 34% keturunan Asia Kidul ing susunan genetik, sing ndadekake dheweke relatif béda.<ref>{{Cite journal |last1=Deng |first1=Lian |last2=Hoh |first2=Boon-Peng |last3=Lu |first3=Dongsheng |last4=Saw |first4=Woei-Yuh |display-authors=3 |date=2015 |title=Dissecting the genetic structure and admixture of four geographical Malay populations |journal=Scientific Reports |volume=5 |doi=10.1038/srep14375 |pmid=26395220 |pmc=4585825 |bibcode=2015NatSR...514375D }}</ref> Panliten ing taun 2021 nyimpulake yen garis keturunan Basal-Asia Timur sing khas (kadhangkala diarani '''East- and Southeast Asian lineage''<nowiki/>' (ESEA)), sing minangka leluhure wong Asia Timur lan Tenggara modern, wong Polinesia, lan wong Siberia, asale saka Daratan Asia Tenggara ing ~50.000 SM, lan berkembang liwat pirang-pirang gelombang migrasi menyang kidul lan lor. Leluhur basal-Asia Wétan, uga leluhur sing ana gandhèngané karo [[kulawarga basa Austroasiatika|Austroasia]], nyebar menyang Asia Kidul-wétan Maritim sadurungé ekspansi Austronésia. Wong-wong sing nganggo basa Austronésia dhewe dikira wis tekan ing [[Taiwan]] lan [[Filipina]] sisih lor antarane 10.000 lan 7.000 SM saka pesisir kidul Tiongkok, lan nyebar saka kana menyang saindenging Asia Tenggara. Para penulis nyimpulake yen ekspansi Austronésia menyang Insular Asia Tenggara lan [[Polinésia]] metu saka Filipina tinimbang Taiwan, lan wong-wong sing nganggo basa Austronesia modern, kayata wong Melayu, umume duwe leluhur saka Basal-Asia Timur paling awal, migran Austroasia saka Asia Tenggara Daratan, lan pelaut sing nganggo basa Austronésia saka Filipina, tanpa akeh campuran saka klompok sadurunge.<ref>{{Cite journal |last1=Larena |first1=Maximilian |last2=Sanchez-Quinto |first2=Federico |last3=Sjödin |first3=Per |last4=McKenna |first4=James |last5=Ebeo |first5=Carlo |last6=Reyes |first6=Rebecca |last7=Casel |first7=Ophelia |last8=Huang |first8=Jin-Yuan |last9=Hagada |first9=Kim Pullupul |last10=Guilay |first10=Dennis |last11=Reyes |first11=Jennelyn |date=30 Maret 2021 |title=Multiple migrations to the Philippines during the last 50,000 years |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=118 |issue=13 |doi=10.1073/pnas.2026132118 |issn=0027-8424 |pmc=8020671 |pmid=33753512|bibcode=2021PNAS..11826132L |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Yang |first=Melinda A. |date=6 Januari 2022 |title=A genetic history of migration, diversification, and admixture in Asia |url=http://www.pivotscipub.com/hpgg/2/1/0001/html |journal=Human Population Genetics and Genomics |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=1–32 |doi=10.47248/hpgg2202010001 |issn=2770-5005 |doi-access=free |access-date=25 Maret 2026 |archive-date=16 Mèi 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516110501/http://www.pivotscipub.com/hpgg/2/1/0001/html |url-status=live }}</ref> ==Budaya== === Agama === [[Barkas:Sultan Omar Ali Saifuddin Mosque 02.jpg|thumb|Masjid Sultan Omar Ali Saifuddien ing [[Brunéi Darussalam]] ing wayah wengi [[Ramadhan]]. Karajan sugih iki nganut Melayu Islam Beraja (''Monarki Islam Melayu'') minangka filosofi nasional wiwit kamardikane ing taun 1984.]] Komunitas Melayu wiwitan umumé [[animisme|animis]], percaya marang anané ''semangat'' (roh) ing saben bab.<ref name="zaki1">{{harvnb|Zaki Ragman|2003|pp=1–6}}</ref> Kira-kira nalika wiwitan jaman umum, agama [[Hindhu]] lan [[Buda]] dikenalake dening para pedagang Asia Kidul menyang Kepulauan Melayu, ing ngendi agama kasebut berkembang nganti abad kaping 13, sadurunge tekane Islam sing digawa dening para pedagang Muslim Arab, Asia Kidul, lan Tiongkok. Ing abad kaping 15, Islam saka sekte [[Sunni]] ortodoks ngrembaka ing jagad Melayu ing jaman Kesultanan Malaka. Beda karo agama [[Hindhu|Hindu]], sing mung ngowahi masyarakat Melayu awal kanthi dangkal, [[Islam]] bisa diarani wis terintegrasi kanthi lengkap menyang urip saben dinane penduduk.<ref name="Syed">{{harvnb|Syed Husin Ali|2008|p=57}}</ref> Wiwit jaman iki, wong Melayu dianggep minangka kelompok etnoreligius lan sacara tradhisional nduweni identifikasi sing cedhak karo Islam{{sfn|Johns|Lahoud|2005|p=157}} lan wiwit kuwi dheweke ora ngganti agama.<ref name="Syed" /> Identitas iki kuwat banget nganti diarani dadi Muslim yaiku ''masuk Melayu'' (mlebu keMelayuan).{{sfn|Andaya|Andaya|1984|p=55}} Sanajan mangkono, kapercayan-kapercayan sadurungé sing duwé oyot sing luwih jero, tetep nglawan kutukan Islam - lan pancen mistisisme [[Sufisme]] wis gegandhèngan ing antarane wong Melayu, karo roh-roh saka jagad animisme sadurungé lan sawetara unsur Hindhu.{{sfn|Winstedt|1925|p=125}} Sawisé taun 1970-an, kebangkitan Islam (uga diarani re-Islamisasi{{sfn|Burgat|2003|p=54}}) ing saindenging jagad Muslim, akèh tradhisi sing dianggep nglanggar ajaran Islam lan ngandhut unsur syirik ditinggalaké déning wong Melayu ing Malaysia, déné ing antarane wong Melayu ing Indhonésia, tradhisi kasebut ora dianggep takhayul lan ngandhut unsur syirik. Ing antarane tradhisi kasebut yaiku festival ''mandi'' safar (adus [[Safar]]), festival [[adus]] kanggo nggayuh kasucian spiritual, sing bisa dideleng fitur-fitur sing padha karo sawetara ing Durga Puja ing India.{{sfn|Bolton|Hutton|2000|p=184}} Akèh-akèhé saka ètnis Melayu modern sing penganut Islam [[Sunni]]<ref>{{cite web |title=The Malay of Malaysia |publisher=Bethany World Prayer Center |url=http://kcm.co.kr/bethany_eng/p_code3/1892.html |access-date=2 Juli 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010191042/http://kcm.co.kr/bethany_eng/p_code3/1892.html |archive-date=10 Oktober 2012}}</ref> lan riyaya Melayu sing paling penting yaiku sing asalé saka Islam - ''[[Idul Fitri|Hari Raya Aidilfitri]]'', ''[[Idul Adha|Hari Raya Aidiladha]]'', ''[[Muharram|Awal Muharram]]'', lan ''[[Mulud (pahargyan)|Maulidur Rasul]]''. Wong Melayu sing metu saka Islam ing Malaysia lan Brunéi dianggep murtad. Nanging, ana sawetara etnis Melayu sing manggon ing njaba negara-negara kasebut uga wis nganut agama liya kanthi sah miturut hukum. === Arsitèktur === {{See also|Omah Melayu}} [[Gambar:Rumah kedah.gif|thumb|350px|Omah tradhisional Melayu ing [[Kedah]], dihias nganggo panel ukiran khas [[Jasirah Malaka|Semenanjung Melayu]] sisih lor.]] [[Gambar:Malacca Sultanate Palace Museum 1.jpg|thumb|350px|Replika Kraton Kesultanan Malaka, sing dibangun saka informasi lan data sing dipikolehi saka [[Sejarah Melayu]]. Dokumen sejarah iki nduwèni referensi babagan konstruksi lan arsitektur kraton nalika jaman Sultan Mansur Shah, sing mrentah saka taun 1458 nganti 1477.]] Maneka warna pengaruh budaya, utamane wong Tionghoa, Indhi, lan Éropa, nduweni peran utama ing mbentuk arsitèktur Melayu.{{sfn|Henket|Heynen|2002|p=181}} Nganti saiki, kayu minangka bahan utama sing digunakake kanggo kabeh bangunan tradhisional Melayu.<ref name="MC1219">{{harvnb|Marshall Cavendish|2007|p=1219}}</ref> Nanging, akeh struktur watu uga ditemokake utamane kompleks agama saka jaman [[Praja Sriwijaya|Sriwijaya]] lan kerajaan Melayu Isthmian kuna. [[Candhi Muara Takus]] lan [[Kompleks Candhi Muaro Jambi|Candhi Muaro Jambi]] ing [[Sumatra]] kalebu salah sijine conto sing ana gegayutane karo unsur arsitèktur Kerajaan Sriwijaya. Nanging, arsitektur Sriwijaya umumé diwakili ing Chaiya (saiki provinsi ing [[Thai]]land) ing Semenanjung Malaya, sing dadi pusat penting nalika periode Sriwijaya.{{sfn|Chihara|1996|p=213}}{{sfn|Van Beek|Invernizzi|1999|p=75}} Jinis struktur iki kasusun saka kamar sel kanggo nyimpen gambar Buddha lan pucuk struktur kasebut didegake awujud ''[[stupa]]'' kanthi teras sing ditumpangake kanthi runtut, sing minangka conto paling apik ing ''Wat Pra Borom That'' ing Chaiya.{{sfn|Jermsawatdi|1989|p=65}} Ana uga bukti-bukti papan suci utawa ''[[Candhi|Candi]]'' Hindu ing sekitar Kedah kidul antarane gunung Jerai lan lembah Kali Muda, sawijining wilayah sing dikenal minangka [[Lembah Bujang]]. Ing area seluas kira-kira 350 kilometer persegi, ana 87 situs agama bersejarah awal sing dilapurake lan ana 12 ''candhi'' sing dumunung ing pucuk gunung, sawijining fitur sing nuduhake yen bisa uga asale saka kapercayan Melayu pra-sejarah babagan kasucèn panggonan sing dhuwur.{{sfn|O'Reilly|2007|p=42}} [[Gambar:Pintu Istana Setul Mambang Segara.jpg|thumb|350px|Panel tembok sing dihias nganggo macem-macem motif kembang saka omah kraton Setul Mambang Segara kaya sing katon ing Muzium Negara. Setul iku sawijining kerajaan Melayu bersejarah sing ana antara taun 1808 lan 1915 ing Semenanjung Melayu sisih lor.]] Referensi awal babagan arsitektur Melayu ing Semenanjung Melayu bisa ditemokake ing sawetara cathetan Tiongkok. Cathetan Tiongkok saka abad kaping 7 nyritakake babagan peziarah Buddha sing teka ing Langkasuka lan nyebutake kutha kasebut diubengi tembok sing dibangun menara lan bisa dilewati liwat gapura ganda.{{sfn|Jamil Abu Bakar|2002|p=59}} Cathetan liyane saka abad kaping 7 babagan utusan khusus Tiongkok menyang Kerajaan Bumi Abang ing Semenanjung Melayu, nyathet yen kutha krajan kasebut nduweni telung gapura sing jaraké luwih saka satus langkah, sing dihiasi lukisan tema Buddha lan roh wanita.{{sfn|Mohamad Tajuddin Haji Mohamad Rasdi|2005|p=19}} Gambaran rinci pisanan babagan arsitèktur Melayu ana ing ''[[wikt:istana#Noun 3|Istana]]'' kayu gedhe kagungane Mansur Shah saka Malaka (mrentah 1458–1477).<ref name="MC1219" /> Miturut [[Sejarah Melayu]], bangunan kasebut nduweni struktur pitu teluk sing ditinggikake ing pilar kayu kanthi atap pitung tingkat sing digawe saka sirap tembaga lan dihiasi menara berlapis emas lan pangilon kaca Cina.{{sfn|Mohamad Tajuddin Haji Mohamad Rasdi|2005|p=24}} [[Omah Melayu|Omah-omah tradhisional Melayu]] dibangun nganggo struktur rangka kayu sing prasaja. Atap-atapé miring, teras ing ngarep, langit-langité dhuwur, akèh bolongan ing tembok kanggo ventilasi,<ref>{{cite web |last=Ahmad |first=A. Ghafar |title=Malay Vernacular Architecture |url= http://www.hbp.usm.my/conservation/malayvernacular.htm |access-date=21 Oktober 2026 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100610190114/http://www.hbp.usm.my/conservation/malayvernacular.htm |archive-date=10 Juni 2010 }}</ref> lan asring dihias nganggo ukiran kayu sing rumit. Kaendahan lan kualitas ukiran kayu Melayu dimaksudake minangka indikator visual saka drajat lan status sosial sing nduweni dhewe.{{sfn|Noor|Khoo|2003|p=47}} Omah Salinger, sing menangaké Penghargaan Arsitektur Aga Khan taun 1998, minangka conto modern saka desain tradhisional iki.<ref name="Steele 187-188">{{cite book |last1=Steele |first1=James |url=https://archive.org/details/greenwoodencyclo0000stee/page/186/mode/2up?q=%22salinger+house%22 |title=The Greenwood encyclopedia of homes through world history: Volume 3 |date=2009 |publisher=Greenwood Press |isbn=978-0-313-33791-8 |pages=187–188 |access-date=21 Oktober 2026}}</ref><ref name="Jantan et al. 16-17">{{cite book |last1=Jantan |first1=Amer Hamzah |url=https://archive.org/details/malaysiasingapor0000mala/page/16/mode/2up?q=%22Rudinara%22 |title=Malaysia, Singapore, and ASEAN in an age of globalisation |last2=Said |first2=Hassan |last3=Bajunid |first3=Ibrahim Ahmad |last4=Ismail |first4=Ibrahim |last5=Talib |first5=Shaharil |last6=Ahmad |first6=Shamsulbahriah Ku |date=2002 |publisher=Asia-Europe Institute, University of Malaya |isbn=983-2085-42-X |pages=16–17 |access-date=21 Oktober 2026}}</ref> Sajrone pirang-pirang dekade, arsitektur Melayu tradisional wis dipengaruhi dening [[Wong Bugis|Bugis]] lan [[Omah Joglo|Jawa]] saka kidul, Siam, Inggris, Arab lan India saka lor, Portugis, Walanda, Acéh lan [[Omah Gadang|Minangkabau]] saka kulon lan Cina Kidul saka wetan.<ref>{{cite web |title=For Sale – CountryHeights |work=The Art of Living Show |date=22 Maret 2011 |via=YouTube |url= https://www.youtube.com/watch?v=7ZCHUMYs2CM |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211212/7ZCHUMYs2CM| archive-date=12 Dhésèmber 2021 |url-status=live}}{{cbignore}}</ref> ===Basa=== [[Barkas:Prasasti Kedukan Bukit 3.jpg|thumb|[[Prasasti Kedukan Bukit]] ditulis nganggo [[aksara Pallawa]]. Wis ana wiwit taun 683, iki minangka salah sawijining artefak tulisan Melayu paling tuwa sing isih ana.]] {{Main|Basa Malayu}} {{See also|Aksara Gundhil}} [[Basa Malayu]] iku salah siji basa sing paling misuwur ing donya, mligine saka kulawarga basa Austronésia. Varian lan dialek [[basa Melayu]] digunakake minangka basa resmi ing [[Brunéi Darussalam]], [[Indhonésia]], [[Malaysia]], lan [[Singapura]]. Basa iki uga dicaturaké ing [[Thai]]land kidul, [[Kapuloan Cocos (Keeling)|Kapuloan Cocos]], [[Pulo Natal]], lan [[Sri Lanka]]. Basa iki dicaturaké déning kurang luwih 33 yuta wong ing sakubengé Kapuloan Melayu lan digunakaké minangka basa kapindho déning kurang luwih 220 yuta wong.{{sfn|Wright|2007|p=492}} Wangun basa Malayu paling tuwa asale saka basa Proto-Malayu-Polinésia sing dituturake dening para pemukim Austronésia paling awal ing [[Asia Kidul-wétan]]. Wangun iki banjur berkembang dadi basa Malayu Kuna nalika budaya lan agama India wiwit nembus wilayah kasebut. Basa Melayu Kuna ngandhut sawetara istilah sing isih ana nganti saiki, nanging tetep ora bisa dimangerteni dening penutur modern, dene basa modern wis umume bisa dikenali ing basa Melayu Klasik tulisan, sing bentuk paling tuwa wiwit taun 1303 Masehi.{{sfn|Teeuw|1959|p=149}} Basa Melayu berkembang dadi basa Malayu Klasik liwat mlebune akeh kosakata [[basa Arab|Arab]] lan [[basa Pèrsi|Pèrsi]] kanthi bertahap nalika Islam mlebu ing wilayah kasebut, lan sajrone proses kasebut ana owah-owahan sing signifikan. Wiwitane, basa Melayu Klasik minangka klompok dialek sing maneka warna, sing nggambarake asal-usul kerajaan-kerajaan Melayu ing Asia Kidul-wétan. Salah sawijining dialek iki, sing dikembangake ing tradhisi sastra Kesultanan Malaka ing abad kaping 15, pungkasane dadi dominan. Jaman Malaka ditandhani karo owah-owahan basa Melayu dadi basa Islam, kaya dene basa Arab, Persia, Urdu, lan Swahili. [[Aksara Arab]] sing diadaptasi sing diarani [[aksara Jawi|Jawi]] digunakake kanggo ngganti [[aksara Kawi]], terminologi agama lan budaya Islam diasimilasi kanthi akeh, mbuwang akeh tembung Hindu-Buddha, lan basa Malayu dadi basa pengantar lan panyebaran Islam ing saindenging wilayah [[Asia Kidul-wétan]]. Ing puncak kekuasaan Malaka ing abad kaping 15, basa Malayu Klasik nyebar ngluwihi jagad penutur basa Melayu tradhisional<ref name="Sneddon 2003 59">{{harvnb|Sneddon|2003|p=59}}</ref> lan ngasilake ''[[basantara|lingua franca]]'' sing diarani ''Bahasa Melayu pasar'' ("Bazaar Melayu") utawa ''Bahasa Melayu rendah'' ("Melayu Endhek"), beda karo ''Bahasa Melayu Tinggi'' ("Melayu Luhur") ing Malaka.{{sfn|Sneddon|2003|p=84}} Lumrahé, basa Melayu Bazaar iku basa pidgin lan perkembangan sing paling penting yaiku basa pidgin dikreolisasi, sing nggawé sawetara basa anyar kaya ta [[basa Malayu Ambon]], [[basa Malayu Manado|Malayu Manado]], lan [[basa Batawi]].{{sfn|Sneddon|2003|p=60}} Para panulis [[Éropa]] ing abad kaping 17 lan 18, kaya ta Tavernier, Thomassin lan Werndly nggambarake basa Malayu minangka "''basa para wong pinter ing kabeh Hindia, kaya [[basa Latin]] ing Eropa''".{{sfn|Sweeney|1987}} Iki uga sing paling akeh digunakake nalika jaman penjajahan Inggris lan Walanda ing Kepulauan Melayu.{{sfn|Van der Putten|Cody|2009|p=55}} Kosok baline katon ing Hindia Timur Spanyol, ing ngendi latinisasi massal ing kepulauan kasebut sajrone taun-taun kolonial nyebabake kudeta historis basa Malayu ing Filipina. Dialek Kesultanan Johor, penerus langsung Malaka, dadi basa standar ing antarane wong Melayu ing [[Singapura]] lan [[Malaysia]], lan iki dadi dhasar asli kanggo [[basa Indhonésia]] sing wis distandardisasi.<ref name="Sneddon 2003 59"/>{{sfn|Wong|1973|p=126}}{{sfn|Clyne|1992|p=413}}{{sfn|Brown|Ogilvie|2009|p=678}} Saliyané basa Malayu standar, sing dikembangaké ing lingkungan Malaka-Johor, ana uga manéka dialek Melayu lokal. Contone, wong [[basa Bangka|Bangka]], Brunéi, [[basa Melayu Jambi|Jambi]], [[basa Malayu Kelantan-Petani|Kelantan]], Kedah, Negeri Sembilan, [[basa Palémbang|Palémbang]], [[Basa Malayu Kelantan-Petani|Pattan]], Sarawak, [[Basa Malayu Trengganu|Terengganu]], lan liya-liyane. Basa Malayu sacara historis ditulis nganggo [[aksara Pallawa]], [[aksara Kawi|Kawi]], lan [[aksara Réncong|Réncong]]. Sawisé tekané Islam, [[aksara Jawi]] sing adhedhasar basa Arab diadopsi lan isih digunakaké nganti saiki minangka salah siji saka rong aksara resmi ing [[Brunéi Darussalam]] lan minangka aksara alternatif ing [[Malaysia]].<ref>{{cite web |title=Kedah MB defends use of Jawi on signboards |work=The Star |year=2008 |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/8/26/nation/22168989&sec=nation |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029105406/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2008%2F8%2F26%2Fnation%2F22168989&sec=nation |archive-date=29 Oktober 2012 }}</ref> Wiwit abad kaping 17, minangka akibat saka penjajahan Inggris lan Walanda, aksara Jawi mboko sithik diganti karo aksara Rumi<ref>{{cite web |title=Malay (Bahasa Melayu / بهاس ملايو) |website=Omniglot |url=http://www.omniglot.com/writing/malay.htm |access-date=2 Juli 2026 |archive-date=26 Juni 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626115200/http://www.omniglot.com/writing/malay.htm |url-status=live }}</ref> sing adhedhasar Latin sing pungkasane dadi aksara modern resmi kanggo [[basa Malayu]] ing [[Malaysia]], [[Singapura]], lan [[Indhonésia]], lan aksara resmi ing [[Brunéi Darussalam]]. === Festival lan perayaan === [[Barkas:Majlis Tujuh Likor Pasang Pelita.jpg|thumb|Deretan Pelita ([[senthir|lampu lenga]]) sing diobong nalika ''Malam Tujuh Likur'' (wengi kaping 27 Ramadhan), lampu lenga iki sacara tradhisional digunakake kanggo madhangi omah lan dalan sajrone [[Ramadhan]]. Katon ing Muar, [[Johor]], [[Malaysia]].]] Munculé [[Islam]] kasil ngowahi identitas Melayu ing abad kaping 15. Mangkono, umume festival lan perayaan Melayu mlaku sejajar karo kalender Islam, sanajan wis mendarah daging karo rasa karakter Melayu sing kuwat. Perayaan Hari Raya (sing diterjemahake minangka "Dina Agung") rong taun sekali, yaiku [[Aidilfitri]] lan [[Aidiladha]], dianggep minangka perayaan gedhe sacara universal ing saindenging komunitas Melayu. Rong dina riyaya iki penting banget kanggo menehi komentar babagan rong prastawa utama lan filsafat ing ajaran lan kapercayan Islam. Sing pertama nandhani kamenangan minangka wong Islam sawise sewulan [[pasa (Islam)|pasa]] lan sabar ing wulan Ramadhan, dene sing terakhir nandhani ngurmati kurban sing digawe dening [[Ibrahim]] (Abraham) atas asmane [[Allah]]. Liburan ''Raya'' biasane diwiwiti nalika acara mulih kampung sing dikenal minangka Balik Kampung utawa ''Balik Raya'' sing kedadeyan sawetara dina sadurunge riyaya. Sajrone dina riyaya Hari Raya, wong Melayu bakal ngrayakake kanthi nindakake [[salat id]], nganakake pesta gedhe lan ngunjungi kanca, sedulur, lan tangga teparo. Ziarah menyang makam wong sing wis tilar donya uga penting, minangka tandha pakurmatan, katresnan, lan pakurmatan. [[Barkas:COLLECTIE TROPENMUSEUM Plechtigheden bij de kroning van de Sultan van Deli in 1925 op de troon de sultan en zijn echtgenote met aan weerszijden de rijkssieraden TMnr 10001572.jpg|thumb|Upacara penobatan antarane Tengku Otteman, minangka ''Tengku Mahkota'' (Putera Mahkota) Kasultanan Deli, [[Indhiya Nèderlan|Hindia Walanda]]; karo garwane, Raja Amnah, anggota Royalti Perak minangka ''Tengku Puan Indera'' ing taun 1925]] Upacara liturgi lan agama utama liyane sing dirayakake dening wong Melayu kalebu [[Ramadhan]], sasi suci sewulan sing dikhususake kanggo pasa awan lan macem-macem kegiatan agama; [[Mulud (pahargyan)|Maulidur Rasul]], prosesi gedhe khusus kanggo ngurmati laire Nabi [[Mukamad|Muhammad]]; [[dina Asyura|Asyura]], pangeling-eling [[Muharram]] ing ngendi wong Melayu bakal nyiyapake sajian khusus, sing dikenal minangka ''Bubur Ashura''; [[Nisfu Sya'ban|Nisfu Syaaban]], perayaan Pertengahan [[Sya'ban]], dina khusus [[puasa]] kanggo pangapura; Nuzul Quran, wahyu pisanan [[Kuran|Al-Quran]]; [[Isra' Mi'raj|Israk dan Mikraj]], munggahe [[Nabi Muhammad]] menyang swarga lan Awal Muharram, Taun Anyar Islam; telung perayaan pungkasan biasane diamati kanthi nganakake sholat ''sunat'' khusus, ceramah agama lan diskusi Islam ing [[masjid]]. Ana uga akeh festival budaya regional domestik lan acara sosial ing macem-macem lingkungan Melayu. Wilayah pesisir sacara historis dikenal minangka papan kanggo nganakake upacara ''Mandi Safar'' utawa ''Puja Pantai'', yaiku adus penyucian sajrone sasi [[Safar]] [[pananggalan Hijriyah|Islam]], sing wiwitane ditiru saka ritual pembersihan suci Melayu kuno pra-Islam, padha karo tradisi Belimau sadurunge Ramadhan; lan ''Pesta Menuai'', festival panen sing dirayakake dening komunitas Melayu pedalaman lan agraris kanthi dolanan tradhisional, teater, Joget, lan repertoar tari-tarian liyane. Nanging, kaloro praktik kasebut mboko sithik ilang amarga macem-macem revolusi sosial lan ekonomi sing dirancang ing komunitas Melayu ing abad kaping 20. Kajaba iku, akeh wong Melayu uga dikenal melu perayaan kekaisaran kanggo ngurmati kraton ing kerajaan masing-masing. Fitur-fitur Islam uga nyulam kanthi kuat perayaan Melayu ing tataran individu, sawijining jukstaposisi sing kaiket karo ritual spiritual minangka wong [[Muslim]]. Wong Melayu biasane nganakake ''kenduri'', pesta upacara keagamaan kanggo ngrayakake utawa njaluk berkah kanggo sawijining acara. Ana sawetara variasi filosofis saka kenduri, wiwit saka ''Doa Selamat'' (njaluk sih rahmat lan perlindungan saka Gusti Allah), ''Kesyukuran'' (kanggo rasa syukur lan pangestu), ''Melenggang Perut'' (pijet upacara kanggo ibu sing lagi ngandhut anak pertamane), ''Aqiqah'' lan ''Cukur Jambul'' (upacara bayi anyar, kanggo ngrayakake urip anyar), ''Bertindik'' (upacara tindik pisanan kanggo bocah wadon), ''Khatam'' (upacara wisuda, sawise bocah maca [[Al-Qur'an]] kanthi lengkap kanggo pisanan), ''Khatan'' ([[tetak|sunat]]), ''Kahwin'' ([[nikah|pesta manten]]), ''Arwah'' utawa ''Tahlil'' (pandonga kanggo wong sing wis tilar donya), lan sawetara liyane. Acara iki biasane dianakake dening kulawarga lan biasane dibantu dening masyarakat ing sawijining acara sosial sing dikenal minangka ''Rewang'' utawa ''Gotong-royong''. Sajrone upacara iki, kabeh kulawarga bakal dibantu dening tangga teparo lan sedulure, sing masrahake macem-macem tugas wiwit saka nyiyapake panganan, manajemen papan, perakitan logistik, lan kontrol teknis liyane. Nanging, sawise munculé urbanisme ing komunitas Melayu kontemporer, praktik ''Rewang/Gotong-Royong'' mboko sithik digantikan karo layanan katering sing disewa dening kulawarga. === Musik === {{Main|Musik Melayu}} [[Musik Melayu]] iku sawijining [[genre musik]] [[lagu dhaèrah|tradhisional]] sing asale lan berkembang ing pesisir wétan [[Sumatra]], [[Kalimantan]], lan [[Jasirah Malaka|Semenanjung Malaya]].<ref>Sahputra, T. W. H., Martarosa, & Warhat, Z. (2019). ''[https://media.neliti.com/media/publications/408383-musik-jazz-melayu-dalam-kajian-kreativit-7b989836.pdf Musik jazz Melayu dalam kajian kreativitas]''. ''Melayu Arts and Performance Journal'', 2(2), 191–200. </ref> [[Musik]] iki biasane dinyanyekake dening wong-wong saka etnis Melayu lan asring diiringi tarian khas Melayu lokal, contone nawakake tarian ing acara utawa pesta tradhisional, nampani tamu kehormatan, lan ing kegiatan keagamaan.<ref>{{Cite book|last=Purba|first=Junaidi|last2=Putri|first2=Sabrina Maulidia|last3=Nelson|first3=Ricky|last4=Silaban|first4=Cahyani Yesika br|last5=Ridho|first5=Muhammad Habibur|last6=Andika|first6=Riki|last7=Sitorus|first7=Christina Harianti|last8=Sa|first8=Maulidha|last9=Dardanila|url=https://www.google.co.id/books/edition/TRANSFORMATION_OF_TRADITIONAL_ARTS_RESPO/mtaeEQAAQBAJ?hl=id&gbpv=0|title=TRANSFORMATION OF TRADITIONAL ARTS: RESPONDING TO THE CHALLENGES OF THE TIMES|publisher=Mawadra Lestari Enterprise|isbn=978-629-95611-1-8|pages=62|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book|last=Asbullah|first=Habib|last2=Rizkia|first2=Ayu|last3=Batrisya|last4=Julianto|first4=Deldi|last5=Pangestu|first5=Dimas|last6=Rania|first6=Dinda Safira|last7=Miranti|first7=Dwi|last8=Afrillia|first8=Ega|last9=Irianto|first9=Ega Deni|url=https://www.google.co.id/books/edition/Mengabadikan_Riau_Buku_I/WXsgEAAAQBAJ?hl=id&gbpv=0|title=Mengabadikan Riau: Buku I: Antologi Esai Kebudayaan|publisher=Penerbit Pustaka Rumah C1nta|isbn=978-623-7961-67-3|pages=95|language=id|url-status=live}}</ref> Sing menarik saka [[genre musik]] iki yaiku komposisine sing kasusun saka lirik lagu sing ngemot puisi sing diadaptasi karo urip saben dina, katresnan (kaya Dondang Sayang) lan kebak piwulang (pesen moral), kebak swara utawa vokal cengkok khas [[Melayu]], lan aransemen musik sing disusun kanthi rapi. Bebarengan karo perkembangan jaman, musik Melayu uga ngalami owah-owahan gaya musik, contone, musik iki uga ngalami fusi karo [[musik pop]], [[musik rock|rock]], lan [[dangdut]]. Aliran iki bisa ditemokaké ing negara-negara sing ana gandhèngané karo Melayu, kaya ta [[Indhonésia]], [[Malaysia]], [[Singapura]], lan [[Brunéi Darussalam]]. Ing wiwitan perkembangane, instrumen musik sing digunakake didominasi dening aksi [[rebana]] sing diarani Kompang saka [[Kabupatèn Panaraga|Ponorogo]], petik gambus, gesekan [[piyul]], nabuh akordeon, swara [[gong]], lan tiupan [[serunai]]. Iki dipengaruhi dening [[budaya]] tanah Arab lan [[Éropa]] tradisional. Bebarengan karo perkembangan teknologi, kabeh iki wis diganti karo instrumen musik elektronik awujud keyboard. Nanging, ing kegiatan tartamtu, instrumen musik tradisional isih digunakake kanggo nglestarikake warisan budaya. Ing perkembangane, gerakan iki populer ing taun 80-an lan malah mlebu era "puncak kejayaan" ing taun 90-an. Iki ditandhani karo tambah akeh penyanyi lan [[marchingband|band]] Melayu, lan pendatang anyar sing muncul kanthi lagu-lagu andalan dhewe. ===Olahan=== {{Main|Olahan Melayu}} [[Barkas:ASAM PEDAS IKAN PARI.jpg|thumb|''[[Asem pedhes|Asam pedas]]'', ''[[gulé|gulai]]'' sing kecut lan pedhes]] [[Olahan Melayu]] ditondoi kanthi panggunaan rempah-rempah aromatik, [[santen]], bahan-bahan fermentasi, lan jamu seger sing ekstensif, sing ngasilake masakan kanthi profil rasa sing kompleks lan kuat. Komponen-komponen masakan sing diwakili kalebu ''[[gulé|gulai]]'' (semur klapa), ''[[asem pedhes|asam pedas]]'' (semur asem lan pedhes), ''[[kupat|ketupat]]'' (lontong beras kompres sing umum digandhengake karo konsumsi perayaan), ''[[sega lenga|nasi minyak]]'' (sajian sega bumbu sing digawe karo ghee), ''[[rendhang|rendang]]'' (daging bumbu sing dimasak alon), ''[[sambel|sambal]]'' (bumbu adhedhasar lombok), ''[[krupuk|keropok]]'' (krupuk iwak utawa urang), ''[[kuih]]'' tradhisional (kue lan jajanan ukuran cokotan), ''[[jenang|dodol]]'' (kue manis adhedhasar klapa) lan olahan fermentasi kayata ''[[pekasam|perkasam]]''. Senajan nduweni dhasar kuliner sing padha, masakan Melayu regional nuduhake variasi sing cukup gedhe sing dibentuk dening geografi, sumber daya pertanian lokal, jaringan perdagangan, lan interaksi sejarah. Spesialisasi regional sing béda kalebu ''[[sega dagang|nasi dagang]]'', ''[[sega kerabu|nasi kerabu]]'' lan ''[[lékor|keropok lekor]]'' ing Pattani, [[Trengganu]] lan [[Kelantan]]; Pahang lan Perak kanggo masakan basis [[durian]] sawijining, ''[[gulé|gulai]]'' ''[[tempoyak]]''; [[Kedah]] lan [[Pulo Pinang]] kanggo ''[[laksa|asam laksa]]'' lan ''rojak'' gaya lor; Satun lan Perlis kanggo panganan cuci mulut ''bunga kuda''; [[Negeri Sembilan]] kanggo masakan ''lemak''; [[Melaka|Malaka]] kanggo ''[[cincalok]]'' pedhes; [[Singapura]] kanggo ''[[rujak|rojak bandung]]'' lan ''[[Roti Canai|roti prata]]''; [[Riau]] kanggo masakan ''ikan patin'' (iwak ''[[patin|Pangasius]]''), ''[[gulé|gulai]] ikan patin'' lan ''[[asem pedhes|asam pedas]] [[patin|ikan patin]]''; [[Kapuloan Riau]] kanggo ''sup ikan''; Wong Melayu Deli ing [[Sumatra Lor]] kanggo ''[[sega gorèng|nasi goreng]] [[iwak teri|teri]] medan'' lan ''[[gulé|gulai]] ketam'';{{sfn|Winarno|2010}} [[Jambi]] kanggo ''ikan mas panggang'' lan ''[[tempoyak]]''; Wong Melayu Palémbang ing [[Sumatra Kidul]] kanggo ''[[pèmpèk|pempek]]'', ''[[mi celor]]'' lan ''[[sega lenga|nasi minyak]]''; [[Kapuloan Bangka-Belitung|Bangka Belitung]] kanggo ''siput gonggong'' lan ''[[terang bulan]]''; [[Kalimantan Kulon]] lan [[Sarawak]] kanggo ''[[bubur pedhes|bubur pedas]]'' lan ''ayam pansuh''; lan [[Brunéi Darussalam]] kanggo Nasi katok lan sajian ''ambuyat'' unik. Ciri utama olahan Melayu tradhisional ora mangu-mangu yaiku panggunaan rempah-rempah sing akeh. [[Santen]] uga penting kanggo menehi rasa sing sugih lan lembut ing masakan Melayu. Bahan dhasar liyané yaiku ''[[trasi|belacan]]'' (tempe urang), sing digunakaké minangka dhasar ''sambal'', saus utawa bumbu sing sugih rasa sing digawé saka belacan, [[lombok abang|lombok]], bawang bombay, lan bawang putih. Masakan Melayu uga akeh nggunakake sereh lan lengkuas.{{sfn|Alexander|2006|p=58}} Meh saben dhaharan Melayu disuguhake karo sega, [[panganan baku|panganan pokok]] ing pirang-pirang budaya Asia Wétan liyane. Senajan ana macem-macem jinis masakan ing panganan Melayu, kabeh disuguhake sekaligus, ora sak porsi. Panganan dipangan kanthi alus nganggo driji tangan tengen, ora nganggo driji kiwa amarga digunakake kanggo wudhu pribadi, lan wong Melayu arang nggunakake piranti makan.{{sfn|Marshall Cavendish|2007|p=1222}} Amarga umume wong Melayu iku [[Muslim]], olahan Melayu ngetutake hukum diet [[halal]] Islam kanthi ketat. Asupan protein biasane dijupuk saka daging sapi, kebo, wedhus, lan wedhus, lan uga kalebu unggas lan iwak. Babi lan daging non-halal, uga alkohol dilarang lan ora ana ing panganan saben dinane wong Melayu. [[Nasi lemak]], sega sing dimasak nganggo [[santen]] sing pekat, mbokmenawa minangka masakan paling populer ing kutha lan desa-desa Melayu. Nasi lemak dianggep minangka [[olahan nasional]] [[Malaysia]].<ref>{{cite web |title=Nasi Lemak |website= Malaysia.com |url= http://www.malaysia.com/nasi-lemak-food.html |access-date=18 Oktober 2026 |archive-url = https://web.archive.org/web/20150511161416/http://malaysia.com/nasi-lemak-food.html |archive-date=11 Mèi 2015 |url-status=live}}</ref> Dene ''Nasi Minyak'' lan ''Nasi Hujan Panas'', sega sing dipanggang karo ghee lan rempah-rempah, dianggep minangka sajian upacara kanggo acara-acara khusus, utamane nalika pesta manten tradhisional Melayu. === Sastra === [[Barkas:Hkyt merong mahawgsa.jpg|thumb|Hikayat Merong Mahawangsa ing teks [[Aksara Gundhil|Jawi]]. Uga dikenal minangka Sejarah Kedah, iki minangka sastra Melayu kuna sing nyritakake garis keturunan Merong Mahawangsa lan madege [[Kedah]].]] {{Main|Sastra Melayu}} Sastra lisan lan sastra klasik wong Melayu ngemot akeh potret wong-wong, wiwit jaman kuna nganti jaman kontemporer.{{sfn|Littrup|1996|p=192}} Ing sastra Melayu, ana sawetara jinis puisi, yaiku [[parikan|Pantun]], Syair, lan Gurindam. Wangun [[sastra]] Melayu paling awal yaiku sastra lisan lan subjek utama yaiku [[folklor]] tradhisional sing ana gandhengane karo [[alam]], kewan, lan manungsa. Folklor Melayu klasik kasusun saka lagu lan musik tradhisional, puisi kepahlawanan, dongeng kewan, crita memedi, kedadeyan ing jaman kepungkur, dongeng, crita simbolis, mitos, lan crita bardik. Saben crita nduweni energi dhewe-dhewe babagan karakter, semangat, latar, lan crita, lan umume digawe kanthi tujuan kanggo menehi rasa seneng, bimbingan, pendidikan, pengeling-eling, penjelasan, lan liya-liyane. Cerita rakyat kasebut diapalake lan diwarisake saka generasi siji menyang generasi sabanjure. Kathah dongeng-dongeng menika ugi dipunserat dening ''penglipur lara'' (para tukang crita) tuladhanipun: ''Hikayat Malim Dewa'', ''Hikayat Malim Deman'', ''Hikayat Raja Donan'', ''Hikayat Anggun Cik Tunggal'', lan ''Hikayat Awang Sulung Merah Muda''. Nalika pengaruh India mlebu ing Kapuloan Melayu udakara 2000 taun kepungkur, [[sastra Melayu]] wiwit nggabungake unsur-unsur India. [[Sastra]] ing jaman iki akèh-akèhé awujud terjemahan saka sastra lan roman Sansekerta, utawa paling ora sawetara produksi sing diilhami déning sastra lan roman kasebut, lan kebak kiasan kanggo mitologi Hindu. Mbokmenawa nganti wektu wiwitan iki bisa ditelusuri karya-karya kayata ''[[Hikayat Seri Rama]]'' (terjemahan gratis saka ''[[Ramayana]]''), ''Hikayat Bayan Budiman'' (adaptasi saka Śukasaptati) lan ''Hikayat Panca Tanderan'' (adaptasi saka ''Hitopadesha'').<ref name="popular science 1899">{{harvnb|Ford|1899|pp=379–381}}</ref> Jaman sastra Melayu klasik diwiwiti sawisé tekané [[Islam]] lan ditemokaké [[aksara Gundhil|aksara Jawi]] (aksara Melayu adhedhasar [[aksara Arab|Arab]]). Wiwit kuwi, kapercayan lan konsep Islam wiwit menehi tandha ing sastra Melayu. Watu Prasasti Terengganu, sing digawe taun 1303, minangka tulisan naratif Melayu paling awal sing dikenal. Watu iki diukir nganggo aksara Jawi babagan sejarah, hukum, lan roman.<ref name="Marshall Cavendish 2007 1218">{{harvnb|Marshall Cavendish|2007|p=1218}}</ref> Ing jaman kejayaane, Kesultanan Malaka ora mung dadi pusat Islamisasi, nanging uga dadi pusat ekspresi budaya Melayu kalebu sastra. Sajrone jaman iki, karya-karya sastra Timur Tengah sing misuwur diterjemahake lan buku-buku agama ditulis nganggo [[basa Malayu]]. Antarane karya terjemahan sing misuwur yaiku ''Hikayat Muhammad Hanafiah'' lan ''Hikayat Amir Hamzah''. Kebangkitan kasusastran Melayu ing jaman kasebut uga ditulis dening karya sastra asli liyane sing diwarnai dening [[tasawuf]] mistik Timur Tengah, karya-karya Hamzah Fansuri sing misuwur kayata ''Asrar al-Arifin'' (''Rahsia Orang yang Bijaksana''; Rahasia Wong Wicaksana), ''Sharab al-Asyikin'' (''Minuman Segala Orang yang Berahi''; Ombenan kanggo Kabeh Wong sing Semangat) lan ''Zinat al-Muwahidin'' (''Perhiasan Sekalian Orang yang Mengesakan''; Hiasan kanggo Kabeh Wong sing Setia) bisa katon minangka opera magna jaman. [[File:Wayang Kulit Kelantan-Patani.jpg|thumb|upright=1.5|[[Wayang kulit|Wayang Kulit]] gaya Kelantan-Patani sing nyritakake kisah heroik [[Hikayat Seri Rama]].]] Karya sastra Melayu sing paling penting mbokmenawa yaiku Sejarah Melayu utawa [[Sulalatus Salatin]] sing misuwur. Iki diarani "karya sastra Melayu sing paling misuwur, khas, lan paling apik" dening salah sawijining sarjana paling misuwur ing babagan studi Melayu, Sir Richard O. Winstedt.{{sfn|Boyd|1999|p=756}} Tanggal pasti karangan lan identitas pangripta asline ora mesthi, nanging miturut prentahe Sultan Alauddin Riaayat Shah III saka Johor ing taun 1612, Tun Sri Lanang ngawasi proses editorial lan kompilasi Sejarah Melayu.{{sfn|Jaaffar|Hussain|Ahmad|1992|p=260}} Ing abad kaping 19, sastra Melayu nampa sawetara tambahan penting, kalebu ''Kitab Ilmu Bedil'' (Buku Senjata Tradisional) sing nyedhiyakake rincian penting babagan amunisi lan persenjataan tradhisional Melayu. Jaman kasebut uga nyakseni panggunaan jurnal medis Melayu sing luwih akeh, sing dikenal minangka ''Kitab Tib''. Karya-karya iki pancen penting amarga dadi referensi kanggo kawruh lan teknologi Melayu nalika jaman klasik.<ref>{{cite web |title=Kitab Ilmu Bedil – Book of Malay Traditional Weaponry (2016) |date=10 Juli 2016 |website=The Memory of the World Committee for Asia and the Pacific |url=http://www.mowcapunesco.org/register/kitab-ilmu-bedil-ms-101-or-book-of-malay-traditional-weaponry-2016/ |access-date=21 Oktober 2026 |archive-date=3 Dhésèmber 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203224429/http://www.mowcapunesco.org/register/kitab-ilmu-bedil-ms-101-or-book-of-malay-traditional-weaponry-2016/ |url-status=live }}</ref> Naskah-naskah Melayu abad kaping 19 liyane ditulis ing Sumatra, kalebu ''Kitab Pengetahuan Bahasa'' (Buku Kawruh Linguistik) dening Raja Ali Haji lan ''Perhimpunan Gunawan bagi Laki-Laki dan Perempuan'' (Kompendium Jimat kanggo Pria lan Wanita) dening Khatijah Terung, garwane Raja Haji Abdullah bin Raja Hassan.<ref>{{Cite journal |last=Musa |first=Mohd Faizal |date=2021 |title=Transcripts of Gender, Intimacy, and Islam in Southeast Asia: The "Outrageous" Texts of Raja Ali Haji and Khatijah Terung |journal=Religions |language=en |volume=12 |issue=3 |page=219 |doi=10.3390/rel12030219 |issn=2077-1444|doi-access=free }}</ref> Ing abad sing padha uga ana owah-owahan monumental ing sastra Melayu liwat tulisan-tulisané [[Abdullah bin Abdulkadir Munsyi|Abdullah bin Abdul Kadir]], sawijining munshi [[Singapura]] sing misuwur lair ing [[Melaka|Malaka]].<ref name="popular science 1899" /> Abdullah dianggep minangka wong Melayu paling berbudaya sing tau nulis,<ref name="popular science 1899" /> salah sawijining inovator paling gedhe ing sastra Melayu<ref name="Sneddon 2003 59"/> lan bapak sastra Melayu modern.<ref name="Marshall Cavendish 2007 1218"/> Karya-karyanipun ingkang paling wigati inggih punika ''[[Hikayat Abdullah]]'' (otobiografi), ''Kisah Pelayaran Abdullah ke Kelantan'' (crita babagan lelampahane kanggo pamrentah menyang [[Kelantan]]), lan ''Kisah Pelayaran Abdullah ke Mekah'' (crita babagan [[kaji|ziarah]] menyang [[Mekah]] taun 1854). Karya-karyané dadi inspirasi kanggo generasi penulis ing mangsa ngarep lan nandhani tahap awal transisi saka sastra Melayu klasik menyang sastra Melayu modern.<ref name="Sneddon 2003 59"/> === Seni pertunjukan === [[Barkas:Joget Gamelan 1937.jpg|thumb|Pagelaran Joget Gamelan, 1937]] Wong Melayu duwé maneka warna musik lan tari sing minangka gabungan saka macem-macem pengaruh budaya. Genre-genre sing khas wiwit saka tari rakyat Melayu tradhisional kaya ta Mak Yong nganti tari Zapin sing dipengaruhi Arab. Gerakan koreografi uga maneka warna, saka langkah lan melodi sing prasaja ing Dikir barat nganti gerakan sing rumit ing Joget Gamelan. Musik tradhisional Melayu umumé musik perkusi. Maneka warna [[gong]] nyedhiyakake irama kanggo akeh tarian. Ana uga [[drum]] kanthi maneka warna ukuran, wiwit saka ''rebana ubi'' gedhe sing digunakake kanggo nandhani acara penting nganti ''rebana cilik'' (kendhang pigura) sing digunakake minangka iringan kanggo pengajian vokal ing upacara keagamaan.{{sfn|Moore|1998|p=48}} [[Barkas:KITLV - 3676 - Lambert & Co., G.R. - Singapore - Mahjong dance and drama at Penang Island - circa 1903.tif|thumb|left|Sakumpulan penari Melayu Siam sing nampilake Mak Yong (kira-kira abad kaping 19). Ing taun 2005, iki diakoni minangka salah sawijining karya agung warisan lisan lan ora nyata manungsa dening [[UNESCO]].]] Musik nobat dadi bagéan saka Regalia Kraton Melayu wiwit tekané Islam ing abad kaping 12 lan mung ditampilaké ing upacara-upacara penting kraton. Orkestrane kalebu instrumen suci lan dihormati banget yaiku ''nehara'' ([[kendang]]), ''gendang'' (kendang sirah loro), ''nafiri'' (trompet), ''[[serunai]]'' (oboe), lan kadhangkala gong kenop lan sepasang simbal.{{sfn|Marshall Cavendish|2007|p=1220}} Pengaruh India kuwat banget ing drama bayangan tradisional sing dikenal minangka [[wayang kulit|Wayang Kulit]], ing ngendi crita-crita saka epik [[Hindhu]]; [[Ramayana]] & [[Mahabharata]] dadi repertoar utama. Ana papat jinis teater wayang sing khas sing bisa ditemokake ing Semenanjung Malaya; ''Wayang Gedek'', ''Wayang Purwa'', ''Wayang Melayu'' lan ''Wayang Siam''.{{sfn|Srinivasa|2003|p=296}}{{sfn|Ghulam Sarwar Yousof|1997|p=3}}{{sfn|Matusky|1993|pp=8–11}} Sanajan mangkono, seni lan crita ''Wayang Purwa'' lan ''Wayang Siam'' nuduhake pengaruh regional sing nyawiji karo wong Jawa lan Siam, dene ''Wayang Melayu'' lan ''Wayang Gedek'' nyritakake bentuk lan busana Melayu sing luwih asli. Seni pertunjukan Melayu liyane sing kondhang yaiku; Teater ''[[Bangsawan]]'', ''Dondang Sayang'' seneng balada lan tari ''Mak Inang'' saka Kasultanan Malaka, ''Jikey'' lan ''Mek Mulung'' saka [[Kedah]], tari ''Asyik'' lan drama tari ''Menora'' saka Patani lan [[Kelantan]], Tari ''Ulek mayang'' lan ''Rodat'' saka [[Trengganu]], Teater ''Boria'' saka [[pulo Pinang|Penang]], Tari ''Canggung'' saka Perlis, Lagu-lagu narasi ''Mukun'' saka [[Brunéi Darussalam]] lan [[Sarawak]],{{sfn|Marzuki bin Haji Mohd Seruddin|2009}}<ref name="Ahmad Salehuddin 2009">{{harvnb|Ahmad Salehuddin|2009}}</ref> lan [[Gending Sriwijaya]] saka [[Kutha Palémbang|Palémbang]], lan ''Serampang Dua Belas'' saka Serdang.<ref name="Ahmad Salehuddin 2009"/> Zapin Api firedance saka [[Riau]] lan Dikir barat Singapura saka [[Singapura]]. === Seni rupa === [[Barkas:Burung Petala Indera I.png|thumb|Burung Petala Indra, manuk mitos raksasa sing digawe kanggo parade [[tetak|sunat]] agung pangeran [[Kelantan]].]] Seni ukir kayu minangka bagéyan saka [[seni rupa]] Melayu klasik. Wong Melayu sacara tradhisional nghias monumen, prau, senjata, makam, alat musik, lan piranti-piranti kuna kanthi motif flora, kaligrafi, geometri, lan fitur kosmik. Seni iki ditindakake kanthi mbusak sebagian kayu nganggo piranti sing landhep lan ngetutake pola, komposisi, lan urutan tartamtu. Bentuk seni iki, sing dikenal minangka ''ukir'', dianggep minangka tumindak pengabdian para pengrajin marang sing nitahake lan hadiah kanggo sesamane.{{sfn|Said|2005}} Bentuk seni iki utamane disebabake dening akehe kayu ing Kepulauan Melayu lan uga dening katrampilan para pengukir kayu sing ngidini wong Melayu praktik ngukir kayu minangka kerajinan. Latar tropis alami ing ngendi flora lan fauna akeh wis menehi inspirasi kanggo motif kanggo digambarake kanthi bentuk abstrak utawa bergaya ing papan kayu. Kanthi rawuhe Islam, bentuk geometris lan kaligrafi Islam dikenalake ing ukiran kayu. Kayu sing digunakake biasane saka spesies kayu atos tropis sing dikenal awet lan bisa tahan serangan jamur, kumbang sepatu bot listrik, lan rayap.{{sfn|Said|2002}} Omah-omah tradhisional Melayu utawa masjid biasane dihiasi nganggo luwih saka 20 ukiran. Ukiran ing tembok lan panel ngidini angin sirkulasi kanthi efektif mlebu lan metu saka bangunan lan bisa ngidini sinar srengenge madhangi njero struktur kasebut. Ing wektu sing padha, bayangan sing digawe dening panel uga bakal nggawe bayangan adhedhasar motif sing nambah kaendahan ing lantai. Dadi, komponen sing diukir nduweni fungsi fungsional lan estetika. === Grabah === [[Barkas:Sayong.jpg|thumb|''Labu Sayong'' warna ebony, kendi Melayu klasik saka Kuala Kangsar, Perak, Malaysia]] Ing budaya Melayu, [[grabah]] ora mung dideleng minangka piranti rumah tangga. Iki dianggep minangka karya [[kagunan]], paradigma bakat, disulam karo estetika, warisan, ketekunan lan pengabdian agama. Tanah liat Melayu biasane ora diglasir, kanthi desain hias diukir nalika gerabah setengah garing sajrone proses konstruksi.<ref name="Travel Malaysia 2012">{{cite web |title= Malaysian Handicraft – Pottery |website= Go2Travelmalaysia.com |url= http://go2travelmalaysia.com/tour_malaysia/pottery.htm |access-date= 22 Oktober 2026 |archive-date= 21 Novèmber 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171121031048/http://go2travelmalaysia.com/tour_malaysia/pottery.htm |url-status= dead }}</ref> Miturut sawetara panliten,<ref name="Azmi Arifin 2015">{{harvnb|Azmi Arifin|2015}}</ref> industri keramik Melayu asli wis berkembang sacara pribumi wiwit jaman kuna lan wiwit saiki wis nggambarake kecanggihan budaya tingkat tinggi. Uga wis dicathet yen fitur desain gerabah Melayu nuduhake ora anane [[globalisasi|pengaruh manca]] sadurunge abad kaping 19, sawijining paradoks amarga anane kontak budaya sing jembar antarane wong Melayu lan jagad njaba.<ref name="Azmi Arifin 2015"/> Ing antarane keramik tradhisional Melayu sing misuwur kalebu ''Mambong'' saka [[Kelantan]], sing digawe saka lempung lan diidentifikasi nganggo warna terakota. Biasane dianggep minangka piranti masak. Ing pesisir kulon, ''Labu Sayong'' warna ireng saka Kuala Kangsar diajeni amarga toples sing digawe saka waluh. Ana uga sawetara varian saka ''Labu'', kalebu ''Labu Tela'', ''Labu Kepala'', ''Labu Gelugor Tela'' lan ''Labu Gelugor Kepala''.<ref name="Travel Malaysia 2012"/> Wangun liya saka gerabah tradhisional Melayu yaiku: ''Belanga'', umume duwe pinggiran sing amba lan dhasar sing bunder, panci kasebut biasane digerakake kanggo masak [[kari]]. Dipercaya manawa struktur lemah bakal mbantu panas disebarake kanthi rata, sing ana gandhengane karo dhasare sing bunder. Versi ''Belanga'' sing luwih cilik diarani ''periok'', digunakake kanggo nyiyapake [[wos|beras]]; ''Buyong'', sing umume ditegesi kanthi krah lurus lan awak bunder, asring digunakake minangka kendi banyu; ''Terenang'', ''Terenang'' sing sudut digunakake minangka tabung, utamane ing wilayah pesisir Melayu [[Kelantan]], Patani lan [[Terengganu]]; ''Bekas Bara'', wadhah cilik, biasane digawe kanggo nggunakake dupa; ''Jambangan'', vas tradhisional Melayu, biasane kanggo tujuan estetika lan ''Geluk'', papan panyimpenan banyu cilik.{{sfn|Cikgu Paklong|2017}} === Sandhangan tradhisional === [[Barkas:Busana Melayu.jpg|thumb|Wong lanang Melayu ing ''busana Melayu'', gaya tradhisional busana Melayu]] Sandhangan lan tekstil tradhisional Melayu wis terus owah wiwit jaman kuna. Sacara historis, wong Melayu kuna dicathet nggabungake maneka warna bahan alami minangka sumber penting kanggo kain, sandhangan, lan sandhangan. Nanging ing jaman biyen, nalika para pedagang awal teka saka wetan lan kulon menyang pelabuhan Kepulauan Melayu, padha bebarengan tuku barang-barang mewah anyar, kalebu katun lan sutra sing apik. Sandhangan kasebut banjur dadi sumber mode Melayu sing dhuwur lan nduweni peran budaya minangka identitas sing ngiket ing Nusantara, utamane ing semenanjung, Sumatra lan wilayah pesisir Kalimantan.{{sfn|Hassan|2016}} Ing budaya Melayu, sandhangan lan tekstil dianggep minangka simbol kaendahan, kekuasaan, lan status. Akeh cathetan ing hikayat Melayu nandheske papan khusus sing dikuwasani tekstil.{{sfn|Maznah Mohammad|1996|p=2}} Industri tenun tangan Melayu bisa dilacak asal-usule wiwit abad kaping 13 nalika jalur perdagangan wétan berkembang ing jaman Dinasti Song. Sebutan babagan tekstil gawean lokal uga dominasi tenunan ing [[Jasirah Malaka]] digawe ing macem-macem cathetan Tiongkok lan Arab.{{sfn|Maznah Mohammad|1996|p=19}} Antarane tekstil Melayu sing kondhang yaiku [[Songkèt]], [[Bathik]], ''Telepok'', ''Limar'', ''Tenun'', ''Kelingkam'', ''Cindai'', ''Pelangi'' lan ''Tekad''. Sandhangan Melayu klasik maneka warna ing saben wilayah, nanging sandhangan tradisional sing paling jero ing jaman saiki yaiku Baju Kurung (kanggo wanita) lan Baju Melayu (kanggo pria), sing loro-lorone diakoni minangka sandhangan nasional kanggo [[Malaysia]] lan [[Brunéi Darussalam]], lan uga dienggo dening komunitas Melayu ing [[Indhonésia]], [[Singapura]], [[Filipina]], [[Myanmar]] lan [[Thai]]land. [[Barkas:HariRayaMalaykids.jpg|thumb|left|Bocah-bocah Melayu nganggo klambi adat nalika [[Idul Fitri]]]] Tembung ''Baju Kurung'', sing sacara sastra ditegesi minangka "mbunteli awak" sing nganggo, dirancang adhedhasar prinsip-prinsip Islam babagan kesopanan, wicaksana, lan andhap asor. Praktek iki padha karo doktrin agama Yahudi-Kristen, amarga memamerkan bagian awak sing intim dianggep dilarang ing Islam. Interpretasi kasebut banjur diserap menyang cara berpakaian lan perspektif budaya Melayu, iki bisa dideleng kanthi cetha nalika pamrentahan Mansur Shah saka Malaka ing abad kaping 15, sultan nglarang rakyat Muslim wanita ing ngarep umum supaya ora mung nganggo sarung saka dhadha mudhun. Sajrone jaman biyen, Baju Kurung Melayu ngalami sawetara reinkarnasi sadurunge njupuk wujud kaya saiki. Amarga jembare maneka warna karajan Melayu ing Nuswantara, pola desain Baju Kurung uga bisa dideleng ing wilayah kasebut, kalebu [[Bengkulu]], [[Kedah]], [[Jambi]], Johor-Riau, Pahang lan [[Kutha Palémbang|Palémbang]].{{sfn|Hassan|2016}} Mode Baju Kurung sing cocog kanggo wong lanang diarani "Baju Melayu". Bagean ndhuwur sandhangan digawe kanthi desain geometris sing meh padha karo Baju Kurung lan umume dipasangake karo kain tenun sing dikenal minangka sarung. Pola sarung bisa uga kalebu simbol status perkawinan wong kasebut utawa pangkate ing masyarakat Melayu tradhisional.{{sfn|Hassan|2016}} Sandhangan Melayu klasik umum liyané kanggo wong lanang kalebu ''baju'' (klambi) utawa ''tekua'' (jinis klambi lengen dawa), ''baju rompi'' (rompi), ''kancing'', ''celana'' sikil cilik ([[clana]]), [[sarung]] sing dienggo ing pinggul, ''capal'' (sandal), lan ''tanjak'' utawa ''tengkolok'' (tutup sirah); kanggo para bangsawan, ''baju sikap'' utawa ''baju layang'' (jinis jas) lan ''pending'' (gesper sabuk hias) uga sinonim kanggo dienggo minangka sandhangan resmi. Uga lumrah yen ''Pendekar'' (prajurit Melayu) nduweni [[keris]] sing diselipake ing lipatan ngarep sarung. Beda karo Baju Melayu sing isih dienggo mung minangka sandhangan upacara, Baju Kurung dienggo saben dina sajrone setaun dening mayoritas wanita Melayu. Katon pegawai negeri sipil wanita, pekerja profesional, lan mahasiswa nganggo Baju Kurung iku lumrah ing [[Malaysia]] lan [[Brunéi Darussalam]]. ===Seni bela diri=== [[Barkas:Singaporean female pesilat - 20080222.jpg|thumb|Praktisi silat wanita saka [[Singapura]]]] Silat lan varian-variané bisa ditemokaké ing saindenging [[donya Melayu]]: Semenanjung Malaya (kalebu [[Singapura]]), [[Kapuloan Riau]], [[Sumatra]] lan wilayah pesisir [[Kalimantan]]. Bukti arkeologi nuduhake yen, ing abad kaping 6, seni tempur formal wis dipraktekke ing Semenanjung Melayu lan Sumatra.{{sfn|James|1994|p=73}} Wangun Silat paling awal diyakini wis dikembangake lan digunakake ing angkatan bersenjata kerajaan Melayu kuna Langkasuka (abad kaping 2){{sfn|Alexander|2006|p=225}}{{sfn|Abd. Rahman Ismail|2008|p=188}} lan [[praja Sriwijaya|Sriwijaya]] (abad kaping 7). Pengaruh kesultanan Melayu Malaka, Johor, Pattani, lan Brunéi wis nyumbang marang panyebaran seni bela diri iki ing Kapuloan Melayu. Liwat labirin saluran segara lan kapiler kali sing rumit sing nggampangake ijol-ijolan lan perdagangan ing saindenging wilayah kasebut, Silat mlaku menyang alas udan sing padhet lan munggah menyang pegunungan. [[Laksamana]] Hang Tuah saka Malaka sing legendaris iku salah siji ''pesilat'' paling misuwur ing sejarah{{sfn|Green|2001|p=802}} lan malah dianggep dening sawetara wong minangka bapak silat Melayu.{{sfn|Sheikh Shamsuddin|2005|p=195}} Wiwit jaman klasik, Silat Melayu ngalami diversifikasi sing gedhe lan mbentuk apa sing saiki diakoni sacara tradhisional minangka sumber [[pencak silat|Pencak Silat]] Indhonésia lan bentuk Silat liyane ing [[Asia Kidul-wétan]].{{sfn|Draeger|1992|p=23}}{{sfn|Farrer|2009|p=28}} Saliyané Silat, Tomoi uga dipraktekké déning wong Melayu, mliginé ing wilayah lor [[Jasirah Malaka]]. Iki minangka varian saka bentuk kickboxing Indo-Cina sing diyakini wis nyebar ing daratan Asia Kidul-wétan wiwit jaman Kekaisaran Funan (68 Masehi). === Pakaryan logam === [[Barkas:Bunga Mas (Muzium Negara).jpg|thumb|[[Bunga mas|Bunga Mas]], Museum Nasional Malaysia. ''Bunga Mas'' ditawakake negara-negara Melayu sisih lor, [[Trengganu]], [[Kelantan]], [[Kedah]], Pattani, Nong Chik, Yala, Rangae, Kubang Pasu lan Setul marang [[Krajan Ayutthaya|Raja Ayutthaya]] ([[Thai|Siam]]) minangka pralambang kasetyan.]] Ing awal abad kaping 17, emas, perak, [[wesi]], lan kuningan wis dibentuk kanthi sampurna dadi bagean saka masyarakat Melayu. Jaman kasebut nyakseni karya-karya logam nampa perlindungan kerajaan sing kritis. Akeh pakaryan logam Melayu sing dadi bukti jaman iki, wiwit saka [[keris]] Melayu aneh sing dikenal minangka Keris sing digawe saka wesi, nganti perhiasan mewah sing digawe saka emas lan perak. Kanggo para bangsawan Melayu sajrone periode iki, karya-karya pending (gesper sabuk hias sing dihias nganggo [[watu permata|watu mulia]]), ''keronsang'' (bros) lan ''cucuk sanggul'' (jepit rambut) dipentasake dadi salah sawijining barang busana sing paling digoleki. Jaman kasebut uga dadi papan kanggo nyimpen sawetara barang penting liyane ing sandhangan Melayu sing digawe saka emas, kalebu kothak upacara, ''Tepak sirih'' (wadhah sirih) lan bagean-bagean keris. Seni ngolah emas umume ditindakake kanthi teknik repoussé lan granulasi, sing isih bisa dideleng nganti saiki. Ing jaman saiki, perhiasan emas Melayu utamane ditemokake ing wujud gelang kaki, gelang, ali-ali, kalung, liontin, lan anting-anting.<ref name="Malaysia Handicrafts ~ Gold Silver & Brass 2011">{{cite web |title= Malaysia Handicrafts ~ Gold Silver & Brass |website= Go2Travelmalaysia.com |url= http://go2travelmalaysia.com/tour_malaysia/gold_silv.htm |access-date= 23 Oktober 2026 |archive-date= 19 Mèi 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180519135144/http://go2travelmalaysia.com/tour_malaysia/gold_silv.htm |url-status= dead }}</ref><ref name="Karyaneka 2013">{{cite web |last=Karyaneka |title=Metal Work |publisher=Syarikat Pemasaran Karyaneka Sdn. Bhd. |url= http://www.karyaneka.com.my/english/tablet/metal-work.html |access-date=23 Oktober 2026 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180324135832/http://www.karyaneka.com.my/english/tablet/metal-work.html |archive-date=24 Maret 2018 }}</ref> Kanggo piranti perak Melayu, karya perak cukup misuwur amarga desain sing canggih lan apik. Biasane digawe nganggo teknik repousse, filigree, lan niello. Barang-barang tradhisional Melayu sing umum digawe saka perak kalebu ujung bantal, gesper sabuk, pojok montok, sumbat wadhah banyu, sarung keris lan kothak rokok. ''Awan Larat'' (pola mega) lan ''Kerawang'' (motif nabati) kalebu desain populer kanggo pucuk bantal perak lan kothak rokok hias Melayu.<ref name="Malaysia Handicrafts ~ Gold Silver & Brass 2011"/> Panggunaan barang kuningan ngluwihi akeh kelas sosial Melayu klasik, digunakake dening para bangsawan lan rakyat jelata. Popularitas barang kuningan akeh dipengaruhi amarga daya tahan, kualitas, lan regane terjangkau kanggo kabeh wong. Piranti kuningan bisa dipérang dadi rong warna, kuningan kanggo barang-barang fungsional lan putih kanggo tujuan dekorasi. Asring digawe kanthi teliti lan dihias nganggo maneka warna desain dekorasi kanthi motif [[seni rupa Islam|agama]] lan kembang. Nanging, panggunaan kuningan paling dikenal kanggo Tepak Sireh, wadhah upacara kanggo sirih lan kanggo nggawe instrumen musik tartamtu kayata [[Gong]] kanggo orkestra [[Gamelan]] Melayu klasik. Saliyané iku, barang-barang tradhisional Melayu liyané sing digawe saka logam kalebu vas kembang, taburan parfum, nampan saji, panci masak, ceret, lan dupa.<ref name="Malaysia Handicrafts ~ Gold Silver & Brass 2011"/><ref name="Karyaneka 2013"/> ===Dolanan tradhisional=== [[Barkas:Finished wau and wau frame.JPG|thumb|right|Bengkel tukang Wau ing [[Kelantan]], [[Malaysia]]. Layangan jinis aneh iki bisa ditemokake ing pesisir lor-wetan Semenanjung Melayu.]] Dolanan Melayu tradhisional lumrahé mbutuhaké katrampilan kerajinan lan ketangkasan manual lan bisa dilacak asal-usulé wiwit jaman Kesultanan Malaka. ''Sepak Raga'' lan [[layangan]] kalebu dolanan tradhisional sing kasebut ing [[Sulalatus Salatin|Sejarah Melayu]] sing dimainake dening para bangsawan lan kraton kesultanan Melayu.{{sfn|Leyden|1821|p=261}}{{sfn|Lockard|2009|p=48}}{{sfn|Ooi|2004|p=1357}} ''Sepak Raga'' minangka salah sawijining dolanan Melayu sing paling populer lan wis dimainake nganti pirang-pirang abad. Sacara tradhisional, Sepak raga dimainake kanthi muter-muter kanthi nendhang lan njaga bal rotan supaya tetep munggah nggunakake bagean awak apa wae kajaba lengen lan tangan. Saiki diakoni minangka olahraga{{sfn|Ziegler|1972|p=41}}{{sfn|McNair|2002|p=104}} nasional Malaysia lan dimainake ing acara olahraga internasional kayata [[Pèsta Ulahraga Asia|Asian Games]] lan [[Pista Ulah raga Asia Kidul Wétan|Southeast Asian Games]]. Dolanan populer liyané yaiku [[gangsingan|''Gasing'' muter]] sing biasané dimainaké sawisé mangsa panèn. Dibutuhake katrampilan sing apik kanggo ngasilake ''Gasing'' (ndhuwur) sing paling kompetitif, sawetara bisa diputer nganti rong jam saben wektu.<ref name="Alexander 2006 51">{{harvnb|Alexander|2006|p=51}}</ref> Mungkin dolanan Melayu sing paling populer yaiku ''Wau'' (jinis layangan unik saka pesisir wétan Semenanjung Malaya) utawa mabur layangan. Kompetisi mabur wau dianakake karo juri sing menehi poin kanggo keahliane (''Wau'' iku obyek sing ayu lan warni-warni sing dipasang ing pigura pring), swara (kabeh layangan Melayu dirancang kanggo nggawe swara tartamtu nalika diombang-ambingake ing angin) lan ketinggian.<ref name="Alexander 2006 51"/> Wong Melayu uga duwe varian dolanan papan [[Mancala]] sing dikenal minangka [[Dhakon|Congkak]]. Dolanan iki dimainake kanthi ngobahake watu, kelereng, manik-manik utawa cangkang ing sakubenge papan kayu sing kasusun saka rolas bolongan utawa luwih. Mancala diakoni minangka dolanan paling tuwa ing donya lan bisa dilacak asal-usule wiwit [[Mesir Kuna]]. Nalika dolanan iki nyebar ing saindenging jagad, saben budaya wis nemokake variasi dhewe-dhewe kalebu wong Melayu.{{sfn|Alexander|2006|p=52}} ==Sub-ètnis== {{Uga deleng|Wong Melayu Malaysia|Wong Melayu Indhonésia|Wong Melayu Brunéi|Wong Melayu Singapura}} [[Barkas:Indonesia Ethnic Groups Map - EN.svg|thumb|center|upright=3.0|Kratoning wong Melayu digambarake kanthi warna ijo lan klompok sub-ètnis liyane sing ana gandhengane digambarake kanthi warna ijo sing luwih peteng utawa luwih enom.]] Senajan mung 3,4% saka total populasi, etnis Melayu minangka salah sawijining etnis sing paling akeh nyebar ing Indonesia. Kaya sing dituduhake ing peta, ing njaba [[pratélan pulo ing Indonésia|Kapuloan Indhonésia]], wong Melayu manggon ing [[Jasirah Malaka|Semenanjung Malaya]], mbentuk golongan ètnik dominan ing Semenanjung Malaysia lan minoritas sing signifikan ing [[Singapura]], [[Thai]] lan [[Myanmar]] kidul. Koridor wilayah Melayu Kalimantan diwiwiti saka sisih lor saka [[Sabah]] kidul-kulon, terus karo negara [[Brunéi Darussalam]], pesisir [[Sarawak]] lan terus mudhun menyang [[Kalimantan (Wewengkon Indhonésiya)|Kalimantan]].{{lower |0.4em|{{sfn|Yunos|Begawan|2011}}}} {| class="wikitable" |- ! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Golongan ètnik ! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Wilayah sejarah ! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Wilayah kanthi populasi sing signifikan |- valign="top" | Wong Melayu Bangka lan Belitung | | * {{flagicon image|Flag of Bangka-Belitung.svg}} [[Kapuloan Bangka-Belitung]] |- valign="top" | Wong Melayu Bangkok{{sfn|Umaiyah Haji Omar|2003}}{{sfn|Umaiyah Haji Omar|2007}} | | * {{flagicon image|Seal Bangkok.png}} Min Buri, Nong Chok<br />{{flagicon image|Seal Pathum Thani.png}} Lam Luk Ka, Mueang Pathum<br />{{flagicon image|Seal Ayutthaya.png}} Provinsi Ayutthaya |- valign="top" | Wong Melayu Bengkulu | | * {{flag|Bengkulu}} |- valign="top" | Wong Melayu Berau | * Kasultanan Berau (1377–1830) * Kasultanan Gunung Tabur (1810–1945) * Kasultanan Sambaliung (1810–1945) | * {{flagicon image|Coat of arms of Berau Regency.svg}} [[Kabupatèn Berau]] |- valign="top" | Wong Bugis-Melayu<ref name="Karim">{{harvnb|Gulrose Karim|1990|p=74}}</ref><ref name="Joseph">{{harvnb|Joseph|Najmabadi|2006|p=436}}</ref>(kelompok Melayu keturunan [[wong Bugis|Bugis]] sing diasimilasi) | * Krajan Mempawah (1740–1950)<ref>{{cite web |url= http://melayuonline.com/eng/history/dig/422/mempawah-sultanate |title=Mempawah Sultanate |website=Melaju Online |access-date=23 Oktober 2026 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160408190433/http://melayuonline.com/eng/history/dig/422/mempawah-sultanate |archive-date=8 April 2016 }}</ref> * Kasultanan Selangor (1745–saiki) * Kasultanan Riau-Lingga (1824–1911) | * {{Flag|Riau}},<br /> {{flagicon image|Flag of Riau Islands.svg}} [[Kapuloan Riau]] * {{flagicon image|Flag of Selangor.svg}} [[Selangor]],<br>{{flagicon image|Flag of Johor.svg}} [[Johor]],<br>{{flagicon image|Flag of Pahang.svg}} Pahang * {{flag|Singapura}} |- valign="top" | Wong Melayu Burma | | * {{flagicon image|Flag of Tanintharyi Region (1974–2010).svg}} Divisi Tanintharyi |- valign="top" | [[Wong Melayu Brunéi]]{{sfn|IBP|2007|pp=151–152}}<ref name="Colling">{{harvnb|Colling|1973|p=6804}}</ref><ref name="Aris">{{harvnb|Othman|1983|pp=1–26}}</ref><ref name="Husain">{{harvnb|Husain|2007|pp=16, 33, 34}}</ref> | * Kakaisaran Brunéi (abad kaping 7–15) * Kasultanan Brunéi (1363–saiki) | * {{flag|Brunéi Darussalam}} * {{flagicon image|Flag of Labuan.svg}} Labuan,<br>{{flagicon image|Flag of Sarawak.svg}} [[Sarawak]],<br>{{flag|Sabah}} |- valign="top" | Wong Melayu Cocos | | * {{flag|Pulo Natal}},<br>{{flag|Kapuloan Cocos (Keeling)}} * {{flag|Sabah}} |- valign="top" | Wong Melayu Jambi | * Karajan Jambi (abad kaping 7) * Dharmasraya (1183–1347) * Kasultanan Jambi (1460–1907) | * {{flag|Jambi}} |- valign="top" | Wong Jawa-Melayu<ref name="Karim" /><ref name="Joseph" /><br />(kelompok Melayu keturunan [[wong Jawa|Jawa]] sing diasimilasi) | * [[Kutha Palémbang|Kasultanan Palémbang]] (1550–1823) | * {{flag|Sumatra Kidul}},<br /> {{flag|Sumatra Lor}} * {{flagicon image|Flag of Selangor.svg}} [[Selangor]],<br>{{flagicon image|Flag of Pahang.svg}} Pahang,<br>{{flagicon image|Flag of Johor.svg}} [[Johor]] * {{flag|Singapura}} |- valign="top" | Wong Melayu Johor<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Kasultanan Johor (1528–saiki) * Kasultanan Muar (1855–1877) | * {{flagicon image|Flag of Johor.svg}} [[Johor]] |- valign="top" | Wong Melayu Kedah<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" />{{sfn|Majlis Kebudayaan Negeri Kedah|1986|pp=19–69}} | * [[Peradaban]] [[Lembah Bujang]] (abad kaping 1) * Langkasuka (abad kaping 2–14) * Kerajaan Kedah (Kedah Tua) (abad kaping 7–12) * Kasultanan Kedah (1136–saiki) * Karajan Setul (1808–1916){{sfn|Halimi|Pitchai|2016}} * Kerajaan Kubang Pasu (1839–1864) * Karajan Perlis (1842–saiki) | * {{flagicon image|Flag of Kedah.svg}} [[Kedah]],<br>{{flagicon image|Flag of Perlis.svg}} Perlis,<br>{{flagicon image|Flag of Penang (Malaysia).svg}} [[Pulo Pinang]],<br>{{flagicon image|Flag of Perak.svg}} Perak * {{flagicon image|Seal Satun.png}} Satun,<br>{{flagicon image|Seal Trang.png}} Trang,<br>{{flagicon image|Seal Krabi.png}} Krabi |- valign="top" | Wong Melayu Kelantan<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Krajan Bumi Abang (abad kaping 1–6) * Kasultanan Kelantan (1267–saiki) * Kasultanan Jembal (1638–1720) | * {{flagicon image|Flag of Kelantan.svg}} [[Kelantan]] * {{flagicon image|Flag of Narathiwat.svg}} Narathiwat * {{flagicon image|Flag of Besut, Terengganu.svg}} Besut ([[Trengganu]]) |- valign="top" | Wong Melayu Lahat | | * {{flag|Sumatra Kidul}} |- valign="top" | Wong Melayu Loloan | | * {{flagicon image|Lambang Kab Jembrana.png}} [[Kabupatèn Jembrana]] |- valign="top" | Wong Melayu Malaka<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Kasultanan Malaka (1402–1511) | * {{flagicon image|Flag of Malacca.svg}} [[Melaka]] |- valign="top" | Wong Minangkabau-Melayu<ref name="Karim" /><ref name="Joseph" /><br />(''kelompok Melayu keturunan [[wong Minangkêbo|Minangkêbo]] sing diasimilasi'') | * Dharmasraya (1183–1347) * Kasultanan Siak (1725–1949) * Panguwasa Negeri Sembilan (1773–saiki) | * {{flag|Riau}},<br /> {{flagicon image|Flag of Riau Islands.svg}} [[Kapuloan Riau]] * {{flagicon image|Flag of Negeri Sembilan.svg}} [[Negeri Sembilan]],<br>{{flagicon image|Flag of Selangor.svg}} [[Selangor]],<br>{{flagicon image|Flag of Johor.svg}} [[Johor]],<br />{{flagicon image|Flag of Pahang.svg}} Pahang * {{flag|Singapura}} |- valign="top" | Wong Melayu Sumatra Lor-Wétan | * Kasultanan Asahan (1630–1946) * Kasultanan Bilah (1630–1946) * Kasultanan Deli (1632–1946) * Kasultanan Langkat (1568–1946) * Kasultanan Serdang (1728–1946) | * {{flag|Sumatra Lor}} |- valign="top" | Wong Melayu Pahang<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Karajan Pahang Kuna (abad kaping 5–1454) * Kasultanan Pahang Kuna (1470–1623) * Karajan Pahang Modern (1770–1881) * Kasultanan Pahang Modern (1881–saiki) | * {{flagicon image|Flag of Pahang.svg}} Pahang |- valign="top" | Wong Melayu Palémbang<ref name="Konstruksi Hukum Adat Pernikahan Masyarakat Melayu Palembang Berdasarkan Syar'iat Islam">{{Cite web|title=Konstruksi Hukum Adat Pernikahan Masyarakat Melayu Palembang Berdasarkan Syar'iat Islam|language= Indonesian|date=Agustus 2019|url=https://www.researchgate.net/publication/334990443}}</ref><ref name="Tradisi Ruwahan pada Masyarakat Melayu Palembang">{{Cite web|title=Tradisi Ruwahan Masyarakat Melayu Palembang Dalam Perspektif Fenomenologis|language= id|date=Dhésèmber 2022|url=https://ejournal.uin-suska.ac.id/index.php/SosialBudaya/article/viewFile/19338/8602}}</ref><ref name="Akulturasi dalam Tradisi Kelahiran Orang Melayu Palembang">{{Cite web|title=Akulturasi dalam Tradisi Kelahiran Orang Melayu Palembang|language= id|date=Dhésèmber 2019|url=https://media.neliti.com/media/publications/506596-none-eb4c4768.pdf}}</ref><ref name="Budaya Politik Aristokrat Melayu Abad ke XVIII – XIX M : Analisis Kontekstual Manuskrip Sejarah Palembang - Dr. Komaruddin, ed al. Universitas Islam Negeri (UIN) Raden Fatah Palembang">{{Cite journal|title=Budaya Politik Aristokrat Melayu Abad ke XVIII – XIX M: Analisis Kontekstual Manuskrip Sejarah Palembang – Dr. Komaruddin, ed al. Universitas Islam Negeri (UIN) Raden Fatah Palembang|journal= Tamaddun: Jurnal Kebudayaan dan Sastra Islam|language= id|date=2022|volume= 18|issue= 2|pages= 69–86|doi= 10.19109/tamaddun.v18i2.2785|url=https://jurnal.radenfatah.ac.id/index.php/tamaddun/article/view/2785/1887|last1= Niswah|first1= Chirun|doi-access= free}}</ref> | * [[Praja Sriwijaya|Sriwijaya]] (abad kaping 7–13) * Kasultanan Palémbang (1550–1823) | * {{flag|Sumatra Kidul}} |- valign="top" | Wong Melayu Patani<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Karajan Negara Sri Dharmaraja (abad milenium kaping 1–15) * Langkasuka (abad kaping 2–14) * Kasultanan Pattani (1516–1902) * Kasultanan Singgora (1603–1689) * Karajan Reman (1785–1902) * Karajan Legeh (1755–1902)<ref name="Anuar Nik Mahmud 1999 39">{{harvnb|Anuar Nik Mahmud|1999|p=39}}</ref> * Karajan Nong Chik (1809–1902)<ref name="Anuar Nik Mahmud 1999 39"/> * Karajan Jalur (1817–1902)<ref name="Anuar Nik Mahmud 1999 39"/> * Karajan Teluban (1817–1902)<ref name="Anuar Nik Mahmud 1999 39"/> * Karajan Jering (1817–1902)<ref name="Anuar Nik Mahmud 1999 39"/> | * {{flagicon image|Seal Pattani.png}} Pattani,<br>{{flagicon image|Seal Yala.png}} Yala,<br>{{flagicon image|Seal Narathiwat.png}} Narathiwat,<br>{{flagicon image|Seal Songkhla.png}} Songkhla,<br />{{flagicon image|Seal Phattalung.png}} Phattalung * {{flagicon image|Flag of Kedah.svg}} [[Kedah]],<br>{{flagicon image|Flag of Kelantan.svg}} [[Kelantan]],<br>{{flagicon image|Flag of Perak.svg}} Perak |- valign="top" | Wong Melayu Perak<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Gangga Negara (abad kaping 2 – 11) * Kasultanan Perak (1528–saiki) | * {{flagicon image|Flag of Perak.svg}} Perak |- valign="top" | Wong Melayu Riau | * Kasultanan Kuntu Kampar (1234–1933) * Kasultanan Indragiri (1298–1945) * Kasultanan Rokan (1569–1940) * Kasultanan Pelalawan (1791–1946) * Kasultanan Riau-Lingga (1824–1911) | * {{flag|Riau}},<br>{{flagicon image|Flag of Riau Islands.svg}} [[Kapuloan Riau]],<br /> {{flagicon image|Lambang Kabupaten Pasaman.png}} [[Kabupatèn Pasaman]],<br />{{flagicon image|Lambang Kabupaten Lima Puluh Kota.png}} [[Kabupatèn Lima Puluh Kota]] |- valign="top" | Wong Melayu Sarawak{{sfn|Said|2012}}{{sfn|Amanah Khairat Yayasan Melayu Sarawak|}} | * Karajan Santubong (abad kaping 7) * Karajan Samarahan (abad kaping 13) * Karajan Saribas (abad kaping 15) * Karajan Banting (abad kaping 16) * Kasultanan Sarawak (1598–1641) | * {{flagicon image|Flag of Sarawak.svg}} [[Sarawak]] |- valign="top" | Wong Melayu Selangor | * Kasultanan Selangor (1745–saiki) | * {{flagicon image|Flag of Selangor.svg}} [[Selangor]] |- valign="top" | [[Wong Melayu Singapura]] | * Karajan Singapura (1299–1398) | * {{flag|Singapura}} |- valign="top" | Wong Melayu Tamiang | * Karajan Bukit Karang (1023–1330) * Kasultanan Benua Tamiang (1330–1528) | * {{flagicon image|Lambang Kabupaten Aceh Tamiang.png}} [[Kabupatèn Acèh Tamiang]] |- valign="top" | Wong Melayu Trengganu<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Kasultanan Trengganu (1708–saiki) * Karajan Besut (1780–1899) | * {{flagicon image|Flag of Terengganu.svg}} [[Trengganu]] * Kutha Kuantan (Pahang) |- valign="top" |Wong Melayu Kalimantan Kulon | * Karajan Landak (1292–1962) * Karajan Matan (1590–1948) * Kerajaan Mempawah (1740–1950) * Kasultanan Pontianak (1771–1950) * Kasultanan Sambas (1675–1944) * Karajan Sanggau (1310–1960) * Karajan Sintang (1365–1950) * Karajan Tanjungpura (880–1590) | * {{flagicon image|Flag of West Kalimantan.svg}} [[Kalimantan Kulon]] |} ==Deleng uga== * [[Donya Melayu]] * [[Omah Melayu]] ==Cathetan== {{reflist|group=Note}} ==Cathetan suku== {{Reflist}} ==Bibliografi== {{refbegin}} {{Div col|colwidth=25em}} * {{citation | last = Abd. Rahman Ismail | title = Seni Silat Melayu: Sejarah, Perkembangan dan Budaya | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | year = 2008 | location = Kuala Lumpur | isbn = 978-983-62-9934-5 }} * {{cite journal |ref={{harvid|Abdulla et al.|2009}} |first=M. A. |last=Abdulla |collaboration=HUGO Pan-Asian SNP Consortium |title=Mapping Human Genetic Diversity in Asia |journal=Science |volume=326 |issue=5959 |pages=1541–1545 |date=Dhésèmber 2009 |pmid=20007900 |doi=10.1126/science.1177074 |bibcode=2009Sci...326.1541. |s2cid=34341816 |url=http://scholarbank.nus.edu.sg/handle/10635/25650 }} * {{citation | last1 = Abu Talib Ahmad | last2 = Tan | first2 = Liok Ee | title = New terrains in Southeast Asian history | publisher = Ohio University press | year = 2003 | location = Singapura | isbn = 978-9971-69-269-8 }} * {{citation | last = Ahir | first = Diwan Chand | title = A Panorama of Indian Buddhism: Selections from the Maha Bodhi journal, 1892–1992 | publisher = Sri Satguru Publications | year = 1995 | isbn = 978-81-7030-462-3 }} * {{citation | last = Ahmad Salehuddin | title = Serampang dua belas, Tari Tradisional Kesultanan Serdang | year = 2009 | url = http://asalehudin.wordpress.com/2009/04/25/serampang-duabelas-tari-tradisional-melayu-kesultanan-serdang-sumatra-utara/ | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 15 Juni 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120615152012/http://asalehudin.wordpress.com/2009/04/25/serampang-duabelas-tari-tradisional-melayu-kesultanan-serdang-sumatra-utara/ | url-status = live }} * {{citation | last = Alexander | first = James | title = Malaysia Brunei & Singapore | publisher = New Holland Publishers | year = 2006 | isbn = 978-1-86011-309-3 }} * {{cite web | last = Ali | first = Tongkat | title = Negeri Rahman, hilangnya sebutir permata | language = ms | trans-title = State of Rahman, the loss of a gem | date = 1 Fèbruari 2010 | url = http://kebunketereh.com/?p=387 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110819082400/http://kebunketereh.com/?p=387 | archive-date = 19 Agustus 2011 }} * {{cite thesis |type=MSc |last=Amin |first=Tarek Abd El-Hamid Ahmed |date=1995 |title=Anglo-German Rivalry in the Malay Peninsula and Siam, 1870–1909 |publisher=Universiti Malaya |url=http://myto.upm.edu.my/find/Record/um.u401853 |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-date=25 Sèptèmber 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220925162704/http://myto.upm.edu.my/find/Record/um.u401853 }} * {{cite book |last1=Ananta |first1=Aris |last2=Arifin |first2=Evi Nurvidya |last3=Hasbullah |first3=M Sairi |last4=Handayani |first4=Nur Budi |last5=Pramono |first5=Agus |year=2015 |title=Demography of Indonesia's Ethnicity |url=https://books.google.com/books?id=crKfCgAAQBAJ |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=978-981-4519-87-8 }} * {{Cite conference |last=Anderbeck |first=Karl |year=2002 |title=Suku Batin – A Proto-Malay People? Evidence from Historical Linguistics |conference=The Sixth International Symposium on Malay/Indonesian Linguistics, 3 – 5 August 2002, Nirwana Resort Hotel, Bintan Island, Riau, Indonesia |url=http://email.eva.mpg.de/~gil/ismil/6/abstracts/anderbeck.html |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304022950/http://email.eva.mpg.de/~gil/ismil/6/abstracts/anderbeck.html |archive-date=4 Maret 2016 }} * {{citation | last = Anuar Nik Mahmud | first = Nik | title = Sejarah Perjuangan Melayu Pattani | publisher = Penerbit Universiti Kebangsaan Malaysia | year = 1999 | location = Bangi | isbn = 978-967-942-443-0 }} * {{citation | last1 = Andaya | first1 = Barbara Watson | last2 = Andaya | first2 = Leonard Yuzon | title = A History of Malaysia | publisher = Palgrave Macmillan | year = 1984 | location = London | isbn = 978-0-333-27672-3 }} * {{cite web |last=Angahsunan |date=16 Juli 2017 |title=Pusaka, Rahsia Dan Dzat Keris |website=The Patriots |url=https://www.thepatriots.asia/archives/4275 |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170923024340/https://www.thepatriots.asia/archives/4275 |archive-date=23 Sèptèmber 2017 }} * {{citation | last = Azmi Arifin | title = Traditional Malay Pottery of Kuala Kangsar: Its History and Development | publisher = School of Humanities and Sciencesm, Universiti Sains Malaysia | year = 2015 }} * {{cite journal |last=Baer |first=A. S. |title=''Eden in the East'', Stephen Oppenheimer. London: Weidenfeld and Nicolson, 1998. |journal=Asian Perspectives |department=Book Reviews |volume=38 |issue=2 |pages=256–258 |date=Fall 1999 |url=https://www.proquest.com/openview/d18fba7557fb2762b68723c8176c4e5b/1?pq-origsite=gscholar&cbl=1818432 |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-date=25 Sèptèmber 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220925164204/https://www.proquest.com/openview/d18fba7557fb2762b68723c8176c4e5b/1?pq-origsite=gscholar&cbl=1818432 |url-status=live }} * {{citation | last = Barnard | first = Timothy P. | title = Contesting Malayness: Malay identity across boundaries | publisher = Singapore University press | year = 2004 | location = Singapura | isbn = 978-9971-69-279-7 }} * {{citation | last = Barrington | first = Lowell | title = After Independence: Making and Protecting the Nation in Postcolonial and Postcommunist States | publisher = University of Michigan Press | year = 2006 | isbn = 978-0-472-06898-2 }} * {{citation | last1 = Bolton | first1 = Kingsley | last2 = Hutton | first2 = Christopher | title = Triad societies: western accounts of the history, sociology and linguistics of Chinese secret societies | volume = 5 | publisher = Routledge | year = 2000 | location = London | isbn = 978-0-415-24397-1 }} * {{citation | last = Boyd | first = Kelly | title = Encyclopedia of historians and historical writing | volume = 2 | publisher = Fitzroy Darborn Publishers | year = 1999 | location = London | isbn = 978-1-884964-33-6 }} * {{citation | last1 = Brown | first1 = Keith | last2 = Ogilvie | first2 = Sarah | title = Concise encyclopedia of languages of the world | publisher = Elsevier Science | year = 2009 | isbn = 978-0-08-087774-7 }} * {{citation | last = Burgat | first = François | title = Face to face with political Islam (L'islamisme en face) | publisher = I.B Tauris & Co. Ltd | year = 2003 | location = New York | isbn = 978-1-86064-212-8 }} * {{cite book |ref={{harvid|Campo|2002}} |author=Joseph Norbert Frans Marie à Campo |date=2002 |title=Engines of Empire: Steamshipping and State Formation in Colonial Indonesia |location=Hilversum |publisher=Verloren |isbn=978-9-06550738-9}} * {{citation | last = Chew | first = Melanie | title = The Presidential Notes: A biography of President Yusof bin Ishak | publisher = SNP Publications | year = 1999 | location = Singapura | isbn = 978-981-4032-48-3 }} * {{citation | last = Chihara | first = Daigorō | title = Hindu-Buddhist architecture in Southeast Asia | publisher = BRILL | year = 1996 | isbn = 978-90-04-10512-6 }} * {{citation | last = Cikgu Paklong | title = Tembikar | publisher = Scribd | year = 2017 | url = https://www.scribd.com/doc/35206504/Tembikar | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 3 Agustus 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200803133112/https://www.scribd.com/doc/35206504/Tembikar | url-status = live }} * {{citation | last = Clyne | first = Michael G. | title = Pluricentric languages: differing norms in different nations | publisher = De Gruyter Mouton | year = 1992 | isbn = 978-3-11-012855-0 }} * {{Cite book |last=Cœdès |first=George |author-link=Georges Coedès |title=The Indianized states of Southeast Asia |publisher=University of Hawaii Press |year=1968 |url=https://books.google.com/books?id=iDyJBFTdiwoC |isbn=978-0-8248-0368-1 |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-date=23 Januari 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230123031147/https://books.google.com/books?id=iDyJBFTdiwoC |url-status=live }} * {{citation | editor-last = Colling | editor-first = Patricia | title = Dissertation Abstracts International, A-The Humanities and Social Sciences | volume = 33 | at = #8 | publisher = Xerox University Microfilms | year = 1973 | location = New York | issn = 0419-4209 <!--0012-3854--> }} (Abstracts of Dissertations Available on Microfilm or as Xerographic Reproductions February 1973) * {{citation | last = Cordier | first = Henri | author-link = Henri Cordier | title = Ser Marco Polo; notes and addenda to Sir Henry Yule's edition, containing the results of recent research and discovery | publisher = Bibliolife | year = 2009 | isbn = 978-1-110-77685-6 }} * {{Cite book |last=Crawfurd |first=John |year=1856 |title=A Descriptive Dictionary of the Indian Islands and Adjacent Countries |location=London |publisher=Bradbury and Evans |url=https://archive.org/details/adescriptivedic00crawgoog }} * {{citation | last = Deka | first = Phani | title = The great Indian corridor in the east | publisher = Mittal Publications | year = 2007 | isbn = 978-81-8324-179-3 }} * {{citation | first = Subhadra | last = Devan | title = New interest in an older Lembah Bujang | publisher = NST | year = 2010 | url = http://www.usm.my/index.php/about-usm/news-archive/67-papercutting-/7078-New-interest-in-an-older-Lembah-Bujang-.html | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121201092907/http://www.usm.my/index.php/about-usm/news-archive/67-papercutting-/7078-New-interest-in-an-older-Lembah-Bujang-.html | archive-date = 1 Dhésèmber 2012 }} * {{citation | last = Draeger | first = Donn F. | title = Weapons and fighting arts of Indonesia | publisher = Tuttle Publishing | year = 1992 | isbn = 978-0-8048-1716-5 }} * {{citation | last = Economic Planning Unit (Malaysia) | title = Population by sex, ethnic group and age, Malaysia,2010 | year = 2010 | url = http://www.epu.gov.my/html/themes/epu/images/common/pdf/eco_stat/pdf/1.2.5.pdf | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722234036/http://www.epu.gov.my/html/themes/epu/images/common/pdf/eco_stat/pdf/1.2.5.pdf | archive-date = 22 Juli 2011 }} * {{citation | last = Esposito | first = John L. | title = The Oxford History of Islam | publisher = Oxford University Press | year = 1999 | location = New York | url = https://books.google.com/books?id=9HUDXkJIE3EC&pg=PT841 | isbn = 978-0-19-510799-9 }} * {{citation | last = Europa Publications Staff | title = Far East and Australasia (34th edition) | publisher = Routledge | year = 2002 | isbn = 978-1-85743-133-9 }} * {{citation | last = Farrer | first = D. S. | title = Shadows of the Prophet: Martial Arts and Sufi Mysticism | publisher = Springer | year = 2009 | isbn = 978-1-4020-9355-5 }} * {{citation | last = Ford | first = R. Clyde | title = Malay Literature | journal = Popular Science Monthly | volume = 55 | year = 1899 }} * {{citation | last = Ganguly | first = Šumit | title = Government Policies and Ethnic Relations in Asia and the Pacific | publisher = MIT press | year = 1997 | isbn = 978-0-262-52245-8 }} * {{citation | last = Gerini | first = Gerolamo Emilio | author-link = Gerolamo Emilio Gerini | title = Researches on Ptolemy's geography of eastern Asia (further India and Indo-Malay archipelago) | location = New Delhi | publisher = Oriental Books Reprint Corporation | year = 1974 | oclc = 1068575751 }} * {{citation | last = Ghulam Sarwar Yousof | title = The Malay Shadow Play: An Introduction | publisher = The Asian Centre | year = 1997 | isbn = 978-983-9499-02-5 }} * {{cite journal |last=Gibson-Hill |first=C. A. |date=Juli 1953 |title=Notes on the old Cannon found in Malaya, and known to be of Dutch origin |journal=Journal of the Malayan Branch of the Royal Asiatic Society|volume=26 |issue=1 |pages=145–174 |jstor=41502911}} * {{citation | last = Gopal | first = Lallanji | title = The economic life of northern India: c. A.D. 700–1200 | publisher = Motilal Banarsidass | year = 2000 | isbn = 978-81-208-0302-2 }} * {{citation | last = Green | first = Thomas A. | title = Martial arts of the world: An Encyclopedia. | publisher = ABC-CLIO Inc | year = 2001 | location = Santa Barbara | isbn = 978-1-57607-150-2 }} * {{citation | author = Gulrose Karim |title=Muslim identity and Islam: misinterpreted in the contemporary world | others = Information Malaysia 1990–91 Yearbook | publisher = Berita Publishing Sdn. Bhd | year = 1990 | location = Kuala Lumpur | isbn = 978-81-7827-165-1 }} * {{cite journal |name-list-style=amp |last1=Halimi |first1=Ahmad Jelani |last2=Pitchai |first2=Mohd Yusoff Mydin |date=2016 |url=http://docplayer.net/38783122-Setoi-setul-mambang-segara-dalam-lintasan-sejarah-negeri-negeri-melayu-utara.html |title=Setoi (Setul) Mambang Segara Dalam Lintasan Sejarah Negeri-Negeri Melayu Utara |journal=Jurnal Perspektif |volume=8 |issue=2 |pages=123–134 |issn=1985-496X |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-date=16 Sèptèmber 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170916140227/http://docplayer.net/38783122-Setoi-setul-mambang-segara-dalam-lintasan-sejarah-negeri-negeri-melayu-utara.html |url-status=live }} * {{citation | last = Hall | first = Daniel George Edward | author-link = D.G.E. Hall | title = History of South East Asia | publisher = Macmillan | year = 1981 | isbn = 978-0-333-24163-9 }} * {{citation | last = Hall | first = Thomas D. | title = Comparing Globalizations Historical and World-Systems Approaches | year = 2017 | publisher = Springer | url = https://books.google.com/books?id=g0I_DwAAQBAJ&q=sungai+batu+ingots&pg=PA111 | isbn = 978-3-319-68219-8 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 31 Maret 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230331160703/https://books.google.com/books?id=g0I_DwAAQBAJ&q=sungai+batu+ingots&pg=PA111 | url-status = live }} * {{citation | last = Harper | first = Timothy Norman | title = The End of Empire and the Making of Malaya | url = https://books.google.com/books?id=lmazmo6_RYMC | publisher = Cambridge University Press | year = 2001 | location = London | isbn = 978-0-521-00465-7 }} * {{Cite journal |last=Hassan |first=Hanisa |date=2016 |title=A Study on the Development of ''Baju Kurung'' Design in the Context of Cultural Changes in Modern Malaysia |publisher=Perpustakaan Negara Malaysia |journal=Wacana Seni Journal of Arts Discourse |volume=15 |pages=63–94 |doi=10.21315/ws2016.15.3 |url=http://wacanaseni.usm.my/WACANA%20SENI%20JOURNAL%20OF%20ARTS%20DISCOURSE/wacanaseni_v15/WS_15_3.pdf |access-date=14 Novèmber 2026 |doi-access=free |archive-date=22 Dhésèmber 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181222125633/http://wacanaseni.usm.my/WACANA%20SENI%20JOURNAL%20OF%20ARTS%20DISCOURSE/wacanaseni_v15/WS_15_3.pdf |url-status=live }} * {{citation | last1 = He | first1 = Baogang | last2 = Galligan | first2 = Brian | last3 = Inoguchi | first3 = Takashi | title = Federalism in Asia | publisher = Edward Elgar Publications | year = 2007 | location = London | isbn = 978-1-84720-140-9 }} * {{citation | last1 = Henket | first1 = Hubert-Jan | last2 = Heynen | first2 = Hilde | title = Back from utopia: the challenge of the modern movement | publisher = 010 Publishers | year = 2002 | location = Rotterdam | isbn = 978-90-6450-483-9 }} * {{cite book |last=Herwig |first=Holger H. |date=1980 |title="Luxury' Fleet": The Imperial German Navy 1888-1918 |edition=1 |location=London; Boston |publisher=Allen & Unwin |isbn=978-0-04943023-5}} * {{citation | last1 = Hunter | first1 = William Wilson | author-link1 = William Wilson Hunter | last2 = Roberts | first2 = Paul Ernest | title = A History of British India: To the Overthrow of the English in the Spice Archipelago | publisher = Nabu Press | year = 2010 | isbn = 978-1-145-70716-0 }} * {{citation |last = Husain | first = M. G. | title = Muslim identity and Islam: misinterpreted in the contemporary world | publisher = Manak Publications | year = 2007 | location = New Delhi | isbn = 978-81-7827-165-1 }} * {{citation | last = Hussin Mutalib | title = Islam in Southeast Asia | publisher = Institute of Southeast Asian Studies | year = 2008 | location = Singapura | isbn = 978-981-230-758-3 }} * {{citation | last = I Ching | author-link =I Ching (monk) | editor-last = Takakusu | editor-first = Junjiro | editor-link = Takakusu Junjiro | title = A Record of the Buddhist Religion As Practised in India and the Malay Archipelago (A.D. 671–695) | publisher = Asian Educational Services | year = 2005 | isbn =978-81-206-1622-6 }} * {{citation | last = IBP | title = Brunei Sultan Haji Hassanal Bolkiah Mu'izzaddin Waddaulah Handbook | location = Washington DC | publisher = International Business Publications | year = 2007 | isbn = 978-1-4330-0444-5 }} * {{citation | last = Irma Musliana | title = Kenapa Bilah Keris Bengkok? Sejarah Keris Melayu Yang Kita Tidak Pernah Dengar. | year = 2016 | url = https://soscili.my/sejarah-keris-melayu-taming-sari/ | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 1 Dhésèmber 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171201044508/https://soscili.my/sejarah-keris-melayu-taming-sari/ | url-status = live }} * {{citation | first1 = Johan | last1 = Jaaffar | first2 = Safian | last2 = Hussain | first3 = Mohd Thani | last3 = Ahmad | title = History of Modern Malay Literature | volume = 2 | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka & Ministry of Education (Malaysia) | year = 1992 | location = Kuala Lumpur | isbn = 978-983-62-2745-4 }} * {{citation | last = James | first = Michael | title = Black Belt | journal = Black Belt. Buyer's Guide | publisher = Rainbow Publications | year = 1994 | issn = 0277-3066 }} * {{citation | last = Jamil Abu Bakar | title = A design guide of public parks in Malaysia | publisher = Penerbit UTM | year = 2002 | location = Kuala Lumpur | isbn = 978-983-52-0274-2 }} * {{citation | last = Jermsawatdi | first = Promsak | title = Thai art with Indian influences | publisher = Abhinav Publications | year = 1989 | isbn = 978-81-7017-090-7 }} * {{citation | last1 = Johns | first1 = Anthony Hearle | last2 = Lahoud | first2 = Nelly | title = Islam in world politics | publisher = Routledge | year = 2005 | location = New York | isbn = 978-0-415-32411-3 }} * {{citation | last1 = Joseph | first1 = Suad | last2 = Najmabadi | first2 = Afsaneh | title = Economics, Education, Mobility And Space (Encyclopedia of women & Islamic cultures) | publisher = Brill Academic Publishers | year = 2006 | isbn = 978-90-04-12820-0 }}= * {{citation | last = Leyden | first = John | title = Malay Annals: Translated from the Malay Language | publisher = Longman, Hurst, Rees, Orme, and Brown | year = 1821 | location = London }} * {{citation | last = Littrup | first = Lisbeth | title = Identity in Asian literature | publisher = Nordic Institute of Asian Studies | year = 1996 | location = Richmond | isbn = 978-0-7007-0367-8 }} * {{citation | last = Lockard | first = Craig A. | title = Southeast Asia in world history | publisher = Oxford University Press | year = 2009 | location = New York | isbn = 978-0-19-533811-9 }} * {{citation | last = Lumholtz | first = Carl Sofus | author-link = Carl Sofus Lumholtz | title = Through Central Borneo | publisher = Kessinger publishing | year = 2004 | isbn = 978-1-4191-8996-8 }} * {{citation | last = Majlis Kebudayaan Negeri Kedah | title = Intisari kebudayaan Melayu Kedah: Kumpulan rencana mengenai kebudayaan Negeri Kedah | publisher = Majlis Kebudayaan Negeri Kedah | year = 1986 }} * {{citation | last = Marshall Cavendish | author-link = Marshall Cavendish | title = World and Its Peoples: Eastern and Southern Asia | publisher = Marshall Cavendish | year = 2007 | location = New York | isbn = 978-0-7614-7631-3 }} * {{citation | last = Matusky | first = Patricia Ann | title = Malaysian shadow play and music: continuity of an oral tradition | publisher = Oxford University Press | year = 1993 | isbn = 978-967-65-3048-6 }} * {{citation | last = Maznah Mohammad | title = The Malay handloom weavers: a study of the rise and decline of traditional manufacture | publisher = Institute of Southeast Asian Studies | year = 1996 | location = Singapura | isbn = 978-981-3016-99-6 }} * {{citation | last = McNair | first = Sylvia | title = Malaysia (Enchantment of the World. Second Series) | publisher = Children's Press | year = 2002 | isbn = 978-0-516-21009-4 | url = https://archive.org/details/malaysia00mcna_0 }} * {{citation | last = Melayu Online | title = Melayu Online.com's Theoretical Framework | url = http://melayuonline.com/eng/about/dig/2 | year = 2005 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121021153512/http://melayuonline.com/eng/about/dig/2 | archive-date = 21 Oktober 2012 }} * {{citation | last1 = Melebek |first1 = Abdul Rashid | last2 = Moain |first2 = Amat Juhari | title = Sejarah Bahasa Melayu ("History of the Malay Language") | publisher = Utusan Publications & Distributors | year = 2006 | isbn = 978-967-61-1809-7 }} * {{citation |last1=Miksic |first1=John N. |title=Ancient Southeast Asia |last2=Goh |first2=Geok Yian |date=2017 |publisher=Routledge |location=London}} * {{citation | last = Milner | first = Anthony | title = The Malays (The Peoples of South-East Asia and the Pacific) | publisher = Wiley-Blackwell | year = 2010 | isbn = 978-1-4443-3903-1 }} * {{citation | last = Ministry of Culture | first = Singapore | title = Singapore: facts and pictures | journal = Singapore Facts and Figures | year = 1973 | issn = 0217-7773 }} * {{citation | last = Mohamad Tajuddin Haji Mohamad Rasdi | title = The architectural heritage of the Malay world: the traditional houses | publisher = Penerbit Universiti Teknologi Malaysia | year = 2005 | location = Skudai, Johor Darul Ta'zim | isbn = 978-983-52-0357-2 }} * {{citation | last = Mohamed Anwar Omar Din | title = Asal Usul Orang Melayu: Menulis Semula Sejarahnya (The Malay Origin: Rewrite Its History) | publisher = Jurnal Melayu, Universiti Kebangsaan Malaysia | year = 2011 | url = https://www.scribd.com/doc/82001895 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 9 Dhésèmber 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191209135319/https://www.scribd.com/document/82001895/1 | url-status = live }} * {{citation | last = Mohd Fauzi Yaacob | title = Malaysia: Transformasi dan perubahan sosial | publisher = Arah Pendidikan Sdn Bhd | year = 2009 | location = Kuala Lumpur | isbn = 978-967-323-132-4 }} * {{citation | last = Mohd. Zamberi A. Malek. | title = Patani dalam tamadun Melayu | publisher = Pendeta Discovery Universiti Malaya | year = 1994 | isbn = 978-983-62-4121-4 }} * {{cite web |last=Mok |first=Opalyn |date=9 Juni 2017 |title=Archaeologists search for a king in Sungai Batu |work=Malay Mail |url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/archaeologists-search-for-a-king-in-sungai-batu#Lr7qBW8WcLTB8Drf.97 |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-date=1 Dhésèmber 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201051918/http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/archaeologists-search-for-a-king-in-sungai-batu#Lr7qBW8WcLTB8Drf.97 |url-status=live }} * {{citation | last = Moore | first = Wendy | title = West Malaysia and Singapore | publisher = Periplus Editions (HK) Ltd | year = 1998 | location = Singapura | isbn = 978-962-593-179-1 }} * {{citation | last = Mukerjee | first = Radhakamal | author-link = Radhakamal Mukerjee | title = The culture and art of India | publisher = Coronet Books Inc | year = 1984 | isbn = 978-81-215-0114-9 }} * {{citation | last = Muljana | first = Slamet | title = Kuntala, Sriwijaya Dan Suwarnabhumi | language = id | location = Jakarta | publisher = Yayasan Idayu | year = 1981 | oclc = 565235680 }} * {{citation | last = Muljana | first = Slamet | editor-last = Stapel | editor-first = Frederik Willem | title = Sriwijaya | language = id | location = Yogyakarta | publisher = LKiS Pelangi Aksara | year = 2006 | isbn = 978-979-8451-62-1 }} * {{citation | last = Munoz | first = Paul Michel| title = Early Kingdoms of the Indonesian Archipelago and the Malay Peninsula | publisher = Editions Didier Millet | year = 2006 | location = Singapura | isbn = 978-981-4155-67-0 }} * {{citation | last = Murdock | first = George Peter | author-link = George Murdock | title = Studies in the science of society | publisher = Books for Libraries Press | year = 1969 | location = Singapura | isbn = 978-0-8369-1157-2 | url = https://archive.org/details/studiesinscience0000unse }} * {{citation |last1 = Na'im |first1 = Akhsan |last2 = Syaputra |first2 = Hendry |editor-last1 = Sumarwanto |editor-last2 = Iriantono |editor-first2 = Tono |title = Kewarganegaraan, Suku Bangsa, Agama, dan Bahasa Sehari-hari Penduduk Indonesia – Hasil Sensus Penduduk 2010 |trans-title = Indonesian Citizens' Nationality, Ethnicity, Religion, and Everyday Language – Results of the 2010 Population Census |year = 2010 |location = Jakarta, Indhonésia |publisher = Badan Pusat Statistik [Central Bureau of Statistics] |isbn = 978-979-064-417-5 |language = id |url = http://demografi.bps.go.id/phpfiletree/bahan/kumpulan_tugas_mobilitas_pak_chotib/Kelompok_1/Referensi/BPS_kewarganegaraan_sukubangsa_agama_bahasa_2010.pdf |access-date = 14 Novèmber 2026 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170712140438/http://demografi.bps.go.id/phpfiletree/bahan/kumpulan_tugas_mobilitas_pak_chotib/Kelompok_1/Referensi/BPS_kewarganegaraan_sukubangsa_agama_bahasa_2010.pdf |archive-date = 12 Juli 2017 }} * {{cite web | last = Niza | first = Syefiri Moniz Mohd. | title = Keris masih simbol paling penting | website = Utusan online | date = 10 Juni 2016 | url = http://www.utusan.com.my/berita/nasional/keris-masih-simbol-paling-penting-1.340651 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171201033314/http://www.utusan.com.my/berita/nasional/keris-masih-simbol-paling-penting-1.340651 | archive-date = 1 Dhésèmber 2017 }} * {{citation | last1 = Noor | first1 = Farish Ahmad | last2 = Khoo | first2 = Eddin | title = Spirit of wood: the art of Malay woodcarving: works by master carvers from Kelantan, Terengganu, and Pattani | publisher = Periplus Editions | year = 2003 | location = Singapura | isbn = 978-0-7946-0103-4 }} * {{citation | last = O'Reilly | first = Dougald J. W. | title = Early civilizations of Southeast Asia | publisher = Rowman Altamira Press | year = 2007 | isbn = 978-0-7591-0278-1 }} * {{citation | last = Ooi | first = Keat Gin | author-link = Keat Gin Ooi | title = Southeast Asia: a historical encyclopedia, from Angkor Wat to East Timor | publisher = ABC-CLIO | year = 2004 | isbn = 978-1-57607-770-2 | url = https://books.google.com/books?id=QKgraWbb7yoC | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 16 Januari 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230116094029/https://books.google.com/books?id=QKgraWbb7yoC | url-status = live }} * {{cite book |last=Oppenheimer |first=Stephen |chapter=The 'Austronesian' Story and Farming-language Dispersals: Caveats on the Timing and Independence in Proxy Lines of Evidence from the Indo-European Model |editor1-last=Bacas |editor1-first=Elizabeth A. |editor2-last=Glover |editor2-first=Ian C. |editor3-last=Pigott |editor3-first=Vincent C. |year=2006 |title=Uncovering Southeast Asia's Past |pages=65–73 |publisher=NUS Press |location=Singapura |isbn=978-9971-69-351-0}} * {{citation | last = Othman |first = Mohd. Aris Hj. | title = The dynamics of Malay identity | publisher = Penerbit Universiti Kebangsaan Malaysia | year = 1983 | isbn = 978-967-942-009-8 }} * {{cite book | last = Pande | first = Govind Chandra | author-link = Govind Chandra Pande | title = India's Interaction with Southeast Asia: History of Science, Philosophy and Culture in Indian Civilization, Vol. 1, Part 3 | publisher = Munshiram Manoharlal | year = 2006 | isbn = 978-81-87586-24-1 }} * {{citation |last = Pearson |first = Michael |title = Trade, Circulation, and Flow in the Indian Ocean World |publisher = Palgrave Macmillan |series = Palgrave Series in Indian Ocean World Studies |year = 2015 |url = https://books.google.com/books?id=gkDeCgAAQBAJ&q=sungai+batu+ingots&pg=PT56 |isbn = 978-1-137-56624-9 |access-date = 14 Novèmber 2026 |archive-date = 31 Maret 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230331160654/https://books.google.com/books?id=gkDeCgAAQBAJ&q=sungai+batu+ingots&pg=PT56 |url-status = live }} * {{cite thesis | last = Ramli | first = Rashahar | chapter = Bab Dua: Selatan Thailand, ''Changwat'' Narathiwat dan Kawasan Kajian | trans-chapter = Chapter Two: South Thailand, ''Changwat'' Narathiwat and Study Area | title = Masyarakat Melayu dan penanaman padi di Selatan Thailand: kajian kes di sebuah mubaan dalam Wilayah / Narathiwat | trans-title = The Malay community and rice cultivation in southern Thailand: a case study in a regency in the Regions / Narathiwat | year = 1999 | chapter-url = http://studentsrepo.um.edu.my/493/3/BAB2.pdf | url = http://malrep.uum.edu.my/rep/Record/my.um.stud.493 | language = ms | via = Universiti Utara Malaysia Library | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 4 Dhésèmber 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201204050536/http://malrep.uum.edu.my/rep/Record/my.um.stud.493 | url-status = live }} * {{cite web |last=Razak |first=Aidila |date=24 Januari 2012 |title=Geneticist clarifies role of Proto-Malays in human origin |website=Malaysia Kini |url=https://www.malaysiakini.com/news/187435 |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-date=27 Juli 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180727181033/https://www.malaysiakini.com/news/187435 |url-status=live }} * {{citation | last = Richmond | first = Simon | title = Malaysia, Singapore & Brunei | publisher = Lonely Planet publications | year = 2007 | isbn = 978-1-74059-708-1 | url = https://archive.org/details/isbn_9781740597081 }} * {{Cite book |last=Ricklefs |first=M.C. |year=1991 |title=A Modern History of Indonesia, 2nd edition |publisher=MacMillan |isbn=0-333-57690-X}} * {{citation | last = Ryan | first = Neil Joseph | title = A History of Malaysia and Singapore | publisher = Oxford University Press | year = 1976 | location = London | isbn = 978-0-19-580302-0 }} * {{cite journal | last = Said | first = Ismail | title = Visual Composition of Malay Woodcarvings in Vernacular House of Peninsular Malaysia | journal = Jurnal Teknologi | volume = 37 | issue = B | pages = 43–52 | publisher = University Teknologi Malaysia | year = 2002 | url = http://eprints.utm.my/1421/1/JT37B4.pdf | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722234222/http://eprints.utm.my/1421/1/JT37B4.pdf | archive-date = 22 Juli 2011 }} * {{cite journal | last = Said |first=Sanib | title = Sejarah Awal Kepulauan Melayu:Lima Buah Negeri Warisan Sarawak yang Hilang | journal = CREAM – Current Research in Malaysia | volume = 1 | issue = 1 | pages = 35–44 | publisher = University Malaysia Sarawak | date = Oktober 2012 }} * {{cite journal | last = Said |first = Ismail | title = Criteria for Selecting Timber Species in Malay Woodcarving | journal = Journal of Asian Architecture and Building Engineering | volume = 4 | issue = 1 | pages = 17–23 | date = Mèi 2005 | doi = 10.3130/jaabe.4.17 | s2cid = 108510191 | doi-access = free }} * {{citation | last = Sarkar | first = Himansu Bhusan | title = Some contributions of India to the ancient civilisation of Indonesia and Malaysia | publisher = Punthi Pustak | year = 1970 | location = Calcutta | isbn = 978-0-19-580302-0 }} * {{citation | last = Sheikh Shamsuddin | title = The Malay art of self-defense: Silat Seni Gayung | publisher = North Atlantic Books | year = 2005 | location = Berkeley | isbn = 978-1-55643-562-1 }} * {{citation | last = Sneddon | first = James N. | title = The Indonesian language: its history and role in modern society | publisher = University of New South Wales Press | year = 2003 | isbn = 978-0-86840-598-8 }} * {{cite journal |ref={{harvid|Soares, et al.|2008}} |last1=Soares |first1=Pedro |display-authors=etal |title=Climate Change and Postglacial Human Dispersals in Southeast Asia |journal=Molecular Biology and Evolution |volume=25 |issue=6 |pages=1209–18 |date=Juni 2008 |pmid=18359946 |doi=10.1093/molbev/msn068 |doi-access=free }} * {{citation | last = Srinivasa | first = Kodaganallur Ramaswami | title = Asian variations in Ramayana | publisher = Sahitya Academy | year = 2003 | location = Singapura | isbn = 978-81-260-1809-3 }} * {{citation | last = Stearns | first = Peter N. | author-link = Peter Stearns | title = The Encyclopedia of World History | volume = 1 | publisher = Houghton Mifflin Harcourt | year = 2001 | isbn = 978-0-395-65237-4 | title-link = The Encyclopedia of World History }} * {{citation | last = Suryadinata | first = Leo | title = Nationalism & Globalization: East & West | publisher = Institute of Southeast Asian Studies | year = 2000 | isbn = 978-981-230-078-2 }} * {{citation | last = Sweeney | first = Amin | title = A full hearing:orality and literacy in the Malay world | publisher = University of California Press | year = 1987 | location = Berkeley | isbn = 978-0-520-05910-8 }} * {{citation | last = Syed Husin Ali | title = The Malays, their problems and future | publisher = The Other Press Sdn Bhd | year = 2008 | location = Kuala Lumpur | isbn = 978-983-9541-62-5 }} * {{citation | last = Tan | first = Liok Ee | title = The Rhetoric of Bangsa and Minzu | publisher = Monash Asia Institute | year = 1988 | isbn = 978-0-86746-909-7 }} * {{citation |last = TED |title = Taman Negara Rain Forest Park and Tourism |url = http://www1.american.edu/ted/malayprk.htm |year = 1999 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100609082019/http://www1.american.edu/TED/malayprk.htm |archive-date = 9 Juni 2010 }} * {{citation | last = Teeuw | first = Andries | author-link = A. Teeuw | title = The history of the Malay language. A preliminary survey | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/2295/3056 | publisher = Royal Netherlands Institute of Southeast Asian and Caribbean Studies | year = 1959 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 5 Maret 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160305010911/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/2295/3056 | url-status = live }} * {{cite journal |last=Terrell |first=John Edward |date=Agustus–Oktober 1999 |title=Think Globally, Act Locally |journal=Current Anthropology |volume=40 |issue=4 |pages=559–560 |doi=10.1086/200054|s2cid=224792124 }} * {{cite report | type = Working paper | last = Tirtosudarmo | first = Riwanto | title = The ''Orang Melayu'' and ''Orang Jawa'' in the 'Lands Below the Winds' | publisher = CRISE: Centre for Research on Inequality, Human Security and Ethnicity | date = Maret 2005 | id = CRISE Working Paper 14 | url = http://www.sabrizain.org/malaya/library/javavmalay.pdf | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 26 Novèmber 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201126212713/http://www.sabrizain.org/malaya/library/javavmalay.pdf | url-status = live }} * {{cite conference | last = Umaiyah Haji Omar | title = Language and writing system of Bangkok Melayu | year = 2007 | conference = International Conference on Minority Languages and Writing Systems held on 23–26 November 2007 in Beijing, China | url = http://www.sabrizain.org/malaya/library/bkmlang.pdf | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 24 Fèbruari 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210224171534/http://www.sabrizain.org/malaya/library/bkmlang.pdf | url-status = live }} * {{citation | last = Umaiyah Haji Omar | title = The Assimilation of the ''Bangkok-Melayu'' Communities | publisher = Asian Scholarship Foundation | year = 2003 | url = http://www.asianscholarship.org/asf/ejourn/articles/umaiyah_haji_umar.doc | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120918151751/http://www.asianscholarship.org/asf/ejourn/articles/umaiyah_haji_umar.doc | archive-date = 18 Sèptèmber 2012 }} * {{citation | last1 = Van Beek | first1 = Steve | last2 = Invernizzi | first2 = Luca | title = The arts of Thailand | publisher = Tuttle Publishing | year = 1999 | location = New York | isbn = 978-962-593-262-0 | url = https://archive.org/details/artsofthailand00vanb }} * {{citation | last1 = Van der Putten | first1 = Jan | last2 = Cody | first2 = Mary Kilcline | title = Lost Times and Untold Tales from the Malay World | publisher = National University of Singapore press | year = 2009 | location = Singapura | isbn = 978-9971-69-454-8 }} * {{cite web|last=Winarno|first=Bondan|date=21 Juni 2010|title=Gulai Ketam, Asam-Asam Pedas|website=Detik Food|url=http://us.detikfood.com/read/2010/06/21/160229/1382992/908/gulai-ketam-asam-asam-pedas|archive-url=https://web.archive.org/web/20100623000015/http://us.detikfood.com/read/2010/06/21/160229/1382992/908/gulai-ketam-asam-asam-pedas|archive-date=23 Juni 2010}} * {{citation | last = Winstedt | first = Richard Olaf | title = Shaman Saiva and Sufi (2008 edition) | publisher = BiblioLife | year = 1925 | location = London }} * {{citation | last = Wolters | first = Oliver William | author-link = O. W. Wolters | title = History, culture, and region in Southeast Asian perspectives | publisher = Cornell University Southeast Asia Program Publications | year = 1999 | location = Singapura | isbn = 978-0-87727-725-5 }} * {{citation | last = Wong | first = Hoy Kee | title = Comparative studies in Southeast Asian education | publisher = Heinemann Educational Books (Asia) | year = 1973 | isbn = 978-0-686-60339-9 }} * {{citation | last = Wright | first = John | title = The New York Times Almanac 2001 | publisher = The New York Times Company | year = 2007 | location = [[Kutha New York|New York]] | isbn = 978-1-57958-348-4 | title-link = The New York Times Almanac }} * {{citation | last = Wright | first = Thomas | title = The travels of Marco Polo, the Venetian: the translation of Marsden revised, with a selection of his notes | publisher = Kessinger Publishing, LLC | year = 2004 | isbn = 978-1-4191-8573-1 }} * {{cite web |last1=Yunos |first1=Rozan |last2=Begawan |first2=Bandar Seri |date=24 Oktober 2011 |title=In search of Brunei Malays outside Brunei |url=http://www.bt.com.bn/golden-legacy/2011/10/24/search-brunei-malays-outside-brunei |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514083428/http://www.bt.com.bn/golden-legacy/2011/10/24/search-brunei-malays-outside-brunei |archive-date=14 Mèi 2016 |url-status=usurped |work=Brunei Times }} * {{cite web | last = Zakaria | first = Faizal Izzani | title = Keris jiwa Melayu dan Nusantara | website = Utusan online | date = 3 Sèptèmber 2016 | url = http://www.utusan.com.my/rencana/utama/keris-jiwa-melayu-dan-nusantara-1.377802 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171201035426/http://www.utusan.com.my/rencana/utama/keris-jiwa-melayu-dan-nusantara-1.377802 | archive-date = 1 Dhésèmber 2017 }} * {{citation | last = Zaki Ragman | title = Gateway to Malay culture | publisher = Asiapac Books Pte Ltd | year = 2003 | location = Singapura | isbn = 978-981-229-326-8 }} * {{citation | last = Ziegler | first = Oswald Leopol | title = The world and south east Asia | publisher = Oswald Ziegler Enterprises | year = 1972 | isbn = 978-0-909586-03-4 }} {{div col end}} {{refend}} ==Pranala njaba== * {{ms}} [http://iyco0.tripod.com/usmanawang.html Puisi Usman Awang mengenai Melayu.]{{Pranala mati|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{en icon}} [http://www.asiafinest.com/forum/index.php?showtopic=29765 Melayu] * {{id}} [http://209.85.175.104/search?q=cache:lYcg2r-ziWYJ:ccm.um.edu.my/umweb/fsss/images/persidangan/Kertas%2520Kerja/Pak%2520Witrianto.doc+Rumpun+Banjar&hl=id&ct=clnk&cd=139&gl=id&client=firefox-a Modal Sosial dan Pembangunan Manusia Melayu oleh Witrianto, S.S., M.Hum., M.Si dari Universitas Andalas]{{Pranala mati|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{id}} [http://www.indonesiamedia.com/2004/05/early/budaya/budaya-0504-bhinneka.htm Bhinneka Tunggal Ika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100126030352/http://www.indonesiamedia.com/2004/05/early/budaya/budaya-0504-bhinneka.htm |date=26 Januari 2010 }} * {{id}} [http://melayuonline.com/article/?a=aW1QL3FMZVZBUkU4Ng%3D%3D= Gerakan Bangsa Melayu Besar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160408223826/http://melayuonline.com/article/?a=aw1ql3fmzvzbuku4ng=== |date=8 April 2016 }} {{stub}} {{DEFAULTSORT:Melayu}} [[Kategori:Melayu|*]] [[Kategori:Suku bangsa ing Malaysia]] [[Kategori:Suku bangsa ing Indonesia]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Indonésia]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Malaysia]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Singapura]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Brunéi Darussalam]] {{Featured article}} {{Authority control}} r249wa0a8szmfvxym016aczk9jyo8q4 1761524 1761523 2026-11-14T14:58:50Z ~2026-59397-43 75475 /* Sub-ètnis */ 1761524 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = <br/>Wong Melayu<br/>''Orang Melayu''<br/>أورڠ ملايو | flag = [[Barkas:Malay tricolour.svg|120px]] | flag_caption = Triwarna Melayu | image = [[Gambar:Siti Nurhaliza - KLIFF 08.jpg|81px|Siti Nurhaliza]] [[Gambar:Mahathir 2007.jpg|81px|Mahathir Mohammad]] [[Gambar:Muszaphar shukor.jpg|81px|Sheikh Muszaphar Shukor]]<br/>[[Gambar:Amir Hamzah portrait edit.jpg|81px|Amir Hamzah]] [[Gambar:Raja Ali Haji.jpg|81px|Raja Ali Haji]] [[Gambar:Hamzah Haz.jpg|81px|Hamzah Haz]]<br/>[[Gambar:Siti Nordiana interviewed by MeleTOP.jpg|81px|Siti Nordiana]] [[Gambar:Pakngah.jpg|81px|Pak Ngah]] [[Gambar:P Ramlee Dunia Film 15 May 1954 p20.jpg|81px|P. Ramlee]]<br/>[[Gambar:Ratu Irama Pop Melayu Tradisional Malaysia.jpg|81px|Noraniza Idris]] [[Gambar:Wany Hasrita at MSU 22nd Convocation Ceremony Graduands.jpg|81px|Wany Hasrita]] [[Gambar:Yuna - Bandung 2016 (cropped).jpg|81px|Yuna]] | caption = Pisanan: [[Siti Nurhaliza]] • [[Mahathir Mohammad]] • [[Sheikh Muszaphar Shukor]]<br/> Kaloro: [[Amir Hamzah]] • [[Raja Ali Haji]] • [[Hamzah Haz]]<br/> Katelu: [[Siti Nordiana]] • [[Pak Ngah]] • [[P. Ramlee]]<br/> Kapapat: [[Noraniza Idris]] • [[Wany Hasrita]] • [[Yuna]] | poptime = {{circa}} '''40.000.000 jiwane''' <!-- sum of numbers from each region below --> | region1 = <span style="font-size:105%;">'''Pedunung mayoritas'''</span> | region6 = '''{{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]]''' | pop6 = [[Wong Melayu Malaysia|20.749.378]] <small>(2010 prakiraan)</small>{{refn|group=Note|Kanggo definisi wong Melayu ing Malaysia, delengen Pasal 160}} | ref6 = {{lower|<ref>{{harvnb|Economic Planning Unit (Malaysia)|2010}}</ref>}} | region7 = '''{{flagicon|Brunei}} [[Brunéi Darussalam]]''' | pop7 = [[Wong Melayu Brunéi|501.902]] <small>(2010 prakiraan)</small> | ref7 = {{lower|<ref name="CIA (B)>"{{harvnb|CIA World Factbook|t=Brunei|2012}}</ref>}} | region8 = <span style="font-size:105%;">'''Pedunung minoritas'''</span> | pop8 = | ref8 = | region9 = '''{{flagicon|Indonesia}} [[Indonésia]]''' | pop9 = [[Wong Melayu Indhonésia|8.789.585]] <small>(2010 prakiraan)</small>{{refn|group=Note|Jumlah iki mung nyedhiyakake populasi etnis sing ana ing istilah "{{lang|id|Melayu}}" miturut kriteria pemerintah Indhonésia, yaiku Melayu Asahan, Melayu Deli, Melayu Riau, Melayu Bengkulu, Melayu Langkat, Melayu Palémbang, Melayu Jambi, Melayu Lahat, lan Melayu Semendo ing sawetara wilayah Sumatra.}} | ref9 = {{lower|<ref>{{harvnb|Badan Pusat Statistika Indonesia|2010}}</ref><ref>Figure obtained based on the percentage of Malays in 2000 census and the total Indonesian population in 2010 census</ref>}} | region10 = '''{{flagicon|Thailand}} [[Thailand]]''' | pop10 = 5.354.475 <small>(2010 prakiraan)</small> | ref10 = {{lower|<ref>{{harvnb|CIA World Factbook|t=Thailand|2012}}</ref><ref>{{harvnb|World Directory of Minorities and Indigenous Peoples|2005}}</ref>}} | region11 = '''{{flagicon|Singapura}} [[Singapura]]''' | pop11 = [[Wong Melayu Singapura|1.003.449]] <small>(2010 prakiraan)</small>{{refn|group=Note|Iki nuduhake wong-wong sing asale saka Melayu utawa Indhonésia, kayata [[wong Jawa|Jawa]], [[Wong Bawéan|Bawéan]], [[wong Bugis|Bugis]], lan liya-liyane.}} | ref11 = {{lower|<ref>{{harvnb|CIA World Factbook|t=Singapore|2012}}</ref>}} | region12 = '''{{flagicon|Philippines}} [[Pilipina]]''' | pop12 = 2.000.000 | ref12 = | region13 = '''{{flagicon|Liga Arab}} [[Nagara-nagara Arab]]''' | pop13 = ~50.000 | ref13 = <ref>{{Cite web|url=http://www.utusan.com.my/rencana/agama/jejak-melayu-di-bumi-anbiya-1.437075|title=Jejak Melayu di bumi anbiya|work=Utusan Online |access-date=2 Juli 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915002357/http://www.utusan.com.my/rencana/agama/jejak-melayu-di-bumi-anbiya-1.437075|archive-date=15 Sèptèmber 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2017&dt=0126&pub=Kosmo&sec=Rencana_Utama&pg=ru_02.htm|title=Jabal Ajyad perkampungan komuniti Melayu di Mekah|work=Kosmo Online |access-date=2 Juli 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915001838/http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2017&dt=0126&pub=Kosmo&sec=Rencana_Utama&pg=ru_02.htm|archive-date=15 Sèptèmber 2018}}</ref> | region14 = '''{{flag|Sri Lanka}}''' | pop14 = 40.189 | ref14 = <ref>{{cite web|title=A2: Population by ethnic group according to districts, 2012|url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop42&gp=Activities&tpl=3|work=Census of Population & Housing, 2011|publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka|access-date=2012-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20170428063924/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop42&gp=Activities&tpl=3|archive-date=2017-04-28|url-status=dead}}</ref> | region15 = '''{{flag|Ostrali}}''' | pop15 = 33.183 | ref15 = <ref>{{cite web|url=http://profile.id.com.au/australia/ancestry|title=Australia – Ancestry|website=.id community|access-date=24 Oktober 2026|archive-date=3 Januari 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230103081623/https://profile.id.com.au/australia/ancestry/|url-status=dead}}</ref> | region16 = '''{{flag|Karajan Manunggal}}''' | pop16 = ~33.000{{Citation needed|date=Oktober 2026}} | ref16 = | region17 = '''{{flag|Amérika Sarékat}}''' | pop17 = 29.431 | ref17 = <ref name="Access (DADS) 2010">{{cite web|title=Data Access Dissemination Systems (DADS): Results|website=United States Census Bureau|date=5 Oktober 2010|url=https://www.census.gov/|access-date=24 Oktober 2026|archive-date=27 Dhésèmber 1996|archive-url=https://web.archive.org/web/19961227012639/https://www.census.gov/|url-status=live}}</ref> | region18 = '''{{flag|Myanmar}}''' | pop18 = 27.000{{Citation needed|date=Oktober 2026}} | ref18 = | region19 = '''{{flag|Kamboja}}''' | pop19 = 18.000{{Citation needed|date=Oktober 2026}} | ref19 = | region20 = '''{{flag|Kanadha}}''' | pop20 = 16.920 | ref20 = <ref>{{cite web|url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Geo2=&Code2=&Data=Count&SearchText=Canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&TABID=1|title=Census Profile, 2016 Census|date=8 Fèbruari 2017 |publisher=Statistics Canada|access-date=24 Oktober 2026|archive-date=23 Sèptèmber 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923095917/http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Geo2=&Code2=&Data=Count&SearchText=Canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&TABID=1|url-status=live}}</ref> | region21 = '''{{flag|Jepang}}''' | pop21 = 11.287 | ref21 = <ref>{{cite web | url=https://www.moj.go.jp/isa/policies/statistics/toukei_touroku_gaiyou.html?hl=ru | title=在留外国人統計(旧登録外国人統計) 結果の概要 &#124; 出入国在留管理庁 }}</ref> | languages = [[Basa Malayu]], [[Basa Indhonésia]], [[Basa Thai]], [[Basa Arab]], [[Basa Inggris]], lan [[Basa Tamil]] | religions = [[Islam]] | related = [[Wong Acèh|Acèh]], [[Wong Banjar|Banjar]], [[Wong Minangkêbo|Minang]], [[Wong Kerinci|Kerinci]], [[Wong Tidung|Tidung]], [[Wong Laut|Laut]], [[Wong Betawi|Betawi]] }} [[Gambar:Malay couple.jpg|thumb|300px|Pasangan Melayu nganggo sandhangan tradhisional sawisé upacara ''akad nikah''. Penganten kakung nganggo ''baju melayu'' nganggo ''songkok'' lan ''[[songkèt]]'', dene penganten putri nganggo ''baju kurung'' nganggo ''tudong''.]] [[Gambar:COLLECTIE TROPENMUSEUM Kleurenlitho getiteld Jong gehuwde Maleische vrouw TMnr 5795-34.jpg|thumb|300px|Wadon Melayu ing Kutai diidentifikasi kanthi bentuk bun sing khas (litografi dening C. F. Kelley adhedhasar gambar dening Carl Book, [[1887]])]] '''Wong Melayu''' ({{lang-ms|'''Orang Melayu'''}}; [[Aksara Jawi|Jawi]]: {{Script/Arabic|أورڠ ملايو}}) minangka klompok suku bangsa [[Austronésia]] utamané ing Semenanjung Malaya, ing saindenging [[Sumatra]], kidul [[Thailand]], pesisir kidul [[Burma]], pulo [[Singapura]], [[Borneo]] pesisir kalebu [[Brunei]], [[Kalimantan Kulon]], [[Kalimantan Wétan]] lan [[Sarawak]] lan [[Sabah]] pesisir, [[Pilipina]] sisih kulon lan sisih kidul, lan pulo-pulo cilik sing ana ing antarané lokasi kasebut — sacara koléktif dikenal minangka "Dunia Melayu". Lokasi iki saiki dadi bagéan saka negara-negara modern [[Malaysia]], [[Indhonésia]], [[Singapura]], [[Brunei]], [[Burma]], [[Thailand]], lan [[Filipina]]. Malah, akéh komunitas [[Minangkabau]], [[Mandailing]], lan [[Dayak]] sing pindhah menyang pesisir wétan [[Sumatra]] lan pesisir kulon [[Kalimantan]], ngaku wong Melayu. Saliyané ing Nusantara, wong Melayu uga ang ing [[Sri Lanka]], [[Kapuloan Cocos (Keeling)]] ''(Cocos Malays)'', lan [[Afrika Kidul]] ''(Cape Malays)''. Ana maneka warna basa, budaya, seni, lan sosial sing cukup akeh ing antarane akeh subkelompok Melayu, utamane amarga atusan taun imigrasi lan asimilasi macem-macem etnis lan suku regional ing Asia Tenggara Maritim. Sacara historis, populasi Melayu utamane keturunan saka suku [[kulawarga basa Austronésia|Austronésia]] lan [[kulawarga basa Austroasiatika|Austroasia]] sing nganggo [[basa Malayu]] sadurunge sing ngedegake sawetara negara lan kerajaan dagang maritim kuna, utamane [[Brunéi Darussalam|Brunéi]], [[Kedah]], Langkasuka, Gangga Negara, Chi Tu, Nakhon Si Thammarat, Pahang, [[Kerajaan Melayu|Melayu]], lan [[Praja Sriwijaya|Sriwijaya]].{{sfn|Milner|2010|pp=24, 33}}{{sfn|Barnard|2004|pp=7 & 60}} Tekane Kesultanan Malaka ing abad kaping 15 micu revolusi gedhe ing sejarah Melayu, sing penting banget dumunung ing warisan politik lan budaya sing jembar. Tandha-tandha definitif umum saka kemelayuan — agama Islam, basa lan tradhisi Melayu — dianggep wis diproklamasikake ing jaman iki, sing ndadékaké etnogenesis wong Melayu minangka klompok etnoreligius utama ing wilayah kasebut.{{sfn|Melayu Online|2005}} Ing sastra, arsitektur, tradhisi kuliner, sandhangan tradisional, seni pertunjukan, seni bela diri, lan tradhisi kraton, Malaka netepake standar sing ditiru dening kesultanan Melayu sabanjure. Jaman keemasan kesultanan Melayu ing Semenanjung Malaya, Sumatra Wétan, lan Pesisir Kalimantan nyumurupi akèh pedunungé, mliginé saka manéka warna komunitas suku kaya ta [[Wong Batak|Batak]], [[Dayak]], Wong Asli, lan [[Wong Laut]], sing tundhuk marang Islamisasi lan Invasi Melayu.{{sfn|Milner|2010|pp=200, 232}} Sajrone sejarah, istilah "Melayu" wis ditambahi menyang klompok etnis liyane ing "[[Donya Melayu]]"; panggunaan iki saiki umume diwatesi ing Malaysia lan Singapura,{{sfn|Milner|2010|p=10 & 185}} ing ngendi keturunan liyane saka klompok etnis iki diarani Anak Dagang ("pedagang") lan umume asale saka [[Indhonésia]] kayata [[wong Acèh]], [[Wong Banjar|Banjar]], [[Wong Bugis|Bugis]], [[Wong Mandailing|Mandailing]], [[Wong Minangkêbo|Minangkêbo]] lan [[Wong Jawa|Jawa]]. Sadawaning sejarahé, wong Melayu dikenal minangka komunitas dagang pesisir kanthi ciri budaya sing fleksibel.{{sfn|Milner|2010|p=131}}{{sfn|Barnard|2004|pp=7, 32, 33 & 43}} Dheweke nyerep, nuduhake, lan nerusake maneka warna ciri budaya saka kelompok etnis lokal liyane, kayata Minangkabau lan Aceh. == Etimologi == [[Barkas:Candi Muaro Jambi dengan langit biru.jpg|thumb|[[Kompleks Candhi Muaro Jambi]] ing [[Jambi]], sacara historis ana hubungane karo [[Kerajaan Melayu]] pra-Islam. Wong Melayu-Sriwijaya dikenal mbangun sistem bangunan sing rumit ing ibukutha, kutha-kutha gedhe, lan pusat kutha sing penting.]] [[Barkas:Bukit Seguntang Tombs.jpg|thumb|Bukit Seguntang ing [[Kutha Palémbang|Palémbang]]. Miturut ''[[Sejarah Melayu]]'', bukit iki nyathet munculé Sang Sapurba, leluhur legendaris kanggo macem-macem kulawarga kerajaan Melayu ing [[Sumatra]], [[Jasirah Malaka|Semenanjung Malaya]], lan [[Kalimantan]].]] Literatur epik ''[[Sulalatus Salatin|Sajarah Melayu]]'' nggandhengake asal-usul etimologis "Melayu" karo kali cilik sing jenenge Sungai Melayu ('kali Melayu') ing [[Sumatra]], [[Indhonésia]]. Epik kasebut salah nyebutake yen kali kasebut mili menyang [[Kali Musi]] ing [[Kutha Palémbang|Palémbang]], dene sejatine mili menyang Kali Batang Hari ing [[Jambi]].<ref>{{Cite journal |last=Reid |first=Anthony |date=Oktober 2001 |title=Understanding Melayu (Malay) as a Source of Diverse Modern Identities |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=32 |issue=3 |pages=295–313|doi=10.1017/S0022463401000157 |pmid=19192500 }}</ref>{{rp|298}} Istilah iki dianggep asale saka tembung Melayu ''melaju'', gabungan saka awalan verbal 'me' lan tembung oyot 'laju', sing tegese "nyepetake", digunakake kanggo njlentrehake arus kali sing deres lan cepet.{{sfn|Melebek|Moain|2006|pp=9–10}} === Minangka jeneng panggonan (toponim) === Sadurungé abad kaping 15, istilah "Melayu" lan varian sing mèmper katon ditrapaké minangka toponim lawas kanggo wilayah [[Selat Malaka]] sacara umum.{{sfn|Barnard|2004|p=3}} * '''''Malaya Dwipa''''', "Malaya Dvipa", diterangake ing bab 48, Vayu Purana minangka salah sawijining provinsi ing segara wétan sing kebak emas lan perak. Sawetara sarjana nyamakake istilah iki karo [[Sumatra]],{{sfn|Deka|2007|p=57}} nanging sawetara sarjana India percaya yen istilah kasebut kudune nuduhake Semenanjung Melayu sing pagunungan, dene Sumatra luwih tepat digandhengake karo Suvarnadvipa.{{sfn|Pande|2006|p=266}}{{sfn|Gopal|2000|p=139}}{{sfn|Ahir|1995|p=612}}{{sfn|Mukerjee|1984|p=212}}{{sfn|Sarkar|1970|p=8}} * '''''Maleu-kolon''''' – lokasi ing Semenanjung Emas, saka karya [[Claudius Ptolemaeus|Ptolemy]], Geographia.{{sfn|Gerini|1974|p=101}} * '''''Mo-lo-yu''''' – kasebut déning Yijing, sawijining biksu Buddha Tionghoa saka [[Wangsa Tang|Dinasti Tang]] sing ngunjungi Asia Tenggara ing taun 688–695. Miturut Yijing, karajan ''Mo-Lo-Yu'' dumunung ing jarak 15 dina lelayaran saka Bogha (Palembang), ibukutha Sribhoga ([[Praja Sriwijaya|Sriwijaya]]). Butuh layar 15 dina kanggo tekan Ka-Cha ([[Kedah]]) saka Mo-lo-yu; mula, bisa diarani yen Mo-Lo-Yu bakal dumunung ing tengah-tengah antarane rong panggonan kasebut.{{sfn|I Ching|2005|p=xl–xli}} Ana téori populer sing nggandhèngaké ''Mo-Lo-Yu'' karo [[Kompleks Candhi Muaro Jambi|Jambi]] ing Sumatra,{{sfn|Melayu Online|2005}} nanging lokasi geografis Jambi kontradiksi karo katrangané Yi Jing babagan "layar setengah dalan antara ''Ka-Cha'' (Kedah) lan ''Bogha'' (Palembang)". Ing jaman [[Wangsa Yuan|Dinasti Yuan]] (1271–1368) lan [[Wangsa Ming|Dinasti Ming]] (1368–1644), tembung ''Ma-La-Yu'' kerep disebut ing teks-teks sejarah Tiongkok – kanthi owah-owahan ejaan amarga rentang wektu antarane dinasti – kanggo nyebutake sawijining bangsa ing cedhak segara kidul. Antarane istilah-istilah sing digunakake yaiku "Bôk-lá-yù", "Mók-là-yū" (木剌由), Má-lì-yù-er (麻里予兒), Oō-laì-yu (巫来由) — dilacak saka sumber tinulis saka bhikkhu [[Xuanzang]]) lan Wú-laī-yû (無来由). * '''''Malaiyur''''' – kasebut ing prasasti Tanjore. Iki digambarake minangka kerajaan sing nduweni "gunung sing kuwat minangka benteng" sing tiba menyang penjajah Chola nalika kampanye Rajendra Chola I ing abad kaping 11. Bisa uga ana ing Sumatra, antarane Pannai lan Sriwijaya ([[Kutha Palémbang|Palémbang]]),<ref>{{Cite book |title=Nagapattinam to suvarnadwipa: Reflections on the chola naval expeditions to Southeast Asia |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |year=2009 |editor-last1=Kulke |editor-first1=Hermann |location=Singapore |editor-last2=Kesavapany |editor-first2=K. |editor-last3=Sakhuja |editor-first3=Vijay}}</ref>{{rp|77–78, 170}} bisa uga ana ing situs arkeologi [[Kabupatèn Muaro Jambi|Muaro Jambi]].<ref name=":6">{{Cite book|last=Miksic|first=John M.|year=2013|title=Singapore and the Silk Road of the Sea, 1300–1800|publisher=NUS Press|isbn=978-9971-69-558-3|author1-link=John N. Miksic}}</ref>{{rp|405}} * '''''Malai''''' – sing kasebut déning ahli géografi Arab abad kaping 12 [[Al-Idrisi|Muhammad al-Idrisi]] ing Tabula Rogeriana, pulo iki njlèntrèhaké semenanjung Malaya minangka pulo sing dawa lan nyebut Malai, wewatesan karo Qmer (Khmer) lan dunungé 12 dina layar saka Sanf (Champa).<ref>[https://www.sg/sgbicentennial/the-bicentennial-experience/map/al-idrisis-a-guide-to-pleasant-journeys-into-faraway-lands/ al-Idrisi's A guide to Pleasant Journeys into Faraway Lands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250508045322/https://www.sg/sgbicentennial/the-bicentennial-experience/map/al-idrisis-a-guide-to-pleasant-journeys-into-faraway-lands/ |date=2025-05-08 }}. Singapore Bicentennial Office. November 2019.</ref><ref>Gerini, G. E., & Royal Geographical Society (Great Britain). (1909). [https://books.google.com.my/books?id=FKYcAAAAMAAJ&vq=malai&pg=PA535#v=onepage&q=malai&f=false Researches on Ptolemy's Geography of Eastern Asia (further India and Indo-Malay Archipelago) (Asiatic Society monographs)]. Royal Asiatic society, Royal geographical society. p. 535.</ref> * '''''Bhūmi Mālayu''''' – (secara harfiah "Tanah Malayu"), transkripsi saka [[Prasasti Padang Roco]] taun 1286 M dening Slamet Muljana.{{sfn|Muljana|1981|p=223}} Istilah iki ana gandheng cenenge karo kerajaan Dharmasraya. * '''''Ma-li-yu-er''''' – kasebut ing babad [[Wangsa Yuan]], nuduhake sawijining bangsa ing Semenanjung Melayu sing ngadhepi ekspansi Kerajaan Sukhothai menyang kidul, nalika jaman pamrentahan Ram Khamhaeng.<ref>{{cite web |title=Chronicle of Mongol Yuan |website=guoxue.com |language=zh |url=http://www.guoxue.com/shibu/24shi/yuanshi/yuas_210.htm |access-date=5 Fèbruari 2026 |archive-date=27 Agustus 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100827214255/http://www.guoxue.com/shibu/24shi/yuanshi/yuas_210.htm |url-status=live }}</ref> Kronik kasebut nyatakake: "''..Ana rasa sengit antarane Siam lan Ma-li-yu-er nganti loro-lorone padha mateni siji lan sijine ...''". Kanggo nanggepi tumindake Sukhothai, utusan Tiongkok menyang kraton Ram Khamhaeng ing taun 1295 nggawa dekrit kekaisaran: "Tetepna janjimu lan aja nindakake piala marang Ma-li-yu-er".{{sfn|Hall|1981|p=190}} * '''''Malauir''''' – kasebut ing cathetan [[Marco Polo]] minangka kerajaan sing dumunung ing Semenanjung Melayu,{{sfn|Cordier|2009|p=105}}{{sfn|Wright|2004|pp=364–365}} bisa uga padha karo sing kasebut ing kronik Yuan. * '''''Malayapura''''' – (sacara harfiah "kutha Malaya" utawa "bètèng Malaya"), sing ditulis ing [[prasasti Amoghapasa]] sing ditulis taun 1347 Masehi. Istilah iki digunakake dening [[Adityawarman]] kanggo nyebut Dharmasraya. Saran liyané kalebu tembung [[basa Jawa|Jawa]] ''mlayu'' (minangka kriya: mlayu, partisip: buronan), utawa istilah Melayu ''melaju'' (nyepetake kanthi ajeg), sing nuduhake mobilitas dhuwur lan sifat migrasi wong-wongé. De Barros (1552) nyebutake yen [[Paraméswara|Iskandar Shah]] menehi jeneng ''Malaios'' (wong Melayu) kaya ngono amarga bapakne diusir saka negarane. Albuquerque nerangake yen [[Paraméswara|Parameswara]] mlayu (''malayo'') saka kerajaan Palembang menyang Malaka.{{sfn|Crawfurd|1856|p=[https://archive.org/details/adescriptivedic00crawgoog/page/n254/mode/2up 244]}} === Minangka jeneng ètnis (etnonim) === {{multiple image | align = right | total_width = 420 | image1 = Malays from the Malacca Sultanate Codice Casanatense.jpg | alt1 = Wong Melayu ing Malaka | caption1 = Cat banyu Portugis wong Malaya ing Malaka, kira-kira taun 1540, ditampilake ing Códice Casanatense | image2 = A Malay couple RBSeite93.jpg | alt2 = Pasangan Melayu | caption2 = Ilustrasi pasangan Melayu, saka ''Reise nach Batavia'', antarane taun 1669 lan 1682 | image3 = JogetUNISEL.jpg | alt3 = Tari Joget | caption3 = Tari Joget saka Kesultanan Malaka; akeh aspek budaya Melayu sing asale saka kraton Malaka }} Tembung "Melayu" minangka etnonim, kanggo ngrujuk marang kluster etnologis sing béda banget, dianggep wis dadi populer sajrone integrasi Kesultanan Malaka minangka kakuwatan regional ing abad kaping 15. Iki digunakake kanggo nglaporake babagan keberpihakan sosial wong Malaka tinimbang wong manca ing wilayah sing padha, utamane [[wong Jawa]] lan [[Thai]].{{sfn|Barnard|2004|p=4}} Iki dibuktèkaké saka dhaptar tembung Melayu awal abad kaping 16 déning Antonio Pigafetta sing gabung karo pelayaran Magellan, sing ngrujuk babagan kepriyé frasa ''chiara Malaiu'' ('cara Melayu') digunakaké ing maritim [[Asia Kidul-wétan]], kanggo nyebut ''al parlare de Malaea'' ([[basa Italia]] kanggo "ngomong babagan Malaka").{{sfn|Milner|2010|pp=22}} Sastra Melayu klasik nggambarake wong Melayu kanthi makna sing luwih sempit tinimbang interpretasi modern. ''Hikayat Hang Tuah'' (kira-kira taun 1700, manuskrip kira-kira taun 1849) mung nyebutake wong Melayu minangka subjek Kesultanan Malaka; [[Brunéi Darussalam|Brunéi]], nalika semana, ora dianggep minangka wong Melayu. ''Hikayat Patani'' (manuskrip: 1876) contoné, ora nyebut Patani lan Brunéi minangka [[basa Malayu]], istilah kuwi mung digunakaké kanggo [[Johor]]. Kedah boten kalebet basa Melayu ing babad Kedah/Hikayat Merong Mahawangsa (kira-kira 1821). ''Hikayat Aceh'' (kira-kira taun 1625, manuskrip kira-kira taun 1675) nggandhengake etnis Melayu karo Johor, nanging mesthi ora karo Aceh utawa Deli.<ref>{{Cite book |last=Milner |first=Anthony |url=https://books.google.com/books?id=sACaolB0FpkC&q=liberally |title=The Malays |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |isbn=978-1-4443-9166-4 |pages=91–92 |access-date=5 Fèbruari 2026|archive-date=31 Maret 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331160702/https://books.google.com/books?id=sACaolB0FpkC&q=liberally |url-status=live }}</ref><ref>For the dating of the manuscripts, see [https://mcp.anu.edu.au/Q/texts.html Malay Concordance Project]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220809133732/https://mcp.anu.edu.au/Q/texts.html|date=9 Agustus 2022}}.</ref> == Asal-usul == [[Barkas:Baju Melayu.jpg|thumb|Sekelompok wong lanang saka [[Brunéi Darussalam]] nganggo sandhangan jinis ''Cekak Musang'', dienggo bareng karo [[songkèt]] (kiwa paling adoh) lan ''[[sarung|kain sarung]]''.]] === Modhél Proto-Melayu === Uga dikenal minangka ''Melayu asli'' (wong Melayu asli) utawa ''Melayu purba'' (wong Melayu kuna), wong Proto-Melayu asale saka Austronésia lan dipercaya wis migrasi menyang Kapuloan Melayu sajrone serangkaian migrasi dawa antarane 2500 lan 1500 SM.{{sfn|Ryan|1976|pp=4–5}} Proto-Melayu sing misuwur saiki yaiku Moken, Jakun, Orang Kuala, Temuan lan Orang Kanaq.<ref>{{cite web |title=Orang Asli Population Statistics |publisher=Center for Orang Asli Concerns |url= http://www.coac.org.my/codenavia/portals/coacv2/code/main/main_art.php?parentID=11374494101180&artID=11432750280711 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110722233738/http://www.coac.org.my/codenavia/portals/coacv2/code/main/main_art.php?parentID=11374494101180&artID=11432750280711 |archive-date=22 Juli 2011}}</ref> ''The Encyclopedia of Malaysia: Early History'' ({{lang|id|Ensiklopedia Malaysia: Sejarah Awal}}), wis nudingake total telung teori babagan asal-usul wong Melayu: * Teori Yunnan (diterbitake ing taun 1889) – Teori Proto-Melayu sing asale saka Yunnan kira-kira 4.000 nganti 6.000 taun kepungkur. Téori iki didhukung déning R.H Geldern lan timé sing nduwé téori yèn migrasi wong-wong mau kedadeyan saka Kali Mekong menyang [[Jasirah Malaka|Semenanjung Malaya]]. Bukti liyané sing ndhukung téori iki kalebu piranti watu sing ditemokaké ing Kepulauan Melayu sing analog karo piranti Asia Tengah, sing nuduhaké kamiripan adat istiadat Melayu lan Assam.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Parthipan |first1=Shalini |last2=Mirianti Ishar |first2=Seri |date=2022 |title=Perspective on Ancestral Lineages and Genetic Markers of Malay Population in Peninsular Malaysia |url=http://journalarticle.ukm.my/19571/1/49021-177065-2-PB.pdf |journal=Journal Sains Kesihatan Malaysia |volume=20 |issue=1 |page=86 |via=Journalarticle.ukm.my |access-date=24 Maret 2026 |archive-date=16 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016080144/http://journalarticle.ukm.my/19571/1/49021-177065-2-PB.pdf |url-status=dead }}</ref> * Teori New Guinea/Pelaut (diterbitake ing taun 1965) – Migrasi pelaut kanthi katrampilan oseanografi sing kuwat sing lelungan saka pulo siji menyang pulo liyane antarane [[Niu Sélan]] lan [[Madhagaskar]]. Teori kasebut ngaku yen morfologi wong Melayu nalika semana padha karo Negroid.<ref name=":0" /> * Teori [[Républik Cina|Taiwan]] (diterbitake ing taun 1997) – Migrasi sekelompok wong saka Tiongkok Kidul kedadeyan 6.000 taun kepungkur, sawetara pindhah menyang [[Taiwan]] ([[wong pribumi Taiwan|pribumi Taiwan]] saiki minangka keturunane), banjur menyang [[Filipina]] lan mengko menyang [[Kalimantan]] (kurang luwih 4.500 taun kepungkur) ([[Dayak]] saiki lan kelompok liyane). Wong-wong kuna iki uga pisah, ana sing menyang [[Sulawesi]] lan ana sing menyang [[Jawa]], lan [[Sumatra]], sing saiki kabeh nganggo basa-basa sing kalebu kulawarga Basa Austronesia. Migrasi pungkasan kedadeyan ing Semenanjung Malaya kira-kira 3.000 taun kepungkur. Sawijining sub-kelompok saka Kalimantan pindhah menyang Champa ing jaman saiki sing diarani Vietnam Tengah lan Kidul kira-kira 4.500 taun kepungkur. Ana uga jejak migrasi Dong Son lan Hoabinhian saka [[Viètnam]] lan [[Kamboja]]. Kabeh klompok iki nduweni DNA lan asal-usul linguistik sing bisa ditelusuri saka pulo sing saiki diarani Taiwan, lan leluhure wong-wong kuna iki bisa ditelusuri saka Tiongkok kidul.{{sfn|Barnard|2004}} ==== Deutero-Melayu ==== [[Barkas:Women from Palembang in Ikat weave, Wanita di Indonesia p29 (Ministry of Information).jpg|thumb|Wanita saka [[Kutha Palémbang|Palémbang]] nganggo busana tradhisional, sing diarani Baju Kurung sing digawe saka [[Songkèt]]. Klambi iki umume digandhengake karo wanita keturunan Melayu.]] Wong Deutero-Melayu iku wong [[jaman wesi|Jaman Wesi]] sing sebagian turunan saka wong Austronésia sabanjure sing dilengkapi teknik pertanian sing luwih maju lan kawruh anyar babagan logam.{{sfn|Murdock|1969|p=278}}{{sfn|Ooi|2004|p=[https://books.google.com/books?id=QKgraWbb7yoC&pg=PA495 495]}}{{sfn|Anderbeck|2002}} Para pemukim Deutero-Melayu ora nomaden kaya para leluhure: nanging dheweke manggon lan ngadegake kampung-kampung sing dadi unit utama ing masyarakat. Kampung-kampung iki biasane dumunung ing pinggir kali utawa pesisir lan umume bisa nyukupi pangan lan kabutuhan liyane. Ing pungkasan abad kaping 1 SM, kampung-kampung iki wiwit nindakake perdagangan karo jagad njaba.{{sfn|Jamil Abu Bakar|2002|p=39}} Wong Deutero-Melayu dianggep minangka leluhur langsung saka wong Melayu saiki.{{sfn|TED|1999}} ==== Ekspansi saka modhél Sundaland ==== Téori sing luwih anyar nyatakaké yèn tinimbang dipanggoni déning ekspansi saka daratan, populasi Jaman És ing Semenanjung Malaya, Kapuloan Indhonésia sing cedhak, lan landas kontinèntal sing nalika iku katon (Sundaland) malah berkembang sacara lokal saka pemukim manungsa pisanan lan ngembang menyang daratan. Para pendukung téori iki percaya yèn ekspansi iki mènèhi panjelasan sing luwih irit babagan bukti linguistik, arkeologi, lan antropologis tinimbang modhèl sadurungé, mliginé model Taiwan.{{sfn|Oppenheimer|2006}} Téori iki uga nduwèni dhukungan saka bukti genetik anyar saka Human Genome Organisation sing nuduhaké yèn pedunung utama Asia kedadeyan ing siji migrasi liwat [[Asia Kidul-wétan]]; rute iki dianggep minangka wilayah Melayu modern lan keragaman ing wilayah kasebut berkembang utamane ing panggonan kasebut tanpa mbutuhake migrasi utama saka daratan. Ekspansi kasebut dhewe bisa uga disebabake dening kenaikan permukaan laut ing pungkasan Jaman Es.{{sfn|Abdulla et al.|2009}}{{sfn|Soares, et al.|2008}} Stephen Oppenheimer, pendukung paham iki, luwih lanjut ngajokake teori yen ekspansi bangsa kedadeyan kanthi telung gelombang cepet amarga kenaikan permukaan laut ing pungkasan Jaman Es, lan diaspora iki nyebarake bangsa-bangsa kasebut lan budaya, mitos, lan teknologi sing ana gandhengane ora mung menyang daratan Asia Tenggara, nanging uga nganti India, Timur Tengah, lan Mediterania. Para pengulas nemokake usulan-usulane kanggo pemukiman lan panyebaran asli pantes ditliti luwih lanjut, nanging isih skeptis karo klaim difusionis dheweke.{{sfn|Razak|2012}}{{sfn|Terrell|1999}}{{sfn|Baer|1999}} === Bukti genetik === Wong Melayu iku sawijining klompok ètnis sing manggon ing Asia Kidul-wétan lan Semenanjung Malaya sing nganggo basa Austronésia. Miturut panliten ing taun 2015, wong Melayu saka Semenanjung Malaysia, [[Singapura]], [[Indhonésia]], lan [[Sri Lanka]] nduweni 4 komponen leluhur utama, kalebu Austronésia (17%–62%), Proto-Melayu (15%–31%), Asia Timur (4%–16%) lan Asia Selatan (3%–34%). Nanging komponen pribumi Austronésia lan Asia Tenggara luwih penting kanggo wong Melayu saka Semenanjung Malaysia, Singapura lan Indhonésia tinimbang Asia Wétan lan Asia Kidul. Kosok baline, wong Melayu saka Sri Lanka nduweni udakara 34% keturunan Asia Kidul ing susunan genetik, sing ndadekake dheweke relatif béda.<ref>{{Cite journal |last1=Deng |first1=Lian |last2=Hoh |first2=Boon-Peng |last3=Lu |first3=Dongsheng |last4=Saw |first4=Woei-Yuh |display-authors=3 |date=2015 |title=Dissecting the genetic structure and admixture of four geographical Malay populations |journal=Scientific Reports |volume=5 |doi=10.1038/srep14375 |pmid=26395220 |pmc=4585825 |bibcode=2015NatSR...514375D }}</ref> Panliten ing taun 2021 nyimpulake yen garis keturunan Basal-Asia Timur sing khas (kadhangkala diarani '''East- and Southeast Asian lineage''<nowiki/>' (ESEA)), sing minangka leluhure wong Asia Timur lan Tenggara modern, wong Polinesia, lan wong Siberia, asale saka Daratan Asia Tenggara ing ~50.000 SM, lan berkembang liwat pirang-pirang gelombang migrasi menyang kidul lan lor. Leluhur basal-Asia Wétan, uga leluhur sing ana gandhèngané karo [[kulawarga basa Austroasiatika|Austroasia]], nyebar menyang Asia Kidul-wétan Maritim sadurungé ekspansi Austronésia. Wong-wong sing nganggo basa Austronésia dhewe dikira wis tekan ing [[Taiwan]] lan [[Filipina]] sisih lor antarane 10.000 lan 7.000 SM saka pesisir kidul Tiongkok, lan nyebar saka kana menyang saindenging Asia Tenggara. Para penulis nyimpulake yen ekspansi Austronésia menyang Insular Asia Tenggara lan [[Polinésia]] metu saka Filipina tinimbang Taiwan, lan wong-wong sing nganggo basa Austronesia modern, kayata wong Melayu, umume duwe leluhur saka Basal-Asia Timur paling awal, migran Austroasia saka Asia Tenggara Daratan, lan pelaut sing nganggo basa Austronésia saka Filipina, tanpa akeh campuran saka klompok sadurunge.<ref>{{Cite journal |last1=Larena |first1=Maximilian |last2=Sanchez-Quinto |first2=Federico |last3=Sjödin |first3=Per |last4=McKenna |first4=James |last5=Ebeo |first5=Carlo |last6=Reyes |first6=Rebecca |last7=Casel |first7=Ophelia |last8=Huang |first8=Jin-Yuan |last9=Hagada |first9=Kim Pullupul |last10=Guilay |first10=Dennis |last11=Reyes |first11=Jennelyn |date=30 Maret 2021 |title=Multiple migrations to the Philippines during the last 50,000 years |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=118 |issue=13 |doi=10.1073/pnas.2026132118 |issn=0027-8424 |pmc=8020671 |pmid=33753512|bibcode=2021PNAS..11826132L |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Yang |first=Melinda A. |date=6 Januari 2022 |title=A genetic history of migration, diversification, and admixture in Asia |url=http://www.pivotscipub.com/hpgg/2/1/0001/html |journal=Human Population Genetics and Genomics |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=1–32 |doi=10.47248/hpgg2202010001 |issn=2770-5005 |doi-access=free |access-date=25 Maret 2026 |archive-date=16 Mèi 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516110501/http://www.pivotscipub.com/hpgg/2/1/0001/html |url-status=live }}</ref> ==Budaya== === Agama === [[Barkas:Sultan Omar Ali Saifuddin Mosque 02.jpg|thumb|Masjid Sultan Omar Ali Saifuddien ing [[Brunéi Darussalam]] ing wayah wengi [[Ramadhan]]. Karajan sugih iki nganut Melayu Islam Beraja (''Monarki Islam Melayu'') minangka filosofi nasional wiwit kamardikane ing taun 1984.]] Komunitas Melayu wiwitan umumé [[animisme|animis]], percaya marang anané ''semangat'' (roh) ing saben bab.<ref name="zaki1">{{harvnb|Zaki Ragman|2003|pp=1–6}}</ref> Kira-kira nalika wiwitan jaman umum, agama [[Hindhu]] lan [[Buda]] dikenalake dening para pedagang Asia Kidul menyang Kepulauan Melayu, ing ngendi agama kasebut berkembang nganti abad kaping 13, sadurunge tekane Islam sing digawa dening para pedagang Muslim Arab, Asia Kidul, lan Tiongkok. Ing abad kaping 15, Islam saka sekte [[Sunni]] ortodoks ngrembaka ing jagad Melayu ing jaman Kesultanan Malaka. Beda karo agama [[Hindhu|Hindu]], sing mung ngowahi masyarakat Melayu awal kanthi dangkal, [[Islam]] bisa diarani wis terintegrasi kanthi lengkap menyang urip saben dinane penduduk.<ref name="Syed">{{harvnb|Syed Husin Ali|2008|p=57}}</ref> Wiwit jaman iki, wong Melayu dianggep minangka kelompok etnoreligius lan sacara tradhisional nduweni identifikasi sing cedhak karo Islam{{sfn|Johns|Lahoud|2005|p=157}} lan wiwit kuwi dheweke ora ngganti agama.<ref name="Syed" /> Identitas iki kuwat banget nganti diarani dadi Muslim yaiku ''masuk Melayu'' (mlebu keMelayuan).{{sfn|Andaya|Andaya|1984|p=55}} Sanajan mangkono, kapercayan-kapercayan sadurungé sing duwé oyot sing luwih jero, tetep nglawan kutukan Islam - lan pancen mistisisme [[Sufisme]] wis gegandhèngan ing antarane wong Melayu, karo roh-roh saka jagad animisme sadurungé lan sawetara unsur Hindhu.{{sfn|Winstedt|1925|p=125}} Sawisé taun 1970-an, kebangkitan Islam (uga diarani re-Islamisasi{{sfn|Burgat|2003|p=54}}) ing saindenging jagad Muslim, akèh tradhisi sing dianggep nglanggar ajaran Islam lan ngandhut unsur syirik ditinggalaké déning wong Melayu ing Malaysia, déné ing antarane wong Melayu ing Indhonésia, tradhisi kasebut ora dianggep takhayul lan ngandhut unsur syirik. Ing antarane tradhisi kasebut yaiku festival ''mandi'' safar (adus [[Safar]]), festival [[adus]] kanggo nggayuh kasucian spiritual, sing bisa dideleng fitur-fitur sing padha karo sawetara ing Durga Puja ing India.{{sfn|Bolton|Hutton|2000|p=184}} Akèh-akèhé saka ètnis Melayu modern sing penganut Islam [[Sunni]]<ref>{{cite web |title=The Malay of Malaysia |publisher=Bethany World Prayer Center |url=http://kcm.co.kr/bethany_eng/p_code3/1892.html |access-date=2 Juli 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010191042/http://kcm.co.kr/bethany_eng/p_code3/1892.html |archive-date=10 Oktober 2012}}</ref> lan riyaya Melayu sing paling penting yaiku sing asalé saka Islam - ''[[Idul Fitri|Hari Raya Aidilfitri]]'', ''[[Idul Adha|Hari Raya Aidiladha]]'', ''[[Muharram|Awal Muharram]]'', lan ''[[Mulud (pahargyan)|Maulidur Rasul]]''. Wong Melayu sing metu saka Islam ing Malaysia lan Brunéi dianggep murtad. Nanging, ana sawetara etnis Melayu sing manggon ing njaba negara-negara kasebut uga wis nganut agama liya kanthi sah miturut hukum. === Arsitèktur === {{See also|Omah Melayu}} [[Gambar:Rumah kedah.gif|thumb|350px|Omah tradhisional Melayu ing [[Kedah]], dihias nganggo panel ukiran khas [[Jasirah Malaka|Semenanjung Melayu]] sisih lor.]] [[Gambar:Malacca Sultanate Palace Museum 1.jpg|thumb|350px|Replika Kraton Kesultanan Malaka, sing dibangun saka informasi lan data sing dipikolehi saka [[Sejarah Melayu]]. Dokumen sejarah iki nduwèni referensi babagan konstruksi lan arsitektur kraton nalika jaman Sultan Mansur Shah, sing mrentah saka taun 1458 nganti 1477.]] Maneka warna pengaruh budaya, utamane wong Tionghoa, Indhi, lan Éropa, nduweni peran utama ing mbentuk arsitèktur Melayu.{{sfn|Henket|Heynen|2002|p=181}} Nganti saiki, kayu minangka bahan utama sing digunakake kanggo kabeh bangunan tradhisional Melayu.<ref name="MC1219">{{harvnb|Marshall Cavendish|2007|p=1219}}</ref> Nanging, akeh struktur watu uga ditemokake utamane kompleks agama saka jaman [[Praja Sriwijaya|Sriwijaya]] lan kerajaan Melayu Isthmian kuna. [[Candhi Muara Takus]] lan [[Kompleks Candhi Muaro Jambi|Candhi Muaro Jambi]] ing [[Sumatra]] kalebu salah sijine conto sing ana gegayutane karo unsur arsitèktur Kerajaan Sriwijaya. Nanging, arsitektur Sriwijaya umumé diwakili ing Chaiya (saiki provinsi ing [[Thai]]land) ing Semenanjung Malaya, sing dadi pusat penting nalika periode Sriwijaya.{{sfn|Chihara|1996|p=213}}{{sfn|Van Beek|Invernizzi|1999|p=75}} Jinis struktur iki kasusun saka kamar sel kanggo nyimpen gambar Buddha lan pucuk struktur kasebut didegake awujud ''[[stupa]]'' kanthi teras sing ditumpangake kanthi runtut, sing minangka conto paling apik ing ''Wat Pra Borom That'' ing Chaiya.{{sfn|Jermsawatdi|1989|p=65}} Ana uga bukti-bukti papan suci utawa ''[[Candhi|Candi]]'' Hindu ing sekitar Kedah kidul antarane gunung Jerai lan lembah Kali Muda, sawijining wilayah sing dikenal minangka [[Lembah Bujang]]. Ing area seluas kira-kira 350 kilometer persegi, ana 87 situs agama bersejarah awal sing dilapurake lan ana 12 ''candhi'' sing dumunung ing pucuk gunung, sawijining fitur sing nuduhake yen bisa uga asale saka kapercayan Melayu pra-sejarah babagan kasucèn panggonan sing dhuwur.{{sfn|O'Reilly|2007|p=42}} [[Gambar:Pintu Istana Setul Mambang Segara.jpg|thumb|350px|Panel tembok sing dihias nganggo macem-macem motif kembang saka omah kraton Setul Mambang Segara kaya sing katon ing Muzium Negara. Setul iku sawijining kerajaan Melayu bersejarah sing ana antara taun 1808 lan 1915 ing Semenanjung Melayu sisih lor.]] Referensi awal babagan arsitektur Melayu ing Semenanjung Melayu bisa ditemokake ing sawetara cathetan Tiongkok. Cathetan Tiongkok saka abad kaping 7 nyritakake babagan peziarah Buddha sing teka ing Langkasuka lan nyebutake kutha kasebut diubengi tembok sing dibangun menara lan bisa dilewati liwat gapura ganda.{{sfn|Jamil Abu Bakar|2002|p=59}} Cathetan liyane saka abad kaping 7 babagan utusan khusus Tiongkok menyang Kerajaan Bumi Abang ing Semenanjung Melayu, nyathet yen kutha krajan kasebut nduweni telung gapura sing jaraké luwih saka satus langkah, sing dihiasi lukisan tema Buddha lan roh wanita.{{sfn|Mohamad Tajuddin Haji Mohamad Rasdi|2005|p=19}} Gambaran rinci pisanan babagan arsitèktur Melayu ana ing ''[[wikt:istana#Noun 3|Istana]]'' kayu gedhe kagungane Mansur Shah saka Malaka (mrentah 1458–1477).<ref name="MC1219" /> Miturut [[Sejarah Melayu]], bangunan kasebut nduweni struktur pitu teluk sing ditinggikake ing pilar kayu kanthi atap pitung tingkat sing digawe saka sirap tembaga lan dihiasi menara berlapis emas lan pangilon kaca Cina.{{sfn|Mohamad Tajuddin Haji Mohamad Rasdi|2005|p=24}} [[Omah Melayu|Omah-omah tradhisional Melayu]] dibangun nganggo struktur rangka kayu sing prasaja. Atap-atapé miring, teras ing ngarep, langit-langité dhuwur, akèh bolongan ing tembok kanggo ventilasi,<ref>{{cite web |last=Ahmad |first=A. Ghafar |title=Malay Vernacular Architecture |url= http://www.hbp.usm.my/conservation/malayvernacular.htm |access-date=21 Oktober 2026 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100610190114/http://www.hbp.usm.my/conservation/malayvernacular.htm |archive-date=10 Juni 2010 }}</ref> lan asring dihias nganggo ukiran kayu sing rumit. Kaendahan lan kualitas ukiran kayu Melayu dimaksudake minangka indikator visual saka drajat lan status sosial sing nduweni dhewe.{{sfn|Noor|Khoo|2003|p=47}} Omah Salinger, sing menangaké Penghargaan Arsitektur Aga Khan taun 1998, minangka conto modern saka desain tradhisional iki.<ref name="Steele 187-188">{{cite book |last1=Steele |first1=James |url=https://archive.org/details/greenwoodencyclo0000stee/page/186/mode/2up?q=%22salinger+house%22 |title=The Greenwood encyclopedia of homes through world history: Volume 3 |date=2009 |publisher=Greenwood Press |isbn=978-0-313-33791-8 |pages=187–188 |access-date=21 Oktober 2026}}</ref><ref name="Jantan et al. 16-17">{{cite book |last1=Jantan |first1=Amer Hamzah |url=https://archive.org/details/malaysiasingapor0000mala/page/16/mode/2up?q=%22Rudinara%22 |title=Malaysia, Singapore, and ASEAN in an age of globalisation |last2=Said |first2=Hassan |last3=Bajunid |first3=Ibrahim Ahmad |last4=Ismail |first4=Ibrahim |last5=Talib |first5=Shaharil |last6=Ahmad |first6=Shamsulbahriah Ku |date=2002 |publisher=Asia-Europe Institute, University of Malaya |isbn=983-2085-42-X |pages=16–17 |access-date=21 Oktober 2026}}</ref> Sajrone pirang-pirang dekade, arsitektur Melayu tradisional wis dipengaruhi dening [[Wong Bugis|Bugis]] lan [[Omah Joglo|Jawa]] saka kidul, Siam, Inggris, Arab lan India saka lor, Portugis, Walanda, Acéh lan [[Omah Gadang|Minangkabau]] saka kulon lan Cina Kidul saka wetan.<ref>{{cite web |title=For Sale – CountryHeights |work=The Art of Living Show |date=22 Maret 2011 |via=YouTube |url= https://www.youtube.com/watch?v=7ZCHUMYs2CM |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211212/7ZCHUMYs2CM| archive-date=12 Dhésèmber 2021 |url-status=live}}{{cbignore}}</ref> ===Basa=== [[Barkas:Prasasti Kedukan Bukit 3.jpg|thumb|[[Prasasti Kedukan Bukit]] ditulis nganggo [[aksara Pallawa]]. Wis ana wiwit taun 683, iki minangka salah sawijining artefak tulisan Melayu paling tuwa sing isih ana.]] {{Main|Basa Malayu}} {{See also|Aksara Gundhil}} [[Basa Malayu]] iku salah siji basa sing paling misuwur ing donya, mligine saka kulawarga basa Austronésia. Varian lan dialek [[basa Melayu]] digunakake minangka basa resmi ing [[Brunéi Darussalam]], [[Indhonésia]], [[Malaysia]], lan [[Singapura]]. Basa iki uga dicaturaké ing [[Thai]]land kidul, [[Kapuloan Cocos (Keeling)|Kapuloan Cocos]], [[Pulo Natal]], lan [[Sri Lanka]]. Basa iki dicaturaké déning kurang luwih 33 yuta wong ing sakubengé Kapuloan Melayu lan digunakaké minangka basa kapindho déning kurang luwih 220 yuta wong.{{sfn|Wright|2007|p=492}} Wangun basa Malayu paling tuwa asale saka basa Proto-Malayu-Polinésia sing dituturake dening para pemukim Austronésia paling awal ing [[Asia Kidul-wétan]]. Wangun iki banjur berkembang dadi basa Malayu Kuna nalika budaya lan agama India wiwit nembus wilayah kasebut. Basa Melayu Kuna ngandhut sawetara istilah sing isih ana nganti saiki, nanging tetep ora bisa dimangerteni dening penutur modern, dene basa modern wis umume bisa dikenali ing basa Melayu Klasik tulisan, sing bentuk paling tuwa wiwit taun 1303 Masehi.{{sfn|Teeuw|1959|p=149}} Basa Melayu berkembang dadi basa Malayu Klasik liwat mlebune akeh kosakata [[basa Arab|Arab]] lan [[basa Pèrsi|Pèrsi]] kanthi bertahap nalika Islam mlebu ing wilayah kasebut, lan sajrone proses kasebut ana owah-owahan sing signifikan. Wiwitane, basa Melayu Klasik minangka klompok dialek sing maneka warna, sing nggambarake asal-usul kerajaan-kerajaan Melayu ing Asia Kidul-wétan. Salah sawijining dialek iki, sing dikembangake ing tradhisi sastra Kesultanan Malaka ing abad kaping 15, pungkasane dadi dominan. Jaman Malaka ditandhani karo owah-owahan basa Melayu dadi basa Islam, kaya dene basa Arab, Persia, Urdu, lan Swahili. [[Aksara Arab]] sing diadaptasi sing diarani [[aksara Jawi|Jawi]] digunakake kanggo ngganti [[aksara Kawi]], terminologi agama lan budaya Islam diasimilasi kanthi akeh, mbuwang akeh tembung Hindu-Buddha, lan basa Malayu dadi basa pengantar lan panyebaran Islam ing saindenging wilayah [[Asia Kidul-wétan]]. Ing puncak kekuasaan Malaka ing abad kaping 15, basa Malayu Klasik nyebar ngluwihi jagad penutur basa Melayu tradhisional<ref name="Sneddon 2003 59">{{harvnb|Sneddon|2003|p=59}}</ref> lan ngasilake ''[[basantara|lingua franca]]'' sing diarani ''Bahasa Melayu pasar'' ("Bazaar Melayu") utawa ''Bahasa Melayu rendah'' ("Melayu Endhek"), beda karo ''Bahasa Melayu Tinggi'' ("Melayu Luhur") ing Malaka.{{sfn|Sneddon|2003|p=84}} Lumrahé, basa Melayu Bazaar iku basa pidgin lan perkembangan sing paling penting yaiku basa pidgin dikreolisasi, sing nggawé sawetara basa anyar kaya ta [[basa Malayu Ambon]], [[basa Malayu Manado|Malayu Manado]], lan [[basa Batawi]].{{sfn|Sneddon|2003|p=60}} Para panulis [[Éropa]] ing abad kaping 17 lan 18, kaya ta Tavernier, Thomassin lan Werndly nggambarake basa Malayu minangka "''basa para wong pinter ing kabeh Hindia, kaya [[basa Latin]] ing Eropa''".{{sfn|Sweeney|1987}} Iki uga sing paling akeh digunakake nalika jaman penjajahan Inggris lan Walanda ing Kepulauan Melayu.{{sfn|Van der Putten|Cody|2009|p=55}} Kosok baline katon ing Hindia Timur Spanyol, ing ngendi latinisasi massal ing kepulauan kasebut sajrone taun-taun kolonial nyebabake kudeta historis basa Malayu ing Filipina. Dialek Kesultanan Johor, penerus langsung Malaka, dadi basa standar ing antarane wong Melayu ing [[Singapura]] lan [[Malaysia]], lan iki dadi dhasar asli kanggo [[basa Indhonésia]] sing wis distandardisasi.<ref name="Sneddon 2003 59"/>{{sfn|Wong|1973|p=126}}{{sfn|Clyne|1992|p=413}}{{sfn|Brown|Ogilvie|2009|p=678}} Saliyané basa Malayu standar, sing dikembangaké ing lingkungan Malaka-Johor, ana uga manéka dialek Melayu lokal. Contone, wong [[basa Bangka|Bangka]], Brunéi, [[basa Melayu Jambi|Jambi]], [[basa Malayu Kelantan-Petani|Kelantan]], Kedah, Negeri Sembilan, [[basa Palémbang|Palémbang]], [[Basa Malayu Kelantan-Petani|Pattan]], Sarawak, [[Basa Malayu Trengganu|Terengganu]], lan liya-liyane. Basa Malayu sacara historis ditulis nganggo [[aksara Pallawa]], [[aksara Kawi|Kawi]], lan [[aksara Réncong|Réncong]]. Sawisé tekané Islam, [[aksara Jawi]] sing adhedhasar basa Arab diadopsi lan isih digunakaké nganti saiki minangka salah siji saka rong aksara resmi ing [[Brunéi Darussalam]] lan minangka aksara alternatif ing [[Malaysia]].<ref>{{cite web |title=Kedah MB defends use of Jawi on signboards |work=The Star |year=2008 |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/8/26/nation/22168989&sec=nation |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029105406/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2008%2F8%2F26%2Fnation%2F22168989&sec=nation |archive-date=29 Oktober 2012 }}</ref> Wiwit abad kaping 17, minangka akibat saka penjajahan Inggris lan Walanda, aksara Jawi mboko sithik diganti karo aksara Rumi<ref>{{cite web |title=Malay (Bahasa Melayu / بهاس ملايو) |website=Omniglot |url=http://www.omniglot.com/writing/malay.htm |access-date=2 Juli 2026 |archive-date=26 Juni 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626115200/http://www.omniglot.com/writing/malay.htm |url-status=live }}</ref> sing adhedhasar Latin sing pungkasane dadi aksara modern resmi kanggo [[basa Malayu]] ing [[Malaysia]], [[Singapura]], lan [[Indhonésia]], lan aksara resmi ing [[Brunéi Darussalam]]. === Festival lan perayaan === [[Barkas:Majlis Tujuh Likor Pasang Pelita.jpg|thumb|Deretan Pelita ([[senthir|lampu lenga]]) sing diobong nalika ''Malam Tujuh Likur'' (wengi kaping 27 Ramadhan), lampu lenga iki sacara tradhisional digunakake kanggo madhangi omah lan dalan sajrone [[Ramadhan]]. Katon ing Muar, [[Johor]], [[Malaysia]].]] Munculé [[Islam]] kasil ngowahi identitas Melayu ing abad kaping 15. Mangkono, umume festival lan perayaan Melayu mlaku sejajar karo kalender Islam, sanajan wis mendarah daging karo rasa karakter Melayu sing kuwat. Perayaan Hari Raya (sing diterjemahake minangka "Dina Agung") rong taun sekali, yaiku [[Aidilfitri]] lan [[Aidiladha]], dianggep minangka perayaan gedhe sacara universal ing saindenging komunitas Melayu. Rong dina riyaya iki penting banget kanggo menehi komentar babagan rong prastawa utama lan filsafat ing ajaran lan kapercayan Islam. Sing pertama nandhani kamenangan minangka wong Islam sawise sewulan [[pasa (Islam)|pasa]] lan sabar ing wulan Ramadhan, dene sing terakhir nandhani ngurmati kurban sing digawe dening [[Ibrahim]] (Abraham) atas asmane [[Allah]]. Liburan ''Raya'' biasane diwiwiti nalika acara mulih kampung sing dikenal minangka Balik Kampung utawa ''Balik Raya'' sing kedadeyan sawetara dina sadurunge riyaya. Sajrone dina riyaya Hari Raya, wong Melayu bakal ngrayakake kanthi nindakake [[salat id]], nganakake pesta gedhe lan ngunjungi kanca, sedulur, lan tangga teparo. Ziarah menyang makam wong sing wis tilar donya uga penting, minangka tandha pakurmatan, katresnan, lan pakurmatan. [[Barkas:COLLECTIE TROPENMUSEUM Plechtigheden bij de kroning van de Sultan van Deli in 1925 op de troon de sultan en zijn echtgenote met aan weerszijden de rijkssieraden TMnr 10001572.jpg|thumb|Upacara penobatan antarane Tengku Otteman, minangka ''Tengku Mahkota'' (Putera Mahkota) Kasultanan Deli, [[Indhiya Nèderlan|Hindia Walanda]]; karo garwane, Raja Amnah, anggota Royalti Perak minangka ''Tengku Puan Indera'' ing taun 1925]] Upacara liturgi lan agama utama liyane sing dirayakake dening wong Melayu kalebu [[Ramadhan]], sasi suci sewulan sing dikhususake kanggo pasa awan lan macem-macem kegiatan agama; [[Mulud (pahargyan)|Maulidur Rasul]], prosesi gedhe khusus kanggo ngurmati laire Nabi [[Mukamad|Muhammad]]; [[dina Asyura|Asyura]], pangeling-eling [[Muharram]] ing ngendi wong Melayu bakal nyiyapake sajian khusus, sing dikenal minangka ''Bubur Ashura''; [[Nisfu Sya'ban|Nisfu Syaaban]], perayaan Pertengahan [[Sya'ban]], dina khusus [[puasa]] kanggo pangapura; Nuzul Quran, wahyu pisanan [[Kuran|Al-Quran]]; [[Isra' Mi'raj|Israk dan Mikraj]], munggahe [[Nabi Muhammad]] menyang swarga lan Awal Muharram, Taun Anyar Islam; telung perayaan pungkasan biasane diamati kanthi nganakake sholat ''sunat'' khusus, ceramah agama lan diskusi Islam ing [[masjid]]. Ana uga akeh festival budaya regional domestik lan acara sosial ing macem-macem lingkungan Melayu. Wilayah pesisir sacara historis dikenal minangka papan kanggo nganakake upacara ''Mandi Safar'' utawa ''Puja Pantai'', yaiku adus penyucian sajrone sasi [[Safar]] [[pananggalan Hijriyah|Islam]], sing wiwitane ditiru saka ritual pembersihan suci Melayu kuno pra-Islam, padha karo tradisi Belimau sadurunge Ramadhan; lan ''Pesta Menuai'', festival panen sing dirayakake dening komunitas Melayu pedalaman lan agraris kanthi dolanan tradhisional, teater, Joget, lan repertoar tari-tarian liyane. Nanging, kaloro praktik kasebut mboko sithik ilang amarga macem-macem revolusi sosial lan ekonomi sing dirancang ing komunitas Melayu ing abad kaping 20. Kajaba iku, akeh wong Melayu uga dikenal melu perayaan kekaisaran kanggo ngurmati kraton ing kerajaan masing-masing. Fitur-fitur Islam uga nyulam kanthi kuat perayaan Melayu ing tataran individu, sawijining jukstaposisi sing kaiket karo ritual spiritual minangka wong [[Muslim]]. Wong Melayu biasane nganakake ''kenduri'', pesta upacara keagamaan kanggo ngrayakake utawa njaluk berkah kanggo sawijining acara. Ana sawetara variasi filosofis saka kenduri, wiwit saka ''Doa Selamat'' (njaluk sih rahmat lan perlindungan saka Gusti Allah), ''Kesyukuran'' (kanggo rasa syukur lan pangestu), ''Melenggang Perut'' (pijet upacara kanggo ibu sing lagi ngandhut anak pertamane), ''Aqiqah'' lan ''Cukur Jambul'' (upacara bayi anyar, kanggo ngrayakake urip anyar), ''Bertindik'' (upacara tindik pisanan kanggo bocah wadon), ''Khatam'' (upacara wisuda, sawise bocah maca [[Al-Qur'an]] kanthi lengkap kanggo pisanan), ''Khatan'' ([[tetak|sunat]]), ''Kahwin'' ([[nikah|pesta manten]]), ''Arwah'' utawa ''Tahlil'' (pandonga kanggo wong sing wis tilar donya), lan sawetara liyane. Acara iki biasane dianakake dening kulawarga lan biasane dibantu dening masyarakat ing sawijining acara sosial sing dikenal minangka ''Rewang'' utawa ''Gotong-royong''. Sajrone upacara iki, kabeh kulawarga bakal dibantu dening tangga teparo lan sedulure, sing masrahake macem-macem tugas wiwit saka nyiyapake panganan, manajemen papan, perakitan logistik, lan kontrol teknis liyane. Nanging, sawise munculé urbanisme ing komunitas Melayu kontemporer, praktik ''Rewang/Gotong-Royong'' mboko sithik digantikan karo layanan katering sing disewa dening kulawarga. === Musik === {{Main|Musik Melayu}} [[Musik Melayu]] iku sawijining [[genre musik]] [[lagu dhaèrah|tradhisional]] sing asale lan berkembang ing pesisir wétan [[Sumatra]], [[Kalimantan]], lan [[Jasirah Malaka|Semenanjung Malaya]].<ref>Sahputra, T. W. H., Martarosa, & Warhat, Z. (2019). ''[https://media.neliti.com/media/publications/408383-musik-jazz-melayu-dalam-kajian-kreativit-7b989836.pdf Musik jazz Melayu dalam kajian kreativitas]''. ''Melayu Arts and Performance Journal'', 2(2), 191–200. </ref> [[Musik]] iki biasane dinyanyekake dening wong-wong saka etnis Melayu lan asring diiringi tarian khas Melayu lokal, contone nawakake tarian ing acara utawa pesta tradhisional, nampani tamu kehormatan, lan ing kegiatan keagamaan.<ref>{{Cite book|last=Purba|first=Junaidi|last2=Putri|first2=Sabrina Maulidia|last3=Nelson|first3=Ricky|last4=Silaban|first4=Cahyani Yesika br|last5=Ridho|first5=Muhammad Habibur|last6=Andika|first6=Riki|last7=Sitorus|first7=Christina Harianti|last8=Sa|first8=Maulidha|last9=Dardanila|url=https://www.google.co.id/books/edition/TRANSFORMATION_OF_TRADITIONAL_ARTS_RESPO/mtaeEQAAQBAJ?hl=id&gbpv=0|title=TRANSFORMATION OF TRADITIONAL ARTS: RESPONDING TO THE CHALLENGES OF THE TIMES|publisher=Mawadra Lestari Enterprise|isbn=978-629-95611-1-8|pages=62|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book|last=Asbullah|first=Habib|last2=Rizkia|first2=Ayu|last3=Batrisya|last4=Julianto|first4=Deldi|last5=Pangestu|first5=Dimas|last6=Rania|first6=Dinda Safira|last7=Miranti|first7=Dwi|last8=Afrillia|first8=Ega|last9=Irianto|first9=Ega Deni|url=https://www.google.co.id/books/edition/Mengabadikan_Riau_Buku_I/WXsgEAAAQBAJ?hl=id&gbpv=0|title=Mengabadikan Riau: Buku I: Antologi Esai Kebudayaan|publisher=Penerbit Pustaka Rumah C1nta|isbn=978-623-7961-67-3|pages=95|language=id|url-status=live}}</ref> Sing menarik saka [[genre musik]] iki yaiku komposisine sing kasusun saka lirik lagu sing ngemot puisi sing diadaptasi karo urip saben dina, katresnan (kaya Dondang Sayang) lan kebak piwulang (pesen moral), kebak swara utawa vokal cengkok khas [[Melayu]], lan aransemen musik sing disusun kanthi rapi. Bebarengan karo perkembangan jaman, musik Melayu uga ngalami owah-owahan gaya musik, contone, musik iki uga ngalami fusi karo [[musik pop]], [[musik rock|rock]], lan [[dangdut]]. Aliran iki bisa ditemokaké ing negara-negara sing ana gandhèngané karo Melayu, kaya ta [[Indhonésia]], [[Malaysia]], [[Singapura]], lan [[Brunéi Darussalam]]. Ing wiwitan perkembangane, instrumen musik sing digunakake didominasi dening aksi [[rebana]] sing diarani Kompang saka [[Kabupatèn Panaraga|Ponorogo]], petik gambus, gesekan [[piyul]], nabuh akordeon, swara [[gong]], lan tiupan [[serunai]]. Iki dipengaruhi dening [[budaya]] tanah Arab lan [[Éropa]] tradisional. Bebarengan karo perkembangan teknologi, kabeh iki wis diganti karo instrumen musik elektronik awujud keyboard. Nanging, ing kegiatan tartamtu, instrumen musik tradisional isih digunakake kanggo nglestarikake warisan budaya. Ing perkembangane, gerakan iki populer ing taun 80-an lan malah mlebu era "puncak kejayaan" ing taun 90-an. Iki ditandhani karo tambah akeh penyanyi lan [[marchingband|band]] Melayu, lan pendatang anyar sing muncul kanthi lagu-lagu andalan dhewe. ===Olahan=== {{Main|Olahan Melayu}} [[Barkas:ASAM PEDAS IKAN PARI.jpg|thumb|''[[Asem pedhes|Asam pedas]]'', ''[[gulé|gulai]]'' sing kecut lan pedhes]] [[Olahan Melayu]] ditondoi kanthi panggunaan rempah-rempah aromatik, [[santen]], bahan-bahan fermentasi, lan jamu seger sing ekstensif, sing ngasilake masakan kanthi profil rasa sing kompleks lan kuat. Komponen-komponen masakan sing diwakili kalebu ''[[gulé|gulai]]'' (semur klapa), ''[[asem pedhes|asam pedas]]'' (semur asem lan pedhes), ''[[kupat|ketupat]]'' (lontong beras kompres sing umum digandhengake karo konsumsi perayaan), ''[[sega lenga|nasi minyak]]'' (sajian sega bumbu sing digawe karo ghee), ''[[rendhang|rendang]]'' (daging bumbu sing dimasak alon), ''[[sambel|sambal]]'' (bumbu adhedhasar lombok), ''[[krupuk|keropok]]'' (krupuk iwak utawa urang), ''[[kuih]]'' tradhisional (kue lan jajanan ukuran cokotan), ''[[jenang|dodol]]'' (kue manis adhedhasar klapa) lan olahan fermentasi kayata ''[[pekasam|perkasam]]''. Senajan nduweni dhasar kuliner sing padha, masakan Melayu regional nuduhake variasi sing cukup gedhe sing dibentuk dening geografi, sumber daya pertanian lokal, jaringan perdagangan, lan interaksi sejarah. Spesialisasi regional sing béda kalebu ''[[sega dagang|nasi dagang]]'', ''[[sega kerabu|nasi kerabu]]'' lan ''[[lékor|keropok lekor]]'' ing Pattani, [[Trengganu]] lan [[Kelantan]]; Pahang lan Perak kanggo masakan basis [[durian]] sawijining, ''[[gulé|gulai]]'' ''[[tempoyak]]''; [[Kedah]] lan [[Pulo Pinang]] kanggo ''[[laksa|asam laksa]]'' lan ''rojak'' gaya lor; Satun lan Perlis kanggo panganan cuci mulut ''bunga kuda''; [[Negeri Sembilan]] kanggo masakan ''lemak''; [[Melaka|Malaka]] kanggo ''[[cincalok]]'' pedhes; [[Singapura]] kanggo ''[[rujak|rojak bandung]]'' lan ''[[Roti Canai|roti prata]]''; [[Riau]] kanggo masakan ''ikan patin'' (iwak ''[[patin|Pangasius]]''), ''[[gulé|gulai]] ikan patin'' lan ''[[asem pedhes|asam pedas]] [[patin|ikan patin]]''; [[Kapuloan Riau]] kanggo ''sup ikan''; Wong Melayu Deli ing [[Sumatra Lor]] kanggo ''[[sega gorèng|nasi goreng]] [[iwak teri|teri]] medan'' lan ''[[gulé|gulai]] ketam'';{{sfn|Winarno|2010}} [[Jambi]] kanggo ''ikan mas panggang'' lan ''[[tempoyak]]''; Wong Melayu Palémbang ing [[Sumatra Kidul]] kanggo ''[[pèmpèk|pempek]]'', ''[[mi celor]]'' lan ''[[sega lenga|nasi minyak]]''; [[Kapuloan Bangka-Belitung|Bangka Belitung]] kanggo ''siput gonggong'' lan ''[[terang bulan]]''; [[Kalimantan Kulon]] lan [[Sarawak]] kanggo ''[[bubur pedhes|bubur pedas]]'' lan ''ayam pansuh''; lan [[Brunéi Darussalam]] kanggo Nasi katok lan sajian ''ambuyat'' unik. Ciri utama olahan Melayu tradhisional ora mangu-mangu yaiku panggunaan rempah-rempah sing akeh. [[Santen]] uga penting kanggo menehi rasa sing sugih lan lembut ing masakan Melayu. Bahan dhasar liyané yaiku ''[[trasi|belacan]]'' (tempe urang), sing digunakaké minangka dhasar ''sambal'', saus utawa bumbu sing sugih rasa sing digawé saka belacan, [[lombok abang|lombok]], bawang bombay, lan bawang putih. Masakan Melayu uga akeh nggunakake sereh lan lengkuas.{{sfn|Alexander|2006|p=58}} Meh saben dhaharan Melayu disuguhake karo sega, [[panganan baku|panganan pokok]] ing pirang-pirang budaya Asia Wétan liyane. Senajan ana macem-macem jinis masakan ing panganan Melayu, kabeh disuguhake sekaligus, ora sak porsi. Panganan dipangan kanthi alus nganggo driji tangan tengen, ora nganggo driji kiwa amarga digunakake kanggo wudhu pribadi, lan wong Melayu arang nggunakake piranti makan.{{sfn|Marshall Cavendish|2007|p=1222}} Amarga umume wong Melayu iku [[Muslim]], olahan Melayu ngetutake hukum diet [[halal]] Islam kanthi ketat. Asupan protein biasane dijupuk saka daging sapi, kebo, wedhus, lan wedhus, lan uga kalebu unggas lan iwak. Babi lan daging non-halal, uga alkohol dilarang lan ora ana ing panganan saben dinane wong Melayu. [[Nasi lemak]], sega sing dimasak nganggo [[santen]] sing pekat, mbokmenawa minangka masakan paling populer ing kutha lan desa-desa Melayu. Nasi lemak dianggep minangka [[olahan nasional]] [[Malaysia]].<ref>{{cite web |title=Nasi Lemak |website= Malaysia.com |url= http://www.malaysia.com/nasi-lemak-food.html |access-date=18 Oktober 2026 |archive-url = https://web.archive.org/web/20150511161416/http://malaysia.com/nasi-lemak-food.html |archive-date=11 Mèi 2015 |url-status=live}}</ref> Dene ''Nasi Minyak'' lan ''Nasi Hujan Panas'', sega sing dipanggang karo ghee lan rempah-rempah, dianggep minangka sajian upacara kanggo acara-acara khusus, utamane nalika pesta manten tradhisional Melayu. === Sastra === [[Barkas:Hkyt merong mahawgsa.jpg|thumb|Hikayat Merong Mahawangsa ing teks [[Aksara Gundhil|Jawi]]. Uga dikenal minangka Sejarah Kedah, iki minangka sastra Melayu kuna sing nyritakake garis keturunan Merong Mahawangsa lan madege [[Kedah]].]] {{Main|Sastra Melayu}} Sastra lisan lan sastra klasik wong Melayu ngemot akeh potret wong-wong, wiwit jaman kuna nganti jaman kontemporer.{{sfn|Littrup|1996|p=192}} Ing sastra Melayu, ana sawetara jinis puisi, yaiku [[parikan|Pantun]], Syair, lan Gurindam. Wangun [[sastra]] Melayu paling awal yaiku sastra lisan lan subjek utama yaiku [[folklor]] tradhisional sing ana gandhengane karo [[alam]], kewan, lan manungsa. Folklor Melayu klasik kasusun saka lagu lan musik tradhisional, puisi kepahlawanan, dongeng kewan, crita memedi, kedadeyan ing jaman kepungkur, dongeng, crita simbolis, mitos, lan crita bardik. Saben crita nduweni energi dhewe-dhewe babagan karakter, semangat, latar, lan crita, lan umume digawe kanthi tujuan kanggo menehi rasa seneng, bimbingan, pendidikan, pengeling-eling, penjelasan, lan liya-liyane. Cerita rakyat kasebut diapalake lan diwarisake saka generasi siji menyang generasi sabanjure. Kathah dongeng-dongeng menika ugi dipunserat dening ''penglipur lara'' (para tukang crita) tuladhanipun: ''Hikayat Malim Dewa'', ''Hikayat Malim Deman'', ''Hikayat Raja Donan'', ''Hikayat Anggun Cik Tunggal'', lan ''Hikayat Awang Sulung Merah Muda''. Nalika pengaruh India mlebu ing Kapuloan Melayu udakara 2000 taun kepungkur, [[sastra Melayu]] wiwit nggabungake unsur-unsur India. [[Sastra]] ing jaman iki akèh-akèhé awujud terjemahan saka sastra lan roman Sansekerta, utawa paling ora sawetara produksi sing diilhami déning sastra lan roman kasebut, lan kebak kiasan kanggo mitologi Hindu. Mbokmenawa nganti wektu wiwitan iki bisa ditelusuri karya-karya kayata ''[[Hikayat Seri Rama]]'' (terjemahan gratis saka ''[[Ramayana]]''), ''Hikayat Bayan Budiman'' (adaptasi saka Śukasaptati) lan ''Hikayat Panca Tanderan'' (adaptasi saka ''Hitopadesha'').<ref name="popular science 1899">{{harvnb|Ford|1899|pp=379–381}}</ref> Jaman sastra Melayu klasik diwiwiti sawisé tekané [[Islam]] lan ditemokaké [[aksara Gundhil|aksara Jawi]] (aksara Melayu adhedhasar [[aksara Arab|Arab]]). Wiwit kuwi, kapercayan lan konsep Islam wiwit menehi tandha ing sastra Melayu. Watu Prasasti Terengganu, sing digawe taun 1303, minangka tulisan naratif Melayu paling awal sing dikenal. Watu iki diukir nganggo aksara Jawi babagan sejarah, hukum, lan roman.<ref name="Marshall Cavendish 2007 1218">{{harvnb|Marshall Cavendish|2007|p=1218}}</ref> Ing jaman kejayaane, Kesultanan Malaka ora mung dadi pusat Islamisasi, nanging uga dadi pusat ekspresi budaya Melayu kalebu sastra. Sajrone jaman iki, karya-karya sastra Timur Tengah sing misuwur diterjemahake lan buku-buku agama ditulis nganggo [[basa Malayu]]. Antarane karya terjemahan sing misuwur yaiku ''Hikayat Muhammad Hanafiah'' lan ''Hikayat Amir Hamzah''. Kebangkitan kasusastran Melayu ing jaman kasebut uga ditulis dening karya sastra asli liyane sing diwarnai dening [[tasawuf]] mistik Timur Tengah, karya-karya Hamzah Fansuri sing misuwur kayata ''Asrar al-Arifin'' (''Rahsia Orang yang Bijaksana''; Rahasia Wong Wicaksana), ''Sharab al-Asyikin'' (''Minuman Segala Orang yang Berahi''; Ombenan kanggo Kabeh Wong sing Semangat) lan ''Zinat al-Muwahidin'' (''Perhiasan Sekalian Orang yang Mengesakan''; Hiasan kanggo Kabeh Wong sing Setia) bisa katon minangka opera magna jaman. [[File:Wayang Kulit Kelantan-Patani.jpg|thumb|upright=1.5|[[Wayang kulit|Wayang Kulit]] gaya Kelantan-Patani sing nyritakake kisah heroik [[Hikayat Seri Rama]].]] Karya sastra Melayu sing paling penting mbokmenawa yaiku Sejarah Melayu utawa [[Sulalatus Salatin]] sing misuwur. Iki diarani "karya sastra Melayu sing paling misuwur, khas, lan paling apik" dening salah sawijining sarjana paling misuwur ing babagan studi Melayu, Sir Richard O. Winstedt.{{sfn|Boyd|1999|p=756}} Tanggal pasti karangan lan identitas pangripta asline ora mesthi, nanging miturut prentahe Sultan Alauddin Riaayat Shah III saka Johor ing taun 1612, Tun Sri Lanang ngawasi proses editorial lan kompilasi Sejarah Melayu.{{sfn|Jaaffar|Hussain|Ahmad|1992|p=260}} Ing abad kaping 19, sastra Melayu nampa sawetara tambahan penting, kalebu ''Kitab Ilmu Bedil'' (Buku Senjata Tradisional) sing nyedhiyakake rincian penting babagan amunisi lan persenjataan tradhisional Melayu. Jaman kasebut uga nyakseni panggunaan jurnal medis Melayu sing luwih akeh, sing dikenal minangka ''Kitab Tib''. Karya-karya iki pancen penting amarga dadi referensi kanggo kawruh lan teknologi Melayu nalika jaman klasik.<ref>{{cite web |title=Kitab Ilmu Bedil – Book of Malay Traditional Weaponry (2016) |date=10 Juli 2016 |website=The Memory of the World Committee for Asia and the Pacific |url=http://www.mowcapunesco.org/register/kitab-ilmu-bedil-ms-101-or-book-of-malay-traditional-weaponry-2016/ |access-date=21 Oktober 2026 |archive-date=3 Dhésèmber 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203224429/http://www.mowcapunesco.org/register/kitab-ilmu-bedil-ms-101-or-book-of-malay-traditional-weaponry-2016/ |url-status=live }}</ref> Naskah-naskah Melayu abad kaping 19 liyane ditulis ing Sumatra, kalebu ''Kitab Pengetahuan Bahasa'' (Buku Kawruh Linguistik) dening Raja Ali Haji lan ''Perhimpunan Gunawan bagi Laki-Laki dan Perempuan'' (Kompendium Jimat kanggo Pria lan Wanita) dening Khatijah Terung, garwane Raja Haji Abdullah bin Raja Hassan.<ref>{{Cite journal |last=Musa |first=Mohd Faizal |date=2021 |title=Transcripts of Gender, Intimacy, and Islam in Southeast Asia: The "Outrageous" Texts of Raja Ali Haji and Khatijah Terung |journal=Religions |language=en |volume=12 |issue=3 |page=219 |doi=10.3390/rel12030219 |issn=2077-1444|doi-access=free }}</ref> Ing abad sing padha uga ana owah-owahan monumental ing sastra Melayu liwat tulisan-tulisané [[Abdullah bin Abdulkadir Munsyi|Abdullah bin Abdul Kadir]], sawijining munshi [[Singapura]] sing misuwur lair ing [[Melaka|Malaka]].<ref name="popular science 1899" /> Abdullah dianggep minangka wong Melayu paling berbudaya sing tau nulis,<ref name="popular science 1899" /> salah sawijining inovator paling gedhe ing sastra Melayu<ref name="Sneddon 2003 59"/> lan bapak sastra Melayu modern.<ref name="Marshall Cavendish 2007 1218"/> Karya-karyanipun ingkang paling wigati inggih punika ''[[Hikayat Abdullah]]'' (otobiografi), ''Kisah Pelayaran Abdullah ke Kelantan'' (crita babagan lelampahane kanggo pamrentah menyang [[Kelantan]]), lan ''Kisah Pelayaran Abdullah ke Mekah'' (crita babagan [[kaji|ziarah]] menyang [[Mekah]] taun 1854). Karya-karyané dadi inspirasi kanggo generasi penulis ing mangsa ngarep lan nandhani tahap awal transisi saka sastra Melayu klasik menyang sastra Melayu modern.<ref name="Sneddon 2003 59"/> === Seni pertunjukan === [[Barkas:Joget Gamelan 1937.jpg|thumb|Pagelaran Joget Gamelan, 1937]] Wong Melayu duwé maneka warna musik lan tari sing minangka gabungan saka macem-macem pengaruh budaya. Genre-genre sing khas wiwit saka tari rakyat Melayu tradhisional kaya ta Mak Yong nganti tari Zapin sing dipengaruhi Arab. Gerakan koreografi uga maneka warna, saka langkah lan melodi sing prasaja ing Dikir barat nganti gerakan sing rumit ing Joget Gamelan. Musik tradhisional Melayu umumé musik perkusi. Maneka warna [[gong]] nyedhiyakake irama kanggo akeh tarian. Ana uga [[drum]] kanthi maneka warna ukuran, wiwit saka ''rebana ubi'' gedhe sing digunakake kanggo nandhani acara penting nganti ''rebana cilik'' (kendhang pigura) sing digunakake minangka iringan kanggo pengajian vokal ing upacara keagamaan.{{sfn|Moore|1998|p=48}} [[Barkas:KITLV - 3676 - Lambert & Co., G.R. - Singapore - Mahjong dance and drama at Penang Island - circa 1903.tif|thumb|left|Sakumpulan penari Melayu Siam sing nampilake Mak Yong (kira-kira abad kaping 19). Ing taun 2005, iki diakoni minangka salah sawijining karya agung warisan lisan lan ora nyata manungsa dening [[UNESCO]].]] Musik nobat dadi bagéan saka Regalia Kraton Melayu wiwit tekané Islam ing abad kaping 12 lan mung ditampilaké ing upacara-upacara penting kraton. Orkestrane kalebu instrumen suci lan dihormati banget yaiku ''nehara'' ([[kendang]]), ''gendang'' (kendang sirah loro), ''nafiri'' (trompet), ''[[serunai]]'' (oboe), lan kadhangkala gong kenop lan sepasang simbal.{{sfn|Marshall Cavendish|2007|p=1220}} Pengaruh India kuwat banget ing drama bayangan tradisional sing dikenal minangka [[wayang kulit|Wayang Kulit]], ing ngendi crita-crita saka epik [[Hindhu]]; [[Ramayana]] & [[Mahabharata]] dadi repertoar utama. Ana papat jinis teater wayang sing khas sing bisa ditemokake ing Semenanjung Malaya; ''Wayang Gedek'', ''Wayang Purwa'', ''Wayang Melayu'' lan ''Wayang Siam''.{{sfn|Srinivasa|2003|p=296}}{{sfn|Ghulam Sarwar Yousof|1997|p=3}}{{sfn|Matusky|1993|pp=8–11}} Sanajan mangkono, seni lan crita ''Wayang Purwa'' lan ''Wayang Siam'' nuduhake pengaruh regional sing nyawiji karo wong Jawa lan Siam, dene ''Wayang Melayu'' lan ''Wayang Gedek'' nyritakake bentuk lan busana Melayu sing luwih asli. Seni pertunjukan Melayu liyane sing kondhang yaiku; Teater ''[[Bangsawan]]'', ''Dondang Sayang'' seneng balada lan tari ''Mak Inang'' saka Kasultanan Malaka, ''Jikey'' lan ''Mek Mulung'' saka [[Kedah]], tari ''Asyik'' lan drama tari ''Menora'' saka Patani lan [[Kelantan]], Tari ''Ulek mayang'' lan ''Rodat'' saka [[Trengganu]], Teater ''Boria'' saka [[pulo Pinang|Penang]], Tari ''Canggung'' saka Perlis, Lagu-lagu narasi ''Mukun'' saka [[Brunéi Darussalam]] lan [[Sarawak]],{{sfn|Marzuki bin Haji Mohd Seruddin|2009}}<ref name="Ahmad Salehuddin 2009">{{harvnb|Ahmad Salehuddin|2009}}</ref> lan [[Gending Sriwijaya]] saka [[Kutha Palémbang|Palémbang]], lan ''Serampang Dua Belas'' saka Serdang.<ref name="Ahmad Salehuddin 2009"/> Zapin Api firedance saka [[Riau]] lan Dikir barat Singapura saka [[Singapura]]. === Seni rupa === [[Barkas:Burung Petala Indera I.png|thumb|Burung Petala Indra, manuk mitos raksasa sing digawe kanggo parade [[tetak|sunat]] agung pangeran [[Kelantan]].]] Seni ukir kayu minangka bagéyan saka [[seni rupa]] Melayu klasik. Wong Melayu sacara tradhisional nghias monumen, prau, senjata, makam, alat musik, lan piranti-piranti kuna kanthi motif flora, kaligrafi, geometri, lan fitur kosmik. Seni iki ditindakake kanthi mbusak sebagian kayu nganggo piranti sing landhep lan ngetutake pola, komposisi, lan urutan tartamtu. Bentuk seni iki, sing dikenal minangka ''ukir'', dianggep minangka tumindak pengabdian para pengrajin marang sing nitahake lan hadiah kanggo sesamane.{{sfn|Said|2005}} Bentuk seni iki utamane disebabake dening akehe kayu ing Kepulauan Melayu lan uga dening katrampilan para pengukir kayu sing ngidini wong Melayu praktik ngukir kayu minangka kerajinan. Latar tropis alami ing ngendi flora lan fauna akeh wis menehi inspirasi kanggo motif kanggo digambarake kanthi bentuk abstrak utawa bergaya ing papan kayu. Kanthi rawuhe Islam, bentuk geometris lan kaligrafi Islam dikenalake ing ukiran kayu. Kayu sing digunakake biasane saka spesies kayu atos tropis sing dikenal awet lan bisa tahan serangan jamur, kumbang sepatu bot listrik, lan rayap.{{sfn|Said|2002}} Omah-omah tradhisional Melayu utawa masjid biasane dihiasi nganggo luwih saka 20 ukiran. Ukiran ing tembok lan panel ngidini angin sirkulasi kanthi efektif mlebu lan metu saka bangunan lan bisa ngidini sinar srengenge madhangi njero struktur kasebut. Ing wektu sing padha, bayangan sing digawe dening panel uga bakal nggawe bayangan adhedhasar motif sing nambah kaendahan ing lantai. Dadi, komponen sing diukir nduweni fungsi fungsional lan estetika. === Grabah === [[Barkas:Sayong.jpg|thumb|''Labu Sayong'' warna ebony, kendi Melayu klasik saka Kuala Kangsar, Perak, Malaysia]] Ing budaya Melayu, [[grabah]] ora mung dideleng minangka piranti rumah tangga. Iki dianggep minangka karya [[kagunan]], paradigma bakat, disulam karo estetika, warisan, ketekunan lan pengabdian agama. Tanah liat Melayu biasane ora diglasir, kanthi desain hias diukir nalika gerabah setengah garing sajrone proses konstruksi.<ref name="Travel Malaysia 2012">{{cite web |title= Malaysian Handicraft – Pottery |website= Go2Travelmalaysia.com |url= http://go2travelmalaysia.com/tour_malaysia/pottery.htm |access-date= 22 Oktober 2026 |archive-date= 21 Novèmber 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171121031048/http://go2travelmalaysia.com/tour_malaysia/pottery.htm |url-status= dead }}</ref> Miturut sawetara panliten,<ref name="Azmi Arifin 2015">{{harvnb|Azmi Arifin|2015}}</ref> industri keramik Melayu asli wis berkembang sacara pribumi wiwit jaman kuna lan wiwit saiki wis nggambarake kecanggihan budaya tingkat tinggi. Uga wis dicathet yen fitur desain gerabah Melayu nuduhake ora anane [[globalisasi|pengaruh manca]] sadurunge abad kaping 19, sawijining paradoks amarga anane kontak budaya sing jembar antarane wong Melayu lan jagad njaba.<ref name="Azmi Arifin 2015"/> Ing antarane keramik tradhisional Melayu sing misuwur kalebu ''Mambong'' saka [[Kelantan]], sing digawe saka lempung lan diidentifikasi nganggo warna terakota. Biasane dianggep minangka piranti masak. Ing pesisir kulon, ''Labu Sayong'' warna ireng saka Kuala Kangsar diajeni amarga toples sing digawe saka waluh. Ana uga sawetara varian saka ''Labu'', kalebu ''Labu Tela'', ''Labu Kepala'', ''Labu Gelugor Tela'' lan ''Labu Gelugor Kepala''.<ref name="Travel Malaysia 2012"/> Wangun liya saka gerabah tradhisional Melayu yaiku: ''Belanga'', umume duwe pinggiran sing amba lan dhasar sing bunder, panci kasebut biasane digerakake kanggo masak [[kari]]. Dipercaya manawa struktur lemah bakal mbantu panas disebarake kanthi rata, sing ana gandhengane karo dhasare sing bunder. Versi ''Belanga'' sing luwih cilik diarani ''periok'', digunakake kanggo nyiyapake [[wos|beras]]; ''Buyong'', sing umume ditegesi kanthi krah lurus lan awak bunder, asring digunakake minangka kendi banyu; ''Terenang'', ''Terenang'' sing sudut digunakake minangka tabung, utamane ing wilayah pesisir Melayu [[Kelantan]], Patani lan [[Terengganu]]; ''Bekas Bara'', wadhah cilik, biasane digawe kanggo nggunakake dupa; ''Jambangan'', vas tradhisional Melayu, biasane kanggo tujuan estetika lan ''Geluk'', papan panyimpenan banyu cilik.{{sfn|Cikgu Paklong|2017}} === Sandhangan tradhisional === [[Barkas:Busana Melayu.jpg|thumb|Wong lanang Melayu ing ''busana Melayu'', gaya tradhisional busana Melayu]] Sandhangan lan tekstil tradhisional Melayu wis terus owah wiwit jaman kuna. Sacara historis, wong Melayu kuna dicathet nggabungake maneka warna bahan alami minangka sumber penting kanggo kain, sandhangan, lan sandhangan. Nanging ing jaman biyen, nalika para pedagang awal teka saka wetan lan kulon menyang pelabuhan Kepulauan Melayu, padha bebarengan tuku barang-barang mewah anyar, kalebu katun lan sutra sing apik. Sandhangan kasebut banjur dadi sumber mode Melayu sing dhuwur lan nduweni peran budaya minangka identitas sing ngiket ing Nusantara, utamane ing semenanjung, Sumatra lan wilayah pesisir Kalimantan.{{sfn|Hassan|2016}} Ing budaya Melayu, sandhangan lan tekstil dianggep minangka simbol kaendahan, kekuasaan, lan status. Akeh cathetan ing hikayat Melayu nandheske papan khusus sing dikuwasani tekstil.{{sfn|Maznah Mohammad|1996|p=2}} Industri tenun tangan Melayu bisa dilacak asal-usule wiwit abad kaping 13 nalika jalur perdagangan wétan berkembang ing jaman Dinasti Song. Sebutan babagan tekstil gawean lokal uga dominasi tenunan ing [[Jasirah Malaka]] digawe ing macem-macem cathetan Tiongkok lan Arab.{{sfn|Maznah Mohammad|1996|p=19}} Antarane tekstil Melayu sing kondhang yaiku [[Songkèt]], [[Bathik]], ''Telepok'', ''Limar'', ''Tenun'', ''Kelingkam'', ''Cindai'', ''Pelangi'' lan ''Tekad''. Sandhangan Melayu klasik maneka warna ing saben wilayah, nanging sandhangan tradisional sing paling jero ing jaman saiki yaiku Baju Kurung (kanggo wanita) lan Baju Melayu (kanggo pria), sing loro-lorone diakoni minangka sandhangan nasional kanggo [[Malaysia]] lan [[Brunéi Darussalam]], lan uga dienggo dening komunitas Melayu ing [[Indhonésia]], [[Singapura]], [[Filipina]], [[Myanmar]] lan [[Thai]]land. [[Barkas:HariRayaMalaykids.jpg|thumb|left|Bocah-bocah Melayu nganggo klambi adat nalika [[Idul Fitri]]]] Tembung ''Baju Kurung'', sing sacara sastra ditegesi minangka "mbunteli awak" sing nganggo, dirancang adhedhasar prinsip-prinsip Islam babagan kesopanan, wicaksana, lan andhap asor. Praktek iki padha karo doktrin agama Yahudi-Kristen, amarga memamerkan bagian awak sing intim dianggep dilarang ing Islam. Interpretasi kasebut banjur diserap menyang cara berpakaian lan perspektif budaya Melayu, iki bisa dideleng kanthi cetha nalika pamrentahan Mansur Shah saka Malaka ing abad kaping 15, sultan nglarang rakyat Muslim wanita ing ngarep umum supaya ora mung nganggo sarung saka dhadha mudhun. Sajrone jaman biyen, Baju Kurung Melayu ngalami sawetara reinkarnasi sadurunge njupuk wujud kaya saiki. Amarga jembare maneka warna karajan Melayu ing Nuswantara, pola desain Baju Kurung uga bisa dideleng ing wilayah kasebut, kalebu [[Bengkulu]], [[Kedah]], [[Jambi]], Johor-Riau, Pahang lan [[Kutha Palémbang|Palémbang]].{{sfn|Hassan|2016}} Mode Baju Kurung sing cocog kanggo wong lanang diarani "Baju Melayu". Bagean ndhuwur sandhangan digawe kanthi desain geometris sing meh padha karo Baju Kurung lan umume dipasangake karo kain tenun sing dikenal minangka sarung. Pola sarung bisa uga kalebu simbol status perkawinan wong kasebut utawa pangkate ing masyarakat Melayu tradhisional.{{sfn|Hassan|2016}} Sandhangan Melayu klasik umum liyané kanggo wong lanang kalebu ''baju'' (klambi) utawa ''tekua'' (jinis klambi lengen dawa), ''baju rompi'' (rompi), ''kancing'', ''celana'' sikil cilik ([[clana]]), [[sarung]] sing dienggo ing pinggul, ''capal'' (sandal), lan ''tanjak'' utawa ''tengkolok'' (tutup sirah); kanggo para bangsawan, ''baju sikap'' utawa ''baju layang'' (jinis jas) lan ''pending'' (gesper sabuk hias) uga sinonim kanggo dienggo minangka sandhangan resmi. Uga lumrah yen ''Pendekar'' (prajurit Melayu) nduweni [[keris]] sing diselipake ing lipatan ngarep sarung. Beda karo Baju Melayu sing isih dienggo mung minangka sandhangan upacara, Baju Kurung dienggo saben dina sajrone setaun dening mayoritas wanita Melayu. Katon pegawai negeri sipil wanita, pekerja profesional, lan mahasiswa nganggo Baju Kurung iku lumrah ing [[Malaysia]] lan [[Brunéi Darussalam]]. ===Seni bela diri=== [[Barkas:Singaporean female pesilat - 20080222.jpg|thumb|Praktisi silat wanita saka [[Singapura]]]] Silat lan varian-variané bisa ditemokaké ing saindenging [[donya Melayu]]: Semenanjung Malaya (kalebu [[Singapura]]), [[Kapuloan Riau]], [[Sumatra]] lan wilayah pesisir [[Kalimantan]]. Bukti arkeologi nuduhake yen, ing abad kaping 6, seni tempur formal wis dipraktekke ing Semenanjung Melayu lan Sumatra.{{sfn|James|1994|p=73}} Wangun Silat paling awal diyakini wis dikembangake lan digunakake ing angkatan bersenjata kerajaan Melayu kuna Langkasuka (abad kaping 2){{sfn|Alexander|2006|p=225}}{{sfn|Abd. Rahman Ismail|2008|p=188}} lan [[praja Sriwijaya|Sriwijaya]] (abad kaping 7). Pengaruh kesultanan Melayu Malaka, Johor, Pattani, lan Brunéi wis nyumbang marang panyebaran seni bela diri iki ing Kapuloan Melayu. Liwat labirin saluran segara lan kapiler kali sing rumit sing nggampangake ijol-ijolan lan perdagangan ing saindenging wilayah kasebut, Silat mlaku menyang alas udan sing padhet lan munggah menyang pegunungan. [[Laksamana]] Hang Tuah saka Malaka sing legendaris iku salah siji ''pesilat'' paling misuwur ing sejarah{{sfn|Green|2001|p=802}} lan malah dianggep dening sawetara wong minangka bapak silat Melayu.{{sfn|Sheikh Shamsuddin|2005|p=195}} Wiwit jaman klasik, Silat Melayu ngalami diversifikasi sing gedhe lan mbentuk apa sing saiki diakoni sacara tradhisional minangka sumber [[pencak silat|Pencak Silat]] Indhonésia lan bentuk Silat liyane ing [[Asia Kidul-wétan]].{{sfn|Draeger|1992|p=23}}{{sfn|Farrer|2009|p=28}} Saliyané Silat, Tomoi uga dipraktekké déning wong Melayu, mliginé ing wilayah lor [[Jasirah Malaka]]. Iki minangka varian saka bentuk kickboxing Indo-Cina sing diyakini wis nyebar ing daratan Asia Kidul-wétan wiwit jaman Kekaisaran Funan (68 Masehi). === Pakaryan logam === [[Barkas:Bunga Mas (Muzium Negara).jpg|thumb|[[Bunga mas|Bunga Mas]], Museum Nasional Malaysia. ''Bunga Mas'' ditawakake negara-negara Melayu sisih lor, [[Trengganu]], [[Kelantan]], [[Kedah]], Pattani, Nong Chik, Yala, Rangae, Kubang Pasu lan Setul marang [[Krajan Ayutthaya|Raja Ayutthaya]] ([[Thai|Siam]]) minangka pralambang kasetyan.]] Ing awal abad kaping 17, emas, perak, [[wesi]], lan kuningan wis dibentuk kanthi sampurna dadi bagean saka masyarakat Melayu. Jaman kasebut nyakseni karya-karya logam nampa perlindungan kerajaan sing kritis. Akeh pakaryan logam Melayu sing dadi bukti jaman iki, wiwit saka [[keris]] Melayu aneh sing dikenal minangka Keris sing digawe saka wesi, nganti perhiasan mewah sing digawe saka emas lan perak. Kanggo para bangsawan Melayu sajrone periode iki, karya-karya pending (gesper sabuk hias sing dihias nganggo [[watu permata|watu mulia]]), ''keronsang'' (bros) lan ''cucuk sanggul'' (jepit rambut) dipentasake dadi salah sawijining barang busana sing paling digoleki. Jaman kasebut uga dadi papan kanggo nyimpen sawetara barang penting liyane ing sandhangan Melayu sing digawe saka emas, kalebu kothak upacara, ''Tepak sirih'' (wadhah sirih) lan bagean-bagean keris. Seni ngolah emas umume ditindakake kanthi teknik repoussé lan granulasi, sing isih bisa dideleng nganti saiki. Ing jaman saiki, perhiasan emas Melayu utamane ditemokake ing wujud gelang kaki, gelang, ali-ali, kalung, liontin, lan anting-anting.<ref name="Malaysia Handicrafts ~ Gold Silver & Brass 2011">{{cite web |title= Malaysia Handicrafts ~ Gold Silver & Brass |website= Go2Travelmalaysia.com |url= http://go2travelmalaysia.com/tour_malaysia/gold_silv.htm |access-date= 23 Oktober 2026 |archive-date= 19 Mèi 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180519135144/http://go2travelmalaysia.com/tour_malaysia/gold_silv.htm |url-status= dead }}</ref><ref name="Karyaneka 2013">{{cite web |last=Karyaneka |title=Metal Work |publisher=Syarikat Pemasaran Karyaneka Sdn. Bhd. |url= http://www.karyaneka.com.my/english/tablet/metal-work.html |access-date=23 Oktober 2026 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180324135832/http://www.karyaneka.com.my/english/tablet/metal-work.html |archive-date=24 Maret 2018 }}</ref> Kanggo piranti perak Melayu, karya perak cukup misuwur amarga desain sing canggih lan apik. Biasane digawe nganggo teknik repousse, filigree, lan niello. Barang-barang tradhisional Melayu sing umum digawe saka perak kalebu ujung bantal, gesper sabuk, pojok montok, sumbat wadhah banyu, sarung keris lan kothak rokok. ''Awan Larat'' (pola mega) lan ''Kerawang'' (motif nabati) kalebu desain populer kanggo pucuk bantal perak lan kothak rokok hias Melayu.<ref name="Malaysia Handicrafts ~ Gold Silver & Brass 2011"/> Panggunaan barang kuningan ngluwihi akeh kelas sosial Melayu klasik, digunakake dening para bangsawan lan rakyat jelata. Popularitas barang kuningan akeh dipengaruhi amarga daya tahan, kualitas, lan regane terjangkau kanggo kabeh wong. Piranti kuningan bisa dipérang dadi rong warna, kuningan kanggo barang-barang fungsional lan putih kanggo tujuan dekorasi. Asring digawe kanthi teliti lan dihias nganggo maneka warna desain dekorasi kanthi motif [[seni rupa Islam|agama]] lan kembang. Nanging, panggunaan kuningan paling dikenal kanggo Tepak Sireh, wadhah upacara kanggo sirih lan kanggo nggawe instrumen musik tartamtu kayata [[Gong]] kanggo orkestra [[Gamelan]] Melayu klasik. Saliyané iku, barang-barang tradhisional Melayu liyané sing digawe saka logam kalebu vas kembang, taburan parfum, nampan saji, panci masak, ceret, lan dupa.<ref name="Malaysia Handicrafts ~ Gold Silver & Brass 2011"/><ref name="Karyaneka 2013"/> ===Dolanan tradhisional=== [[Barkas:Finished wau and wau frame.JPG|thumb|right|Bengkel tukang Wau ing [[Kelantan]], [[Malaysia]]. Layangan jinis aneh iki bisa ditemokake ing pesisir lor-wetan Semenanjung Melayu.]] Dolanan Melayu tradhisional lumrahé mbutuhaké katrampilan kerajinan lan ketangkasan manual lan bisa dilacak asal-usulé wiwit jaman Kesultanan Malaka. ''Sepak Raga'' lan [[layangan]] kalebu dolanan tradhisional sing kasebut ing [[Sulalatus Salatin|Sejarah Melayu]] sing dimainake dening para bangsawan lan kraton kesultanan Melayu.{{sfn|Leyden|1821|p=261}}{{sfn|Lockard|2009|p=48}}{{sfn|Ooi|2004|p=1357}} ''Sepak Raga'' minangka salah sawijining dolanan Melayu sing paling populer lan wis dimainake nganti pirang-pirang abad. Sacara tradhisional, Sepak raga dimainake kanthi muter-muter kanthi nendhang lan njaga bal rotan supaya tetep munggah nggunakake bagean awak apa wae kajaba lengen lan tangan. Saiki diakoni minangka olahraga{{sfn|Ziegler|1972|p=41}}{{sfn|McNair|2002|p=104}} nasional Malaysia lan dimainake ing acara olahraga internasional kayata [[Pèsta Ulahraga Asia|Asian Games]] lan [[Pista Ulah raga Asia Kidul Wétan|Southeast Asian Games]]. Dolanan populer liyané yaiku [[gangsingan|''Gasing'' muter]] sing biasané dimainaké sawisé mangsa panèn. Dibutuhake katrampilan sing apik kanggo ngasilake ''Gasing'' (ndhuwur) sing paling kompetitif, sawetara bisa diputer nganti rong jam saben wektu.<ref name="Alexander 2006 51">{{harvnb|Alexander|2006|p=51}}</ref> Mungkin dolanan Melayu sing paling populer yaiku ''Wau'' (jinis layangan unik saka pesisir wétan Semenanjung Malaya) utawa mabur layangan. Kompetisi mabur wau dianakake karo juri sing menehi poin kanggo keahliane (''Wau'' iku obyek sing ayu lan warni-warni sing dipasang ing pigura pring), swara (kabeh layangan Melayu dirancang kanggo nggawe swara tartamtu nalika diombang-ambingake ing angin) lan ketinggian.<ref name="Alexander 2006 51"/> Wong Melayu uga duwe varian dolanan papan [[Mancala]] sing dikenal minangka [[Dhakon|Congkak]]. Dolanan iki dimainake kanthi ngobahake watu, kelereng, manik-manik utawa cangkang ing sakubenge papan kayu sing kasusun saka rolas bolongan utawa luwih. Mancala diakoni minangka dolanan paling tuwa ing donya lan bisa dilacak asal-usule wiwit [[Mesir Kuna]]. Nalika dolanan iki nyebar ing saindenging jagad, saben budaya wis nemokake variasi dhewe-dhewe kalebu wong Melayu.{{sfn|Alexander|2006|p=52}} ==Sub-ètnis== {{Uga deleng|Wong Melayu Malaysia|Wong Melayu Indhonésia|Wong Melayu Brunéi|Wong Melayu Singapura}} [[Barkas:Indonesia Ethnic Groups Map - EN.svg|thumb|center|upright=3.0|Kratoning wong Melayu digambarake kanthi warna ijo lan klompok sub-ètnis liyane sing ana gandhengane digambarake kanthi warna ijo sing luwih peteng utawa luwih enom.]] Senajan mung 3,4% saka total populasi, etnis Melayu minangka salah sawijining etnis sing paling akeh nyebar ing Indonesia. Kaya sing dituduhake ing peta, ing njaba [[pratélan pulo ing Indonésia|Kapuloan Indhonésia]], wong Melayu manggon ing [[Jasirah Malaka|Semenanjung Malaya]], mbentuk golongan ètnik dominan ing Semenanjung Malaysia lan minoritas sing signifikan ing [[Singapura]], [[Thai]] lan [[Myanmar]] kidul. Koridor wilayah Melayu Kalimantan diwiwiti saka sisih lor saka [[Sabah]] kidul-kulon, terus karo negara [[Brunéi Darussalam]], pesisir [[Sarawak]] lan terus mudhun menyang [[Kalimantan (Wewengkon Indhonésiya)|Kalimantan]].{{lower |0.4em|{{sfn|Yunos|Begawan|2011}}}} {| class="wikitable" |- ! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Golongan ètnik ! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Wilayah sejarah ! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Wilayah kanthi populasi sing signifikan |- valign="top" | Wong Melayu Bangka lan Belitung | | * {{flagicon image|Flag of Bangka-Belitung.svg}} [[Kapuloan Bangka-Belitung]] |- valign="top" | Wong Melayu Bangkok{{sfn|Umaiyah Haji Omar|2003}}{{sfn|Umaiyah Haji Omar|2007}} | | * {{flagicon image|Seal Bangkok.png}} Min Buri, Nong Chok<br />{{flagicon image|Seal Pathum Thani.png}} Lam Luk Ka, Mueang Pathum<br />{{flagicon image|Seal Ayutthaya.png}} Provinsi Ayutthaya |- valign="top" | Wong Melayu Bengkulu | | * {{flag|Bengkulu}} |- valign="top" | Wong Melayu Berau | * Kasultanan Berau (1377–1830) * Kasultanan Gunung Tabur (1810–1945) * Kasultanan Sambaliung (1810–1945) | * {{flagicon image|Coat of arms of Berau Regency.svg}} [[Kabupatèn Berau]] |- valign="top" | Wong Bugis-Melayu<ref name="Karim">{{harvnb|Gulrose Karim|1990|p=74}}</ref><ref name="Joseph">{{harvnb|Joseph|Najmabadi|2006|p=436}}</ref>(kelompok Melayu keturunan [[wong Bugis|Bugis]] sing diasimilasi) | * Krajan Mempawah (1740–1950)<ref>{{cite web |url= http://melayuonline.com/eng/history/dig/422/mempawah-sultanate |title=Mempawah Sultanate |website=Melaju Online |access-date=23 Oktober 2026 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160408190433/http://melayuonline.com/eng/history/dig/422/mempawah-sultanate |archive-date=8 April 2016 }}</ref> * Kasultanan Selangor (1745–saiki) * Kasultanan Riau-Lingga (1824–1911) | * {{Flag|Riau}},<br /> {{flagicon image|Flag of Riau Islands.svg}} [[Kapuloan Riau]] * {{flagicon image|Flag of Selangor.svg}} [[Selangor]],<br>{{flagicon image|Flag of Johor.svg}} [[Johor]],<br>{{flagicon image|Flag of Pahang.svg}} [[Pahang]] * {{flag|Singapura}} |- valign="top" | Wong Melayu Burma | | * {{flagicon image|Flag of Tanintharyi Region (1974–2010).svg}} Divisi Tanintharyi |- valign="top" | [[Wong Melayu Brunéi]]{{sfn|IBP|2007|pp=151–152}}<ref name="Colling">{{harvnb|Colling|1973|p=6804}}</ref><ref name="Aris">{{harvnb|Othman|1983|pp=1–26}}</ref><ref name="Husain">{{harvnb|Husain|2007|pp=16, 33, 34}}</ref> | * Kakaisaran Brunéi (abad kaping 7–15) * Kasultanan Brunéi (1363–saiki) | * {{flag|Brunéi Darussalam}} * {{flagicon image|Flag of Labuan.svg}} Labuan,<br>{{flagicon image|Flag of Sarawak.svg}} [[Sarawak]],<br>{{flag|Sabah}} |- valign="top" | Wong Melayu Cocos | | * {{flag|Pulo Natal}},<br>{{flag|Kapuloan Cocos (Keeling)}} * {{flag|Sabah}} |- valign="top" | [[Wong Melayu Jambi]] | * Karajan Jambi (abad kaping 7) * Dharmasraya (1183–1347) * Kasultanan Jambi (1460–1907) | * {{flag|Jambi}} |- valign="top" | Wong Jawa-Melayu<ref name="Karim" /><ref name="Joseph" /><br />(kelompok Melayu keturunan [[wong Jawa|Jawa]] sing diasimilasi) | * [[Kutha Palémbang|Kasultanan Palémbang]] (1550–1823) | * {{flag|Sumatra Kidul}},<br /> {{flag|Sumatra Lor}} * {{flagicon image|Flag of Selangor.svg}} [[Selangor]],<br>{{flagicon image|Flag of Pahang.svg}} [[Pahang]],<br>{{flagicon image|Flag of Johor.svg}} [[Johor]] * {{flag|Singapura}} |- valign="top" | Wong Melayu Johor<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Kasultanan Johor (1528–saiki) * Kasultanan Muar (1855–1877) | * {{flagicon image|Flag of Johor.svg}} [[Johor]] |- valign="top" | Wong Melayu Kedah<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" />{{sfn|Majlis Kebudayaan Negeri Kedah|1986|pp=19–69}} | * [[Peradaban]] [[Lembah Bujang]] (abad kaping 1) * Langkasuka (abad kaping 2–14) * Kerajaan Kedah (Kedah Tua) (abad kaping 7–12) * Kasultanan Kedah (1136–saiki) * Karajan Setul (1808–1916){{sfn|Halimi|Pitchai|2016}} * Kerajaan Kubang Pasu (1839–1864) * Karajan Perlis (1842–saiki) | * {{flagicon image|Flag of Kedah.svg}} [[Kedah]],<br>{{flagicon image|Flag of Perlis.svg}} Perlis,<br>{{flagicon image|Flag of Penang (Malaysia).svg}} [[Pulo Pinang]],<br>{{flagicon image|Flag of Perak.svg}} Perak * {{flagicon image|Seal Satun.png}} Satun,<br>{{flagicon image|Seal Trang.png}} Trang,<br>{{flagicon image|Seal Krabi.png}} Krabi |- valign="top" | Wong Melayu Kelantan<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Krajan Bumi Abang (abad kaping 1–6) * Kasultanan Kelantan (1267–saiki) * Kasultanan Jembal (1638–1720) | * {{flagicon image|Flag of Kelantan.svg}} [[Kelantan]] * {{flagicon image|Flag of Narathiwat.svg}} Narathiwat * {{flagicon image|Flag of Besut, Terengganu.svg}} Besut ([[Trengganu]]) |- valign="top" | Wong Melayu Lahat | | * {{flag|Sumatra Kidul}} |- valign="top" | Wong Melayu Loloan | | * {{flagicon image|Lambang Kab Jembrana.png}} [[Kabupatèn Jembrana]] |- valign="top" | Wong Melayu Malaka<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Kasultanan Malaka (1402–1511) | * {{flagicon image|Flag of Malacca.svg}} [[Melaka]] |- valign="top" | Wong Minangkabau-Melayu<ref name="Karim" /><ref name="Joseph" /><br />(''kelompok Melayu keturunan [[wong Minangkêbo|Minangkêbo]] sing diasimilasi'') | * Dharmasraya (1183–1347) * Kasultanan Siak (1725–1949) * Panguwasa Negeri Sembilan (1773–saiki) | * {{flag|Riau}},<br /> {{flagicon image|Flag of Riau Islands.svg}} [[Kapuloan Riau]] * {{flagicon image|Flag of Negeri Sembilan.svg}} [[Negeri Sembilan]],<br>{{flagicon image|Flag of Selangor.svg}} [[Selangor]],<br>{{flagicon image|Flag of Johor.svg}} [[Johor]],<br />{{flagicon image|Flag of Pahang.svg}} [[Pahang]] * {{flag|Singapura}} |- valign="top" | Wong Melayu Sumatra Lor-Wétan | * Kasultanan Asahan (1630–1946) * Kasultanan Bilah (1630–1946) * Kasultanan Deli (1632–1946) * Kasultanan Langkat (1568–1946) * Kasultanan Serdang (1728–1946) | * {{flag|Sumatra Lor}} |- valign="top" | Wong Melayu Pahang<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Karajan Pahang Kuna (abad kaping 5–1454) * Kasultanan Pahang Kuna (1470–1623) * Karajan Pahang Modern (1770–1881) * Kasultanan Pahang Modern (1881–saiki) | * {{flagicon image|Flag of Pahang.svg}} [[Pahang]] |- valign="top" | Wong Melayu Palémbang<ref name="Konstruksi Hukum Adat Pernikahan Masyarakat Melayu Palembang Berdasarkan Syar'iat Islam">{{Cite web|title=Konstruksi Hukum Adat Pernikahan Masyarakat Melayu Palembang Berdasarkan Syar'iat Islam|language= Indonesian|date=Agustus 2019|url=https://www.researchgate.net/publication/334990443}}</ref><ref name="Tradisi Ruwahan pada Masyarakat Melayu Palembang">{{Cite web|title=Tradisi Ruwahan Masyarakat Melayu Palembang Dalam Perspektif Fenomenologis|language= id|date=Dhésèmber 2022|url=https://ejournal.uin-suska.ac.id/index.php/SosialBudaya/article/viewFile/19338/8602}}</ref><ref name="Akulturasi dalam Tradisi Kelahiran Orang Melayu Palembang">{{Cite web|title=Akulturasi dalam Tradisi Kelahiran Orang Melayu Palembang|language= id|date=Dhésèmber 2019|url=https://media.neliti.com/media/publications/506596-none-eb4c4768.pdf}}</ref><ref name="Budaya Politik Aristokrat Melayu Abad ke XVIII – XIX M : Analisis Kontekstual Manuskrip Sejarah Palembang - Dr. Komaruddin, ed al. Universitas Islam Negeri (UIN) Raden Fatah Palembang">{{Cite journal|title=Budaya Politik Aristokrat Melayu Abad ke XVIII – XIX M: Analisis Kontekstual Manuskrip Sejarah Palembang – Dr. Komaruddin, ed al. Universitas Islam Negeri (UIN) Raden Fatah Palembang|journal= Tamaddun: Jurnal Kebudayaan dan Sastra Islam|language= id|date=2022|volume= 18|issue= 2|pages= 69–86|doi= 10.19109/tamaddun.v18i2.2785|url=https://jurnal.radenfatah.ac.id/index.php/tamaddun/article/view/2785/1887|last1= Niswah|first1= Chirun|doi-access= free}}</ref> | * [[Praja Sriwijaya|Sriwijaya]] (abad kaping 7–13) * Kasultanan Palémbang (1550–1823) | * {{flag|Sumatra Kidul}} |- valign="top" | Wong Melayu Patani<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Karajan Negara Sri Dharmaraja (abad milenium kaping 1–15) * Langkasuka (abad kaping 2–14) * Kasultanan Pattani (1516–1902) * Kasultanan Singgora (1603–1689) * Karajan Reman (1785–1902) * Karajan Legeh (1755–1902)<ref name="Anuar Nik Mahmud 1999 39">{{harvnb|Anuar Nik Mahmud|1999|p=39}}</ref> * Karajan Nong Chik (1809–1902)<ref name="Anuar Nik Mahmud 1999 39"/> * Karajan Jalur (1817–1902)<ref name="Anuar Nik Mahmud 1999 39"/> * Karajan Teluban (1817–1902)<ref name="Anuar Nik Mahmud 1999 39"/> * Karajan Jering (1817–1902)<ref name="Anuar Nik Mahmud 1999 39"/> | * {{flagicon image|Seal Pattani.png}} Pattani,<br>{{flagicon image|Seal Yala.png}} Yala,<br>{{flagicon image|Seal Narathiwat.png}} Narathiwat,<br>{{flagicon image|Seal Songkhla.png}} Songkhla,<br />{{flagicon image|Seal Phattalung.png}} Phattalung * {{flagicon image|Flag of Kedah.svg}} [[Kedah]],<br>{{flagicon image|Flag of Kelantan.svg}} [[Kelantan]],<br>{{flagicon image|Flag of Perak.svg}} Perak |- valign="top" | Wong Melayu Perak<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Gangga Negara (abad kaping 2 – 11) * Kasultanan Perak (1528–saiki) | * {{flagicon image|Flag of Perak.svg}} Perak |- valign="top" | [[Wong Melayu Riau]] | * Kasultanan Kuntu Kampar (1234–1933) * Kasultanan Indragiri (1298–1945) * Kasultanan Rokan (1569–1940) * Kasultanan Pelalawan (1791–1946) * Kasultanan Riau-Lingga (1824–1911) | * {{flag|Riau}},<br>{{flagicon image|Flag of Riau Islands.svg}} [[Kapuloan Riau]],<br /> {{flagicon image|Lambang Kabupaten Pasaman.png}} [[Kabupatèn Pasaman]],<br />{{flagicon image|Lambang Kabupaten Lima Puluh Kota.png}} [[Kabupatèn Lima Puluh Kota]] |- valign="top" | Wong Melayu Sarawak{{sfn|Said|2012}}{{sfn|Amanah Khairat Yayasan Melayu Sarawak|}} | * Karajan Santubong (abad kaping 7) * Karajan Samarahan (abad kaping 13) * Karajan Saribas (abad kaping 15) * Karajan Banting (abad kaping 16) * Kasultanan Sarawak (1598–1641) | * {{flagicon image|Flag of Sarawak.svg}} [[Sarawak]] |- valign="top" | Wong Melayu Selangor | * Kasultanan Selangor (1745–saiki) | * {{flagicon image|Flag of Selangor.svg}} [[Selangor]] |- valign="top" | [[Wong Melayu Singapura]] | * Karajan Singapura (1299–1398) | * {{flag|Singapura}} |- valign="top" | Wong Melayu Tamiang | * Karajan Bukit Karang (1023–1330) * Kasultanan Benua Tamiang (1330–1528) | * {{flagicon image|Lambang Kabupaten Aceh Tamiang.png}} [[Kabupatèn Acèh Tamiang]] |- valign="top" | Wong Melayu Trengganu<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Kasultanan Trengganu (1708–saiki) * Karajan Besut (1780–1899) | * {{flagicon image|Flag of Terengganu.svg}} [[Trengganu]] * [[Kuantan|Kutha Kuantan]] ([[Pahang]]) |- valign="top" |Wong Melayu Kalimantan Kulon | * Karajan Landak (1292–1962) * Karajan Matan (1590–1948) * Kerajaan Mempawah (1740–1950) * Kasultanan Pontianak (1771–1950) * Kasultanan Sambas (1675–1944) * Karajan Sanggau (1310–1960) * Karajan Sintang (1365–1950) * Karajan Tanjungpura (880–1590) | * {{flagicon image|Flag of West Kalimantan.svg}} [[Kalimantan Kulon]] |} ==Deleng uga== * [[Donya Melayu]] * [[Omah Melayu]] ==Cathetan== {{reflist|group=Note}} ==Cathetan suku== {{Reflist}} ==Bibliografi== {{refbegin}} {{Div col|colwidth=25em}} * {{citation | last = Abd. Rahman Ismail | title = Seni Silat Melayu: Sejarah, Perkembangan dan Budaya | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | year = 2008 | location = Kuala Lumpur | isbn = 978-983-62-9934-5 }} * {{cite journal |ref={{harvid|Abdulla et al.|2009}} |first=M. A. |last=Abdulla |collaboration=HUGO Pan-Asian SNP Consortium |title=Mapping Human Genetic Diversity in Asia |journal=Science |volume=326 |issue=5959 |pages=1541–1545 |date=Dhésèmber 2009 |pmid=20007900 |doi=10.1126/science.1177074 |bibcode=2009Sci...326.1541. |s2cid=34341816 |url=http://scholarbank.nus.edu.sg/handle/10635/25650 }} * {{citation | last1 = Abu Talib Ahmad | last2 = Tan | first2 = Liok Ee | title = New terrains in Southeast Asian history | publisher = Ohio University press | year = 2003 | location = Singapura | isbn = 978-9971-69-269-8 }} * {{citation | last = Ahir | first = Diwan Chand | title = A Panorama of Indian Buddhism: Selections from the Maha Bodhi journal, 1892–1992 | publisher = Sri Satguru Publications | year = 1995 | isbn = 978-81-7030-462-3 }} * {{citation | last = Ahmad Salehuddin | title = Serampang dua belas, Tari Tradisional Kesultanan Serdang | year = 2009 | url = http://asalehudin.wordpress.com/2009/04/25/serampang-duabelas-tari-tradisional-melayu-kesultanan-serdang-sumatra-utara/ | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 15 Juni 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120615152012/http://asalehudin.wordpress.com/2009/04/25/serampang-duabelas-tari-tradisional-melayu-kesultanan-serdang-sumatra-utara/ | url-status = live }} * {{citation | last = Alexander | first = James | title = Malaysia Brunei & Singapore | publisher = New Holland Publishers | year = 2006 | isbn = 978-1-86011-309-3 }} * {{cite web | last = Ali | first = Tongkat | title = Negeri Rahman, hilangnya sebutir permata | language = ms | trans-title = State of Rahman, the loss of a gem | date = 1 Fèbruari 2010 | url = http://kebunketereh.com/?p=387 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110819082400/http://kebunketereh.com/?p=387 | archive-date = 19 Agustus 2011 }} * {{cite thesis |type=MSc |last=Amin |first=Tarek Abd El-Hamid Ahmed |date=1995 |title=Anglo-German Rivalry in the Malay Peninsula and Siam, 1870–1909 |publisher=Universiti Malaya |url=http://myto.upm.edu.my/find/Record/um.u401853 |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-date=25 Sèptèmber 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220925162704/http://myto.upm.edu.my/find/Record/um.u401853 }} * {{cite book |last1=Ananta |first1=Aris |last2=Arifin |first2=Evi Nurvidya |last3=Hasbullah |first3=M Sairi |last4=Handayani |first4=Nur Budi |last5=Pramono |first5=Agus |year=2015 |title=Demography of Indonesia's Ethnicity |url=https://books.google.com/books?id=crKfCgAAQBAJ |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=978-981-4519-87-8 }} * {{Cite conference |last=Anderbeck |first=Karl |year=2002 |title=Suku Batin – A Proto-Malay People? Evidence from Historical Linguistics |conference=The Sixth International Symposium on Malay/Indonesian Linguistics, 3 – 5 August 2002, Nirwana Resort Hotel, Bintan Island, Riau, Indonesia |url=http://email.eva.mpg.de/~gil/ismil/6/abstracts/anderbeck.html |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304022950/http://email.eva.mpg.de/~gil/ismil/6/abstracts/anderbeck.html |archive-date=4 Maret 2016 }} * {{citation | last = Anuar Nik Mahmud | first = Nik | title = Sejarah Perjuangan Melayu Pattani | publisher = Penerbit Universiti Kebangsaan Malaysia | year = 1999 | location = Bangi | isbn = 978-967-942-443-0 }} * {{citation | last1 = Andaya | first1 = Barbara Watson | last2 = Andaya | first2 = Leonard Yuzon | title = A History of Malaysia | publisher = Palgrave Macmillan | year = 1984 | location = London | isbn = 978-0-333-27672-3 }} * {{cite web |last=Angahsunan |date=16 Juli 2017 |title=Pusaka, Rahsia Dan Dzat Keris |website=The Patriots |url=https://www.thepatriots.asia/archives/4275 |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170923024340/https://www.thepatriots.asia/archives/4275 |archive-date=23 Sèptèmber 2017 }} * {{citation | last = Azmi Arifin | title = Traditional Malay Pottery of Kuala Kangsar: Its History and Development | publisher = School of Humanities and Sciencesm, Universiti Sains Malaysia | year = 2015 }} * {{cite journal |last=Baer |first=A. S. |title=''Eden in the East'', Stephen Oppenheimer. London: Weidenfeld and Nicolson, 1998. |journal=Asian Perspectives |department=Book Reviews |volume=38 |issue=2 |pages=256–258 |date=Fall 1999 |url=https://www.proquest.com/openview/d18fba7557fb2762b68723c8176c4e5b/1?pq-origsite=gscholar&cbl=1818432 |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-date=25 Sèptèmber 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220925164204/https://www.proquest.com/openview/d18fba7557fb2762b68723c8176c4e5b/1?pq-origsite=gscholar&cbl=1818432 |url-status=live }} * {{citation | last = Barnard | first = Timothy P. | title = Contesting Malayness: Malay identity across boundaries | publisher = Singapore University press | year = 2004 | location = Singapura | isbn = 978-9971-69-279-7 }} * {{citation | last = Barrington | first = Lowell | title = After Independence: Making and Protecting the Nation in Postcolonial and Postcommunist States | publisher = University of Michigan Press | year = 2006 | isbn = 978-0-472-06898-2 }} * {{citation | last1 = Bolton | first1 = Kingsley | last2 = Hutton | first2 = Christopher | title = Triad societies: western accounts of the history, sociology and linguistics of Chinese secret societies | volume = 5 | publisher = Routledge | year = 2000 | location = London | isbn = 978-0-415-24397-1 }} * {{citation | last = Boyd | first = Kelly | title = Encyclopedia of historians and historical writing | volume = 2 | publisher = Fitzroy Darborn Publishers | year = 1999 | location = London | isbn = 978-1-884964-33-6 }} * {{citation | last1 = Brown | first1 = Keith | last2 = Ogilvie | first2 = Sarah | title = Concise encyclopedia of languages of the world | publisher = Elsevier Science | year = 2009 | isbn = 978-0-08-087774-7 }} * {{citation | last = Burgat | first = François | title = Face to face with political Islam (L'islamisme en face) | publisher = I.B Tauris & Co. Ltd | year = 2003 | location = New York | isbn = 978-1-86064-212-8 }} * {{cite book |ref={{harvid|Campo|2002}} |author=Joseph Norbert Frans Marie à Campo |date=2002 |title=Engines of Empire: Steamshipping and State Formation in Colonial Indonesia |location=Hilversum |publisher=Verloren |isbn=978-9-06550738-9}} * {{citation | last = Chew | first = Melanie | title = The Presidential Notes: A biography of President Yusof bin Ishak | publisher = SNP Publications | year = 1999 | location = Singapura | isbn = 978-981-4032-48-3 }} * {{citation | last = Chihara | first = Daigorō | title = Hindu-Buddhist architecture in Southeast Asia | publisher = BRILL | year = 1996 | isbn = 978-90-04-10512-6 }} * {{citation | last = Cikgu Paklong | title = Tembikar | publisher = Scribd | year = 2017 | url = https://www.scribd.com/doc/35206504/Tembikar | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 3 Agustus 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200803133112/https://www.scribd.com/doc/35206504/Tembikar | url-status = live }} * {{citation | last = Clyne | first = Michael G. | title = Pluricentric languages: differing norms in different nations | publisher = De Gruyter Mouton | year = 1992 | isbn = 978-3-11-012855-0 }} * {{Cite book |last=Cœdès |first=George |author-link=Georges Coedès |title=The Indianized states of Southeast Asia |publisher=University of Hawaii Press |year=1968 |url=https://books.google.com/books?id=iDyJBFTdiwoC |isbn=978-0-8248-0368-1 |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-date=23 Januari 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230123031147/https://books.google.com/books?id=iDyJBFTdiwoC |url-status=live }} * {{citation | editor-last = Colling | editor-first = Patricia | title = Dissertation Abstracts International, A-The Humanities and Social Sciences | volume = 33 | at = #8 | publisher = Xerox University Microfilms | year = 1973 | location = New York | issn = 0419-4209 <!--0012-3854--> }} (Abstracts of Dissertations Available on Microfilm or as Xerographic Reproductions February 1973) * {{citation | last = Cordier | first = Henri | author-link = Henri Cordier | title = Ser Marco Polo; notes and addenda to Sir Henry Yule's edition, containing the results of recent research and discovery | publisher = Bibliolife | year = 2009 | isbn = 978-1-110-77685-6 }} * {{Cite book |last=Crawfurd |first=John |year=1856 |title=A Descriptive Dictionary of the Indian Islands and Adjacent Countries |location=London |publisher=Bradbury and Evans |url=https://archive.org/details/adescriptivedic00crawgoog }} * {{citation | last = Deka | first = Phani | title = The great Indian corridor in the east | publisher = Mittal Publications | year = 2007 | isbn = 978-81-8324-179-3 }} * {{citation | first = Subhadra | last = Devan | title = New interest in an older Lembah Bujang | publisher = NST | year = 2010 | url = http://www.usm.my/index.php/about-usm/news-archive/67-papercutting-/7078-New-interest-in-an-older-Lembah-Bujang-.html | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121201092907/http://www.usm.my/index.php/about-usm/news-archive/67-papercutting-/7078-New-interest-in-an-older-Lembah-Bujang-.html | archive-date = 1 Dhésèmber 2012 }} * {{citation | last = Draeger | first = Donn F. | title = Weapons and fighting arts of Indonesia | publisher = Tuttle Publishing | year = 1992 | isbn = 978-0-8048-1716-5 }} * {{citation | last = Economic Planning Unit (Malaysia) | title = Population by sex, ethnic group and age, Malaysia,2010 | year = 2010 | url = http://www.epu.gov.my/html/themes/epu/images/common/pdf/eco_stat/pdf/1.2.5.pdf | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722234036/http://www.epu.gov.my/html/themes/epu/images/common/pdf/eco_stat/pdf/1.2.5.pdf | archive-date = 22 Juli 2011 }} * {{citation | last = Esposito | first = John L. | title = The Oxford History of Islam | publisher = Oxford University Press | year = 1999 | location = New York | url = https://books.google.com/books?id=9HUDXkJIE3EC&pg=PT841 | isbn = 978-0-19-510799-9 }} * {{citation | last = Europa Publications Staff | title = Far East and Australasia (34th edition) | publisher = Routledge | year = 2002 | isbn = 978-1-85743-133-9 }} * {{citation | last = Farrer | first = D. S. | title = Shadows of the Prophet: Martial Arts and Sufi Mysticism | publisher = Springer | year = 2009 | isbn = 978-1-4020-9355-5 }} * {{citation | last = Ford | first = R. Clyde | title = Malay Literature | journal = Popular Science Monthly | volume = 55 | year = 1899 }} * {{citation | last = Ganguly | first = Šumit | title = Government Policies and Ethnic Relations in Asia and the Pacific | publisher = MIT press | year = 1997 | isbn = 978-0-262-52245-8 }} * {{citation | last = Gerini | first = Gerolamo Emilio | author-link = Gerolamo Emilio Gerini | title = Researches on Ptolemy's geography of eastern Asia (further India and Indo-Malay archipelago) | location = New Delhi | publisher = Oriental Books Reprint Corporation | year = 1974 | oclc = 1068575751 }} * {{citation | last = Ghulam Sarwar Yousof | title = The Malay Shadow Play: An Introduction | publisher = The Asian Centre | year = 1997 | isbn = 978-983-9499-02-5 }} * {{cite journal |last=Gibson-Hill |first=C. A. |date=Juli 1953 |title=Notes on the old Cannon found in Malaya, and known to be of Dutch origin |journal=Journal of the Malayan Branch of the Royal Asiatic Society|volume=26 |issue=1 |pages=145–174 |jstor=41502911}} * {{citation | last = Gopal | first = Lallanji | title = The economic life of northern India: c. A.D. 700–1200 | publisher = Motilal Banarsidass | year = 2000 | isbn = 978-81-208-0302-2 }} * {{citation | last = Green | first = Thomas A. | title = Martial arts of the world: An Encyclopedia. | publisher = ABC-CLIO Inc | year = 2001 | location = Santa Barbara | isbn = 978-1-57607-150-2 }} * {{citation | author = Gulrose Karim |title=Muslim identity and Islam: misinterpreted in the contemporary world | others = Information Malaysia 1990–91 Yearbook | publisher = Berita Publishing Sdn. Bhd | year = 1990 | location = Kuala Lumpur | isbn = 978-81-7827-165-1 }} * {{cite journal |name-list-style=amp |last1=Halimi |first1=Ahmad Jelani |last2=Pitchai |first2=Mohd Yusoff Mydin |date=2016 |url=http://docplayer.net/38783122-Setoi-setul-mambang-segara-dalam-lintasan-sejarah-negeri-negeri-melayu-utara.html |title=Setoi (Setul) Mambang Segara Dalam Lintasan Sejarah Negeri-Negeri Melayu Utara |journal=Jurnal Perspektif |volume=8 |issue=2 |pages=123–134 |issn=1985-496X |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-date=16 Sèptèmber 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170916140227/http://docplayer.net/38783122-Setoi-setul-mambang-segara-dalam-lintasan-sejarah-negeri-negeri-melayu-utara.html |url-status=live }} * {{citation | last = Hall | first = Daniel George Edward | author-link = D.G.E. Hall | title = History of South East Asia | publisher = Macmillan | year = 1981 | isbn = 978-0-333-24163-9 }} * {{citation | last = Hall | first = Thomas D. | title = Comparing Globalizations Historical and World-Systems Approaches | year = 2017 | publisher = Springer | url = https://books.google.com/books?id=g0I_DwAAQBAJ&q=sungai+batu+ingots&pg=PA111 | isbn = 978-3-319-68219-8 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 31 Maret 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230331160703/https://books.google.com/books?id=g0I_DwAAQBAJ&q=sungai+batu+ingots&pg=PA111 | url-status = live }} * {{citation | last = Harper | first = Timothy Norman | title = The End of Empire and the Making of Malaya | url = https://books.google.com/books?id=lmazmo6_RYMC | publisher = Cambridge University Press | year = 2001 | location = London | isbn = 978-0-521-00465-7 }} * {{Cite journal |last=Hassan |first=Hanisa |date=2016 |title=A Study on the Development of ''Baju Kurung'' Design in the Context of Cultural Changes in Modern Malaysia |publisher=Perpustakaan Negara Malaysia |journal=Wacana Seni Journal of Arts Discourse |volume=15 |pages=63–94 |doi=10.21315/ws2016.15.3 |url=http://wacanaseni.usm.my/WACANA%20SENI%20JOURNAL%20OF%20ARTS%20DISCOURSE/wacanaseni_v15/WS_15_3.pdf |access-date=14 Novèmber 2026 |doi-access=free |archive-date=22 Dhésèmber 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181222125633/http://wacanaseni.usm.my/WACANA%20SENI%20JOURNAL%20OF%20ARTS%20DISCOURSE/wacanaseni_v15/WS_15_3.pdf |url-status=live }} * {{citation | last1 = He | first1 = Baogang | last2 = Galligan | first2 = Brian | last3 = Inoguchi | first3 = Takashi | title = Federalism in Asia | publisher = Edward Elgar Publications | year = 2007 | location = London | isbn = 978-1-84720-140-9 }} * {{citation | last1 = Henket | first1 = Hubert-Jan | last2 = Heynen | first2 = Hilde | title = Back from utopia: the challenge of the modern movement | publisher = 010 Publishers | year = 2002 | location = Rotterdam | isbn = 978-90-6450-483-9 }} * {{cite book |last=Herwig |first=Holger H. |date=1980 |title="Luxury' Fleet": The Imperial German Navy 1888-1918 |edition=1 |location=London; Boston |publisher=Allen & Unwin |isbn=978-0-04943023-5}} * {{citation | last1 = Hunter | first1 = William Wilson | author-link1 = William Wilson Hunter | last2 = Roberts | first2 = Paul Ernest | title = A History of British India: To the Overthrow of the English in the Spice Archipelago | publisher = Nabu Press | year = 2010 | isbn = 978-1-145-70716-0 }} * {{citation |last = Husain | first = M. G. | title = Muslim identity and Islam: misinterpreted in the contemporary world | publisher = Manak Publications | year = 2007 | location = New Delhi | isbn = 978-81-7827-165-1 }} * {{citation | last = Hussin Mutalib | title = Islam in Southeast Asia | publisher = Institute of Southeast Asian Studies | year = 2008 | location = Singapura | isbn = 978-981-230-758-3 }} * {{citation | last = I Ching | author-link =I Ching (monk) | editor-last = Takakusu | editor-first = Junjiro | editor-link = Takakusu Junjiro | title = A Record of the Buddhist Religion As Practised in India and the Malay Archipelago (A.D. 671–695) | publisher = Asian Educational Services | year = 2005 | isbn =978-81-206-1622-6 }} * {{citation | last = IBP | title = Brunei Sultan Haji Hassanal Bolkiah Mu'izzaddin Waddaulah Handbook | location = Washington DC | publisher = International Business Publications | year = 2007 | isbn = 978-1-4330-0444-5 }} * {{citation | last = Irma Musliana | title = Kenapa Bilah Keris Bengkok? Sejarah Keris Melayu Yang Kita Tidak Pernah Dengar. | year = 2016 | url = https://soscili.my/sejarah-keris-melayu-taming-sari/ | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 1 Dhésèmber 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171201044508/https://soscili.my/sejarah-keris-melayu-taming-sari/ | url-status = live }} * {{citation | first1 = Johan | last1 = Jaaffar | first2 = Safian | last2 = Hussain | first3 = Mohd Thani | last3 = Ahmad | title = History of Modern Malay Literature | volume = 2 | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka & Ministry of Education (Malaysia) | year = 1992 | location = Kuala Lumpur | isbn = 978-983-62-2745-4 }} * {{citation | last = James | first = Michael | title = Black Belt | journal = Black Belt. Buyer's Guide | publisher = Rainbow Publications | year = 1994 | issn = 0277-3066 }} * {{citation | last = Jamil Abu Bakar | title = A design guide of public parks in Malaysia | publisher = Penerbit UTM | year = 2002 | location = Kuala Lumpur | isbn = 978-983-52-0274-2 }} * {{citation | last = Jermsawatdi | first = Promsak | title = Thai art with Indian influences | publisher = Abhinav Publications | year = 1989 | isbn = 978-81-7017-090-7 }} * {{citation | last1 = Johns | first1 = Anthony Hearle | last2 = Lahoud | first2 = Nelly | title = Islam in world politics | publisher = Routledge | year = 2005 | location = New York | isbn = 978-0-415-32411-3 }} * {{citation | last1 = Joseph | first1 = Suad | last2 = Najmabadi | first2 = Afsaneh | title = Economics, Education, Mobility And Space (Encyclopedia of women & Islamic cultures) | publisher = Brill Academic Publishers | year = 2006 | isbn = 978-90-04-12820-0 }}= * {{citation | last = Leyden | first = John | title = Malay Annals: Translated from the Malay Language | publisher = Longman, Hurst, Rees, Orme, and Brown | year = 1821 | location = London }} * {{citation | last = Littrup | first = Lisbeth | title = Identity in Asian literature | publisher = Nordic Institute of Asian Studies | year = 1996 | location = Richmond | isbn = 978-0-7007-0367-8 }} * {{citation | last = Lockard | first = Craig A. | title = Southeast Asia in world history | publisher = Oxford University Press | year = 2009 | location = New York | isbn = 978-0-19-533811-9 }} * {{citation | last = Lumholtz | first = Carl Sofus | author-link = Carl Sofus Lumholtz | title = Through Central Borneo | publisher = Kessinger publishing | year = 2004 | isbn = 978-1-4191-8996-8 }} * {{citation | last = Majlis Kebudayaan Negeri Kedah | title = Intisari kebudayaan Melayu Kedah: Kumpulan rencana mengenai kebudayaan Negeri Kedah | publisher = Majlis Kebudayaan Negeri Kedah | year = 1986 }} * {{citation | last = Marshall Cavendish | author-link = Marshall Cavendish | title = World and Its Peoples: Eastern and Southern Asia | publisher = Marshall Cavendish | year = 2007 | location = New York | isbn = 978-0-7614-7631-3 }} * {{citation | last = Matusky | first = Patricia Ann | title = Malaysian shadow play and music: continuity of an oral tradition | publisher = Oxford University Press | year = 1993 | isbn = 978-967-65-3048-6 }} * {{citation | last = Maznah Mohammad | title = The Malay handloom weavers: a study of the rise and decline of traditional manufacture | publisher = Institute of Southeast Asian Studies | year = 1996 | location = Singapura | isbn = 978-981-3016-99-6 }} * {{citation | last = McNair | first = Sylvia | title = Malaysia (Enchantment of the World. Second Series) | publisher = Children's Press | year = 2002 | isbn = 978-0-516-21009-4 | url = https://archive.org/details/malaysia00mcna_0 }} * {{citation | last = Melayu Online | title = Melayu Online.com's Theoretical Framework | url = http://melayuonline.com/eng/about/dig/2 | year = 2005 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121021153512/http://melayuonline.com/eng/about/dig/2 | archive-date = 21 Oktober 2012 }} * {{citation | last1 = Melebek |first1 = Abdul Rashid | last2 = Moain |first2 = Amat Juhari | title = Sejarah Bahasa Melayu ("History of the Malay Language") | publisher = Utusan Publications & Distributors | year = 2006 | isbn = 978-967-61-1809-7 }} * {{citation |last1=Miksic |first1=John N. |title=Ancient Southeast Asia |last2=Goh |first2=Geok Yian |date=2017 |publisher=Routledge |location=London}} * {{citation | last = Milner | first = Anthony | title = The Malays (The Peoples of South-East Asia and the Pacific) | publisher = Wiley-Blackwell | year = 2010 | isbn = 978-1-4443-3903-1 }} * {{citation | last = Ministry of Culture | first = Singapore | title = Singapore: facts and pictures | journal = Singapore Facts and Figures | year = 1973 | issn = 0217-7773 }} * {{citation | last = Mohamad Tajuddin Haji Mohamad Rasdi | title = The architectural heritage of the Malay world: the traditional houses | publisher = Penerbit Universiti Teknologi Malaysia | year = 2005 | location = Skudai, Johor Darul Ta'zim | isbn = 978-983-52-0357-2 }} * {{citation | last = Mohamed Anwar Omar Din | title = Asal Usul Orang Melayu: Menulis Semula Sejarahnya (The Malay Origin: Rewrite Its History) | publisher = Jurnal Melayu, Universiti Kebangsaan Malaysia | year = 2011 | url = https://www.scribd.com/doc/82001895 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 9 Dhésèmber 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191209135319/https://www.scribd.com/document/82001895/1 | url-status = live }} * {{citation | last = Mohd Fauzi Yaacob | title = Malaysia: Transformasi dan perubahan sosial | publisher = Arah Pendidikan Sdn Bhd | year = 2009 | location = Kuala Lumpur | isbn = 978-967-323-132-4 }} * {{citation | last = Mohd. Zamberi A. Malek. | title = Patani dalam tamadun Melayu | publisher = Pendeta Discovery Universiti Malaya | year = 1994 | isbn = 978-983-62-4121-4 }} * {{cite web |last=Mok |first=Opalyn |date=9 Juni 2017 |title=Archaeologists search for a king in Sungai Batu |work=Malay Mail |url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/archaeologists-search-for-a-king-in-sungai-batu#Lr7qBW8WcLTB8Drf.97 |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-date=1 Dhésèmber 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201051918/http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/archaeologists-search-for-a-king-in-sungai-batu#Lr7qBW8WcLTB8Drf.97 |url-status=live }} * {{citation | last = Moore | first = Wendy | title = West Malaysia and Singapore | publisher = Periplus Editions (HK) Ltd | year = 1998 | location = Singapura | isbn = 978-962-593-179-1 }} * {{citation | last = Mukerjee | first = Radhakamal | author-link = Radhakamal Mukerjee | title = The culture and art of India | publisher = Coronet Books Inc | year = 1984 | isbn = 978-81-215-0114-9 }} * {{citation | last = Muljana | first = Slamet | title = Kuntala, Sriwijaya Dan Suwarnabhumi | language = id | location = Jakarta | publisher = Yayasan Idayu | year = 1981 | oclc = 565235680 }} * {{citation | last = Muljana | first = Slamet | editor-last = Stapel | editor-first = Frederik Willem | title = Sriwijaya | language = id | location = Yogyakarta | publisher = LKiS Pelangi Aksara | year = 2006 | isbn = 978-979-8451-62-1 }} * {{citation | last = Munoz | first = Paul Michel| title = Early Kingdoms of the Indonesian Archipelago and the Malay Peninsula | publisher = Editions Didier Millet | year = 2006 | location = Singapura | isbn = 978-981-4155-67-0 }} * {{citation | last = Murdock | first = George Peter | author-link = George Murdock | title = Studies in the science of society | publisher = Books for Libraries Press | year = 1969 | location = Singapura | isbn = 978-0-8369-1157-2 | url = https://archive.org/details/studiesinscience0000unse }} * {{citation |last1 = Na'im |first1 = Akhsan |last2 = Syaputra |first2 = Hendry |editor-last1 = Sumarwanto |editor-last2 = Iriantono |editor-first2 = Tono |title = Kewarganegaraan, Suku Bangsa, Agama, dan Bahasa Sehari-hari Penduduk Indonesia – Hasil Sensus Penduduk 2010 |trans-title = Indonesian Citizens' Nationality, Ethnicity, Religion, and Everyday Language – Results of the 2010 Population Census |year = 2010 |location = Jakarta, Indhonésia |publisher = Badan Pusat Statistik [Central Bureau of Statistics] |isbn = 978-979-064-417-5 |language = id |url = http://demografi.bps.go.id/phpfiletree/bahan/kumpulan_tugas_mobilitas_pak_chotib/Kelompok_1/Referensi/BPS_kewarganegaraan_sukubangsa_agama_bahasa_2010.pdf |access-date = 14 Novèmber 2026 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170712140438/http://demografi.bps.go.id/phpfiletree/bahan/kumpulan_tugas_mobilitas_pak_chotib/Kelompok_1/Referensi/BPS_kewarganegaraan_sukubangsa_agama_bahasa_2010.pdf |archive-date = 12 Juli 2017 }} * {{cite web | last = Niza | first = Syefiri Moniz Mohd. | title = Keris masih simbol paling penting | website = Utusan online | date = 10 Juni 2016 | url = http://www.utusan.com.my/berita/nasional/keris-masih-simbol-paling-penting-1.340651 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171201033314/http://www.utusan.com.my/berita/nasional/keris-masih-simbol-paling-penting-1.340651 | archive-date = 1 Dhésèmber 2017 }} * {{citation | last1 = Noor | first1 = Farish Ahmad | last2 = Khoo | first2 = Eddin | title = Spirit of wood: the art of Malay woodcarving: works by master carvers from Kelantan, Terengganu, and Pattani | publisher = Periplus Editions | year = 2003 | location = Singapura | isbn = 978-0-7946-0103-4 }} * {{citation | last = O'Reilly | first = Dougald J. W. | title = Early civilizations of Southeast Asia | publisher = Rowman Altamira Press | year = 2007 | isbn = 978-0-7591-0278-1 }} * {{citation | last = Ooi | first = Keat Gin | author-link = Keat Gin Ooi | title = Southeast Asia: a historical encyclopedia, from Angkor Wat to East Timor | publisher = ABC-CLIO | year = 2004 | isbn = 978-1-57607-770-2 | url = https://books.google.com/books?id=QKgraWbb7yoC | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 16 Januari 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230116094029/https://books.google.com/books?id=QKgraWbb7yoC | url-status = live }} * {{cite book |last=Oppenheimer |first=Stephen |chapter=The 'Austronesian' Story and Farming-language Dispersals: Caveats on the Timing and Independence in Proxy Lines of Evidence from the Indo-European Model |editor1-last=Bacas |editor1-first=Elizabeth A. |editor2-last=Glover |editor2-first=Ian C. |editor3-last=Pigott |editor3-first=Vincent C. |year=2006 |title=Uncovering Southeast Asia's Past |pages=65–73 |publisher=NUS Press |location=Singapura |isbn=978-9971-69-351-0}} * {{citation | last = Othman |first = Mohd. Aris Hj. | title = The dynamics of Malay identity | publisher = Penerbit Universiti Kebangsaan Malaysia | year = 1983 | isbn = 978-967-942-009-8 }} * {{cite book | last = Pande | first = Govind Chandra | author-link = Govind Chandra Pande | title = India's Interaction with Southeast Asia: History of Science, Philosophy and Culture in Indian Civilization, Vol. 1, Part 3 | publisher = Munshiram Manoharlal | year = 2006 | isbn = 978-81-87586-24-1 }} * {{citation |last = Pearson |first = Michael |title = Trade, Circulation, and Flow in the Indian Ocean World |publisher = Palgrave Macmillan |series = Palgrave Series in Indian Ocean World Studies |year = 2015 |url = https://books.google.com/books?id=gkDeCgAAQBAJ&q=sungai+batu+ingots&pg=PT56 |isbn = 978-1-137-56624-9 |access-date = 14 Novèmber 2026 |archive-date = 31 Maret 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230331160654/https://books.google.com/books?id=gkDeCgAAQBAJ&q=sungai+batu+ingots&pg=PT56 |url-status = live }} * {{cite thesis | last = Ramli | first = Rashahar | chapter = Bab Dua: Selatan Thailand, ''Changwat'' Narathiwat dan Kawasan Kajian | trans-chapter = Chapter Two: South Thailand, ''Changwat'' Narathiwat and Study Area | title = Masyarakat Melayu dan penanaman padi di Selatan Thailand: kajian kes di sebuah mubaan dalam Wilayah / Narathiwat | trans-title = The Malay community and rice cultivation in southern Thailand: a case study in a regency in the Regions / Narathiwat | year = 1999 | chapter-url = http://studentsrepo.um.edu.my/493/3/BAB2.pdf | url = http://malrep.uum.edu.my/rep/Record/my.um.stud.493 | language = ms | via = Universiti Utara Malaysia Library | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 4 Dhésèmber 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201204050536/http://malrep.uum.edu.my/rep/Record/my.um.stud.493 | url-status = live }} * {{cite web |last=Razak |first=Aidila |date=24 Januari 2012 |title=Geneticist clarifies role of Proto-Malays in human origin |website=Malaysia Kini |url=https://www.malaysiakini.com/news/187435 |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-date=27 Juli 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180727181033/https://www.malaysiakini.com/news/187435 |url-status=live }} * {{citation | last = Richmond | first = Simon | title = Malaysia, Singapore & Brunei | publisher = Lonely Planet publications | year = 2007 | isbn = 978-1-74059-708-1 | url = https://archive.org/details/isbn_9781740597081 }} * {{Cite book |last=Ricklefs |first=M.C. |year=1991 |title=A Modern History of Indonesia, 2nd edition |publisher=MacMillan |isbn=0-333-57690-X}} * {{citation | last = Ryan | first = Neil Joseph | title = A History of Malaysia and Singapore | publisher = Oxford University Press | year = 1976 | location = London | isbn = 978-0-19-580302-0 }} * {{cite journal | last = Said | first = Ismail | title = Visual Composition of Malay Woodcarvings in Vernacular House of Peninsular Malaysia | journal = Jurnal Teknologi | volume = 37 | issue = B | pages = 43–52 | publisher = University Teknologi Malaysia | year = 2002 | url = http://eprints.utm.my/1421/1/JT37B4.pdf | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722234222/http://eprints.utm.my/1421/1/JT37B4.pdf | archive-date = 22 Juli 2011 }} * {{cite journal | last = Said |first=Sanib | title = Sejarah Awal Kepulauan Melayu:Lima Buah Negeri Warisan Sarawak yang Hilang | journal = CREAM – Current Research in Malaysia | volume = 1 | issue = 1 | pages = 35–44 | publisher = University Malaysia Sarawak | date = Oktober 2012 }} * {{cite journal | last = Said |first = Ismail | title = Criteria for Selecting Timber Species in Malay Woodcarving | journal = Journal of Asian Architecture and Building Engineering | volume = 4 | issue = 1 | pages = 17–23 | date = Mèi 2005 | doi = 10.3130/jaabe.4.17 | s2cid = 108510191 | doi-access = free }} * {{citation | last = Sarkar | first = Himansu Bhusan | title = Some contributions of India to the ancient civilisation of Indonesia and Malaysia | publisher = Punthi Pustak | year = 1970 | location = Calcutta | isbn = 978-0-19-580302-0 }} * {{citation | last = Sheikh Shamsuddin | title = The Malay art of self-defense: Silat Seni Gayung | publisher = North Atlantic Books | year = 2005 | location = Berkeley | isbn = 978-1-55643-562-1 }} * {{citation | last = Sneddon | first = James N. | title = The Indonesian language: its history and role in modern society | publisher = University of New South Wales Press | year = 2003 | isbn = 978-0-86840-598-8 }} * {{cite journal |ref={{harvid|Soares, et al.|2008}} |last1=Soares |first1=Pedro |display-authors=etal |title=Climate Change and Postglacial Human Dispersals in Southeast Asia |journal=Molecular Biology and Evolution |volume=25 |issue=6 |pages=1209–18 |date=Juni 2008 |pmid=18359946 |doi=10.1093/molbev/msn068 |doi-access=free }} * {{citation | last = Srinivasa | first = Kodaganallur Ramaswami | title = Asian variations in Ramayana | publisher = Sahitya Academy | year = 2003 | location = Singapura | isbn = 978-81-260-1809-3 }} * {{citation | last = Stearns | first = Peter N. | author-link = Peter Stearns | title = The Encyclopedia of World History | volume = 1 | publisher = Houghton Mifflin Harcourt | year = 2001 | isbn = 978-0-395-65237-4 | title-link = The Encyclopedia of World History }} * {{citation | last = Suryadinata | first = Leo | title = Nationalism & Globalization: East & West | publisher = Institute of Southeast Asian Studies | year = 2000 | isbn = 978-981-230-078-2 }} * {{citation | last = Sweeney | first = Amin | title = A full hearing:orality and literacy in the Malay world | publisher = University of California Press | year = 1987 | location = Berkeley | isbn = 978-0-520-05910-8 }} * {{citation | last = Syed Husin Ali | title = The Malays, their problems and future | publisher = The Other Press Sdn Bhd | year = 2008 | location = Kuala Lumpur | isbn = 978-983-9541-62-5 }} * {{citation | last = Tan | first = Liok Ee | title = The Rhetoric of Bangsa and Minzu | publisher = Monash Asia Institute | year = 1988 | isbn = 978-0-86746-909-7 }} * {{citation |last = TED |title = Taman Negara Rain Forest Park and Tourism |url = http://www1.american.edu/ted/malayprk.htm |year = 1999 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100609082019/http://www1.american.edu/TED/malayprk.htm |archive-date = 9 Juni 2010 }} * {{citation | last = Teeuw | first = Andries | author-link = A. Teeuw | title = The history of the Malay language. A preliminary survey | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/2295/3056 | publisher = Royal Netherlands Institute of Southeast Asian and Caribbean Studies | year = 1959 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 5 Maret 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160305010911/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/2295/3056 | url-status = live }} * {{cite journal |last=Terrell |first=John Edward |date=Agustus–Oktober 1999 |title=Think Globally, Act Locally |journal=Current Anthropology |volume=40 |issue=4 |pages=559–560 |doi=10.1086/200054|s2cid=224792124 }} * {{cite report | type = Working paper | last = Tirtosudarmo | first = Riwanto | title = The ''Orang Melayu'' and ''Orang Jawa'' in the 'Lands Below the Winds' | publisher = CRISE: Centre for Research on Inequality, Human Security and Ethnicity | date = Maret 2005 | id = CRISE Working Paper 14 | url = http://www.sabrizain.org/malaya/library/javavmalay.pdf | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 26 Novèmber 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201126212713/http://www.sabrizain.org/malaya/library/javavmalay.pdf | url-status = live }} * {{cite conference | last = Umaiyah Haji Omar | title = Language and writing system of Bangkok Melayu | year = 2007 | conference = International Conference on Minority Languages and Writing Systems held on 23–26 November 2007 in Beijing, China | url = http://www.sabrizain.org/malaya/library/bkmlang.pdf | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 24 Fèbruari 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210224171534/http://www.sabrizain.org/malaya/library/bkmlang.pdf | url-status = live }} * {{citation | last = Umaiyah Haji Omar | title = The Assimilation of the ''Bangkok-Melayu'' Communities | publisher = Asian Scholarship Foundation | year = 2003 | url = http://www.asianscholarship.org/asf/ejourn/articles/umaiyah_haji_umar.doc | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120918151751/http://www.asianscholarship.org/asf/ejourn/articles/umaiyah_haji_umar.doc | archive-date = 18 Sèptèmber 2012 }} * {{citation | last1 = Van Beek | first1 = Steve | last2 = Invernizzi | first2 = Luca | title = The arts of Thailand | publisher = Tuttle Publishing | year = 1999 | location = New York | isbn = 978-962-593-262-0 | url = https://archive.org/details/artsofthailand00vanb }} * {{citation | last1 = Van der Putten | first1 = Jan | last2 = Cody | first2 = Mary Kilcline | title = Lost Times and Untold Tales from the Malay World | publisher = National University of Singapore press | year = 2009 | location = Singapura | isbn = 978-9971-69-454-8 }} * {{cite web|last=Winarno|first=Bondan|date=21 Juni 2010|title=Gulai Ketam, Asam-Asam Pedas|website=Detik Food|url=http://us.detikfood.com/read/2010/06/21/160229/1382992/908/gulai-ketam-asam-asam-pedas|archive-url=https://web.archive.org/web/20100623000015/http://us.detikfood.com/read/2010/06/21/160229/1382992/908/gulai-ketam-asam-asam-pedas|archive-date=23 Juni 2010}} * {{citation | last = Winstedt | first = Richard Olaf | title = Shaman Saiva and Sufi (2008 edition) | publisher = BiblioLife | year = 1925 | location = London }} * {{citation | last = Wolters | first = Oliver William | author-link = O. W. Wolters | title = History, culture, and region in Southeast Asian perspectives | publisher = Cornell University Southeast Asia Program Publications | year = 1999 | location = Singapura | isbn = 978-0-87727-725-5 }} * {{citation | last = Wong | first = Hoy Kee | title = Comparative studies in Southeast Asian education | publisher = Heinemann Educational Books (Asia) | year = 1973 | isbn = 978-0-686-60339-9 }} * {{citation | last = Wright | first = John | title = The New York Times Almanac 2001 | publisher = The New York Times Company | year = 2007 | location = [[Kutha New York|New York]] | isbn = 978-1-57958-348-4 | title-link = The New York Times Almanac }} * {{citation | last = Wright | first = Thomas | title = The travels of Marco Polo, the Venetian: the translation of Marsden revised, with a selection of his notes | publisher = Kessinger Publishing, LLC | year = 2004 | isbn = 978-1-4191-8573-1 }} * {{cite web |last1=Yunos |first1=Rozan |last2=Begawan |first2=Bandar Seri |date=24 Oktober 2011 |title=In search of Brunei Malays outside Brunei |url=http://www.bt.com.bn/golden-legacy/2011/10/24/search-brunei-malays-outside-brunei |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514083428/http://www.bt.com.bn/golden-legacy/2011/10/24/search-brunei-malays-outside-brunei |archive-date=14 Mèi 2016 |url-status=usurped |work=Brunei Times }} * {{cite web | last = Zakaria | first = Faizal Izzani | title = Keris jiwa Melayu dan Nusantara | website = Utusan online | date = 3 Sèptèmber 2016 | url = http://www.utusan.com.my/rencana/utama/keris-jiwa-melayu-dan-nusantara-1.377802 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171201035426/http://www.utusan.com.my/rencana/utama/keris-jiwa-melayu-dan-nusantara-1.377802 | archive-date = 1 Dhésèmber 2017 }} * {{citation | last = Zaki Ragman | title = Gateway to Malay culture | publisher = Asiapac Books Pte Ltd | year = 2003 | location = Singapura | isbn = 978-981-229-326-8 }} * {{citation | last = Ziegler | first = Oswald Leopol | title = The world and south east Asia | publisher = Oswald Ziegler Enterprises | year = 1972 | isbn = 978-0-909586-03-4 }} {{div col end}} {{refend}} ==Pranala njaba== * {{ms}} [http://iyco0.tripod.com/usmanawang.html Puisi Usman Awang mengenai Melayu.]{{Pranala mati|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{en icon}} [http://www.asiafinest.com/forum/index.php?showtopic=29765 Melayu] * {{id}} [http://209.85.175.104/search?q=cache:lYcg2r-ziWYJ:ccm.um.edu.my/umweb/fsss/images/persidangan/Kertas%2520Kerja/Pak%2520Witrianto.doc+Rumpun+Banjar&hl=id&ct=clnk&cd=139&gl=id&client=firefox-a Modal Sosial dan Pembangunan Manusia Melayu oleh Witrianto, S.S., M.Hum., M.Si dari Universitas Andalas]{{Pranala mati|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{id}} [http://www.indonesiamedia.com/2004/05/early/budaya/budaya-0504-bhinneka.htm Bhinneka Tunggal Ika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100126030352/http://www.indonesiamedia.com/2004/05/early/budaya/budaya-0504-bhinneka.htm |date=26 Januari 2010 }} * {{id}} [http://melayuonline.com/article/?a=aW1QL3FMZVZBUkU4Ng%3D%3D= Gerakan Bangsa Melayu Besar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160408223826/http://melayuonline.com/article/?a=aw1ql3fmzvzbuku4ng=== |date=8 April 2016 }} {{stub}} {{DEFAULTSORT:Melayu}} [[Kategori:Melayu|*]] [[Kategori:Suku bangsa ing Malaysia]] [[Kategori:Suku bangsa ing Indonesia]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Indonésia]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Malaysia]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Singapura]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Brunéi Darussalam]] {{Featured article}} {{Authority control}} 5uun3hgoyz0qo80kllwjzom6jykv386 1761623 1761524 2026-11-15T05:24:11Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 0 sources and tagging 4 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761623 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = <br/>Wong Melayu<br/>''Orang Melayu''<br/>أورڠ ملايو | flag = [[Barkas:Malay tricolour.svg|120px]] | flag_caption = Triwarna Melayu | image = [[Gambar:Siti Nurhaliza - KLIFF 08.jpg|81px|Siti Nurhaliza]] [[Gambar:Mahathir 2007.jpg|81px|Mahathir Mohammad]] [[Gambar:Muszaphar shukor.jpg|81px|Sheikh Muszaphar Shukor]]<br/>[[Gambar:Amir Hamzah portrait edit.jpg|81px|Amir Hamzah]] [[Gambar:Raja Ali Haji.jpg|81px|Raja Ali Haji]] [[Gambar:Hamzah Haz.jpg|81px|Hamzah Haz]]<br/>[[Gambar:Siti Nordiana interviewed by MeleTOP.jpg|81px|Siti Nordiana]] [[Gambar:Pakngah.jpg|81px|Pak Ngah]] [[Gambar:P Ramlee Dunia Film 15 May 1954 p20.jpg|81px|P. Ramlee]]<br/>[[Gambar:Ratu Irama Pop Melayu Tradisional Malaysia.jpg|81px|Noraniza Idris]] [[Gambar:Wany Hasrita at MSU 22nd Convocation Ceremony Graduands.jpg|81px|Wany Hasrita]] [[Gambar:Yuna - Bandung 2016 (cropped).jpg|81px|Yuna]] | caption = Pisanan: [[Siti Nurhaliza]] • [[Mahathir Mohammad]] • [[Sheikh Muszaphar Shukor]]<br/> Kaloro: [[Amir Hamzah]] • [[Raja Ali Haji]] • [[Hamzah Haz]]<br/> Katelu: [[Siti Nordiana]] • [[Pak Ngah]] • [[P. Ramlee]]<br/> Kapapat: [[Noraniza Idris]] • [[Wany Hasrita]] • [[Yuna]] | poptime = {{circa}} '''40.000.000 jiwane''' <!-- sum of numbers from each region below --> | region1 = <span style="font-size:105%;">'''Pedunung mayoritas'''</span> | region6 = '''{{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]]''' | pop6 = [[Wong Melayu Malaysia|20.749.378]] <small>(2010 prakiraan)</small>{{refn|group=Note|Kanggo definisi wong Melayu ing Malaysia, delengen Pasal 160}} | ref6 = {{lower|<ref>{{harvnb|Economic Planning Unit (Malaysia)|2010}}</ref>}} | region7 = '''{{flagicon|Brunei}} [[Brunéi Darussalam]]''' | pop7 = [[Wong Melayu Brunéi|501.902]] <small>(2010 prakiraan)</small> | ref7 = {{lower|<ref name="CIA (B)>"{{harvnb|CIA World Factbook|t=Brunei|2012}}</ref>}} | region8 = <span style="font-size:105%;">'''Pedunung minoritas'''</span> | pop8 = | ref8 = | region9 = '''{{flagicon|Indonesia}} [[Indonésia]]''' | pop9 = [[Wong Melayu Indhonésia|8.789.585]] <small>(2010 prakiraan)</small>{{refn|group=Note|Jumlah iki mung nyedhiyakake populasi etnis sing ana ing istilah "{{lang|id|Melayu}}" miturut kriteria pemerintah Indhonésia, yaiku Melayu Asahan, Melayu Deli, Melayu Riau, Melayu Bengkulu, Melayu Langkat, Melayu Palémbang, Melayu Jambi, Melayu Lahat, lan Melayu Semendo ing sawetara wilayah Sumatra.}} | ref9 = {{lower|<ref>{{harvnb|Badan Pusat Statistika Indonesia|2010}}</ref><ref>Figure obtained based on the percentage of Malays in 2000 census and the total Indonesian population in 2010 census</ref>}} | region10 = '''{{flagicon|Thailand}} [[Thailand]]''' | pop10 = 5.354.475 <small>(2010 prakiraan)</small> | ref10 = {{lower|<ref>{{harvnb|CIA World Factbook|t=Thailand|2012}}</ref><ref>{{harvnb|World Directory of Minorities and Indigenous Peoples|2005}}</ref>}} | region11 = '''{{flagicon|Singapura}} [[Singapura]]''' | pop11 = [[Wong Melayu Singapura|1.003.449]] <small>(2010 prakiraan)</small>{{refn|group=Note|Iki nuduhake wong-wong sing asale saka Melayu utawa Indhonésia, kayata [[wong Jawa|Jawa]], [[Wong Bawéan|Bawéan]], [[wong Bugis|Bugis]], lan liya-liyane.}} | ref11 = {{lower|<ref>{{harvnb|CIA World Factbook|t=Singapore|2012}}</ref>}} | region12 = '''{{flagicon|Philippines}} [[Pilipina]]''' | pop12 = 2.000.000 | ref12 = | region13 = '''{{flagicon|Liga Arab}} [[Nagara-nagara Arab]]''' | pop13 = ~50.000 | ref13 = <ref>{{Cite web|url=http://www.utusan.com.my/rencana/agama/jejak-melayu-di-bumi-anbiya-1.437075|title=Jejak Melayu di bumi anbiya|work=Utusan Online |access-date=2 Juli 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915002357/http://www.utusan.com.my/rencana/agama/jejak-melayu-di-bumi-anbiya-1.437075|archive-date=15 Sèptèmber 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2017&dt=0126&pub=Kosmo&sec=Rencana_Utama&pg=ru_02.htm|title=Jabal Ajyad perkampungan komuniti Melayu di Mekah|work=Kosmo Online |access-date=2 Juli 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915001838/http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2017&dt=0126&pub=Kosmo&sec=Rencana_Utama&pg=ru_02.htm|archive-date=15 Sèptèmber 2018}}</ref> | region14 = '''{{flag|Sri Lanka}}''' | pop14 = 40.189 | ref14 = <ref>{{cite web|title=A2: Population by ethnic group according to districts, 2012|url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop42&gp=Activities&tpl=3|work=Census of Population & Housing, 2011|publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka|access-date=2012-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20170428063924/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop42&gp=Activities&tpl=3|archive-date=2017-04-28|url-status=dead}}</ref> | region15 = '''{{flag|Ostrali}}''' | pop15 = 33.183 | ref15 = <ref>{{cite web|url=http://profile.id.com.au/australia/ancestry|title=Australia – Ancestry|website=.id community|access-date=24 Oktober 2026|archive-date=3 Januari 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230103081623/https://profile.id.com.au/australia/ancestry/|url-status=dead}}</ref> | region16 = '''{{flag|Karajan Manunggal}}''' | pop16 = ~33.000{{Citation needed|date=Oktober 2026}} | ref16 = | region17 = '''{{flag|Amérika Sarékat}}''' | pop17 = 29.431 | ref17 = <ref name="Access (DADS) 2010">{{cite web|title=Data Access Dissemination Systems (DADS): Results|website=United States Census Bureau|date=5 Oktober 2010|url=https://www.census.gov/|access-date=24 Oktober 2026|archive-date=27 Dhésèmber 1996|archive-url=https://web.archive.org/web/19961227012639/https://www.census.gov/|url-status=live}}</ref> | region18 = '''{{flag|Myanmar}}''' | pop18 = 27.000{{Citation needed|date=Oktober 2026}} | ref18 = | region19 = '''{{flag|Kamboja}}''' | pop19 = 18.000{{Citation needed|date=Oktober 2026}} | ref19 = | region20 = '''{{flag|Kanadha}}''' | pop20 = 16.920 | ref20 = <ref>{{cite web|url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Geo2=&Code2=&Data=Count&SearchText=Canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&TABID=1|title=Census Profile, 2016 Census|date=8 Fèbruari 2017 |publisher=Statistics Canada|access-date=24 Oktober 2026|archive-date=23 Sèptèmber 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923095917/http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Geo2=&Code2=&Data=Count&SearchText=Canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&TABID=1|url-status=live}}</ref> | region21 = '''{{flag|Jepang}}''' | pop21 = 11.287 | ref21 = <ref>{{cite web | url=https://www.moj.go.jp/isa/policies/statistics/toukei_touroku_gaiyou.html?hl=ru | title=在留外国人統計(旧登録外国人統計) 結果の概要 &#124; 出入国在留管理庁 }}</ref> | languages = [[Basa Malayu]], [[Basa Indhonésia]], [[Basa Thai]], [[Basa Arab]], [[Basa Inggris]], lan [[Basa Tamil]] | religions = [[Islam]] | related = [[Wong Acèh|Acèh]], [[Wong Banjar|Banjar]], [[Wong Minangkêbo|Minang]], [[Wong Kerinci|Kerinci]], [[Wong Tidung|Tidung]], [[Wong Laut|Laut]], [[Wong Betawi|Betawi]] }} [[Gambar:Malay couple.jpg|thumb|300px|Pasangan Melayu nganggo sandhangan tradhisional sawisé upacara ''akad nikah''. Penganten kakung nganggo ''baju melayu'' nganggo ''songkok'' lan ''[[songkèt]]'', dene penganten putri nganggo ''baju kurung'' nganggo ''tudong''.]] [[Gambar:COLLECTIE TROPENMUSEUM Kleurenlitho getiteld Jong gehuwde Maleische vrouw TMnr 5795-34.jpg|thumb|300px|Wadon Melayu ing Kutai diidentifikasi kanthi bentuk bun sing khas (litografi dening C. F. Kelley adhedhasar gambar dening Carl Book, [[1887]])]] '''Wong Melayu''' ({{lang-ms|'''Orang Melayu'''}}; [[Aksara Jawi|Jawi]]: {{Script/Arabic|أورڠ ملايو}}) minangka klompok suku bangsa [[Austronésia]] utamané ing Semenanjung Malaya, ing saindenging [[Sumatra]], kidul [[Thailand]], pesisir kidul [[Burma]], pulo [[Singapura]], [[Borneo]] pesisir kalebu [[Brunei]], [[Kalimantan Kulon]], [[Kalimantan Wétan]] lan [[Sarawak]] lan [[Sabah]] pesisir, [[Pilipina]] sisih kulon lan sisih kidul, lan pulo-pulo cilik sing ana ing antarané lokasi kasebut — sacara koléktif dikenal minangka "Dunia Melayu". Lokasi iki saiki dadi bagéan saka negara-negara modern [[Malaysia]], [[Indhonésia]], [[Singapura]], [[Brunei]], [[Burma]], [[Thailand]], lan [[Filipina]]. Malah, akéh komunitas [[Minangkabau]], [[Mandailing]], lan [[Dayak]] sing pindhah menyang pesisir wétan [[Sumatra]] lan pesisir kulon [[Kalimantan]], ngaku wong Melayu. Saliyané ing Nusantara, wong Melayu uga ang ing [[Sri Lanka]], [[Kapuloan Cocos (Keeling)]] ''(Cocos Malays)'', lan [[Afrika Kidul]] ''(Cape Malays)''. Ana maneka warna basa, budaya, seni, lan sosial sing cukup akeh ing antarane akeh subkelompok Melayu, utamane amarga atusan taun imigrasi lan asimilasi macem-macem etnis lan suku regional ing Asia Tenggara Maritim. Sacara historis, populasi Melayu utamane keturunan saka suku [[kulawarga basa Austronésia|Austronésia]] lan [[kulawarga basa Austroasiatika|Austroasia]] sing nganggo [[basa Malayu]] sadurunge sing ngedegake sawetara negara lan kerajaan dagang maritim kuna, utamane [[Brunéi Darussalam|Brunéi]], [[Kedah]], Langkasuka, Gangga Negara, Chi Tu, Nakhon Si Thammarat, Pahang, [[Kerajaan Melayu|Melayu]], lan [[Praja Sriwijaya|Sriwijaya]].{{sfn|Milner|2010|pp=24, 33}}{{sfn|Barnard|2004|pp=7 & 60}} Tekane Kesultanan Malaka ing abad kaping 15 micu revolusi gedhe ing sejarah Melayu, sing penting banget dumunung ing warisan politik lan budaya sing jembar. Tandha-tandha definitif umum saka kemelayuan — agama Islam, basa lan tradhisi Melayu — dianggep wis diproklamasikake ing jaman iki, sing ndadékaké etnogenesis wong Melayu minangka klompok etnoreligius utama ing wilayah kasebut.{{sfn|Melayu Online|2005}} Ing sastra, arsitektur, tradhisi kuliner, sandhangan tradisional, seni pertunjukan, seni bela diri, lan tradhisi kraton, Malaka netepake standar sing ditiru dening kesultanan Melayu sabanjure. Jaman keemasan kesultanan Melayu ing Semenanjung Malaya, Sumatra Wétan, lan Pesisir Kalimantan nyumurupi akèh pedunungé, mliginé saka manéka warna komunitas suku kaya ta [[Wong Batak|Batak]], [[Dayak]], Wong Asli, lan [[Wong Laut]], sing tundhuk marang Islamisasi lan Invasi Melayu.{{sfn|Milner|2010|pp=200, 232}} Sajrone sejarah, istilah "Melayu" wis ditambahi menyang klompok etnis liyane ing "[[Donya Melayu]]"; panggunaan iki saiki umume diwatesi ing Malaysia lan Singapura,{{sfn|Milner|2010|p=10 & 185}} ing ngendi keturunan liyane saka klompok etnis iki diarani Anak Dagang ("pedagang") lan umume asale saka [[Indhonésia]] kayata [[wong Acèh]], [[Wong Banjar|Banjar]], [[Wong Bugis|Bugis]], [[Wong Mandailing|Mandailing]], [[Wong Minangkêbo|Minangkêbo]] lan [[Wong Jawa|Jawa]]. Sadawaning sejarahé, wong Melayu dikenal minangka komunitas dagang pesisir kanthi ciri budaya sing fleksibel.{{sfn|Milner|2010|p=131}}{{sfn|Barnard|2004|pp=7, 32, 33 & 43}} Dheweke nyerep, nuduhake, lan nerusake maneka warna ciri budaya saka kelompok etnis lokal liyane, kayata Minangkabau lan Aceh. == Etimologi == [[Barkas:Candi Muaro Jambi dengan langit biru.jpg|thumb|[[Kompleks Candhi Muaro Jambi]] ing [[Jambi]], sacara historis ana hubungane karo [[Kerajaan Melayu]] pra-Islam. Wong Melayu-Sriwijaya dikenal mbangun sistem bangunan sing rumit ing ibukutha, kutha-kutha gedhe, lan pusat kutha sing penting.]] [[Barkas:Bukit Seguntang Tombs.jpg|thumb|Bukit Seguntang ing [[Kutha Palémbang|Palémbang]]. Miturut ''[[Sejarah Melayu]]'', bukit iki nyathet munculé Sang Sapurba, leluhur legendaris kanggo macem-macem kulawarga kerajaan Melayu ing [[Sumatra]], [[Jasirah Malaka|Semenanjung Malaya]], lan [[Kalimantan]].]] Literatur epik ''[[Sulalatus Salatin|Sajarah Melayu]]'' nggandhengake asal-usul etimologis "Melayu" karo kali cilik sing jenenge Sungai Melayu ('kali Melayu') ing [[Sumatra]], [[Indhonésia]]. Epik kasebut salah nyebutake yen kali kasebut mili menyang [[Kali Musi]] ing [[Kutha Palémbang|Palémbang]], dene sejatine mili menyang Kali Batang Hari ing [[Jambi]].<ref>{{Cite journal |last=Reid |first=Anthony |date=Oktober 2001 |title=Understanding Melayu (Malay) as a Source of Diverse Modern Identities |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=32 |issue=3 |pages=295–313|doi=10.1017/S0022463401000157 |pmid=19192500 }}</ref>{{rp|298}} Istilah iki dianggep asale saka tembung Melayu ''melaju'', gabungan saka awalan verbal 'me' lan tembung oyot 'laju', sing tegese "nyepetake", digunakake kanggo njlentrehake arus kali sing deres lan cepet.{{sfn|Melebek|Moain|2006|pp=9–10}} === Minangka jeneng panggonan (toponim) === Sadurungé abad kaping 15, istilah "Melayu" lan varian sing mèmper katon ditrapaké minangka toponim lawas kanggo wilayah [[Selat Malaka]] sacara umum.{{sfn|Barnard|2004|p=3}} * '''''Malaya Dwipa''''', "Malaya Dvipa", diterangake ing bab 48, Vayu Purana minangka salah sawijining provinsi ing segara wétan sing kebak emas lan perak. Sawetara sarjana nyamakake istilah iki karo [[Sumatra]],{{sfn|Deka|2007|p=57}} nanging sawetara sarjana India percaya yen istilah kasebut kudune nuduhake Semenanjung Melayu sing pagunungan, dene Sumatra luwih tepat digandhengake karo Suvarnadvipa.{{sfn|Pande|2006|p=266}}{{sfn|Gopal|2000|p=139}}{{sfn|Ahir|1995|p=612}}{{sfn|Mukerjee|1984|p=212}}{{sfn|Sarkar|1970|p=8}} * '''''Maleu-kolon''''' – lokasi ing Semenanjung Emas, saka karya [[Claudius Ptolemaeus|Ptolemy]], Geographia.{{sfn|Gerini|1974|p=101}} * '''''Mo-lo-yu''''' – kasebut déning Yijing, sawijining biksu Buddha Tionghoa saka [[Wangsa Tang|Dinasti Tang]] sing ngunjungi Asia Tenggara ing taun 688–695. Miturut Yijing, karajan ''Mo-Lo-Yu'' dumunung ing jarak 15 dina lelayaran saka Bogha (Palembang), ibukutha Sribhoga ([[Praja Sriwijaya|Sriwijaya]]). Butuh layar 15 dina kanggo tekan Ka-Cha ([[Kedah]]) saka Mo-lo-yu; mula, bisa diarani yen Mo-Lo-Yu bakal dumunung ing tengah-tengah antarane rong panggonan kasebut.{{sfn|I Ching|2005|p=xl–xli}} Ana téori populer sing nggandhèngaké ''Mo-Lo-Yu'' karo [[Kompleks Candhi Muaro Jambi|Jambi]] ing Sumatra,{{sfn|Melayu Online|2005}} nanging lokasi geografis Jambi kontradiksi karo katrangané Yi Jing babagan "layar setengah dalan antara ''Ka-Cha'' (Kedah) lan ''Bogha'' (Palembang)". Ing jaman [[Wangsa Yuan|Dinasti Yuan]] (1271–1368) lan [[Wangsa Ming|Dinasti Ming]] (1368–1644), tembung ''Ma-La-Yu'' kerep disebut ing teks-teks sejarah Tiongkok – kanthi owah-owahan ejaan amarga rentang wektu antarane dinasti – kanggo nyebutake sawijining bangsa ing cedhak segara kidul. Antarane istilah-istilah sing digunakake yaiku "Bôk-lá-yù", "Mók-là-yū" (木剌由), Má-lì-yù-er (麻里予兒), Oō-laì-yu (巫来由) — dilacak saka sumber tinulis saka bhikkhu [[Xuanzang]]) lan Wú-laī-yû (無来由). * '''''Malaiyur''''' – kasebut ing prasasti Tanjore. Iki digambarake minangka kerajaan sing nduweni "gunung sing kuwat minangka benteng" sing tiba menyang penjajah Chola nalika kampanye Rajendra Chola I ing abad kaping 11. Bisa uga ana ing Sumatra, antarane Pannai lan Sriwijaya ([[Kutha Palémbang|Palémbang]]),<ref>{{Cite book |title=Nagapattinam to suvarnadwipa: Reflections on the chola naval expeditions to Southeast Asia |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |year=2009 |editor-last1=Kulke |editor-first1=Hermann |location=Singapore |editor-last2=Kesavapany |editor-first2=K. |editor-last3=Sakhuja |editor-first3=Vijay}}</ref>{{rp|77–78, 170}} bisa uga ana ing situs arkeologi [[Kabupatèn Muaro Jambi|Muaro Jambi]].<ref name=":6">{{Cite book|last=Miksic|first=John M.|year=2013|title=Singapore and the Silk Road of the Sea, 1300–1800|publisher=NUS Press|isbn=978-9971-69-558-3|author1-link=John N. Miksic}}</ref>{{rp|405}} * '''''Malai''''' – sing kasebut déning ahli géografi Arab abad kaping 12 [[Al-Idrisi|Muhammad al-Idrisi]] ing Tabula Rogeriana, pulo iki njlèntrèhaké semenanjung Malaya minangka pulo sing dawa lan nyebut Malai, wewatesan karo Qmer (Khmer) lan dunungé 12 dina layar saka Sanf (Champa).<ref>[https://www.sg/sgbicentennial/the-bicentennial-experience/map/al-idrisis-a-guide-to-pleasant-journeys-into-faraway-lands/ al-Idrisi's A guide to Pleasant Journeys into Faraway Lands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250508045322/https://www.sg/sgbicentennial/the-bicentennial-experience/map/al-idrisis-a-guide-to-pleasant-journeys-into-faraway-lands/ |date=2025-05-08 }}. Singapore Bicentennial Office. November 2019.</ref><ref>Gerini, G. E., & Royal Geographical Society (Great Britain). (1909). [https://books.google.com.my/books?id=FKYcAAAAMAAJ&vq=malai&pg=PA535#v=onepage&q=malai&f=false Researches on Ptolemy's Geography of Eastern Asia (further India and Indo-Malay Archipelago) (Asiatic Society monographs)]. Royal Asiatic society, Royal geographical society. p. 535.</ref> * '''''Bhūmi Mālayu''''' – (secara harfiah "Tanah Malayu"), transkripsi saka [[Prasasti Padang Roco]] taun 1286 M dening Slamet Muljana.{{sfn|Muljana|1981|p=223}} Istilah iki ana gandheng cenenge karo kerajaan Dharmasraya. * '''''Ma-li-yu-er''''' – kasebut ing babad [[Wangsa Yuan]], nuduhake sawijining bangsa ing Semenanjung Melayu sing ngadhepi ekspansi Kerajaan Sukhothai menyang kidul, nalika jaman pamrentahan Ram Khamhaeng.<ref>{{cite web |title=Chronicle of Mongol Yuan |website=guoxue.com |language=zh |url=http://www.guoxue.com/shibu/24shi/yuanshi/yuas_210.htm |access-date=5 Fèbruari 2026 |archive-date=27 Agustus 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100827214255/http://www.guoxue.com/shibu/24shi/yuanshi/yuas_210.htm |url-status=live }}</ref> Kronik kasebut nyatakake: "''..Ana rasa sengit antarane Siam lan Ma-li-yu-er nganti loro-lorone padha mateni siji lan sijine ...''". Kanggo nanggepi tumindake Sukhothai, utusan Tiongkok menyang kraton Ram Khamhaeng ing taun 1295 nggawa dekrit kekaisaran: "Tetepna janjimu lan aja nindakake piala marang Ma-li-yu-er".{{sfn|Hall|1981|p=190}} * '''''Malauir''''' – kasebut ing cathetan [[Marco Polo]] minangka kerajaan sing dumunung ing Semenanjung Melayu,{{sfn|Cordier|2009|p=105}}{{sfn|Wright|2004|pp=364–365}} bisa uga padha karo sing kasebut ing kronik Yuan. * '''''Malayapura''''' – (sacara harfiah "kutha Malaya" utawa "bètèng Malaya"), sing ditulis ing [[prasasti Amoghapasa]] sing ditulis taun 1347 Masehi. Istilah iki digunakake dening [[Adityawarman]] kanggo nyebut Dharmasraya. Saran liyané kalebu tembung [[basa Jawa|Jawa]] ''mlayu'' (minangka kriya: mlayu, partisip: buronan), utawa istilah Melayu ''melaju'' (nyepetake kanthi ajeg), sing nuduhake mobilitas dhuwur lan sifat migrasi wong-wongé. De Barros (1552) nyebutake yen [[Paraméswara|Iskandar Shah]] menehi jeneng ''Malaios'' (wong Melayu) kaya ngono amarga bapakne diusir saka negarane. Albuquerque nerangake yen [[Paraméswara|Parameswara]] mlayu (''malayo'') saka kerajaan Palembang menyang Malaka.{{sfn|Crawfurd|1856|p=[https://archive.org/details/adescriptivedic00crawgoog/page/n254/mode/2up 244]}} === Minangka jeneng ètnis (etnonim) === {{multiple image | align = right | total_width = 420 | image1 = Malays from the Malacca Sultanate Codice Casanatense.jpg | alt1 = Wong Melayu ing Malaka | caption1 = Cat banyu Portugis wong Malaya ing Malaka, kira-kira taun 1540, ditampilake ing Códice Casanatense | image2 = A Malay couple RBSeite93.jpg | alt2 = Pasangan Melayu | caption2 = Ilustrasi pasangan Melayu, saka ''Reise nach Batavia'', antarane taun 1669 lan 1682 | image3 = JogetUNISEL.jpg | alt3 = Tari Joget | caption3 = Tari Joget saka Kesultanan Malaka; akeh aspek budaya Melayu sing asale saka kraton Malaka }} Tembung "Melayu" minangka etnonim, kanggo ngrujuk marang kluster etnologis sing béda banget, dianggep wis dadi populer sajrone integrasi Kesultanan Malaka minangka kakuwatan regional ing abad kaping 15. Iki digunakake kanggo nglaporake babagan keberpihakan sosial wong Malaka tinimbang wong manca ing wilayah sing padha, utamane [[wong Jawa]] lan [[Thai]].{{sfn|Barnard|2004|p=4}} Iki dibuktèkaké saka dhaptar tembung Melayu awal abad kaping 16 déning Antonio Pigafetta sing gabung karo pelayaran Magellan, sing ngrujuk babagan kepriyé frasa ''chiara Malaiu'' ('cara Melayu') digunakaké ing maritim [[Asia Kidul-wétan]], kanggo nyebut ''al parlare de Malaea'' ([[basa Italia]] kanggo "ngomong babagan Malaka").{{sfn|Milner|2010|pp=22}} Sastra Melayu klasik nggambarake wong Melayu kanthi makna sing luwih sempit tinimbang interpretasi modern. ''Hikayat Hang Tuah'' (kira-kira taun 1700, manuskrip kira-kira taun 1849) mung nyebutake wong Melayu minangka subjek Kesultanan Malaka; [[Brunéi Darussalam|Brunéi]], nalika semana, ora dianggep minangka wong Melayu. ''Hikayat Patani'' (manuskrip: 1876) contoné, ora nyebut Patani lan Brunéi minangka [[basa Malayu]], istilah kuwi mung digunakaké kanggo [[Johor]]. Kedah boten kalebet basa Melayu ing babad Kedah/Hikayat Merong Mahawangsa (kira-kira 1821). ''Hikayat Aceh'' (kira-kira taun 1625, manuskrip kira-kira taun 1675) nggandhengake etnis Melayu karo Johor, nanging mesthi ora karo Aceh utawa Deli.<ref>{{Cite book |last=Milner |first=Anthony |url=https://books.google.com/books?id=sACaolB0FpkC&q=liberally |title=The Malays |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |isbn=978-1-4443-9166-4 |pages=91–92 |access-date=5 Fèbruari 2026|archive-date=31 Maret 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331160702/https://books.google.com/books?id=sACaolB0FpkC&q=liberally |url-status=live }}</ref><ref>For the dating of the manuscripts, see [https://mcp.anu.edu.au/Q/texts.html Malay Concordance Project]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220809133732/https://mcp.anu.edu.au/Q/texts.html|date=9 Agustus 2022}}.</ref> == Asal-usul == [[Barkas:Baju Melayu.jpg|thumb|Sekelompok wong lanang saka [[Brunéi Darussalam]] nganggo sandhangan jinis ''Cekak Musang'', dienggo bareng karo [[songkèt]] (kiwa paling adoh) lan ''[[sarung|kain sarung]]''.]] === Modhél Proto-Melayu === Uga dikenal minangka ''Melayu asli'' (wong Melayu asli) utawa ''Melayu purba'' (wong Melayu kuna), wong Proto-Melayu asale saka Austronésia lan dipercaya wis migrasi menyang Kapuloan Melayu sajrone serangkaian migrasi dawa antarane 2500 lan 1500 SM.{{sfn|Ryan|1976|pp=4–5}} Proto-Melayu sing misuwur saiki yaiku Moken, Jakun, Orang Kuala, Temuan lan Orang Kanaq.<ref>{{cite web |title=Orang Asli Population Statistics |publisher=Center for Orang Asli Concerns |url= http://www.coac.org.my/codenavia/portals/coacv2/code/main/main_art.php?parentID=11374494101180&artID=11432750280711 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110722233738/http://www.coac.org.my/codenavia/portals/coacv2/code/main/main_art.php?parentID=11374494101180&artID=11432750280711 |archive-date=22 Juli 2011}}</ref> ''The Encyclopedia of Malaysia: Early History'' ({{lang|id|Ensiklopedia Malaysia: Sejarah Awal}}), wis nudingake total telung teori babagan asal-usul wong Melayu: * Teori Yunnan (diterbitake ing taun 1889) – Teori Proto-Melayu sing asale saka Yunnan kira-kira 4.000 nganti 6.000 taun kepungkur. Téori iki didhukung déning R.H Geldern lan timé sing nduwé téori yèn migrasi wong-wong mau kedadeyan saka Kali Mekong menyang [[Jasirah Malaka|Semenanjung Malaya]]. Bukti liyané sing ndhukung téori iki kalebu piranti watu sing ditemokaké ing Kepulauan Melayu sing analog karo piranti Asia Tengah, sing nuduhaké kamiripan adat istiadat Melayu lan Assam.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Parthipan |first1=Shalini |last2=Mirianti Ishar |first2=Seri |date=2022 |title=Perspective on Ancestral Lineages and Genetic Markers of Malay Population in Peninsular Malaysia |url=http://journalarticle.ukm.my/19571/1/49021-177065-2-PB.pdf |journal=Journal Sains Kesihatan Malaysia |volume=20 |issue=1 |page=86 |via=Journalarticle.ukm.my |access-date=24 Maret 2026 |archive-date=16 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016080144/http://journalarticle.ukm.my/19571/1/49021-177065-2-PB.pdf |url-status=dead }}</ref> * Teori New Guinea/Pelaut (diterbitake ing taun 1965) – Migrasi pelaut kanthi katrampilan oseanografi sing kuwat sing lelungan saka pulo siji menyang pulo liyane antarane [[Niu Sélan]] lan [[Madhagaskar]]. Teori kasebut ngaku yen morfologi wong Melayu nalika semana padha karo Negroid.<ref name=":0" /> * Teori [[Républik Cina|Taiwan]] (diterbitake ing taun 1997) – Migrasi sekelompok wong saka Tiongkok Kidul kedadeyan 6.000 taun kepungkur, sawetara pindhah menyang [[Taiwan]] ([[wong pribumi Taiwan|pribumi Taiwan]] saiki minangka keturunane), banjur menyang [[Filipina]] lan mengko menyang [[Kalimantan]] (kurang luwih 4.500 taun kepungkur) ([[Dayak]] saiki lan kelompok liyane). Wong-wong kuna iki uga pisah, ana sing menyang [[Sulawesi]] lan ana sing menyang [[Jawa]], lan [[Sumatra]], sing saiki kabeh nganggo basa-basa sing kalebu kulawarga Basa Austronesia. Migrasi pungkasan kedadeyan ing Semenanjung Malaya kira-kira 3.000 taun kepungkur. Sawijining sub-kelompok saka Kalimantan pindhah menyang Champa ing jaman saiki sing diarani Vietnam Tengah lan Kidul kira-kira 4.500 taun kepungkur. Ana uga jejak migrasi Dong Son lan Hoabinhian saka [[Viètnam]] lan [[Kamboja]]. Kabeh klompok iki nduweni DNA lan asal-usul linguistik sing bisa ditelusuri saka pulo sing saiki diarani Taiwan, lan leluhure wong-wong kuna iki bisa ditelusuri saka Tiongkok kidul.{{sfn|Barnard|2004}} ==== Deutero-Melayu ==== [[Barkas:Women from Palembang in Ikat weave, Wanita di Indonesia p29 (Ministry of Information).jpg|thumb|Wanita saka [[Kutha Palémbang|Palémbang]] nganggo busana tradhisional, sing diarani Baju Kurung sing digawe saka [[Songkèt]]. Klambi iki umume digandhengake karo wanita keturunan Melayu.]] Wong Deutero-Melayu iku wong [[jaman wesi|Jaman Wesi]] sing sebagian turunan saka wong Austronésia sabanjure sing dilengkapi teknik pertanian sing luwih maju lan kawruh anyar babagan logam.{{sfn|Murdock|1969|p=278}}{{sfn|Ooi|2004|p=[https://books.google.com/books?id=QKgraWbb7yoC&pg=PA495 495]}}{{sfn|Anderbeck|2002}} Para pemukim Deutero-Melayu ora nomaden kaya para leluhure: nanging dheweke manggon lan ngadegake kampung-kampung sing dadi unit utama ing masyarakat. Kampung-kampung iki biasane dumunung ing pinggir kali utawa pesisir lan umume bisa nyukupi pangan lan kabutuhan liyane. Ing pungkasan abad kaping 1 SM, kampung-kampung iki wiwit nindakake perdagangan karo jagad njaba.{{sfn|Jamil Abu Bakar|2002|p=39}} Wong Deutero-Melayu dianggep minangka leluhur langsung saka wong Melayu saiki.{{sfn|TED|1999}} ==== Ekspansi saka modhél Sundaland ==== Téori sing luwih anyar nyatakaké yèn tinimbang dipanggoni déning ekspansi saka daratan, populasi Jaman És ing Semenanjung Malaya, Kapuloan Indhonésia sing cedhak, lan landas kontinèntal sing nalika iku katon (Sundaland) malah berkembang sacara lokal saka pemukim manungsa pisanan lan ngembang menyang daratan. Para pendukung téori iki percaya yèn ekspansi iki mènèhi panjelasan sing luwih irit babagan bukti linguistik, arkeologi, lan antropologis tinimbang modhèl sadurungé, mliginé model Taiwan.{{sfn|Oppenheimer|2006}} Téori iki uga nduwèni dhukungan saka bukti genetik anyar saka Human Genome Organisation sing nuduhaké yèn pedunung utama Asia kedadeyan ing siji migrasi liwat [[Asia Kidul-wétan]]; rute iki dianggep minangka wilayah Melayu modern lan keragaman ing wilayah kasebut berkembang utamane ing panggonan kasebut tanpa mbutuhake migrasi utama saka daratan. Ekspansi kasebut dhewe bisa uga disebabake dening kenaikan permukaan laut ing pungkasan Jaman Es.{{sfn|Abdulla et al.|2009}}{{sfn|Soares, et al.|2008}} Stephen Oppenheimer, pendukung paham iki, luwih lanjut ngajokake teori yen ekspansi bangsa kedadeyan kanthi telung gelombang cepet amarga kenaikan permukaan laut ing pungkasan Jaman Es, lan diaspora iki nyebarake bangsa-bangsa kasebut lan budaya, mitos, lan teknologi sing ana gandhengane ora mung menyang daratan Asia Tenggara, nanging uga nganti India, Timur Tengah, lan Mediterania. Para pengulas nemokake usulan-usulane kanggo pemukiman lan panyebaran asli pantes ditliti luwih lanjut, nanging isih skeptis karo klaim difusionis dheweke.{{sfn|Razak|2012}}{{sfn|Terrell|1999}}{{sfn|Baer|1999}} === Bukti genetik === Wong Melayu iku sawijining klompok ètnis sing manggon ing Asia Kidul-wétan lan Semenanjung Malaya sing nganggo basa Austronésia. Miturut panliten ing taun 2015, wong Melayu saka Semenanjung Malaysia, [[Singapura]], [[Indhonésia]], lan [[Sri Lanka]] nduweni 4 komponen leluhur utama, kalebu Austronésia (17%–62%), Proto-Melayu (15%–31%), Asia Timur (4%–16%) lan Asia Selatan (3%–34%). Nanging komponen pribumi Austronésia lan Asia Tenggara luwih penting kanggo wong Melayu saka Semenanjung Malaysia, Singapura lan Indhonésia tinimbang Asia Wétan lan Asia Kidul. Kosok baline, wong Melayu saka Sri Lanka nduweni udakara 34% keturunan Asia Kidul ing susunan genetik, sing ndadekake dheweke relatif béda.<ref>{{Cite journal |last1=Deng |first1=Lian |last2=Hoh |first2=Boon-Peng |last3=Lu |first3=Dongsheng |last4=Saw |first4=Woei-Yuh |display-authors=3 |date=2015 |title=Dissecting the genetic structure and admixture of four geographical Malay populations |journal=Scientific Reports |volume=5 |doi=10.1038/srep14375 |pmid=26395220 |pmc=4585825 |bibcode=2015NatSR...514375D }}</ref> Panliten ing taun 2021 nyimpulake yen garis keturunan Basal-Asia Timur sing khas (kadhangkala diarani '''East- and Southeast Asian lineage''<nowiki/>' (ESEA)), sing minangka leluhure wong Asia Timur lan Tenggara modern, wong Polinesia, lan wong Siberia, asale saka Daratan Asia Tenggara ing ~50.000 SM, lan berkembang liwat pirang-pirang gelombang migrasi menyang kidul lan lor. Leluhur basal-Asia Wétan, uga leluhur sing ana gandhèngané karo [[kulawarga basa Austroasiatika|Austroasia]], nyebar menyang Asia Kidul-wétan Maritim sadurungé ekspansi Austronésia. Wong-wong sing nganggo basa Austronésia dhewe dikira wis tekan ing [[Taiwan]] lan [[Filipina]] sisih lor antarane 10.000 lan 7.000 SM saka pesisir kidul Tiongkok, lan nyebar saka kana menyang saindenging Asia Tenggara. Para penulis nyimpulake yen ekspansi Austronésia menyang Insular Asia Tenggara lan [[Polinésia]] metu saka Filipina tinimbang Taiwan, lan wong-wong sing nganggo basa Austronesia modern, kayata wong Melayu, umume duwe leluhur saka Basal-Asia Timur paling awal, migran Austroasia saka Asia Tenggara Daratan, lan pelaut sing nganggo basa Austronésia saka Filipina, tanpa akeh campuran saka klompok sadurunge.<ref>{{Cite journal |last1=Larena |first1=Maximilian |last2=Sanchez-Quinto |first2=Federico |last3=Sjödin |first3=Per |last4=McKenna |first4=James |last5=Ebeo |first5=Carlo |last6=Reyes |first6=Rebecca |last7=Casel |first7=Ophelia |last8=Huang |first8=Jin-Yuan |last9=Hagada |first9=Kim Pullupul |last10=Guilay |first10=Dennis |last11=Reyes |first11=Jennelyn |date=30 Maret 2021 |title=Multiple migrations to the Philippines during the last 50,000 years |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=118 |issue=13 |doi=10.1073/pnas.2026132118 |issn=0027-8424 |pmc=8020671 |pmid=33753512|bibcode=2021PNAS..11826132L |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Yang |first=Melinda A. |date=6 Januari 2022 |title=A genetic history of migration, diversification, and admixture in Asia |url=http://www.pivotscipub.com/hpgg/2/1/0001/html |journal=Human Population Genetics and Genomics |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=1–32 |doi=10.47248/hpgg2202010001 |issn=2770-5005 |doi-access=free |access-date=25 Maret 2026 |archive-date=16 Mèi 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516110501/http://www.pivotscipub.com/hpgg/2/1/0001/html |url-status=live }}</ref> ==Budaya== === Agama === [[Barkas:Sultan Omar Ali Saifuddin Mosque 02.jpg|thumb|Masjid Sultan Omar Ali Saifuddien ing [[Brunéi Darussalam]] ing wayah wengi [[Ramadhan]]. Karajan sugih iki nganut Melayu Islam Beraja (''Monarki Islam Melayu'') minangka filosofi nasional wiwit kamardikane ing taun 1984.]] Komunitas Melayu wiwitan umumé [[animisme|animis]], percaya marang anané ''semangat'' (roh) ing saben bab.<ref name="zaki1">{{harvnb|Zaki Ragman|2003|pp=1–6}}</ref> Kira-kira nalika wiwitan jaman umum, agama [[Hindhu]] lan [[Buda]] dikenalake dening para pedagang Asia Kidul menyang Kepulauan Melayu, ing ngendi agama kasebut berkembang nganti abad kaping 13, sadurunge tekane Islam sing digawa dening para pedagang Muslim Arab, Asia Kidul, lan Tiongkok. Ing abad kaping 15, Islam saka sekte [[Sunni]] ortodoks ngrembaka ing jagad Melayu ing jaman Kesultanan Malaka. Beda karo agama [[Hindhu|Hindu]], sing mung ngowahi masyarakat Melayu awal kanthi dangkal, [[Islam]] bisa diarani wis terintegrasi kanthi lengkap menyang urip saben dinane penduduk.<ref name="Syed">{{harvnb|Syed Husin Ali|2008|p=57}}</ref> Wiwit jaman iki, wong Melayu dianggep minangka kelompok etnoreligius lan sacara tradhisional nduweni identifikasi sing cedhak karo Islam{{sfn|Johns|Lahoud|2005|p=157}} lan wiwit kuwi dheweke ora ngganti agama.<ref name="Syed" /> Identitas iki kuwat banget nganti diarani dadi Muslim yaiku ''masuk Melayu'' (mlebu keMelayuan).{{sfn|Andaya|Andaya|1984|p=55}} Sanajan mangkono, kapercayan-kapercayan sadurungé sing duwé oyot sing luwih jero, tetep nglawan kutukan Islam - lan pancen mistisisme [[Sufisme]] wis gegandhèngan ing antarane wong Melayu, karo roh-roh saka jagad animisme sadurungé lan sawetara unsur Hindhu.{{sfn|Winstedt|1925|p=125}} Sawisé taun 1970-an, kebangkitan Islam (uga diarani re-Islamisasi{{sfn|Burgat|2003|p=54}}) ing saindenging jagad Muslim, akèh tradhisi sing dianggep nglanggar ajaran Islam lan ngandhut unsur syirik ditinggalaké déning wong Melayu ing Malaysia, déné ing antarane wong Melayu ing Indhonésia, tradhisi kasebut ora dianggep takhayul lan ngandhut unsur syirik. Ing antarane tradhisi kasebut yaiku festival ''mandi'' safar (adus [[Safar]]), festival [[adus]] kanggo nggayuh kasucian spiritual, sing bisa dideleng fitur-fitur sing padha karo sawetara ing Durga Puja ing India.{{sfn|Bolton|Hutton|2000|p=184}} Akèh-akèhé saka ètnis Melayu modern sing penganut Islam [[Sunni]]<ref>{{cite web |title=The Malay of Malaysia |publisher=Bethany World Prayer Center |url=http://kcm.co.kr/bethany_eng/p_code3/1892.html |access-date=2 Juli 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010191042/http://kcm.co.kr/bethany_eng/p_code3/1892.html |archive-date=10 Oktober 2012}}</ref> lan riyaya Melayu sing paling penting yaiku sing asalé saka Islam - ''[[Idul Fitri|Hari Raya Aidilfitri]]'', ''[[Idul Adha|Hari Raya Aidiladha]]'', ''[[Muharram|Awal Muharram]]'', lan ''[[Mulud (pahargyan)|Maulidur Rasul]]''. Wong Melayu sing metu saka Islam ing Malaysia lan Brunéi dianggep murtad. Nanging, ana sawetara etnis Melayu sing manggon ing njaba negara-negara kasebut uga wis nganut agama liya kanthi sah miturut hukum. === Arsitèktur === {{See also|Omah Melayu}} [[Gambar:Rumah kedah.gif|thumb|350px|Omah tradhisional Melayu ing [[Kedah]], dihias nganggo panel ukiran khas [[Jasirah Malaka|Semenanjung Melayu]] sisih lor.]] [[Gambar:Malacca Sultanate Palace Museum 1.jpg|thumb|350px|Replika Kraton Kesultanan Malaka, sing dibangun saka informasi lan data sing dipikolehi saka [[Sejarah Melayu]]. Dokumen sejarah iki nduwèni referensi babagan konstruksi lan arsitektur kraton nalika jaman Sultan Mansur Shah, sing mrentah saka taun 1458 nganti 1477.]] Maneka warna pengaruh budaya, utamane wong Tionghoa, Indhi, lan Éropa, nduweni peran utama ing mbentuk arsitèktur Melayu.{{sfn|Henket|Heynen|2002|p=181}} Nganti saiki, kayu minangka bahan utama sing digunakake kanggo kabeh bangunan tradhisional Melayu.<ref name="MC1219">{{harvnb|Marshall Cavendish|2007|p=1219}}</ref> Nanging, akeh struktur watu uga ditemokake utamane kompleks agama saka jaman [[Praja Sriwijaya|Sriwijaya]] lan kerajaan Melayu Isthmian kuna. [[Candhi Muara Takus]] lan [[Kompleks Candhi Muaro Jambi|Candhi Muaro Jambi]] ing [[Sumatra]] kalebu salah sijine conto sing ana gegayutane karo unsur arsitèktur Kerajaan Sriwijaya. Nanging, arsitektur Sriwijaya umumé diwakili ing Chaiya (saiki provinsi ing [[Thai]]land) ing Semenanjung Malaya, sing dadi pusat penting nalika periode Sriwijaya.{{sfn|Chihara|1996|p=213}}{{sfn|Van Beek|Invernizzi|1999|p=75}} Jinis struktur iki kasusun saka kamar sel kanggo nyimpen gambar Buddha lan pucuk struktur kasebut didegake awujud ''[[stupa]]'' kanthi teras sing ditumpangake kanthi runtut, sing minangka conto paling apik ing ''Wat Pra Borom That'' ing Chaiya.{{sfn|Jermsawatdi|1989|p=65}} Ana uga bukti-bukti papan suci utawa ''[[Candhi|Candi]]'' Hindu ing sekitar Kedah kidul antarane gunung Jerai lan lembah Kali Muda, sawijining wilayah sing dikenal minangka [[Lembah Bujang]]. Ing area seluas kira-kira 350 kilometer persegi, ana 87 situs agama bersejarah awal sing dilapurake lan ana 12 ''candhi'' sing dumunung ing pucuk gunung, sawijining fitur sing nuduhake yen bisa uga asale saka kapercayan Melayu pra-sejarah babagan kasucèn panggonan sing dhuwur.{{sfn|O'Reilly|2007|p=42}} [[Gambar:Pintu Istana Setul Mambang Segara.jpg|thumb|350px|Panel tembok sing dihias nganggo macem-macem motif kembang saka omah kraton Setul Mambang Segara kaya sing katon ing Muzium Negara. Setul iku sawijining kerajaan Melayu bersejarah sing ana antara taun 1808 lan 1915 ing Semenanjung Melayu sisih lor.]] Referensi awal babagan arsitektur Melayu ing Semenanjung Melayu bisa ditemokake ing sawetara cathetan Tiongkok. Cathetan Tiongkok saka abad kaping 7 nyritakake babagan peziarah Buddha sing teka ing Langkasuka lan nyebutake kutha kasebut diubengi tembok sing dibangun menara lan bisa dilewati liwat gapura ganda.{{sfn|Jamil Abu Bakar|2002|p=59}} Cathetan liyane saka abad kaping 7 babagan utusan khusus Tiongkok menyang Kerajaan Bumi Abang ing Semenanjung Melayu, nyathet yen kutha krajan kasebut nduweni telung gapura sing jaraké luwih saka satus langkah, sing dihiasi lukisan tema Buddha lan roh wanita.{{sfn|Mohamad Tajuddin Haji Mohamad Rasdi|2005|p=19}} Gambaran rinci pisanan babagan arsitèktur Melayu ana ing ''[[wikt:istana#Noun 3|Istana]]'' kayu gedhe kagungane Mansur Shah saka Malaka (mrentah 1458–1477).<ref name="MC1219" /> Miturut [[Sejarah Melayu]], bangunan kasebut nduweni struktur pitu teluk sing ditinggikake ing pilar kayu kanthi atap pitung tingkat sing digawe saka sirap tembaga lan dihiasi menara berlapis emas lan pangilon kaca Cina.{{sfn|Mohamad Tajuddin Haji Mohamad Rasdi|2005|p=24}} [[Omah Melayu|Omah-omah tradhisional Melayu]] dibangun nganggo struktur rangka kayu sing prasaja. Atap-atapé miring, teras ing ngarep, langit-langité dhuwur, akèh bolongan ing tembok kanggo ventilasi,<ref>{{cite web |last=Ahmad |first=A. Ghafar |title=Malay Vernacular Architecture |url= http://www.hbp.usm.my/conservation/malayvernacular.htm |access-date=21 Oktober 2026 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100610190114/http://www.hbp.usm.my/conservation/malayvernacular.htm |archive-date=10 Juni 2010 }}</ref> lan asring dihias nganggo ukiran kayu sing rumit. Kaendahan lan kualitas ukiran kayu Melayu dimaksudake minangka indikator visual saka drajat lan status sosial sing nduweni dhewe.{{sfn|Noor|Khoo|2003|p=47}} Omah Salinger, sing menangaké Penghargaan Arsitektur Aga Khan taun 1998, minangka conto modern saka desain tradhisional iki.<ref name="Steele 187-188">{{cite book |last1=Steele |first1=James |url=https://archive.org/details/greenwoodencyclo0000stee/page/186/mode/2up?q=%22salinger+house%22 |title=The Greenwood encyclopedia of homes through world history: Volume 3 |date=2009 |publisher=Greenwood Press |isbn=978-0-313-33791-8 |pages=187–188 |access-date=21 Oktober 2026}}</ref><ref name="Jantan et al. 16-17">{{cite book |last1=Jantan |first1=Amer Hamzah |url=https://archive.org/details/malaysiasingapor0000mala/page/16/mode/2up?q=%22Rudinara%22 |title=Malaysia, Singapore, and ASEAN in an age of globalisation |last2=Said |first2=Hassan |last3=Bajunid |first3=Ibrahim Ahmad |last4=Ismail |first4=Ibrahim |last5=Talib |first5=Shaharil |last6=Ahmad |first6=Shamsulbahriah Ku |date=2002 |publisher=Asia-Europe Institute, University of Malaya |isbn=983-2085-42-X |pages=16–17 |access-date=21 Oktober 2026}}</ref> Sajrone pirang-pirang dekade, arsitektur Melayu tradisional wis dipengaruhi dening [[Wong Bugis|Bugis]] lan [[Omah Joglo|Jawa]] saka kidul, Siam, Inggris, Arab lan India saka lor, Portugis, Walanda, Acéh lan [[Omah Gadang|Minangkabau]] saka kulon lan Cina Kidul saka wetan.<ref>{{cite web |title=For Sale – CountryHeights |work=The Art of Living Show |date=22 Maret 2011 |via=YouTube |url= https://www.youtube.com/watch?v=7ZCHUMYs2CM |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211212/7ZCHUMYs2CM| archive-date=12 Dhésèmber 2021 |url-status=live}}{{cbignore}}</ref> ===Basa=== [[Barkas:Prasasti Kedukan Bukit 3.jpg|thumb|[[Prasasti Kedukan Bukit]] ditulis nganggo [[aksara Pallawa]]. Wis ana wiwit taun 683, iki minangka salah sawijining artefak tulisan Melayu paling tuwa sing isih ana.]] {{Main|Basa Malayu}} {{See also|Aksara Gundhil}} [[Basa Malayu]] iku salah siji basa sing paling misuwur ing donya, mligine saka kulawarga basa Austronésia. Varian lan dialek [[basa Melayu]] digunakake minangka basa resmi ing [[Brunéi Darussalam]], [[Indhonésia]], [[Malaysia]], lan [[Singapura]]. Basa iki uga dicaturaké ing [[Thai]]land kidul, [[Kapuloan Cocos (Keeling)|Kapuloan Cocos]], [[Pulo Natal]], lan [[Sri Lanka]]. Basa iki dicaturaké déning kurang luwih 33 yuta wong ing sakubengé Kapuloan Melayu lan digunakaké minangka basa kapindho déning kurang luwih 220 yuta wong.{{sfn|Wright|2007|p=492}} Wangun basa Malayu paling tuwa asale saka basa Proto-Malayu-Polinésia sing dituturake dening para pemukim Austronésia paling awal ing [[Asia Kidul-wétan]]. Wangun iki banjur berkembang dadi basa Malayu Kuna nalika budaya lan agama India wiwit nembus wilayah kasebut. Basa Melayu Kuna ngandhut sawetara istilah sing isih ana nganti saiki, nanging tetep ora bisa dimangerteni dening penutur modern, dene basa modern wis umume bisa dikenali ing basa Melayu Klasik tulisan, sing bentuk paling tuwa wiwit taun 1303 Masehi.{{sfn|Teeuw|1959|p=149}} Basa Melayu berkembang dadi basa Malayu Klasik liwat mlebune akeh kosakata [[basa Arab|Arab]] lan [[basa Pèrsi|Pèrsi]] kanthi bertahap nalika Islam mlebu ing wilayah kasebut, lan sajrone proses kasebut ana owah-owahan sing signifikan. Wiwitane, basa Melayu Klasik minangka klompok dialek sing maneka warna, sing nggambarake asal-usul kerajaan-kerajaan Melayu ing Asia Kidul-wétan. Salah sawijining dialek iki, sing dikembangake ing tradhisi sastra Kesultanan Malaka ing abad kaping 15, pungkasane dadi dominan. Jaman Malaka ditandhani karo owah-owahan basa Melayu dadi basa Islam, kaya dene basa Arab, Persia, Urdu, lan Swahili. [[Aksara Arab]] sing diadaptasi sing diarani [[aksara Jawi|Jawi]] digunakake kanggo ngganti [[aksara Kawi]], terminologi agama lan budaya Islam diasimilasi kanthi akeh, mbuwang akeh tembung Hindu-Buddha, lan basa Malayu dadi basa pengantar lan panyebaran Islam ing saindenging wilayah [[Asia Kidul-wétan]]. Ing puncak kekuasaan Malaka ing abad kaping 15, basa Malayu Klasik nyebar ngluwihi jagad penutur basa Melayu tradhisional<ref name="Sneddon 2003 59">{{harvnb|Sneddon|2003|p=59}}</ref> lan ngasilake ''[[basantara|lingua franca]]'' sing diarani ''Bahasa Melayu pasar'' ("Bazaar Melayu") utawa ''Bahasa Melayu rendah'' ("Melayu Endhek"), beda karo ''Bahasa Melayu Tinggi'' ("Melayu Luhur") ing Malaka.{{sfn|Sneddon|2003|p=84}} Lumrahé, basa Melayu Bazaar iku basa pidgin lan perkembangan sing paling penting yaiku basa pidgin dikreolisasi, sing nggawé sawetara basa anyar kaya ta [[basa Malayu Ambon]], [[basa Malayu Manado|Malayu Manado]], lan [[basa Batawi]].{{sfn|Sneddon|2003|p=60}} Para panulis [[Éropa]] ing abad kaping 17 lan 18, kaya ta Tavernier, Thomassin lan Werndly nggambarake basa Malayu minangka "''basa para wong pinter ing kabeh Hindia, kaya [[basa Latin]] ing Eropa''".{{sfn|Sweeney|1987}} Iki uga sing paling akeh digunakake nalika jaman penjajahan Inggris lan Walanda ing Kepulauan Melayu.{{sfn|Van der Putten|Cody|2009|p=55}} Kosok baline katon ing Hindia Timur Spanyol, ing ngendi latinisasi massal ing kepulauan kasebut sajrone taun-taun kolonial nyebabake kudeta historis basa Malayu ing Filipina. Dialek Kesultanan Johor, penerus langsung Malaka, dadi basa standar ing antarane wong Melayu ing [[Singapura]] lan [[Malaysia]], lan iki dadi dhasar asli kanggo [[basa Indhonésia]] sing wis distandardisasi.<ref name="Sneddon 2003 59"/>{{sfn|Wong|1973|p=126}}{{sfn|Clyne|1992|p=413}}{{sfn|Brown|Ogilvie|2009|p=678}} Saliyané basa Malayu standar, sing dikembangaké ing lingkungan Malaka-Johor, ana uga manéka dialek Melayu lokal. Contone, wong [[basa Bangka|Bangka]], Brunéi, [[basa Melayu Jambi|Jambi]], [[basa Malayu Kelantan-Petani|Kelantan]], Kedah, Negeri Sembilan, [[basa Palémbang|Palémbang]], [[Basa Malayu Kelantan-Petani|Pattan]], Sarawak, [[Basa Malayu Trengganu|Terengganu]], lan liya-liyane. Basa Malayu sacara historis ditulis nganggo [[aksara Pallawa]], [[aksara Kawi|Kawi]], lan [[aksara Réncong|Réncong]]. Sawisé tekané Islam, [[aksara Jawi]] sing adhedhasar basa Arab diadopsi lan isih digunakaké nganti saiki minangka salah siji saka rong aksara resmi ing [[Brunéi Darussalam]] lan minangka aksara alternatif ing [[Malaysia]].<ref>{{cite web |title=Kedah MB defends use of Jawi on signboards |work=The Star |year=2008 |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/8/26/nation/22168989&sec=nation |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029105406/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2008%2F8%2F26%2Fnation%2F22168989&sec=nation |archive-date=29 Oktober 2012 }}</ref> Wiwit abad kaping 17, minangka akibat saka penjajahan Inggris lan Walanda, aksara Jawi mboko sithik diganti karo aksara Rumi<ref>{{cite web |title=Malay (Bahasa Melayu / بهاس ملايو) |website=Omniglot |url=http://www.omniglot.com/writing/malay.htm |access-date=2 Juli 2026 |archive-date=26 Juni 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626115200/http://www.omniglot.com/writing/malay.htm |url-status=live }}</ref> sing adhedhasar Latin sing pungkasane dadi aksara modern resmi kanggo [[basa Malayu]] ing [[Malaysia]], [[Singapura]], lan [[Indhonésia]], lan aksara resmi ing [[Brunéi Darussalam]]. === Festival lan perayaan === [[Barkas:Majlis Tujuh Likor Pasang Pelita.jpg|thumb|Deretan Pelita ([[senthir|lampu lenga]]) sing diobong nalika ''Malam Tujuh Likur'' (wengi kaping 27 Ramadhan), lampu lenga iki sacara tradhisional digunakake kanggo madhangi omah lan dalan sajrone [[Ramadhan]]. Katon ing Muar, [[Johor]], [[Malaysia]].]] Munculé [[Islam]] kasil ngowahi identitas Melayu ing abad kaping 15. Mangkono, umume festival lan perayaan Melayu mlaku sejajar karo kalender Islam, sanajan wis mendarah daging karo rasa karakter Melayu sing kuwat. Perayaan Hari Raya (sing diterjemahake minangka "Dina Agung") rong taun sekali, yaiku [[Aidilfitri]] lan [[Aidiladha]], dianggep minangka perayaan gedhe sacara universal ing saindenging komunitas Melayu. Rong dina riyaya iki penting banget kanggo menehi komentar babagan rong prastawa utama lan filsafat ing ajaran lan kapercayan Islam. Sing pertama nandhani kamenangan minangka wong Islam sawise sewulan [[pasa (Islam)|pasa]] lan sabar ing wulan Ramadhan, dene sing terakhir nandhani ngurmati kurban sing digawe dening [[Ibrahim]] (Abraham) atas asmane [[Allah]]. Liburan ''Raya'' biasane diwiwiti nalika acara mulih kampung sing dikenal minangka Balik Kampung utawa ''Balik Raya'' sing kedadeyan sawetara dina sadurunge riyaya. Sajrone dina riyaya Hari Raya, wong Melayu bakal ngrayakake kanthi nindakake [[salat id]], nganakake pesta gedhe lan ngunjungi kanca, sedulur, lan tangga teparo. Ziarah menyang makam wong sing wis tilar donya uga penting, minangka tandha pakurmatan, katresnan, lan pakurmatan. [[Barkas:COLLECTIE TROPENMUSEUM Plechtigheden bij de kroning van de Sultan van Deli in 1925 op de troon de sultan en zijn echtgenote met aan weerszijden de rijkssieraden TMnr 10001572.jpg|thumb|Upacara penobatan antarane Tengku Otteman, minangka ''Tengku Mahkota'' (Putera Mahkota) Kasultanan Deli, [[Indhiya Nèderlan|Hindia Walanda]]; karo garwane, Raja Amnah, anggota Royalti Perak minangka ''Tengku Puan Indera'' ing taun 1925]] Upacara liturgi lan agama utama liyane sing dirayakake dening wong Melayu kalebu [[Ramadhan]], sasi suci sewulan sing dikhususake kanggo pasa awan lan macem-macem kegiatan agama; [[Mulud (pahargyan)|Maulidur Rasul]], prosesi gedhe khusus kanggo ngurmati laire Nabi [[Mukamad|Muhammad]]; [[dina Asyura|Asyura]], pangeling-eling [[Muharram]] ing ngendi wong Melayu bakal nyiyapake sajian khusus, sing dikenal minangka ''Bubur Ashura''; [[Nisfu Sya'ban|Nisfu Syaaban]], perayaan Pertengahan [[Sya'ban]], dina khusus [[puasa]] kanggo pangapura; Nuzul Quran, wahyu pisanan [[Kuran|Al-Quran]]; [[Isra' Mi'raj|Israk dan Mikraj]], munggahe [[Nabi Muhammad]] menyang swarga lan Awal Muharram, Taun Anyar Islam; telung perayaan pungkasan biasane diamati kanthi nganakake sholat ''sunat'' khusus, ceramah agama lan diskusi Islam ing [[masjid]]. Ana uga akeh festival budaya regional domestik lan acara sosial ing macem-macem lingkungan Melayu. Wilayah pesisir sacara historis dikenal minangka papan kanggo nganakake upacara ''Mandi Safar'' utawa ''Puja Pantai'', yaiku adus penyucian sajrone sasi [[Safar]] [[pananggalan Hijriyah|Islam]], sing wiwitane ditiru saka ritual pembersihan suci Melayu kuno pra-Islam, padha karo tradisi Belimau sadurunge Ramadhan; lan ''Pesta Menuai'', festival panen sing dirayakake dening komunitas Melayu pedalaman lan agraris kanthi dolanan tradhisional, teater, Joget, lan repertoar tari-tarian liyane. Nanging, kaloro praktik kasebut mboko sithik ilang amarga macem-macem revolusi sosial lan ekonomi sing dirancang ing komunitas Melayu ing abad kaping 20. Kajaba iku, akeh wong Melayu uga dikenal melu perayaan kekaisaran kanggo ngurmati kraton ing kerajaan masing-masing. Fitur-fitur Islam uga nyulam kanthi kuat perayaan Melayu ing tataran individu, sawijining jukstaposisi sing kaiket karo ritual spiritual minangka wong [[Muslim]]. Wong Melayu biasane nganakake ''kenduri'', pesta upacara keagamaan kanggo ngrayakake utawa njaluk berkah kanggo sawijining acara. Ana sawetara variasi filosofis saka kenduri, wiwit saka ''Doa Selamat'' (njaluk sih rahmat lan perlindungan saka Gusti Allah), ''Kesyukuran'' (kanggo rasa syukur lan pangestu), ''Melenggang Perut'' (pijet upacara kanggo ibu sing lagi ngandhut anak pertamane), ''Aqiqah'' lan ''Cukur Jambul'' (upacara bayi anyar, kanggo ngrayakake urip anyar), ''Bertindik'' (upacara tindik pisanan kanggo bocah wadon), ''Khatam'' (upacara wisuda, sawise bocah maca [[Al-Qur'an]] kanthi lengkap kanggo pisanan), ''Khatan'' ([[tetak|sunat]]), ''Kahwin'' ([[nikah|pesta manten]]), ''Arwah'' utawa ''Tahlil'' (pandonga kanggo wong sing wis tilar donya), lan sawetara liyane. Acara iki biasane dianakake dening kulawarga lan biasane dibantu dening masyarakat ing sawijining acara sosial sing dikenal minangka ''Rewang'' utawa ''Gotong-royong''. Sajrone upacara iki, kabeh kulawarga bakal dibantu dening tangga teparo lan sedulure, sing masrahake macem-macem tugas wiwit saka nyiyapake panganan, manajemen papan, perakitan logistik, lan kontrol teknis liyane. Nanging, sawise munculé urbanisme ing komunitas Melayu kontemporer, praktik ''Rewang/Gotong-Royong'' mboko sithik digantikan karo layanan katering sing disewa dening kulawarga. === Musik === {{Main|Musik Melayu}} [[Musik Melayu]] iku sawijining [[genre musik]] [[lagu dhaèrah|tradhisional]] sing asale lan berkembang ing pesisir wétan [[Sumatra]], [[Kalimantan]], lan [[Jasirah Malaka|Semenanjung Malaya]].<ref>Sahputra, T. W. H., Martarosa, & Warhat, Z. (2019). ''[https://media.neliti.com/media/publications/408383-musik-jazz-melayu-dalam-kajian-kreativit-7b989836.pdf Musik jazz Melayu dalam kajian kreativitas]''. ''Melayu Arts and Performance Journal'', 2(2), 191–200. </ref> [[Musik]] iki biasane dinyanyekake dening wong-wong saka etnis Melayu lan asring diiringi tarian khas Melayu lokal, contone nawakake tarian ing acara utawa pesta tradhisional, nampani tamu kehormatan, lan ing kegiatan keagamaan.<ref>{{Cite book|last=Purba|first=Junaidi|last2=Putri|first2=Sabrina Maulidia|last3=Nelson|first3=Ricky|last4=Silaban|first4=Cahyani Yesika br|last5=Ridho|first5=Muhammad Habibur|last6=Andika|first6=Riki|last7=Sitorus|first7=Christina Harianti|last8=Sa|first8=Maulidha|last9=Dardanila|url=https://www.google.co.id/books/edition/TRANSFORMATION_OF_TRADITIONAL_ARTS_RESPO/mtaeEQAAQBAJ?hl=id&gbpv=0|title=TRANSFORMATION OF TRADITIONAL ARTS: RESPONDING TO THE CHALLENGES OF THE TIMES|publisher=Mawadra Lestari Enterprise|isbn=978-629-95611-1-8|pages=62|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book|last=Asbullah|first=Habib|last2=Rizkia|first2=Ayu|last3=Batrisya|last4=Julianto|first4=Deldi|last5=Pangestu|first5=Dimas|last6=Rania|first6=Dinda Safira|last7=Miranti|first7=Dwi|last8=Afrillia|first8=Ega|last9=Irianto|first9=Ega Deni|url=https://www.google.co.id/books/edition/Mengabadikan_Riau_Buku_I/WXsgEAAAQBAJ?hl=id&gbpv=0|title=Mengabadikan Riau: Buku I: Antologi Esai Kebudayaan|publisher=Penerbit Pustaka Rumah C1nta|isbn=978-623-7961-67-3|pages=95|language=id|url-status=live}}</ref> Sing menarik saka [[genre musik]] iki yaiku komposisine sing kasusun saka lirik lagu sing ngemot puisi sing diadaptasi karo urip saben dina, katresnan (kaya Dondang Sayang) lan kebak piwulang (pesen moral), kebak swara utawa vokal cengkok khas [[Melayu]], lan aransemen musik sing disusun kanthi rapi. Bebarengan karo perkembangan jaman, musik Melayu uga ngalami owah-owahan gaya musik, contone, musik iki uga ngalami fusi karo [[musik pop]], [[musik rock|rock]], lan [[dangdut]]. Aliran iki bisa ditemokaké ing negara-negara sing ana gandhèngané karo Melayu, kaya ta [[Indhonésia]], [[Malaysia]], [[Singapura]], lan [[Brunéi Darussalam]]. Ing wiwitan perkembangane, instrumen musik sing digunakake didominasi dening aksi [[rebana]] sing diarani Kompang saka [[Kabupatèn Panaraga|Ponorogo]], petik gambus, gesekan [[piyul]], nabuh akordeon, swara [[gong]], lan tiupan [[serunai]]. Iki dipengaruhi dening [[budaya]] tanah Arab lan [[Éropa]] tradisional. Bebarengan karo perkembangan teknologi, kabeh iki wis diganti karo instrumen musik elektronik awujud keyboard. Nanging, ing kegiatan tartamtu, instrumen musik tradisional isih digunakake kanggo nglestarikake warisan budaya. Ing perkembangane, gerakan iki populer ing taun 80-an lan malah mlebu era "puncak kejayaan" ing taun 90-an. Iki ditandhani karo tambah akeh penyanyi lan [[marchingband|band]] Melayu, lan pendatang anyar sing muncul kanthi lagu-lagu andalan dhewe. ===Olahan=== {{Main|Olahan Melayu}} [[Barkas:ASAM PEDAS IKAN PARI.jpg|thumb|''[[Asem pedhes|Asam pedas]]'', ''[[gulé|gulai]]'' sing kecut lan pedhes]] [[Olahan Melayu]] ditondoi kanthi panggunaan rempah-rempah aromatik, [[santen]], bahan-bahan fermentasi, lan jamu seger sing ekstensif, sing ngasilake masakan kanthi profil rasa sing kompleks lan kuat. Komponen-komponen masakan sing diwakili kalebu ''[[gulé|gulai]]'' (semur klapa), ''[[asem pedhes|asam pedas]]'' (semur asem lan pedhes), ''[[kupat|ketupat]]'' (lontong beras kompres sing umum digandhengake karo konsumsi perayaan), ''[[sega lenga|nasi minyak]]'' (sajian sega bumbu sing digawe karo ghee), ''[[rendhang|rendang]]'' (daging bumbu sing dimasak alon), ''[[sambel|sambal]]'' (bumbu adhedhasar lombok), ''[[krupuk|keropok]]'' (krupuk iwak utawa urang), ''[[kuih]]'' tradhisional (kue lan jajanan ukuran cokotan), ''[[jenang|dodol]]'' (kue manis adhedhasar klapa) lan olahan fermentasi kayata ''[[pekasam|perkasam]]''. Senajan nduweni dhasar kuliner sing padha, masakan Melayu regional nuduhake variasi sing cukup gedhe sing dibentuk dening geografi, sumber daya pertanian lokal, jaringan perdagangan, lan interaksi sejarah. Spesialisasi regional sing béda kalebu ''[[sega dagang|nasi dagang]]'', ''[[sega kerabu|nasi kerabu]]'' lan ''[[lékor|keropok lekor]]'' ing Pattani, [[Trengganu]] lan [[Kelantan]]; Pahang lan Perak kanggo masakan basis [[durian]] sawijining, ''[[gulé|gulai]]'' ''[[tempoyak]]''; [[Kedah]] lan [[Pulo Pinang]] kanggo ''[[laksa|asam laksa]]'' lan ''rojak'' gaya lor; Satun lan Perlis kanggo panganan cuci mulut ''bunga kuda''; [[Negeri Sembilan]] kanggo masakan ''lemak''; [[Melaka|Malaka]] kanggo ''[[cincalok]]'' pedhes; [[Singapura]] kanggo ''[[rujak|rojak bandung]]'' lan ''[[Roti Canai|roti prata]]''; [[Riau]] kanggo masakan ''ikan patin'' (iwak ''[[patin|Pangasius]]''), ''[[gulé|gulai]] ikan patin'' lan ''[[asem pedhes|asam pedas]] [[patin|ikan patin]]''; [[Kapuloan Riau]] kanggo ''sup ikan''; Wong Melayu Deli ing [[Sumatra Lor]] kanggo ''[[sega gorèng|nasi goreng]] [[iwak teri|teri]] medan'' lan ''[[gulé|gulai]] ketam'';{{sfn|Winarno|2010}} [[Jambi]] kanggo ''ikan mas panggang'' lan ''[[tempoyak]]''; Wong Melayu Palémbang ing [[Sumatra Kidul]] kanggo ''[[pèmpèk|pempek]]'', ''[[mi celor]]'' lan ''[[sega lenga|nasi minyak]]''; [[Kapuloan Bangka-Belitung|Bangka Belitung]] kanggo ''siput gonggong'' lan ''[[terang bulan]]''; [[Kalimantan Kulon]] lan [[Sarawak]] kanggo ''[[bubur pedhes|bubur pedas]]'' lan ''ayam pansuh''; lan [[Brunéi Darussalam]] kanggo Nasi katok lan sajian ''ambuyat'' unik. Ciri utama olahan Melayu tradhisional ora mangu-mangu yaiku panggunaan rempah-rempah sing akeh. [[Santen]] uga penting kanggo menehi rasa sing sugih lan lembut ing masakan Melayu. Bahan dhasar liyané yaiku ''[[trasi|belacan]]'' (tempe urang), sing digunakaké minangka dhasar ''sambal'', saus utawa bumbu sing sugih rasa sing digawé saka belacan, [[lombok abang|lombok]], bawang bombay, lan bawang putih. Masakan Melayu uga akeh nggunakake sereh lan lengkuas.{{sfn|Alexander|2006|p=58}} Meh saben dhaharan Melayu disuguhake karo sega, [[panganan baku|panganan pokok]] ing pirang-pirang budaya Asia Wétan liyane. Senajan ana macem-macem jinis masakan ing panganan Melayu, kabeh disuguhake sekaligus, ora sak porsi. Panganan dipangan kanthi alus nganggo driji tangan tengen, ora nganggo driji kiwa amarga digunakake kanggo wudhu pribadi, lan wong Melayu arang nggunakake piranti makan.{{sfn|Marshall Cavendish|2007|p=1222}} Amarga umume wong Melayu iku [[Muslim]], olahan Melayu ngetutake hukum diet [[halal]] Islam kanthi ketat. Asupan protein biasane dijupuk saka daging sapi, kebo, wedhus, lan wedhus, lan uga kalebu unggas lan iwak. Babi lan daging non-halal, uga alkohol dilarang lan ora ana ing panganan saben dinane wong Melayu. [[Nasi lemak]], sega sing dimasak nganggo [[santen]] sing pekat, mbokmenawa minangka masakan paling populer ing kutha lan desa-desa Melayu. Nasi lemak dianggep minangka [[olahan nasional]] [[Malaysia]].<ref>{{cite web |title=Nasi Lemak |website= Malaysia.com |url= http://www.malaysia.com/nasi-lemak-food.html |access-date=18 Oktober 2026 |archive-url = https://web.archive.org/web/20150511161416/http://malaysia.com/nasi-lemak-food.html |archive-date=11 Mèi 2015 |url-status=live}}</ref> Dene ''Nasi Minyak'' lan ''Nasi Hujan Panas'', sega sing dipanggang karo ghee lan rempah-rempah, dianggep minangka sajian upacara kanggo acara-acara khusus, utamane nalika pesta manten tradhisional Melayu. === Sastra === [[Barkas:Hkyt merong mahawgsa.jpg|thumb|Hikayat Merong Mahawangsa ing teks [[Aksara Gundhil|Jawi]]. Uga dikenal minangka Sejarah Kedah, iki minangka sastra Melayu kuna sing nyritakake garis keturunan Merong Mahawangsa lan madege [[Kedah]].]] {{Main|Sastra Melayu}} Sastra lisan lan sastra klasik wong Melayu ngemot akeh potret wong-wong, wiwit jaman kuna nganti jaman kontemporer.{{sfn|Littrup|1996|p=192}} Ing sastra Melayu, ana sawetara jinis puisi, yaiku [[parikan|Pantun]], Syair, lan Gurindam. Wangun [[sastra]] Melayu paling awal yaiku sastra lisan lan subjek utama yaiku [[folklor]] tradhisional sing ana gandhengane karo [[alam]], kewan, lan manungsa. Folklor Melayu klasik kasusun saka lagu lan musik tradhisional, puisi kepahlawanan, dongeng kewan, crita memedi, kedadeyan ing jaman kepungkur, dongeng, crita simbolis, mitos, lan crita bardik. Saben crita nduweni energi dhewe-dhewe babagan karakter, semangat, latar, lan crita, lan umume digawe kanthi tujuan kanggo menehi rasa seneng, bimbingan, pendidikan, pengeling-eling, penjelasan, lan liya-liyane. Cerita rakyat kasebut diapalake lan diwarisake saka generasi siji menyang generasi sabanjure. Kathah dongeng-dongeng menika ugi dipunserat dening ''penglipur lara'' (para tukang crita) tuladhanipun: ''Hikayat Malim Dewa'', ''Hikayat Malim Deman'', ''Hikayat Raja Donan'', ''Hikayat Anggun Cik Tunggal'', lan ''Hikayat Awang Sulung Merah Muda''. Nalika pengaruh India mlebu ing Kapuloan Melayu udakara 2000 taun kepungkur, [[sastra Melayu]] wiwit nggabungake unsur-unsur India. [[Sastra]] ing jaman iki akèh-akèhé awujud terjemahan saka sastra lan roman Sansekerta, utawa paling ora sawetara produksi sing diilhami déning sastra lan roman kasebut, lan kebak kiasan kanggo mitologi Hindu. Mbokmenawa nganti wektu wiwitan iki bisa ditelusuri karya-karya kayata ''[[Hikayat Seri Rama]]'' (terjemahan gratis saka ''[[Ramayana]]''), ''Hikayat Bayan Budiman'' (adaptasi saka Śukasaptati) lan ''Hikayat Panca Tanderan'' (adaptasi saka ''Hitopadesha'').<ref name="popular science 1899">{{harvnb|Ford|1899|pp=379–381}}</ref> Jaman sastra Melayu klasik diwiwiti sawisé tekané [[Islam]] lan ditemokaké [[aksara Gundhil|aksara Jawi]] (aksara Melayu adhedhasar [[aksara Arab|Arab]]). Wiwit kuwi, kapercayan lan konsep Islam wiwit menehi tandha ing sastra Melayu. Watu Prasasti Terengganu, sing digawe taun 1303, minangka tulisan naratif Melayu paling awal sing dikenal. Watu iki diukir nganggo aksara Jawi babagan sejarah, hukum, lan roman.<ref name="Marshall Cavendish 2007 1218">{{harvnb|Marshall Cavendish|2007|p=1218}}</ref> Ing jaman kejayaane, Kesultanan Malaka ora mung dadi pusat Islamisasi, nanging uga dadi pusat ekspresi budaya Melayu kalebu sastra. Sajrone jaman iki, karya-karya sastra Timur Tengah sing misuwur diterjemahake lan buku-buku agama ditulis nganggo [[basa Malayu]]. Antarane karya terjemahan sing misuwur yaiku ''Hikayat Muhammad Hanafiah'' lan ''Hikayat Amir Hamzah''. Kebangkitan kasusastran Melayu ing jaman kasebut uga ditulis dening karya sastra asli liyane sing diwarnai dening [[tasawuf]] mistik Timur Tengah, karya-karya Hamzah Fansuri sing misuwur kayata ''Asrar al-Arifin'' (''Rahsia Orang yang Bijaksana''; Rahasia Wong Wicaksana), ''Sharab al-Asyikin'' (''Minuman Segala Orang yang Berahi''; Ombenan kanggo Kabeh Wong sing Semangat) lan ''Zinat al-Muwahidin'' (''Perhiasan Sekalian Orang yang Mengesakan''; Hiasan kanggo Kabeh Wong sing Setia) bisa katon minangka opera magna jaman. [[File:Wayang Kulit Kelantan-Patani.jpg|thumb|upright=1.5|[[Wayang kulit|Wayang Kulit]] gaya Kelantan-Patani sing nyritakake kisah heroik [[Hikayat Seri Rama]].]] Karya sastra Melayu sing paling penting mbokmenawa yaiku Sejarah Melayu utawa [[Sulalatus Salatin]] sing misuwur. Iki diarani "karya sastra Melayu sing paling misuwur, khas, lan paling apik" dening salah sawijining sarjana paling misuwur ing babagan studi Melayu, Sir Richard O. Winstedt.{{sfn|Boyd|1999|p=756}} Tanggal pasti karangan lan identitas pangripta asline ora mesthi, nanging miturut prentahe Sultan Alauddin Riaayat Shah III saka Johor ing taun 1612, Tun Sri Lanang ngawasi proses editorial lan kompilasi Sejarah Melayu.{{sfn|Jaaffar|Hussain|Ahmad|1992|p=260}} Ing abad kaping 19, sastra Melayu nampa sawetara tambahan penting, kalebu ''Kitab Ilmu Bedil'' (Buku Senjata Tradisional) sing nyedhiyakake rincian penting babagan amunisi lan persenjataan tradhisional Melayu. Jaman kasebut uga nyakseni panggunaan jurnal medis Melayu sing luwih akeh, sing dikenal minangka ''Kitab Tib''. Karya-karya iki pancen penting amarga dadi referensi kanggo kawruh lan teknologi Melayu nalika jaman klasik.<ref>{{cite web |title=Kitab Ilmu Bedil – Book of Malay Traditional Weaponry (2016) |date=10 Juli 2016 |website=The Memory of the World Committee for Asia and the Pacific |url=http://www.mowcapunesco.org/register/kitab-ilmu-bedil-ms-101-or-book-of-malay-traditional-weaponry-2016/ |access-date=21 Oktober 2026 |archive-date=3 Dhésèmber 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171203224429/http://www.mowcapunesco.org/register/kitab-ilmu-bedil-ms-101-or-book-of-malay-traditional-weaponry-2016/ |url-status=live }}</ref> Naskah-naskah Melayu abad kaping 19 liyane ditulis ing Sumatra, kalebu ''Kitab Pengetahuan Bahasa'' (Buku Kawruh Linguistik) dening Raja Ali Haji lan ''Perhimpunan Gunawan bagi Laki-Laki dan Perempuan'' (Kompendium Jimat kanggo Pria lan Wanita) dening Khatijah Terung, garwane Raja Haji Abdullah bin Raja Hassan.<ref>{{Cite journal |last=Musa |first=Mohd Faizal |date=2021 |title=Transcripts of Gender, Intimacy, and Islam in Southeast Asia: The "Outrageous" Texts of Raja Ali Haji and Khatijah Terung |journal=Religions |language=en |volume=12 |issue=3 |page=219 |doi=10.3390/rel12030219 |issn=2077-1444|doi-access=free }}</ref> Ing abad sing padha uga ana owah-owahan monumental ing sastra Melayu liwat tulisan-tulisané [[Abdullah bin Abdulkadir Munsyi|Abdullah bin Abdul Kadir]], sawijining munshi [[Singapura]] sing misuwur lair ing [[Melaka|Malaka]].<ref name="popular science 1899" /> Abdullah dianggep minangka wong Melayu paling berbudaya sing tau nulis,<ref name="popular science 1899" /> salah sawijining inovator paling gedhe ing sastra Melayu<ref name="Sneddon 2003 59"/> lan bapak sastra Melayu modern.<ref name="Marshall Cavendish 2007 1218"/> Karya-karyanipun ingkang paling wigati inggih punika ''[[Hikayat Abdullah]]'' (otobiografi), ''Kisah Pelayaran Abdullah ke Kelantan'' (crita babagan lelampahane kanggo pamrentah menyang [[Kelantan]]), lan ''Kisah Pelayaran Abdullah ke Mekah'' (crita babagan [[kaji|ziarah]] menyang [[Mekah]] taun 1854). Karya-karyané dadi inspirasi kanggo generasi penulis ing mangsa ngarep lan nandhani tahap awal transisi saka sastra Melayu klasik menyang sastra Melayu modern.<ref name="Sneddon 2003 59"/> === Seni pertunjukan === [[Barkas:Joget Gamelan 1937.jpg|thumb|Pagelaran Joget Gamelan, 1937]] Wong Melayu duwé maneka warna musik lan tari sing minangka gabungan saka macem-macem pengaruh budaya. Genre-genre sing khas wiwit saka tari rakyat Melayu tradhisional kaya ta Mak Yong nganti tari Zapin sing dipengaruhi Arab. Gerakan koreografi uga maneka warna, saka langkah lan melodi sing prasaja ing Dikir barat nganti gerakan sing rumit ing Joget Gamelan. Musik tradhisional Melayu umumé musik perkusi. Maneka warna [[gong]] nyedhiyakake irama kanggo akeh tarian. Ana uga [[drum]] kanthi maneka warna ukuran, wiwit saka ''rebana ubi'' gedhe sing digunakake kanggo nandhani acara penting nganti ''rebana cilik'' (kendhang pigura) sing digunakake minangka iringan kanggo pengajian vokal ing upacara keagamaan.{{sfn|Moore|1998|p=48}} [[Barkas:KITLV - 3676 - Lambert & Co., G.R. - Singapore - Mahjong dance and drama at Penang Island - circa 1903.tif|thumb|left|Sakumpulan penari Melayu Siam sing nampilake Mak Yong (kira-kira abad kaping 19). Ing taun 2005, iki diakoni minangka salah sawijining karya agung warisan lisan lan ora nyata manungsa dening [[UNESCO]].]] Musik nobat dadi bagéan saka Regalia Kraton Melayu wiwit tekané Islam ing abad kaping 12 lan mung ditampilaké ing upacara-upacara penting kraton. Orkestrane kalebu instrumen suci lan dihormati banget yaiku ''nehara'' ([[kendang]]), ''gendang'' (kendang sirah loro), ''nafiri'' (trompet), ''[[serunai]]'' (oboe), lan kadhangkala gong kenop lan sepasang simbal.{{sfn|Marshall Cavendish|2007|p=1220}} Pengaruh India kuwat banget ing drama bayangan tradisional sing dikenal minangka [[wayang kulit|Wayang Kulit]], ing ngendi crita-crita saka epik [[Hindhu]]; [[Ramayana]] & [[Mahabharata]] dadi repertoar utama. Ana papat jinis teater wayang sing khas sing bisa ditemokake ing Semenanjung Malaya; ''Wayang Gedek'', ''Wayang Purwa'', ''Wayang Melayu'' lan ''Wayang Siam''.{{sfn|Srinivasa|2003|p=296}}{{sfn|Ghulam Sarwar Yousof|1997|p=3}}{{sfn|Matusky|1993|pp=8–11}} Sanajan mangkono, seni lan crita ''Wayang Purwa'' lan ''Wayang Siam'' nuduhake pengaruh regional sing nyawiji karo wong Jawa lan Siam, dene ''Wayang Melayu'' lan ''Wayang Gedek'' nyritakake bentuk lan busana Melayu sing luwih asli. Seni pertunjukan Melayu liyane sing kondhang yaiku; Teater ''[[Bangsawan]]'', ''Dondang Sayang'' seneng balada lan tari ''Mak Inang'' saka Kasultanan Malaka, ''Jikey'' lan ''Mek Mulung'' saka [[Kedah]], tari ''Asyik'' lan drama tari ''Menora'' saka Patani lan [[Kelantan]], Tari ''Ulek mayang'' lan ''Rodat'' saka [[Trengganu]], Teater ''Boria'' saka [[pulo Pinang|Penang]], Tari ''Canggung'' saka Perlis, Lagu-lagu narasi ''Mukun'' saka [[Brunéi Darussalam]] lan [[Sarawak]],{{sfn|Marzuki bin Haji Mohd Seruddin|2009}}<ref name="Ahmad Salehuddin 2009">{{harvnb|Ahmad Salehuddin|2009}}</ref> lan [[Gending Sriwijaya]] saka [[Kutha Palémbang|Palémbang]], lan ''Serampang Dua Belas'' saka Serdang.<ref name="Ahmad Salehuddin 2009"/> Zapin Api firedance saka [[Riau]] lan Dikir barat Singapura saka [[Singapura]]. === Seni rupa === [[Barkas:Burung Petala Indera I.png|thumb|Burung Petala Indra, manuk mitos raksasa sing digawe kanggo parade [[tetak|sunat]] agung pangeran [[Kelantan]].]] Seni ukir kayu minangka bagéyan saka [[seni rupa]] Melayu klasik. Wong Melayu sacara tradhisional nghias monumen, prau, senjata, makam, alat musik, lan piranti-piranti kuna kanthi motif flora, kaligrafi, geometri, lan fitur kosmik. Seni iki ditindakake kanthi mbusak sebagian kayu nganggo piranti sing landhep lan ngetutake pola, komposisi, lan urutan tartamtu. Bentuk seni iki, sing dikenal minangka ''ukir'', dianggep minangka tumindak pengabdian para pengrajin marang sing nitahake lan hadiah kanggo sesamane.{{sfn|Said|2005}} Bentuk seni iki utamane disebabake dening akehe kayu ing Kepulauan Melayu lan uga dening katrampilan para pengukir kayu sing ngidini wong Melayu praktik ngukir kayu minangka kerajinan. Latar tropis alami ing ngendi flora lan fauna akeh wis menehi inspirasi kanggo motif kanggo digambarake kanthi bentuk abstrak utawa bergaya ing papan kayu. Kanthi rawuhe Islam, bentuk geometris lan kaligrafi Islam dikenalake ing ukiran kayu. Kayu sing digunakake biasane saka spesies kayu atos tropis sing dikenal awet lan bisa tahan serangan jamur, kumbang sepatu bot listrik, lan rayap.{{sfn|Said|2002}} Omah-omah tradhisional Melayu utawa masjid biasane dihiasi nganggo luwih saka 20 ukiran. Ukiran ing tembok lan panel ngidini angin sirkulasi kanthi efektif mlebu lan metu saka bangunan lan bisa ngidini sinar srengenge madhangi njero struktur kasebut. Ing wektu sing padha, bayangan sing digawe dening panel uga bakal nggawe bayangan adhedhasar motif sing nambah kaendahan ing lantai. Dadi, komponen sing diukir nduweni fungsi fungsional lan estetika. === Grabah === [[Barkas:Sayong.jpg|thumb|''Labu Sayong'' warna ebony, kendi Melayu klasik saka Kuala Kangsar, Perak, Malaysia]] Ing budaya Melayu, [[grabah]] ora mung dideleng minangka piranti rumah tangga. Iki dianggep minangka karya [[kagunan]], paradigma bakat, disulam karo estetika, warisan, ketekunan lan pengabdian agama. Tanah liat Melayu biasane ora diglasir, kanthi desain hias diukir nalika gerabah setengah garing sajrone proses konstruksi.<ref name="Travel Malaysia 2012">{{cite web |title= Malaysian Handicraft – Pottery |website= Go2Travelmalaysia.com |url= http://go2travelmalaysia.com/tour_malaysia/pottery.htm |access-date= 22 Oktober 2026 |archive-date= 21 Novèmber 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171121031048/http://go2travelmalaysia.com/tour_malaysia/pottery.htm |url-status= dead }}</ref> Miturut sawetara panliten,<ref name="Azmi Arifin 2015">{{harvnb|Azmi Arifin|2015}}</ref> industri keramik Melayu asli wis berkembang sacara pribumi wiwit jaman kuna lan wiwit saiki wis nggambarake kecanggihan budaya tingkat tinggi. Uga wis dicathet yen fitur desain gerabah Melayu nuduhake ora anane [[globalisasi|pengaruh manca]] sadurunge abad kaping 19, sawijining paradoks amarga anane kontak budaya sing jembar antarane wong Melayu lan jagad njaba.<ref name="Azmi Arifin 2015"/> Ing antarane keramik tradhisional Melayu sing misuwur kalebu ''Mambong'' saka [[Kelantan]], sing digawe saka lempung lan diidentifikasi nganggo warna terakota. Biasane dianggep minangka piranti masak. Ing pesisir kulon, ''Labu Sayong'' warna ireng saka Kuala Kangsar diajeni amarga toples sing digawe saka waluh. Ana uga sawetara varian saka ''Labu'', kalebu ''Labu Tela'', ''Labu Kepala'', ''Labu Gelugor Tela'' lan ''Labu Gelugor Kepala''.<ref name="Travel Malaysia 2012"/> Wangun liya saka gerabah tradhisional Melayu yaiku: ''Belanga'', umume duwe pinggiran sing amba lan dhasar sing bunder, panci kasebut biasane digerakake kanggo masak [[kari]]. Dipercaya manawa struktur lemah bakal mbantu panas disebarake kanthi rata, sing ana gandhengane karo dhasare sing bunder. Versi ''Belanga'' sing luwih cilik diarani ''periok'', digunakake kanggo nyiyapake [[wos|beras]]; ''Buyong'', sing umume ditegesi kanthi krah lurus lan awak bunder, asring digunakake minangka kendi banyu; ''Terenang'', ''Terenang'' sing sudut digunakake minangka tabung, utamane ing wilayah pesisir Melayu [[Kelantan]], Patani lan [[Terengganu]]; ''Bekas Bara'', wadhah cilik, biasane digawe kanggo nggunakake dupa; ''Jambangan'', vas tradhisional Melayu, biasane kanggo tujuan estetika lan ''Geluk'', papan panyimpenan banyu cilik.{{sfn|Cikgu Paklong|2017}} === Sandhangan tradhisional === [[Barkas:Busana Melayu.jpg|thumb|Wong lanang Melayu ing ''busana Melayu'', gaya tradhisional busana Melayu]] Sandhangan lan tekstil tradhisional Melayu wis terus owah wiwit jaman kuna. Sacara historis, wong Melayu kuna dicathet nggabungake maneka warna bahan alami minangka sumber penting kanggo kain, sandhangan, lan sandhangan. Nanging ing jaman biyen, nalika para pedagang awal teka saka wetan lan kulon menyang pelabuhan Kepulauan Melayu, padha bebarengan tuku barang-barang mewah anyar, kalebu katun lan sutra sing apik. Sandhangan kasebut banjur dadi sumber mode Melayu sing dhuwur lan nduweni peran budaya minangka identitas sing ngiket ing Nusantara, utamane ing semenanjung, Sumatra lan wilayah pesisir Kalimantan.{{sfn|Hassan|2016}} Ing budaya Melayu, sandhangan lan tekstil dianggep minangka simbol kaendahan, kekuasaan, lan status. Akeh cathetan ing hikayat Melayu nandheske papan khusus sing dikuwasani tekstil.{{sfn|Maznah Mohammad|1996|p=2}} Industri tenun tangan Melayu bisa dilacak asal-usule wiwit abad kaping 13 nalika jalur perdagangan wétan berkembang ing jaman Dinasti Song. Sebutan babagan tekstil gawean lokal uga dominasi tenunan ing [[Jasirah Malaka]] digawe ing macem-macem cathetan Tiongkok lan Arab.{{sfn|Maznah Mohammad|1996|p=19}} Antarane tekstil Melayu sing kondhang yaiku [[Songkèt]], [[Bathik]], ''Telepok'', ''Limar'', ''Tenun'', ''Kelingkam'', ''Cindai'', ''Pelangi'' lan ''Tekad''. Sandhangan Melayu klasik maneka warna ing saben wilayah, nanging sandhangan tradisional sing paling jero ing jaman saiki yaiku Baju Kurung (kanggo wanita) lan Baju Melayu (kanggo pria), sing loro-lorone diakoni minangka sandhangan nasional kanggo [[Malaysia]] lan [[Brunéi Darussalam]], lan uga dienggo dening komunitas Melayu ing [[Indhonésia]], [[Singapura]], [[Filipina]], [[Myanmar]] lan [[Thai]]land. [[Barkas:HariRayaMalaykids.jpg|thumb|left|Bocah-bocah Melayu nganggo klambi adat nalika [[Idul Fitri]]]] Tembung ''Baju Kurung'', sing sacara sastra ditegesi minangka "mbunteli awak" sing nganggo, dirancang adhedhasar prinsip-prinsip Islam babagan kesopanan, wicaksana, lan andhap asor. Praktek iki padha karo doktrin agama Yahudi-Kristen, amarga memamerkan bagian awak sing intim dianggep dilarang ing Islam. Interpretasi kasebut banjur diserap menyang cara berpakaian lan perspektif budaya Melayu, iki bisa dideleng kanthi cetha nalika pamrentahan Mansur Shah saka Malaka ing abad kaping 15, sultan nglarang rakyat Muslim wanita ing ngarep umum supaya ora mung nganggo sarung saka dhadha mudhun. Sajrone jaman biyen, Baju Kurung Melayu ngalami sawetara reinkarnasi sadurunge njupuk wujud kaya saiki. Amarga jembare maneka warna karajan Melayu ing Nuswantara, pola desain Baju Kurung uga bisa dideleng ing wilayah kasebut, kalebu [[Bengkulu]], [[Kedah]], [[Jambi]], Johor-Riau, Pahang lan [[Kutha Palémbang|Palémbang]].{{sfn|Hassan|2016}} Mode Baju Kurung sing cocog kanggo wong lanang diarani "Baju Melayu". Bagean ndhuwur sandhangan digawe kanthi desain geometris sing meh padha karo Baju Kurung lan umume dipasangake karo kain tenun sing dikenal minangka sarung. Pola sarung bisa uga kalebu simbol status perkawinan wong kasebut utawa pangkate ing masyarakat Melayu tradhisional.{{sfn|Hassan|2016}} Sandhangan Melayu klasik umum liyané kanggo wong lanang kalebu ''baju'' (klambi) utawa ''tekua'' (jinis klambi lengen dawa), ''baju rompi'' (rompi), ''kancing'', ''celana'' sikil cilik ([[clana]]), [[sarung]] sing dienggo ing pinggul, ''capal'' (sandal), lan ''tanjak'' utawa ''tengkolok'' (tutup sirah); kanggo para bangsawan, ''baju sikap'' utawa ''baju layang'' (jinis jas) lan ''pending'' (gesper sabuk hias) uga sinonim kanggo dienggo minangka sandhangan resmi. Uga lumrah yen ''Pendekar'' (prajurit Melayu) nduweni [[keris]] sing diselipake ing lipatan ngarep sarung. Beda karo Baju Melayu sing isih dienggo mung minangka sandhangan upacara, Baju Kurung dienggo saben dina sajrone setaun dening mayoritas wanita Melayu. Katon pegawai negeri sipil wanita, pekerja profesional, lan mahasiswa nganggo Baju Kurung iku lumrah ing [[Malaysia]] lan [[Brunéi Darussalam]]. ===Seni bela diri=== [[Barkas:Singaporean female pesilat - 20080222.jpg|thumb|Praktisi silat wanita saka [[Singapura]]]] Silat lan varian-variané bisa ditemokaké ing saindenging [[donya Melayu]]: Semenanjung Malaya (kalebu [[Singapura]]), [[Kapuloan Riau]], [[Sumatra]] lan wilayah pesisir [[Kalimantan]]. Bukti arkeologi nuduhake yen, ing abad kaping 6, seni tempur formal wis dipraktekke ing Semenanjung Melayu lan Sumatra.{{sfn|James|1994|p=73}} Wangun Silat paling awal diyakini wis dikembangake lan digunakake ing angkatan bersenjata kerajaan Melayu kuna Langkasuka (abad kaping 2){{sfn|Alexander|2006|p=225}}{{sfn|Abd. Rahman Ismail|2008|p=188}} lan [[praja Sriwijaya|Sriwijaya]] (abad kaping 7). Pengaruh kesultanan Melayu Malaka, Johor, Pattani, lan Brunéi wis nyumbang marang panyebaran seni bela diri iki ing Kapuloan Melayu. Liwat labirin saluran segara lan kapiler kali sing rumit sing nggampangake ijol-ijolan lan perdagangan ing saindenging wilayah kasebut, Silat mlaku menyang alas udan sing padhet lan munggah menyang pegunungan. [[Laksamana]] Hang Tuah saka Malaka sing legendaris iku salah siji ''pesilat'' paling misuwur ing sejarah{{sfn|Green|2001|p=802}} lan malah dianggep dening sawetara wong minangka bapak silat Melayu.{{sfn|Sheikh Shamsuddin|2005|p=195}} Wiwit jaman klasik, Silat Melayu ngalami diversifikasi sing gedhe lan mbentuk apa sing saiki diakoni sacara tradhisional minangka sumber [[pencak silat|Pencak Silat]] Indhonésia lan bentuk Silat liyane ing [[Asia Kidul-wétan]].{{sfn|Draeger|1992|p=23}}{{sfn|Farrer|2009|p=28}} Saliyané Silat, Tomoi uga dipraktekké déning wong Melayu, mliginé ing wilayah lor [[Jasirah Malaka]]. Iki minangka varian saka bentuk kickboxing Indo-Cina sing diyakini wis nyebar ing daratan Asia Kidul-wétan wiwit jaman Kekaisaran Funan (68 Masehi). === Pakaryan logam === [[Barkas:Bunga Mas (Muzium Negara).jpg|thumb|[[Bunga mas|Bunga Mas]], Museum Nasional Malaysia. ''Bunga Mas'' ditawakake negara-negara Melayu sisih lor, [[Trengganu]], [[Kelantan]], [[Kedah]], Pattani, Nong Chik, Yala, Rangae, Kubang Pasu lan Setul marang [[Krajan Ayutthaya|Raja Ayutthaya]] ([[Thai|Siam]]) minangka pralambang kasetyan.]] Ing awal abad kaping 17, emas, perak, [[wesi]], lan kuningan wis dibentuk kanthi sampurna dadi bagean saka masyarakat Melayu. Jaman kasebut nyakseni karya-karya logam nampa perlindungan kerajaan sing kritis. Akeh pakaryan logam Melayu sing dadi bukti jaman iki, wiwit saka [[keris]] Melayu aneh sing dikenal minangka Keris sing digawe saka wesi, nganti perhiasan mewah sing digawe saka emas lan perak. Kanggo para bangsawan Melayu sajrone periode iki, karya-karya pending (gesper sabuk hias sing dihias nganggo [[watu permata|watu mulia]]), ''keronsang'' (bros) lan ''cucuk sanggul'' (jepit rambut) dipentasake dadi salah sawijining barang busana sing paling digoleki. Jaman kasebut uga dadi papan kanggo nyimpen sawetara barang penting liyane ing sandhangan Melayu sing digawe saka emas, kalebu kothak upacara, ''Tepak sirih'' (wadhah sirih) lan bagean-bagean keris. Seni ngolah emas umume ditindakake kanthi teknik repoussé lan granulasi, sing isih bisa dideleng nganti saiki. Ing jaman saiki, perhiasan emas Melayu utamane ditemokake ing wujud gelang kaki, gelang, ali-ali, kalung, liontin, lan anting-anting.<ref name="Malaysia Handicrafts ~ Gold Silver & Brass 2011">{{cite web |title= Malaysia Handicrafts ~ Gold Silver & Brass |website= Go2Travelmalaysia.com |url= http://go2travelmalaysia.com/tour_malaysia/gold_silv.htm |access-date= 23 Oktober 2026 |archive-date= 19 Mèi 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180519135144/http://go2travelmalaysia.com/tour_malaysia/gold_silv.htm |url-status= dead }}</ref><ref name="Karyaneka 2013">{{cite web |last=Karyaneka |title=Metal Work |publisher=Syarikat Pemasaran Karyaneka Sdn. Bhd. |url= http://www.karyaneka.com.my/english/tablet/metal-work.html |access-date=23 Oktober 2026 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180324135832/http://www.karyaneka.com.my/english/tablet/metal-work.html |archive-date=24 Maret 2018 }}</ref> Kanggo piranti perak Melayu, karya perak cukup misuwur amarga desain sing canggih lan apik. Biasane digawe nganggo teknik repousse, filigree, lan niello. Barang-barang tradhisional Melayu sing umum digawe saka perak kalebu ujung bantal, gesper sabuk, pojok montok, sumbat wadhah banyu, sarung keris lan kothak rokok. ''Awan Larat'' (pola mega) lan ''Kerawang'' (motif nabati) kalebu desain populer kanggo pucuk bantal perak lan kothak rokok hias Melayu.<ref name="Malaysia Handicrafts ~ Gold Silver & Brass 2011"/> Panggunaan barang kuningan ngluwihi akeh kelas sosial Melayu klasik, digunakake dening para bangsawan lan rakyat jelata. Popularitas barang kuningan akeh dipengaruhi amarga daya tahan, kualitas, lan regane terjangkau kanggo kabeh wong. Piranti kuningan bisa dipérang dadi rong warna, kuningan kanggo barang-barang fungsional lan putih kanggo tujuan dekorasi. Asring digawe kanthi teliti lan dihias nganggo maneka warna desain dekorasi kanthi motif [[seni rupa Islam|agama]] lan kembang. Nanging, panggunaan kuningan paling dikenal kanggo Tepak Sireh, wadhah upacara kanggo sirih lan kanggo nggawe instrumen musik tartamtu kayata [[Gong]] kanggo orkestra [[Gamelan]] Melayu klasik. Saliyané iku, barang-barang tradhisional Melayu liyané sing digawe saka logam kalebu vas kembang, taburan parfum, nampan saji, panci masak, ceret, lan dupa.<ref name="Malaysia Handicrafts ~ Gold Silver & Brass 2011"/><ref name="Karyaneka 2013"/> ===Dolanan tradhisional=== [[Barkas:Finished wau and wau frame.JPG|thumb|right|Bengkel tukang Wau ing [[Kelantan]], [[Malaysia]]. Layangan jinis aneh iki bisa ditemokake ing pesisir lor-wetan Semenanjung Melayu.]] Dolanan Melayu tradhisional lumrahé mbutuhaké katrampilan kerajinan lan ketangkasan manual lan bisa dilacak asal-usulé wiwit jaman Kesultanan Malaka. ''Sepak Raga'' lan [[layangan]] kalebu dolanan tradhisional sing kasebut ing [[Sulalatus Salatin|Sejarah Melayu]] sing dimainake dening para bangsawan lan kraton kesultanan Melayu.{{sfn|Leyden|1821|p=261}}{{sfn|Lockard|2009|p=48}}{{sfn|Ooi|2004|p=1357}} ''Sepak Raga'' minangka salah sawijining dolanan Melayu sing paling populer lan wis dimainake nganti pirang-pirang abad. Sacara tradhisional, Sepak raga dimainake kanthi muter-muter kanthi nendhang lan njaga bal rotan supaya tetep munggah nggunakake bagean awak apa wae kajaba lengen lan tangan. Saiki diakoni minangka olahraga{{sfn|Ziegler|1972|p=41}}{{sfn|McNair|2002|p=104}} nasional Malaysia lan dimainake ing acara olahraga internasional kayata [[Pèsta Ulahraga Asia|Asian Games]] lan [[Pista Ulah raga Asia Kidul Wétan|Southeast Asian Games]]. Dolanan populer liyané yaiku [[gangsingan|''Gasing'' muter]] sing biasané dimainaké sawisé mangsa panèn. Dibutuhake katrampilan sing apik kanggo ngasilake ''Gasing'' (ndhuwur) sing paling kompetitif, sawetara bisa diputer nganti rong jam saben wektu.<ref name="Alexander 2006 51">{{harvnb|Alexander|2006|p=51}}</ref> Mungkin dolanan Melayu sing paling populer yaiku ''Wau'' (jinis layangan unik saka pesisir wétan Semenanjung Malaya) utawa mabur layangan. Kompetisi mabur wau dianakake karo juri sing menehi poin kanggo keahliane (''Wau'' iku obyek sing ayu lan warni-warni sing dipasang ing pigura pring), swara (kabeh layangan Melayu dirancang kanggo nggawe swara tartamtu nalika diombang-ambingake ing angin) lan ketinggian.<ref name="Alexander 2006 51"/> Wong Melayu uga duwe varian dolanan papan [[Mancala]] sing dikenal minangka [[Dhakon|Congkak]]. Dolanan iki dimainake kanthi ngobahake watu, kelereng, manik-manik utawa cangkang ing sakubenge papan kayu sing kasusun saka rolas bolongan utawa luwih. Mancala diakoni minangka dolanan paling tuwa ing donya lan bisa dilacak asal-usule wiwit [[Mesir Kuna]]. Nalika dolanan iki nyebar ing saindenging jagad, saben budaya wis nemokake variasi dhewe-dhewe kalebu wong Melayu.{{sfn|Alexander|2006|p=52}} ==Sub-ètnis== {{Uga deleng|Wong Melayu Malaysia|Wong Melayu Indhonésia|Wong Melayu Brunéi|Wong Melayu Singapura}} [[Barkas:Indonesia Ethnic Groups Map - EN.svg|thumb|center|upright=3.0|Kratoning wong Melayu digambarake kanthi warna ijo lan klompok sub-ètnis liyane sing ana gandhengane digambarake kanthi warna ijo sing luwih peteng utawa luwih enom.]] Senajan mung 3,4% saka total populasi, etnis Melayu minangka salah sawijining etnis sing paling akeh nyebar ing Indonesia. Kaya sing dituduhake ing peta, ing njaba [[pratélan pulo ing Indonésia|Kapuloan Indhonésia]], wong Melayu manggon ing [[Jasirah Malaka|Semenanjung Malaya]], mbentuk golongan ètnik dominan ing Semenanjung Malaysia lan minoritas sing signifikan ing [[Singapura]], [[Thai]] lan [[Myanmar]] kidul. Koridor wilayah Melayu Kalimantan diwiwiti saka sisih lor saka [[Sabah]] kidul-kulon, terus karo negara [[Brunéi Darussalam]], pesisir [[Sarawak]] lan terus mudhun menyang [[Kalimantan (Wewengkon Indhonésiya)|Kalimantan]].{{lower |0.4em|{{sfn|Yunos|Begawan|2011}}}} {| class="wikitable" |- ! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Golongan ètnik ! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Wilayah sejarah ! style="text-align: center; background: #aacccc;"|Wilayah kanthi populasi sing signifikan |- valign="top" | Wong Melayu Bangka lan Belitung | | * {{flagicon image|Flag of Bangka-Belitung.svg}} [[Kapuloan Bangka-Belitung]] |- valign="top" | Wong Melayu Bangkok{{sfn|Umaiyah Haji Omar|2003}}{{sfn|Umaiyah Haji Omar|2007}} | | * {{flagicon image|Seal Bangkok.png}} Min Buri, Nong Chok<br />{{flagicon image|Seal Pathum Thani.png}} Lam Luk Ka, Mueang Pathum<br />{{flagicon image|Seal Ayutthaya.png}} Provinsi Ayutthaya |- valign="top" | Wong Melayu Bengkulu | | * {{flag|Bengkulu}} |- valign="top" | Wong Melayu Berau | * Kasultanan Berau (1377–1830) * Kasultanan Gunung Tabur (1810–1945) * Kasultanan Sambaliung (1810–1945) | * {{flagicon image|Coat of arms of Berau Regency.svg}} [[Kabupatèn Berau]] |- valign="top" | Wong Bugis-Melayu<ref name="Karim">{{harvnb|Gulrose Karim|1990|p=74}}</ref><ref name="Joseph">{{harvnb|Joseph|Najmabadi|2006|p=436}}</ref>(kelompok Melayu keturunan [[wong Bugis|Bugis]] sing diasimilasi) | * Krajan Mempawah (1740–1950)<ref>{{cite web |url= http://melayuonline.com/eng/history/dig/422/mempawah-sultanate |title=Mempawah Sultanate |website=Melaju Online |access-date=23 Oktober 2026 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160408190433/http://melayuonline.com/eng/history/dig/422/mempawah-sultanate |archive-date=8 April 2016 }}</ref> * Kasultanan Selangor (1745–saiki) * Kasultanan Riau-Lingga (1824–1911) | * {{Flag|Riau}},<br /> {{flagicon image|Flag of Riau Islands.svg}} [[Kapuloan Riau]] * {{flagicon image|Flag of Selangor.svg}} [[Selangor]],<br>{{flagicon image|Flag of Johor.svg}} [[Johor]],<br>{{flagicon image|Flag of Pahang.svg}} [[Pahang]] * {{flag|Singapura}} |- valign="top" | Wong Melayu Burma | | * {{flagicon image|Flag of Tanintharyi Region (1974–2010).svg}} Divisi Tanintharyi |- valign="top" | [[Wong Melayu Brunéi]]{{sfn|IBP|2007|pp=151–152}}<ref name="Colling">{{harvnb|Colling|1973|p=6804}}</ref><ref name="Aris">{{harvnb|Othman|1983|pp=1–26}}</ref><ref name="Husain">{{harvnb|Husain|2007|pp=16, 33, 34}}</ref> | * Kakaisaran Brunéi (abad kaping 7–15) * Kasultanan Brunéi (1363–saiki) | * {{flag|Brunéi Darussalam}} * {{flagicon image|Flag of Labuan.svg}} Labuan,<br>{{flagicon image|Flag of Sarawak.svg}} [[Sarawak]],<br>{{flag|Sabah}} |- valign="top" | Wong Melayu Cocos | | * {{flag|Pulo Natal}},<br>{{flag|Kapuloan Cocos (Keeling)}} * {{flag|Sabah}} |- valign="top" | [[Wong Melayu Jambi]] | * Karajan Jambi (abad kaping 7) * Dharmasraya (1183–1347) * Kasultanan Jambi (1460–1907) | * {{flag|Jambi}} |- valign="top" | Wong Jawa-Melayu<ref name="Karim" /><ref name="Joseph" /><br />(kelompok Melayu keturunan [[wong Jawa|Jawa]] sing diasimilasi) | * [[Kutha Palémbang|Kasultanan Palémbang]] (1550–1823) | * {{flag|Sumatra Kidul}},<br /> {{flag|Sumatra Lor}} * {{flagicon image|Flag of Selangor.svg}} [[Selangor]],<br>{{flagicon image|Flag of Pahang.svg}} [[Pahang]],<br>{{flagicon image|Flag of Johor.svg}} [[Johor]] * {{flag|Singapura}} |- valign="top" | Wong Melayu Johor<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Kasultanan Johor (1528–saiki) * Kasultanan Muar (1855–1877) | * {{flagicon image|Flag of Johor.svg}} [[Johor]] |- valign="top" | Wong Melayu Kedah<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" />{{sfn|Majlis Kebudayaan Negeri Kedah|1986|pp=19–69}} | * [[Peradaban]] [[Lembah Bujang]] (abad kaping 1) * Langkasuka (abad kaping 2–14) * Kerajaan Kedah (Kedah Tua) (abad kaping 7–12) * Kasultanan Kedah (1136–saiki) * Karajan Setul (1808–1916){{sfn|Halimi|Pitchai|2016}} * Kerajaan Kubang Pasu (1839–1864) * Karajan Perlis (1842–saiki) | * {{flagicon image|Flag of Kedah.svg}} [[Kedah]],<br>{{flagicon image|Flag of Perlis.svg}} Perlis,<br>{{flagicon image|Flag of Penang (Malaysia).svg}} [[Pulo Pinang]],<br>{{flagicon image|Flag of Perak.svg}} Perak * {{flagicon image|Seal Satun.png}} Satun,<br>{{flagicon image|Seal Trang.png}} Trang,<br>{{flagicon image|Seal Krabi.png}} Krabi |- valign="top" | Wong Melayu Kelantan<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Krajan Bumi Abang (abad kaping 1–6) * Kasultanan Kelantan (1267–saiki) * Kasultanan Jembal (1638–1720) | * {{flagicon image|Flag of Kelantan.svg}} [[Kelantan]] * {{flagicon image|Flag of Narathiwat.svg}} Narathiwat * {{flagicon image|Flag of Besut, Terengganu.svg}} Besut ([[Trengganu]]) |- valign="top" | Wong Melayu Lahat | | * {{flag|Sumatra Kidul}} |- valign="top" | Wong Melayu Loloan | | * {{flagicon image|Lambang Kab Jembrana.png}} [[Kabupatèn Jembrana]] |- valign="top" | Wong Melayu Malaka<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Kasultanan Malaka (1402–1511) | * {{flagicon image|Flag of Malacca.svg}} [[Melaka]] |- valign="top" | Wong Minangkabau-Melayu<ref name="Karim" /><ref name="Joseph" /><br />(''kelompok Melayu keturunan [[wong Minangkêbo|Minangkêbo]] sing diasimilasi'') | * Dharmasraya (1183–1347) * Kasultanan Siak (1725–1949) * Panguwasa Negeri Sembilan (1773–saiki) | * {{flag|Riau}},<br /> {{flagicon image|Flag of Riau Islands.svg}} [[Kapuloan Riau]] * {{flagicon image|Flag of Negeri Sembilan.svg}} [[Negeri Sembilan]],<br>{{flagicon image|Flag of Selangor.svg}} [[Selangor]],<br>{{flagicon image|Flag of Johor.svg}} [[Johor]],<br />{{flagicon image|Flag of Pahang.svg}} [[Pahang]] * {{flag|Singapura}} |- valign="top" | Wong Melayu Sumatra Lor-Wétan | * Kasultanan Asahan (1630–1946) * Kasultanan Bilah (1630–1946) * Kasultanan Deli (1632–1946) * Kasultanan Langkat (1568–1946) * Kasultanan Serdang (1728–1946) | * {{flag|Sumatra Lor}} |- valign="top" | Wong Melayu Pahang<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Karajan Pahang Kuna (abad kaping 5–1454) * Kasultanan Pahang Kuna (1470–1623) * Karajan Pahang Modern (1770–1881) * Kasultanan Pahang Modern (1881–saiki) | * {{flagicon image|Flag of Pahang.svg}} [[Pahang]] |- valign="top" | Wong Melayu Palémbang<ref name="Konstruksi Hukum Adat Pernikahan Masyarakat Melayu Palembang Berdasarkan Syar'iat Islam">{{Cite web|title=Konstruksi Hukum Adat Pernikahan Masyarakat Melayu Palembang Berdasarkan Syar'iat Islam|language= Indonesian|date=Agustus 2019|url=https://www.researchgate.net/publication/334990443}}</ref><ref name="Tradisi Ruwahan pada Masyarakat Melayu Palembang">{{Cite web|title=Tradisi Ruwahan Masyarakat Melayu Palembang Dalam Perspektif Fenomenologis|language= id|date=Dhésèmber 2022|url=https://ejournal.uin-suska.ac.id/index.php/SosialBudaya/article/viewFile/19338/8602}}</ref><ref name="Akulturasi dalam Tradisi Kelahiran Orang Melayu Palembang">{{Cite web|title=Akulturasi dalam Tradisi Kelahiran Orang Melayu Palembang|language= id|date=Dhésèmber 2019|url=https://media.neliti.com/media/publications/506596-none-eb4c4768.pdf}}</ref><ref name="Budaya Politik Aristokrat Melayu Abad ke XVIII – XIX M : Analisis Kontekstual Manuskrip Sejarah Palembang - Dr. Komaruddin, ed al. Universitas Islam Negeri (UIN) Raden Fatah Palembang">{{Cite journal|title=Budaya Politik Aristokrat Melayu Abad ke XVIII – XIX M: Analisis Kontekstual Manuskrip Sejarah Palembang – Dr. Komaruddin, ed al. Universitas Islam Negeri (UIN) Raden Fatah Palembang|journal= Tamaddun: Jurnal Kebudayaan dan Sastra Islam|language= id|date=2022|volume= 18|issue= 2|pages= 69–86|doi= 10.19109/tamaddun.v18i2.2785|url=https://jurnal.radenfatah.ac.id/index.php/tamaddun/article/view/2785/1887|last1= Niswah|first1= Chirun|doi-access= free}}</ref> | * [[Praja Sriwijaya|Sriwijaya]] (abad kaping 7–13) * Kasultanan Palémbang (1550–1823) | * {{flag|Sumatra Kidul}} |- valign="top" | Wong Melayu Patani<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Karajan Negara Sri Dharmaraja (abad milenium kaping 1–15) * Langkasuka (abad kaping 2–14) * Kasultanan Pattani (1516–1902) * Kasultanan Singgora (1603–1689) * Karajan Reman (1785–1902) * Karajan Legeh (1755–1902)<ref name="Anuar Nik Mahmud 1999 39">{{harvnb|Anuar Nik Mahmud|1999|p=39}}</ref> * Karajan Nong Chik (1809–1902)<ref name="Anuar Nik Mahmud 1999 39"/> * Karajan Jalur (1817–1902)<ref name="Anuar Nik Mahmud 1999 39"/> * Karajan Teluban (1817–1902)<ref name="Anuar Nik Mahmud 1999 39"/> * Karajan Jering (1817–1902)<ref name="Anuar Nik Mahmud 1999 39"/> | * {{flagicon image|Seal Pattani.png}} Pattani,<br>{{flagicon image|Seal Yala.png}} Yala,<br>{{flagicon image|Seal Narathiwat.png}} Narathiwat,<br>{{flagicon image|Seal Songkhla.png}} Songkhla,<br />{{flagicon image|Seal Phattalung.png}} Phattalung * {{flagicon image|Flag of Kedah.svg}} [[Kedah]],<br>{{flagicon image|Flag of Kelantan.svg}} [[Kelantan]],<br>{{flagicon image|Flag of Perak.svg}} Perak |- valign="top" | Wong Melayu Perak<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Gangga Negara (abad kaping 2 – 11) * Kasultanan Perak (1528–saiki) | * {{flagicon image|Flag of Perak.svg}} Perak |- valign="top" | [[Wong Melayu Riau]] | * Kasultanan Kuntu Kampar (1234–1933) * Kasultanan Indragiri (1298–1945) * Kasultanan Rokan (1569–1940) * Kasultanan Pelalawan (1791–1946) * Kasultanan Riau-Lingga (1824–1911) | * {{flag|Riau}},<br>{{flagicon image|Flag of Riau Islands.svg}} [[Kapuloan Riau]],<br /> {{flagicon image|Lambang Kabupaten Pasaman.png}} [[Kabupatèn Pasaman]],<br />{{flagicon image|Lambang Kabupaten Lima Puluh Kota.png}} [[Kabupatèn Lima Puluh Kota]] |- valign="top" | Wong Melayu Sarawak{{sfn|Said|2012}}{{sfn|Amanah Khairat Yayasan Melayu Sarawak|}} | * Karajan Santubong (abad kaping 7) * Karajan Samarahan (abad kaping 13) * Karajan Saribas (abad kaping 15) * Karajan Banting (abad kaping 16) * Kasultanan Sarawak (1598–1641) | * {{flagicon image|Flag of Sarawak.svg}} [[Sarawak]] |- valign="top" | Wong Melayu Selangor | * Kasultanan Selangor (1745–saiki) | * {{flagicon image|Flag of Selangor.svg}} [[Selangor]] |- valign="top" | [[Wong Melayu Singapura]] | * Karajan Singapura (1299–1398) | * {{flag|Singapura}} |- valign="top" | Wong Melayu Tamiang | * Karajan Bukit Karang (1023–1330) * Kasultanan Benua Tamiang (1330–1528) | * {{flagicon image|Lambang Kabupaten Aceh Tamiang.png}} [[Kabupatèn Acèh Tamiang]] |- valign="top" | Wong Melayu Trengganu<ref name="Colling" /><ref name="Aris" /><ref name="Husain" /> | * Kasultanan Trengganu (1708–saiki) * Karajan Besut (1780–1899) | * {{flagicon image|Flag of Terengganu.svg}} [[Trengganu]] * [[Kuantan|Kutha Kuantan]] ([[Pahang]]) |- valign="top" |Wong Melayu Kalimantan Kulon | * Karajan Landak (1292–1962) * Karajan Matan (1590–1948) * Kerajaan Mempawah (1740–1950) * Kasultanan Pontianak (1771–1950) * Kasultanan Sambas (1675–1944) * Karajan Sanggau (1310–1960) * Karajan Sintang (1365–1950) * Karajan Tanjungpura (880–1590) | * {{flagicon image|Flag of West Kalimantan.svg}} [[Kalimantan Kulon]] |} ==Deleng uga== * [[Donya Melayu]] * [[Omah Melayu]] ==Cathetan== {{reflist|group=Note}} ==Cathetan suku== {{Reflist}} ==Bibliografi== {{refbegin}} {{Div col|colwidth=25em}} * {{citation | last = Abd. Rahman Ismail | title = Seni Silat Melayu: Sejarah, Perkembangan dan Budaya | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka | year = 2008 | location = Kuala Lumpur | isbn = 978-983-62-9934-5 }} * {{cite journal |ref={{harvid|Abdulla et al.|2009}} |first=M. A. |last=Abdulla |collaboration=HUGO Pan-Asian SNP Consortium |title=Mapping Human Genetic Diversity in Asia |journal=Science |volume=326 |issue=5959 |pages=1541–1545 |date=Dhésèmber 2009 |pmid=20007900 |doi=10.1126/science.1177074 |bibcode=2009Sci...326.1541. |s2cid=34341816 |url=http://scholarbank.nus.edu.sg/handle/10635/25650 }} * {{citation | last1 = Abu Talib Ahmad | last2 = Tan | first2 = Liok Ee | title = New terrains in Southeast Asian history | publisher = Ohio University press | year = 2003 | location = Singapura | isbn = 978-9971-69-269-8 }} * {{citation | last = Ahir | first = Diwan Chand | title = A Panorama of Indian Buddhism: Selections from the Maha Bodhi journal, 1892–1992 | publisher = Sri Satguru Publications | year = 1995 | isbn = 978-81-7030-462-3 }} * {{citation | last = Ahmad Salehuddin | title = Serampang dua belas, Tari Tradisional Kesultanan Serdang | year = 2009 | url = http://asalehudin.wordpress.com/2009/04/25/serampang-duabelas-tari-tradisional-melayu-kesultanan-serdang-sumatra-utara/ | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 15 Juni 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120615152012/http://asalehudin.wordpress.com/2009/04/25/serampang-duabelas-tari-tradisional-melayu-kesultanan-serdang-sumatra-utara/ | url-status = live }} * {{citation | last = Alexander | first = James | title = Malaysia Brunei & Singapore | publisher = New Holland Publishers | year = 2006 | isbn = 978-1-86011-309-3 }} * {{cite web | last = Ali | first = Tongkat | title = Negeri Rahman, hilangnya sebutir permata | language = ms | trans-title = State of Rahman, the loss of a gem | date = 1 Fèbruari 2010 | url = http://kebunketereh.com/?p=387 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110819082400/http://kebunketereh.com/?p=387 | archive-date = 19 Agustus 2011 }} * {{cite thesis |type=MSc |last=Amin |first=Tarek Abd El-Hamid Ahmed |date=1995 |title=Anglo-German Rivalry in the Malay Peninsula and Siam, 1870–1909 |publisher=Universiti Malaya |url=http://myto.upm.edu.my/find/Record/um.u401853 |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-date=25 Sèptèmber 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220925162704/http://myto.upm.edu.my/find/Record/um.u401853 }} * {{cite book |last1=Ananta |first1=Aris |last2=Arifin |first2=Evi Nurvidya |last3=Hasbullah |first3=M Sairi |last4=Handayani |first4=Nur Budi |last5=Pramono |first5=Agus |year=2015 |title=Demography of Indonesia's Ethnicity |url=https://books.google.com/books?id=crKfCgAAQBAJ |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=978-981-4519-87-8 }} * {{Cite conference |last=Anderbeck |first=Karl |year=2002 |title=Suku Batin – A Proto-Malay People? Evidence from Historical Linguistics |conference=The Sixth International Symposium on Malay/Indonesian Linguistics, 3 – 5 August 2002, Nirwana Resort Hotel, Bintan Island, Riau, Indonesia |url=http://email.eva.mpg.de/~gil/ismil/6/abstracts/anderbeck.html |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304022950/http://email.eva.mpg.de/~gil/ismil/6/abstracts/anderbeck.html |archive-date=4 Maret 2016 }} * {{citation | last = Anuar Nik Mahmud | first = Nik | title = Sejarah Perjuangan Melayu Pattani | publisher = Penerbit Universiti Kebangsaan Malaysia | year = 1999 | location = Bangi | isbn = 978-967-942-443-0 }} * {{citation | last1 = Andaya | first1 = Barbara Watson | last2 = Andaya | first2 = Leonard Yuzon | title = A History of Malaysia | publisher = Palgrave Macmillan | year = 1984 | location = London | isbn = 978-0-333-27672-3 }} * {{cite web |last=Angahsunan |date=16 Juli 2017 |title=Pusaka, Rahsia Dan Dzat Keris |website=The Patriots |url=https://www.thepatriots.asia/archives/4275 |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170923024340/https://www.thepatriots.asia/archives/4275 |archive-date=23 Sèptèmber 2017 }} * {{citation | last = Azmi Arifin | title = Traditional Malay Pottery of Kuala Kangsar: Its History and Development | publisher = School of Humanities and Sciencesm, Universiti Sains Malaysia | year = 2015 }} * {{cite journal |last=Baer |first=A. S. |title=''Eden in the East'', Stephen Oppenheimer. London: Weidenfeld and Nicolson, 1998. |journal=Asian Perspectives |department=Book Reviews |volume=38 |issue=2 |pages=256–258 |date=Fall 1999 |url=https://www.proquest.com/openview/d18fba7557fb2762b68723c8176c4e5b/1?pq-origsite=gscholar&cbl=1818432 |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-date=25 Sèptèmber 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220925164204/https://www.proquest.com/openview/d18fba7557fb2762b68723c8176c4e5b/1?pq-origsite=gscholar&cbl=1818432 |url-status=live }} * {{citation | last = Barnard | first = Timothy P. | title = Contesting Malayness: Malay identity across boundaries | publisher = Singapore University press | year = 2004 | location = Singapura | isbn = 978-9971-69-279-7 }} * {{citation | last = Barrington | first = Lowell | title = After Independence: Making and Protecting the Nation in Postcolonial and Postcommunist States | publisher = University of Michigan Press | year = 2006 | isbn = 978-0-472-06898-2 }} * {{citation | last1 = Bolton | first1 = Kingsley | last2 = Hutton | first2 = Christopher | title = Triad societies: western accounts of the history, sociology and linguistics of Chinese secret societies | volume = 5 | publisher = Routledge | year = 2000 | location = London | isbn = 978-0-415-24397-1 }} * {{citation | last = Boyd | first = Kelly | title = Encyclopedia of historians and historical writing | volume = 2 | publisher = Fitzroy Darborn Publishers | year = 1999 | location = London | isbn = 978-1-884964-33-6 }} * {{citation | last1 = Brown | first1 = Keith | last2 = Ogilvie | first2 = Sarah | title = Concise encyclopedia of languages of the world | publisher = Elsevier Science | year = 2009 | isbn = 978-0-08-087774-7 }} * {{citation | last = Burgat | first = François | title = Face to face with political Islam (L'islamisme en face) | publisher = I.B Tauris & Co. Ltd | year = 2003 | location = New York | isbn = 978-1-86064-212-8 }} * {{cite book |ref={{harvid|Campo|2002}} |author=Joseph Norbert Frans Marie à Campo |date=2002 |title=Engines of Empire: Steamshipping and State Formation in Colonial Indonesia |location=Hilversum |publisher=Verloren |isbn=978-9-06550738-9}} * {{citation | last = Chew | first = Melanie | title = The Presidential Notes: A biography of President Yusof bin Ishak | publisher = SNP Publications | year = 1999 | location = Singapura | isbn = 978-981-4032-48-3 }} * {{citation | last = Chihara | first = Daigorō | title = Hindu-Buddhist architecture in Southeast Asia | publisher = BRILL | year = 1996 | isbn = 978-90-04-10512-6 }} * {{citation | last = Cikgu Paklong | title = Tembikar | publisher = Scribd | year = 2017 | url = https://www.scribd.com/doc/35206504/Tembikar | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 3 Agustus 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200803133112/https://www.scribd.com/doc/35206504/Tembikar | url-status = live }} * {{citation | last = Clyne | first = Michael G. | title = Pluricentric languages: differing norms in different nations | publisher = De Gruyter Mouton | year = 1992 | isbn = 978-3-11-012855-0 }} * {{Cite book |last=Cœdès |first=George |author-link=Georges Coedès |title=The Indianized states of Southeast Asia |publisher=University of Hawaii Press |year=1968 |url=https://books.google.com/books?id=iDyJBFTdiwoC |isbn=978-0-8248-0368-1 |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-date=23 Januari 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230123031147/https://books.google.com/books?id=iDyJBFTdiwoC |url-status=live }} * {{citation | editor-last = Colling | editor-first = Patricia | title = Dissertation Abstracts International, A-The Humanities and Social Sciences | volume = 33 | at = #8 | publisher = Xerox University Microfilms | year = 1973 | location = New York | issn = 0419-4209 <!--0012-3854--> }} (Abstracts of Dissertations Available on Microfilm or as Xerographic Reproductions February 1973) * {{citation | last = Cordier | first = Henri | author-link = Henri Cordier | title = Ser Marco Polo; notes and addenda to Sir Henry Yule's edition, containing the results of recent research and discovery | publisher = Bibliolife | year = 2009 | isbn = 978-1-110-77685-6 }} * {{Cite book |last=Crawfurd |first=John |year=1856 |title=A Descriptive Dictionary of the Indian Islands and Adjacent Countries |location=London |publisher=Bradbury and Evans |url=https://archive.org/details/adescriptivedic00crawgoog }} * {{citation | last = Deka | first = Phani | title = The great Indian corridor in the east | publisher = Mittal Publications | year = 2007 | isbn = 978-81-8324-179-3 }} * {{citation | first = Subhadra | last = Devan | title = New interest in an older Lembah Bujang | publisher = NST | year = 2010 | url = http://www.usm.my/index.php/about-usm/news-archive/67-papercutting-/7078-New-interest-in-an-older-Lembah-Bujang-.html | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121201092907/http://www.usm.my/index.php/about-usm/news-archive/67-papercutting-/7078-New-interest-in-an-older-Lembah-Bujang-.html | archive-date = 1 Dhésèmber 2012 }} * {{citation | last = Draeger | first = Donn F. | title = Weapons and fighting arts of Indonesia | publisher = Tuttle Publishing | year = 1992 | isbn = 978-0-8048-1716-5 }} * {{citation | last = Economic Planning Unit (Malaysia) | title = Population by sex, ethnic group and age, Malaysia,2010 | year = 2010 | url = http://www.epu.gov.my/html/themes/epu/images/common/pdf/eco_stat/pdf/1.2.5.pdf | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722234036/http://www.epu.gov.my/html/themes/epu/images/common/pdf/eco_stat/pdf/1.2.5.pdf | archive-date = 22 Juli 2011 }} * {{citation | last = Esposito | first = John L. | title = The Oxford History of Islam | publisher = Oxford University Press | year = 1999 | location = New York | url = https://books.google.com/books?id=9HUDXkJIE3EC&pg=PT841 | isbn = 978-0-19-510799-9 }} * {{citation | last = Europa Publications Staff | title = Far East and Australasia (34th edition) | publisher = Routledge | year = 2002 | isbn = 978-1-85743-133-9 }} * {{citation | last = Farrer | first = D. S. | title = Shadows of the Prophet: Martial Arts and Sufi Mysticism | publisher = Springer | year = 2009 | isbn = 978-1-4020-9355-5 }} * {{citation | last = Ford | first = R. Clyde | title = Malay Literature | journal = Popular Science Monthly | volume = 55 | year = 1899 }} * {{citation | last = Ganguly | first = Šumit | title = Government Policies and Ethnic Relations in Asia and the Pacific | publisher = MIT press | year = 1997 | isbn = 978-0-262-52245-8 }} * {{citation | last = Gerini | first = Gerolamo Emilio | author-link = Gerolamo Emilio Gerini | title = Researches on Ptolemy's geography of eastern Asia (further India and Indo-Malay archipelago) | location = New Delhi | publisher = Oriental Books Reprint Corporation | year = 1974 | oclc = 1068575751 }} * {{citation | last = Ghulam Sarwar Yousof | title = The Malay Shadow Play: An Introduction | publisher = The Asian Centre | year = 1997 | isbn = 978-983-9499-02-5 }} * {{cite journal |last=Gibson-Hill |first=C. A. |date=Juli 1953 |title=Notes on the old Cannon found in Malaya, and known to be of Dutch origin |journal=Journal of the Malayan Branch of the Royal Asiatic Society|volume=26 |issue=1 |pages=145–174 |jstor=41502911}} * {{citation | last = Gopal | first = Lallanji | title = The economic life of northern India: c. A.D. 700–1200 | publisher = Motilal Banarsidass | year = 2000 | isbn = 978-81-208-0302-2 }} * {{citation | last = Green | first = Thomas A. | title = Martial arts of the world: An Encyclopedia. | publisher = ABC-CLIO Inc | year = 2001 | location = Santa Barbara | isbn = 978-1-57607-150-2 }} * {{citation | author = Gulrose Karim |title=Muslim identity and Islam: misinterpreted in the contemporary world | others = Information Malaysia 1990–91 Yearbook | publisher = Berita Publishing Sdn. Bhd | year = 1990 | location = Kuala Lumpur | isbn = 978-81-7827-165-1 }} * {{cite journal |name-list-style=amp |last1=Halimi |first1=Ahmad Jelani |last2=Pitchai |first2=Mohd Yusoff Mydin |date=2016 |url=http://docplayer.net/38783122-Setoi-setul-mambang-segara-dalam-lintasan-sejarah-negeri-negeri-melayu-utara.html |title=Setoi (Setul) Mambang Segara Dalam Lintasan Sejarah Negeri-Negeri Melayu Utara |journal=Jurnal Perspektif |volume=8 |issue=2 |pages=123–134 |issn=1985-496X |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-date=16 Sèptèmber 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170916140227/http://docplayer.net/38783122-Setoi-setul-mambang-segara-dalam-lintasan-sejarah-negeri-negeri-melayu-utara.html |url-status=dead }} * {{citation | last = Hall | first = Daniel George Edward | author-link = D.G.E. Hall | title = History of South East Asia | publisher = Macmillan | year = 1981 | isbn = 978-0-333-24163-9 }} * {{citation | last = Hall | first = Thomas D. | title = Comparing Globalizations Historical and World-Systems Approaches | year = 2017 | publisher = Springer | url = https://books.google.com/books?id=g0I_DwAAQBAJ&q=sungai+batu+ingots&pg=PA111 | isbn = 978-3-319-68219-8 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 31 Maret 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230331160703/https://books.google.com/books?id=g0I_DwAAQBAJ&q=sungai+batu+ingots&pg=PA111 | url-status = live }} * {{citation | last = Harper | first = Timothy Norman | title = The End of Empire and the Making of Malaya | url = https://books.google.com/books?id=lmazmo6_RYMC | publisher = Cambridge University Press | year = 2001 | location = London | isbn = 978-0-521-00465-7 }} * {{Cite journal |last=Hassan |first=Hanisa |date=2016 |title=A Study on the Development of ''Baju Kurung'' Design in the Context of Cultural Changes in Modern Malaysia |publisher=Perpustakaan Negara Malaysia |journal=Wacana Seni Journal of Arts Discourse |volume=15 |pages=63–94 |doi=10.21315/ws2016.15.3 |url=http://wacanaseni.usm.my/WACANA%20SENI%20JOURNAL%20OF%20ARTS%20DISCOURSE/wacanaseni_v15/WS_15_3.pdf |access-date=14 Novèmber 2026 |doi-access=free |archive-date=22 Dhésèmber 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181222125633/http://wacanaseni.usm.my/WACANA%20SENI%20JOURNAL%20OF%20ARTS%20DISCOURSE/wacanaseni_v15/WS_15_3.pdf |url-status=dead }} * {{citation | last1 = He | first1 = Baogang | last2 = Galligan | first2 = Brian | last3 = Inoguchi | first3 = Takashi | title = Federalism in Asia | publisher = Edward Elgar Publications | year = 2007 | location = London | isbn = 978-1-84720-140-9 }} * {{citation | last1 = Henket | first1 = Hubert-Jan | last2 = Heynen | first2 = Hilde | title = Back from utopia: the challenge of the modern movement | publisher = 010 Publishers | year = 2002 | location = Rotterdam | isbn = 978-90-6450-483-9 }} * {{cite book |last=Herwig |first=Holger H. |date=1980 |title="Luxury' Fleet": The Imperial German Navy 1888-1918 |edition=1 |location=London; Boston |publisher=Allen & Unwin |isbn=978-0-04943023-5}} * {{citation | last1 = Hunter | first1 = William Wilson | author-link1 = William Wilson Hunter | last2 = Roberts | first2 = Paul Ernest | title = A History of British India: To the Overthrow of the English in the Spice Archipelago | publisher = Nabu Press | year = 2010 | isbn = 978-1-145-70716-0 }} * {{citation |last = Husain | first = M. G. | title = Muslim identity and Islam: misinterpreted in the contemporary world | publisher = Manak Publications | year = 2007 | location = New Delhi | isbn = 978-81-7827-165-1 }} * {{citation | last = Hussin Mutalib | title = Islam in Southeast Asia | publisher = Institute of Southeast Asian Studies | year = 2008 | location = Singapura | isbn = 978-981-230-758-3 }} * {{citation | last = I Ching | author-link =I Ching (monk) | editor-last = Takakusu | editor-first = Junjiro | editor-link = Takakusu Junjiro | title = A Record of the Buddhist Religion As Practised in India and the Malay Archipelago (A.D. 671–695) | publisher = Asian Educational Services | year = 2005 | isbn =978-81-206-1622-6 }} * {{citation | last = IBP | title = Brunei Sultan Haji Hassanal Bolkiah Mu'izzaddin Waddaulah Handbook | location = Washington DC | publisher = International Business Publications | year = 2007 | isbn = 978-1-4330-0444-5 }} * {{citation | last = Irma Musliana | title = Kenapa Bilah Keris Bengkok? Sejarah Keris Melayu Yang Kita Tidak Pernah Dengar. | year = 2016 | url = https://soscili.my/sejarah-keris-melayu-taming-sari/ | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 1 Dhésèmber 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171201044508/https://soscili.my/sejarah-keris-melayu-taming-sari/ | url-status = live }} * {{citation | first1 = Johan | last1 = Jaaffar | first2 = Safian | last2 = Hussain | first3 = Mohd Thani | last3 = Ahmad | title = History of Modern Malay Literature | volume = 2 | publisher = Dewan Bahasa dan Pustaka & Ministry of Education (Malaysia) | year = 1992 | location = Kuala Lumpur | isbn = 978-983-62-2745-4 }} * {{citation | last = James | first = Michael | title = Black Belt | journal = Black Belt. Buyer's Guide | publisher = Rainbow Publications | year = 1994 | issn = 0277-3066 }} * {{citation | last = Jamil Abu Bakar | title = A design guide of public parks in Malaysia | publisher = Penerbit UTM | year = 2002 | location = Kuala Lumpur | isbn = 978-983-52-0274-2 }} * {{citation | last = Jermsawatdi | first = Promsak | title = Thai art with Indian influences | publisher = Abhinav Publications | year = 1989 | isbn = 978-81-7017-090-7 }} * {{citation | last1 = Johns | first1 = Anthony Hearle | last2 = Lahoud | first2 = Nelly | title = Islam in world politics | publisher = Routledge | year = 2005 | location = New York | isbn = 978-0-415-32411-3 }} * {{citation | last1 = Joseph | first1 = Suad | last2 = Najmabadi | first2 = Afsaneh | title = Economics, Education, Mobility And Space (Encyclopedia of women & Islamic cultures) | publisher = Brill Academic Publishers | year = 2006 | isbn = 978-90-04-12820-0 }}= * {{citation | last = Leyden | first = John | title = Malay Annals: Translated from the Malay Language | publisher = Longman, Hurst, Rees, Orme, and Brown | year = 1821 | location = London }} * {{citation | last = Littrup | first = Lisbeth | title = Identity in Asian literature | publisher = Nordic Institute of Asian Studies | year = 1996 | location = Richmond | isbn = 978-0-7007-0367-8 }} * {{citation | last = Lockard | first = Craig A. | title = Southeast Asia in world history | publisher = Oxford University Press | year = 2009 | location = New York | isbn = 978-0-19-533811-9 }} * {{citation | last = Lumholtz | first = Carl Sofus | author-link = Carl Sofus Lumholtz | title = Through Central Borneo | publisher = Kessinger publishing | year = 2004 | isbn = 978-1-4191-8996-8 }} * {{citation | last = Majlis Kebudayaan Negeri Kedah | title = Intisari kebudayaan Melayu Kedah: Kumpulan rencana mengenai kebudayaan Negeri Kedah | publisher = Majlis Kebudayaan Negeri Kedah | year = 1986 }} * {{citation | last = Marshall Cavendish | author-link = Marshall Cavendish | title = World and Its Peoples: Eastern and Southern Asia | publisher = Marshall Cavendish | year = 2007 | location = New York | isbn = 978-0-7614-7631-3 }} * {{citation | last = Matusky | first = Patricia Ann | title = Malaysian shadow play and music: continuity of an oral tradition | publisher = Oxford University Press | year = 1993 | isbn = 978-967-65-3048-6 }} * {{citation | last = Maznah Mohammad | title = The Malay handloom weavers: a study of the rise and decline of traditional manufacture | publisher = Institute of Southeast Asian Studies | year = 1996 | location = Singapura | isbn = 978-981-3016-99-6 }} * {{citation | last = McNair | first = Sylvia | title = Malaysia (Enchantment of the World. Second Series) | publisher = Children's Press | year = 2002 | isbn = 978-0-516-21009-4 | url = https://archive.org/details/malaysia00mcna_0 }} * {{citation | last = Melayu Online | title = Melayu Online.com's Theoretical Framework | url = http://melayuonline.com/eng/about/dig/2 | year = 2005 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121021153512/http://melayuonline.com/eng/about/dig/2 | archive-date = 21 Oktober 2012 }} * {{citation | last1 = Melebek |first1 = Abdul Rashid | last2 = Moain |first2 = Amat Juhari | title = Sejarah Bahasa Melayu ("History of the Malay Language") | publisher = Utusan Publications & Distributors | year = 2006 | isbn = 978-967-61-1809-7 }} * {{citation |last1=Miksic |first1=John N. |title=Ancient Southeast Asia |last2=Goh |first2=Geok Yian |date=2017 |publisher=Routledge |location=London}} * {{citation | last = Milner | first = Anthony | title = The Malays (The Peoples of South-East Asia and the Pacific) | publisher = Wiley-Blackwell | year = 2010 | isbn = 978-1-4443-3903-1 }} * {{citation | last = Ministry of Culture | first = Singapore | title = Singapore: facts and pictures | journal = Singapore Facts and Figures | year = 1973 | issn = 0217-7773 }} * {{citation | last = Mohamad Tajuddin Haji Mohamad Rasdi | title = The architectural heritage of the Malay world: the traditional houses | publisher = Penerbit Universiti Teknologi Malaysia | year = 2005 | location = Skudai, Johor Darul Ta'zim | isbn = 978-983-52-0357-2 }} * {{citation | last = Mohamed Anwar Omar Din | title = Asal Usul Orang Melayu: Menulis Semula Sejarahnya (The Malay Origin: Rewrite Its History) | publisher = Jurnal Melayu, Universiti Kebangsaan Malaysia | year = 2011 | url = https://www.scribd.com/doc/82001895 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 9 Dhésèmber 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191209135319/https://www.scribd.com/document/82001895/1 | url-status = live }} * {{citation | last = Mohd Fauzi Yaacob | title = Malaysia: Transformasi dan perubahan sosial | publisher = Arah Pendidikan Sdn Bhd | year = 2009 | location = Kuala Lumpur | isbn = 978-967-323-132-4 }} * {{citation | last = Mohd. Zamberi A. Malek. | title = Patani dalam tamadun Melayu | publisher = Pendeta Discovery Universiti Malaya | year = 1994 | isbn = 978-983-62-4121-4 }} * {{cite web |last=Mok |first=Opalyn |date=9 Juni 2017 |title=Archaeologists search for a king in Sungai Batu |work=Malay Mail |url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/archaeologists-search-for-a-king-in-sungai-batu#Lr7qBW8WcLTB8Drf.97 |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-date=1 Dhésèmber 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201051918/http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/archaeologists-search-for-a-king-in-sungai-batu#Lr7qBW8WcLTB8Drf.97 |url-status=live }} * {{citation | last = Moore | first = Wendy | title = West Malaysia and Singapore | publisher = Periplus Editions (HK) Ltd | year = 1998 | location = Singapura | isbn = 978-962-593-179-1 }} * {{citation | last = Mukerjee | first = Radhakamal | author-link = Radhakamal Mukerjee | title = The culture and art of India | publisher = Coronet Books Inc | year = 1984 | isbn = 978-81-215-0114-9 }} * {{citation | last = Muljana | first = Slamet | title = Kuntala, Sriwijaya Dan Suwarnabhumi | language = id | location = Jakarta | publisher = Yayasan Idayu | year = 1981 | oclc = 565235680 }} * {{citation | last = Muljana | first = Slamet | editor-last = Stapel | editor-first = Frederik Willem | title = Sriwijaya | language = id | location = Yogyakarta | publisher = LKiS Pelangi Aksara | year = 2006 | isbn = 978-979-8451-62-1 }} * {{citation | last = Munoz | first = Paul Michel| title = Early Kingdoms of the Indonesian Archipelago and the Malay Peninsula | publisher = Editions Didier Millet | year = 2006 | location = Singapura | isbn = 978-981-4155-67-0 }} * {{citation | last = Murdock | first = George Peter | author-link = George Murdock | title = Studies in the science of society | publisher = Books for Libraries Press | year = 1969 | location = Singapura | isbn = 978-0-8369-1157-2 | url = https://archive.org/details/studiesinscience0000unse }} * {{citation |last1 = Na'im |first1 = Akhsan |last2 = Syaputra |first2 = Hendry |editor-last1 = Sumarwanto |editor-last2 = Iriantono |editor-first2 = Tono |title = Kewarganegaraan, Suku Bangsa, Agama, dan Bahasa Sehari-hari Penduduk Indonesia – Hasil Sensus Penduduk 2010 |trans-title = Indonesian Citizens' Nationality, Ethnicity, Religion, and Everyday Language – Results of the 2010 Population Census |year = 2010 |location = Jakarta, Indhonésia |publisher = Badan Pusat Statistik [Central Bureau of Statistics] |isbn = 978-979-064-417-5 |language = id |url = http://demografi.bps.go.id/phpfiletree/bahan/kumpulan_tugas_mobilitas_pak_chotib/Kelompok_1/Referensi/BPS_kewarganegaraan_sukubangsa_agama_bahasa_2010.pdf |access-date = 14 Novèmber 2026 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170712140438/http://demografi.bps.go.id/phpfiletree/bahan/kumpulan_tugas_mobilitas_pak_chotib/Kelompok_1/Referensi/BPS_kewarganegaraan_sukubangsa_agama_bahasa_2010.pdf |archive-date = 12 Juli 2017 }} * {{cite web | last = Niza | first = Syefiri Moniz Mohd. | title = Keris masih simbol paling penting | website = Utusan online | date = 10 Juni 2016 | url = http://www.utusan.com.my/berita/nasional/keris-masih-simbol-paling-penting-1.340651 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171201033314/http://www.utusan.com.my/berita/nasional/keris-masih-simbol-paling-penting-1.340651 | archive-date = 1 Dhésèmber 2017 }} * {{citation | last1 = Noor | first1 = Farish Ahmad | last2 = Khoo | first2 = Eddin | title = Spirit of wood: the art of Malay woodcarving: works by master carvers from Kelantan, Terengganu, and Pattani | publisher = Periplus Editions | year = 2003 | location = Singapura | isbn = 978-0-7946-0103-4 }} * {{citation | last = O'Reilly | first = Dougald J. W. | title = Early civilizations of Southeast Asia | publisher = Rowman Altamira Press | year = 2007 | isbn = 978-0-7591-0278-1 }} * {{citation | last = Ooi | first = Keat Gin | author-link = Keat Gin Ooi | title = Southeast Asia: a historical encyclopedia, from Angkor Wat to East Timor | publisher = ABC-CLIO | year = 2004 | isbn = 978-1-57607-770-2 | url = https://books.google.com/books?id=QKgraWbb7yoC | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 16 Januari 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230116094029/https://books.google.com/books?id=QKgraWbb7yoC | url-status = live }} * {{cite book |last=Oppenheimer |first=Stephen |chapter=The 'Austronesian' Story and Farming-language Dispersals: Caveats on the Timing and Independence in Proxy Lines of Evidence from the Indo-European Model |editor1-last=Bacas |editor1-first=Elizabeth A. |editor2-last=Glover |editor2-first=Ian C. |editor3-last=Pigott |editor3-first=Vincent C. |year=2006 |title=Uncovering Southeast Asia's Past |pages=65–73 |publisher=NUS Press |location=Singapura |isbn=978-9971-69-351-0}} * {{citation | last = Othman |first = Mohd. Aris Hj. | title = The dynamics of Malay identity | publisher = Penerbit Universiti Kebangsaan Malaysia | year = 1983 | isbn = 978-967-942-009-8 }} * {{cite book | last = Pande | first = Govind Chandra | author-link = Govind Chandra Pande | title = India's Interaction with Southeast Asia: History of Science, Philosophy and Culture in Indian Civilization, Vol. 1, Part 3 | publisher = Munshiram Manoharlal | year = 2006 | isbn = 978-81-87586-24-1 }} * {{citation |last = Pearson |first = Michael |title = Trade, Circulation, and Flow in the Indian Ocean World |publisher = Palgrave Macmillan |series = Palgrave Series in Indian Ocean World Studies |year = 2015 |url = https://books.google.com/books?id=gkDeCgAAQBAJ&q=sungai+batu+ingots&pg=PT56 |isbn = 978-1-137-56624-9 |access-date = 14 Novèmber 2026 |archive-date = 31 Maret 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230331160654/https://books.google.com/books?id=gkDeCgAAQBAJ&q=sungai+batu+ingots&pg=PT56 |url-status = live }} * {{cite thesis | last = Ramli | first = Rashahar | chapter = Bab Dua: Selatan Thailand, ''Changwat'' Narathiwat dan Kawasan Kajian | trans-chapter = Chapter Two: South Thailand, ''Changwat'' Narathiwat and Study Area | title = Masyarakat Melayu dan penanaman padi di Selatan Thailand: kajian kes di sebuah mubaan dalam Wilayah / Narathiwat | trans-title = The Malay community and rice cultivation in southern Thailand: a case study in a regency in the Regions / Narathiwat | year = 1999 | chapter-url = http://studentsrepo.um.edu.my/493/3/BAB2.pdf | url = http://malrep.uum.edu.my/rep/Record/my.um.stud.493 | language = ms | via = Universiti Utara Malaysia Library | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 4 Dhésèmber 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201204050536/http://malrep.uum.edu.my/rep/Record/my.um.stud.493 | url-status = dead }} * {{cite web |last=Razak |first=Aidila |date=24 Januari 2012 |title=Geneticist clarifies role of Proto-Malays in human origin |website=Malaysia Kini |url=https://www.malaysiakini.com/news/187435 |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-date=27 Juli 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180727181033/https://www.malaysiakini.com/news/187435 |url-status=live }} * {{citation | last = Richmond | first = Simon | title = Malaysia, Singapore & Brunei | publisher = Lonely Planet publications | year = 2007 | isbn = 978-1-74059-708-1 | url = https://archive.org/details/isbn_9781740597081 }} * {{Cite book |last=Ricklefs |first=M.C. |year=1991 |title=A Modern History of Indonesia, 2nd edition |publisher=MacMillan |isbn=0-333-57690-X}} * {{citation | last = Ryan | first = Neil Joseph | title = A History of Malaysia and Singapore | publisher = Oxford University Press | year = 1976 | location = London | isbn = 978-0-19-580302-0 }} * {{cite journal | last = Said | first = Ismail | title = Visual Composition of Malay Woodcarvings in Vernacular House of Peninsular Malaysia | journal = Jurnal Teknologi | volume = 37 | issue = B | pages = 43–52 | publisher = University Teknologi Malaysia | year = 2002 | url = http://eprints.utm.my/1421/1/JT37B4.pdf | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110722234222/http://eprints.utm.my/1421/1/JT37B4.pdf | archive-date = 22 Juli 2011 }} * {{cite journal | last = Said |first=Sanib | title = Sejarah Awal Kepulauan Melayu:Lima Buah Negeri Warisan Sarawak yang Hilang | journal = CREAM – Current Research in Malaysia | volume = 1 | issue = 1 | pages = 35–44 | publisher = University Malaysia Sarawak | date = Oktober 2012 }} * {{cite journal | last = Said |first = Ismail | title = Criteria for Selecting Timber Species in Malay Woodcarving | journal = Journal of Asian Architecture and Building Engineering | volume = 4 | issue = 1 | pages = 17–23 | date = Mèi 2005 | doi = 10.3130/jaabe.4.17 | s2cid = 108510191 | doi-access = free }} * {{citation | last = Sarkar | first = Himansu Bhusan | title = Some contributions of India to the ancient civilisation of Indonesia and Malaysia | publisher = Punthi Pustak | year = 1970 | location = Calcutta | isbn = 978-0-19-580302-0 }} * {{citation | last = Sheikh Shamsuddin | title = The Malay art of self-defense: Silat Seni Gayung | publisher = North Atlantic Books | year = 2005 | location = Berkeley | isbn = 978-1-55643-562-1 }} * {{citation | last = Sneddon | first = James N. | title = The Indonesian language: its history and role in modern society | publisher = University of New South Wales Press | year = 2003 | isbn = 978-0-86840-598-8 }} * {{cite journal |ref={{harvid|Soares, et al.|2008}} |last1=Soares |first1=Pedro |display-authors=etal |title=Climate Change and Postglacial Human Dispersals in Southeast Asia |journal=Molecular Biology and Evolution |volume=25 |issue=6 |pages=1209–18 |date=Juni 2008 |pmid=18359946 |doi=10.1093/molbev/msn068 |doi-access=free }} * {{citation | last = Srinivasa | first = Kodaganallur Ramaswami | title = Asian variations in Ramayana | publisher = Sahitya Academy | year = 2003 | location = Singapura | isbn = 978-81-260-1809-3 }} * {{citation | last = Stearns | first = Peter N. | author-link = Peter Stearns | title = The Encyclopedia of World History | volume = 1 | publisher = Houghton Mifflin Harcourt | year = 2001 | isbn = 978-0-395-65237-4 | title-link = The Encyclopedia of World History }} * {{citation | last = Suryadinata | first = Leo | title = Nationalism & Globalization: East & West | publisher = Institute of Southeast Asian Studies | year = 2000 | isbn = 978-981-230-078-2 }} * {{citation | last = Sweeney | first = Amin | title = A full hearing:orality and literacy in the Malay world | publisher = University of California Press | year = 1987 | location = Berkeley | isbn = 978-0-520-05910-8 }} * {{citation | last = Syed Husin Ali | title = The Malays, their problems and future | publisher = The Other Press Sdn Bhd | year = 2008 | location = Kuala Lumpur | isbn = 978-983-9541-62-5 }} * {{citation | last = Tan | first = Liok Ee | title = The Rhetoric of Bangsa and Minzu | publisher = Monash Asia Institute | year = 1988 | isbn = 978-0-86746-909-7 }} * {{citation |last = TED |title = Taman Negara Rain Forest Park and Tourism |url = http://www1.american.edu/ted/malayprk.htm |year = 1999 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100609082019/http://www1.american.edu/TED/malayprk.htm |archive-date = 9 Juni 2010 }} * {{citation | last = Teeuw | first = Andries | author-link = A. Teeuw | title = The history of the Malay language. A preliminary survey | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/2295/3056 | publisher = Royal Netherlands Institute of Southeast Asian and Caribbean Studies | year = 1959 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 5 Maret 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160305010911/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/2295/3056 | url-status = dead }} * {{cite journal |last=Terrell |first=John Edward |date=Agustus–Oktober 1999 |title=Think Globally, Act Locally |journal=Current Anthropology |volume=40 |issue=4 |pages=559–560 |doi=10.1086/200054|s2cid=224792124 }} * {{cite report | type = Working paper | last = Tirtosudarmo | first = Riwanto | title = The ''Orang Melayu'' and ''Orang Jawa'' in the 'Lands Below the Winds' | publisher = CRISE: Centre for Research on Inequality, Human Security and Ethnicity | date = Maret 2005 | id = CRISE Working Paper 14 | url = http://www.sabrizain.org/malaya/library/javavmalay.pdf | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 26 Novèmber 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201126212713/http://www.sabrizain.org/malaya/library/javavmalay.pdf | url-status = live }} * {{cite conference | last = Umaiyah Haji Omar | title = Language and writing system of Bangkok Melayu | year = 2007 | conference = International Conference on Minority Languages and Writing Systems held on 23–26 November 2007 in Beijing, China | url = http://www.sabrizain.org/malaya/library/bkmlang.pdf | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-date = 24 Fèbruari 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210224171534/http://www.sabrizain.org/malaya/library/bkmlang.pdf | url-status = live }} * {{citation | last = Umaiyah Haji Omar | title = The Assimilation of the ''Bangkok-Melayu'' Communities | publisher = Asian Scholarship Foundation | year = 2003 | url = http://www.asianscholarship.org/asf/ejourn/articles/umaiyah_haji_umar.doc | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120918151751/http://www.asianscholarship.org/asf/ejourn/articles/umaiyah_haji_umar.doc | archive-date = 18 Sèptèmber 2012 }} * {{citation | last1 = Van Beek | first1 = Steve | last2 = Invernizzi | first2 = Luca | title = The arts of Thailand | publisher = Tuttle Publishing | year = 1999 | location = New York | isbn = 978-962-593-262-0 | url = https://archive.org/details/artsofthailand00vanb }} * {{citation | last1 = Van der Putten | first1 = Jan | last2 = Cody | first2 = Mary Kilcline | title = Lost Times and Untold Tales from the Malay World | publisher = National University of Singapore press | year = 2009 | location = Singapura | isbn = 978-9971-69-454-8 }} * {{cite web|last=Winarno|first=Bondan|date=21 Juni 2010|title=Gulai Ketam, Asam-Asam Pedas|website=Detik Food|url=http://us.detikfood.com/read/2010/06/21/160229/1382992/908/gulai-ketam-asam-asam-pedas|archive-url=https://web.archive.org/web/20100623000015/http://us.detikfood.com/read/2010/06/21/160229/1382992/908/gulai-ketam-asam-asam-pedas|archive-date=23 Juni 2010}} * {{citation | last = Winstedt | first = Richard Olaf | title = Shaman Saiva and Sufi (2008 edition) | publisher = BiblioLife | year = 1925 | location = London }} * {{citation | last = Wolters | first = Oliver William | author-link = O. W. Wolters | title = History, culture, and region in Southeast Asian perspectives | publisher = Cornell University Southeast Asia Program Publications | year = 1999 | location = Singapura | isbn = 978-0-87727-725-5 }} * {{citation | last = Wong | first = Hoy Kee | title = Comparative studies in Southeast Asian education | publisher = Heinemann Educational Books (Asia) | year = 1973 | isbn = 978-0-686-60339-9 }} * {{citation | last = Wright | first = John | title = The New York Times Almanac 2001 | publisher = The New York Times Company | year = 2007 | location = [[Kutha New York|New York]] | isbn = 978-1-57958-348-4 | title-link = The New York Times Almanac }} * {{citation | last = Wright | first = Thomas | title = The travels of Marco Polo, the Venetian: the translation of Marsden revised, with a selection of his notes | publisher = Kessinger Publishing, LLC | year = 2004 | isbn = 978-1-4191-8573-1 }} * {{cite web |last1=Yunos |first1=Rozan |last2=Begawan |first2=Bandar Seri |date=24 Oktober 2011 |title=In search of Brunei Malays outside Brunei |url=http://www.bt.com.bn/golden-legacy/2011/10/24/search-brunei-malays-outside-brunei |archive-url=https://web.archive.org/web/20160514083428/http://www.bt.com.bn/golden-legacy/2011/10/24/search-brunei-malays-outside-brunei |archive-date=14 Mèi 2016 |url-status=usurped |work=Brunei Times }} * {{cite web | last = Zakaria | first = Faizal Izzani | title = Keris jiwa Melayu dan Nusantara | website = Utusan online | date = 3 Sèptèmber 2016 | url = http://www.utusan.com.my/rencana/utama/keris-jiwa-melayu-dan-nusantara-1.377802 | access-date = 14 Novèmber 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171201035426/http://www.utusan.com.my/rencana/utama/keris-jiwa-melayu-dan-nusantara-1.377802 | archive-date = 1 Dhésèmber 2017 }} * {{citation | last = Zaki Ragman | title = Gateway to Malay culture | publisher = Asiapac Books Pte Ltd | year = 2003 | location = Singapura | isbn = 978-981-229-326-8 }} * {{citation | last = Ziegler | first = Oswald Leopol | title = The world and south east Asia | publisher = Oswald Ziegler Enterprises | year = 1972 | isbn = 978-0-909586-03-4 }} {{div col end}} {{refend}} ==Pranala njaba== * {{ms}} [http://iyco0.tripod.com/usmanawang.html Puisi Usman Awang mengenai Melayu.]{{Pranala mati|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{en icon}} [http://www.asiafinest.com/forum/index.php?showtopic=29765 Melayu] * {{id}} [http://209.85.175.104/search?q=cache:lYcg2r-ziWYJ:ccm.um.edu.my/umweb/fsss/images/persidangan/Kertas%2520Kerja/Pak%2520Witrianto.doc+Rumpun+Banjar&hl=id&ct=clnk&cd=139&gl=id&client=firefox-a Modal Sosial dan Pembangunan Manusia Melayu oleh Witrianto, S.S., M.Hum., M.Si dari Universitas Andalas]{{Pranala mati|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{id}} [http://www.indonesiamedia.com/2004/05/early/budaya/budaya-0504-bhinneka.htm Bhinneka Tunggal Ika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100126030352/http://www.indonesiamedia.com/2004/05/early/budaya/budaya-0504-bhinneka.htm |date=26 Januari 2010 }} * {{id}} [http://melayuonline.com/article/?a=aW1QL3FMZVZBUkU4Ng%3D%3D= Gerakan Bangsa Melayu Besar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160408223826/http://melayuonline.com/article/?a=aw1ql3fmzvzbuku4ng=== |date=8 April 2016 }} {{stub}} {{DEFAULTSORT:Melayu}} [[Kategori:Melayu|*]] [[Kategori:Suku bangsa ing Malaysia]] [[Kategori:Suku bangsa ing Indonesia]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Indonésia]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Malaysia]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Singapura]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Brunéi Darussalam]] {{Featured article}} {{Authority control}} ath75hxskmk8vj5s24arf4tdhiaowxg Baba ghanoush 0 172812 1761536 1747502 2026-11-14T15:46:49Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761536 wikitext text/x-wiki {{Infobox food|name=Baba ghanoush|image=[[File:Baba ganoush closeup.jpg|230px]]|caption=|national_cuisine=[[Iraq]], [[Armenia]],<ref>{{Cite web|url=https://www.thearmeniankitchen.com/2011/11/baba-ghanoush.html|title=Baba Ghanoush|accessdate=May 19, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920041434/https://www.thearmeniankitchen.com/2011/11/baba-ghanoush.html|archive-date=September 20, 2020|url-status=dead}}</ref> [[Israel]], [[Jordan]], [[Lebanon]], [[State of Palestine|Palestine]], [[Syria]], [[Egypt]], and [[Turkey]]|country=[[Lebanon]]<ref name="Marks">{{cite encyclopedia | title = Baba Ghanouj | encyclopedia = Encyclopedia of Jewish Food | author = Gil Marks | publisher = Houghton Mifflin Harcourt | year = 2010 | isbn = 9780544186316 | url = https://books.google.com/books?id=gFK_yx7Ps7cC&pg=PT162 }}</ref>|course=[[Appetizer]]|served=|main_ingredient=[[Eggplant]], [[olive oil]]|cookbook=Baba Ganoush}}{{Infobox food|name=Mutabbal|image=[[File:Baba ganoush and pita.jpg|230px]]|caption=Moutabbal (or M'tabbal) and [[pita]] bread|country=[[Levant]]|course=[[Appetizer]]|served=|main_ingredient=[[Eggplant]], [[olive oil]]}}'''Baba ghanoush''' ( {{IPAc-en|UK|ˌ|b|ɑː|b|ə|_|ɡ|æ|ˈ|n|uː|ʃ}}, {{IPAc-en|US|11=-|17=uː|16=n|15=ˈ|14=ə|13=ɡ|12=_|10=,_|-|9=ʃ|8=uː|7=n|6=ˈ|5=ə|4=ɡ|_|18=ʒ}} ; <ref name="OED">[https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/baba_ghanouj "baba ghanouj"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190425111057/https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/baba_ghanouj |date=2019-04-25 }}<nowiki> (US) and {{Cite Oxford</nowiki>&nbsp;<nowiki>Dictionaries|baba ganoush|accessdate=25 April 2019}}</nowiki></ref> {{Lang-ar|بابا غنوج|bābā ġannūj}} ), uga dieja '''baba ganoush''' utawa '''baba ghanouj''', minangka salah sawijining jinis panganan pembuka Levantine [[Térong|eggplant]] masak sing wis dicampur karo [[tahini]] (digawe saka [[Wijèn|wiji wijen]] ), [[Lenga jaétun|minyak zaitun]], bisa uga [[Lémon|jus lemon]], lan macem-macem [[Pambumbuan|bumbu]] . Cara tradisional, '''mutabbal''' punika [[Bumbu sisih|bumbu]] aforedescribed lan ''baba ghanoush'' luwih kaya salad [[Saos celupan|dip]] digawe karo molasses pomegranate (utawa pomegranate wiji) lan lenga zaitun, lan asring tanpa tahini. Bisa dicampur karo bawang, tomat, utawa sayuran liyane. == Referensi == p3v5tqu1qyz7yt197lkqjwobuxx0ir5 Briouat 0 172931 1761547 1668562 2026-11-14T16:38:25Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761547 wikitext text/x-wiki {{Infobox food|name=Briouat / Briwat|image=Moroccan food-02.jpg|image_size=250px|caption=|alternate_name=|country=[[Morocco]]|region=|creator=|course=|type=[[Puff pastry]]|served=|main_ingredient=Meat ([[Chicken (food)|chicken]] or [[Lamb and mutton|lamb]]), [[cheese]], [[lemon]], [[black pepper]]; [[herb]]s, [[spice]]s|variations=|calories=|other=}}'''Briouat''' utawa '''briwat''' minangka jajanan puff sing legi utawa gurih. Iki minangka bagean saka masakan Maroko . <ref>{{Cite news|url=http://gobeyond.sg/5-moroccan-foods-youve-probably-never-heard-of-before/|title=5 Moroccan Foods You've Probably Never Heard of Before - GoBeyond.SG|date=2015-05-20|work=GoBeyond.SG|access-date=2017-10-01|language=en-US|archive-date=2022-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20220625012549/http://gobeyond.sg/5-moroccan-foods-youve-probably-never-heard-of-before/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.riad-monceau.com/about-moroccan-food|title=ALL ABOUT MOROCCAN FOOD - CULINARY BLOG BY RESTAURANT RIAD MONCEAU|website=www.riad-monceau.com|language=en-US|access-date=2017-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120094925/http://www.riad-monceau.com/about-moroccan-food|archive-date=2021-01-20|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://amazighen.wordpress.com/2012/08/03/briouats-de-almendra/|title=Briouats de almendra|date=2012-08-03|work=próxima salida, MARRAKECH|access-date=2017-10-01|language=es-ES}}</ref> Iki padha karo [[Samosa|samsa]] Turki lan Uyghur. Briouat diisi daging (umume [[Iwak pitik|pitik]] utawa [[Daging domba|wedhus]] ) dicampur karo [[Kèju|keju]], [[Lémon|lemon]] lan [[Mrica|mrico]] . Dheweke dibungkus nganggo warqa (adonan tipis kertas) kanthi bentuk segitiga utawa silinder. Briouat uga bisa legi, diiseni kacang almond utawa kacang lan digoreng, banjur dicelupake karo madu anget sing dirasakake banyu kembang oranye. Briket [[Gorèng kungkum|digoreng]] utawa [[Manggang|dipanggang]] banjur disiram nganggo [[Herb|jamu]], [[Bumbon crakèn|rempah-rempah]] lan kadhang [[gula]] (bubuk). == Referensi == 62cv0016rjqvvcm4m7ovqo7k7ku0eb2 Petaling 0 173519 1761532 1540366 2026-11-14T15:32:23Z ~2026-59397-43 75475 /* */ 1761532 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = Petaling |translit_lang1 = Lain-lain |translit_lang1_type1 = [[tulisan Jawi]] |translit_lang1_info1 = {{script/Arabic|ڤتاليڠ}} | settlement_type = Daerah di [[Malaysia]] | image_map = Daerah Petaling Highlighted in the State of Selangor, Malaysia.svg |pushpin_label_position =Center |pushpin_map_caption =Lokasi '''{{PAGENAME}}''' di [[Malaysia]] | subdivision_type = Negara | subdivision_name = {{flag|Malaysia}} | subdivision_type1 = [[Negeri dan wilayah persekutuan di Malaysia|Negeri]] | subdivision_name1 = [[Image:Flag of Selangor.svg|22px|border]] Selangor Darul Ehsan | seat = [[Subang Jaya]] | seat1_type = Bandar terbesar | seat1 =[[Petaling Jaya]] |parts_type = PBT }} [[Barkas:Petaling_District_Government_Office_Complex.jpg|jmpl| Komplek Kantor Pemerintah Kabupaten Petaling]] '''Petaling''' minangka distrik sing maju ing Negeri [[Selangor]], [[Malaysia]]. Dununge ana ing antara kabupaten Klang lan [[Kuala Lumpur|Wilayah Federal Kuala Lumpur]]. Distrik Petaling kapérang dadi 3 kotamadya, siji-sijiné karo Dhéwan Kutha Shah Alam, Dewan Kutha Subang Jaya, lan Dhéwan Kutha Petaling Jaya. Ing antarane pemukiman utama ing kabupaten Petaling yaiku, [[Shah Alam]] (ibukota negara bagian), Subang Jaya (ibukota kabupaten), Puchong, Seri Kembangan, Damansara, Petaling Jaya lan [[Sungai Buloh]] . [[Kategori:Selangor]] [[Kategori:Malaysia]] 0seiwyyr0kely0jdo6j2yred5msxi3c Cublak-Cublak Suweng 0 173970 1761552 1756320 2026-11-14T17:10:55Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761552 wikitext text/x-wiki [[Barkas:ꦕꦸꦧ꧀ꦭꦏ꧀ꦕꦸꦧ꧀ꦭꦏ꧀ꦱꦸꦮꦼꦁ.oga|jmpl|Tembang Cublak-Cublak Suweng.]] '''Cublak-Cublak Suweng''' ([[Aksara Carakan|Carakan]]: ꦕꦸꦧ꧀ꦭꦏ꧀ꦕꦸꦧ꧀ꦭꦏ꧀ꦱꦸꦮꦼꦁ; [[Basa Indonésia|basa Indhonésia]]: ''Cublak-Cublak Suweng'') yaiku sawijining [[tembang dolanan]] sing prasaja. Lumrahe, cublak-cublak suweng ditembangaké déning [[bocah cilik|bocah-bocah]] mligine ing padésan sinambi dolanan bebarengan karo kanca-kancané. Lumantar tembang dolanan, bocah-bocah diwanuhake bab kawruh, kaya ta [[sato kéwan]], sato iwèn, thethukulan, [[tetuwuhan]], bebrayan, lingkungan [[alam]], lan sapanunggalané.<ref>{{Cite web |url=http://ki-demang.com/index.php?option=com_content&task=view&id=481&Itemid=1 |title=Ki Demang: Tembang dolanan wonten ing satengahing globalisasi |access-date=2010-02-08 |archive-date=2009-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090921162355/http://ki-demang.com/index.php?option=com_content&task=view&id=481&Itemid=1 |url-status=dead }}</ref> Kadhang kala, [[tembang]] dolanan uga ditembangaké déning waranggana sajroning swasana tinamtu ing pagelaran [[wayang kulit]]. Cublak-cublak suweng minangka tuladha dolanan tradhisional bocah sing dilakokaké nganggo tembang pangirit. Jejere tembang pangirit ing dolanan iki padha karo jeneng dolanan kasebut, yaiku cublak-cublak suweng. Lumrahe, dolanan tradhisional cublak-cublak suweng dilakokake bocah cilik ing padesan ing [[Jawa]], yaiku [[Jawa Tengah]], [[Daérah Istiméwa Yogyakarta|Daerah Istimewa Yogyakarta]] lan uga [[Jawa Wétan|Jawa Wetan]]. <ref name=":0">{{Cite book|title=100 Permainan dan Perlombaan Rakyat|last=|first=Askalin|publisher=Nyo-nyo|year=2013|isbn=978-979-29-4003-9|location=Yogyakarta|pages=}}</ref> Dolanan iki diwiwiti kanthi ''hompimpa'' utawa gambreng kanggo nemtokake paraga sing bakal kalah kaping pisanan. Sawise iku, wong sing kalah bakal dadi Pak Empo, sing madhep ing tengah lan bocah liyane bakal lungguh ing sacedhake Pak Empo. Banjur sing ngubengi Pak Empo mbukak tlapakan tangane ngadhep munggah lan dilebokake ing gegere Pak Empo. Banjur ana salah sawijine bocah sing nyekel winih utawa kerikil lan pindhah saka sawit menyang dawane liyane sing diiringi tembang Cublak-Cublek Suweng. <ref name=":0"/> Cakepan tembang Cublak-Cublek Suweng yaiku:<poem> cublak-cublak suweng suwengé ting gelèntèr mambu ketundung gudhèl pak empo lirak-lirik sapa ngguyu ndelikaké sir, sir pong delé kopong sir, sir pong delé kopong </poem>Cakepan tembang ''sapa ngguyu ndelikake'' minangka pratandha yen wiji utawa kerikil kudu didhelikake kanthi cepet dening bocah sing nampani. Ing pungkasan tembang, kabeh bocah nyekel tangane, pura-pura ndhelikake krikil, kanthi tangane. Pak Empo tangi lan ngramal ing tangane wiji / kerikil didhelikake. Yen dugaane bener, bocah sing nyekel wiji / kerikil dadi Pak Empo. Yen salah, Pak Empo bali menyang posisi asline lan game diwiwiti maneh. <ref name=":0"/> == Tembang == Cublak cublak suweng <br>Suwengé ting gelèntèr <br>Mambu ketundhung gudèl <br>Pak empong léra-léré <br>Sapa ngguyu ndelikkaké <br>Sir, sir pong [[dhelé]] kopong <br>Sir, sir pong [[dhelé]] kopong <poem> wis olèh sakenthung galendhung sebaja-biji bekung (asem besa besi besung) pitik tulak katé wana bayem tulak raja (n)donya tangisana ndomblé kacangira lawé temu kéné dudu sanak dudu kadang yèn mati mèlu kelangan sir, sir pong [[Wudel|del]]é bodong sir, sir pong [[Wudel|del]]é bodong su bisu wis mulihké tak tanggapké wayang klithik jreng enong ejeng egung jreng enong ejeng egung </poem> ==Sujarah== Dolanan iki diarani cublak-cublak suweng amarga nalika dolanan sing dicublek-cublek iku [[suweng]]. Lumrahe, dolanan iki dianakaké wanci soré utawa wengi nalika padhang bulan, ing èmpèran sing jembar. Asale dolanan iki saka endi Provinsi [[Jawa Tengah]]<ref>{{Cite journal|last=Hidayati|first=Anies Tri|last2=Cahyono|first2=Hadi|last3=Wulansari|first3=Betty Yulia|date=2025-06-15|title=Implementasi Permainan Tradisional Cublak-cublak Suweng dalam Menumbuhkan Rasa Cinta Tanah Air Pada Kelompok A KB Anak Sholeh Ngariboyo|url=https://e-journal.my.id/jsgp/article/view/5919|journal=Jurnal Studi Guru dan Pembelajaran|language=en|volume=8|issue=2|pages=711–722|doi=10.30605/jsgp.8.2.2025.5919|issn=2654-6477}}</ref>. Dolanan ini uwis ana wiwit panyebaran agama Islam ing tanah Jawa dening [[Walisongo|Walisanga]] mligine [[Sunan Giri]]<ref>{{Cite journal|last=Wulandari|first=Nuryuana Dwi|last2=Agung|first2=Rendi Marta|date=2024|title=Permainan “cublak cublak suweng” sebagai sarana Pengembangan Pendidikan Karakter Generasi Muda sebagai Upaya persiapan menuju Indonesia emas 2045|url=https://proceeding.unindra.ac.id/index.php/wiksa/article/view/7973|journal=WIKSA: Prosiding Pendidikan Sejarah Universitas Indraprasta PGRI|language=id|volume=1|issue=2|pages=396–408|issn=2987-338X|archive-url=https://web.archive.org/web/20260308105209/https://proceeding.unindra.ac.id/index.php/wiksa/article/view/7973|archive-date=2026-03-08|access-date=2026-03-17|url-status=dead}}</ref>. == Mupangat == Tembang Cublak-Cublak Suweng duwe rong mupangat, yaiku sarana dolanan utawa panglipur lan sarana pendhidhikan. Tembang iki diarahake kanthi nilai pedadogis kanggo nanemake nilai becik, kayata gotong-royong, bebarengan, lan ngajeni budaya Jawa<ref>{{Cite journal|last=Hidayati|first=Anies Tri|last2=Cahyono|first2=Hadi|last3=Wulansari|first3=Betty Yulia|date=2025-06-15|title=Implementasi Permainan Tradisional Cublak-cublak Suweng dalam Menumbuhkan Rasa Cinta Tanah Air Pada Kelompok A KB Anak Sholeh Ngariboyo|url=https://e-journal.my.id/jsgp/article/view/5919|journal=Jurnal Studi Guru dan Pembelajaran|language=en|volume=8|issue=2|pages=711–722|doi=10.30605/jsgp.8.2.2025.5919|issn=2654-6477}}</ref>. Tembang iki menehi pitutur luhur minangka manungsa ing sajroning urip aja mung seneng bungahe donya nanging kudu eling karo urip sabanjure ora ana saengga ora kelangane arah urip. ==Carané dolanan== Dolanan iki bisa dilakokake déning bocah 5 utawa 7, racaké bocah umur 6-14 taun. Dolanan iki bisa katindakake déning bocah lanang utawa wadon. Sing diperlokake ing dolanan cublak-cublak suweng ya iku [[suweng]], nanging yèn ora ana [[suweng]] bisa diganti nganggo [[krikil]]. Saliyané suweng utawa krikil, dolanan iki uga diiringi [[tembang dolanan]]. Saumpama kang dolanan cacahé 7( A, B, C, D, E, F, lan G). Bocah 7 iku banjur [[sut]], sapa kang kalah, dadi. Umpama kang dadi G. Banjur G lungguh mengkurep ing lemah lan diubengi bocah 6 liyané ( A, B, C, D, E, lan F). Salah siji saka bocah 6 kui didadèkaké '''embok'''. Banjur kabèh tangané bocah 6 mau disèlèhaké ing gegeré G, tangané nganthong(telapaké ing dhuwur). Banjur padha nyanyèkaké tembang cublak-cublak suweng, sinambi embok ngubengaké suweng ing tangané bocah 6 mau. Nalika tembang tekan '''pak empong lera-lere''', kabèh tangan nggegem. Banjur nalika tekan '''sir sir pong dhele kopong''', kabèh tangan dijunjung saka gegere G lan driji duding loro karone nduding banjur diobahake kaya ngirisi gula jawa. Bareng karo iku G tangi saka lungguhe. Nalika tekan '''sir pong dhele kopong''' kang kapindho G dikon milih sapa kang nggawa suweng utawa krikil mau. Yèn pilihane G '''salah''', G kudu '''dadi '''manèh, nanging yèn '''bener''', sapa kang dipilih mau kudu '''dadi'''. Ngono sabanjuré. == Uga delengen == * [[Dolanan]] * [[Tembang dolanan]] == Rujukan == {{reflist|1}} [[Kategori:Swarajati Project]] [[Kategori:Tembang]] [[Kategori:Tembang Dolanan]] 0r3sd5z824qi8zgy4wq57r6uuxh98wr Dahi vada 0 174371 1761555 1747553 2026-11-14T17:15:23Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761555 wikitext text/x-wiki {{Infobox food|name=Dahi vada|image=Dahi Vadas (Dhai Bhalla).JPG|image_size=250px|caption=Dahi vada|alternate_name=|country=[[India]]|region=[[Indian subcontinent]]|creator=|type=[[Chaat]]|served=|main_ingredient=[[Vada (food)|Vada]], [[dahi (curd)|dahi]] (yogurt)|variations=Rajasthani Dahi Bada, Delhi Dahi Bhalla, Odia dahi bara{{citation needed|date=January 2018}}|calories=|other=}}'''Dahi vada''' minangka jinis ''[[chaat]]'' (cemilan) sing asale saka anak bawahan India lan populer ing saindenging [[Asia Kidul]] . <ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/Food/soft-crisp-vadas/article5709796.ece|title=Soft, crisp vadas!}}</ref> Disiapake kanthi ngrendhem [[Vada|vadas]] (bal glepung goreng) ing dahi (yogurt) sing kenthel. <ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/food-wine/express-recipes-how-to-make-the-perfect-dahi-vada/|title=Express Recipes: How to make the perfect Dahi Vada|last=Madhulika|first=Nisha|date=11 March 2015|work=The Indian Express|access-date=3 May 2019}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.foodandtravel.xyz/2020/05/dahi-vada-recipe-in-hindi-north-indian.html|title=Dahi Vada Recipe In Hindi North Indian Style|website=People Hawker|access-date=2020-12-20|archive-date=2021-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125175700/https://www.foodandtravel.xyz/2020/05/dahi-vada-recipe-in-hindi-north-indian.html|url-status=dead}}</ref> Lentil urad sing wis dicuci direndhem sewengi banjur digiling dadi adonan kanggo vada, banjur dimasak nganggo lenga panas. <ref name=":02">{{Cite web|url=https://food.ndtv.com/food-drinks/street-food-make-authentic-dahi-vada-at-home-with-veranda-restaurants-exclusive-recipe-2278932|title=Street Food: Make Authentic Dahi Vada At Home With Veranda Restaurant's Exclusive Recipe|website=NDTV Food|access-date=2020-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929200529/https://food.ndtv.com/food-drinks/street-food-make-authentic-dahi-vada-at-home-with-veranda-restaurants-exclusive-recipe-2278932|archive-date=2020-09-29|url-status=dead}}</ref> Vila [[Gorèng kungkum|goreng]] panas sing paling dhisik dilebokake ing banyu lan banjur ditransfer menyang yogurt sing dikukul kenthel. Vila direndhem sajrone sawetara wektu sadurunge disajikake. Kajaba adonan bisa uga kalebu kismis emas. Vadas bisa paling ndhuwur karo [[Ketumbar|katumbah]] utawa [[Godhong Mint|Mint]] godhong, [[Bubuk lombok|wêdakakêna chili]], ulig [[Mrica|mrico ireng]], [[Chaat masala|masala chaat]], [[Jinten putih|cumin]], shredded [[Krambil|klapa]], ijo [[Lombok abang|chilis]], [[boondi]], thinly ngiris jahe seger utawa pomegranate. Tukang sayur sing luwih legi luwih disenengi ing sawetara panggonan ing India, utamane ing [[Maharashtra]] lan [[Gujarat]], sanajan hiasan kasebut isih padha. Gabungan ketumbar lan asam jawa asring digunakake minangka hiasan. Adonan bisa digawe nganggo tepung kacang pitik uga. <ref>{{Cite web|url=https://recipes.timesofindia.com/us/recipes/dahi-vada-by-pankaj-bhadouria/rs55432577.cms|title=Dahi Vada Recipe: How to Make Dahi Vada|website=recipes.timesofindia.com|language=en|access-date=2020-04-27}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/the-story-of-dahi-bhalla-and-how-to-make-it-at-home/photostory/74550316.cms|title=The story of Dahi Bhalla and how to make it at home|date=2020-03-09|website=The Times of India|language=en|access-date=2020-04-27}}</ref> == Jeneng == Dahi vada uga dikenal kanthi jeneng "dahi vade" (दही व inे) ing Marathi, ''dahi vada'' (दही वड़ा) ing [[Basa Hindi|Hindi]], "dahi bhalla" ing Punjabi, ''thayir vadai'' ing [[Basa Tamil|Tamil]], <ref>{{Cite web|url=http://www.dinakaran.com/cooking_Detail.asp?cat=502&Nid=3723|title=சோள தயிர் வடை /கார்ன் தஹி வடா|access-date=2020-12-20|archive-date=2018-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920235153/http://www.dinakaran.com/cooking_Detail.asp?cat=502&Nid=3723|url-status=dead}}</ref> ''thairu vada'' ing Malayalam, ''perugu vada'' ing Telugu, ''mosaru vade'' ing [[Basa Kannada|Kannada]], ''dahi bara'' (ଦହି ବରା) ing Odia lan ''doi bora'' (দই বড়া) ing basa Bengali . Iki diarani ''dahi bade'' (دہی بڑے) ing basa [[Basa Urdu|Urdu]] . Resep kanggo dahi wada (minangka ''kshiravata'' ) kasebut ing ''[[Manasollasa]]'', sawijining ensiklopedia Sanskrit abad kaping-12 sing dikompilasi dening [[Someshvara III]], sing mrentah wiwit [[Karnataka|Karnataka saiki]] . <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=bk9RHRCqZOkC&pg=PA85|title=The Story of Our Food|last=K.T. Achaya|publisher=Universities Press|year=2003|isbn=978-81-7371-293-7|page=85}}</ref> <ref name=":12">{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/chaat-masala-gourmet-indian-street-food/articleshow/73615337.cms|title=Chaat Masala: Gourmet Indian street food|last=Vishal|first=Anoothi|work=The Economic Times|access-date=2020-09-04}}</ref> Katrangan babagan dahi vada uga katon ing literatur wiwit taun 500 SM <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2020/08/17/dining/chaat-recipes-maneet-chauhan.html|title=Chaat Is More Than the Sum of Its Many Flavors|last=Krishna|first=Priya|date=2020-08-17|work=The New York Times|access-date=2020-09-04|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Uga dipercaya manawa Mughal abad kaping 18 nyiyapake sajian iki. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/the-story-of-dahi-bhalla-and-how-to-make-it-at-home/photostory/74550316.cms|title=The story of Dahi Bhalla and how to make it at home|date=2020-03-09|website=The Times of India|language=en|access-date=2020-09-04}}</ref> <gallery widths="200" heights="140"> Barkas:Dahi Masala Vada.JPG|| Barkas:Dahi Vada or Dahi Bhalla.JPG|| Barkas:Dahi Bara - January 2019 - Bhubaneshwar.jpg| </gallery> == Referensi == [[Kategori:Kabèh artikel mawa tetélan tanpa sumber]] 4iy79apa82a3kdesj6i0g0khy8qw93q Pekasam 0 176973 1761591 1731395 2026-11-14T23:52:59Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761591 wikitext text/x-wiki {{Infobox food|name=Pekasam|image=Iwak Pakasam Basanga.JPG|caption=''Iwak pakasam basanga'' a dish of fried pekasam fish, a Banjar dish of South Kalimantan, Indonesia|alternate_name=|country=[[Indonesia]]<ref name="Researchgate-1">{{Cite journal|author1=Desniar Choesri|author2=Iman Rusmana|author3=Antonius Suwanto|author4=Nisa Rachmania Mubarik|date=June 2013 |title=Characterization of lactic acid bacteria isolated from an Indonesian fermented fish (bekasam) and their antimicrobial activity against pathogenic bacteria |url=https://www.researchgate.net/publication/235338718|journal=Emirates Journal of Food and Agriculture|volume=25 |issue=6}}</ref> and [[Malaysia]]<ref name="Nutrition and Food Science">{{Cite journal|last1=Mahyudin|first1=Nor Ainy|last2=Ibadullah|first2=Wan Zunairah Wan|last3=Saadin|first3=Amar|date=2015-12-20|title=Effects of Protein Content in Selected Fish Towards the Production of Lactic Acid Bacteria (Lactobacillus Spp.) During the Production of Pekasam|url=http://www.foodandnutritionjournal.org/volume3number3/effects-of-protein-content-in-selected-fish-towards-the-production-of-lactic-acid-bacteria-lactobacillus-spp-during-the-production-of-pekasam/|journal=Current Research in Nutrition and Food Science Journal|language=en-US|volume=3|issue=3|pages=219–223|doi=10.12944/CRNFSJ.3.3.05|doi-access=free}}</ref>|region=[[Sumatra]], [[Malay Peninsula]], [[Kalimantan]]|national_cuisine=|creator=|course=Main course|served=|main_ingredient=|variations=|calories=|other=}}'''Pekasam''', '''Pakasam''' utawa '''Bekasam''' minangka istilah [[Basa Malayu|Melayu]] [[Fermentasi panganan|kanggo panganan sing difermentasi]], lan produk ikan sing difermentasi luwih tepat. <ref>{{Cite journal|last=Hassan|first=Zaiton|date=1980|title=Pekasam - a fermented fish product in Peninsular Malaysia|url=https://agris.fao.org/agris-search/search.do?recordID=XB8004206|journal=[[AGRIS]]|language=en|access-date=2021-03-21|archive-date=2022-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20221027123651/https://agris.fao.org/agris-search/search.do?recordID=XB8004206|url-status=dead}}</ref> Ing [[Olahan Malay|masakan Melayu]] lan [[Olahan Banjar|Banjar]], pekasam biasane nuduhake iwak banyu tawar sing [[Fermèntasi|difermentasi]] nganggo [[uyah]], [[Gula jawa|gula aren]], biji [[Pantun|beras]] panggang lan potongan ''[[Asem gelugur|asam gelugur]]'' . == Distribusi == Teknik fermentasi iwak pekasam nyebar ing Nusantara Melayu ; luwih tepaté ing Sumatra, Semenanjung Melayu, lan Kalimantan. Pekasam utawa Bekasam nyebar kanthi wiyar ing Indonesia, utamane ing [[Wong Gayo|dataran tinggi Gayo]] ing Aceh, <ref>{{Cite web|url=https://merahputih.com/post/read/depik-pekasam-produk-fermentasi-khas-suku-gayo|title=Depik Pekasam Produk Fermentasi Khas Suku Gayo|last=Sy|first=Zulfikar|date=2018-10-30|website=MerahPutih|access-date=2020-09-14}}</ref> [[Riau]], <ref>{{Cite web|url=https://www.goriau.com/berita/baca/dosen-umri-dampingi-nelayan-pangkalan-serai-kampar-optimalkan-produk-ikan-tangkapan-jadi-pekasam-kemasan.html|title=Dosen Umri Dampingi Nelayan Pangkalan Serai Kampar Optimalkan Produk Ikan Tangkapan Jadi Pekasam Kemasan|date=2018-09-30|website=GoRiau.com|language=id|access-date=2020-09-14}}</ref> [[Sumatra Kidul|Sumatra Selatan]], <ref>{{Cite web|url=https://palembang.tribunnews.com/2020/07/10/cerita-ika-populerkan-makanan-khas-sumsel-bekasam-dan-rusip-dikirim-hingga-ke-luar-kota|title=Cerita Ika Populerkan Makanan Khas Sumsel Bekasam dan Rusip Dikirim hingga ke Luar Kota|website=Sriwijaya Post|language=id-ID|access-date=2020-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20221027123651/https://palembang.tribunnews.com/2020/07/10/cerita-ika-populerkan-makanan-khas-sumsel-bekasam-dan-rusip-dikirim-hingga-ke-luar-kota|archive-date=2022-10-27|url-status=dead}}</ref> [[Kabupatèn Kapuas Hulu|Kapuas Hulu]] ing [[Kalimantan Kulon|Kalimantan Barat]], <ref>{{Cite web|url=https://pontianak.tribunnews.com/2020/09/03/berawal-dari-temet-owner-temet-kak-mey-ingin-kenalkan-kuliner-asli-kapuas-hulu|title=Berawal Dari Temet, Owner Temet Kak Mey Ingin Kenalkan Kuliner Asli Kapuas Hulu|website=Tribun Pontianak|language=id-ID|access-date=2020-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919020405/https://pontianak.tribunnews.com/2020/09/03/berawal-dari-temet-owner-temet-kak-mey-ingin-kenalkan-kuliner-asli-kapuas-hulu|archive-date=2020-09-19|url-status=dead}}</ref> Banjarmasin ing Kalimantan Selatan, lan [[Kutha Cirebon|Cirebon]] ing Jawa Barat. <ref name="Detik-Pekasam Cirebon">{{Cite web|url=https://food.detik.com/info-kuliner/d-4771577/pekasam-ikan-makanan-wali-songo-yang-hadir-tiap-maulid-nabi-di-cirebon|title=Pekasam Ikan, Makanan Wali Songo yang Hadir Tiap Maulid Nabi di Cirebon|last=Wamad|first=Sudirman|website=detikfood|language=id|access-date=2020-09-14|archive-date=2020-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803212002/https://food.detik.com/info-kuliner/d-4771577/pekasam-ikan-makanan-wali-songo-yang-hadir-tiap-maulid-nabi-di-cirebon|url-status=dead}}</ref> Ing Malaysia, produksi pekasam konsentrasi ing ujung utara semenanjung Malaysia ing negara-negara kayata Perlis, Kedah, Perak, lan negara bagian Borneo, [[Sarawak]] . <ref>{{Cite book|title=Handbook of Animal-Based Fermented Food and Beverage Technology, Second Edition|last=Huda|first=Nurul|year=2012|isbn=978-1-4398-5022-0|pages=709–716|chapter=Malaysian Fermented Fish Products|doi=10.1201/b12084-46|chapter-url=https://www.researchgate.net/publication/282179223}}</ref> Ing Malaysia, pekasam minangka siji-sijine produk iwak fermentasi sing nggunakake iwak banyu tawar minangka bahan baku, dene ing Indonesia, pekasam bisa digawe saka iwak banyu tawar utawa panganan laut. == Etimologi == Ing basa Melayu, istilah ''asam'' tegese "asem", sing nuduhake proses fermentasi sing ngasilake rasa asem. Pekasam rasane asem lan umume ngemot bakteri asam laktat . Ing sebagian besar wilayah Indonesia lan Malaysia, pekasam nuduhake iwak fermentasi. Nanging ing [[Acèh|Aceh]], pucuk sisih lor Sumatra, ''pekasam'' nuduhake durian fermentasi utawa ''[[tempoyak]]'' . <ref>{{Cite web|url=https://www.fimela.com/lifestyle-relationship/read/3772031/tempoyak-fermentasi-durian-beraroma-menyengat-rasa-nikmat|title=Tempoyak, Fermentasi Durian Beraroma Menyengat Rasa Nikmat|last=Fimela.com|date=2017-07-12|website=fimela.com|language=id|access-date=2020-09-13}}</ref> == Minangka metode pelestarian == Ing Indonesia, pekasam minangka metode pelestarian iwak cukup nyebar, utamane ing [[Sumatra]], Kalimantan (Kalimantan Indonesia), lan sawetara wilayah Jawa. Proses nggawe pekasam iwak utawa iwak acar mbutuhake luwih saka sewulan. Wiwitane, daging iwak sing digunakake kanggo stok iwak disimpen ing jar terracotta, dicampur karo uyah, gula lan beras. Jinis iwak digunakake ing pekasam Cirebon sailfish . Ing [[Kutha Cirebon|Cirebon]], Jawa Barat, Pekasam utawa Bekasem minangka panganan khusus sing disiyapake lan dikonsumsi kanggo [[Mulud (pahargyan)|Mawlid]] . <ref name="Detik-Pekasam Cirebon"/> == Minangka sajian == Ing Indonesia, nggawe pekasam minangka tradhisi ing basa [[Wong Banjar|Banjar]] [[Kalimantan Kidul|Kalimantan Selatan]] . <ref>{{Cite web|url=https://banjarmasin.tribunnews.com/2020/06/24/kalselpedia-pakasam-atau-iwak-samu-ikan-fermentasi-khas-hulu-sungai-tengah-ini-cara-mengolahnya|title=KalselPedia - Pakasam atau Iwak Samu, Ikan Fermentasi Khas Hulu Sungai Tengah, Ini Cara Mengolahnya|website=Banjarmasin Post|language=id-ID|access-date=2020-09-13}}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.hulusungaitengahkab.go.id/index.php?option=com_content&view=article&id=679:pakasam-masuk-international-food-expo-&catid=18:pariwisata&Itemid=68 |title=Pemkab Hulu Sungai Tengah - PAKASAM MASUK INTERNATIONAL FOOD EXPO |access-date=2021-03-21 |archive-date=2020-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200703023408/https://hulusungaitengahkab.go.id/index.php?option=com_content&view=article&id=679:pakasam-masuk-international-food-expo-&catid=18:pariwisata&Itemid=68 |url-status=dead }}</ref> Istilah pekasam asring ditambahake ing sajian sing nggunakake iwak pekasam minangka bahan utamane; ''iwak pacam kuwi basanga'' ; sajian iwak pekasam goreng, sajian Banjar Kalimantan Selatan. Ing Malaysia, pekasam biasane dikonsumsi digoreng utawa disiyapake minangka sajian sing cocog karo nasi. == Deleng uga == * [[Pindang]] * [[Cincalok]] == Referensi == [[Kategori:Olah-olahan Indonésia]] hh969kv5rxxun1l8ascd3pgmxn1jgb9 Filem ilang 0 181509 1761565 1675672 2026-11-14T18:13:49Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761565 wikitext text/x-wiki [[Barkas:London_After_Midnight_Poster_1927_MGM.jpg|jmpl|[[London After Midnight (filem)|London After Midnight]], salah sijining film ilang sing paling digoleki.]] '''Film ilang''' yaiku kondisi ing endi filem sing dingerteni sajarahne manung ora isa digolek ing dokumen, salinan, utawa koleksi pribadhi, lan uga dokumen publik. [[Perpustakaan Kongres Amerika Sarekat]] menika salah sijining lembaga sing ngalami kelangan jejak ing akeh filem.<ref>[https://www.loc.gov/programs/static/national-film-preservation-board/documents/pub158.final_version_sept_2013.pdf ''The Survival of American Silent Feature Films: 1912–1929'' by David Pierce, September 2013]</ref> == Referensi == {{reflist}} == Pranala jaba == * [https://www.loc.gov/programs/static/national-film-preservation-board/documents/lost_silent.pdf List of 7000+ Lost American Silent Feature Films] * [http://lcweb2.loc.gov/diglib/ihas/html/silentfilms/silentfilms-home.html American Silent Feature Film Database at the Library of Congress] * [http://subcin.com/ Subterranean Cinema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190424010029/http://subcin.com/ |date=2019-04-24 }} a website about the search for lost and rare cinema * [http://www.silentera.com/lost/index.html List of lost silent films at www.silentera.com] * List of lost films of the 1970s at The Weird World of 70s Cinema - {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/*/http://www.pimpadelicwonderland.com/lost.html|date=*}} * [http://www.picking.com/vitaphone.html Vitaphone Project, restoring Vitaphone films and finding Vitaphone discs] * [http://www.filmmuseum.at/jart/projects/fm/main.jart?rel=en&content-id=1167729091193 Josef von Sternberg. The Case of Lena Smith] Book on Josef von Sternberg's last silent movie—one of the legendary lost masterpieces of the American cinema; Published by the [https://web.archive.org/web/20200512045024/http://www.filmmuseum.at/ Austrian Film Museum] * [http://www.filmthreat.com/blogs/31551/ Film Threat's Top 50 Lost Films of All Time] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110824032900/http://www.filmthreat.com/blogs/31551/ |date=2011-08-24 }} * [http://www.lost-films.eu/ Lost Films database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210228060618/https://www.lost-films.eu/ |date=2021-02-28 }} * [http://blog.allanellenberger.com/book-film-news/historical-fires-at-universal/ Allan Ellenberger's blog on the many fires at Universal Studios] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110123213822/http://blog.allanellenberger.com/book-film-news/historical-fires-at-universal |date=2011-01-23 }} * [http://www.alostfilm.com/ A Lost Film] a blog about lost films, outtakes, etc. {{film-stub}} [[Kategori:Filem| ]] [[Kategori:Sajarah filem]] izy050k5hkikeem5tlfkwnkgiurpz33 Rangi 0 182260 1761605 1579244 2026-11-15T01:40:18Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761605 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food|name=Kue rangi|image=Rangi 170305-0093 ipb.JPG|image_size=240px|caption=Freshly baked kue rangi just being pulled up from the special metal mold.|alternate_name=Sagu rangi|type=Baked coconut cake|country=[[Indonesia]]|region=[[Jakarta]] and [[West Java]]|creator=|course=Snack|served=Warm or room temperature|main_ingredient=[[tapioca]] starch, grated coconut, palm sugar,|variations=|similar_dish=[[kue pancong]], [[kue pukis]]|calories=|other=}} '''Kue rangi''' utawa uga diarani '''sagu rangi''' yaiku ''[[Kuwé|kue]]'' [[Krambil|kelapa]] [[Masakan Indonésia|Indonesia]] utawa cemilan tradisional sing digawe saka [[Adhonan kuwé|adonan]] adhedhasar klapa lan pati lan dimasak ing wajan cetakan khusus. Minangka salah sawijining cemilan Betawi tradisional [[Jakarta]] . <ref name="Tastemade">{{Cite web|url=https://id.tastemade.com/videos/kue-rangi|title=Kue Rangi ~ Resep|last=Inc|first=Tastemade|website=Tastemade|language=id|access-date=2020-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514222224/https://id.tastemade.com/videos/kue-rangi/|archive-date=2021-05-14|url-status=dead}}</ref> Kue rangi asring digambarake minangka waffle klapa Indonesia. Wajan cetakan padha karo timah muffin nanging duwe cekungan persegi dowo dibunderaké. Kasedhiya wujud jajaran bokor persegi panjang saka bak cilik kanthi sisih ngisor setengah bunder, saengga nggawe kue setengah wulan utawa prau. Cetakan logam kaya panggangan khusus sing digunakake kanggo nggawe kue rangi uga digunakake ing ''kue'' tradisional Indonesia liyane; kalebu [[Kuwé pancong|kue pancong]] (uga dikenal minangka bandros ing Jawa Barat) lan [[Pukis|kue pukis]] (sing digawe nganggo adonan tepung gandum ). Nanging, dibandhingake karo kue pukis, wajan cetakan kue rangi duwe bolongan boks cekungan sing luwih cilik, lan kue kasebut tetep ditancepake, mula bentuke mirip [[wafel]] . == Bahan lan cara masak == [[Barkas:Rangi_170305-0092_ipb.JPG|ka|jmpl| Kue rangi paling ndhuwur karo gula coklat kenthel.]] Kue iki digawe saka campuran pati saka [[Glepung kanji|tapioka]], sing diarani masarakat Betawi minangka tepung [[sagu]], kanthi daging klapa parut, uyah, dicampur karo banyu minangka adonan lan diwutahake menyang cetakan logam khusus lan dipanggang ing kompor cilik. <ref name="Tastemade"/> Dibandhingake karo kue pancong klapa sing wujude padha, kue langit duwe tekstur sing luwih garing. Kue rangi disajikake karo nyebar gula coklat cair utawa saos [[Gula klapa|gula klapa sing]] dikenthel karo pati cilik, saengga duwe saus coklat manis sing kenthel, rada garing, gelatin. Kanggo nambah wewangian woh-wohan sing nyenengake, gula cair kenthel iki kadang dicampur karo potongan nangka, nanas utawa simpul [[Pandhan wangi|godhong pandan]] . <ref>{{Cite web|url=https://cookpad.com/id/resep/5908160-kue-rangi-jadoel-teflon|title=Resep Kue rangi jadoel teflon oleh Dapur Maya|website=Cookpad|language=id|access-date=2020-06-01}}</ref> Biasane, kue rangi sing anyar dipanggang biasane duwe aroma asap sing enak amarga dimasak nggunakake kompor bahan bakar kayu. {| class="wikitable" !Bahan-bahan ! Rangi ! [[Kuwé pancong|Pancong]] ! [[Pukis]] |- | Gambar |[[File:Rangi_170305-0093_ipb.JPG|120x120px]] |[[File:Kue_pamcong.jpg|120x120px]] |[[File:Kue_pukis.jpg|120x120px]] |- | Tepung sing digunakake ing adonan | pati [[Glepung kanji|tapioka]] | [[glepung beras]] | glepung gandum |- | Klapa parut | Digunakake | Digunakake | Ora digunakake |- | [[Santen|Santen klapa]] | Ora digunakake | Digunakake | Digunakake |- | [[Endhog]] | Ora digunakake | Digunakake | Digunakake |- | [[Khamir|Ragi]] | Ora digunakake | Ora digunakake | Digunakake |- | Basin cekungan | cilik, cethek | medium, jero | medium, jero |- | Ndhuwur | gula coklat cair | butiran [[gula]] | coklat [[Mèses|sprinkles]] |- | Tekstur | garing lan kenyal | alus lan lembab | umume empuk |- |} == Deleng uga == * [[Kuwé cubit|Kue cubit]] * [[Puthu|Kue putu]] * [[Srabi|Serabi]] * [[Kuwé apé|Kue ape]] * [[Klepon]] == Referensi == gx8i24flf2h12x6r1wdv8qqb3kmzfby Mpoto mpoto 0 183862 1761583 1646572 2026-11-14T22:31:37Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761583 wikitext text/x-wiki [[Barkas:Ghanaian Style Light Soup.jpg|jmpl]]'''Mpoto Mpoto''' yaiku salah sawijining jinis olahan [[Olahan Ghana|masakan Ghana]] sing digawe saka cocoyam utawa [[Yam|ubi]] . Uga dikenal minangka Yam Pottage lan Asaro (basa Yoruba) dening wong Nigeria. <ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.com.gh/local-recipe-how-to-prepare-mpoto-mpoto-mashed-cocoyam/vj3jdwp|title=How to prepare 'Mpoto Mpoto' (Mashed cocoyam)|date=2016-01-21|website=www.pulse.com.gh|language=en-US|access-date=2019-07-20|archive-date=2019-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20190720155417/https://www.pulse.com.gh/local-recipe-how-to-prepare-mpoto-mpoto-mashed-cocoyam/vj3jdwp|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://ndudu-by-fafa.blogspot.com/2017/02/yam-pottage.html|title=Ndudu by Fafa: MPOTO MPOTO (YAM PORRIDGE OR POTTAGE)|last=Gilbert|first=Fafa|date=2017-12-05|website=Ndudu by Fafa|access-date=2019-07-20}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://xorlali.com/2018/07/25/how-to-prepare-yam-porridge-mpoto-mpoto-2/|title=How to prepare Yam porridge (Mpoto-mpoto)|date=2018-07-25|website=Xorlali.com|language=en-US|access-date=2019-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20190720162422/https://xorlali.com/2018/07/25/how-to-prepare-yam-porridge-mpoto-mpoto-2/|archive-date=2019-07-20|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Citation|last=Ndudu by Fafa|title=THE TASTIEST YAM PORRIDGE RECIPE YOU NEED TO TRY (MPOTOMPOTO)|date=2018-09-30|url=https://www.youtube.com/watch?v=RRPgV16Xx84|access-date=2019-07-20}}</ref> Iki digawe saka sawetara bahan kalebu iwak lan bawang. <ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Recipes-How-to-prepare-mpotompoto-529720|title=Recipes: How to prepare mpotompoto|website=www.ghanaweb.com|language=en|access-date=2019-07-20}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.modernghana.com/lifestyle/9664/recipe-mpotompoto-nutritious-and-easy-to-prepare.html|title=Recipe: Mpotompoto, Nutritious And Easy to Prepare|last=Editor|first=Pamela Ofori-Boateng Lifestyle|website=Modern Ghana|language=en|access-date=2019-07-20}}</ref> == resep == === bahan === * Cocoyam utawa ubi ukuran medium * 1 bawang bombay ukuran medium * 2 tomat ukuran medium * Herrings garing utawa iwak * mrico * Kelapa sawit * Garam kanggo rasa * banyu === Metode === # Kupas lan wisuh cocoyam utawa ubi, banjur potong cilik # Sijine yam ing pot bebarengan karo bawang lan tomat lan mrico. # Tambah banyu cukup kanggo nutupi isi lan godhok antarane 25 lan 35 menit. # Cuci lan tambahake herrings garing utawa iwak menyang pot. # Masak nganti empuk lan mbusak tomat, mrico lan bawang lan tlatah. # Tambahake campuran lemah menyang yam ing geni. # Tambah lenga sawit lan uyah kanggo rasa. # Kurangi panas lan aduk campuran lan ngidini masak intermiten <ref>{{Cite web|url=https://www.primenewsghana.com/lifestyle/ghanaian-recipes-to-try-at-home.html|title=3 Ghanaian recipes to try at home this Easter|date=2018-03-20|website=PrimeNewsGhana|language=en-us|access-date=2020-02-12}}</ref> == Referensi == nvwlsztt8sh4p5g75khtbg6puqtwkuj Troy Deeney 0 188380 1761618 1754630 2026-11-15T04:18:22Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761618 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Troy Deeney | image = Troy Deeney 141028.jpg | caption = Deeney latian karo tim [[Watford F.C.|Watford]] ing taun 2014 | fullname = Troy Matthew Deeney<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/612828 |title=Updated squads for 2017/18 Premier League confirmed |publisher=Premier League |date=2 February 2018 |access-date=17 February 2018}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1988|6|29|df=y}}<ref name="Hugman2010–11">{{cite book |editor-first=Barry J. |editor-last=Hugman |title=The PFA Footballers' Who's Who 2010–11 |url=https://archive.org/details/pfafootballerswh0000unse_v9b9 |year=2010 |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburgh |isbn=978-1-84596-601-0 |page=[https://archive.org/details/pfafootballerswh0000unse_v9b9/page/112 112]}}</ref> | birth_place = [[Birmingham]], [[Inggris]] | height = {{convert|1.83|m|order=flip}}<ref name=Soccerway>{{cite web |url=https://uk.soccerway.com/players/troy-deeney/51197/ |title=T. Deeney: Summary |website=Soccerway |publisher=Perform Group |access-date=7 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504192747/https://uk.soccerway.com/players/troy-deeney/51197/ |archive-date=4 May 2021 |url-status=dead}}</ref> | position = [[Panyerang]] | currentclub = [[Birmingham City F.C.|Birmingham City]] | clubnumber = 36 | youthyears1 = 2004–2005 | youthclubs1 = [[Chelmsley Town F.C.|Chelmsley Town]] | years1 = 2004–2006 | clubs1 = [[Chelmsley Town F.C.|Chelmsley Town reserves]] | caps1 = 3 | goals1 = 0 | years2 = 2004–2006 | clubs2 = [[Chelmsley Town F.C.|Chelmsley Town]] | caps2 = 56 | goals2 = 23 | years3 = 2006–2010 | clubs3 = [[Walsall F.C.|Walsall]] | caps3 = 123 | goals3 = 27 | years4 = 2006–2007 | clubs4 = → [[Halesowen Town F.C.|Halesowen Town]] (nyileh) | goals4 = 8 | caps4 = 10 | years5 = 2010–2021 | clubs5 = [[Watford F.C.|Watford]] | caps5 = 389 | goals5 = 131 | years6 = 2021– | clubs6 = [[Birmingham City F.C.|Birmingham City]] | caps6 = 21 <!-- LEAGUE APPEARANCES ONLY --> | goals6 = 4 <!-- LEAGUE GOALS ONLY --> | club-update = 17:21, 8 May 2022 (UTC) }} '''Troy Matthew Deeney''' (lair 29 Juni 1988) yaiku pemain [[bal-balan]] profesional [[Inggris]] sing main dadi [[panyerang]] kanggo [[Birmingham City F.C.|Birmingham City]]. == Referensi == {{reflist}} [[Kategori:Pamain bal-balan Inggris]] {{Pemain-sb-stub|Inggris}} {{Birmingham City F.C. squad}} 631gvlbnb6ban0deyuhfgy15n5zcdqy Mary Morrissey (Panulis) 0 194017 1761581 1746749 2026-11-14T22:14:59Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761581 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer|name=Mary Morrissey|image=|caption=Mary Morrissey speaking, 2009|birth_name=|birth_date={{Birth year and age|1949}}|birth_place=[[Beaverton, Oregon]], United States|death_date=|death_place=|resting_place=|education=|alma_mater=|notableworks={{plainlist| * ''[[Building Your Field of Dreams]]'' (book) * ''[[No Less Than Greatness]]'' (book) * ''[[New Thought: A Practical Spirituality]]'' (book) }}|spouse=|partner=|children=|relatives=|signature=|website=}} '''Mary Morrissey''' (lair ing 1949) ya iku panulis New Thought<ref name=":52">"Spiritual Center Offers New Program." ''[[Chicago Tribune]]'', 11 Aug 2011, Page 7</ref><ref>Carter, Andrew. "Walston Committed to Helping People." ''The Marion Star - USA Today Network'', 18 Feb 2020, Page A3</ref> saka Amérika lan aktivis kanggo non-violence<ref name=":72">"Exploring the Sacred," ''The World'' (Coos Bay, Oregon), 17 Jul 2006, Page 6</ref> internasional. Karya-karyane kalebu ''Building Your Field of Dreams'', sing nyeritakake kisah lan pelajaran saka urip awale Morrissey.<ref>"Religion Book Review: Building Your Field of Dreams by Mary Manin Morrissey, Author Bantam Books $22.95 (282p) ISBN 978-0-553-10214-7". PublishersWeekly.com. Retrieved October 4, 2021 https://www.publishersweekly.com/978-0-553-10214-7</ref><ref name=":110">New Perspective'', [[The Sacramento Bee]]'', 5 Jun 1999, Page 2</ref> Dhèwèké uga miwiti panulis saka buku ''No Less Than Greatness'', buku babagan penyembuhan hubungan.<ref name=":62">"No Less Than Greatness by Mary Manin Morrissey | PenguinRandomHouse.com". February 13, 2016. Archived from the original on February 13, 2016. Retrieved October 4, 2021 https://web.archive.org/web/20160213162311/http://www.penguinrandomhouse.com/books/117700/no-less-than-greatness-by-mary-manin-morrissey/9780553379037 as well as http://www.penguinrandomhouse.com/books/117700/no-less-than-greatness-by-mary-manin-morrissey/9780553379037</ref><ref>"Nonfiction Book Review: NO LESS THAN GREATNESS: Finding Perfect Love in Imperfect Relationships by Mary Manin Morrissey, Author . Bantam $23.95 (288p) ISBN 978-0-553-10653-4". PublishersWeekly.com. Retrieved October 4, 2021 https://www.publishersweekly.com/978-0-553-10653-4</ref> Ing taun 2002, dhèwèké ngrangkum lan nggawe editan buku ''New Thought: A Practical Spirituality.<ref>"New Thought by Mary Manin Morrissey: 9781585421428 | PenguinRandomHouse.com: Books". PenguinRandomhouse.com. Retrieved October 4, 2021 https://www.penguinrandomhouse.com/books/288681/new-thought-by-mary-manin-morrissey/</ref>'' Panulis Amérika liane Wayne Dyer, ngarani dhèwèké "siji saka juru dumadi sing paling pitakon lan pikiran dumateng zaman iki." <ref name=":3">Dyer, Wayne. "Mary Manin Morrissey, Author of Building Your Field of Dreams" ''[[Los Angeles Times|The Los Angeles Times]]'', 13 Mar 1997</ref> Saka karir awal dhèwèké kerja ing kemanusiaan internasional, Morrissey nggabung karo ''Association for Global New Thought'' ing taun 1995 lan dadi presiden sing pertama.<ref name=":53">"Spiritual Center Offers New Program." ''[[Chicago Tribune]]'', 11 Aug 2011, Page 7</ref><ref name=":182">"AGNT Leadership Council". web.archive.org. Retrieved September 27, 2021 https://web.archive.org/web/20030225112804fw_/http://www.agnt.org/leaders~1.htm#Manin</ref> Ing taun 1997, dhèwèké nggabung bebarengan karo putrane Mahatma Gandhi, Arun Gandhi, ing ngasilaké ''Season for Nonviolence'' internasional.<ref name=":82">https://web.archive.org/web/20030225112804fw_/http://www.agnt.org/leaders~1.htm#Manin</ref><ref name=":73">"Exploring the Sacred," ''The World'' (Coos Bay, Oregon), 17 Jul 2006, Page 6</ref> Nganti Januari 2019, ''Season for Nonviolence'' diiraken ing sekabeh dunia minangka kesempatan "kanggo nggabungake komunitas, nguripake kanthi ngarujuk lan nulungi nggawe dunya kang bebas kekerasan."<ref name=":152">Titus, John and Bev (January 30, 2019). "Season for Nonviolence begins 5th season". Urbana Daily Citizen. Retrieved October 2, 2021 https://www.urbanacitizen.com/news/67441/season-for-nonviolence-begins-5th-season</ref> == urip awal == Mary Morrissey (née Manin) lair ing Beaverton, Oregon taun 1949. Ing umur 16 taun, dhèwèké dadi wakil presiden kelas, nalika dhèwèké tresna karo mahasiswa lan banjur meteng.<ref name=":2">"A Minister Explains How New Thought Changed Her Life", ''[[The Gettysburg Times]]'', 16 Jun 1999, Page 8</ref> Pasangan kasebut cepet-cepet nikah, nanging amarga isin merga meteng, ing pertengahan taun1960-an Morrissey diusir saka sekolah menengah.<ref name=":2" /> Ora suwe sawise nglairake, dhèwèké lara infeksi ginjal, sing diwenehi prediksi nem sasi kanggo urip.<ref name=":2" /> <ref> Mitchell, Mary E. (2014). The Practitioner Handbook for Spiritual Mind Healing. Red Wheel/Weiser/Conari. pp. Chapter 23. ISBN 978-0-917849-34-3 https://books.google.com/books?id=OOWaBgAAQBAJ&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PT75 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-917849-34-3 </ref> Morrissey banjur nulis manawa dhèwèké percaya yen rasa isin nyebabake penyakit dhèwèké, amarga "ngentekake setaun kanthi krasa ala amarga ngisin-isini awakku, sekolahku, lan kulawargaku."<ref>New Perspective'', [[The Sacramento Bee]]'', 5 Jun 1999, Page H1</ref> Sawise owah-owahan pamikiran sing dipicu dening kunjungan ''New Thought minister'' menyang ambene, Morrissey cepet mari.<ref name=":2" /> <ref> Smith, Sandra Lindsey (2014). Life's Garden of Weekly Wisdom. Red Wheel/Weiser/Conari. ISBN 978-0-917849-36-7 https://books.google.com/books?id=p-WaBgAAQBAJ&dq=%22mary+morrissey%22&pg=PT56 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Red_Wheel/Weiser/Conari as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-917849-36-7 </ref> Dhèwèké wiwit sinau babagan ''New Thought'', sing banjur relatif dadi novel.<ref name=":1">New Perspective'', [[The Sacramento Bee]]'', 5 Jun 1999, Page 2</ref> <ref>"Religion: Minister Explains How 'New Thought' Changed Her Life." ''[[The Citizens' Voice|Citizens' Voice]]'', 29 Mar 2000, Page 23</ref> == Karya kamanungsan lan aktivisme == Morrissey dadi guru, lan ing taun 1975 dadi menteri sing ditahbisaken.<ref> Morrissey, Mary Manin (2002). No Less Than Greatness: The Seven Spiritual Principles That Make Real Love Possible. Random House Publishing Group. ISBN 978-0-553-89694-7 https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-553-89694-7 </ref> Dhèwèké mulai marahi ing babagan ''New Thought'', <ref>Awakened Dreams, [[The Desert Sun|''The Desert Sun'']], 23 Apr 1999, Page 15</ref> ngembangke rohani, <ref>"ALTERNATIVE: Rev. Mary Manin Morrissey Talks About Spiritual Growth", [[Chicago Tribune|''Chicago Tribune'']], 28 Sep 2001, Page 133</ref> lan bebas kekerasan. <ref name=":14">No Less Than Greatness: The Seven Spiritual Principles That Make Real Love, By Mary Manin Morrissey, p. 277</ref> Dhèwèké dadi aktivis lan pemimpin gerakan ''New Thought'' lan nulungi ndirikaken pusat-pusat rohani ing sekabehe Amerika Serikat.. <ref>"Where Love Is Left and Lives Are Changed: Spokane Spiritual Center", [[The Spokesman-Review|''The Spokesman-Review'']], 19 Dec 1998, Page 73</ref> Miturut Wayne Dyer, dhèwèké kui "kemampuan kanggo nemokake basa kang umum sing bisa dimek kanthi pribadi" sing mbantu dhèwèké sesambungan karo wong saka macem-macem budaya. <ref>Martin-Burk, Elizabeth. "Spiritual Life Center Counts Down to Planned Workshop" ''The Press-Tribune'' (Roseville, California) 08 Sep 2000, Page 6</ref> Sarengé dadi aktifisi feminis ing feminisme gelombang kapindho Amerika taun 1970-an, Morrissey gabung karo Barbara Marx Hubbard lan Jean Houston kanggo nemokake ''The Society for the Universal Human'' .<ref> Hubbard, Barbara Marx (2010). Conscious Evolution: Awakening the Power of Our Social Potential. New World Library. ISBN 978-1-57731-281-9 https://books.google.com/books?id=UBNz9ljRmxkC&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PA238 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/New_World_Library as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-57731-281-9 </ref> Dhèwèké banjur diundang dadi anggota ''Dewan Kepemimpinan Transformasional'', sing didegake dening Jack Canfield .<ref>"Transformational Leadership Council - Member public profile". www.transformationalleadershipcouncil.com. Retrieved October 2, 2021 https://www.transformationalleadershipcouncil.com/Sys/PublicProfile/41845695/4372632 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211002135058/https://www.transformationalleadershipcouncil.com/Sys/PublicProfile/41845695/4372632 |date=2021-10-02 }}</ref> <ref> Patterson, Michelle (2014). Women Change the World: Noteworthy Women on Cultivating Your Potential and Achieving Success. BenBella Books. p. 101. ISBN 978-1-939529-17-6 https://books.google.com/books?id=xDdcAwAAQBAJ&dq=at+a+transformational&pg=PA101 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/BenBella_Books as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-939529-17-6 </ref> Morrissey kerja bareng karo [[Dalai Lama]] babagan masalah sing ana hubungane karo gerakan bebas kekerasan global.<ref> Kipp, Mastin (2017). Claim Your Power. Hay House. pp. Day 34. ISBN 978-1-4019-4955-6. https://books.google.com/books?id=Mi0zDwAAQBAJ&dq=%22mary+morrissey%22&pg=PT259 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Hay_House as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-4019-4955-6 </ref> <ref> White, Barbara. Golden, Howard (ed.). "Grow Your Dream". Body Mind Spirit. Golden Galleries. October 2012: 9 </ref> <ref name=":23">Morrissey, Mary (January 12, 2017). "What the Dalai Lama Taught Me About Relationships". SUCCESS. Retrieved October 5, 2021 https://www.success.com/what-the-dalai-lama-taught-me-about-relationships/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210926121932/https://www.success.com/what-the-dalai-lama-taught-me-about-relationships/ |date=2021-09-26 }}</ref> Dhèwèké ngedegake <nowiki><i id="mwcg">Association for Global New Thought</i></nowiki> ing taun 1995 lan dadi presiden pisanane.<ref name=":5">"Spiritual Center Offers New Program." ''[[Chicago Tribune]]'', 11 Aug 2011, Page 7</ref> <ref name=":18"> "AGNT Leadership Council". web.archive.org. Retrieved September 27, 2021 https://web.archive.org/web/20030225112804fw_/http://www.agnt.org/leaders~1.htm#Manin </ref> Minangka bagéan saka karya kamanungsan, dhèwèké ketemu karo [[Nelson Mandela]] ing Afrika Kidul lan wis nggabungake ajaran-ajaran babagan perlawanan tanpa kekerasan ing penggaweane.<ref> Morrissey, Mary (October 26, 2016). "What My Conversation with Nelson Mandela Taught Me About Finding Purpose Amidst Suffering". HuffPost. Retrieved October 30, 2021 https://www.huffpost.com/entry/what-my-conversation-with_b_12443192 </ref> Minangka dadi aktivis bebas kekerasan internasional, dhèwèké lan Arun Gandhi, putune Mahatma Gandhi, ngedegake ''Season for Nonviolence'' .<ref name=":8">https://web.archive.org/web/20030225112804fw_/http://www.agnt.org/leaders~1.htm#Manin</ref> <ref name=":7">"Exploring the Sacred," ''The World'' (Coos Bay, Oregon), 17 Jul 2006, Page 6</ref> Dadi bagean saka karyane ing ''Season for Nonviolence'', Morrissey diundang kanggo ngadhepi [[Pasarékatan Bangsa-Bangsa|Perserikatan Bangsa-Bangsa]], pisanan ingkang ngekang kekerasan,<ref name=":14">No Less Than Greatness: The Seven Spiritual Principles That Make Real Love, By Mary Manin Morrissey, p. 277</ref> karo mengko bab kanggo agenda bebase kekerasan internasional.<ref name=":7" /> <ref> Belmessieri, Debbie (2011). Tapping into God: Experiencing the Spiritual Spectrum. BalboaPress. p. 310. ISBN 978-1-4525-3525-8 https://books.google.com/books?id=r62B469M774C&dq=%22mary+morrissey%22&pg=PA311 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-4525-3525-8 </ref> Sajrone pirang-pirang dekade wiwit didegake, ''Season for Nonviolence'' wis akeh diajarke lan dirayakake. Kurikulum kasebut diwulangake ing sekolah lan universitas.<ref>{{Cite web |url=https://www.k-state.edu/nonviolence/Documents/Ways%20to%20practice%20NV/Ways%20to%20practice%20NV1.doc |title=Archive copy |access-date=2023-03-27 |archive-date=2021-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030184426/https://www.k-state.edu/nonviolence/Documents/Ways%20to%20practice%20NV/Ways%20to%20practice%20NV1.doc |url-status=dead }}</ref> Ing Januari 2019, ''Season for Nonviolence'' dirayakake ing saindenging jagad minangka dadi kesempatan "kanggo nggabungake komunitas, nguatake dhèwèké kanggo mbayangake lan mbantu nggawe jagad tanpa kekerasan."<ref name=":15"> Titus, John and Bev (January 30, 2019). "Season for Nonviolence begins 5th season". Urbana Daily Citizen. Retrieved October 2, 2021 https://www.urbanacitizen.com/news/67441/season-for-nonviolence-begins-5th-season </ref> == Pusat Pengayaan Urip == Morrissey kui pangadeg ''Living Enrichment Center'' ing Oregon,<ref> Perkins-Reed, Marcia (April 3, 1996). Thriving in Transition: Effective Living in Times of Change. Simon and Schuster. p. 127. ISBN 978-0-684-81189-5 https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-684-81189-5 </ref> Nanging, ing 2004 dhèwèké lan bojone banjur bangkrut. Ing skandal media, sabanjure Morrissey njaluk ngapura amarga nuntun para panyengkuyunge menyang "dalan finansial sing beresiko."<ref name=":4">"Former Church Leaders Agree To Federal Settlement", ''[[Albany Democrat-Herald]]'', 7 Apr 2005, Page 7</ref> <ref>"Beaverton Church Folds"'', [[The World (Coos Bay)]]'', 6 Aug 2004, Page 5</ref> Dhèwèké njupuk "tanggung jawab mutlak" kanggo kahanan kasebut.<ref> Ardagh, Arjuna (2010). The Translucent Revolution: How People Just Like You Are Waking Up and Changing the World. New World Library. p. 366. ISBN 978-1-57731-808-8 https://en.wikipedia.org/wiki/New_World_Library as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-57731-808-8 </ref> Dhèwèké tekan kesepakatan karo pamarentah federal sing melu mbayari utang luwih saka 10 yuta dolar.<ref name=":4" /> Morrissey banjur pegatan karo bojone, lan 14 taun sabanjure, kerja keras kanggo mbayar utange. Miturut Morrissey, utang kasebut dilunasi lan dibayar kanthi lengkap ing pungkasan taun 2018. <ref> 089: Bouncing Back from Massive Setbacks with Mary Morrissey, retrieved October 2, 2021 https://www.youtube.com/watch?v=USMgFrejq6I </ref> == Buku == === ''Building Your Field of Dreams'' (1996) === ''Artikel utama: [[Building Your Field of Dreams|Mbangun Lapangan Impen]]'' ''Building Your Field of Dreams'' nyritakake perjuangane Morrissey minangka dadi ibu sing isih enom lan digawe kanggo proses aktualisasi awake dhèwèké.<ref name=":9"> "Religion Book Review: Building Your Field of Dreams". Publishers Weekly. July 1996. Retrieved October 2, 2021 https://www.publishersweekly.com/978-0-553-10214-7 </ref> <nowiki><i id="mwrQ">Publishers Weekly</i></nowiki> nyebut buku kasebut "ikhlas" sanajan nyatakake yen buku kasebut diisi "klise".<ref name=":9" /> Buku kasebut dadi anutan dening komunitas pangembangan diri, kanthi Wayne Dyer nulis yen buku kasebut "mejrobyong"<ref name=":12"> Morrissey, Mary Manin (1997). Building Your Field of Dreams. Random House Publishing Group. p. 288. ISBN 978-0-553-37814-6 https://books.google.com/books?id=u8HcVh2CZMMC&q=%22field+of+dreams%22+%22morrissey%22 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-553-37814-6 </ref> lan penulis Gay Hendricks nyebutake buku kasebut minangka "sumur kawicaksanan spiritual."<ref name=":12" /> Buku iki dadi populer<ref name=":10"> "New Thought by Mary Manin Morrissey: 9781585421428 | PenguinRandomHouse.com: Books". PenguinRandomhouse.com. Retrieved October 2, 2021 https://www.penguinrandomhouse.com/books/288681/new-thought-by-mary-manin-morrissey/ </ref> lan diwulangake dening para pamaca ing kelompok sinau ing saindhenging AS.<ref>See ''[[The Kansas City Star]]'', 23 May 1998, Page 61, "Rev. Mary Omwake Speaking Using The Book 'Building Your Field of Dreams'"</ref> <ref>Mary Morrissey: Fulfilling Your Dreams, ''[[Los Angeles Times|The Los Angeles Times]],'' 6 Nov 1997, Page 24</ref> <ref>"An Adventure in Spirit", [[The Kansas City Star|''The Kansas City Star'']], 2 May 1998, Page 63</ref> <ref name=":0">"The Spirit of Joy," [[LA Weekly]], 17 Apr 1997, Page 60, "the most powerful spiritual voices in the New Thought Movement."</ref> Majalah ''Peninsula Daily News'' nyebut buku kasebut "klasik metafisika."<ref> Douglas-Smith, Pam. "Living End: Cultivating Blessings". Peninsula Daily News Magazine: Living on the Peninsula. September 2016: 38. </ref> Ing bukune ''The Art of Being,'' penulis Dennis Merritt Jones nyebutake ''Building Your Field of Dreams'' ing antarane wacanan sing disaranake kanggo diwaca kanggo sing kasengsem ing <nowiki><i>mindfulness</i></nowiki> (perhatian) .<ref name=":21"> Jones, Dennis Merritt (2008). The Art of Being: 101 Ways to Practice Purpose in Your Life. Penguin. ISBN 978-1-4406-3575-5 https://books.google.com/books?id=XOy9jODD3IYC&dq=Mary+manin+morrissey+1949&pg=PT226 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-4406-3575-5 </ref> Panulis Tess Keehn ing ''Alchemical Inheritance'' nyerat bilih ''Building Your Field of Dreams'' minangka dadi instrumental kanggo mbantu dhèwèké nggawe papan sesanti .<ref> M.S, Tess Keehn (November 19, 2015). Alchemical Inheritance: Embracing What Is, Manifesting What Becomes. Balboa Press. ISBN 978-1-5043-4347-3 https://books.google.com/books?id=Z2cTCwAAQBAJ&dq=%22Building+Your+Field+of+Dreams%22&pg=PT130 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-5043-4347-3 </ref> Panulis Sage Bennet ing bukune ''Wisdom Walk'' nyebutake Morrissey's ''Building Your Field of Dreams'' minangka dadi sumber kanggo sinau babagan ''New Thought''.<ref> PhD, Sage Bennet (2010). Wisdom Walk: Nine Practices for Creating Peace and Balance from the World's Spiritual Traditions. New World Library. pp. Chapter 8. ISBN 978-1-57731-822-4 https://books.google.com/books?id=dsVgpaNKRNUC&dq=%22Building+Your+Field+of+Dreams%22&pg=PT198 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/New_World_Library as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-57731-822-4 </ref> Ing babagan iki entuk kondhang nganti internasional, <ref> Lamothe, Denise (2002). The Taming of the Chew: A Holistic Guide to Stopping Compulsive Eating. Penguin. pp. Reading List Section. ISBN 978-1-4406-5101-4 https://books.google.com/books?id=I_43SDENrk4C&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PT145 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-4406-5101-4 </ref> kanthi versi Spanyol dianggep dadi buku paling dhuwur ing bidang spiritualitas sanajan nembe 25 taun sawisé diterbitake.<ref> "10 libros que conseguirán que tu vida sea como tú siempre quisiste". elconfidencial.com (in Spanish). July 9, 2016. Retrieved October 2, 2021. https://www.elconfidencial.com/alma-corazon-vida/2016-07-09/libros-exito-en-la-vida_1230079/ </ref> <ref> F, J. (May 24, 2019). "Diez libros que conseguirán que tu vida sea como soñaste". Levante-EMV (in Spanish). Retrieved October 2, 2021 https://www.levante-emv.com/cultura/2019/05/24/diez-libros-conseguiran-vida-sea-13978319.html </ref> === ''No Less Than Greatness'' (2001) === ''Artikel utama: [[No Less Than Greatness|Ora Kurang saka Keagungan]]'' Hubungan sing sering dadi inti saka piwulange Morrissey, yaiku ngomong babagan ketegangan antarane maskulinitas lan feminitas.<ref> In his book, Friendship with God, author Neale Donald Walsch states that Morrissey's teachings opened his eyes to toxic masculinity. Walsch, Neale Donald (2002). Friendship with God: An Uncommon Dialogue. Penguin. ISBN 978-1-101-65945-8 https://books.google.com/books?id=ok2DU4LEhhMC&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PT173 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-101-65945-8 </ref> Wis taunan Morrissey nulis artikel lan kolom kanggo macem-macem koran lan majalah, seringe akeh fokus ing sesambetan saka perspektif spiritual.<ref name=":16"> "The Real Reason Some People Just Can't Find Love". YourTango. February 16, 2017. Retrieved October 2, 2021 https://www.yourtango.com/experts/mary-morrissey/3-steps-changing-your-relationship-destiny </ref> <ref name=":17"> Morrissey, Mary (October 24, 2014). "What Would You Love?". HuffPost. Retrieved October 4, 2021 https://www.huffpost.com/entry/what-would-you-love_b_6028942 </ref> <ref name=":23"/> Ing bukune, ''No Less Than Greatness: Finding Perfect Love in Imperfect Relationships,'' Morrissey fokus ing bangun hubungan. ''Publishers Weekly'' nulis manawa buku kasebut kadhang-kadhang "cethek" nanging nyathet yen Morrissey "bakal nyenengake akeh para panyembah babagan pitulung spiritual."<ref name=":11"> "Nonfiction Book Review: NO LESS THAN GREATNESS". Publishers Weekly. August 7, 2001. Retrieved October 2, 2021 https://www.publishersweekly.com/978-0-553-10653-4 </ref> Buku kasebut wis diwulangake sacara internasional.<ref> Carter, Andrew. "Aces of Trades: Walston helping people through life coaching". The Marion Star. Retrieved October 2, 2021 https://www.marionstar.com/story/news/2020/02/18/aces-trades-amy-walston-helps-people-through-life-coaching/4784458002/ </ref> <ref>"No Less Than Greatness By Mary Morrissey", ''[[Times Colonist]]'' (Victoria, British Columbia, Canada), 11 Jan 2003, Page 44</ref> Panulis Gary Zukav nyebut buku iki "praktis lan inspirasi" <ref name=":13"> Morrissey, Mary Manin (August 27, 2002). No Less Than Greatness: The Seven Spiritual Principles That Make Real Love Possible. Random House Publishing Group. p. 279. ISBN 978-0-553-89694-7 https://books.google.com/books?id=jJ80FmO_8BwC&dq=%22ordained+minister%22+%22morrissey%22&pg=PA277 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-553-89694-7 </ref> lan penulis Marianne Williamson nulis yen buku iki "kudu dadi kanca saben pasangan"<ref> Malinowski, Bronislaw; Morrissey, Mary Manin (August 27, 2002). No Less Than Greatness. Bantam Books. ISBN 978-5-551-12057-5https://books.google.com/books?id=V6MtAQAACAAJ as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-5-551-12057-5 </ref> Robert LaCrosse nyebutake ''No Less Than Greatness'' minangka dadi sumber sing disaranake ing bukune ''Learning From Divorce''.<ref> Coates, Christie; LaCrosse, Robert (November 10, 2003). Learning From Divorce: How to Take Responsibility, Stop the Blame, and Move On. John Wiley & Sons. p. 248. ISBN 978-0-7879-7193-9 https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-7879-7193-9 </ref> Penulis Dennis Jones nyaranake ''No Less Than Greatness'' ing buku 2008 ''The Art of Being''.<ref name=":21"/> Neale Donald Walsch, ing bukunipun ''Tomorrow's God,'' nyaranake "maca " karo ''No Less Than Greatness'' antarane buku-buku kunci liyane saka babagane.<ref> Walsch, Neale Donald (January 4, 2005). Tomorrow's God: Our Greatest Spiritual Challenge. Simon and Schuster. p. 230. ISBN 978-0-7434-6304-1 https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-7434-6304-1 </ref> === ''New Thought: A Practical Spirituality'' (2002) === ''Artikel utama: [[New Thought: A Practical Spirituality|Pikiran Anyar: Spiritualitas Praktis]]'' Morrissey nggabungake sumber ajarane saka Alkitab,<ref name=":11"/> A Course In Miracles, <ref name=":11" /> [[Talmud]], <ref name=":17"/> Tao Te Ching, <ref> Krause, Wanda (2013). Spiritual Activism: Keys for Personal and Political Success. Red Wheel/Weiser/Conari. ISBN 978-1-61852-068-5 https://books.google.com/books?id=8c8BAgAAQBAJ&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PT128 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Red_Wheel/Weiser/Conari as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-61852-068-5 </ref> Thoreau <ref name=":22">Joan Rosenberg mentions Morrissey being her "premier" teacher. See: Joan Rosenberg mentions Morrissey being her "premier" teacher. See: Rosenberg, Joan (2019). 90 Seconds to a Life You Love: How to Turn Difficult Feelings into Rock-Solid Confidence. Hodder & Stoughton. ISBN 978-1-4736-8702-8 https://books.google.com/books?id=UR5lDwAAQBAJ&dq=%22mary+morrissey%22&pg=PT274 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Hodder_%26_Stoughton as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-4736-8702-8 </ref> lan liya-liyane. Dhèwèké kepingin nampilake gerakan <nowiki><i>New Thought</i></nowiki> kanthi sifat sing luwih kohesif, teruse Morrissey ngumpulake lan nyunting buku ''New Thought: A Practical Spiritualitas.'' Diterbitake dening Penguin ing taun 2002, buku kasebut menehi karangan singkat luwih saka 40 pimpinan ''New Thought''.<ref name=":10"/> Buku kasebut dadi sumber kanggo riset akademik: ing buku ''Alternative Psychotherapies'' Jean Mercer diarani minangka dadi sumber kunci kanggo mangerteni "keterlibatan karo dunya spiritual."<ref> Mercer, Jean (July 30, 2014). Alternative Psychotherapies: Evaluating Unconventional Mental Health Treatments. Rowman & Littlefield. pp. 17, 210. ISBN 978-1-4422-3492-5 https://books.google.com/books?id=Odo-BAAAQBAJ&dq=morrissey&pg=PA17 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-4422-3492-5 </ref> Ing buku ne Jones &amp;amp; Bartlett taun 2009, ''Spirituality, Health, and Healing: An Integrative Approach'', penulis Young lan Koopsen nyebutake ''Pemikiran Anyar'' Morrissey dadi sumber kanggo mbedakake gerakan [[:en:New_Thought|New Thought]] saka Jaman Anyar, kanthi negesake yen "[[:en:New_Thought|New Thought]] dudu Jaman Anyar. "lan ngutip buku Morrissey.<ref> Young, Caroline; Koopsen, Cyndie (August 15, 2010). Spirituality, Health, and Healing: An Integrative Approach. Jones & Bartlett Publishers. pp. 25, 33. ISBN 978-0-7637-7942-9 https://books.google.com/books?id=zd1egJXMCzEC&dq=Morrissey&pg=PA33 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-7637-7942-9 </ref> Akeh buku riset tambahan, kalebu buku Oxford University Press' ''Gurus of Modern Yoga'', sing deleng buku ''New Thought'' tulisane Morrissey minangka dadi sumber utama kanggo ngerteni lan mahani sing jeru saka gerakan New Thought.<ref name=":19"> Singleton, Mark; Goldberg, Ellen, eds. (2013). Gurus of Modern Yoga. New York: Oxford University Press. pp. 67, 77 https://oxford.universitypressscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780199938704.001.0001/acprof-9780199938704 </ref> <ref> PhD, Sage Bennet (October 6, 2010). Wisdom Walk: Nine Practices for Creating Peace and Balance from the World's Spiritual Traditions. New World Library. ISBN 978-1-57731-822-4 https://books.google.com/books?id=dsVgpaNKRNUC&dq=%22New+Thought%22+%22Morrissey%22&pg=PT198 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-57731-822-4 </ref> === Tulisan liyane === Sajrone dekade Morrissey wis akeh nulis artikel lan kolom kanggo koran,<ref>''New Age: The Journal for Holistic Living'', Volume 18, 2001</ref> majalah,<ref name=":16"/> <ref name=":17"/> lan buku.<ref> Trudel, John D.; Ungson, Gerardo R. (September 28, 1998). Engines Of Prosperity: Templates For The Information Age. World Scientific. pp. 387, note 6. ISBN 978-1-78326-242-7 https://books.google.com/books?id=Ev-3CgAAQBAJ&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PA387 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-78326-242-7 </ref> <ref name=":20"> Allenbaugh, Kay (May 11, 2000). Chocolate Para El Alma de la Mujer: 77 Relatos Para Nutrir Su Espiritu Y Reconfortar Su Corazon (in Spanish). Simon and Schuster. ISBN 978-0-684-87083-0 https://books.google.com/books?id=wrHRa39DskwC&q=%22mary+manin+Morrissey%22 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-684-87083-0 </ref> Iki kalebu sing ditampilake kanthi rutin ing [[:en:Success_(magazine)|''Success Magazine'']].<ref name=":23"/> <ref>Morrissey, Mary. "Mary Morrissey, Author at SUCCESS". SUCCESS. Retrieved October 5, 2021 https://www.success.com/author/mary-morrissey/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210306141720/https://www.success.com/author/mary-morrissey/ |date=2021-03-06 }}</ref> Kutipan sing dijupuk saka buku dhèwèké diterbitake ing majalah internasional,<ref>"Mary Morrissey", [[Miami Herald|''The Miami Herald'']], 19 Jan 2007, Page 171</ref> <ref> Murray, Josey (July 20, 2021). "This Beyoncé Quote Is Exactly What You Need To Move On". Women's Health. Retrieved October 2, 2021 https://www.womenshealthmag.com/relationships/a36982030/moving-on-quotes/ </ref> uga ing buku-buku. <ref> Chang, Larry (2006). Wisdom for the Soul: Five Millennia of Prescriptions for Spiritual Healing. Gnosophia Publishers. p. 256. ISBN 978-0-9773391-0-5 https://books.google.com/books?id=-T3QhPjIxhIC&dq=Mary+manin+morrissey+1949&pg=PA255 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-9773391-0-5 </ref> <ref> Robinson, Lynn A. (January 1, 2009). Compass of the Soul: 52 Ways Intuition Can Guide You to the Life of Your Dreams. Andrews McMeel Publishing/Simon & Schuster. ISBN 978-0-7407-8678-5https://books.google.com/books?id=3TSbQVs3VFMC&q=%22mary+manin+Morrissey%22 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Andrews_McMeel_Publishing as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Simon_%26_Schuster as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-7407-8678-5 </ref> Referensi lan kutipan saka piwulange katon ing buku-buku mandhiri,<ref> Friesen, Tracy (2014). Ride the Waves - Volume II. Hay House. p. 284. ISBN 978-1-4525-2249-4 https://books.google.com/books?id=HRreBQAAQBAJ&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PA284 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-4525-2249-4 </ref> <ref> Norville, Deborah (2009). The Power of Respect: Benefit from the Most Forgotten Element of Success. Thomas Nelson (publisher). p. 59. ISBN 978-1-4185-8629-4 https://books.google.com/books?id=Skt9oYkcRrsC&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PA59 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-4185-8629-4 </ref> <ref> Fishel, Ruth (2010). Change Almost Anything in 21 Days: Recharge Your Life with the Power of Over 500 Affirmations. Simon and Schuster. ISBN 978-0-7573-9989-3 https://books.google.com/books?id=hrKXDwAAQBAJ&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PT151 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-7573-9989-3 </ref> buku piwulang Kristen,<ref> MA, Ron Price (2020). Play Nice in Your Sandbox at Church. Morgan James Publishing. ISBN 978-1-64279-986-6 https://books.google.com/books?id=lgf1DwAAQBAJ&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PT56 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Morgan_James_Publishing as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-64279-986-6 </ref> <ref> Gugliotti, Nick (2006). I Had Other Plans, Lord: How God Turns Pain Into Power. David C. Cook. p. 33. ISBN 978-0-7814-4304-3 https://books.google.com/books?id=cm9NpQ-W8H8C&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PA33 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/David_C._Cook as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-7814-4304-3 </ref> <ref> Sweet, Leonard (2012). I Am a Follower: The Way, Truth, and Life of Following Jesus. Thomas Nelson. ISBN 978-0-8499-4916-6 https://books.google.com/books?id=sysyntmd6swC&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PA283 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_Nelson_(publisher) as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-8499-4916-6 </ref> buku babagan pemberdayaan,<ref> Allenbaugh, Kay (2012). Chocolate for a Woman's Soul: 77 Stories to Feed Your Spirit and Warm Your Heart. Simon and Schuster. p. 172. ISBN 978-1-4767-1452-3 https://books.google.com/books?id=UTReJ60rnq0C&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PA172 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-4767-1452-3 </ref> <ref> Beck, Meryl Hershey (2012). Stop Eating Your Heart Out: The 21-Day Program to Free Yourself from Emotional Eating. Red Wheel/Weiser/Conari. p. 171. ISBN 978-1-57324-545-6 https://books.google.com/books?id=OKZ8AwAAQBAJ&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PA171 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Red_Wheel/Weiser/Conari as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-57324-545-6 </ref> <ref> Allenbaugh, Kay (2007). Chocolate for a Teen's Spirit: Inspiring Stories for Young Women About Hope, Strength, and Wisdom. Simon and Schuster. p. 56. ISBN 978-0-7432-3385-9 https://books.google.com/books?id=PZqyb5gs2tAC&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PA56 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-7432-3385-9 </ref> panggilan-nemokake, <ref> Toms, Michael; Toms, Justine (March 23, 1999). True Work: Doing What You Love and Loving What You Do. Harmony/Penguin Random House. ISBN 978-0-609-60566-0 https://books.google.com/books?id=asIIg0gA6tUC&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PT16 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-609-60566-0 </ref> <ref> Robinson, Lynn A. (December 3, 2012). Divine Intuition: Your Inner Guide to Purpose, Peace, and Prosperity. John Wiley & Sons. ISBN 978-1-118-23852-3 https://books.google.com/books?id=JpHeCAze2UgC&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PT144 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-118-23852-3 </ref> lan [[Bungah|rasa seneng]] . <ref> Klein, Allen (October 9, 2012). The Art of Living Joyfully: How to be Happier Every Day of the Year. Simon and Schuster. ISBN 978-1-936740-28-4 https://books.google.com/books?id=cWLI_HNfeGQC&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PT127 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-936740-28-4 </ref> <ref> Klein, Allen (2015). You Can't Ruin My Day. Cleis Press. p. 37. ISBN 978-1-63228-022-0 https://books.google.com/books?id=3oSyCQAAQBAJ&q=%22mary+manin+Morrissey%22 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Cleis_Press as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-63228-022-0 </ref> Simon &amp;amp; Schuster 's Chicken Soup for the Soul seri sering mbukak bab kanggo piwulang dhèwèké. <ref> Canfield, Jack; Hansen, Mark Victor (2012). Chicken Soup for the Soul Children with Special Needs: Stories of Love and Understanding for Those Who Care for Children with Disabilities. Simon and Schuster. ISBN 978-1-4532-7582-5 https://books.google.com/books?id=sRIrGvzBtDIC&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PT70 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-4532-7582-5 </ref> <ref> Canfield, Jack; Hansen, Mark Victor; Newmark, Amy (2013). Chicken Soup for the Soul: Miraculous Messages from Heaven: 101 Stories of Eternal Love, Powerful Connections, and Divine Signs from Beyond. Simon and Schuster. p. 157. ISBN 978-1-61159-228-3 https://books.google.com/books?id=hJlVcj8_cv4C&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PA157 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-61159-228-3 </ref> Dadi Pimpinan ing gerakan ''New Thought'',<ref> Waller, Keith. "News Briefs". Natural Awakenings. March 2012 (Grand Strand Edition): 5–6. Mary Morrissey [...] one of the elite teachers in the human potential movement </ref> dhèwèké dikreditake kanggo menehi inspirasi kanggo nulis sawetara buku, kalebu ''The Conscious Heart,''<ref>She is among the authors thanked by the Hendricks for having "been with uson our incredible journey": She is among the authors thanked by the Hendricks for having "been with uson our incredible journey": Hendricks, Gay; Hendricks, Kathlyn (2009). The Conscious Heart: Seven Soul-Choices That Create Your Relationship Destiny. Random House Publishing Group. pp. xi. ISBN 978-0-307-57308-7 https://books.google.com/books?id=CnNCDABzWn0C&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PR11 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-307-57308-7 </ref> ''The Art of Being,<ref>Morrissey is among a few figures thanked by Dennis Merritt Jones for having "inspired" and "encouraged" him to write the book: Morrissey is among a few figures thanked by Dennis Merritt Jones for having "inspired" and "encouraged" him to write the book: Jones, Dennis Merritt (April 17, 2008). The Art of Being: 101 Ways to Practice Purpose in Your Life. Penguin. ISBN 978-1-4406-3575-5 https://books.google.com/books?id=XOy9jODD3IYC&dq=Mary+manin+morrissey+1949&pg=PT226 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-4406-3575-5 </ref> The Inspired Life,<ref>Morrissey is mentioned by author Susyn Reeve among the sources to have given her "the encouragement and the tools" that eventually led to the writing of 'The Inspired Life'. See: Morrissey is mentioned by author Susyn Reeve among the sources to have given her "the encouragement and the tools" that eventually led to the writing of 'The Inspired Life'. See: Reeve, Susyn (October 11, 2011). The Inspired Life: Unleashing Your Mind's Capacity for Joy. Simon and Schuster. ISBN 978-1-936740-07-9 https://books.google.com/books?id=evG41-AGLqYC&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PT25 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-936740-07-9 </ref> Small Pleasures,<ref>Author Justine Toms mentions Morrissey's teaching twice in her book 'Small Pleasures', having taught her principles that assisted in her work in 'New Dimensions' and subsequently led to the writing of the book. See: Author Justine Toms mentions Morrissey's teaching twice in her book 'Small Pleasures', having taught her principles that assisted in her work in 'New Dimensions' and subsequently led to the writing of the book. See:oms, Justine (August 28, 2008). Small Pleasures: Finding Grace in a Chaotic World. Hampton Roads Publishing. ISBN 978-1-61283-026-1 https://books.google.com/books?id=ACx3Rb1xLFgC&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PT78 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Hampton_Roads_Publishing as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-61283-026-1 </ref> The Twelve Conditions of a Miracle,<ref>Author Todd Michael mentioned Morrissey's help in bringing the book 'The Twelve Conditions of a Miracle' to the "attention of thousands". See: Author Todd Michael mentioned Morrissey's help in bringing the book 'The Twelve Conditions of a Miracle' to the "attention of thousands". See: Michael, Todd (2008). The Twelve Conditions of a Miracle: The Miracle Worker's Handbook. Penguin. ISBN 978-1-4406-3851-0 https://books.google.com/books?id=RZs-6JdBGGMC&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PT138 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-4406-3851-0 </ref>'' ''Healing From Depression,'' <ref> Bloch, Douglas (2009). Healing from Depression. Nicolas-Hays. pp. Morrissey's teachings are mentioned eight times in the book. ISBN 978-0-89254-596-4 https://books.google.com/books?id=DBjqCu3HikYC&dq=%22mary+morrissey%22&pg=PT100 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-89254-596-4 </ref> ''Positive Energy'', <ref>Author Judith Orloff thanks Morrissey, among others, in the Acknowledgements section in her book 'Positive Energy'. See: Author Judith Orloff thanks Morrissey, among others, in the Acknowledgements section in her book 'Positive Energy'. See: Orloff, Judith (2004). Positive Energy: 10 Extraordinary Prescriptions for Transforming Fatigue, Stress, and Fear into Vibrance, Strength, and Love. Random House. pp. VIII. ISBN 978-1-4000-5452-7 https://books.google.com/books?id=vrG5-314vY0C&dq=%22mary+morrissey%22&pg=PR8 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Random_House as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-4000-5452-7 </ref> ''Ninety Seconds to a Life You Love,''<ref name=":22"/> <ref> Rosenberg, Joan I.; Ph.D. "How to Live a Life by Design". Live Happy Magazine. Retrieved October 5, 2021 https://www.livehappy.com/self/how-live-life-design {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211005153613/https://www.livehappy.com/self/how-live-life-design |date=2021-10-05 }}</ref> ''To Hell and Back,'' <ref>Steven B. Heird writes of Morrissey being one of four "mentors" that helped him in his spiritual journey, offering a "special thank you." See: Steven B. Steven B. Heird writes of Morrissey being one of four "mentors" that helped him in his spiritual journey, offering a "special thank you." See: Steven B. Heird, Steven B. (2015). To Hell and Back: A Surgeon's Story of Addiction: 12 Prescriptions for Awareness. Morgan James Publishing. pp. xiii. ISBN 978-1-63047-234-4 https://books.google.com/books?id=2rTFAwAAQBAJ&q=%22mary+morrissey%22 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Morgan_James_Publishing as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-63047-234-4 </ref> lan liya-liyane.<ref> Orloff, Judith (June 14, 2016). Vindecarea intuitivă. Ghid practic. Sănătate fizică, emoțională și sexuală în 5 pași (in Romanian). Elefant Online. ISBN 978-606-8309-53-8 https://books.google.com/books?id=-EKTDwAAQBAJ&dq=morrissey&pg=PT8 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-606-8309-53-8 </ref> Tulisan serbaguna Morrissey nggawe dhèwèké, miturut buku Alan Cohen ''Handle With Prayer,'' "salah sawijining menteri sing paling dihormati ing gerakan ''New Thought''." <ref> Cohen, Alan (1999). Handle With Prayer. Hay House, Inc. p. 115. ISBN 978-1-4019-2991-6 https://books.google.com/books?id=gw41nzVJyOwC&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PA115 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-4019-2991-6 </ref> Piwulangé muncul ing buku ing saindenging jagad.<ref> LEVINE, MARGIE (2006). SUPERAR EL CANCER: Un programa para afrontar un diagnóstico de cáncer (in Spanish). Editorial AMAT. p. 156. ISBN 978-84-9735-253-6 https://books.google.com/books?id=Xiv0HRaMS2QC&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PA156 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-84-9735-253-6 </ref> <ref> Lichtenstein, Demian; Aziz, Shajen Joy (October 2, 2012). The gift: ontdek waarom je hier bent (in Dutch). Unieboek | Het Spectrum. ISBN 978-90-00-31870-4 https://books.google.com/books?id=1TFHqmZj1IIC&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PT194 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-90-00-31870-4 </ref> Dhèwèké entuk kondhang khusus ing [[Ruslan|Rusia]], <ref>"Когда я начал наблюдать за собой". ru.psychologyinstructor.com (in Russian). September 28, 2018. Retrieved October 6, 2021 https://ru.psychologyinstructor.com/kogda-ya-nachal-nablyudat-za-soboy/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007023051/https://ru.psychologyinstructor.com/kogda-ya-nachal-nablyudat-za-soboy/ |date=2021-10-07 }}</ref> <ref> Svoboda, Martin. "Мэри Манин Моррисси цитаты | Цитаты известных личностей". Ru.citaty.net (in Russian). Retrieved October 6, 2021 http://ru.citaty.net/avtory/meri-manin-morrissi/ </ref> uga ing [[Wétan Adoh|Wetan Adoh]], kanthi piwulange diwulangake ing [[Indhonésia|Indonesia]] <ref> Macdonald, Richard. The 7 Bad habits (in Indonesian). PT Mizan Publika. p. 45. ISBN 978-979-1140-90-4 https://books.google.com/books?id=q0gia-dRzvoC&dq=Mary+manin+morrissey+1949&pg=PA45 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-979-1140-90-4 </ref> lan [[Républik Rakyat Cina|China]].<ref> PhD), 瓊恩·羅森伯格博士(Joan I. Rosenberg, (June 11, 2021). 黃金90秒情緒更新:頂尖心理學家教你面對情緒浪潮,化不愉快為真正的自由與力量 (in Chinese (Taiwan)). 三采文化股份有限公司. ISBN 978-957-658-593-7 https://books.google.com/books?id=HyE3EAAAQBAJ&dq=%22mary+morrissey%22&pg=PT72 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-957-658-593-7 </ref> <ref>"26 Quotes of Faith". World Psychology (in Chinese) https://zh.psy.co/26-2.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230309082919/https://zh.psy.co/26-2.html |date=2023-03-09 }}</ref> == Penampilan media == Ing radio, Morrissey ngusaha nggunakake penyiaran "kanggo nggawe prabédan ing dunya."<ref>Quarles, Crystal. "A Spiritual Coach Making a Difference In The World Through Radio." ''[[Pensacola News Journal]]'', 24 Feb 2008, Page 41</ref> Program radio Morrissey disiaraken internasional. <ref name=":2">"A Minister Explains How New Thought Changed Her Life", ''[[The Gettysburg Times]]'', 16 Jun 1999, Page 8</ref> <ref> "Mary Manin Morrissey". Unity Online Radio. Retrieved October 2, 2021 https://www.unityonlineradio.org/spirituality-today/mary-manin-morrissey </ref> <ref>[[The Honolulu Advertiser]], 18 Aug 2000, Page 51</ref> Dhèwèké nulis sawetara program audio, kalebu ''The Eleven Forgotten Laws'' karo Bob Proctor . <ref>{{Cite web |url=http://thesgrsite.com/universallawofattraction/bobproctor/11-forgotten-laws-by-bob-proctor-and-mary-morrissey-free-download/ |title=Archive copy |access-date=2023-03-27 |archive-date=2012-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120721062349/http://thesgrsite.com/universallawofattraction/bobproctor/11-forgotten-laws-by-bob-proctor-and-mary-morrissey-free-download/ |url-status=dead }}</ref> Ing televisi, rong jam spesial televisi PBS: ''Building Dreams'' dijiot saka buku ''Building Your Field of Dreams.''<ref>[[Corvallis Gazette-Times|''Corvallis Gazette-Times'']], 5 Dec 1999, Page 94</ref> <ref> "Mary Manin Morrissey | Penguin Random House". PenguinRandomhouse.com. Retrieved October 2, 2021 https://www.penguinrandomhouse.com/authors/21339/mary-manin-morrissey </ref> Macem-macem variasi spesial saking PBS terus ditayangake nganti taun 2000-an.<ref>''[[The News Journal]]'' (Wilmington, Delaware), 6 Aug 2000, Page 136</ref> program televisi dhèwèké ditayangke ing macem-macem saluran, kalebu NBC - afiliasi [[stasiun televisi]], <ref name=":3">Dyer, Wayne. "Mary Manin Morrissey, Author of Building Your Field of Dreams" ''[[Los Angeles Times|The Los Angeles Times]]'', 13 Mar 1997</ref> lan, karo munggah saka internet, ing layanan streaming Gaia. <ref> "Living in Balance - Season 1 - Episode113: No Less Than Greatness (Mary Manin Morrissey)". www.thetvdb.com. Retrieved October 2, 2021 https://www.thetvdb.com/series/living-in-balance/episodes/7702128 </ref> Ing bioskop, Morrissey dadi panyengkuyung awal ing babagan bioskop spiritual,<ref> Simon, Stephen; Hendricks, Gay (2005). Spiritual Cinema: A Guide to Movies that Inspire, Heal and Empower Your Life. Hay House, Inc. ISBN 978-1-4019-3286-2 https://books.google.com/books?id=5xtnDwAAQBAJ&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PT64 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-4019-3286-2 </ref> lan pirang-pirang taun metu ing macem-macem dokumenter lapangan. Ing taun 2005 Morrissey metu ing ''The Moses Code''.<ref> "The Moses Code :: Featured". March 6, 2008. Archived from the original on March 6, 2008. Retrieved October 2, 2021 https://web.archive.org/web/20080306015317/http://www.themosescode.com/index.php?p=Featured </ref> <ref> The Moses Code - Beyond The Secret - (Full Version), retrieved October 2, 2021 https://www.youtube.com/watch?v=suMSGutjhcM </ref> <ref> Hunter, Jeanette (2014). Seasons of Joy: My Spiritual Journey to Self Discovery. Hay House. ISBN 978-1-4525-1681-3 https://books.google.com/books?id=7B1ZBQAAQBAJ&dq=themosescode+morrissey&pg=PT89 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Hay_House as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-4525-1681-3 </ref> Ing taun 2007 dhèwèké tampil bareng karo Eckhart Tolle ing ''Living Luminaries'',<ref> "Living Luminaries Movie Official Page". Living Luminaries Movie Official Page. Retrieved October 2, 2021 https://livingluminaries.com/ </ref> <ref> Living Luminaries: On the Serious Business of Happiness (2007) - IMDb, retrieved October 2, 2021 https://www.imdb.com/title/tt0447431/fullcredits </ref> film kasebut banjur diakoni dadi dokumenter spiritual paling apik sing tau digawe.<ref> Redacción (March 4, 2019). "50 PELÍCULAS Y DOCUMENTALES PARA ABRIR LA CONCIENCIA". EcoPortal.net (in Spanish). Retrieved October 2, 2021 https://www.ecoportal.net/paises/internacionales/50-peliculas-para-abrir-la-conciencia/ </ref> Ing 2009 dhèwèké melu ing film ''Beyond the Secret,'' bebarengan karo Les Brown.<ref> Beyond the Secret (2009) - IMDb, retrieved October 27, 2021 https://www.imdb.com/title/tt12988024/fullcredits </ref> Ing taun 2010 dhèwèké tampil ing film ''Discover the Gift'' bebarengan karo [[Dalai Lama]].<ref> "Mary Manin Morrissey - Discover The Gift". Retrieved October 2, 2021 https://discoverthegift.com/our-speakers/mary-manin-morrissey/ </ref> <ref> Discover the Gift (2010) - IMDb, retrieved October 2, 2021 https://www.imdb.com/title/tt1445206/fullcredits </ref> Ing taun kang padha, 2010, dhèwèké uga muncul ing film ''The Inner Weigh.''<ref> Demaine, Lisa (August 6, 2015), The Inner Weigh (Documentary), Powerful Entertainment, The Inner Weigh, retrieved October 27, 2021 https://www.imdb.com/title/tt1701971/ </ref> Ing taun 2014 dhèwèké tampil ing ''Sacred Journey of the Heart,''<ref>"Sacred Journey of the Heart - Movie". The Sopris Sun. Retrieved October 2, 2021 https://www.soprissun.com/event/sacred-journey-of-the-heart-movie/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230309081422/https://www.soprissun.com/event/sacred-journey-of-the-heart-movie/ |date=2023-03-09 }}</ref> <ref> Sacred Journey of the Heart, retrieved October 2, 2021 https://www.gaia.com/video/sacred-journey-heart </ref> sing gawe menang kategori ''Film Paling Apik'' ing Festival Film Internasional 2014 kanggo Lingkungan, Kesehatan, lan Budaya. <ref>"Winners - International Film Festival Environment, Health, and Culture". internationalfilmfestivals.org. Retrieved October 2, 2021 http://internationalfilmfestivals.org/EHC/2014/winners_2014.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923190410/http://internationalfilmfestivals.org/EHC/2014/winners_2014.htm |date=2015-09-23 }}</ref> Ing Dhiskusi TEDx 2016 dhèwèké, ''Kode Hidden Kanggo Ngowahi Impen Dadi Realita,'' entuk luwih saka yuta tampilan ing [[YouTube]].<ref> The Hidden Code For Transforming Dreams Into Reality | Mary Morrissey | TEDxWilmingtonWomen, retrieved October 2, 2021 https://www.youtube.com/watch?v=UPoTsudFF4Y </ref> == Kritik == Ing jero bukune, ''Shadow Medicine:The Placebo in Conventional and Alternative Therapies,'' John S. Haller ngelingake yen pendekatan alternatif kanggo obat kaya sing ditawakake nang Mary Morrissey, ora kudu dianggep minangka dadi pengganti obat konvensional.<ref>John Haller noted that Morrissey was considered a "celebrity healer" whose advice is sometimes to "replace conventional medicine." See: John Haller noted that Morrissey was considered a "celebrity healer" whose advice is sometimes to "replace conventional medicine." See: Haller Jr, John S. (2014). Shadow Medicine: The Placebo in Conventional and Alternative Therapies. Columbia University Press. pp. xviii. ISBN 978-0-231-53770-4 https://books.google.com/books?id=_nfeAwAAQBAJ&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PR18 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-231-53770-4 </ref> == Bibliografi == * ''Mbangun Lapangan Impen Sampeyan'', Mary Morrissey, Random House, 1996. ISBN 978-0-553-10214-7 <ref name=":2">"A Minister Explains How New Thought Changed Her Life", ''[[The Gettysburg Times]]'', 16 Jun 1999, Page 8</ref> * ''No Less Than Greatness'', Mary Morrissey, Random House, 2001. ISBN 978-0-553-10653-4 <ref>"You Can Change Your Life." [[The Sacramento Bee|''The Sacramento Bee'']], 27 Jan 2002, Page 293</ref> * ''New Thought: A Practical Spiritualitas'', Mary Morrissey (editor), Penguin, 2002. ISBN 978-1-58542-142-8 * ''Guidance from the Darkness,'' Mary Murray Shelton, Mary Morrissey (pambuka), Putnam/Penguin, 2002. ISBN 978-1-58542-003-2 * ''Discover the Gift'', Shajen Joy Aziz, Mary Morrissey (kontributor), Ebury Publishing, 2010. ISBN 978-1-4464-8936-9 * ''Women of Spirit'', Katherine Martin, Mary Morrissey (kontributor), Perpustakaan Donya Anyar, 2010. ISBN 978-1-57731-823-1 <ref> Martin, Katherine (2010). Women of Spirit: Stories of Courage from the Women Who Lived Them. New World Library. ISBN 978-1-57731-823-1https://books.google.com/books?id=k1KYB29a7kUC&dq=%22mary+manin+Morrissey%22&pg=PA17 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/New_World_Library as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-57731-823-1 </ref> * ''Tapping into God,'' Debbie Belmessieri, Mary Morrissey (pambuka) Hay House, 2011. ISBN 978-1-4525-3525-8 * ''Coklat kanggo Jiwa Wanita'', Kay Allenbaugh, Mary Morrissey (kontributor), Simon lan Schuster, 2012. ISBN 978-1-4767-1452-3 <ref name=":20"/> (uga ing basa Spanyol) <ref> Allenbaugh, Kay (May 11, 2000). Chocolate Para El Alma de la Mujer: 77 Relatos Para Nutrir Su Espiritu Y Reconfortar Su Corazon (in Spanish). Simon and Schuster. ISBN 978-0-684-87083-0 https://books.google.com/books?id=wrHRa39DskwC&q=%22mary+manin+Morrissey%22 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-684-87083-0 </ref> * ''Wanita Tanpa Wedi: Visions of a New World,'' Mary Ann Halpin, Mary Morrissey (kontributor), Greenleaf Book Group, 2012. ISBN 978-0-9851143-0-5 . <ref> Fearless Women: Visions of a New World. Greenleaf Book Group Llc. March 24, 2012. ISBN 978-0-9851143-0-5 https://books.google.com/books?id=9F1wMAEACAAJ&q=%22mary+morrissey%22 as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-9851143-0-5 </ref> * ''In Her Power,'' Helene Lerner, Mary Morrissey (kontributor) Simon lan Schuster, 2012. ISBN 978-1-58270-270-4 * ''Sampeyan Lair saka Triumph'', Evelyn Roberts Brooks, Mary Morrissey (pambuka), Hay House, 2014. ISBN 9781452586656 * ''Sukses Quantum,'' Christy Whitman, Mary Morrissey (kontributor), Simon lan Schuster, 2018 (pp. 17-23). ISBN 978-1-5011-7902-0 . <ref>Whitman, Christy (2018). Quantum Success: 7 Essential Laws for a Thriving, Joyful, and Prosperous Relationship with Work and Money. Simon and Schuster. ISBN 978-1-5011-7902-0 https://books.google.com/books?id=WcRWDwAAQBAJ&q=%22mary+morrissey%22 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230401173443/https://books.google.com/books?id=WcRWDwAAQBAJ&q=%22mary+morrissey%22 |date=2023-04-01 }} as well as https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-5011-7902-0</ref> * * == Cathetan == <references group="" responsive="0"></references> [[Kategori:Lair 1949|Morrissey]] q8xfjg1bywsid4ottv3l5vrmfssv5tx Farhana Nariswari 0 194477 1761564 1737919 2026-11-14T18:11:07Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761564 wikitext text/x-wiki {{infobox pageant titleholder | name = Farhana Nariswari | image = Farhana Nariswari for Anugerah Desa Wisata Indonesia 2023.jpg | image_size = 200px | caption = Farhana Nariswari ing 2023 | birth_name = {{nowrap|Farhana Nariswari Wisandana}} | birth_date = {{birth date and age|1996|5|28}} | birth_place = [[Bandung]], [[Jawa Kulon]], [[Indonesia]] | death_date = | death_place = | nationality = [[Indonesia]] | other_names = | known_for = | children = | signature = | spouse = | alma_mater = [[Universitas Padjadjaran]] | occupation = {{hlist|[[Modhèl]]|[[Dhokter]]|[[Artis]]|[[:id: Presenter|Presenter]]||[[Advokat]]}} | height = 173 cm | years_active = 2018 - saiki | parents = | module = | title = {{plainlist| *[[:id:Puteri Indonesia Jawa Barat|Puteri Indonesia Jawa Barat 2023]] *[[Puteri Indonesia|Puteri Indonesia 2023]] *[[:id:Miss International 2023|Miss International Indonesia 2023]] }} | hair_color = Coklat | eye_color = Coklat | competitions = {{plainlist| * [[:id:Puteri Indonesia Jawa Barat|Puteri Indonesia Jawa Barat 2023]]<br>(Juara) * [[Puteri Indonesia|Puteri Indonesia 2023]]<br>(Juara)<br>(Puteri Intelegensia II) }} }} '''Farhana Nariswari Wisandana''' ([[Aksara Sundha|aksara Sundha]]: ᮖᮁᮠᮔ ᮔᮛᮤᮞ᮪ᮝᮛᮤ ᮝᮤᮞᮔ᮪ᮓᮔ; lair 28 Mei 1996) yaiku modhèl, presenter, dhokter, lan advokat [[Indonesia]] sing dinobatake dadi juara [[Puteri Indonesia|Puteri Indonesia 2023]].<ref name="puteri-1">{{Cite web|url=https://www.cnnindonesia.com/gaya-hidup/20230520095306-277-951785/farhana-nariswari-dokter-muda-yang-resmi-jadi-puteri-indonesia-2023|title=Farhana Nariswari, Dokter Muda yang Resmi jadi Puteri Indonesia 2023|last=Indonesia|first=CNN|date=2023-05-20|website=[[CNN Indonesia]]|access-date=2023-05-20}}</ref><ref name="puteri-2">{{Cite web|url=https://batam.tribunnews.com/2023/05/20/biodata-farhana-nariswari-wisandana-puteri-indonesia-2023-asal-jawa-barat|title=Biodata Farhana Nariswari Wisandana, Puteri Indonesia 2023 Asal Jawa Barat|last=Wahyuning Tyas|first=Widi|date=2023-05-20|website=Tribun Batam|access-date=2023-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230804062524/https://batam.tribunnews.com/2023/05/20/biodata-farhana-nariswari-wisandana-puteri-indonesia-2023-asal-jawa-barat|archive-date=2023-08-04|url-status=dead}}</ref><ref name="puteri-3">{{Cite web|url=https://m.antaranews.com/foto/3547350/farhana-nariswari-wisandana-terpilih-jadi-puteri-indonesia-2023|title=Farhana Nariswari Wisandana Terpilih Jadi Puteri Indonesia 2023|last=Dwi Asha|first=Asprilla|date=2023-05-20|website=[[:id:Antara (kantor berita)|Antara News]]|access-date=2023-05-20}}</ref><ref name="puteri-4">{{Cite web|url=https://www.jawapos.com/entertainment/01681968/wakili-jawa-barat-farhana-nariswari-raih-mahkota-puteri-indonesia-2023|title=Wakili Jawa Barat, Farhana Nariswari Raih Mahkota Puteri Indonesia 2023|last=Nadia|first=Shafa|date=2023-05-20|website=Jawapos|access-date=2023-05-20}}</ref> Dhèwèké bakal makili [[Indhonésia|Indonésia]] ing kontes Miss International 2023 sing bakal dianakake ing kutha [[Tokyo]], [[Jepang]].<ref name="puteri-1" /><ref name="puteri-2" /><ref>{{Cite news|url=https://www.pikiran-rakyat.com/entertainment/pr-016692635/juara-puteri-indonesia-2023-farhana-nariswari-wisandana-dapat-tugas-dari-jokowi?|title=Juara Puteri Indonesia 2023, Farhana Nariswari Wisandana Dapat Tugas dari Jokowi|last=Bidin Rosidin|first=Asep|date=2023-05-23|work=Pikiran Rakyat|access-date=2023-05-23|language=id}}</ref> == Latar mburi lan pendidikan == Farhana Nariswari Wisandana lair tanggal 28 Mei 1996 ing [[Bandung]], [[Jawa Kulon]], [[Indonesia]] saka wong tuwane sing saka [[Sundha]] lan [[Minangkabau]]. Farhana wis lulus SMA saka SMA Taruna Bakti Kutha Bandung wiwit taun 2011 nganti 2013. Sawise lulus, dhèwèké melu Program Pertukaran Italia AFS saka Liceo Scientifico D'Alessandro sing dumunung ing kutha Metropolitan Palermo ing wilayah [[Sisilia]], [[Itali]] suwene setaun (2013 - 2014). Ing taun 2020, Farhana Nariswari wis ngrampungake pendhidhikan sarjana kanthi nggayuh gelar [[Sarjana|Sarjana Kedokteran]] (S.Ked.) ing Fakultas Kedokteran [[Universitas Padjadjaran]] ing kutha Bandung, Jawa Barat.<ref name="profil-1">{{Cite web|url=https://www.kompas.tv/lifestyle/408477/profil-farhana-nariswari-pemenang-puteri-indonesia-2023-dari-jawa-barat|title=Profil Farhana Nariswari, Pemenang Puteri Indonesia 2023 dari Jawa Barat|last=Nita|first=Dian|date=2023-05-20|editor-last=Gading-Persasa|website=Kompas TV|access-date=2023-05-20}}</ref> <ref name="profil-2">{{Cite web|url=https://www.liputan6.com/lifestyle/read/5292320/profil-farhana-nariswari-finalis-dari-jawa-barat-yang-dimahkotai-puteri-indonesia-2023|title=Profil Farhana Nariswari, Finalis dari Jawa Barat yang Dimahkotai Puteri Indonesia 2023|last=Riani|first=Asnida|date=2023-05-20|website=Liputan 6|access-date=2023-05-20}}</ref> == Kontès kacantikan == [[Barkas:Puteri_Indonesia_2023_final_coronation_(3).jpg|jmpl|250x250px| Farhana Nariswari diangkat dadi juara Puteri Indonesia 2023 dening pendahulune [[Laksmi De-Neefe Suardana]] lan Putri Kuswisnu Wardani minangka Ketua Yayasan, 19 Mei 2023.]] Farhana Nariswari miwiti karir kontès kacantikan kanthi kapilih dadi juara 1 ing pemilihan duta kampus Putra Putri Padjadjaran 2018. Setaun sakbanjure, dhèwèké melu pemilihan Duta Besar Daerah 2018 kanggo [[kutha Bandhung|kutha Bandung]] Mojang Jajaka Kota Bandung, ing kono dhèwèké kapilih dadi juara 1 minangka Mojang Kota Bandung 2018.<ref name="puteri-1"/><ref name="puteri-2"/> === Puteri Indonesia 2023 === Sawise kasil lolos dadi wakil [[Puteri Indonesia|Puteri Indonesia Jawa Barat 1 2023]], Farhana Nariswari makili provinsi Jawa Barat ing lomba kecantikan nasional [[Puteri Indonesia|Puteri Indonesia 2023]] sing dianakake ing Plenary Hall, Jakarta Convention Center, [[Jakarta]] tanggal 19 Mei 2023.<ref name="puteri-1"/> <ref name="puteri-2"/> Ing pungkasan acara, Farhana Nariswari kasil dinobataké minangka juara, dhèwèké dinobataké déning [[Puteri Indonesia|Puteri Indonesia 2022]], [[Laksmi De-Neefe Suardana|Laksmi Shari De-Neefe Suardana]] saka [[Bali]].<ref name="puteri-3"/><ref name="puteri-4"/> Kajaba iku, dhèwèké uga nampa penghargaan atribut minangka Puteri Indonesia Inteligensia II. Minangka juara Puteri Indonesia 2023, Farhana nduweni hak kanggo makili [[Indhonésia|Indonésia]] ing kontes Miss International 2023.<ref name="profil-1"/> <ref name="profil-2"/> === Miss International 2023 === Minangka juara utama [[Puteri Indonesia|Puteri Indonesia 2023]], Farhana bakal makili [[Indhonésia|Indonesia]] ing ajang Miss International 2023 sing bakal dianakake ing [[:id:Stadion Nasional Yoyogi|Yoyogi Gymnasium No. 2]] ing [[Shibuya]] ing kutha [[Tokyo]], [[Jepang]] tanggal 26 Oktober 2023. == Referensi == {{reflist}} == Pranala njaba == * {{Instagram|farhanariswari}} * [https://www.puteri-indonesia.com Situs web resmi Puteri Indonesia] {{s-start}} {{s-ach}} {{succession box|before=[[Melanie Berentz]]|title=Puteri Indonesia Jawa Barat|years=[[Puteri Indonesia|2023]]<br><small>(bareng Salma Maulina Wijaya)</small>|after=[[Harashta Haifa Zahra]]}} {{succession box|before=[[Laksmi De-Neefe Suardana]]|title=[[Puteri Indonesia]]|years=[[Puteri Indonesia|2023]]|after=[[Harashta Haifa Zahra]]}} {{succession box|before=[[Cindy May McGuire]]|title=[[Puteri Indonesia|Miss International Indonesia]]|years=[[Puteri Indonesia|2023]]|after=[[Yasinta Aurellia]]}} {{s-end}} [[Kategori:Alumni Universitas Padjadjaran]] [[Kategori:Tokoh Sundha]] [[Kategori:Tokoh Indonesia]] [[Kategori:Aktris Indonesia]] [[Kategori:Paraga Indonesia]] [[Kategori:Modhèl Indonesia]] [[Kategori:Lair 1996]] bjvgscvnwzuwddpg5vmquj7jhbi71i2 Bakau Sidarukun 0 195048 1761537 1753393 2026-11-14T15:51:29Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761537 wikitext text/x-wiki {{Infobox tempat wisata |image = Mangrove_Wisata_Edukasi.jpg |caption = Bakau Sidarukun. Hutan Mangrove Sidorukun Gresik duwe potensi Sumber Daya Alam kang penting kanggo wong-wong nalika ing desa Sidorukun Gresik. Hutan Mangrove Sidorukun iki amat dhuwur manfaaté kanggo wong-wong, saka sektor pendidikan, ekonomi, lan pariwisata. Wujud kagiatan seorang bapak pemandu wisata ing Hutan Mangrove Sidorukun Gresik ngedukasi dua anak siswa. Kanggo sawijining wong, Hutan Mangrove iku duwé peran sing penting kang wajib dirawat kanggo piyambaké, apik kanggo tumbuhan lan satwa, kanthi utama kang nglaras ing Hutan Mangrove. |name = Bakau Sidarukun <br /> Mangrove Sidorukun <br /> Mangrove Sidarukun |lokasi = Jl. Ibrahim Zahier 2e No.43, RT.6/RW.4, Sidorukun, Pulopancikan, Kec. Gresik, [[Kabupaten Gresik|Kabupaten Gresik]], [[Jawa Timur|Jawa Timur]] 61112 |negara = {{flag|Indonesia}} |arsitek = |pengelola = |pembuat = |mulai_dibangun = |selesai_dibangun = |ditutup = |biaya = |jenis_wisata =[[Alam|Alam]], [[Pasisir|Pasisir]], [[Mangrove| Mangrove ]] |gaya = Alam |luas = |fasilitas = {{*}}Warung Makan<br>{{*}}Tempat Sampah<br> {{*}}Toilet<br>{{*}}Area Parkir<br>{{*}}Mushola<br>{{*}}Spot Foto }} '''Bakau Sidorukun''' utawa '''mangrove Sidarukun''' yaiku salah siji destinasi wisata sing uga maini peran minangka kawasan konservasi mangrove utawa hutan bakau sing ana ing Desa [[Sidarukun, Gresik, Gresik|Sidorukun]], [[Pulopancikan, Gresik, Gresik|Kecamatan Pulopancikan]], [[Kabupatèn Gresik|Kabupaten Gresik]], [[Jawa Wétan|Jawa Timu]]<nowiki/>r. Tempat iki mènèngi keelokan alam karo usaha pelestarian lingkungan sing amat penting.<ref>{{Cite journal|title=Pra-Desain Pabrik Sirup Glukosa dari Buah Mangrove (Bruguierra gymnorrhizae) dengan Hidrolisa Enzim-enzim|url=https://iptek.its.ac.id/index.php/ekstrak/article/viewFile/12728/6621|journal=Journal of Fundamentals and Applications of Chemical Engineering, Vol. 01, No. 01, 2020|access-date=2023-10-13|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014032842/https://iptek.its.ac.id/index.php/ekstrak/article/viewFile/12728/6621|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kehatipjbgresik.com/index.php/site/news_detail/3|title=Selamatkan Mangrove Selamatkan Bumi - Kehati {{!}} PJB UP Gresik|website=kehatipjbgresik.com|access-date=2023-10-13}}</ref> Hutan bakau utawa [[mangrove|mangrove]] ing Desa Sidorukun, Gresik, nduweni peran sing penting kanggo njaga keseimbangan ekosistem ing wilayahé. Mangrove yaiku tanaman khas ing pantai sing duwé akar sing muncul ing siji bagean saka air. Iki ora mung nyediake habitat kanggo ragam jenis satwa laut, nanging uga mènèngi pantai saka [[erosi |erosi ]] lan bencana alam, kaya [[banjir|banjir]].<ref name=":0">{{Cite web|url=https://scholar.googleusercontent.com/scholar?q=cache:LugQ0VKql0UJ:scholar.google.com/+Pra-Desain+Pabrik+Sirup+Glukosa+dari+Buah+Mangrove&hl=id&as_sdt=0,5|title=Pra-Desain Pabrik Sirup Glukosa dari Buah Mangrove (Bruguierra gymnorrhizae) dengan Hidrolisa Enzim-enzim|website=scholar.googleusercontent.com|access-date=2023-10-13|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014032838/https://scholar.googleusercontent.com/scholar?q=cache%3ALugQ0VKql0UJ%3Ascholar.google.com%2F%20Pra-Desain%20Pabrik%20Sirup%20Glukosa%20dari%20Buah%20Mangrove&hl=id&as_sdt=0%2C5|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231014032838/https://scholar.googleusercontent.com/scholar?q=cache%3ALugQ0VKql0UJ%3Ascholar.google.com%2F%20Pra-Desain%20Pabrik%20Sirup%20Glukosa%20dari%20Buah%20Mangrove&hl=id&as_sdt=0%2C5 |date=2023-10-14 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kompasiana.com/sangmaestro9221/6100d46c1525107538260cd2/perkuat-sektor-umkm-dan-pariwisata-desa-sidorukun-siap-jadi-favorit-destinasi-wisata|title=Perkuat Sektor UMKM dan Pariwisata, Desa Sidorukun Siap Jadi Favorit Destinasi Wisata|last=Kompasiana.com|date=2021-07-28|website=KOMPASIANA|language=id|access-date=2023-10-13}}</ref> Salah siji hal sing menarik mengenai Desa Sidorukun yaiku produksi buah mangrove sing luar biasa apik, nyampeyan 115 ton saben hektar tauné. Iki nuduhake pentingé peran mangrove ing nganggo udan lan lingkungane nalika mlebu. Karo luas hutan mangrove sing bisa dieksploitasi mencapai 84,7 hektar, daerah iki maini peran minangka sumber daya sing berharga kanggo njaga ekosistem laut sing seimbang.<ref name=":0" /><ref>{{Cite journal|title=KEANEKARAGAMAN DAN INDEKS NILAI PENTING TUMBUHAN MANGROVE DI KECAMATAN GRESIK, KEBOMAS DAN MANYAR KABUPATEN GRESIK|url=https://repository.unipasby.ac.id/1303/1/1.%20Halaman%20Depan.pdf|journal=repository.unipasby.ac.id}}{{Pranala mati|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mengunjungi Bakau Sidorukun ora mung njaluk pengalaman wisata sing apik, nanging uga ngasih kesempatan kanggo luwih ngerti pentingé pelestarian mangrove lan ekosistem [[Pasisir|pesisir]]. Tempat iki yaiku conto apik tentang carane pariwisata bisa njalin kawruh karo pelestarian alam, nggawéna keseimbangan sing saling nuduhake.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.djkn.kemenkeu.go.id/kpknl-metro/baca-artikel/14547/MENJAGA-KELESTARIAN-LINGKUNGAN-DENGAN-MELESTARIKAN-HUTAN-MANGROVE.html#:~:text=Hutan%20mangrove%20menjadi%20sumber%20yang,nyaman%20untuk%20mencegah%20bencana%20alam.|title=MENJAGA KELESTARIAN LINGKUNGAN DENGAN MELESTARIKAN HUTAN MANGROVE|last=Wahyuningsih|first=Desiana|date=2021-12-27|website=MENJAGA KELESTARIAN LINGKUNGAN DENGAN ... - Direktorat Jenderal Kekayaan Negara}}</ref> == Penanaman == Pada Dina Selasa tanggal 17 wulan Juni taun 2014 sesarengan, PT Pertamina Hulu Energi - West Madura Offshore (PHE WMO) nandhang 20 ewu bibit mangrove ing Pantai Kelurahan Sidorukun, Kecamatan Gresik. Presiden lan General Manager PT PHE WMO, Boyke Pardede nyebutake, partisipasi nandhang bibit mangrove iki digelar saben taun. Ing taun 2012, digawe 10 ewu bibit mangrove, taun iki nambah mawa 20 ewu bibit.<ref>{{Cite web|url=https://surabaya.tribunnews.com/2014/06/17/phe-wmo-tanam-20-ribu-bibit-mangrove|title=PHE WMO Tanam 20 Ribu Bibit Mangrove|website=Surya.co.id|language=id-ID|access-date=2023-10-13}}</ref> Penanaman pohon bakau uga digawe déning pihak lan perusahaan liyane sing ana ing sajeroning ekosistem mangrove Sidorukun.<ref>{{Cite web|url=https://klikjatim.com/berkontribusi-bagi-lingkungan-sekitar-pt-cargill-gresik-raih-giri-panca-suar-award/|title=Berkontribusi Bagi Lingkungan Sekitar, PT Cargill Gresik Raih Giri Panca Suar Award News|last=klikjatim.com|first=Abdul Aziz Qomar-|date=2022-03-25|website=KlikJatim.com|language=id|access-date=2023-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014034343/https://klikjatim.com/berkontribusi-bagi-lingkungan-sekitar-pt-cargill-gresik-raih-giri-panca-suar-award/|archive-date=2023-10-14|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pertamina.com/Id/news-room/csr-news/www.pertamina.com|title=Pemanfaatan Produk Mitra Binaan PHE WMO {{!}} Pertamina|last=Pertamina (Persero)|first=P. T.|website=www.pertamina.com|language=en-US|access-date=2023-10-13}}{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pawartajatim.com/peduli-lingkungan-cargill-gresik-raih-giri-panca-suar/|title=Peduli Lingkungan, Cargill Gresik Raih Giri Panca Suar|last=pawartajatim.com|date=2022-03-25|website=Pawarta Jawa Timur|language=id|access-date=2023-10-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://republika.co.id/share/ribclm436|title=Petrokimia Gresik Tanam Mangrove di Pesisir Pantai Utara|date=2022-09-17|website=Republika Online|language=id|access-date=2023-10-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://jatim.antaranews.com/kabar-jatim/gresik/19|title=Warga Sidorukun Gresik manfaatkan limbah domestik untuk - ANTARA News Jawa Timur - Berita Jatim Terkini dan Update|website=jatim.antaranews.com|access-date=2023-10-13}}</ref> == Lokasi == Bakau Sidorukun ana ing Desa Sidorukun, Kecamatan Pulopancikan, Kabupaten Gresik, Jawa Timur. Lokasi iki amat strategis amarga bisa dijangkau mudhah saka kutha-kutha ing sekitaré. Kanggo para pengunjung sing tansah saka pusat kutha Gresik, lawas menyang Bakau Sidorukun cukup leluasa, mung sekitar 2,8 kilometer utawa mung 10 menit berkendara. Iki njajahake jenenge saka destinasi wisata kanggo wong-wong lokal lan para wisatawan sing pengin nguwihi alam kanggo sejenak.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.waze.com/id/live-map/directions/id/jawa-timur/mangrove-sidorukun?to=place.ChIJOZCStJAB2C0RueqMeT4EPHU|title=Petunjuk arah berkendara ke Mangrove Sidorukun|website=Waze|language=id|access-date=2023-10-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://desatajungwidoro.gresikkab.go.id/artikel/2022/7/14/srikandi-petrokimia-gresik-gelar-penanaman-mangrove-di-desa-tanjungwidoro?hl=id&as_sdt=0%2C5&q=Pra-Desain+Pabrik+Sirup+Glukosa+dari+Buah+Mangrove+%28Bruguierra+gymnorrhizae%29+dengan+Hidrolisa+Enzim-enzim.+Journal+of+Fundamentals+and+Applications+of+Chemical+Engineering%2C+Vol.+01%2C+No.+01%2C+2020.&btnG=#d=gs_cit&t=1697179612260&u=%2Fscholar%3Fq%3Dinfo%3ALugQ0VKql0UJ%3Ascholar.google.com%2F%26output%3Dcite%26scirp%3D0%26hl%3Did|title=Srikandi Petrokimia Gresik gelar penanaman mangrove di Desa Tanjungwidoro|last=admin|first=admin|website=WEBSITE RESMI DESA TAJUNGWIDORO KEC. BUNGAH KAB. GRESIK PROV. JAWA TIMUR|access-date=2023-10-13|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014032841/https://desatajungwidoro.gresikkab.go.id/artikel/2022/7/14/srikandi-petrokimia-gresik-gelar-penanaman-mangrove-di-desa-tanjungwidoro?hl=id&as_sdt=0,5&q=Pra-Desain+Pabrik+Sirup+Glukosa+dari+Buah+Mangrove+(Bruguierra+gymnorrhizae)+dengan+Hidrolisa+Enzim-enzim.+Journal+of+Fundamentals+and+Applications+of+Chemical+Engineering,+Vol.+01,+No.+01,+2020.&btnG=#d=gs_cit&t=1697179612260&u=%2Fscholar%3Fq%3Dinfo%3ALugQ0VKql0UJ%3Ascholar.google.com%2F%26output%3Dcite%26scirp%3D0%26hl%3Did|url-status=dead}}</ref> Selain saka iku, lokasi iki uga bisa diakses saka kutha Surabaya sing nduweni jarak saka 12,2 kilometer utawa 50 menit berkendara menyang arah barat laut. Karo jarak sing relatif cilik saka Surabaya, Bakau Sidorukun yaiku pilihan sing apik kanggo dina-dina utawa akhir pekan minangka tempat kanggo santai lan nikmati alam.<ref name=":1" /> Aksesibilitas sing apik menyang Bakau Sidorukun nuduhake destinasi wisata sing gampang dijangkau kanggo sampeyan sing ana ing wilayah Gresik utawa Surabaya. Kanthi perjalanan sing cepet, para pengunjung bisa menikmati keelokan alam lan njelajahi hutan bakau kang apik ing kawasan iki. == Akomodasi == Kanggo para pengunjung sing saka luar kutha, ora perlu cemas ngenani tempat nginap, amarga ing sekitar mangrove iki ana sawijining pilihan akomodasi [[hotel]] sing nyaman. Hotel-hotél iki ana ing dinahe sing ora terlalu kaluwihan saka lokasi wisata, uga sampeyan bisa nemokaké tempat sing cocok karo preferensi lan anggaran sampeyan. Akeh saka hotel ing sekitar kawasan Bakau Sidorukun ngewarakaké kenyamanan lan fasilitas sing komplit kanggo para tamu. Sampeyan bisa nggawé pilihan saka macem-macem jenis akomodasi, saka hotel mewah menyang penginapan sing luwih terjangkau. Sawise sampeyan bakal nemokaké hotel sing menawarake pemandangan alam sing apik, kalebu hutan bakau sing ngelilingi kawasan iki. Selain saka iku, yèn sampeyan nyari pengalaman nginap sing luwih beragam, sampeyan uga bisa nggawéna pilihan kanggo njaluk ing salah siji hotel terbaik ing Surabaya. Surabaya, kutha gedhé ing Jawa Timur, ngewarakaké piranti akomodasi sing cocok karo berbagai kebutuhan lan selera. Jadi, ora masalah apakah sampeyan memilih kanggo nginap ing sekitar lokasi wisata utawa ing tengah kutha Surabaya, sampeyan bakal nemokaké macem-macem pilihan sing cocok karo kebutuhan sampeyan. Karo akehé opsi akomodasi sing ana, sampeyan bisa merencanakake kunjungan sampeyan karo nyaman lan menikmati waktu sing menyenangkan ing Bakau Sidorukun lan sekitarnya.<ref>{{Cite web|url=https://id.trip.com/hotels/gresik-regency-mangrove-sidorukun/hotels-c157240m30435145/|title=Hotel dekat Mangrove Sidorukun, Kabupaten Gresik {{!}} Trip.com|website=id.trip.com|language=id-ID|access-date=2023-10-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://hotelandplace.com/id/hotels/sidorukun-provinsi-jawa-timur-indonesia?spmchkbj=spmprvbj7bei6cRLV2lgB6GivcVhpS5YSF|title=Hotel Sidorukun, Indonesia|website=Hotelandplace.com|language=id|access-date=2023-10-13}}</ref> == Daftar pustaka == * STYANINGSIH, KRISNA. KEANEKARAGAMAN DAN INDEKS NILAI PENTING TUMBUHAN MANGROVE DI KECAMATAN GRESIK, KEBOMAS DAN MANYAR KABUPATEN GRESIK. Diss. UNIVERSITAS PGRI ADI BUANA SURABAYA, 2022. * Muhsin, M. Rifqy, et al. "Pra-Desain Pabrik Sirup Glukosa dari Buah Mangrove (Bruguierra gymnorrhizae) dengan Hidrolisa Enzim-enzim." Journal of Fundamentals and Applications of Chemical Engineering (JFAChE) 1.1 (2020): 18-21. == Rujukan == {{reflist|0000000000000000000000000000003}} [[Kategori:Papan wisata ing Jawa Wétan]] [[Kategori:WikiPlesir]] 8joa7doxirijoe21awnx9iuktzkoh2d Curug Sikopel 0 195075 1761553 1761072 2026-11-14T17:13:48Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761553 wikitext text/x-wiki '''Curug Sikopel''' iku salah siji panggonan wisata alam sing ana ing [[Kabupatèn Banjarnegara|Banjarnegara]]. Tepatipun ing Desa Babadan, [[Pagenthan, Banjarnegara|Kacamatan Pagentan]], Banjarnegara, [[Jawa Tengah|Jawa Tengah.]] Curug iki dumunung ing sisih kidul Dataran Tinggi Dieng. Grojogan iki dhuwure nganti 70 meter lan ing ngisore ana kolam banyu sing jerone 10 meter.<ref>{{Cite web|url=https://jateng.solopos.com/berada-dalam-pelukan-lembah-dieng-inilah-pesona-curug-sikopel-banjarnegara-1727052|title=Berada dalam Pelukan Lembah Dieng, Inilah Pesona Curug Sikopel Banjarnegara|last=Hapsari|first=Sandra Kartika|date=2023-08-30WIB18:45:02+00:00|website=Solopos.com|language=id|access-date=2023-10-11|archive-date=2023-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20231011220017/https://jateng.solopos.com/berada-dalam-pelukan-lembah-dieng-inilah-pesona-curug-sikopel-banjarnegara-1727052|url-status=dead}}</ref> Swasana ing grojogan iki isih asri lan [[Alam|alami]]. Ing ndalan, turis bisa ndeleng kethek-kethek sing ngumbara ing sakiwa tengene bumi warga. <ref>{{Cite web|url=https://www.inews.id/travel/destinasi/terpikat-keindahan-curug-sikopel-airnya-segar-tersembunyi-di-banjarnegara|title=Terpikat Keindahan Curug Sikopel, Airnya Segar Tersembunyi di Banjarnegara|last=Dimyati|first=Vien|date=2019-09-29|website=iNews.ID|language=id|access-date=2023-10-11}}</ref>Ora mung ing dharatan, biasane ana rombongan kethek uga nongkrong ing dalan gedhe.<ref>{{Cite web|url=https://www.nativeindonesia.com/air-terjun-sikopel/|title=Air Terjun Sikopel, Tujuan Wisata Curug Di Banjarnegara - NativeIndonesia.com|date=2023-01-17|website=www.nativeindonesia.com|language=id|access-date=2023-10-11}}</ref> == Panggonan == Pariwisata curung sikopel iki sawiji panggonan wisata ana ing sangisore dataran tinggi Dieng, Wisata curug Sikopel dadi tujuan favorit para wisatawan, utamane nalika liburan.<ref>{{Cite web|url=https://purwokerto.suara.com/read/2023/07/03/121126/hanya-18-km-dari-dieng-curug-sikopel-desa-babadan-banjarnegara-keajaiban-tersembunyi|title=Hanya 18 Km dari Dieng, Curug Sikopel Desa Babadan Banjarnegara Keajaiban Tersembunyi|website=Suara Purwokerto|language=id|access-date=2023-10-11|archive-date=2023-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20231011220018/https://purwokerto.suara.com/read/2023/07/03/121126/hanya-18-km-dari-dieng-curug-sikopel-desa-babadan-banjarnegara-keajaiban-tersembunyi|url-status=dead}}</ref> Dideleng saka jenenge wae, kita bisa mbayangno pesona alam sing luar biasa. Sampeyan tambah penasaran karo tujuan wisata iki. Curug Sikopel Banjarnegara dumunung ing Desa Babadan, [[Kacamatan]] Pagentan, Banjarnegara, Jawa Tengah.<ref>{{Cite web|url=https://ticmpu.id/listings/curug-sikopel/|title=Curug Sikopel|website=TICMPU|language=en-US|access-date=2023-10-11|archive-date=2023-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20231011221522/https://ticmpu.id/listings/curug-sikopel/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kompasiana.com/ina84226/60ed0e1d676aa7799b621d44/curug-sikopel-curug-bak-pemandian-para-bidadari|title=Curug Sikopel, Curug Bak Pemandian Para Bidadari|last=Kompasiana.com|date=2021-07-13|website=KOMPASIANA|language=id|access-date=2023-10-11}}</ref> == Kahanan == Curug Sikopel dhuwuré watara 70 m lan jeroné blumbang watara 10 m. Papan iki nyuguhake panorama alam sing asri lan endah ditambah karo segere banyu sing asale saka Kawah Sileri. Ing dalan menyang Grojogan Sikopel, yen ana bejo, ana kethek ing dalan lan ing lahan pertanian warga, golek pangan.<ref>{{Cite web|url=https://ticmpu.id/listings/curug-sikopel/|title=Curug Sikopel|website=TICMPU|language=en-US|access-date=2023-10-11|archive-date=2023-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20231011221522/https://ticmpu.id/listings/curug-sikopel/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.dejurnalis.com/2022/08/wisata-curug-sikopel-babadan-pagentan.html|title=Wisata Curug Sikopel Babadan Pagentan Banjarnegara|website=Dejurnalis.Com|language=id|access-date=2023-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20231011220018/https://www.dejurnalis.com/2022/08/wisata-curug-sikopel-babadan-pagentan.html|archive-date=2023-10-11|url-status=dead}}</ref>Kajaba iku, ing mburi grojogan iki ana guwa sing dicritakake ngemot tikus putih sing arang ditemokake ing macem-macem papan. Kacarita ing jaman rumiyin, [[Bupati Kolopaking]] nate semedi wonten ing guwa ingkang wonten ing wingkingipun grojogan. Nalika semedi kanggo tuntunan, dheweke nemokake kopling jaran, utawa kendhali jaran. Mula grojogan mau dijenengi Sikopel. Aneh liyane babagan curug Sikopel yaiku mitos sing dipercaya warga lokal yen banyu kasebut bisa nggawe sampeyan katon enom yen ditrapake ing rai utawa awak (adus utawa adus).<ref>{{Cite web|url=https://banjarnegara.pks.id/curug-sikopel-banjarnegara/|title=Curug Sikopel Banjarnegara {{!}} PKS Banjarnegara|last=Admin|date=2021-01-30|language=en-US|access-date=2023-10-11|archive-date=2023-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20231011221521/https://banjarnegara.pks.id/curug-sikopel-banjarnegara/|url-status=dead}}</ref> == Fasilitas == Wisata curug Sikopel, Banjarnegara, Jawa Tengah, bisa diarani minangka obyek wisata alam sing nduweni sawetara fasilitas minimal sing disedhiyakake ing omah-omah warga, ing antarane: * Area parkir kendaraan * Ruang sembahyang * Kamar Mandi / MCK * Warung panganan * lan akeh liyane.<ref>{{Cite web|url=https://ihategreenjello.com/pesona-keindahan-wisata-curug-sikope/|title=Pesona Keindahan Wisata Curug Sikopel Banjarnegara Jawa Tengah|last=Nugroho|first=Adi|date=2023-03-28|website=Tempat.org|language=en-US|access-date=2023-10-11|archive-date=2023-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230201122151/https://ihategreenjello.com/pesona-keindahan-wisata-curug-sikope/|url-status=dead}}</ref> == Réga Tiket Melbu == Biaya mlebu utawa rega tiket menyang Wisata curug Sikopel terjangkau banget. Regane mung Rp 2.000 saben wong. Kanthi rega tiket sing terjangkau iki, sampeyan bisa nikmati kaendahane curug Sikopel.<ref>{{Cite web|url=https://ksmtour.com/informasi/tempat-wisata/jawa-tengah/curug-sikopel-yang-masih-tersembunyi-di-banjarnegara-jawa-tengah.html|title=Curug Sikopel yang Masih Tersembunyi di Banjarnegara Jawa Tengah - Jawa Tengah|website=ksmtour.com|language=id|access-date=2023-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20231011220017/https://ksmtour.com/informasi/tempat-wisata/jawa-tengah/curug-sikopel-yang-masih-tersembunyi-di-banjarnegara-jawa-tengah.html|archive-date=2023-10-11|url-status=dead}}</ref> == Gladri == <gallery> </gallery> == Uga delengen == * [[Alun-Alun Banjarnegara|Alun Alun Banjarnegara]] * [[Curug Pletuk|Curug Peletuk]] * [[Candhi Arjuna]] == Rujukan == <references /> == Pranala jaba == * [https://wisata.banjarnegarakab.go.id/main/sensasi-curug-sikopel-desa-babadan-kec-pagentan/ sensasi curug sikopel banjarnegara]{{Pranala mati|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Kategori:Papan wisata ing Jawa Tengah]] [[Kategori:WikiPlesir]] 26n2bm73m7ytmwikvz3ann7drl672m8 Marlina Flassy 0 196073 1761580 1696556 2026-11-14T22:12:48Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761580 wikitext text/x-wiki '''Marlina Flassy''' minangka [[Antropologi|antropolog]] Indonésia, uga wanita pisanan sing diangkat dadi dekan ing Fakultas Ilmu Sosial lan Ilmu Politik Universitas Cenderawasih[[Kutha Jayapura|, Jayapura.]]<ref>{{Cite web|url=https://papua.tribunnews.com/2021/10/25/rektor-marlina-flassy-dekan-perempuan-pertama-di-universitas-cenderawasih|title=Rektor : Marlina Flassy, Dekan Perempuan Pertama di Universitas Cenderawasih|last=Karundeng|first=Maickel|date=25 Oktober 2021|website=Tribun-Papua.com|access-date=28 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20250217185632/https://papua.tribunnews.com/2021/10/25/rektor-marlina-flassy-dekan-perempuan-pertama-di-universitas-cenderawasih|archive-date=17 February 2025|url-status=dead}}</ref> == Riwayat == Marlina lair ing 16 Maret 1968 ing Kampung Seribau, Kecamatan Teminabuan, [[Papuah Kulon|Papua Kulon]]. Marlina sinau antropologi ing Fakultas Ilmu Sosial lan Ilmu Politik Universitas Cenderawasih lan lulus ing 13 Januari 1995 kanthi gelar Sarjana Ilmu Sosial (S.Sos).<ref>{{Cite journal|last=Flassy|first=Marlina|title=Local Knowledge, Disease and Healing in a Papua Community|url=http://dx.doi.org/10.53846/goediss-6888|publisher=University Goettingen Repository}}</ref> Marlina nerusake studi pascasarjana ing Fakultas Ilmu Budaya [[Universitas Gadjah Mada]], Yogyakarta lan lulus 25 Desember 2002 kanthi gelar Magister Humaniora. Dhèwèké dadi Dosen Tetap Fakultas Ilmu Sosial dan Ilmu Politik Universitas Cenderawasih lan duwé kalodhangan kanggo nggayuh gelar doktor. Ing 2015, dheweke lulus kanthi gelar doktor bidang antropologi etnologi saka Fakultas Ilmu Sosial Wissenchaf, Universitas Georg August ing Gottingen, Jerman.<ref>{{Cite journal|last=Flassy|first=Marlina|title=Local Knowledge, Disease and Healing in a Papua Community|url=http://dx.doi.org/10.53846/goediss-6888|publisher=University Goettingen Repository}}</ref> Ing taun 1992, Marlina dipasrahi dening Dewan Kesenian Irian Jaya kanggo magang ing bidang etno-sinematografi, khususe departemen Etno-Sinematografi, Fakultas Ilmu Sosial Universitas Negeri Leiden, Walanda.<ref>{{Cite web|url=https://westpapuadiary.com/marlina-flassy-female-anthropologist-from-west-papua/|title=Marlina Flassy: A Female Anthropologist from West Papua|last=Content|first=Admin|date=2021-10-11|website=West Papua Diary|language=en-US|access-date=2024-04-28|archive-date=2021-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218223450/https://westpapuadiary.com/marlina-flassy-female-anthropologist-from-west-papua/|url-status=dead}}</ref> === Penghargaan === * Anugerah Peneliti Muda Peduli Masyarakat, saka Kementerian Riset lan Teknologi Republik Indonesia taun 2004. * Penobatan minangka Citra Beprestasi Karisma Perempuan Papua saka Dinas Pemberdayaan Perempuan lan Anak Kota Jayapura taun 2004. * Penghargaan Pin Emas (Peniti Emas) dari Kementerian Riset dan Teknologi pada tahun 2015<ref>{{Cite web|last=Content|first=Admin|date=2021-10-11|title=Marlina Flassy: A Female Anthropologist from West Papua|url=https://westpapuadiary.com/marlina-flassy-female-anthropologist-from-west-papua/|website=West Papua Diary|language=en-US|access-date=2024-04-28|archive-date=2021-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218223450/https://westpapuadiary.com/marlina-flassy-female-anthropologist-from-west-papua/|url-status=dead}}</ref> == Cathetan sikil == 199gxdu5aosjh8g79klp0ia6ad8gzg7 Curug Sinoman 0 196216 1761554 1744927 2026-11-14T17:13:55Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761554 wikitext text/x-wiki '''Curug Sinoman''' iku papan wisata ing [[Kabupatèn Banjarnegara|Banjarnegara,]] [[Jawa Tengah]] panggenanipun wonten ing Dusun [[Kasinoman, Kalibening, Banjarnegara|Kasinoman]], [[Kalibening, Banjarnegara|Kecamatan Kalibening]]'''.'''<ref>{{Cite web|url=https://travel.kompas.com/read/2021/02/16/190700927/curug-sinom-indah-di-banjarnegara-air-terjun-di-tengah-hutan-pinus|title=Curug Sinom Indah di Banjarnegara , Air Terjun di Tengah Hutan Pinus Halaman all|last=Media|first=Kompas Cyber|date=2021-02-16|website=KOMPAS.com|language=id|access-date=2024-06-01}}</ref> Wisata ingkang dados primadona utawi digandrungi tiang nem utawi sepuh inggih puniko wisata alam, masyarakat seneng wisata ing njawi ruangan amargi rasane lewih seger. Panggonane '''Curug Sinoman''' iki ana ing tengah wit-witan pinus, senajan ana ing tengah hutan nanging fasilitasipun pepek ana WC, Mushola, Warung gazebo ingkang ndamel wisatawan saking lare ugi tiang sepuh nyaman lan betah plesiran ing '''Curug Sinoman'''. '''Curug Sinoman''' utawi '''Curug Kasinoman''' iki bener-bener esih asri suasana ing '''Curug Sinoman''' uga sepi lan romantis amargi anane akeh suara-suara manuk, jangkrik lan kewan kewan sing biasa ana nang hutan.<ref>{{Cite web|url=https://ksmtour.com/informasi/tempat-wisata/jawa-tengah/curug-kasinoman-pesona-keindahan-alami-di-jawa-tengah.html|title=Curug Kasinoman Pesona Keindahan Alami di Jawa Tengah - Jawa Tengah|date=2017-02-01|website=ksmtour.com|language=id|access-date=2024-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20240601050746/https://ksmtour.com/informasi/tempat-wisata/jawa-tengah/curug-kasinoman-pesona-keindahan-alami-di-jawa-tengah.html|archive-date=2024-06-01|url-status=dead}}</ref> Akehe curug biasane aliran banyune deres uga banter ananging '''Curug Sinoman''' iki alirane wujude undhak-undhakan ora nggawe bahaya yen bocah-bocah cilik dolanan banyu ana ing curug iki. Sumber mata air '''Curug Sinoman''' iki langsung saka pagunungan sing nggawe banyune seger lan bening. Senajan ana ing tengah hutan dalan nuju papan Curug Kasinoman iki gampang mlaku saka panggonan parkir ora adoh kurang lewih e 400 meter, tiket kanggo mlebu curug ora larang cukup Rp. 3000,- == Rujukan == <references responsive="" /> 9q5q7rsawgb5na6ojupb9hjevaanalc ꦝꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶ 0 196363 1761626 1748584 2026-11-15T05:56:08Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761626 wikitext text/x-wiki {{multiscript|Dhémokrasi|ꦝꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶ}} [[Gambar:2019 Democracy index.svg|jmpl|400px]] ꧋'''ꦝꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶ'''ꦲꦶꦏꦸꦮꦔꦸꦤ꧀ꦲꦸꦠꦮꦩꦺꦏꦤꦶꦱ꧀ꦩꦼ[[ꦱꦶꦱ꧀ꦠꦺꦩ꧀ꦥꦥꦿꦺꦤ꧀ꦠꦲꦤ꧀]]ꦱꦮꦶꦗꦶꦤꦶꦁꦤꦒꦫꦩꦶꦤꦁꦏꦲꦸꦥꦪꦩꦶꦤꦁꦏꦏꦢꦻꦴꦭꦠꦤ꧀ꦫꦏꦾꦠ꧀(ꦏꦏꦸꦮꦱꦤ꧀[[ꦮꦂꦒꦤꦒꦫ]])ꦱꦢꦸꦮꦸꦫꦶꦁꦤꦒꦫꦏꦁꦒꦺꦴꦢꦶꦠꦶꦤ꧀ꦢꦏꦏꦺꦢꦺꦤꦶꦁ[[ꦥꦩꦫꦺꦤ꧀ꦠꦃ]]ꦤꦒꦫꦩꦻꦴ꧉ ꧋ꦱꦭꦃꦱꦶꦗꦶꦥꦶꦭꦂꦝꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦪꦆꦏꦸꦥꦿꦶꦤ꧀ꦱꦶꦥ꧀''[[ꦠꦿꦶꦪꦱ꧀ꦥꦺꦴꦭꦶꦠꦶꦕ]]''ꦏꦁꦩꦺꦫꦁꦏꦠꦺꦭꦸꦏꦏꦸꦮꦱꦤ꧀ꦥꦸꦭꦶꦠꦶꦏ꧀ꦤꦒꦫ([[ꦌꦏ꧀ꦱꦺꦏꦸꦠꦶꦥ꦳꧀]]꧈[[ꦪꦸꦢꦶꦏꦠꦶꦥ꦳꧀]]ꦭꦤ꧀[[ꦭꦺꦒꦶꦱ꧀ꦭꦠꦶꦥ꦳꧀]])ꦏꦁꦒ꧀ꦒꦺꦴꦢꦶꦮꦸꦗꦸꦢꦏꦺꦱꦗꦼꦫꦺꦴꦤꦶꦁꦠꦼꦭꦸꦁꦗꦶꦤꦶꦱ꧀ꦊꦩ꧀ꦧꦒꦤꦒꦫꦏꦁ[[ꦆꦤ꧀ꦢꦼꦥꦺꦤ꧀ꦢꦼꦤ꧀]]ꦭꦤ꧀ꦱꦗꦗꦂꦱꦶꦗꦶꦭꦤ꧀ꦱꦶꦗꦶꦤꦺ꧉ꦏꦱꦺꦗꦗꦫꦤ꧀ꦭꦤ꧀ꦆꦤ꧀ꦢꦼꦥꦺꦤ꧀ꦢꦼꦤ꧀ꦱꦶꦏꦠꦼꦭꦸꦗꦶꦤꦶꦱ꧀ꦊꦩ꧀ꦧꦒꦤꦒꦫꦆꦏꦶꦢꦶꦥꦼꦂꦭꦺꦴꦏꦏꦺꦱꦸꦥꦪꦏꦠꦺꦭꦸꦊꦩ꧀ꦧꦒꦤꦒꦫꦆꦏꦶꦧꦶꦱꦱꦶꦭꦶꦃꦔꦮꦱꦶꦭꦤ꧀ꦱꦶꦭꦶꦃꦔꦺꦴꦤ꧀ꦠꦿꦺꦴꦭ꧀ꦢꦼꦢꦱꦂꦥꦿꦶꦤ꧀ꦱꦶꦥ꧀''[[ꦕ꧀ꦲꦼꦕ꧀ꦏ꧀ꦱ꧀ꦄꦤ꧀ꦝ꧀ꦧꦭꦚ꧀ꦕꦺꦱ꧀]]''꧉ <!-- ꧋ꦏꦼꦠꦶꦒꦗꦼꦤꦶꦱ꧀ꦊꦩ꧀ꦧꦒꦊꦩ꧀ꦧꦒꦤꦒꦫꦠꦼꦂꦱꦼꦧꦸꦠ꧀ꦄꦣꦭꦃꦊꦩ꧀ꦧꦒꦊꦩ꧀ꦧꦒꦥꦼꦩꦼꦫꦶꦤ꧀ꦠꦃꦪꦁꦩꦼꦩꦶꦭꦶꦏꦶꦏꦼꦮꦼꦤꦔꦤ꧀ꦈꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦩꦼꦮꦸꦗꦸꦣ꧀ꦏꦤ꧀ꦝꦤ꧀ꦩꦼꦭꦏ꧀ꦱꦤꦏꦤ꧀ꦏꦼꦮꦼꦤꦔꦤ꧀ꦌꦏ꧀ꦱꦼꦏꦸꦠꦶꦥ꦳꧀‌ꦊꦩ꧀ꦧꦒꦊꦩ꧀ꦧꦒꦥꦼꦔꦣꦶꦭꦤ꧀ꦪꦁꦧꦼꦂꦮꦼꦤꦁꦩꦼꦚꦼꦊꦁꦒꦫꦏꦤ꧀ꦏꦼꦏꦸꦮꦱꦄꦤ꧀ꦗꦸꦣꦶꦏꦠꦶꦥ꦳꧀ꦝꦤ꧀ꦊꦩ꧀ꦧꦒꦊꦩ꧀ꦧꦒꦥꦼꦂꦮꦏꦶꦭꦤ꧀ꦫꦏꦾꦠ꧀(ꦣ꧀ꦥ꧀ꦫ꧀‌ꦈꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ)ꦪꦁꦩꦼꦩꦶꦭꦶꦏꦶꦏꦼꦮꦼꦤꦔꦤ꧀ꦩꦼꦚ꧀ꦗꦭꦤ꧀ꦏꦤ꧀ꦏꦼꦏꦸꦮꦱꦄꦤ꧀ꦭꦺꦒꦶꦱ꧀ꦭꦠꦶꦥ꦳꧀꧈ꦣꦶꦧꦮꦃꦱꦶꦱ꧀ꦠꦺꦩ꧀ꦆꦤꦶ꧈ꦏꦼꦥꦸꦠꦸꦱꦤ꧀[[ꦭꦺꦒꦶꦱ꧀ꦭꦠꦸꦂ|ꦭꦺꦒꦶꦱ꧀ꦭꦠꦶꦥ꦳꧀]]ꦣꦶꦧꦸꦮꦠ꧀ꦎꦭꦺꦃꦩꦱꦾꦫꦏꦠ꧀ꦄꦠꦻꦴꦎꦭꦺꦃꦮꦏꦶꦭ꧀ꦪꦁꦮꦗꦶꦧ꧀ꦧꦼꦏꦼꦂꦗꦣꦤ꧀ꦧꦼꦂꦠꦶꦤ꧀ꦝꦏ꧀ꦱꦼꦱꦸꦮꦻꦄꦱ꧀ꦥꦶꦫꦱꦶꦩꦱꦾꦫꦏꦠ꧀ꦪꦁꦣꦶꦮꦏꦶꦭꦶꦚ([[ꦏꦺꦴꦤ꧀ꦱ꧀ꦠꦶꦠꦸꦮꦺꦤ꧀]])ꦣꦤ꧀ꦪꦁꦩꦼꦩꦶꦭꦶꦃꦚꦩꦼꦭꦭꦸꦮꦶꦥꦿꦺꦴꦱꦺꦱ꧀[[ꦥꦼꦩꦶꦭꦶꦲꦤ꧀ꦈꦩꦸꦩ꧀]][[ꦭꦺꦒꦶꦱ꧀ꦭꦠꦶꦥ꦳꧀]]꧈ꦱꦼꦭꦻꦤ꧀ꦱꦼꦱꦸꦮꦻ[[ꦲꦸꦏꦸꦩ꧀]]ꦣꦤ꧀[[ꦥꦺꦫꦠꦸꦫꦤ꧀]]꧉ ꧋ꦱꦼꦭꦻꦤ꧀ꦥꦼꦩꦶꦭꦶꦲꦤ꧀ꦈꦩꦸꦩ꧀ꦭꦺꦒꦶꦱ꧀ꦭꦠꦶꦥ꦳꧀‌ꦧꦚꦏ꧀ꦏꦼꦥꦸꦠꦸꦱꦤ꧀ꦄꦠꦻꦴꦲꦱꦶꦭ꧀ꦲꦱꦶꦭ꧀ꦥꦼꦤ꧀ꦠꦶꦁ꧈ꦩꦶꦱꦭ꧀ꦚꦥꦼꦩꦶꦭꦶꦲꦤ꧀ꦥꦿꦺꦱꦶꦣꦺꦤ꧀ꦱꦸꦮꦠꦸꦤꦒꦫ꧈ꦣꦶꦥꦼꦫꦺꦴꦭꦺꦃꦩꦼꦭꦭꦸꦮꦶꦥꦼꦩꦶꦭꦶꦲꦤ꧀ꦈꦩꦸꦩ꧀꧈ꦥꦼꦩꦶꦭꦶꦲꦤ꧀ꦈꦩꦸꦩ꧀ꦠꦶꦣꦏ꧀ꦮꦗꦶꦧ꧀ꦄꦠꦻꦴꦠꦶꦣꦏ꧀ꦩꦼꦱ꧀ꦠꦶꦣꦶꦆꦏꦸꦠꦶꦎꦭꦺꦃꦱꦼꦭꦸꦫꦸꦃ[[ꦮꦂꦒꦤꦒꦫ]]꧈ꦤꦩꦸꦤ꧀ꦎꦭꦺꦃꦱꦼꦧꦒꦶꦪꦤ꧀ꦮꦂꦒꦪꦁꦧꦼꦂꦲꦏ꧀ꦝꦤ꧀ꦱꦼꦕꦫꦱꦸꦏꦫꦺꦭꦩꦼꦔꦶꦏꦸꦠꦶꦥꦼꦩꦶꦭꦶꦲꦤ꧀ꦈꦩꦸꦩ꧀꧈ꦱꦼꦧꦒꦻꦠꦩ꧀ꦧꦲꦤ꧀‌ꦠꦶꦣꦏ꧀ꦱꦼꦩꦸꦮꦮꦂꦒꦤꦒꦫꦧꦼꦂꦲꦏ꧀ꦈꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦩꦼꦩꦶꦭꦶꦃ(ꦩꦼꦩ꧀ꦥꦸꦚꦻ[[ꦲꦏ꧀ꦥꦶꦭꦶꦃ]])꧉ ꧋ꦏꦼꦣꦻꦴꦭꦠꦤ꧀ꦫꦏꦾꦠ꧀ꦪꦁꦣꦶꦩꦏ꧀ꦱꦸꦣ꧀ꦝꦶꦱꦶꦤꦶꦧꦸꦏꦤ꧀ꦝꦭꦩ꧀ꦄꦂꦠꦶꦲꦚꦏꦼꦣꦻꦴꦭꦠꦤ꧀ꦩꦼꦩꦶꦭꦶꦃꦥꦿꦺꦱꦶꦣꦺꦤ꧀ꦄꦠꦻꦴꦄꦁꦒꦺꦴꦠꦄꦁꦒꦺꦴꦠꦥꦂꦊꦩꦺꦤ꧀ꦱꦼꦕꦫꦭꦁꦱꦸꦁ꧈ꦠꦼꦠꦥꦶꦣꦭꦩ꧀ꦄꦂꦠꦶꦪꦁꦊꦧꦶꦃꦭꦸꦮꦱ꧀꧈ꦱꦸꦮꦠꦸꦥꦼꦩꦶꦭꦶꦲꦤ꧀ꦥꦿꦺꦱꦶꦣꦺꦤ꧀ꦄꦠꦻꦴꦄꦁꦒꦺꦴꦠꦄꦁꦒꦺꦴꦠꦥꦂꦊꦩꦺꦤ꧀ꦱꦼꦕꦫꦭꦁꦱꦸꦁꦠꦶꦣꦏ꧀ꦩꦼꦚ꧀ꦗꦩꦶꦤ꧀ꦤꦒꦫꦠꦼꦂꦱꦼꦧꦸꦠ꧀ꦱꦼꦧꦒꦻꦤꦒꦫꦣꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦱꦼꦧꦧ꧀ꦏꦼꦣꦻꦴꦭꦠꦤ꧀ꦫꦏꦾꦠ꧀ꦩꦼꦩꦶꦭꦶꦃꦱꦼꦤ꧀ꦝꦶꦫꦶꦱꦼꦕꦫꦭꦁꦱꦸꦁꦥꦿꦺꦱꦶꦣꦺꦤ꧀ꦲꦚꦭꦃꦱꦼꦣꦶꦏꦶꦠ꧀ꦝꦫꦶꦱꦼꦏꦶꦪꦤ꧀ꦧꦚꦏ꧀ꦏꦼꦣꦻꦴꦭꦠꦤ꧀ꦫꦏꦾꦠ꧀꧈ꦮꦭꦥꦸꦤ꧀ꦥꦼꦫꦤ꧀ꦚꦣꦭꦩ꧀ꦱꦶꦱ꧀ꦠꦺꦩ꧀ꦝꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦠꦶꦣꦏ꧀ꦧꦼꦱꦂ꧈ꦱꦸꦮꦠꦸꦥꦼꦩꦶꦭꦶꦲꦤ꧀ꦈꦩꦸꦩ꧀ꦱꦼꦫꦶꦁꦣꦶꦗꦸꦭꦸꦏꦶꦥꦺꦱ꧀ꦠꦣꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶ꧉ꦆꦤꦶꦄꦣꦭꦃꦄꦏꦶꦧꦠ꧀ꦕꦫꦧꦼꦂꦥꦶꦏꦶꦂꦭꦩꦣꦫꦶꦱꦼꦧꦒꦶꦪꦤ꧀ꦩꦱꦾꦫꦏꦠ꧀ꦪꦁꦩꦱꦶꦃꦠꦼꦂꦭꦭꦸꦠꦶꦁꦒꦶꦩꦼꦊꦠꦏ꧀ꦏꦤ꧀ꦠꦺꦴꦏꦺꦴꦃꦆꦣꦺꦴꦭ꧈ꦧꦸꦏꦤ꧀ꦱꦶꦱ꧀ꦠꦺꦩ꧀ꦥꦥꦿꦺꦤ꧀ꦠꦲꦤ꧀ꦪꦁꦧꦒꦸꦱ꧀‌ꦱꦼꦧꦒꦻꦠꦺꦴꦏꦺꦴꦃꦆꦩ꧀ꦥꦶꦪꦤ꧀ꦫꦠꦸꦄꦣꦶꦭ꧀꧈ꦥꦣꦲꦭ꧀ꦱꦼꦧꦻꦏ꧀ꦄꦥꦥꦸꦤ꧀ꦱꦼꦎꦫꦁꦥꦼꦩꦶꦩ꧀ꦥꦶꦤ꧀ꦤꦒꦫ꧈ꦩꦱꦲꦶꦣꦸꦥ꧀ꦚꦄꦏꦤ꧀ꦗꦻꦴꦃꦊꦧꦶꦃꦥꦺꦤ꧀ꦝꦺꦏ꧀ꦝꦫꦶꦥꦣꦩꦱꦲꦶꦣꦸꦥ꧀ꦱꦸꦮꦠꦸꦱꦶꦱ꧀ꦠꦺꦩ꧀ꦪꦁꦱꦸꦣꦃꦠꦼꦫꦸꦗꦶꦩꦩ꧀ꦥꦸꦩꦼꦩ꧀ꦧꦔꦸꦤ꧀ꦤꦒꦫ꧉ꦧꦚꦏ꧀ꦤꦒꦫꦣꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦲꦚꦩꦼꦩ꧀ꦧꦼꦫꦶꦏꦤ꧀[[ꦲꦏ꧀ꦥꦶꦭꦶꦃ]]ꦏꦼꦥꦣꦮꦂꦒꦪꦁꦠꦼꦭꦃꦩꦼꦭꦺꦮꦠꦶꦈꦩꦸꦂꦠꦼꦂꦠꦼꦤ꧀ꦠꦸ꧈ꦩꦶꦱꦭ꧀ꦚꦈꦩꦸꦂ꧇꧑꧘꧇ꦠꦲꦸꦤ꧀‌ꦣꦤ꧀ꦪꦁꦠꦏ꧀ꦩꦼꦩ꧀ꦭꦶꦏꦶꦕꦠꦠꦤ꧀ꦏꦿꦶꦩꦶꦤꦭ꧀(ꦩꦶꦱꦭ꧀‌ꦤꦫꦥꦶꦣꦤꦄꦠꦻꦴꦧꦼꦏꦱ꧀ꦤꦫꦥꦶꦣꦤ)꧉ ==ꦱꦼꦗꦫꦃꦣꦤ꧀ꦥꦼꦂꦏꦼꦩ꧀ꦧꦔꦤ꧀ꦝꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶ== ꧋ꦆꦱ꧀ꦠꦶꦭꦃ"ꦣꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶ"ꦧꦼꦫꦱꦭ꧀ꦝꦫꦶ[[ꦪꦸꦤꦤꦶꦏꦸꦤꦺꦴ]]ꦪꦁꦠꦼꦥꦠ꧀ꦚꦣꦶꦈꦠꦫꦏꦤ꧀ꦝꦶ[[ꦄꦛꦺꦤ]]ꦏꦸꦤꦺꦴꦥꦣ[[ꦄꦧꦣ꧀ꦏꦼ꧇꧕꧇ꦱ꧀ꦩ꧀]]꧉ꦤꦒꦫꦠꦼꦂꦱꦼꦧꦸꦠ꧀ꦝꦶꦄꦁꦒꦥ꧀ꦱꦼꦧꦒꦻꦕꦺꦴꦤ꧀ꦠꦺꦴꦃꦄꦮꦭ꧀ꦝꦫꦶꦱꦼꦧꦸꦮꦃꦱꦶꦱ꧀ꦠꦺꦩ꧀ꦪꦁꦧꦼꦂꦲꦸꦧꦸꦔꦤ꧀ꦝꦼꦔꦤ꧀ꦲꦸꦏꦸꦩ꧀ꦝꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦩꦺꦴꦣꦺꦂꦤ꧀꧈ꦤꦩꦸꦤ꧀‌ꦄꦂꦠꦶꦣꦫꦶꦆꦱ꧀ꦠꦶꦭꦃꦆꦤꦶꦠꦼꦭꦃꦧꦼꦫꦸꦧꦃꦱꦼꦗꦭꦤ꧀ꦝꦼꦔꦤ꧀ꦮꦏ꧀ꦠꦸ꧈ꦣꦤ꧀ꦝꦺꦥ꦳ꦶꦤꦶꦱꦶꦩꦺꦴꦣꦺꦂꦤ꧀ꦠꦼꦭꦃꦧꦼꦫꦺꦮ꦳ꦺꦴꦭꦸꦱꦶꦱꦼꦗꦏ꧀[[ꦄꦧꦣ꧀ꦏꦼ꧇꧑꧘꧇]]꧈ꦧꦼꦂꦱꦩꦄꦤ꧀ꦝꦼꦔꦤ꧀ꦥꦼꦂꦏꦼꦩ꧀ꦧꦔꦤ꧀ꦱꦶꦱ꧀ꦠꦺꦩ꧀"ꦣꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶ"ꦣꦶꦧꦚꦏ꧀ꦤꦒꦫ꧉ ꧋ꦏꦠ"ꦣꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶ"ꦧꦼꦫꦱꦭ꧀ꦝꦫꦶꦣꦸꦮꦏꦠ꧈ꦪꦆꦠꦸ''ꦣꦺꦩꦺꦴꦱ꧀''ꦪꦁꦧꦼꦫꦂꦠꦶ[[ꦫꦏꦾꦠ꧀]]꧈ꦣꦤ꧀''ꦏꦿꦠꦺꦴꦱ꧀/ꦕꦿꦠꦺꦪꦶꦤ꧀''ꦪꦁꦧꦼꦫꦂꦠꦶ[[ꦥꦥꦿꦺꦤ꧀ꦠꦲꦤ꧀]]꧈ꦱꦼꦲꦶꦁꦒꦣꦥꦠ꧀ꦝꦶꦄꦂꦠꦶꦏꦤ꧀ꦱꦼꦧꦒꦻꦥꦥꦿꦺꦤ꧀ꦠꦲꦤ꧀ꦫꦏꦾꦠ꧀‌ꦄꦠꦻꦴꦪꦁꦊꦧꦶꦃꦏꦶꦠꦏꦼꦤꦭ꧀ꦱꦼꦧꦒꦻꦥꦥꦿꦺꦤ꧀ꦠꦲꦤ꧀ꦝꦫꦶꦫꦏꦾꦠ꧀‌ꦎꦭꦺꦃꦫꦏꦾꦠ꧀ꦝꦤ꧀ꦈꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦫꦏꦾꦠ꧀꧈ꦏꦺꦴꦤ꧀ꦱꦺꦥ꧀ꦝꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦩꦼꦚ꧀ꦗꦣꦶꦱꦼꦧꦸꦮꦃꦏꦠꦏꦸꦚ꧀ꦕꦶꦠꦼꦂꦱꦼꦤ꧀ꦝꦶꦫꦶꦣꦭꦩ꧀ꦧꦶꦣꦁꦆꦭ꧀ꦩꦸꦥꦺꦴꦭꦶꦠꦶꦏ꧀꧈ꦲꦭ꧀ꦆꦤꦶꦣꦶꦱꦼꦧꦧ꧀ꦏꦤ꧀ꦏꦉꦤꦣꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦱꦄꦠ꧀ꦆꦤꦶꦣꦶꦱꦼꦧꦸꦠ꧀ꦱꦼꦧꦸꦠ꧀ꦱꦼꦧꦒꦻꦆꦤ꧀ꦝꦶꦏꦠꦺꦴꦂꦥꦼꦂꦏꦼꦩ꧀ꦧꦔꦤ꧀ꦥꦺꦴꦭꦶꦠꦶꦏ꧀ꦱꦸꦮꦠꦸꦤꦒꦫ꧉ ꧋ꦣꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦩꦼꦤꦺꦩ꧀ꦥꦠꦶꦥꦺꦴꦱꦶꦱꦶꦮ꦳ꦶꦠꦭ꧀ꦝꦭꦩ꧀ꦏꦻꦠꦤ꧀ꦚ[[ꦥꦼꦩ꧀ꦧꦒꦶꦪꦤ꧀ꦏꦺꦏꦸꦮꦱꦄꦤ꧀]]ꦣꦭꦩ꧀ꦱꦸꦮꦠꦸꦤꦒꦫ(ꦈꦩꦸꦩ꧀ꦚꦧꦼꦂꦣꦱꦂꦏꦤ꧀ꦏꦺꦴꦤ꧀ꦱꦺꦥ꧀ꦝꦤ꧀ꦥꦿꦶꦤ꧀ꦱꦶꦥ꧀[[ꦠꦿꦶꦪꦱ꧀ꦥꦺꦴꦭꦶꦠꦶꦕ]])ꦣꦼꦔꦤ꧀ꦏꦼꦏꦸꦮꦱꦄꦤ꧀ꦤꦒꦫꦪꦁꦣꦶꦥꦼꦫꦺꦴꦭꦺꦃꦣꦫꦶꦫꦏꦾꦠ꧀ꦗꦸꦒꦲꦫꦸꦱ꧀ꦝꦶꦒꦸꦤꦏꦤ꧀ꦈꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦏꦼꦱꦼꦗꦃꦠꦼꦫꦄꦤ꧀ꦝꦤ꧀ꦏꦼꦩꦏ꧀ꦩꦸꦫꦤ꧀ꦫꦏꦾꦠ꧀꧈ ꧋ꦥꦿꦶꦤ꧀ꦱꦶꦥ꧀ꦱꦼꦩꦕꦩ꧀[[ꦠꦿꦶꦪꦱ꧀ꦥꦺꦴꦭꦶꦠꦶꦕ]]ꦆꦤꦶꦩꦼꦚ꧀ꦗꦣꦶꦱꦔꦠ꧀ꦥꦼꦤ꧀ꦠꦶꦁꦈꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦝꦶꦥꦼꦂꦲꦶꦠꦸꦁꦏꦤ꧀ꦏꦼꦠꦶꦏꦥ꦳ꦏ꧀ꦠꦥ꦳ꦏ꧀ꦠꦱꦼꦗꦫꦃꦩꦼꦚ꧀ꦕꦠꦠ꧀ꦏꦼꦏꦸꦮꦱꦄꦤ꧀ꦥꦼꦩꦼꦫꦶꦤ꧀ꦠꦃ(ꦌꦏ꧀ꦱꦼꦏꦸꦠꦶꦥ꦳꧀)ꦪꦁꦧꦼꦒꦶꦠꦸꦧꦼꦱꦂꦠꦼꦂꦚꦠꦠꦶꦣꦏ꧀ꦩꦩ꧀ꦥꦸꦈꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦩꦼꦩ꧀ꦧꦼꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦩꦱꦾꦫꦏꦠ꧀ꦪꦁꦄꦣꦶꦭ꧀ꦝꦤ꧀ꦧꦼꦫꦣꦧ꧀‌ꦧꦃꦏꦤ꧀ꦏꦼꦏꦸꦮꦱꦄꦤ꧀ꦄꦧ꧀ꦱꦺꦴꦭꦸꦠ꧀ꦥꦼꦩꦼꦫꦶꦤ꧀ꦠꦃꦱꦼꦫꦶꦁꦏꦭꦶꦩꦼꦤꦶꦩ꧀ꦧꦸꦭ꧀ꦏꦤ꧀ꦥꦼꦭꦁꦒꦫꦤ꧀ꦠꦼꦂꦲꦣꦥ꧀ꦲꦏ꧀ꦲꦏ꧀ꦄꦱꦱꦶꦩꦤꦸꦱꦶꦪ꧉ ꧋ꦣꦼꦩꦶꦏꦶꦪꦤ꧀ꦥꦸꦭꦏꦼꦏꦸꦮꦱꦄꦤ꧀ꦧꦼꦂꦊꦧꦶꦲꦤ꧀ꦝꦶꦊꦩ꧀ꦧꦒꦤꦒꦫꦪꦁꦭꦻꦤ꧀‌ꦩꦶꦱꦭ꧀ꦚꦏꦼꦏꦸꦮꦱꦄꦤ꧀ꦧꦼꦂꦊꦧꦶꦲꦤ꧀ꦝꦫꦶꦊꦩ꧀ꦧꦒꦭꦺꦒꦶꦱ꧀ꦭꦠꦶꦥ꦳꧀ꦩꦼꦤꦼꦤ꧀ꦠꦸꦏꦤ꧀ꦱꦼꦤ꧀ꦝꦶꦫꦶꦄꦁꦒꦫꦤ꧀ꦈꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦒꦗꦶꦣꦤ꧀ꦠꦸꦚ꧀ꦗꦔꦤ꧀ꦄꦁꦒꦺꦴꦠꦄꦁꦒꦺꦴꦠꦚꦠꦤ꧀ꦥꦩꦼꦩ꧀ꦥꦼꦣꦸꦭꦶꦏꦤ꧀ꦄꦱ꧀ꦥꦶꦫꦱꦶꦫꦏꦾꦠ꧀‌ꦠꦶꦣꦏ꧀ꦄꦏꦤ꧀ꦩꦼꦩ꧀ꦧꦮꦏꦼꦧꦻꦏꦤ꧀ꦈꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦫꦏꦾꦠ꧀꧈ ꧋ꦆꦤ꧀ꦠꦶꦚ꧈ꦱꦼꦠꦶꦪꦥ꧀ꦊꦩ꧀ꦧꦒꦤꦒꦫꦧꦸꦏꦤ꧀ꦱꦗꦲꦫꦸꦱ꧀ꦄꦏꦸꦤ꧀ꦠꦧꦼꦭ꧀(''ꦄꦕ꧀ꦕꦺꦴꦈꦤ꧀ꦠꦧ꧀ꦭꦺ'')꧈ꦠꦼꦠꦥꦶꦲꦫꦸꦱ꧀ꦄꦣꦩꦺꦏꦤꦶꦱ꧀ꦩꦼꦥ꦳ꦺꦴꦂꦩꦭ꧀ꦪꦁꦩꦼꦮꦸꦗꦸꦣ꧀ꦏꦤ꧀ꦄꦏꦸꦤ꧀ꦠꦧꦶꦭꦶꦠꦱ꧀ꦝꦫꦶꦱꦼꦠꦶꦪꦥ꧀ꦊꦩ꧀ꦧꦒꦤꦒꦫꦣꦤ꧀ꦩꦺꦏꦤꦶꦱ꧀ꦩꦼꦆꦤꦶꦩꦩ꧀ꦥꦸꦱꦼꦕꦫꦎꦥꦼꦫꦱꦶꦪꦺꦴꦤꦭ꧀(ꦧꦸꦏꦤ꧀ꦲꦚꦱꦼꦕꦫꦠꦺꦪꦺꦴꦫꦶ)ꦩꦼꦩ꧀ꦧꦠꦱꦶꦏꦼꦏꦸꦮꦱꦄꦤ꧀ꦊꦩ꧀ꦧꦒꦤꦒꦫꦠꦼꦂꦱꦼꦧꦸꦠ꧀꧈ ==ꦣꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦣꦶꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ== ꧋ꦱꦼꦩꦼꦚ꧀ꦗꦏ꧀ꦏꦼꦩꦼꦂꦣꦺꦏꦄꦤ꧀꧇꧑꧗꧇ꦄꦒꦸꦱ꧀ꦠꦸꦱ꧀꧇꧑꧙꧔꧕꧇꧈[[ꦈꦤ꧀ꦝꦁꦈꦤ꧀ꦝꦁꦣꦱꦂ꧇꧑꧙꧔꧕꧇]]ꦩꦼꦩ꧀ꦧꦼꦫꦶꦏꦤ꧀ꦥꦼꦁꦒꦩ꧀ꦧꦫꦤ꧀ꦧꦃꦮꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪꦄꦣꦭꦃꦤꦒꦫꦣꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶ꧉ꦣꦭꦩ꧀ꦩꦺꦏꦤꦶꦱ꧀ꦩꦼꦏꦼꦥꦼꦩꦶꦩ꧀ꦥꦶꦤꦤ꧀ꦚꦥꦿꦺꦱꦶꦣꦺꦤ꧀ꦲꦫꦸꦱ꧀ꦧꦼꦂꦠꦁꦒꦸꦁꦗꦮꦧ꧀ꦏꦼꦥꦣꦩ꧀ꦥ꧀ꦫ꧀ꦝꦶꦩꦤꦩ꧀ꦥ꧀ꦫ꧀ꦄꦣꦭꦃꦱꦼꦧꦸꦮꦃꦧꦣꦤ꧀ꦪꦁꦣꦶꦥꦶꦭꦶꦃꦣꦫꦶꦫꦏꦾꦠ꧀꧈ꦱꦼꦲꦶꦁꦒꦱꦼꦕꦫꦲꦶꦫꦂꦏꦶꦱꦼꦲꦫꦸꦱ꧀ꦚꦫꦏꦾꦠ꧀ꦄꦣꦭꦃꦥꦼꦩꦼꦒꦁꦏꦼꦥꦼꦩꦶꦩ꧀ꦥꦶꦤꦤ꧀ꦤꦒꦫꦩꦼꦭꦭꦸꦮꦶꦩꦺꦏꦤꦶꦱ꧀ꦩꦼꦥꦼꦂꦮꦏꦶꦭꦤ꧀ꦪꦁꦣꦶꦥꦶꦭꦶꦃꦣꦭꦩ꧀ꦥꦼꦩꦶꦭꦸ꧉ꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪꦱꦼꦩ꧀ꦥꦠ꧀ꦩꦼꦔꦭꦩꦶꦩꦱꦣꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦱꦶꦁꦏꦠ꧀ꦥꦣꦠꦲꦸꦤ꧀꧇꧑꧙꧕꧖꧇ꦏꦼꦠꦶꦏꦈꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦥꦼꦂꦠꦩꦏꦭꦶꦚꦣꦶꦱꦼꦊꦁꦒꦫꦏꦤ꧀ꦥꦼꦩꦶꦭꦸꦧꦺꦧꦱ꧀ꦝꦶꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ꧈ꦱꦩ꧀ꦥꦻꦏꦼꦩꦸꦣꦶꦪꦤ꧀ꦥꦿꦺꦱꦶꦣꦺꦤ꧀ꦱꦺꦴꦮꦺꦏꦂꦤꦺꦴꦩꦼꦚꦠꦏꦤ꧀ꦝꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦠꦼꦂꦥꦶꦩ꧀ꦥꦶꦤ꧀ꦱꦼꦧꦒꦻꦥꦶꦭꦶꦲꦤ꧀ꦱꦶꦱ꧀ꦠꦺꦩ꧀ꦥꦥꦿꦺꦤ꧀ꦠꦲꦤ꧀꧈ꦱꦼꦠꦼꦭꦃꦩꦼꦔꦭꦩꦶꦩꦱ[[ꦣꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦥꦚ꧀ꦕꦱꦶꦭ]]꧈ꦱꦼꦧꦸꦮꦃꦣꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦱꦼꦩꦸꦪꦁꦣꦶꦕꦶꦥ꧀ꦠꦏꦤ꧀ꦈꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦩꦼꦭꦁꦒꦼꦁꦏꦤ꧀ꦏꦼꦏꦸꦮꦱꦄꦤ꧀ꦱꦺꦴꦮꦺꦲꦂꦠꦺꦴ꧈ꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪꦏꦼꦩ꧀ꦧꦭꦶꦩꦱꦸꦏ꧀ꦏꦼꦣꦭꦩ꧀ꦄꦭꦩ꧀ꦝꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦥꦣꦠꦲꦸꦤ꧀꧇꧑꧙꧙꧘꧇ꦏꦼꦠꦶꦏꦥꦥꦿꦺꦤ꧀ꦠꦲꦤ꧀[[ꦗꦸꦤ꧀ꦠꦩꦶꦭꦶꦠꦺꦂ]]ꦱꦺꦴꦮꦺꦲꦂꦠꦺꦴꦠꦸꦩ꧀ꦧꦁ꧉ꦥꦼꦩꦶꦭꦸꦣꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦠꦶꦱ꧀ꦏꦼꦣꦸꦮꦧꦒꦶꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪꦠꦼꦂꦱꦼꦊꦁꦒꦫꦥꦣꦠꦲꦸꦤ꧀꧇꧑꧙꧙꧙꧇ꦪꦁꦩꦼꦤꦼꦩ꧀ꦥꦠ꧀ꦏꦤ꧀[[ꦥꦂꦠꦻꦣꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪꦥꦺꦂꦗꦸꦮꦔꦤ꧀]]ꦱꦼꦧꦒꦻꦥꦼꦩꦼꦤꦁꦥꦼꦩꦶꦭꦸ꧉ --> ==ꦲꦸꦒꦢꦼꦊꦁꦔꦼꦤ꧀== *[[ꦮꦔꦸꦤ꧀ꦥꦥꦿꦺꦤ꧀ꦠꦲꦤ꧀]] *[[ꦥꦿꦠꦺꦭꦤ꧀ꦠꦺꦴꦥꦶꦏ꧀ꦏꦁꦩꦒꦺꦥꦺꦴꦏꦤ꧀ꦏꦫꦺꦴꦥꦸꦭꦶꦠꦶꦏ꧀]] *[[ꦏꦺꦴꦂꦥꦺꦴꦫꦠꦺꦴꦏꦿꦱꦶ]] *[[ꦢꦺꦩꦂꦏꦶ]] *''[[ꦣꦼꦩꦺꦴꦕꦿꦕ꧀ꦪ꧀꧇ꦄꦤ꧀ꦄꦩꦺꦫꦶꦕꦤ꧀ꦤꦺꦴꦮ꦳ꦺꦭ꧀|ꦣꦺꦩꦺꦴꦕꦿꦕ꧀ꦪ꧀]]''꧈ꦄꦤ꧀[[꧇꧑꧘꧘꧐꧇ꦆꦤ꧀ꦭꦶꦠꦺꦫꦠꦸꦫꦺ|꧇꧑꧘꧘꧐꧇]]ꦤꦺꦴꦮ꦳ꦺꦭ꧀ꦧ꧀ꦪ꧀[[ꦲꦼꦤ꧀ꦫ꧀ꦪ꧀ꦄꦢꦩ꧀ꦱ꧀]]꧉ *''[[ꦣꦼꦩꦺꦴꦕꦿꦕ꧀ꦪ꧀ꦆꦤ꧀ꦄꦩꦺꦫꦶꦕ]]''꧈[[ꦄꦭꦺꦏ꧀ꦱꦶꦱ꧀ꦝꦼꦠꦺꦴꦕ꧀ꦐꦸꦮꦺꦮ꦳ꦶꦭ꧀ꦭꦺ]]'ꦱ꧀ꦥ꦳ꦩꦺꦴꦲꦸꦱ꧀ꦥꦺꦴꦭꦶꦠꦶꦕꦭ꧀ꦄꦤ꧀ꦝ꧀ꦕꦸꦭ꧀ꦠꦸꦫꦭ꧀ꦄꦤꦭ꧀ꦪ꧀ꦱꦶꦱ꧀ꦎꦥ꦳꧀ꦄꦩꦺꦫꦶꦕꦤ꧀ꦢꦺꦩꦺꦴꦕꦿꦕꦶ꧈ *[[ꦒ꧀ꦭꦺꦴꦧꦭꦶꦱꦱꦶꦢꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦠꦶꦏ꧀]] *[[ꦥꦺꦤ꧀ꦢꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦪꦤ꧀]] *[[ꦢꦶꦱꦥ꧀ꦥꦿꦺꦴꦮ꦳ꦭ꧀ꦮ꦳ꦺꦴꦠꦶꦁ]] *[[ꦢꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦪꦺ]]—ꦩꦼꦁꦒꦸꦤꦏꦤ꧀ꦏꦺꦴꦩꦸꦤꦶꦏꦱꦶꦌꦭꦺꦏ꧀ꦠꦿꦺꦴꦤꦶꦏ꧀ꦈꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦩꦼꦤꦶꦁꦏꦠ꧀ꦏꦤ꧀ꦥꦿꦺꦴꦱꦺꦱ꧀ꦢꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶ꧉ *[[ꦫꦸꦩꦃꦏꦺꦧꦺꦧꦱꦤ꧀]]—ꦱ꧀ꦕꦺꦴꦫꦺꦱ꧀ꦄꦭ꧀ꦭ꧀ꦤꦠꦶꦪꦺꦴꦤ꧀ꦱ꧀ꦎꦤ꧀ꦕꦶꦮ꦳ꦶꦭ꧀ꦭꦶꦧꦺꦂꦠꦶꦪꦺꦱ꧀ꦄꦤ꧀ꦝ꧀ꦥꦺꦴꦭꦶꦠꦶꦕꦭ꧀ꦫꦶꦒ꦳꧀ꦠ꧀ꦱ꧀ *[[ꦣꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦆꦤ꧀ꦠꦺꦂꦤꦺꦠ꧀]] *[[ꦛꦼꦏ꧀ꦪ꧀ꦏ꧀ꦭꦺꦴꦱ꧀]] *[[ꦭꦶꦧꦺꦫꦭꦶꦱ꧀ꦩꦺ]] *[[ꦩꦺꦫꦶꦠꦺꦴꦏꦿꦱꦶ]] *[[ꦥ꧀ꦭꦸꦠꦺꦴꦏꦿꦱꦶ]] *[[ꦥꦼꦭꦗꦂꦈꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦝꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦒ꧀ꦭꦺꦴꦧꦭ꧀]] *[[ꦛꦺꦪꦺꦴꦏꦿꦱꦶ]] *[[ꦣꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦠꦺꦴꦠꦭꦶꦠꦫꦶꦪꦤ꧀]] *[[ꦣꦺꦩꦺꦴꦏꦿꦱꦶꦏꦺꦱꦸꦏꦸꦮꦤ꧀]] ==ꦥꦿꦤꦭꦚ꧀ꦗꦧ== * [http://www.beyondplutocracy.com Beyond Plutocracy] — Free online book, "Beyond Plutocracy: True Democracy for America" by Roger Rothenberger. * [http://gsociology.icaap.org/report/polsum.html Brief review of trends in political change: freedom and conflict] — Review of trends in democracy over the last century and last decades, and review of related political trends. * [http://web.inter.nl.net/users/hanscees/democracyandcivilized.html Democracy and Civilized Nations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090522115402/http://web.inter.nl.net/users/hanscees/democracyandcivilized.html |date=2009-05-22 }} * [http://www.dmoz.org/Society/Politics/Democracy/ Democracy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060810075514/http://dmoz.org/Society/Politics/Democracy/ |date=2006-08-10 }} in the [[Open Directory Project]] * [http://www.jang.com.pk/thenews/feb2004-daily/16-02-2004/oped/o1.htm Democracy in the Cyber Age] — Article on the changing shape of democracy around the world. * [http://www.democracywatch.org Democracy Watch (International)] — Worldwide democracy monitoring organization. * [http://www.greens.org/s-r/36/36-22.html Democratic Deficit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060810013930/http://www.greens.org/s-r/36/36-22.html |date=2006-08-10 }} * [http://www.gegenstandpunkt.com/english/state/toc.html The Democratic State - A Critique of Bourgeois Sovereignty] * [https://web.archive.org/web/20060726072827/http://topics.developmentgateway.org/governance/ dgGovernance] — Collection of resources on key issues of democracy and nation-building * [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-78 Dictionary of the History of Ideas: Democracy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080320054838/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-78 |date=2008-03-20 }} * [http://www.e-democracy.org E-Democracy.Org] — Non-profit using the net to build democracy in local communities. * [http://www.e-thepeople.org/ e.thePeople] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110413083652/http://www.e-thepeople.org/ |date=2011-04-13 }} — Site promoting the people's practical connection to democracy. * [http://www.michaellorenzen.com/eric/democracy.html Libraries and Democracy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090123063522/http://www.michaellorenzen.com/eric/democracy.html |date=2009-01-23 }} * [http://ni4d.us The National Initiative for Democracy]{{Pranala mati|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.nytimes.com/cfr/international/20040901facomment_v83n4_siegle-weinstein-halperin.html New York Times argument against the "Development first, democracy later" idea] * [http://www.publicus.net Publicus.Net] — Steven Clift's articles on democracy in the information age. * [http://simpol.org simpol.org] — Plan to limit global competition and facilitate the emergence of a sustainable, sane global civilization. * [http://en.wikipedia.org/wiki/Separation_of_powers Separation of powers] * [http://www.sfgd.org Students for Global Democracy] * [http://web.inter.nl.net/users/Paul.Treanor/democracy.html Why democracy is wrong] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060804214246/http://web.inter.nl.net/users/Paul.Treanor/democracy.html |date=2006-08-04 }} (note: some content in German). [[Kategori:Sistem pulitik]] [[Kategori:Wangun papréntahan]] [[Kategori:ꦲꦏ꧀ꦱꦫꦗꦮ]] <!-- interwiki --> 1p4wp31bg2u3388n01m8eo3cb1zcsqc R. Soedarsono 0 196568 1761603 1704754 2026-11-15T01:34:26Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761603 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = Raden | name = R. Soedarsono | image = Mayor_of_Jambi_R._Soedarsono.jpg | width = 220px | caption = | office = Wali Kota Jambi | order = ke-3 | termstart = 22 Desember 1949 | termend = 7 Mei 1966 | president = [[Soekarno]] | governor = [[Mohammad Nasroen]] (Sumatera Tengah) <br>[[Roeslan Moeljohardjo]] (Sumatera Tengah) <br>[[Djamin Datuk Bagindo]]<br>[[Joesoef Singedekane]] | predecessor = [[Muhammad Kamil]] | successor = [[Hasan Basri Durin]] | lieutenant = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | nationality = [[Indonesia]] | party = | spouse = | relations = | children = | alma_mater = | occupation = | profession = | signature = | website = | footnotes = }} '''R. Soedarsono''' utawa '''Raden Soedarsono'''<ref>{{Cite web|url=http://radensoedarsono.blogspot.com/2011/11/biografi-r-soedarsono.html|title=Biografi R. Soedarsono|date=9 November 2011|language=id|access-date=2024-05-20}}</ref> iku [[Daftar Walikutha Jambi|Walikutha Jambi]] periode 22 Desember 1949 - 7 Mei 1966.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://kilasjambi.com/r-soedarsono-pahlawan-minyak-yang-terlupakan/|title=R. Soedarsono, Pahlawan Minyak yang Terlupakan – kilasjambi.com|last=Mansur|first=Puteri Soraya|date=2023-02-21|website=KilasJambi.com|language=id|access-date=2024-05-20}}</ref> Satemene kepemimpinane minangka Walikota Jambi suwene rong periode, periode kapisan taun 1950-1958 kahanane [[Kutha Jambi]] isih ora stabil lan isih afiliasi karo Provinsi Sumatera Tengah, periode kapindho yaiku taun 1959-1966 kanthi status Kutha [[Jambi]] minangka Ibukutha [[Jambi|Provinsi Jambi]].<ref>{{Cite book|title=Biografi Raden Soedarsono Sebagai Walikota Jambi 1950-1966|last=Erivan|first=Afri Ranti|date=2021|publisher=Keguruan dan Ilmu Pendidikan}}</ref> == Pengabdian == Kabar proklamasi kamardikan Indonesia ditampa ing Jambi tanggal 17 Agustus 1945 dening karyawan [[Télégraf|telegraf]] Jambi liwat piranti [[Sandi morse|Morse]] . Esuke, 18 Agustus 1945, Dr. AK. Gani saka [[Kutha Palémbang|Palembang]] ngaturake pawarta marang R. Soedarsono, pimpinan buruh tambang Jambi. Sawisé iku, kanthi manéka warna, kabar proklamasi nyebar menyang masarakat Jambi. Pawarta iki cepet nyebar ing masyarakat, sing puncaké ana wong enom loro, R. Husin Akip lan M. Amin Aini, dikancani sawetara nom-noman, ngibarké gendera ing Water Torn Kota Jambi tanggal 19 Agustus 1945.<ref>{{Cite web|url=https://10.24.26.63/koleksi/profile/foto+menara+air+yang+digunakan+untuk+mengibarkan+bendera+merah+putih_61737|title=Foto Menara Air Yang Digunakan Untuk Mengibarkan Bendera Merah Putih - Sistem Registrasi Nasional Museum|website=Sistem Registrasi Nasional Museum Kemdikbud|language=|access-date=2024-05-20}}{{Pranala mati|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> R. Soedarsono nduweni peran wigati sajrone Agresi Militer Walanda II ing Jambi sing dumadi tanggal 29 Desember 1948. Dhèwèké ditugasi ngobong Tanah Minyak supaya ora dikuwasani dening pasukan Walanda. Prentah rahasia bumi Tanah Minyak sing gosong iki ditampa dening R. Soedarsono tanggal 27 Desember 1948 saka Komando Resimen. Ana 40 instalasi ing Kenali Asam, 30 instalasi ing Tempino, lan 30 instalasi ing Bajubang sing didhawuhi diobong. R. Soedarsono lan pasukane mung kasil ngobong sekitar 90% instalasi ing Kenali Asam, dene gagal ing Tempino lan Bajubang.<ref name=":0"/> Asal-usul [[Universitas Jambi|UNJA]] uga diwiwiti saka universitas swasta sing diarani [[Akademi Perniagaan Djambi|Akademi Bisnis Djambi]] . Akademi iki diadegaké ing taun 1960 ing sangisoré [[Jajasan Perguruan Tinggi Djambi|Dewan Perguruan Tinggi Djambi]] . Yayasan iki diadegaké déning tokoh masyarakat lan Pamaréntah Jambi, lan dipimpin déning R. Soedarsono <ref>{{Cite web|url=https://jambi.tribunnews.com/amp/2022/02/04/nama-11-wali-kota-jambi-dari-masa-ke-masa|title=Nama 11 Wali Kota Jambi dari Masa ke Masa - Tribunjambi.com|website=jambi.tribunnews.com|access-date=2024-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20240520153457/https://jambi.tribunnews.com/amp/2022/02/04/nama-11-wali-kota-jambi-dari-masa-ke-masa|archive-date=2024-05-20|url-status=dead}}</ref> sing nalika iku dadi Walikota Jambi. Ing taun 1961, [[Akademi Perniagaan Djambi|Akademi Bisnis Djambi]] dadi Fakultas Ekonomi. Bebarengan karo owah-owahan kasebut, Fakultas Hukum dibukak. Kaloro fakultas kasebut afiliasi karo Universitas Indonesia. Salajengipun, kanthi bersenjata kalih fakultas punika, para tokoh masyarakat lan Pemda Jambi berjuang kangge ngadegaken universitas ing Jambi.<ref>{{Cite web|url=https://www.unja[dot]ac.id/selayang-pandang/sejarah/|title=Sejarah|website=Universitas Jambi|access-date=20 Mei 2021}}{{Pranala mati|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Referensi == <references responsive="1"></references> {{Reflist}} [[Kategori:Pulitikus Indonésia]] [[Kategori:Jambi]] qdd3y6p3tvtujv5pplw00kfr3bteqvl ꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁ 0 196629 1761628 1714291 2026-11-15T06:02:04Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761628 wikitext text/x-wiki {{multiscript|Persibat|ꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁ}} {{Kothakinfo pakumpulan bal-balan|clubname=ꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁ|image=Persibat Batang Indonesia.jpg|fullname=ꦥꦼꦂꦱꦠꦸꦮꦤ꧀ꦱꦺꦥꦏ꧀ꦧꦺꦴꦭꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪꦧꦠꦁ|nickname=''[[ꦧꦤ꧀ꦠꦺꦁ]][[ꦲꦭꦱ꧀ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀]]''<br />''ꦭꦱ꧀ꦏꦂꦲꦭꦱ꧀ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀''|founded={{Start date and age|1974}}꧈ꦩꦶꦤꦁꦏ''ꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦧꦠꦁ''|ground=[[ꦱ꧀ꦠꦝꦶꦪꦺꦴꦤ꧀ꦩ꧉ꦱꦫꦺꦔꦠ꧀]],<br />[[ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦠꦁ]]꧈[[ꦗꦮꦠꦼꦔꦃ]]|capacity=꧇꧑꧒꧐꧐꧐꧇|owner=ꦥꦠ꧉ꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ|chrtitle=ꦏꦼꦠꦸꦮꦈꦩꦸꦩ꧀|chairman={{flagicon|Indonesia}} [[ꦢꦤꦁꦄꦗꦶꦱꦥꦸꦠꦿ]]|mgrtitle=ꦩꦺꦤꦺꦗꦼꦂ|manager={{flagicon|Indonesia}} [[ꦧꦸꦢꦶꦱꦃꦫꦺꦴꦤꦶ]]|coach={{flagicon|Indonesia}} [[ꦄꦧ꧀ꦢꦸꦭ꧀ꦩꦸꦔꦶꦤ꧀]]|league=[[ꦭꦶꦒ꧇꧔꧇]]|season=[[ꦭꦶꦒ꧇꧓꧇꧇꧒꧐꧒꧒꧇]]|position=ꦧꦧꦏ꧀꧇꧘꧇ꦒꦼꦢꦺꦗꦮꦠꦼꦔꦃ|website=https://www.persibat.com/|pattern_la1=_yellowborder|pattern_b1=_vneckyellow|pattern_ra1=_yellowborder|pattern_sh1=|pattern_so1=|leftarm1=ff0000|body1=ff0000|rightarm1=ff0000|shorts1=000000|socks1=000000|pattern_la2=_redborder|pattern_b2=_vneckred|pattern_ra2=_redborder|pattern_sh2=|pattern_so2=|leftarm2=ffffff|body2=ffffff|rightarm2=ffffff|shorts2=ff0000|socks2=ff0000|pattern_la3=_yellowborder|pattern_b3=_vneckyellow|pattern_ra3=_yellowborder|pattern_sh3=|pattern_so3=|leftarm3=006600|body3=006600|rightarm3=006600|shorts3=000000|socks3=000000}} ꧋'''ꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁ'''(ꦱꦶꦁꦏꦠꦤ꧀ꦱꦏ'''ꦥꦼꦂꦱꦠꦸꦮꦤ꧀ꦱꦺꦥꦏ꧀ꦧꦺꦴꦭꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪꦧꦠꦁ''')ꦪꦲꦶꦏꦸꦏ꧀ꦭꦸꦧ꧀[[Bal-balan|ꦧꦭ꧀ꦧꦭꦤ꧀]][[ꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪꦃ|ꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ]]ꦏꦁꦢꦸꦩꦸꦤꦸꦁꦲꦶꦁ[[ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦠꦁ]]꧈[[Jawa Tengah|ꦗꦮꦠꦼꦔꦃ]]ꦏꦁꦢꦶꦲꦢꦼꦒꦏꦺꦠꦲꦸꦤ꧀꧇꧑꧙꧗꧔꧇꧉ꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁꦱꦲꦶꦏꦶꦠꦤ꧀ꦝꦶꦁꦲꦶꦁꦏꦱ꧀ꦠ꧇꧓꧇ꦧꦭ꧀ꦧꦭꦤ꧀ꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ꧈ꦪꦲꦶꦏꦸꦭꦶꦒ꧇꧓꧇꧉ ==ꦱꦗꦫꦃ== ꧋'''ꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁ'''ꦢꦶꦢꦼꦒ꧀ꦏꦏꦺꦲꦶꦁꦠꦲꦸꦤ꧀꧇꧑꧙꧗꧔꧇꧉ꦧꦶꦪꦺꦤ꧀ꦤꦭꦶꦏꦏ꧀ꦭꦸꦧ꧀ꦲꦶꦏꦶꦢꦶꦲꦢꦼꦒ꧀ꦏꦏꦺ꧈ꦏ꧀ꦭꦸꦧ꧀ꦱꦶꦁꦢꦝꦶꦏꦼꦧꦁꦒꦲꦤ꧀ꦩꦱꦾꦫꦏꦠ꧀ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦠꦁꦏꦱꦼꦧꦸꦠ꧀ꦢꦶꦲꦫꦤꦶ''ꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦧꦠꦁ''꧉ꦤꦔꦶꦁ꧈[[ꦥꦼꦂꦱꦠꦸꦮꦤ꧀ꦱꦺꦥꦏ꧀ꦧꦺꦴꦭꦱꦼꦭꦸꦫꦸꦃꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ|ꦥꦱꦱꦆ]]ꦩꦺꦤꦺꦲꦶꦫꦺꦏꦺꦴꦩꦺꦤ꧀ꦢꦱꦶꦩꦫꦁꦥꦼꦔꦸꦫꦸꦱ꧀ꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁꦱꦸꦥꦪꦒꦤ꧀ꦠꦶꦗꦼꦤꦼꦁ꧈ꦲꦩꦂꦒꦲꦶꦁ[[ꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ]]ꦮꦶꦱ꧀ꦲꦤ꧇꧒꧇ꦏ꧀ꦭꦸꦧ꧀[[ꦧꦭ꧀ꦧꦭꦤ꧀]]ꦱꦶꦁꦢꦶꦲꦫꦤꦶ''ꦥꦼꦂꦱꦶꦧ''꧈ꦪꦲꦶꦏꦸ꧉[[ꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦧꦤ꧀ꦠꦸꦭ꧀]]ꦭꦤ꧀[[ꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦧꦭꦶꦏ꧀ꦥꦥꦤ꧀]]꧉ꦮꦶꦮꦶꦠ꧀ꦏꦸꦮꦶꦗꦼꦤꦼꦁꦏ꧀ꦭꦸꦧ꧀ꦏꦱꦼꦧꦸꦠ꧀ꦢꦶꦒꦤ꧀ꦠꦶꦢꦝꦶꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁ꧉ ꧋ꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁꦤ꧀ꦢꦸꦮꦺꦤꦶꦱꦮꦼꦠꦫꦗꦸꦭꦸꦏꦤ꧀ꦪꦲꦶꦏꦸ'''ꦭꦱ꧀ꦏꦂꦧꦤ꧀ꦠꦺꦁꦲꦭꦱ꧀ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀'''ꦭꦤ꧀'''ꦭꦱ꧀ꦏꦂꦲꦭꦱ꧀ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀'''<ref>{{Cite web|url=https://article.wn.com/view/2004/02/02/Kerangka_Tim_Persibat_Terbentuk/|title=Kerangka Tim Persibat Terbentuk|website=article.wn.com|language=en|access-date=2018-05-13}}</ref>꧉ꦗꦼꦗꦸꦭꦸꦏ꧀'''ꦲꦭꦱ꧀ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀'''ꦱꦶꦁꦢꦶꦥꦫꦶꦁꦔꦏꦺꦩꦫꦁꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁꦪꦲꦶꦏꦸꦗꦼꦤꦼꦁꦲꦭꦱ꧀ꦲꦶꦁ[[ꦗꦭꦤ꧀ꦤꦱꦶꦪꦺꦴꦤꦭ꧀꧇꧑꧇|ꦗꦭꦸꦂꦥꦤ꧀ꦠꦸꦫ]][[ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦠꦁ]]ꦱꦶꦁꦕꦸꦏꦸꦥ꧀ꦲꦏꦿꦧ꧀ꦲꦶꦁꦏꦸꦥꦶꦁꦔꦺꦮꦂꦒ[[ꦗꦮ|ꦥꦸꦭꦺꦴꦗꦮ]]ꦲꦩꦂꦒꦕꦿꦶꦠꦤꦺꦏꦁꦥꦼꦠꦼꦁꦭꦤ꧀ꦩꦶꦱ꧀ꦠꦶꦱ꧀ꦪꦲꦶꦏꦸ[[ꦲꦭꦱ꧀ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀]]꧉ ꧋ꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁꦩꦂꦏꦱ꧀ꦲꦶꦁꦱ꧀ꦠꦝꦶꦪꦺꦴꦤ꧀ꦩ꧉ꦱꦫꦺꦔꦠ꧀ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦠꦁꦲꦶꦁꦏꦁꦏꦥꦱꦶꦠꦱꦶꦥꦸꦤ꧀ꦏꦶꦫꦁꦭꦁꦏꦸꦁ꧇꧑꧕꧐꧐꧐꧇꧉ ꧋ꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁꦤ꧀ꦢꦸꦮꦺꦤꦶꦏ꧀ꦭꦺꦴꦩ꧀ꦥꦺꦴꦏ꧀ꦥꦼꦁꦒꦼꦩꦂ/ꦥꦼꦤ꧀ꦢꦸꦏꦸꦁ꧈ꦪꦲꦶꦏꦸ[[ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦩꦤꦶꦪ]]꧈[[ꦧꦿꦶꦒꦠꦈꦭ꧀ꦠꦿꦱ꧀ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀]]꧈ꦭꦤ꧀[[ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴ]]꧉ == ꦱ꧀ꦠꦢꦶꦪꦺꦴꦤ꧀ == [[File:Stadion Moh. Sarengat, Batang.jpg|kiri|jmpl|350x350px|꧋ꦱꦭꦃꦱꦶꦗꦶꦭꦒꦏꦤ꧀ꦝꦁꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁꦆꦁꦏꦺꦴꦩ꧀ꦥꦼꦠꦶꦱꦶꦆꦱꦕꦧ꧇꧒꧐꧑꧖꧇|al=]] ꧋ꦱꦧꦼꦤ꧀ꦭꦒꦏꦤ꧀ꦝꦁ꧈ꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁꦩꦻꦤ꧀ꦲꦶꦁ[[ꦱ꧀ꦠꦝꦶꦪꦺꦴꦤ꧀ꦩ꧉ꦱꦫꦺꦔꦠ꧀]]꧈[[ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦠꦁ]]ꦱꦶꦁꦏꦥꦱꦶꦠꦱ꧀ꦱꦺ꧇꧑꧕꧐꧐꧐꧇꧉ ꧋ꦗꦼꦤꦼꦁꦔꦺ'''ꦩ꧉ꦱꦫꦺꦔꦠ꧀'''ꦢꦺꦮꦺꦢꦶꦗꦸꦥꦸꦏ꧀ꦱꦏꦗꦼꦤꦼꦁꦥꦼꦭꦫꦶꦕꦼꦥꦼꦠ꧀ꦤꦱꦶꦪꦺꦴꦤꦭ꧀ꦱꦶꦁꦲꦱꦭ꧀ꦭꦺꦱꦏ[[ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦠꦁ]]ꦭꦤ꧀ꦏꦱꦶꦭ꧀ꦒꦮꦺꦧꦁꦒꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪꦲꦶꦁꦥꦁꦒꦸꦁꦄꦱꦶꦪ꧈ꦠꦼꦥꦠ꧀ꦠꦺꦲꦶꦁ[[ꦄꦱꦶꦪꦤ꧀ꦒꦩꦼꦱ꧀꧇꧑꧙꧖꧒꧇]]ꦱꦶꦁꦏꦱꦶꦭ꧀ꦩꦼꦤꦁꦩꦼꦢꦭꦶꦲꦼꦩꦱ꧀꧈ꦲꦶꦁ꧇꧑꧐꧐꧇ꦩꦲꦠ꧀ꦭꦺꦠꦶꦏ꧀ꦭꦫꦶꦭꦤ꧀ꦭꦥꦔꦤ꧀꧇꧑꧑꧐꧇ꦩ꧀ꦥꦸꦠꦿ꧈ꦪꦲꦶꦏꦸ[[ꦩꦺꦴꦲꦩ꧀ꦩꦢ꧀ꦱꦫꦺꦔꦠ꧀]]꧉ ꧋[[ꦱ꧀ꦠꦢꦶꦪꦺꦴꦤ꧀ꦩ꧉ꦱꦫꦺꦔꦠ꧀]]ꦩꦶꦤꦁꦏꦱꦭꦃꦱꦮꦶꦗꦶꦤꦶꦁꦱ꧀ꦠꦝꦶꦪꦺꦴꦤ꧀ꦏꦤ꧀ꦛꦶꦏꦸꦮꦭꦶꦠꦱ꧀ꦱꦸꦏꦼꦠ꧀ꦥꦭꦶꦁꦲꦥꦶꦏ꧀ꦲꦶꦁ[[ꦗꦮꦠꦼꦔꦃ]]꧈ꦱꦲꦺꦁꦒꦲꦶꦁꦠꦲꦸꦤ꧀꧇꧒꧐꧐꧖꧇ꦱ꧀ꦠꦢꦶꦪꦺꦴꦤ꧀ꦲꦶꦏꦶꦢꦶꦠꦸꦚ꧀ꦗꦸꦏ꧀ꦢꦺꦤꦶꦁꦲꦺꦴꦥꦼꦫꦠꦺꦴꦂꦭꦶꦒꦢꦝꦶꦠꦸꦮꦤ꧀ꦫꦸꦩꦃꦥꦼꦂꦠꦤ꧀ꦝꦶꦔꦤ꧀ꦧꦧꦏ꧀꧇꧘꧇[[ꦭꦶꦒꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ꧇꧒꧐꧐꧖꧇|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶꦈꦠꦩ]]꧉ꦱꦶꦁꦥꦶꦠ꧀ꦠꦶꦁ[[ꦥꦱꦆꦱꦱꦼꦩꦫꦁ]]ꦭꦮꦤ꧀[[ꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦧꦭꦶꦏ꧀ꦥꦥꦤ꧀]]꧉<ref>{{Cite web|url=http://ligaindonesia.com/detail/3240/psis-persiba-tetap-digelar-di-batang.html|title=PSIS-Persiba Tetap Digelar di Batang {{!}} Liga Indonesia|website=ligaindonesia.com|access-date=2018-11-05}}</ref> ꧋ꦏꦗꦮꦶꦠꦤ꧀ꦝꦶꦁ[[ꦧꦭ꧀ꦧꦭꦤ꧀]]꧈ꦱ꧀ꦠꦢꦶꦪꦺꦴꦤ꧀ꦥꦸꦤꦶꦏꦲꦸꦒꦶꦢꦶꦥꦸꦔꦶꦤꦏꦏꦺꦏꦁꦒꦺꦲꦺꦴꦭꦃꦫꦒ[[ꦄꦠ꧀ꦭꦺꦠꦶꦏ꧀]]ꦤꦭꦶꦏ[[ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦠꦁ]]ꦒꦢꦃꦲꦒꦺꦤ꧀ꦢꦥꦼꦏꦤ꧀ꦲꦺꦴꦭꦃꦫꦒꦢꦲꦺꦫꦃ(ꦥꦎꦥꦢꦄ)ꦱꦧꦼꦤ꧀ꦠꦲꦸꦤ꧀꧈ == ꦫꦺꦏꦺꦴꦂꦩꦁꦱꦩꦺꦁꦩꦁꦱ == {| class="wikitable" !ꦩꦁꦱ !ꦥꦿꦺꦱ꧀ꦠꦱꦶ |- |꧇꧒꧐꧐꧔꧇ | bgcolor="#DDFFDD" |[[Divisi Dua Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧒꧇]] (ꦧꦧꦏ꧀꧇꧑꧖꧇ꦒꦼꦢꦺꦒꦿꦸꦥ꧀ꦤꦥꦺꦴꦱꦶꦱꦶꦏꦥꦶꦁ꧇꧓꧇)<br />(ꦥꦿꦺꦴꦩꦺꦴꦱꦶꦩꦺꦁ[[Divisi Satu Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]]) |- |꧇꧒꧐꧐꧕꧇ |[[Divisi Satu Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]] (ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀ꦆꦥꦺꦴꦱꦶꦱꦶꦏꦥꦶꦁ꧇꧕꧇) |- |꧇꧒꧐꧐꧖꧇ |[[Divisi Satu Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]] (ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀꧇꧑꧇ꦥꦺꦴꦱꦶꦱꦶꦏꦥꦶꦁ꧇꧖꧇) |- |꧇꧒꧐꧐꧗꧇ | bgcolor="#DDFFDD" |[[Divisi Satu Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]] (ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀꧇꧒꧇ꦥꦺꦴꦱꦶꦱꦶꦏꦥꦶꦁ꧇꧔꧇)<br />(ꦥꦿꦺꦴꦩꦺꦴꦱꦶꦩꦺꦁ[[Divisi Utama Liga Indonesia 2008–2009|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶꦈꦠꦩ]]) |- |꧇꧒꧐꧐꧘꧇/꧇꧐꧙꧇ | bgcolor="#FFCCCC" |[[Divisi Utama Liga Indonesia 2008–2009|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶꦈꦠꦩ]]<ref>{{Cite journal|date=2016-08-19|title=Divisi Utama Liga Indonesia 2008–09|url=https://id.wikipedia.org/w/index.php?title=Divisi_Utama_Liga_Indonesia_2008%E2%80%9309&oldid=11794224|journal=Wikipedia bahasa Indonesia, ensiklopedia bebas|language=id}}</ref> (꧞ꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀ꦮꦶꦭꦪꦃꦏꦸꦭꦺꦴꦤ꧀ꦥꦺꦴꦱꦶꦱꦶꦏꦥꦶꦁ꧇꧑꧔꧇)<br />(ꦢꦺꦒꦿꦢꦱꦶꦩꦺꦁ[[Divisi Satu Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]]) |- |꧇꧒꧐꧐꧙꧇/꧇꧑꧐꧇ |[[Divisi Satu Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]] (ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀꧇꧗꧇ꦥꦺꦴꦱꦶꦱꦶꦏꦥꦶꦁ꧇꧕꧇) |- |꧇꧒꧐꧑꧐꧇/꧇꧑꧑꧇ | bgcolor="#FFCCCC" |[[Divisi Satu Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]] (ꦩ꧀ꦧꦠꦭꦏꦺ/ꦲꦺꦴꦫꦩꦶꦭꦸꦏꦺꦴꦩ꧀ꦥꦼꦠꦶꦱꦶ)<br />(ꦢꦺꦒꦿꦢꦱꦶꦩꦺꦁ[[Divisi Dua Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧒꧇]]) |- |꧇꧒꧐꧑꧒꧇ | bgcolor="#DDFFDD" |[[Divisi Dua Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧒꧇]] (ꦧꦧꦏ꧀꧇꧘꧇ꦒꦼꦢꦺꦒꦿꦸꦥ꧀ꦩꦥꦺꦴꦱꦶꦱꦶꦏꦥꦶꦁ꧇꧓꧇)<br />(ꦥꦿꦺꦴꦩꦺꦴꦱꦶꦩꦺꦁ[[Divisi Satu Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]]) |- |꧇꧒꧐꧑꧓꧇ |[[Divisi Satu Liga Indonesia|꧇ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]] (ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀꧇꧔꧇ꦥꦺꦴꦱꦶꦱꦶꦏꦥꦶꦁ꧇꧒꧇) |- |꧇꧒꧐꧑꧔꧇ | bgcolor="#DDFFDD" |[[Divisi Satu Liga Indonesia 2014|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]] (ꦥꦩꦼꦤꦁꦏꦥꦶꦤ꧀ꦝꦺꦴ)<br />(ꦥꦿꦺꦴꦩꦺꦴꦱꦶꦩꦺꦁ[[Divisi Utama Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶꦈꦠꦩ]]) |- |꧇꧒꧐꧑꧕꧇ |ꦤꦤꦏꦺꦴꦩ꧀ꦥꦼꦠꦶꦱꦶꦏꦿꦤ[[Persatuan Sepak bola Seluruh Indonesia|ꦥꦱꦱꦆ]]ꦢꦶꦢꦸꦏꦸꦩ꧀[[FIFA|ꦥ꦳ꦆꦥ꦳ꦄ]] |- |꧇꧒꧐꧑꧖꧇ |[[Indonesia Soccer Championship B|ꦆꦱꦕꦧ]] (ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀꧇꧓꧇ꦥꦺꦴꦱꦶꦱꦶꦏꦥꦶꦁ꧇꧔꧇) |- |꧇꧒꧐꧑꧗꧇ |[[Liga 2 (Indonesia) 2017|ꦭꦶꦒ꧇꧒꧇]] (ꦧꦧꦏ꧀꧇꧑꧖꧇ꦒꦼꦢꦺꦒꦿꦸꦥ꧀ꦧꦥꦺꦴꦱꦶꦱꦶꦏꦥꦶꦁ꧇꧒꧇) |- |꧇꧒꧐꧑꧘꧇ |[[Liga 2 (Indonesia) 2018|ꦭꦶꦒ꧇꧒꧇]]<ref>{{Cite journal|date=2019-08-06|title=Liga 2 2018|url=https://id.wikipedia.org/w/index.php?title=Liga_2_2018&oldid=15428680|journal=Wikipedia bahasa Indonesia, ensiklopedia bebas|language=id}}</ref> (ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀ꦮꦶꦭꦪꦃꦏꦸꦭꦺꦴꦤ꧀ꦥꦺꦴꦱꦶꦱꦶꦏꦥꦶꦁ꧇꧙꧇) |- |꧇꧒꧐꧑꧙꧇ | bgcolor="#FFCCCC" |[[Liga 2 (Indonesia) 2019|ꦭꦶꦒ꧇꧒꧇]]<ref>{{Cite journal|date=2019-11-19|title=Liga 2 2019|url=https://id.wikipedia.org/w/index.php?title=Liga_2_2019&oldid=16190199|journal=Wikipedia bahasa Indonesia, ensiklopedia bebas|language=id}}</ref> (ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀ꦮꦶꦭꦪꦃꦏꦸꦭꦺꦴꦤ꧀ꦥꦺꦴꦱꦶꦱꦶꦏꦥꦶꦁ꧇꧑꧐)<br />(ꦢꦺꦒꦿꦢꦱꦶꦩꦺꦁ[[ꦭꦶꦒ꧇꧓꧇]]) |- |꧇꧒꧐꧒꧐꧇ |ꦤꦤꦏꦺꦴꦩ꧀ꦥꦼꦠꦶꦱꦶꦏꦿꦤ[[Pandemi COVID-19|ꦥꦤ꧀ꦢꦼꦩꦶꦏꦺꦴꦮ꦳ꦶꦢ꧀꧇꧑꧙꧇]] |- |꧇꧒꧐꧒꧑꧇/꧇꧒꧒꧇ |[[Liga 3 2021 Jawa Tengah|ꦭꦶꦒ꧇꧓꧇ꦗꦺꦴꦤꦗꦠꦼꦁ]] (ꦩꦤ꧀ꦢꦼꦏ꧀ꦤꦁꦧꦧꦏ꧀꧇꧑꧐꧇ꦒꦼꦢꦺ) |- |꧇꧒꧐꧒꧒꧇/꧇꧒꧓꧇ |[[Liga 3 2022 Jawa Tengah|ꦭꦶꦒ꧇꧓꧇ꦗꦺꦴꦤꦗꦠꦼꦁ]] (ꦩꦤ꧀ꦢꦼꦏ꧀ꦤꦁꦧꦧꦏ꧀꧇꧘꧇ꦒꦼꦢꦺ) |- |꧇꧒꧐꧒꧓꧇/꧇꧒꧔꧇ |[[Liga 3 2023 Jawa Tengah|ꦭꦶꦒ꧇꧓꧇ꦗꦺꦴꦤꦗꦠꦼꦁ]] (ꦔꦸꦤ꧀ꦢꦸꦂꦤ/ꦲꦺꦴꦫꦩꦶꦭꦸꦏꦺꦴꦩ꧀ꦥꦼꦠꦶꦱꦶ) |} {| class="wikitable" |bgcolor="#DDFFDD"|ꦥꦿꦺꦴꦩꦺꦴꦱꦶ |bgcolor="#FFCCCC"|ꦢꦺꦒꦿꦢꦱꦶ |} {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !rowspan=2|ꦩꦁꦱ ! colspan="10" |ꦭꦶꦒ !rowspan=2|ꦥꦶꦪꦭ !colspan=2|ꦠꦺꦴꦥ꧀ꦱꦼꦏꦺꦴꦂꦠꦶꦩ꧀ |- !ꦏꦺꦴꦩ꧀ꦥꦼꦠꦶꦱꦶ (ꦏꦱ꧀ꦠꦭꦶꦒ) !ꦥꦿꦺꦱ꧀ꦠꦱꦶ !ꦩꦻꦤ꧀ !ꦩꦼꦤꦁ !ꦧꦼꦢꦸ !ꦏꦭꦃ !ꦒꦩ !ꦒꦏ !ꦥꦺꦴꦲꦶꦤ꧀ !ꦥꦺꦴꦱ꧀ !ꦗꦼꦤꦼꦁ !{{Tooltip|ꦒꦺꦴꦭ꧀|Jumlah Gol}} |- ! rowspan="2" |2004 | rowspan="2" |[[Divisi Dua Liga Indonesia|ꦢꦺꦴꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧒꧇]] (ꦏꦱ꧀ꦠꦏꦥꦶꦁ꧇꧔꧇) |ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀ꦌ |5 |3 |2 |0 |7 |4 |11 | bgcolor=green |2 | rowspan="2" bgcolor="red" |ꦤꦤ | | |- | bgcolor="#DDFFDD" |ꦧꦧꦏ꧀꧇꧑꧖꧇ꦒꦼꦢꦺꦒꦿꦸꦥ꧀ꦤ | bgcolor="#DDFFDD" |3 | bgcolor="#DDFFDD" |1 | bgcolor="#DDFFDD" |0 | bgcolor="#DDFFDD" |2 | bgcolor="#DDFFDD" |2 | bgcolor="#DDFFDD" |4 | bgcolor="#DDFFDD" |3 | bgcolor="#DDFFDD" |3 | | |- !2005 |[[Divisi Satu Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]] (ꦏꦱ꧀ꦠꦏꦥꦶꦁ꧇꧓꧇) |ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀꧇꧑꧇ |10 |4 |3 |3 |9 |11 |15 |5 |<sup>ꦧꦧꦏ꧀꧇꧑꧇¹</sup> | | |- !2006 |[[Divisi Satu Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]] (ꦏꦱ꧀ꦠꦏꦥꦶꦁ꧇꧓꧇) |ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀꧇꧑꧇ |16 |5 |4 |7 |16 |20 |19 |6 |<sup>ꦧꦧꦏ꧀꧇꧑꧇²</sup> | | |- !2007 |[[Divisi Satu Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]] (ꦏꦱ꧀ꦠꦏꦥꦶꦁ꧇꧓꧇) | bgcolor="#DDFFDD" |<sup>ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀꧇꧒꧇3</sup> | bgcolor="#DDFFDD" |18 | bgcolor="#DDFFDD" |9 | bgcolor="#DDFFDD" |2 | bgcolor="#DDFFDD" |7 | bgcolor="#DDFFDD" |25 | bgcolor="#DDFFDD" |18 | bgcolor="#DDFFDD" |29 | bgcolor="#DDFFDD" |4 |<sup>ꦧꦧꦏ꧀꧇꧑꧇⁴</sup> | | |- !2008/09 |[[Divisi Utama Liga Indonesia 2008–09|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶꦈꦠꦩ]] (ꦏꦱ꧀ꦠꦏꦥꦶꦁ꧇꧒꧇) | bgcolor="#FFCCCC" |ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀ꦮꦶꦭꦪꦃꦏꦸꦭꦺꦴꦤ꧀ | bgcolor="#FFCCCC" |28 | bgcolor="#FFCCCC" |8 | bgcolor="#FFCCCC" |2 | bgcolor="#FFCCCC" |18 | bgcolor="#FFCCCC" |25 | bgcolor="#FFCCCC" |44 | bgcolor="#FFCCCC" |26 | bgcolor="#FFCCCC" |14 |ꦧꦧꦏ꧀꧇꧑꧇⁵ | | |- !2009/10 |[[Divisi Satu Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]] (ꦏꦱ꧀ꦠꦏꦥꦶꦁ꧇꧓꧇) |ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀꧇꧗꧇ |8 |2 |2 |4 |4 |12 |8 |5 | bgcolor="red" |ꦲꦺꦴꦫꦩꦶꦭꦸ |{{Flagicon|INA}} [[Deddy Iswanto|ꦢꦺꦢꦶꦆꦱ꧀ꦮꦤ꧀ꦠ]]<br />{{Flagicon|INA}} [[Dwi Priyo Utomo|ꦢꦸꦮꦶꦥꦿꦶꦪꦈꦠꦩ]]<br />{{Flagicon|INA}} ꦱꦸꦏꦶꦂꦤ<br />{{Flagicon|INA}} ꦢꦺꦤꦶꦤꦸꦂꦢꦶꦪꦤ꧀ꦱꦾꦃ |1 |- !2010/11 |[[Divisi Satu Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]] (ꦏꦱ꧀ꦠꦏꦥꦶꦁ꧇꧓꧇) | colspan="9" bgcolor="#FFCCCC" |ꦔꦸꦤ꧀ꦢꦸꦂꦤ/ꦲꦺꦴꦫꦩꦶꦭꦸꦏꦺꦴꦩ꧀ꦥꦼꦠꦶꦱꦺꦴ (ꦢꦺꦒꦿꦢꦱꦶ) | bgcolor="red" |ꦲꦺꦴꦫꦩꦶꦭꦸ | - | - |- ! rowspan="4" |2012 | rowspan="4" |[[Divisi Dua Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧒꧇]] (ꦏꦱ꧀ꦠꦏꦥꦶꦁ꧇꧔꧇) |ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀꧇꧙꧇ |8 |6 |2 |0 |18 |3 |20 | bgcolor="green" |1 | rowspan="4" bgcolor="red" |ꦲꦺꦴꦫꦩꦶꦭꦸ | rowspan="4" |ꦲꦺꦴꦫꦔ꧀ꦏꦼꦂꦠꦶ | rowspan="4" |? |- |ꦧꦧꦏ꧀꧇꧒꧔꧇ꦒꦼꦢꦺꦒꦿꦸꦥ꧀ꦕ |6 |4 |1 |1 |9 |5 |13 | bgcolor="green" |2 |- |ꦧꦧꦏ꧀꧇꧑꧖꧇ꦒꦼꦢꦺ |3 |1 |1 |1 |2 |2 |4 | bgcolor="green" |2 |- | bgcolor="#DDFFDD" |ꦧꦧꦏ꧀꧇꧘꧇ꦒꦼꦢꦺꦒꦿꦸꦥ꧀ꦩ | bgcolor="#DDFFDD" |3 | bgcolor="#DDFFDD" |1 | bgcolor="#DDFFDD" |1 | bgcolor="#DDFFDD" |1 | bgcolor="#DDFFDD" |2 | bgcolor="#DDFFDD" |2 | bgcolor="#DDFFDD" |4 | bgcolor="#DDFFDD" |3 |- !2013 |[[Divisi Satu Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]] (ꦏꦱ꧀ꦠꦏꦥꦶꦁ꧇꧓꧇) |ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀꧇꧖꧇ |5 |3 |0 |2 |12 |3 |9 |3 | bgcolor="red" |ꦤꦤ |{{Flagicon|INA}} [[Hapidin|ꦲꦥꦶꦢꦶꦤ꧀]] |4 |- ! rowspan="5" |2014 | rowspan="5" |[[Divisi Satu Liga Indonesia 2014|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]] (ꦏꦱ꧀ꦠꦏꦥꦶꦁ꧇꧓꧇) |ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀꧇꧖꧇ |6 |6 |0 |0 |14 |0 |18 | bgcolor=green |1 | rowspan="5" bgcolor="red" |ꦤꦤ | rowspan="5" |{{Flagicon|INA}} [[Hapidin|ꦲꦥꦶꦢꦶꦤ꧀]] | rowspan="5" |12 |- |ꦧꦧꦏ꧀꧇꧒꧔꧇ꦒꦼꦢꦏꦒꦿꦸꦥ꧀ꦎ |3 |2 |1 |0 |3 |0 |7 | bgcolor=green |1 |- |ꦧꦧꦏ꧀꧇꧑꧒꧇ꦒꦼꦢꦺꦒꦿꦸꦥ꧀ꦠ |3 |3 |0 |0 |8 |2 |9 | bgcolor=green |1 |- |ꦧꦧꦏ꧇꧖꧇ꦒꦼꦢꦺꦒꦿꦸꦥ꧀ꦮ꦳ |2 |2 |0 |0 |5 |0 |6 | bgcolor=green |1 |- | bgcolor=silver |ꦥ꦳ꦶꦤꦭ꧀ | colspan="8" bgcolor="silver" |ꦭꦮꦤ꧀[[Cilegon United F.C.|ꦕꦶꦊꦒꦺꦴꦤ꧀ꦪꦸꦤꦺꦠꦶꦢ꧀]] ꦱꦼꦏꦺꦴꦂ 1 - 1 (1-3 ꦥꦶꦤꦭ꧀ꦠꦶ) |- !2015 | colspan="13" |ꦤꦤꦏꦺꦴꦩ꧀ꦥꦼꦠꦶꦱꦶꦏꦿꦤ[[Persatuan Sepak bola Seluruh Indonesia|ꦥꦱꦱꦆ]]ꦢꦶꦢꦸꦏꦸꦩ꧀[[FIFA|ꦥ꦳ꦆꦥ꦳ꦄ]] |- !2016 |[[Indonesia Soccer Championship B|ꦆꦱꦕꦧ]] <small>([[Indonesia Soccer Championship B#Grup 4|4]])</small>(ꦏꦱ꧀ꦠꦏꦥꦶꦁ꧇꧒꧇) |ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀꧇꧒꧇ |12 |4 |4 |4 |13 |13 |16 |4 | bgcolor="red" |ꦤꦤ |{{Flagicon|INA}} [[Eki Nurhakim|ꦌꦏꦺꦴꦤꦸꦂꦲꦏꦶꦩ꧀]]<br />{{Flagicon|INA}} [[Tugi Hadi|ꦠꦸꦒꦶꦲꦢꦶ]]<br />{{Flagicon|INA}} [[M. Solihin|ꦩ꧉ꦱꦺꦴꦭꦶꦲꦶꦤ꧀]] |3 |- ! rowspan="2" |'''2017''' | rowspan="2" |[[Liga 2 (Indonesia) 2017|ꦭꦶꦒ꧇꧒꧇]] (ꦏꦱ꧀ꦠꦏꦥꦶꦁ꧇꧒꧇) |ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀꧇꧔꧇ |14 |7 |3 |4 |15 |7 |24 | bgcolor=green |2 | rowspan="2" bgcolor="red" |ꦤꦤ | rowspan="2" |{{Flagicon|INA}} [[Arif Allama|ꦄꦫꦶꦥꦭ꧀ꦄꦭ꧀ꦭꦩ]] | rowspan="2" |5 |- |ꦧꦧꦏ꧀꧇꧑꧖꧇ꦒꦼꦢꦺꦒꦿꦸꦥ꧀ꦧ |6 |2 |1 |3 |6 |9 |7 |3 |- !2018 |[[Liga 2 (Indonesia) 2018|ꦭꦶꦒ꧇꧒꧇]] (ꦏꦱ꧀ꦠꦏꦥꦶꦁ꧇꧒꧇) |ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦮꦶꦭꦪꦃꦏꦸꦭꦺꦴꦤ꧀ |22 |8 |4 |10 |22 |28 |28 |9 | rowspan="2" |꧇꧓꧒꧇ꦒꦼꦢꦺ<sup>6</sup> |{{Flagicon|INA}} [[Ugik Sugiyanto|ꦈꦒꦶꦏ꧀ꦱꦸꦒꦶꦪꦤ꧀ꦠ]] |9 |- !2019 |[[Liga 2 (Indonesia) 2019|ꦭꦶꦒ꧇꧒꧇]] (ꦏꦱ꧀ꦠꦏꦥꦶꦁ꧇꧒꧇) | bgcolor="#FFCCCC" |ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦮꦶꦭꦪꦃꦏꦸꦭꦺꦴꦤ꧀ | bgcolor="#FFCCCC" |22 | bgcolor="#FFCCCC" |7 | bgcolor="#FFCCCC" |4 | bgcolor="#FFCCCC" |11 | bgcolor="#FFCCCC" |24 | bgcolor="#FFCCCC" |37 | bgcolor="#FFCCCC" |25 | bgcolor="#FFCCCC" |10 |{{Flagicon|INA}} [[Imam Witoyo|ꦆꦩꦩ꧀ꦮꦶꦠꦪ]] |5 |- !2020 | colspan="13" |ꦤꦤꦏꦺꦴꦩ꧀ꦥꦼꦠꦶꦱꦶꦏꦿꦤ[[Pandemi Covid-19 di Indonesia|ꦥꦤ꧀ꦢꦼꦩꦶꦏꦺꦴꦮ꦳ꦶꦢ꧀꧇꧑꧙꧇]] |- ! rowspan="2" |2021/22 | rowspan="2" |[[Liga 3 2021 Jawa Tengah|ꦭꦶꦒ꧇꧓꧇]] (ꦏꦱ꧀ꦠꦏꦥꦶꦁ꧇꧓꧇) |ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀ꦕ ꦗꦮꦠꦼꦔꦃ |4 |2 |2 |0 |5 |3 |8 | bgcolor=green |1 | rowspan="2" bgcolor="red" |ꦤꦤ | rowspan="2" |{{Flagicon|INA}} ꦪꦸꦱꦿꦺꦴꦤ꧀ | rowspan="2" |3 |- |ꦧꦧꦏ꧀꧇꧑꧐꧇ꦒꦼꦢꦺꦒꦿꦸꦥ꧀ꦒ ꦗꦮꦠꦼꦔꦃ |4 |0 |0 |4 |3 |12 |0 |4 |- ! rowspan="3" |2022/23 | rowspan="3" |[[Liga 3 2022 Jawa Tengah|ꦭꦶꦒ꧇꧓꧇]] (ꦏꦧ꧀ꦠꦏꦥꦶꦁ꧇꧓꧇) |ꦧꦧꦏ꧀ꦮꦶꦮꦶꦠꦤ꧀ꦒꦿꦸꦥ꧀ꦕ ꦗꦮꦠꦼꦔꦃ |4 |3 |1 |0 |11 |2 |10 | bgcolor="green" |1 | rowspan="3" bgcolor="red" |ꦤꦤ | rowspan="3" |{{Flagicon|INA}} ꦩ꧉ꦆꦂꦥ꦳ꦤ꧀ | rowspan="3" |3 |- |ꦧꦧꦏ꧀꧇꧑꧘꧇ꦒꦼꦢꦺꦒꦿꦸꦥ꧀ꦤ ꦗꦮꦠꦼꦔꦃ |2 |2 |0 |0 |3 |0 |6 | bgcolor="green" |1 |- |ꦧꦧꦏ꧀꧇꧘꧇ꦒꦼꦢꦺꦗꦮꦠꦼꦔꦃ ([[sistem gugur|ꦱꦶꦱ꧀ꦠꦼꦩ꧀ꦒꦸꦒꦸꦂ]]) | colspan="8" |ꦭꦮꦤ꧀[[PSIK Klaten|ꦥꦱꦆꦏ]]ꦱꦼꦏꦺꦴꦂ 0 - 0 (3-5 ꦥꦶꦤꦭ꧀ꦠꦶ) |- !2023/24 |[[Liga 3 2023 Jawa Tengah|ꦭꦶꦒ꧇꧓꧇]] (ꦏꦱ꧀ꦠꦏꦥꦶꦁ꧇꧓꧇) | colspan="9" |ꦔꦸꦤ꧀ꦢꦸꦂꦤ/ꦲꦺꦴꦫꦩꦶꦭꦸꦏꦺꦴꦩ꧀ꦥꦼꦠꦶꦱꦶ | rowspan="2" bgcolor="red" |ꦤꦤ | - | - |} {| class="wikitable" |bgcolor=gold|ꦗꦸꦮꦫ |bgcolor=silver|ꦥꦼꦫꦶꦁꦏꦠ꧀ꦏꦥꦶꦤ꧀ꦝꦺꦴ |bgcolor="#DDFFDD"|ꦥꦿꦺꦴꦩꦺꦴꦱꦶ |bgcolor="#FFCCCC"|ꦢꦺꦒꦿꦢꦱꦶ |bgcolor=green|ꦧꦧꦏ꧀ꦱꦏ꧀ꦮꦶꦱꦺ |} <!--- <sup>1</sup> tahun 2005 Persibat Batang bertemu dengan [[PSIS Semarang]] pada babak awal Piala Indonesia. Leg pertama dimainkan di Semarang dengan skor 2 - 0 untuk keunggulan [[PSIS Semarang]],<ref>{{Cite web|url=http://www.scoresway.com/?sport=soccer&page=match&id=261286|title=Piala Indonesia - PSIS Semarang vs Persibat Batang - Soccer - Scoresway - Results, fixtures, tables and statistics|website=www.scoresway.com|language=en|access-date=2017-06-25}}</ref> sedangkan leg kedua dimainkan di Batang dengan skor 2 - 4 untuk kemenangan [[PSIS Semarang]].<ref>{{Cite web|url=http://www.scoresway.com/?sport=soccer&page=match&id=261611|title=Piala Indonesia - Persibat Batang vs PSIS Semarang - Soccer - Scoresway - Results, fixtures, tables and statistics|website=www.scoresway.com|language=en|access-date=2017-06-25}}</ref> Agregat akhir babak awal Piala Indonesia 2005 yaitu 6 - 2 untuk kemenangan [[PSIS Semarang]]. <sup>2</sup> tahun 2006 Persibat Batang bertemu dengan [[Persija Jakarta]] pada babak awal Piala Indonesia. Leg pertama dimainkan di Batang dengan skor imbang 0 - 0,<ref>{{Cite web|url=http://www.footballdatabase.eu/football.coupe.persibat-batang.persija-jakarta.168136.en.html|title=Piala Indonesia : Persibat Batang vs. Persija Jakarta|website=footballdatabase.eu|access-date=2017-06-25}}</ref> sedangkan leg kedua yang dimainkan di [[stadion Lebak Bulus]] Jakarta berakhir dengan skor 3 - 1 untuk kemenangan [[Persija Jakarta]].<ref>{{Cite web|url=http://www.scoresway.com/?sport=soccer&page=match&id=360564|title=Piala Indonesia - Persija vs Persibat Batang - Soccer - Scoresway - Results, fixtures, tables and statistics|website=www.scoresway.com|language=en|access-date=2017-06-25}}</ref> Agregat akhir babak awal Piala Indonesia 2006 yaitu 3 - 1 untuk kemenangan [[Persija Jakarta]]. <sup>3</sup> tahun 2007 menuju 2008 kasta tertinggi sepak bola Indonesia berubah dari Divisi Utama Indonesia menjadi Liga Super Indonesia. Sehingga untuk kasta tertinggi menjadi Liga Super Indonesia, kasta kedua Divisi Utama, kasta ketiga Divisi Satu dan seterusnya. Untuk Divisi Satu babak awal peringkat 1 sampai 4 akan lolos ke Divisi utama 2008/2009, sedangkan peringkat 5 sampai 8 akan tetap di Divisi Satu. <sup>4</sup> tahun 2007 babak awal Piala Indonesia dilakukan hanya satu leg. Persibat Batang bertemu dengan [[Persik Kendal]] dan pertandingan diselenggarakan di Kendal. Pertandingan berakhir dengan skor 1 - 0 untuk kemenangan [[Persik Kendal]] sehingga berhak untuk melaju ke babak selanjutnya. <sup>5</sup> tahun 2007 Persibat Batang bertemu dengan [[Persikad Depok]] pada babak awal Piala Indonesia. Leg pertama dimainkan di Depok dengan skor akhir 2 - 1 untuk keunggulan [[Persikad Depok]],<ref>{{Cite news|url=http://www.antaranews.com/print/124796/hasil-pertandingan-copa-indonesia|title=Hasil Pertandingan Copa Indonesia - Cetak ANTARA News|work=[[Lembaga Kantor Berita Nasional Antara|ANTARA News]]|access-date=2017-06-25}}</ref> sedangkan leg kedua yang dimainkan di Batang berakhir dengan skor imbang 1 - 1. Agregat akhir babak awal Piala Indonesia 2007 yaitu 3 - 2 untuk kemenangan [[Persikad Depok]]. <sup>6</sup> tahun 2018 Piala Indonesia berlangsung dari Mei 2018 sampai Agustus 2019. [[Piala Indonesia 2018–2019|Piala Indonesia 2018-2019]] Persibat Batang memulai dari babak 128 besar menghadapi tim Liga 3 yaitu [[Maung Anom FC|Maung Anom]]. Babak ini berlangsung hanya 1 pertandingan dan dimainkan di Stadion Arcamanik Bandung dengan kemenangan Persibat Batang lewat adu penalti<ref>{{Cite web|title=Maung Anom v Persibat Batang Komentar Langsung & Hasil Akhir, , Piala Indonesia {{!}} Goal.com|url=https://www.goal.com/id/pertandingan/maung-anom-v-persibat-batang/2khrsqd555ru3igo1l586tnje|website=www.goal.com|access-date=2022-10-05}}</ref>. Babak 64 besar Persibat Batang bertemu dengan tim Liga 3 lainnya yaitu [[Bintang Kranggan FC]]. Babak 64 besar ini dilangsungkan di kandang Bintang Kranggan FC, dan kemenangan didapat oleh Persibat Batang dengan skor 1 - 4<ref>{{Cite web|title=bintang kranggan vs persibat batang piala indoneisa - Penelusuran Google|url=https://www.google.com/search?q=bintang+kranggan+vs+persibat+batang+piala+indoneisa&rlz=1C1CHBD_enID990ID990&oq=bintang+kranggan+vs+persibat+batang+piala+indoneisa&aqs=chrome..69i57j33i10i160.9375j0j9&sourceid=chrome&ie=UTF-8#sie=m;/g/11h01pqbsq;2;/m/02pv8zm;dt;fp;1;;;|website=www.google.com|access-date=2022-10-05}}</ref>. Di babak 32 besar Persibat Batang bertemu dengan [[PSIS Semarang]] dan pertandingan berlangsung home dan away. Leg pertama dimainkan di Magelang, [[PSIS Semarang]] meraih kemenangan skor 2 - 0<ref>{{Cite news|last=Antara|date=2019-02-06|title=Hasil Piala Indonesia: PSIS Semarang Vs Persibat Batang 2-0|url=https://bola.tempo.co/read/1172546/hasil-piala-indonesia-psis-semarang-vs-persibat-batang-2-0|work=[[Tempo.co]]|access-date=2022-10-05|editor-last=Saleh|editor-first=Nurdin}}</ref>. Leg kedua bermain di Batang, Persibat Batang harus mengakui keunggulan [[PSIS Semarang]] dengan skor 2 - 5<ref>{{Cite web|last=Indosport|last2=INDOSPORT.com|date=2019-02-08|title=Hasil Pertandingan 32 Besar Piala Indonesia Persibat vs PSIS: Pesta Gol|url=https://www.indosport.com/sepakbola/20190208/hasil-pertandingan-32-besar-piala-indonesia-persibat-vs-psis-pesta-gol|website=INDOSPORT.com|language=id|access-date=2022-10-05}}</ref>. PSIS Semarang melaju ke babak 32 besar dengan total agregat 7 - 2. --> ==ꦫꦺꦏꦺꦴꦂꦏ꧀ꦭꦸꦧ꧀== ꧋ꦢꦠꦱꦶꦁꦢꦶꦏ꧀ꦭꦸꦩ꧀ꦥꦸꦭ꧀ꦭꦏꦺꦲꦶꦁꦥꦼꦂꦠꦤ꧀ꦝꦶꦔꦤ꧀ꦉꦱ꧀ꦩꦶꦭꦶꦒꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪꦩꦸꦱꦶꦩ꧀꧇꧒꧐꧐꧔꧇-꧇꧒꧐꧒꧒꧇ *ꦏꦩꦺꦤꦔꦤ꧀ꦥꦭꦶꦁꦒꦼꦢꦺ꧇ **'''꧇꧕꧇-꧇꧐꧇'''ꦭꦮꦤ꧀[[ꦱꦺꦫꦁꦗꦪꦥ꦳꧀ꦕ꧀|ꦱꦺꦫꦁꦗꦪ]]꧈꧇꧑꧖꧇ꦗꦸꦤꦶ꧇꧒꧐꧑꧓꧇꧈ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦠꦁ(''ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇꧇꧒꧐꧑꧓꧇'') **'''꧇꧕꧇-꧇꧐꧇'''ꦭꦮꦤ꧀[[ꦥꦼꦱꦶꦏ꧀ꦏꦸꦤꦶꦔꦤ꧀|ꦥꦼꦂꦱꦶꦏ꧀ꦏꦸꦤꦶꦔꦤ꧀]]꧈꧇꧒꧙꧇ꦄꦥꦿꦶꦭ꧀꧇꧒꧐꧑꧔꧇꧈ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦠꦁ(''ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇꧇꧒꧐꧑꧔꧇'') *ꦫꦺꦏꦺꦴꦂꦩꦼꦤꦁꦥꦭꦶꦁꦄꦏꦺꦃ꧇ **'''꧇꧙꧇ꦥꦺꦂꦠꦤ꧀ꦝꦶꦔꦤ꧀'''꧈꧇꧒꧐꧇ꦗꦸꦤꦶ꧇꧒꧐꧑꧓꧇꧇꧑꧖꧇ꦗꦸꦤꦶ꧇꧒꧐꧑꧔꧇(''ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇꧇꧒꧐꧑꧓꧇ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇꧇꧒꧐꧑꧔꧇'') **'''꧇꧕꧇ꦥꦺꦂꦠꦤ꧀ꦝꦶꦔꦤ꧀'''꧈꧇꧑꧘꧇ꦥ꦳ꦺꦧꦿꦸꦮꦫꦶ꧇꧒꧐꧑꧒꧇꧇꧓꧑꧇ꦩꦉꦠ꧀꧇꧒꧐꧑꧒꧇(''ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧒꧇꧇꧒꧐꧑꧒꧇'') *ꦫꦺꦏꦺꦴꦂꦥꦭꦶꦁꦲꦺꦴꦫꦏꦭꦃ꧇ **'''꧇꧑꧖꧇ꦥꦺꦂꦠꦤ꧀ꦝꦶꦔꦤ꧀'''꧈꧇꧒꧐꧇ꦗꦸꦤꦶ꧇꧒꧐꧑꧓꧇꧇꧑꧒꧇ꦱꦺꦥ꧀ꦠꦺꦩ꧀ꦧꦼꦂ꧇꧒꧐꧑꧔꧇(''ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇꧇꧒꧐꧑꧔꧇'') **'''꧇꧑꧓꧇ꦥꦺꦂꦠꦤ꧀ꦝꦶꦔꦤ꧀'''꧈꧇꧒꧕꧇ꦗꦤꦸꦮꦫꦶ꧇꧒꧘꧇ꦄꦥꦿꦶꦭ꧀꧇꧒꧐꧑꧒꧇(''ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧒꧇꧇꧒꧐꧑꧒꧇'') *ꦏꦼꦫꦸꦒꦶꦪꦤ꧀ꦥꦭꦶꦁꦒꦼꦢꦺ꧇ **'''꧇꧕꧇-꧇꧐꧇'''ꦔ꧀ꦭꦮꦤ꧀[[ꦥꦼꦂꦱꦺꦢꦶꦏꦧ꧀ꦏꦼꦢꦶꦫꦶ|ꦥꦼꦂꦱꦺꦢꦶꦏꦧ꧀]]꧈꧇꧒꧘꧇ꦱꦺꦥ꧀ꦠꦺꦩ꧀ꦧꦼꦂ꧇꧒꧐꧐꧙꧇꧈ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦏꦼꦝꦶꦫꦶ(''ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇꧇꧒꧐꧐꧙꧇'') **'''꧇꧕꧇-꧇꧑꧇'''ꦭꦮꦤ꧀[[ꦱꦼꦩꦺꦤ꧀ꦥꦣꦁꦥ꦳꧀ꦕ꧀|ꦱꦼꦩꦺꦤ꧀ꦥꦢꦁ]]꧈꧇꧒꧘꧇ꦥ꦳ꦺꦧꦿꦸꦮꦫꦶ꧇꧒꧐꧐꧘꧇꧈ꦏꦺꦴꦠꦥꦢꦁ(''ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶꦈꦠꦩ꧇꧒꧐꧐꧘꧇/꧇꧒꧐꧐꧙꧇'') *ꦫꦺꦏꦺꦴꦂꦥꦭꦶꦁꦏꦭꦃ꧇ **'''꧇꧕꧇ꦥꦼꦂꦠꦤ꧀ꦝꦶꦔꦤ꧀'''꧈꧇꧒꧗꧇ꦗꦸꦤꦶ꧇꧒꧐꧑꧙꧇-꧇꧑꧘꧇ꦗꦸꦭꦶ꧇꧒꧐꧑꧙꧇(''ꦭꦶꦒ꧇꧒꧇꧇꧒꧐꧑꧙꧇'') **'''꧇꧔꧇ꦥꦼꦂꦠꦤ꧀ꦝꦶꦔꦤ꧀‌'''꧇꧕꧇ꦄꦒꦸꦱ꧀ꦠꦸꦱ꧀꧇꧒꧐꧐꧘꧇-꧇꧒꧘꧇ꦄꦒꦸꦱ꧀ꦠꦸꦱ꧀꧇꧒꧐꧐꧘꧇(''ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶꦈꦠꦩ꧇꧒꧐꧐꧘꧇/꧇꧒꧐꧐꧙꧇'') **'''꧇꧔꧇ꦥꦼꦂꦠꦤ꧀ꦝꦶꦔꦤ꧀'''꧈꧇꧑꧒꧇ꦄꦥꦿꦶꦭ꧀꧇꧒꧐꧐꧙꧇-꧇꧒꧔꧇ꦄꦥꦿꦶꦭ꧀꧇꧒꧐꧐꧙꧇(''ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶꦈꦠꦩ꧇꧒꧐꧐꧘꧇/꧇꧒꧐꧐꧙꧇'') **'''꧇꧔꧇ꦥꦼꦂꦠꦤ꧀ꦝꦶꦔꦤ꧀'''꧈꧇꧑꧕꧇ꦎꦏ꧀ꦠꦺꦴꦧꦼꦂ꧇꧒꧐꧐꧙꧇-꧇꧓꧑꧇ꦎꦏ꧀ꦠꦺꦴꦧꦼꦂ꧇꧒꧐꧐꧙꧇(''ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇꧇꧒꧐꧐꧙꧇'') *ꦲꦺꦴꦫꦲꦤꦫꦺꦏꦺꦴꦂꦥꦭꦶꦁꦩꦼꦤꦁ꧇ **'''꧇꧑꧒꧇ꦥꦼꦂꦠꦤ꧀ꦝꦶꦔꦤ꧀'''꧈꧇꧑꧒꧇ꦄꦥꦿꦶꦭ꧀꧇꧒꧐꧐꧙꧇꧇꧓꧑꧇ꦎꦏ꧀ꦠꦺꦴꦧꦼꦂ꧇꧒꧐꧐꧙꧇(''ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶꦈꦠꦩ꧇꧒꧐꧐꧘꧇/꧇꧒꧐꧐꧙꧇ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇꧇꧒꧐꧐꧙꧇'') **'''꧇꧗꧇ꦥꦼꦂꦠꦤ꧀ꦝꦶꦔꦤ꧀'''꧈꧇꧒꧗꧇ꦗꦸꦤꦶ꧇꧒꧐꧑꧙꧇꧇꧒꧘꧇ꦗꦸꦭꦶ꧇꧒꧐꧑꧙꧇(''ꦭꦶꦒ꧇꧒꧇꧇꧒꧐꧑꧙꧇'') == ꦫꦺꦏꦺꦴꦂꦲꦶꦤ꧀ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦢꦸ == ꧋ꦢꦠꦱꦶꦁꦢꦶꦏ꧀ꦭꦸꦩ꧀ꦥꦸꦏꦏꦺꦆꦁꦥꦼꦂꦠꦤ꧀ꦝꦶꦔꦤ꧀ꦉꦱ꧀ꦩꦶꦭꦶꦒꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪꦩꦸꦱꦶꦩ꧀꧇꧒꧐꧑꧓꧇-꧇꧒꧐꧒꧒꧇ === ꦥꦼꦤ꧀ꦕꦺꦠꦏ꧀ꦒꦺꦴꦭ꧀ === * ꦥꦊꦚ꧀ꦗꦺꦠꦏ꧀ꦒꦺꦴꦭ꧀ꦥꦭꦶꦁꦲꦏꦺꦃꦲꦶꦁꦱꦼꦩꦁꦱ: '''꧇꧑꧒꧇''' - {{Flagicon|INA}} [[Hapidin|ꦲꦥꦶꦢꦶꦤ꧀]]꧈ ꧇꧒꧐꧑꧔꧇ * ꦥꦼꦤ꧀ꦕꦺꦠꦏ꧀ꦒꦺꦴꦭ꧀ꦥꦭꦶꦁꦲꦏꦺꦃꦤꦁꦱꦼꦥꦼꦂꦠꦤ꧀ꦢꦶꦔꦤ꧀: '''꧇꧒꧇''' ** {{Flagicon|INA}} [[Hapidin|ꦲꦥꦶꦢꦶꦤ꧀]]ꦭꦮꦤ꧀[[ISP Purworejo|ꦆꦱꦥꦥꦸꦂꦮꦉꦗ]]꧈ ꧇꧒꧐꧇ꦗꦸꦤꦺꦴ꧇꧒꧐꧑꧓꧇ ** {{Flagicon|INA}} [[Hapidin|ꦲꦥꦶꦢꦶꦤ꧀]]ꦭꦮꦤ꧀[[PSGL Gayo Lues|ꦥꦱꦒꦭ]]꧈ ꧇꧑꧇ꦱꦼꦥ꧀ꦠꦺꦩ꧀ꦧꦼꦂ꧇꧒꧐꧑꧔꧇ ** {{Flagicon|INA}} [[Hapidin|ꦲꦥꦶꦢꦶꦤ꧀]]ꦭꦮꦤ꧀[[Perserang Serang|ꦥꦼꦂꦱꦺꦫꦁ]]꧈ ꧇꧑꧒꧇ꦱꦼꦥ꧀ꦠꦺꦩ꧀ꦧꦼꦂ꧇꧒꧐꧑꧔꧇ ** {{Flagicon|INA}} [[Hapidin|ꦲꦥꦶꦢꦶꦤ꧀]]ꦭꦮꦤ꧀[[Persibangga Purbalingga|ꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦁꦒ]]꧈ ꧇꧑꧓꧇ꦱꦼꦥ꧀ꦠꦺꦩ꧀ꦧꦼꦂ꧇꧒꧐꧑꧗꧇ ** {{Flagicon|INA}} [[Arif Allama|ꦄꦫꦶꦥ꦳꧀ꦄꦭ꧀ꦭꦩ]]ꦭꦮꦤ꧀[[Persita Tangerang|ꦥꦼꦂꦱꦶꦠ]]꧈ ꧇꧒꧑꧇ꦱꦼꦥ꧀ꦠꦺꦩ꧀ꦧꦼꦂ꧇꧒꧐꧑꧗꧇ ** {{Flagicon|INA}} [[Wusono Budi Ugik Sugiyanto|ꦈꦒꦶꦏ꧀ꦱꦸꦒꦶꦪꦤ꧀ꦠ]]ꦭꦮꦤ꧀[[PSIR Rembang|ꦥꦱꦆꦫ]]꧈ ꧇꧓꧐꧇ꦗꦸꦭꦶ꧇꧒꧐꧑꧘꧇ ** {{Flagicon|INA}} ꦪꦸꦱꦿꦺꦴꦤ꧀ꦭꦮꦤ꧀[[Persipur Purwodadi|ꦥꦼꦂꦱꦶꦥꦸꦂ]]꧈ ꧇꧑꧇ꦤꦺꦴꦮ꦳ꦺꦩ꧀ꦧꦼꦂ꧇꧒꧐꧒꧑꧇ ** {{Flagicon|INA}} [[Angga Kurniawan|ꦄꦁꦒꦏꦸꦂꦤꦶꦪꦮꦤ꧀]]ꦭꦮꦤ꧀[[Berlian Rajawali FC|ꦧꦼꦂꦭꦶꦪꦤ꧀ꦫꦗꦮꦭꦶ]]꧈ ꧇꧒꧙꧇ꦱꦼꦥ꧀ꦠꦺꦩ꧀ꦧꦼꦂ꧇꧒꧐꧒꧒꧇ ** {{Flagicon|INA}} ꦩ꧉ꦆꦂꦥ꦳ꦤ꧀ꦭꦮꦤ꧀[[Slawi United FC|ꦱ꧀ꦭꦮꦺꦴꦪꦸꦤꦺꦠꦶꦢ꧀]]꧈ ꧇꧒꧔꧇ꦢꦺꦱꦺꦩ꧀ꦧꦼꦂ꧇꧒꧐꧒꧒꧇ * ꦥꦼꦚ꧀ꦕꦺꦠꦏ꧀ꦒꦺꦴꦭ꧀ꦥꦭꦶꦁꦲꦼꦤꦺꦴꦩ꧀: '''꧇꧑꧘꧇ꦠꦲꦸꦤ꧀꧈ ꧇꧑꧑꧇ꦮꦸꦭꦤ꧀꧈ ꧇꧑꧐꧇ꦢꦶꦤ''' - {{Flagicon|INA}} [[Yoga Ariafianto|ꦪꦺꦴꦒꦄꦫꦶꦥ꦳ꦶꦪꦤ꧀ꦠ]]ꦭꦮꦤ꧀[[Perserang Serang|ꦥꦼꦂꦱꦺꦫꦁ]]꧈ ꧇꧑꧐꧇ꦩꦏꦲꦶ꧇꧒꧐꧑꧘꧇ * ꦥꦼꦚ꧀ꦕꦠꦏ꧀ꦒꦺꦴꦭ꧀ꦥꦭꦶꦁꦠꦸꦮ: '''꧇꧓꧗꧇ꦠꦲꦸꦤ꧀꧈꧇꧓꧇ꦮꦸꦭꦤ꧀꧈ ꧇꧑꧑꧇ꦢꦶꦤ''' - {{Flagicon|INA}} [[Wusono Budi Ugik Sugiyanto|ꦈꦒꦶꦏ꧀ꦱꦸꦒꦶꦪꦂꦠ]]ꦭꦮꦤ꧀[[Persis Surakarta|ꦥꦼꦂꦱꦶꦱ꧀]]꧈ ꧇꧒꧙꧇ꦱꦼꦥ꧀ꦠꦺꦩ꧀ꦧꦼꦂ꧇꧒꧐꧑꧘꧇ === ꦥꦼꦤ꧀ꦕꦺꦠꦏ꧀ꦒꦺꦴꦭ꧀ꦥꦭꦶꦁꦄꦏꦺꦃ === {| class="wikitable sortable" |+ !ꦤꦺꦴ꧉ !ꦗꦼꦤꦼꦁ !ꦥꦺꦴꦱꦶꦱꦶ !ꦥꦼꦫꦶꦪꦺꦴꦢꦼ !ꦒꦺꦴꦭ꧀ |- |꧇꧑꧇꧉ |{{Flagicon|INA}} [[Hapidin|ꦲꦥꦶꦢꦶꦤ꧀]] |ꦥꦼꦚꦼꦫꦁ |꧇꧒꧐꧑꧒꧇ - ꧇꧒꧐꧑꧘꧇ |꧇꧒꧑꧇ |- |꧇꧒꧇꧉ |{{Flagicon|INA}} [[Wusono Budi Ugik Sugiyanto|ꦈꦒꦶꦏ꧀ꦱꦸꦒꦶꦪꦤ꧀ꦠ]] |ꦥꦼꦚꦼꦫꦁ |꧇꧒꧐꧑꧘꧇ |꧇꧙꧇ |- | rowspan="2" |꧇꧓꧇꧉ |{{Flagicon|INA}} [[Dani Namangge|ꦢꦤꦶꦤꦩꦁꦒꦺ]] |ꦥꦼꦚꦼꦫꦁ |꧇꧒꧐꧑꧔꧇ - ꧇꧒꧐꧑꧔꧇꧈ ꧇꧒꧐꧑꧗꧇꧈ ꧇꧒꧐꧑꧙꧇ |꧇꧘꧇ |- |{{Flagicon|INA}} [[Arif Allama|ꦄꦫꦶꦥ꦳꧀ꦄꦭ꧀ꦭꦩ]] |ꦥꦼꦚꦼꦫꦁ |꧇꧒꧐꧑꧗꧇ - ꧇꧒꧐꧑꧘꧇ |꧇꧘꧇ |- |꧇꧔꧇꧉ |{{Flagicon|INA}} [[M. Solihin|ꦩ꧉ꦱꦺꦴꦭꦶꦲꦶꦤ꧀]] |ꦧꦼꦂꦠꦲꦤ꧀ |꧇꧒꧐꧑꧒꧇ - ꧇꧒꧐꧑꧙꧇ |꧇꧗꧇ |- | rowspan="2" |꧇꧕꧇꧉ |{{Flagicon|INA}} [[Tugi Hadi|ꦠꦸꦒꦶꦲꦢꦶ]] |ꦧꦼꦂꦠꦲꦤ꧀ |꧇꧒꧐꧑꧔꧇ - ꧇꧒꧐꧑꧗꧇ |꧇꧖꧇ |- |{{Flagicon|INA}} [[Arif Budiyono|ꦄꦫꦶꦥ꦳꧀ꦧꦸꦢꦶꦪꦤ]] |ꦧꦼꦂꦠꦲꦤ꧀ |꧇꧒꧐꧑꧒꧇ - ꧇꧒꧐꧑꧙꧇ |꧇꧖꧇ |} === ꦥꦼꦤꦩ꧀ꦥꦶꦭꦤ꧀ === * ꦥꦼꦤꦩ꧀ꦥꦶꦭꦤ꧀ꦥꦭꦶꦁꦲꦏꦺꦃꦤꦁꦱꦼꦩꦸꦱꦶꦩ꧀: '''꧇꧒꧒꧇''' ** {{Flagicon|INA}} [[Arif Budiyono|ꦄꦫꦶꦥ꦳꧀ꦧꦸꦢꦶꦪꦤ]]꧈ ꧇꧒꧐꧑꧘꧇꧈ ꧇꧒꧐꧑꧙꧇ ** {{Flagicon|INA}} [[Wusono Budi Ugik Sugiyanto|ꦈꦒꦶꦏ꧀ꦱꦸꦒꦶꦪꦤ꧀ꦠ]]꧈ ꧇꧒꧐꧑꧘꧇ ** {{Flagicon|INA}} [[Imam Witoyo|ꦆꦩꦩ꧀ꦮꦶꦠꦪ]]꧈ ꧇꧒꧐꧑꧙꧇ * ꦥꦼꦤꦩ꧀ꦥꦶꦭꦤ꧀ꦧꦼꦂꦠꦸꦫꦸꦠ꧀ꦠꦸꦫꦸꦠ꧀ꦥꦭꦶꦁꦲꦏꦺꦃ: '''꧇꧙꧖꧇''' - {{Flagicon|INA}} [[Arif Budiyono|ꦄꦫꦶꦥ꦳꧀ꦧꦸꦢꦶꦪꦤ]]꧈ ꧇꧑꧔꧇ꦗꦸꦤꦶ꧇꧒꧐꧑꧓꧇ - ꧇꧑꧗꧇ꦎꦏ꧀ꦠꦺꦴꦧꦼꦂ꧇꧒꧐꧑꧙꧇ === ꦥꦼꦤꦩ꧀ꦥꦶꦭꦤ꧀ꦥꦭꦶꦁꦲꦏꦺꦃ === {| class="wikitable sortable" |+ !ꦤꦺꦴ꧉ !ꦗꦼꦤꦼꦁ !ꦥꦺꦴꦱꦶꦱꦶ !ꦥꦺꦫꦶꦪꦺꦴꦢꦼ !ꦥꦼꦤꦩ꧀ꦥꦶꦭꦤ꧀ |- |꧇꧑꧇꧉ |{{Flagicon|INA}} [[Arif Budiyono|ꦄꦫꦶꦥ꦳꧀ꦧꦸꦢꦶꦪꦤ꧀ꦠ]] |ꦧꦼꦂꦠꦲꦤ꧀ |꧇꧒꧐꧑꧒꧇ - ꧇꧒꧐꧑꧙꧇ |꧇꧙꧖꧇ |- |꧇꧒꧇꧉ |{{Flagicon|INA}} [[Rizki Wijayanto|ꦫꦶꦗ꦳꧀ꦏꦶꦮꦶꦗꦪꦤ꧀ꦠ]] |ꦒꦼꦭꦤ꧀ꦢꦁ |꧇꧒꧐꧑꧒꧇ - ꧇꧒꧐꧑꧙꧇꧈ ꧇꧒꧐꧒꧒꧇ |꧇꧘꧑꧇ |- |꧇꧓꧇꧉ |{{Flagicon|INA}} [[M. Solihin|ꦩ꧉ꦱꦺꦴꦭꦶꦲꦶꦤ꧀]] |ꦧꦼꦂꦠꦲꦤ꧀ |꧇꧒꧐꧑꧒꧇ - ꧇꧒꧐꧑꧙꧇ |꧇꧗꧘꧇ |- |꧇꧔꧇꧉ |{{Flagicon|INA}} [[Honi Makrufan|ꦲꦺꦴꦤꦶꦩꦏ꧀ꦫꦸꦥ꦳ꦤ꧀]] |ꦒꦼꦭꦤ꧀ꦢꦁ |꧇꧒꧐꧑꧓꧇ - ꧇꧒꧐꧑꧙꧇ |꧇꧗꧐꧇ |- |꧇꧕꧇꧉ |{{Flagicon|INA}} [[Sendri Johansyah|ꦱꦺꦤ꧀ꦢꦿꦶꦗꦺꦴꦲꦤ꧀ꦱꦾꦃ]] |ꦥꦼꦤ꧀ꦗꦒꦒꦮꦁ |꧇꧒꧐꧑꧒꧇ - ꧇꧒꧐꧑꧗꧇ |꧇꧕꧑꧇ |- |꧇꧖꧇꧉ |{{Flagicon|INA}} [[Hapidin|ꦲꦥꦶꦢꦶꦤ꧀]] |ꦥꦼꦚꦼꦫꦁ |꧇꧒꧑꧒꧇ - ꧇꧒꧐꧑꧘꧇ |꧇꧔꧒꧇ |- |꧇ꦭ꧇꧉ |{{Flagicon|INA}} [[Wahyu Susilo|ꦮꦃꦪꦸꦱꦸꦱꦶꦭ]] |ꦒꦼꦭꦤ꧀ꦢꦁ |꧇꧒꧐꧑꧓꧇ - ꧇꧒꧐꧑꧗꧇ |꧇꧓꧖꧇ |- |꧇꧘꧇꧉ |{{Flagicon|INA}} [[Mu'min Aliansyah|ꦩꦸꦏ꧀ꦩꦶꦤ꧀ꦄꦭꦶꦪꦤ꧀ꦱꦾꦃ]] |ꦧꦼꦂꦠꦲꦤ꧀ |꧇꧒꧐꧑꧔꧇ - ꧇꧒꧐꧑꧗꧇꧈ ꧇꧒꧐꧑꧙꧇ |꧇꧓꧔꧇ |- |꧇꧙꧇꧉ |{{Flagicon|INA}} [[Tugi Hadi|ꦠꦸꦒꦶꦲꦢꦶ]] |ꦧꦼꦂꦠꦲꦤ꧀ |꧇꧒꧐꧑꧔꧇ - ꧇꧒꧐꧑꧗꧇ |꧇꧓꧑꧇ |- | rowspan="2" |꧇꧑꧐꧇꧉ |{{Flagicon|INA}} [[Lucky Oktavianto|ꦭꦸꦏꦺꦴꦎꦏ꧀ꦠꦮ꦳ꦶꦪꦤ꧀ꦠ]] |ꦧꦼꦂꦠꦲꦤ꧀ |꧇꧒꧐꧑꧖꧇꧈ ꧇꧒꧐꧑꧙꧇ |꧇꧓꧐꧇ |- |{{Flagicon|INA}} [[Bagas Probo|ꦧꦒꦱ꧀ꦥꦿꦧ]] |ꦧꦼꦂꦠꦲꦤ꧀ |꧇꧒꧐꧑꧗꧇ - ꧇꧒꧐꧑꧙꧇ |꧇꧓꧐꧇ |} == ꦢꦥ꦳꧀ꦠꦂꦥꦼꦩꦻꦤ꧀ == {{Fs start}} {{Fs player|no= |nat=IDN|pos=GK|name=ꦤꦶꦏꦺꦴꦄꦂꦢꦺꦴꦪꦤ꧀ꦱꦾꦃ|other=}} {{Fs player|no= |nat=IDN|pos=GK|name=ꦄꦗ꦳ꦩ꧀ꦫꦩꦝꦤ꧀|other=}} {{Fs player|no= |nat=IDN|pos=DF|name=ꦆꦏ꦳꧀ꦱꦤ꧀ꦄꦗꦶ|other=}} {{Fs player|no= |nat=IDN|pos=DF|name=ꦥ꦳ꦺꦧꦿꦶꦪꦤ꧀ꦱꦾꦃ|other=}} {{Fs player|no= |nat=IDN|pos=DF|name=ꦮꦶꦱ꧀ꦤꦸꦄꦗꦶ|other=}} {{Fs player|no= |nat=IDN|pos=DF|name=ꦩꦸꦲꦩ꧀ꦩꦢ꧀ꦯꦺꦴꦥ꦳|other=}} {{Fs player|no= |nat=IDN|pos=DF|name=ꦩꦸꦲꦩ꧀ꦩꦢ꧀ꦎꦴꦭꦶꦪ|other=}} {{Fs player|no= |nat=IDN|pos=DF|name=ꦱꦺꦴꦥ꦳ꦾꦤ꧀ꦥ꦳ꦢꦶꦭ꧀ꦔꦃ|other=}} {{Fs player|no= |nat=IDN|pos=DF|name=ꦩ꧉ꦪꦸꦱꦸꦥ꦳꧀|other=}} {{Fs player|no= |nat=IDN|pos=DF|name=ꦱ꧀ꦠꦺꦥ꦳ꦤꦸꦱ꧀ꦒꦺꦫꦭ꧀ꦢꦶꦤ꧀ꦲꦺꦴ|other=}} {{Fs mid}} {{Fs player|no= |nat=IDN|pos=MF|name=ꦆꦤ꧀ꦢꦿꦥ꦳ꦺꦫꦶꦥꦭꦫꦺꦴꦤꦶ|other=}} {{Fs player|no= |nat=IDN|pos=MF|name=ꦄꦃꦩꦢ꧀ꦢꦸꦮꦻꦂ|other=}} {{Fs player|no= |nat=IDN|pos=MF|name=ꦄꦭ꧀ꦩꦤ꧀ꦢꦤꦶ|other=}} {{Fs player|no= |nat=IDN|pos=MF|name=ꦪꦸꦝꦶꦱ꧀ꦄꦢꦿꦶꦪꦠꦩ|other=}} {{Fs player|no= |nat=IDN|pos=MF|name=ꦢꦮ꦳ꦶꦢ꧀ꦭꦸꦩ꧀ꦧꦤ꧀ꦠꦺꦴꦫꦸꦮꦤ꧀|other=}} {{Fs player|no= |nat=IDN|pos=MF|name=ꦆꦂ꧀ꦥ꦳ꦤ꧀ꦄꦫꦶꦪꦤ꧀ꦠ|other=}} {{Fs player|no= |nat=IDN|pos=MF|name=ꦩꦸꦱ꧀ꦧꦶꦪꦤ꧀ꦢꦶ|other=}} {{Fs player|no= |nat=IDN|pos=FW|name=ꦄꦒꦸꦱ꧀ꦥ꦳ꦶꦂꦩꦤ꧀ꦧꦾꦃ|other=}} {{Fs player|no= |nat=IDN|pos=FW|name=ꦪꦸꦱꦿꦺꦴꦤ꧀|other=}} {{Fs end}} == ꦩꦤ꧀ꦠꦤ꧀ꦥꦼꦩꦻꦤ꧀꧈ꦥꦼꦭꦠꦶꦃ&ꦏꦥ꧀ꦠꦺꦤ꧀ꦠꦶꦩ꧀ == === ꦩꦤ꧀ꦠꦤ꧀ꦥꦼꦩꦻꦤ꧀ === ==== ꦥꦼꦩꦻꦤ꧀ꦭꦺꦴꦏ꧀ ==== {| class="wikitable" !ꦥꦼꦫꦶꦪꦺꦴꦢꦼ !ꦗꦼꦤꦼꦁ |- |2004 |{{flagicon|Indonesia}} [[Imran Amirullah|ꦆꦩꦿꦤ꧀ꦄꦢꦶꦫꦸꦭ꧀ꦭꦃ]]<ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.suaramerdeka.com/harian/0402/03/ora8.htm|title=HARIAN UMUM SUARA MERDEKA|work=[[Suara Merdeka|Suara Merdeka Online]]|access-date=2017-06-13|archive-date=2005-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20050508114543/http://www.suaramerdeka.com/harian/0402/03/ora8.htm|dead-url=yes|language=id}}</ref> |- |2004 |{{flagicon|Indonesia}} [[Deftendi Yunianto|ꦢꦺꦥ꦳꧀ꦠꦺꦤ꧀ꦢꦶꦪꦸꦤꦶꦪꦤ꧀ꦠ]]<ref name=":0" /> |- |2006 - 2007 |{{flagicon|Indonesia}} [[Deddy Iswanto|ꦢꦺꦢꦶꦆꦱ꧀ꦮꦤ꧀ꦠ]] |- |2006 - 2010 |{{flagicon|Indonesia}} ꦱꦸꦒꦶꦪꦤ꧀ꦠ |- |2007 |{{flagicon|Indonesia}} [[Budiman Yunus|ꦧꦸꦢꦶꦩꦤ꧀ꦪꦸꦤꦸꦱ꧀]] |- |2007 |{{flagicon|Indonesia}} [[Ferdinand Sinaga|ꦥ꦳ꦺꦂꦢꦶꦤꦤ꧀ꦱꦶꦤꦒ]] |- |2007 - 2010 |{{flagicon|Indonesia}} [[M. Abdul Khodir|ꦩ꧉ꦄꦧ꧀ꦢꦸꦭ꧀ꦏ꦳ꦺꦴꦢꦶꦂ]] |- |2008 - 2009 |{{flagicon|Indonesia}} [[Sandi Pribadi|ꦱꦤ꧀ꦢꦶꦥꦿꦶꦧꦢꦶ]] |- |2008 - 2009 |{{flagicon|Indonesia}} ꦆꦤ꧀ꦢꦿꦒꦸꦤꦮꦤ꧀ |- |2012 - 2017 |{{flagicon|Indonesia}} [[Sendri Johansyah|ꦱꦺꦤ꧀ꦢꦿꦶꦗꦺꦴꦲꦤ꧀ꦱꦾꦃ]] |- |2012 - 2017, 2018 |{{flagicon|INA}} [[Hapidin|ꦲꦥꦶꦢꦶꦤ꧀]] |- |2012 - 2019 |{{flagicon|INA}} [[Arif Budiyono|ꦄꦫꦶꦥ꦳꧀ꦧꦸꦢꦶꦪꦤ]] |- |2012 - 2019 |{{flagicon|INA}} [[M. Solihin|ꦩ꧉ꦱꦺꦴꦭꦶꦲꦶꦤ꧀]] |- |2013 - 2017 |{{flagicon|Indonesia}} [[Wahyu Susilo|ꦮꦃꦪꦸꦱꦸꦱꦶꦭ]] |- |2014 |{{flagicon|Indonesia}} [[Imral Usman|ꦆꦩꦿꦭ꧀ꦈꦱ꧀ꦩꦤ꧀]] |- |2014 - 2017 |{{flagicon|Indonesia}} [[Tugi Hadi|ꦠꦸꦒꦶꦲꦢꦶ]] |- |2014 - 2017 |{{flagicon|Indonesia}} [[Mu'min Aliyansyah|ꦩꦸꦏ꧀ꦩꦶꦤ꧀ꦄꦭꦶꦪꦤ꧀ꦱꦾꦃ]] |- |2014, 2017, 2019 |{{flagicon|Indonesia}} [[Dani Namangge|ꦢꦤꦶꦤꦩꦁꦒꦺ]] |- |2015 - 2016 |{{flagicon|Indonesia}} [[Engkus Kuswaha|ꦄꦼꦁꦏꦸꦱ꧀ꦏꦸꦱ꧀ꦮꦲ]]<ref>{{Cite web|title=Persibat Kontrak Engkus Kuswaha Gantikan Korea|url=https://sports.sindonews.com/berita/943568/58/persibat-kontrak-engkus-kuswaha-gantikan-korea|website=SINDOnews.com|language=id-ID|access-date=2023-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204075859/https://sports.sindonews.com/berita/943568/58/persibat-kontrak-engkus-kuswaha-gantikan-korea|archive-date=2023-02-04|url-status=dead}}</ref> |- |2015 - 2017 |{{flagicon|Indonesia}} [[Eki Nurhakim|ꦌꦏꦶꦤꦸꦂꦲꦏꦶꦩ꧀]]<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/persibatang/posts/941854562600950|title=PERSIBAT Kabupaten Batang|website=www.facebook.com|language=id|access-date=2018-05-13}}</ref> |- |2016, 2019 |{{flagicon|Indonesia}} [[Lucky Oktavianto|ꦭꦸꦏꦶꦎꦏ꧀ꦠꦮ꦳ꦶꦪꦤ꧀ꦠ]] |- |2017 |{{flagicon|Indonesia}} [[Supriyono Salimin|ꦱꦸꦥꦿꦶꦪꦤꦱꦭꦶꦩꦶꦤ꧀]]<ref>{{Cite news|url=https://www.striker.id/60480/bolanasional/masih-ingat-bek-kanan-andalan-timnas-di-era-2000-ini-tak-dikira-seperti-ini-kabarnya-sekarang|title=Masih Ingat Bek Kanan Andalan Timnas Di Era 2000-an Ini? Tak Dikira Seperti Ini Kabarnya Sekarang|date=2018-02-11|newspaper=Striker.ID|language=id-ID|access-date=2018-05-13|archive-date=2021-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20210331130545/https://www.striker.id/60480/bolanasional/masih-ingat-bek-kanan-andalan-timnas-di-era-2000-ini-tak-dikira-seperti-ini-kabarnya-sekarang|url-status=dead}}</ref> |- |2017 |{{flagicon|Indonesia}} [[Rosad Setiawan|ꦫꦺꦴꦱꦢ꧀ꦱꦼꦠꦶꦪꦮꦤ꧀]]<ref>{{Cite web|title=Rosad Setiawan|url=https://www.tribunnewswiki.com/2021/05/24/rosad-setiawan|website=Tribunnewswiki.com|language=id-ID|access-date=2024-01-06}}</ref> |- |2018 |{{flagicon|INA}} [[Busari|ꦧꦸꦱꦫꦶ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.bola.com/indonesia/read/3217092/eks-kapten-pss-sleman-mendarat-di-persibat|title=Eks Kapten PSS Sleman Mendarat di Persibat|last=Bola.com|date=2018-01-06|website=bola.com|language=id|access-date=2019-11-21}}</ref> |- |2018 |{{flagicon|INA}} [[Ugik Sugiyanto|ꦈꦒꦶꦏ꧀ꦱꦸꦒꦶꦪꦤ꧀ꦠ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.bola.com/indonesia/read/3311511/ini-alasan-pelatih-persibat-merekrut-2-pemain-veteran|title=Ini Alasan Pelatih Persibat Merekrut 2 Pemain Veteran|last=Bola.com|date=2018-02-22|website=bola.com|language=id|access-date=2019-11-21}}</ref> |- |2018 |{{flagicon|Indonesia}} [[Tedi Berlian|ꦠꦺꦢꦶꦧꦼꦂꦭꦶꦪꦤ꧀]] |- |2018 |{{flagicon|INA}} [[Agung Supriyanto|ꦄꦒꦸꦁꦱꦸꦥꦿꦶꦪꦤ꧀ꦠ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.topskor.id/detail/68827/Datangkan-Tiga-Pemain-Senior-Persibat-Lebih-Pede|title=Datangkan Tiga Pemain Senior, Persibat Lebih Pede|last=topskor.id|website=TOPSKOR|language=id|access-date=2019-11-21|archive-date=2018-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180221210120/http://www.topskor.id/detail/68827/Datangkan-Tiga-Pemain-Senior-Persibat-Lebih-Pede|dead-url=yes}}</ref> |} ==== ꦥꦼꦩꦻꦤ꧀ꦩꦚ꧀ꦕ ==== {| class="wikitable" |+ !ꦥꦼꦫꦶꦪꦺꦴꦢꦼ !ꦗꦼꦤꦼꦁ |- |2005 |{{flagicon|Liberia}} [[Roberto Kwateh|ꦫꦺꦴꦧꦺꦂꦠꦺꦴꦏ꧀ꦮꦠꦺꦃ]] |- |2005 |{{flagicon|Cameroon}} [[Simon Atangana|ꦱꦶꦩꦺꦴꦤ꧀ꦄꦠꦔꦤ]]<ref>{{Cite news|title=SUARA MERDEKA - NASIONAL|url=http://www.suaramerdeka.com/harian/0506/21/nas07.htm|dead-url=yes|work=[[Suara Merdeka|Suara Merdeka Online]]|language=id|archive-url=https://web.archive.org/web/20080217070306/http://www.suaramerdeka.com/harian/0506/21/nas07.htm|archive-date=2008-02-17|access-date=2017-06-13}}</ref> |- |2005 |{{flagicon|THA}} [[Jetsada Jidsawat|ꦗꦺꦠ꧀ꦱꦢꦗꦶꦢ꧀ꦱꦮꦠ꧀]]<ref>{{Cite web|last=Libero.id|title=16 Pemain Thailand yang Pernah Bermain di Liga Indonesia|url=https://www.libero.id/detail/3196/16-pemain-thailand-yang-pernah-bermain-di-liga-indonesia.html|website=Libero.id|language=id|access-date=2023-03-03}}</ref> |- |2006 |{{flagicon|BRA}} [[Marcelo Augusto|ꦩꦂꦱꦺꦭꦺꦴꦎꦴꦒꦸꦱ꧀ꦠꦺꦴ]] |- |2006 |{{flagicon|BRA}} [[Claudio Barcelos|ꦏ꧀ꦭꦻꦴꦢꦶꦪꦺꦴꦧꦂꦱꦺꦭꦺꦴꦱ꧀]] |- |2006 |{{flagicon|BRA}} [[Marcus Vinisius|ꦩꦂꦏꦸꦱ꧀ꦥ꦳ꦶꦤꦶꦱꦶꦪꦸꦱ꧀]] |- |2006 |{{flagicon|LBR}} [[Jeffery Togbah|ꦗꦺꦥ꦳꧀ꦥ꦳ꦺꦫꦶꦠꦺꦴꦒ꧀ꦧꦃ]] |- |2007 |{{flagicon|NGR}} [[Ibi Kingsley|ꦆꦧꦶꦏꦶꦁꦱ꧀ꦔꦺꦲꦶ]] |- |2007 |{{flagicon|BRA}} [[Ronnie Von Carvalho|ꦫꦺꦴꦤ꧀ꦤꦶꦮ꦳ꦺꦴꦤ꧀ꦏꦂꦮ꦳ꦭ꧀ꦲꦺꦴ]] |- |2007 - 2008 |{{flagicon|Liberia}} [[Morris Power|ꦩꦺꦴꦂꦫꦶꦱ꧀ꦥꦺꦴꦮꦼꦂ]] |- |2008 |{{flagicon|Liberia}} [[Davis Otto Weah|ꦢꦮ꦳ꦶꦱ꧀ꦎꦠ꧀ꦠꦺꦴꦮꦺꦪꦃ]] |- |2008 - 2009 |{{flagicon|MLI}} [[Sylla Bamba|ꦱꦶꦭ꧀ꦭꦧꦩ꧀ꦧ]] |- |2008 - 2009 |{{flagicon|MLI}} ꦩꦸꦱ꧀ꦱꦠꦿꦲꦺꦴꦫꦺ |- |2009 |{{flagicon|GUI}} {{flagicon|IDN}} [[Mamadou Diallo|ꦩꦩꦢꦸꦢꦶꦪꦭ꧀ꦭꦺꦴ]] |} === ꦩꦤ꧀ꦠꦤ꧀ꦥꦼꦭꦠꦶꦃ === {| class="wikitable" !ꦥꦼꦫꦺꦴꦪꦺꦴꦢꦼ !ꦗꦼꦤꦼꦁ !ꦥꦿꦺꦱ꧀ꦠꦱꦶ |- |2004 |{{flagicon|Indonesia}} ꦱꦶꦱ꧀ꦮꦤ꧀ꦠ |ꦥꦿꦺꦴꦩꦺꦴꦱꦶꦩꦺꦁ[[Divisi Satu Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]] |- |2005 |{{flagicon|Indonesia}} [[Suharno (pelatih sepak bola)|ꦱꦸꦲꦂꦤ]] |<nowiki>-</nowiki> |- |2006 |{{flagicon|Indonesia}} [[Hartono Ruslan|ꦲꦂꦠꦤꦫꦸꦱ꧀ꦭꦤ꧀]]<ref>{{Cite news|url=http://www.suaramerdeka.com/harian/0605/19/ora02.htm|title=SUARA MERDEKA - OLAHRAGA|work=[[Suara Merdeka|Suara Merdeka Online]]|access-date=2017-06-13|language=id}}{{Pranala mati|date=Mei 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | - |- |2007 |{{flagicon|Indonesia}} [[Lukas Tumbuan|ꦭꦸꦏꦱ꧀ꦠꦩ꧀ꦧꦸꦤꦤ꧀]]<ref>{{Cite web|url=http://robanmania.blogspot.co.id/2007/04/kemenangan-perdana-persibat-batang.html|title=Kemenangan Perdana Persibat batang|website=robanmania.blogspot.co.id|access-date=2017-06-10}}</ref> |ꦥꦿꦺꦴꦩꦺꦴꦱꦶꦩꦺꦁ[[Divisi Utama Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶꦈꦠꦩ]] |- |2008 - 2009 |{{flagicon|Indonesia}} [[Jessie Mustamu|ꦗꦺꦱ꧀ꦱꦶꦩꦸꦱ꧀ꦠꦩꦸ]]<ref>{{Cite news|url=http://nasional.kompas.com/read/2008/11/28/14054921/function.simplexml-load-file|title=Persibat Siapkan Pembalasan kepada Persisam|work=[[Kompas.com]]|language=en|access-date=2017-06-10|date=2008-11-28}}</ref> | - |- |2009 - 2010 |{{flagicon|Indonesia}} ꦆꦩꦩ꧀ꦱꦸꦥꦂꦢꦶ<ref>{{Cite news|url=https://www.bola.net/indonesia/22-pemain-gabung-persibat.html|title=22 Pemain Gabung Persibat - Bola.net|newspaper=Bola.net|access-date=2017-06-10}}</ref> | - |- |2010 - 2011 | colspan="2" |ꦔꦸꦤ꧀ꦢꦸꦂꦤ/ꦲꦺꦴꦫꦩꦶꦭꦸꦏꦺꦴꦩ꧀ꦥꦼꦠꦶꦱꦶ |- |2012 |{{flagicon|Indonesia}} [[Achmad Yasin|ꦄꦃꦩꦢ꧀ꦪꦱꦶꦤ꧀]] |ꦥꦿꦺꦴꦩꦺꦴꦱꦶꦩꦺꦁ[[Divisi Satu Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]] |- |2013 |{{flagicon|Indonesia}} [[Sasi Kirono|ꦱꦱꦶꦏꦶꦫꦤ]] |<nowiki>-</nowiki> |- |2014 |{{flagicon|Indonesia}} [[Lukas Tumbuan|ꦭꦸꦏꦱ꧀ꦠꦩ꧀ꦧꦸꦤꦤ꧀]] |ꦥꦼꦫꦶꦁꦏꦠ꧀ꦏꦥꦶꦤ꧀ꦝꦺꦴ[[Divisi Satu Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]]<br />ꦥꦿꦺꦴꦩꦺꦴꦱꦶꦩꦺꦁ[[Divisi Utama Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶꦈꦠꦩ]] |- |2015 | colspan="2" |ꦤꦤꦏꦺꦴꦩ꧀ꦥꦼꦠꦶꦱꦶꦏꦿꦤ[[Persatuan Sepak bola Seluruh Indonesia|ꦥꦱꦱꦆ]]ꦢꦶꦢꦸꦏꦸꦩ꧀[[FIFA|ꦥ꦳ꦆꦥ꦳ꦄ]] |- |2016 |{{flagicon|Indonesia}} [[Didik Listiantoro|ꦢꦶꦢꦶꦏ꧀ꦭꦶꦱ꧀ꦠꦶꦪꦤ꧀ꦠꦫ]] |<nowiki>-</nowiki> |- |2017 |{{flagicon|Indonesia}} [[Lukas Tumbuan|ꦭꦸꦏꦱ꧀ꦠꦩ꧀ꦧꦸꦮꦤ꧀]] |<nowiki>-</nowiki> |- |2017 - 2018 |{{flagicon|Indonesia}} [[Daniel Roekito|ꦢꦤꦶꦭ꧀ꦫꦸꦏꦶꦠꦺꦴ]]<ref>{{Cite news|url=http://www.persibat.com/daniel-roekito-resmi-jadi-pelatih-baru-persibat/|title=DANIEL ROEKITO RESMI JADI PELATIH BARU PERSIBAT - Persibat (dot) Com|newspaper=Persibat (dot) Com|language=id-ID|access-date=2017-06-10|archive-date=2017-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602203645/http://www.persibat.com/daniel-roekito-resmi-jadi-pelatih-baru-persibat/|dead-url=yes}}</ref> |<nowiki>-</nowiki> |- |2019 |{{flagicon|IDN}} [[Freddy Muli|ꦥꦿꦺꦢ꧀ꦢꦶꦩꦸꦭꦶ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.persibat.com/news/read/TITIK-KOMA-TERANG-BULAN-KEPELATIHAN-PERSIBAT-MUSIM-2019|title=Official Website of Persibat Batang|website=www.persibat.com|access-date=2019-09-15|archive-date=2019-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190903165443/https://www.persibat.com/news/read/TITIK-KOMA-TERANG-BULAN-KEPELATIHAN-PERSIBAT-MUSIM-2019|dead-url=yes}}</ref> | - |- |2019 |{{flagicon|IDN}} [[Bona Simanjuntak|ꦧꦺꦴꦤꦱꦶꦩ꧀ꦗꦸꦤ꧀ꦠꦏ꧀]]<ref>{{Cite web|url=https://www.persibat.com/news/read/JELANG-LAGA-KONTRA-SRIWIJAYA-PERSIBAT-BATANG-UMUMKAN-PELATIH-ANYARNYA|title=Official Website of Persibat Batang|website=www.persibat.com|access-date=2019-09-15|archive-date=2019-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190903165446/https://www.persibat.com/news/read/JELANG-LAGA-KONTRA-SRIWIJAYA-PERSIBAT-BATANG-UMUMKAN-PELATIH-ANYARNYA|dead-url=yes}}</ref> | - |- |2020 | colspan="2" |ꦤꦤꦏꦺꦴꦩ꧀ꦥꦼꦠꦶꦱꦶꦏꦿꦤ[[Pandemi Covid-19 di Indonesia|ꦥꦤ꧀ꦢꦼꦩꦶꦏꦺꦴꦮ꦳ꦶꦢ꧀꧇꧑꧙꧇]] |- |2021 - 2022 |{{flagicon|IDN}} [[Abdul Mungin|ꦄꦧ꧀ꦢꦸꦭ꧀ꦩꦸꦔꦶꦤ꧀]]<ref>{{Cite web|title=Berita : DITAHAN IMBANG 1-1 DENGAN PSDB DEMAK ABDUL MUNGIN FOKUSKAN FINISHING {{!}} Kanal Berita Pemkab. Batang|url=https://berita.batangkab.go.id/?p=1&id=9685|website=berita.batangkab.go.id|access-date=2022-09-25}}</ref> | |- |2023 | colspan="2" |ꦔꦸꦤ꧀ꦢꦸꦂꦤ/ꦲꦺꦴꦫꦩꦶꦭꦸꦏꦺꦴꦩ꧀ꦥꦼꦠꦶꦱꦶ |} === ꦩꦤ꧀ꦠꦤ꧀ꦏꦥ꧀ꦠꦺꦤ꧀ꦠꦶꦩ꧀ === {| class="wikitable" |+ !ꦥꦼꦫꦶꦪꦺꦴꦢꦼ !ꦗꦼꦤꦼꦁ |- |2005 |{{flagicon|CMR}} [[Simon Atangana|ꦱꦺꦴꦩꦺꦴꦤ꧀ꦄꦠꦔꦤ]] |- |2006 |{{flagicon|IDN}} [[Pujo Semedi|ꦥꦸꦗꦱꦼꦩꦺꦢꦶ]] |- |2007 |{{flagicon|IDN}} [[Budiman Yunus|ꦧꦸꦢꦶꦩꦤ꧀ꦪꦸꦤꦸꦱ꧀]] |- |2008 - 2009 |{{flagicon|MLI}} [[Sylla Bamba|ꦱꦶꦭ꧀ꦭꦧꦩ꧀ꦧ]] |- |2009 - 2010 |{{flagicon|IDN}} [[Angga Widi Pratama|ꦱꦸꦒꦶꦪꦤ꧀ꦠ]] |- |2010 - 2011 |ꦔꦸꦤ꧀ꦢꦸꦂꦤ/ꦲꦺꦴꦫꦩꦶꦭꦸꦏꦺꦴꦩ꧀ꦥꦼꦠꦶꦱꦶ |- |2012 - 2013 |{{flagicon|IDN}} [[Angga Widi Pratama|ꦄꦁꦒꦮꦶꦢꦶꦥꦿꦠꦩ]] |- |2014 |{{flagicon|IDN}} [[Tugi Hadi|ꦠꦸꦒꦶꦲꦢꦶ]] |- |2015 |ꦤꦤꦏꦺꦴꦩ꧀ꦥꦼꦠꦶꦱꦶꦏꦿꦤ[[Persatuan Sepak bola Seluruh Indonesia|ꦥꦱꦱꦆ]]ꦢꦶꦢꦸꦏꦸꦩ꧀[[FIFA|ꦥ꦳ꦆꦥ꦳ꦄ]] |- |2016 - 2017 |{{flagicon|IDN}} [[Tugi Hadi|ꦠꦸꦒꦶꦲꦢꦶ]] |- |2018 - 2019 |{{flagicon|INA}} [[Arif Budiyono|ꦄꦫꦶꦥꦭ꧀ꦧꦸꦢꦶꦪꦤ]] |- |2020 |ꦤꦤꦏꦺꦴꦩ꧀ꦥꦼꦠꦶꦱꦶꦏꦿꦤ[[Pandemi Covid-19 di Indonesia|ꦥꦤ꧀ꦢꦼꦩꦶꦏꦺꦴꦮ꦳ꦶꦢ꧀꧇꧑꧙꧇]] |- |2021 |{{flagicon|INA}} [[M. Auliya Rahman|ꦩ꧉ꦎꦴꦭꦶꦪꦫꦃꦩꦤ꧀]] |- |2022 |{{flagicon|INA}} [[Rizki Wijayanto|ꦫꦶꦗ꦳꧀ꦏꦶꦮꦶꦗꦪꦤ꧀ꦠ]] |- |2023 |ꦔꦸꦤ꧀ꦢꦸꦂꦤ/ꦲꦺꦴꦫꦩꦶꦭꦸꦏꦺꦴꦩ꧀ꦥꦼꦠꦶꦱꦶ |} == ꦄꦥ꧀ꦥꦫꦺꦭ꧀ == {|class="wikitable" |- ! style="background:red;"|<span style="color:black;">ꦩꦁꦱ ! style="background:red"|<span style="color:black;">ꦩꦺꦉꦏ꧀ |- |2014 |{{flagicon|INA}} [[Vilour|ꦮ꦳ꦶꦭꦺꦴꦲꦸꦂ]] |- |2016 |{{flagicon|INA}} [[MBB|ꦩꦧꦧ]] |- |2017 |{{flagicon|INA}} [[DJ Sport|ꦢꦗꦱꦼꦥꦺꦴꦂꦠ꧀]] |- |2018 |{{flagicon|INA}} [[Riors|ꦫꦶꦪꦺꦴꦂꦱ꧀]] |- |2019 |{{flagicon|INA}} [[Maknorukun|ꦩꦏ꧀ꦤꦺꦴꦫꦸꦏꦸꦤ꧀]] |- |2021 - 2022 |{{flagicon|INA}} [[Panguripan|ꦥꦔꦸꦫꦶꦥꦤ꧀]] |- |2025 |{{flagicon|Indonesia}} [[Estaft Sport Design|ꦌꦱ꧀ꦠꦥ꦳꧀ꦱꦼꦥꦺꦴꦂꦢꦺꦱꦻꦤ꧀]] |} == ꦥꦚꦼꦁꦏꦸꦪꦸꦁ&ꦱꦻꦁꦔꦤ꧀ == === ꦥꦚꦼꦁꦏꦸꦪꦸꦁ === [[File:Roban Mania Persibat.png|pus|jmpl|330x330px|ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦩꦤꦶꦪ]] [[File:BUR Persibat.png|pus|jmpl|330x330px|ꦧꦿꦶꦒꦠꦈꦭ꧀ꦠꦿꦱ꧀ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀(ꦧꦈꦫ)]] [[File:Roban Rewo Rewo Persibat.png|pus|jmpl|330x330px|ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴ(ꦫ꧇꧓꧇)]] ꧋ꦲꦶꦁꦱꦮꦶꦗꦶꦤꦶꦁꦥꦼꦂꦠꦤ꧀ꦝꦶꦔꦤ꧀ꦩꦼꦱ꧀ꦛꦶꦲꦤꦱꦸꦥꦺꦴꦂꦠꦼꦂꦲꦸꦠꦮꦱꦸꦥꦺꦴꦂꦠꦼꦂꦏꦁꦠꦤ꧀ꦱꦃꦥꦫꦶꦁꦥꦚꦼꦁꦏꦸꦪꦸꦁꦱꦸꦥꦪꦠꦶꦩ꧀ꦏꦁꦢꦶꦠꦿꦺꦱ꧀ꦤꦤꦶꦧꦶꦱꦩꦻꦤ꧀ꦭꦸꦮꦶꦃꦲꦤ꧀ꦠꦸꦱꦶꦪꦱ꧀ꦭꦤ꧀ꦧꦶꦱꦩꦼꦤꦁꦲꦶꦁꦥꦼꦂꦠꦤ꧀ꦝꦶꦔꦤ꧀ꦏꦱꦼꦧꦸꦠ꧀ꦏꦪꦢꦺꦤꦺꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁꦏꦁꦤ꧀ꦢꦸꦮꦺꦤꦶꦱꦮꦼꦠꦫꦏ꧀ꦭꦺꦴꦩ꧀ꦥꦺꦴꦏ꧀ꦱꦸꦥꦺꦴꦂꦠꦼꦂꦥ꦳ꦤꦠꦶꦏ꧀꧈ ꧋ꦏꦼꦭꦺꦴꦩ꧀ꦥꦺꦴꦏ꧀ꦥꦼꦤ꧀ꦢꦸꦏꦸꦁꦥ꦳ꦤꦠꦶꦏ꧀ꦱꦶꦁꦚꦼꦁꦏꦸꦪꦸꦁꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁꦏꦊꦧꦸ: *[[ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦩꦤꦶꦪ]]꧈ꦏꦮꦔꦸꦤ꧀ꦠꦁꦒꦭ꧀꧇꧔꧇ꦄꦥꦿꦶꦭ꧀꧇꧒꧐꧐꧔꧇ **ꦏꦮꦶꦠꦤꦺꦥꦏ꧀ꦮꦮꦤ꧀ꦤꦭꦶꦏꦲꦶꦏꦸꦢꦝꦶꦥꦤꦱꦲꦶꦁꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦠꦁ꧈ꦲꦸꦒꦏꦼꦭꦏꦺꦴꦤ꧀ꦕꦼꦢꦏ꧀ꦏꦫꦺꦴꦧꦸꦥꦠꦶꦧꦠꦁꦤꦭꦶꦏꦗꦩꦤ꧀ꦤꦺꦥꦏ꧀ꦧꦩ꧀ꦧꦁꦧꦶꦤ꧀ꦠꦺꦴꦫꦺꦴ꧉ꦥꦏ꧀ꦧꦸꦥꦠꦶꦚꦸꦮꦸꦤ꧀ꦠꦸꦭꦸꦁꦩꦫꦁꦥꦏ꧀ꦮꦮꦤ꧀ꦱꦸꦥꦪꦧꦶꦱꦚꦼꦢꦏ꧀ꦏꦶꦧꦺꦴꦕꦃꦧꦺꦴꦕꦃꦱꦼꦏꦺꦴꦭꦃꦱꦶꦁꦮꦶꦱ꧀ꦢꦶꦱꦫꦤꦏꦺꦧꦥꦏ꧀ꦧꦸꦥꦠꦶꦩꦫꦁꦏꦼꦥꦭꦢꦶꦤꦱ꧀ꦭꦤ꧀ꦔ꧀ꦭꦸꦩ꧀ꦥꦸꦏꦏꦺꦏꦼꦥꦭꦱꦼꦏꦺꦴꦭꦃꦲꦶꦁꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦠꦁꦱꦏꦱꦮꦼꦠꦫꦱꦼꦏꦺꦴꦭꦃꦏꦁꦒꦺꦴꦩ꧀ꦧꦼꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦏꦼꦭꦺꦴꦩ꧀ꦥꦺꦴꦏ꧀ꦥꦼꦤ꧀ꦢꦸꦏꦸꦁꦏꦁꦒꦺꦴꦤ꧀ꦢꦸꦏꦸꦁꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁ꧉ꦤꦭꦶꦏꦥꦢꦱꦻꦁꦔꦤ꧀꧈ **ꦱꦏ꧀ꦮꦶꦱꦺꦢꦶꦏꦸꦩ꧀ꦥꦸꦭ꧀ꦭꦏꦺꦭꦤ꧀ꦢꦶꦧꦼꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦮꦼꦏ꧀ꦠꦸꦏꦸꦮꦶꦲꦺꦴꦫꦲꦤꦗꦼꦤꦼꦁꦭꦤ꧀ꦩꦸꦁꦗꦼꦗꦸꦭꦸꦏ꧀ꦏꦁꦒꦺꦴꦥꦫꦥꦼꦤ꧀ꦢꦸꦏꦸꦁꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁ꧈ꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂꦢꦶꦲꦁꦏꦠ꧀ꦏꦼꦠꦸꦮꦲꦸꦩꦸꦩ꧀ꦥꦼꦤ꧀ꦢꦸꦏꦸꦁꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦪꦲꦶꦏꦸꦥꦏ꧀ꦲꦺꦂꦤꦤ꧀ꦠꦺꦴ꧈ꦱꦶꦁꦮꦼꦏ꧀ꦠꦸꦲꦶꦏꦸꦲꦸꦒꦢꦝꦶꦱꦸꦧ꧀ꦕꦩꦠ꧀ꦱꦲꦮꦏꦶꦭꦶꦥꦸꦤ꧀ꦧꦥꦏ꧀ꦮꦮꦤ꧀꧈ꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂꦱꦪꦱꦸꦮꦺꦱꦪꦱꦸꦮꦺꦱꦪꦲꦺꦴꦫꦲꦺꦥ꦳ꦺꦏ꧀ꦠꦶꦥ꦳꧀ꦲꦩꦂꦒꦩꦶꦤꦁꦏꦏꦼꦠꦸꦮꦭꦤ꧀ꦲꦸꦒꦢꦝꦶꦕꦩꦠ꧀ꦱꦶꦧꦸꦏ꧀ꦏꦫꦺꦴꦥꦏꦂꦪꦤꦺ꧈ꦲꦏ꦳ꦶꦂꦫꦺꦥꦏ꧀ꦮꦮꦤ꧀ꦲꦸꦒꦩꦶꦤꦁꦏꦮꦏꦶꦭ꧀ꦏꦼꦠꦸꦮꦲꦸꦩꦸꦩ꧀ꦥꦼꦤ꧀ꦢꦸꦏꦸꦁꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦩꦿꦺꦤ꧀ꦠꦃꦲꦏꦺꦥꦫꦧꦮꦲꦤ꧀ꦤꦺꦱꦸꦥꦪꦔꦿꦁꦏꦸꦭ꧀ꦏꦧꦺꦃꦲꦸꦤ꧀ꦱꦸꦂꦮꦂꦒꦭꦤ꧀ꦩꦱꦾꦫꦏꦠ꧀ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦠꦁꦱꦸꦥꦪꦢꦶꦏ꧀ꦭꦸꦩ꧀ꦥꦸꦏꦏꦺꦩꦤꦺꦃꦢꦺꦤꦶꦁꦧꦸꦥꦠꦶꦢꦝꦶꦱꦶꦗꦶꦏꦁꦒꦺꦴꦩ꧀ꦧꦼꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦏꦺꦴꦲꦺꦴꦂꦢꦶꦤꦱꦶꦭꦥꦔꦤ꧀(ꦏꦺꦴꦂꦭꦥ꧀)꧉ **ꦭꦤ꧀ꦲꦺꦴꦫꦢꦶꦚꦤꦚꦤꦏꦁꦒꦺꦴꦮꦶꦭꦪꦃꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦠꦁꦲꦶꦁꦱꦶꦱꦶꦃꦮꦺꦠꦤ꧀ꦗꦼꦧꦸꦭ꧀ꦭꦺꦮꦶꦱ꧀ꦲꦤꦏꦼꦭꦺꦴꦩ꧀ꦥꦺꦴꦏ꧀ꦥꦼꦤ꧀ꦢꦸꦏꦸꦁꦱꦶꦁꦗꦼꦤꦼꦁꦔꦺꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴ꧉ꦤꦭꦶꦏꦱꦼꦩꦤꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴꦢꦶꦥꦿꦺꦢꦶꦏ꧀ꦱꦶꦲꦶꦱꦶꦃꦚꦼꦁꦏꦸꦪꦸꦁ[[ꦥ꧀ꦱꦶꦱ꧀ꦱꦺꦩꦫꦁ]]꧈ꦱꦏ꧀ꦮꦶꦱꦺꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦩꦸꦁꦒꦃꦥꦁꦏꦠ꧀‌꧈ꦲꦏ꦳ꦶꦂꦫꦺꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴꦱꦼꦠꦸꦗꦸꦏꦁꦒꦺꦴꦤ꧀ꦢꦸꦏꦸꦁꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁ꧉ **ꦱꦏ꧀ꦮꦶꦱꦺꦧꦸꦥꦠꦶꦔꦼꦂꦠꦶꦲꦤꦤꦺꦩꦂꦏꦱ꧀ꦏꦼꦭꦺꦴꦩ꧀ꦥꦺꦴꦏ꧀ꦱꦸꦥꦺꦴꦂꦠꦼꦂꦲꦶꦁꦮꦶꦭꦪꦃꦧꦠꦁꦮꦺꦠꦤ꧀‌꧈ꦲꦏ꦳ꦶꦂꦫꦺꦧꦸꦥꦠꦶꦭꦤ꧀ꦏꦼꦠꦸꦮꦲꦸꦩꦸꦩ꧀ꦱꦸꦥꦺꦴꦂꦠꦼꦂꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦔꦸꦱꦸꦭ꧀ꦭꦏꦺꦗꦼꦤꦼꦁꦱꦸꦥꦺꦴꦂꦠꦼꦂꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁꦩꦶꦤꦁꦏꦗꦼꦤꦼꦁꦚꦠꦏꦼꦭꦺꦴꦩ꧀ꦥꦺꦴꦏ꧀ꦱꦸꦥꦺꦴꦂꦠꦼꦂꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁ꧈ꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂꦢꦺꦤꦶꦁꦥꦏ꧀ꦮꦮꦤ꧀ꦏꦫꦺꦴꦲꦤꦗꦼꦤꦼꦁꦱꦶꦁꦢꦶꦲꦸꦱꦸꦭ꧀ꦭꦏꦺ꧈ꦪꦲꦶꦏꦸꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦩꦤꦶꦪ꧉ **ꦗꦼꦤꦼꦁꦔꦺꦢꦶꦗꦸꦥꦸꦏ꧀ꦱꦏꦠꦼꦩ꧀ꦧꦸꦁꦲꦭꦱ꧀ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦏꦁꦠꦼꦒꦼꦱ꧀ꦱꦺ(ꦲꦭꦱ꧀ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀)ꦲꦩꦂꦒꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦠꦁꦲꦶꦏꦸꦱꦶꦤꦺꦴꦤꦶꦩ꧀ꦏꦫꦺꦴꦲꦭꦱ꧀ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦭꦤ꧀ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦸꦁꦩꦤꦶꦪꦢꦺꦮꦺꦢꦶꦗꦸꦥꦸꦏ꧀ꦱꦏꦠꦼꦩ꧀ꦧꦸꦁꦩꦤꦶꦪꦏ꧀ꦏꦁꦠꦼꦒꦼꦱ꧀ꦱꦺꦱꦼꦤꦼꦁꦲꦸꦠꦮꦲꦺꦢꦤ꧀ꦩꦫꦁꦱꦩꦸꦧꦫꦁ꧈ꦥꦸꦁꦏꦱ꧀ꦱꦤꦺ꧉ꦥꦚꦼꦁꦏꦸꦪꦸꦁꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁꦱꦫꦸꦗꦸꦏ꧀ꦢꦶꦮꦺꦤꦺꦃꦲꦶꦗꦼꦤꦼꦁꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦩꦤꦶꦪꦭꦤ꧀ꦢꦶꦠꦼꦠꦼꦥ꧀ꦥꦏꦺꦭꦤ꧀ꦢꦶꦉꦱ꧀ꦩꦶꦏꦏꦺꦠꦁꦒꦭ꧀꧇꧔꧇ꦄꦥꦿꦶꦭ꧀꧇꧒꧐꧐꧔꧇꧉ *[[ꦧꦿꦶꦒꦠꦈꦭ꧀ꦠꦿꦱ꧀ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀]](ꦧꦈꦫ)꧈ꦢꦶꦧꦼꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦠꦁꦒꦭ꧀꧇꧑꧐꧇ꦤꦺꦴꦮ꦳ꦺꦩ꧀ꦧꦼꦂ꧇꧒꧐꧑꧒꧇ **ꦢꦶꦮꦶꦮꦶꦠꦶꦧꦺꦴꦕꦃꦧꦺꦴꦕꦃꦥꦼꦁꦒꦼꦩꦂꦏ꧀ꦭꦸꦧ꧀ꦭꦶꦒꦱꦺꦫꦶꦄꦆꦠꦭꦶꦪꦲꦶꦁ[[ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦠꦁ]]꧈ꦲꦩꦂꦒꦏꦼꦉꦥ꧀ꦏꦸꦩ꧀ꦥꦸꦭ꧀ꦭꦤ꧀ꦔꦺꦴꦧꦿꦺꦴꦭ꧀ꦧꦉꦁ꧈ꦥꦢꦱꦫꦸꦗꦸꦏ꧀ꦏꦫꦺꦴꦆꦢꦺꦪꦺꦴꦭꦺꦴꦒꦶ[[ꦈꦭ꧀ꦠꦿꦱ꧀]]꧈ꦲꦶꦁꦏꦺꦴꦤꦺꦴꦗꦼꦤꦼꦁꦔꦺ[[ꦧꦿꦶꦒꦠꦈꦭ꧀ꦠꦿꦱ꧀ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀]]ꦲꦱꦭꦺꦱꦏꦢꦶꦕꦼꦠꦸꦱ꧀ꦭꦤ꧀ꦭꦻꦂ꧉ **ꦗꦼꦤꦼꦁ'''ꦧꦿꦶꦒꦠ'''ꦢꦶꦲꦩꦶꦱꦏꦒꦿꦸꦥ꧀ꦥꦚꦺꦁꦏꦸꦪꦸꦁ[[ꦥ꧀ꦱ꧀ꦱ꧀ꦱ꧀ꦭꦺꦩꦤ꧀]]꧈ꦪꦲꦶꦏꦸ[[ꦧꦿꦶꦒꦠꦕꦸꦂꦮ꦳ꦱꦸꦢ꧀]](ꦧꦕꦱ)ꦱꦶꦁꦲꦸꦒꦢꦝꦶ[[ꦈꦭ꧀ꦠꦿꦱ꧀]] **ꦗꦼꦤꦼꦁ'''ꦈꦭ꧀ꦠꦿꦱ꧀'''ꦲꦱꦭ꧀ꦭꦺꦱꦏꦆꦢꦺꦪꦺꦴꦭꦺꦴꦒꦶꦭꦤ꧀ꦧꦸꦢꦪ[[ꦈꦭ꧀ꦠꦿꦱ꧀]]ꦢꦺꦮꦺ꧉ **ꦭꦤ꧀ꦲꦫꦤ꧀ꦤꦺ'''ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀'''ꦱꦏꦠꦼꦩ꧀ꦧꦸꦁꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦱꦶꦁꦩꦸꦗꦸꦢꦏꦺꦗꦠꦶꦢꦶꦫꦶ[[ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦠꦁ]]ꦲꦩꦂꦒꦲꦮꦏꦺꦢꦺꦮꦺ'ꦱꦭꦩ꧀ꦲꦺꦴꦤꦺꦫꦺꦴꦧꦤ꧀''꧈ꦲꦤ[[ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦩꦤꦶꦪ]]꧈ꦲꦤ[[ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴ]]꧉'' *[[ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴ]](ꦫ꧇꧓꧇)꧈ꦢꦶꦧꦼꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦠꦁꦒꦭ꧀꧇꧗꧇ꦄꦥꦿꦶꦭ꧀꧇꧒꧐꧑꧗꧇ **ꦱꦠꦼꦩꦼꦤ꧀ꦤꦺꦗꦼꦤꦼꦁꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴꦮꦶꦱ꧀ꦲꦤꦮꦶꦮꦶꦠ꧀ꦠꦲꦸꦤ꧀꧇꧒꧐꧐꧔꧇꧈ꦤꦔꦶꦁꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴꦱꦢꦸꦫꦸꦔꦺꦲꦶꦱꦶꦃꦲꦤꦲꦶꦁꦤꦲꦸꦁꦔꦤ꧀ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦩꦤꦶꦪ꧉ꦧꦶꦪꦺꦤ꧀ꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴꦆꦱꦶꦃꦩꦸꦁꦢꦝꦶꦥꦿꦗꦸꦫꦶꦠ꧀ꦭꦤ꧀ꦲꦺꦴꦫꦔꦁꦒꦺꦴꦗꦼꦤꦼꦁꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴꦏꦪꦱꦲꦶꦏꦶ꧈ꦩꦸꦁꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴ꧉ꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴꦧꦶꦱꦢꦶꦠꦼꦒꦼꦱ꧀ꦱꦶꦱꦸꦥꦺꦴꦂꦠꦼꦂꦱꦶꦁꦲꦺꦴꦫꦱꦺꦴꦥꦤ꧀‌꧈ꦲꦒꦿꦺꦱꦶꦥ꦳꧀‌꧈ꦤꦏꦭ꧀ꦭꦤ꧀ꦫꦶꦧꦸꦠ꧀꧈ **ꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂꦱꦪꦱꦸꦮꦺ꧈ꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴꦲꦺꦴꦫꦱꦿꦮꦸꦁꦏꦫꦺꦴꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦩꦤꦶꦪꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂꦩ꧀ꦧꦭꦺꦭꦭꦤ꧀ꦒꦤ꧀ꦠꦶꦗꦼꦤꦼꦁꦢꦝꦶꦧꦠꦁꦌꦏ꧀ꦱ꧀ꦠꦿꦶꦩ꧀ꦲꦶꦁꦠꦲꦸꦤ꧀꧇꧒꧐꧐꧕꧇꧉ꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴꦲꦸꦒꦲꦩ꧀ꦧꦿꦸꦏ꧀ꦲꦶꦁꦠꦲꦸꦤ꧀ꦲꦶꦏꦸꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂꦩꦸꦚ꧀ꦕꦸꦭ꧀ꦩꦤꦺꦃꦭꦤ꧀ꦱꦫꦸꦗꦸꦏ꧀ꦒꦤ꧀ꦠꦶꦗꦼꦤꦼꦁꦩꦤꦺꦃ꧉ꦩꦼꦚꦁꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴꦩꦤꦺꦃ꧉ꦤꦔꦶꦁ꧈ꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴꦩꦸꦠꦸꦱꦏꦺꦏꦁꦒꦺꦴꦥꦶꦱꦃꦏꦫꦺꦴꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦩꦤꦶꦪꦲꦶꦁꦠꦲꦸꦤ꧀꧇꧒꧐꧐꧖꧇꧉ꦱꦮꦶꦱꦺꦲꦶꦏꦸ꧈ꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴꦲꦩ꧀ꦧꦿꦸꦏ꧀ꦩꦤꦺꦃꦲꦩꦂꦒꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦤꦭꦶꦏꦲꦶꦏꦸꦭꦒꦶꦩꦸꦢꦸꦤ꧀ꦭꦤ꧀ꦩꦸꦢꦸꦤ꧀ꦱꦏꦏꦱ꧀ꦠ꧉ **ꦱꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂꦫꦺꦠꦲꦸꦤ꧀ꦠꦲꦸꦤ꧀‌꧈ꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴꦩꦸꦚ꧀ꦕꦸꦭ꧀ꦩꦤꦺꦃꦲꦶꦁꦠꦲꦸꦤ꧀꧇꧒꧐꧑꧒꧇ꦏꦤ꧀ꦛꦶꦗꦸꦩ꧀ꦭꦃꦲꦁꦒꦺꦴꦠꦩꦶꦤꦶꦩꦭ꧀‌꧈ꦱꦶꦁꦧꦶꦱꦢꦶꦲꦫꦤꦶꦲꦺꦴꦫꦱꦶꦧꦸꦏ꧀ꦏꦪꦱꦢꦸꦫꦸꦁꦔꦺꦭꦤ꧀ꦲꦺꦴꦫꦲꦏ꧀ꦠꦶꦥ꦳꧀꧈ꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂꦲꦶꦁꦠꦲꦸꦤ꧀꧇꧒꧐꧑꧖꧇꧈ꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴꦮꦶꦮꦶꦠ꧀ꦲꦏ꧀ꦠꦶꦥ꦳꧀ꦭꦤ꧀ꦧꦼꦂꦏꦼꦩ꧀ꦧꦁꦏꦤ꧀ꦛꦶꦩꦶꦮꦶꦠꦶꦩ꧀ꦧꦼꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦥꦶꦩ꧀ꦥꦶꦤꦤ꧀ꦭꦤ꧀ꦲꦁꦒꦺꦴꦠꦲꦚꦂꦭꦤ꧀ꦲꦸꦒꦱꦼꦠꦸꦗꦸꦩꦸꦚ꧀ꦕꦸꦭ꧀ꦩꦤꦺꦃꦏꦤ꧀ꦛꦶꦔ꧀ꦒꦸꦤꦏꦏꦺꦗꦼꦤꦼꦁ''ꦱꦭꦩ꧀ꦱꦠꦸꦫꦺꦴꦧꦤ꧀''ꦪꦲꦶꦏꦸꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴ꧉ **ꦲꦩꦂꦒꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦩꦶꦤꦁꦏꦲꦶꦢꦺꦤ꧀ꦠꦶꦠꦱ꧀[[ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦠꦁ]]ꦏꦪꦠꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦩꦤꦶꦪꦭꦤ꧀ꦧꦿꦶꦒꦠꦈꦭ꧀ꦠꦿꦱ꧀ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦱꦶꦁꦔ꧀ꦒꦸꦤꦏꦏꦺꦠꦼꦩ꧀ꦧꦸꦁꦫꦺꦴꦧꦤ꧀‌꧈ꦏꦶꦠ"ꦱꦭꦩ꧀ꦱꦠꦸꦫꦺꦴꦧꦤ꧀"ꦪꦲꦶꦏꦸꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴ꧉ ꧋ꦱꦼꦢꦪꦏꦼꦭꦺꦴꦩ꧀ꦥꦺꦴꦏ꧀ꦱꦸꦥꦺꦴꦂꦠꦼꦂꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁꦩꦼꦱ꧀ꦛꦶꦔꦸꦩ꧀ꦥꦸꦭ꧀ꦭꦤ꧀ꦥꦫꦶꦁꦥꦚꦺꦁꦏꦸꦪꦸꦁꦠꦤ꧀ꦥꦫꦱꦲꦶꦫꦶꦩꦫꦁꦱꦥꦢꦥꦢꦲꦩꦂꦒꦠꦸꦗꦸꦮꦤꦺꦪꦲꦶꦏꦸꦚꦼꦁꦏꦸꦪꦸꦁꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁꦤꦭꦶꦏꦩꦼꦤꦁꦲꦸꦠꦮꦏꦭꦃꦭꦤ꧀ꦤꦭꦶꦏꦩꦻꦤ꧀ꦲꦶꦁ[[ꦱ꧀ꦠꦢꦶꦪꦺꦴꦤ꧀ꦱꦫꦺꦔꦠ꧀]]ꦲꦸꦠꦮꦤꦭꦶꦏꦩꦻꦤ꧀ꦲꦢꦺꦴꦃꦲꦶꦁꦔꦉꦥ꧀ꦥꦺꦩꦸꦁꦱꦸꦃ꧉ {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !colspan=5|ꦱꦭꦩ꧀ꦱꦠꦸꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ |- | bgcolor="#FF0000" |<span style="color:white;">ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦩꦤꦶꦪ</span> | | bgcolor="#000000" |<span style="color:white;">ꦧꦿꦶꦒꦠꦈꦭ꧀ꦠꦿꦱ꧀ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀</span> | | bgcolor="#000000" |<span style="color:white;">ꦫꦺꦴꦧꦤ꧀ꦫꦺꦮꦺꦴꦫꦺꦮꦺꦴ</span> |} ===ꦱꦻꦁꦔꦤ꧀=== ꧋ꦥꦼꦂꦱꦶꦧꦠ꧀ꦧꦠꦁꦢꦸꦮꦺꦱꦻꦁꦔꦤ꧀ꦲꦶꦁꦧꦭ꧀ꦧꦭꦤ꧀ꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ꧈ꦪꦲꦶꦏꦸ: *[[ꦥꦼꦂꦱꦶꦥ꧀ꦏꦺꦴꦠꦥꦼꦏꦭꦺꦴꦔꦤ꧀|ꦥꦼꦂꦱꦶꦥ꧀ꦥꦼꦏꦭꦺꦴꦔꦤ꧀]]꧈ꦠꦶꦩ꧀ꦱꦏ[[ꦏꦸꦛꦥꦼꦏꦭꦺꦴꦁꦔꦤ꧀|ꦏꦺꦴꦠꦥꦼꦏꦭꦺꦴꦔꦤ꧀]]꧈ꦏꦸꦛꦱꦶꦁꦮꦼꦮꦠꦼꦱ꧀ꦱꦤ꧀ꦏꦫꦺꦴ[[ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦠꦁ]]ꦲꦶꦁꦱꦶꦱꦶꦃꦏꦸꦭꦺꦴꦤ꧀꧈ꦥꦼꦂꦠꦤ꧀ꦝꦶꦁꦔꦤ꧀ꦲꦤ꧀ꦠꦫꦤꦺꦭꦺꦴꦫꦺꦴꦠꦶꦩ꧀ꦏꦱꦼꦧꦸꦠ꧀ꦧꦶꦪꦱꦤꦺꦢꦶꦲꦫꦤ꧀ꦤꦶꦢꦺꦧꦶꦩꦼꦒꦤ꧉ *[[ꦥꦼꦂꦱꦶꦏ꧀ꦏꦼꦤ꧀ꦢꦭ꧀]]꧈ꦠꦶꦩ꧀ꦱꦏ[[ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦏꦼꦤ꧀ꦝꦭ꧀]]꧈ꦏꦼꦕꦩꦠꦤ꧀ꦱꦶꦁꦮꦼꦮꦠꦼꦱ꧀ꦱꦤ꧀ꦏꦫꦺꦴ[[ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦠꦁ]]ꦲꦶꦁꦱꦶꦱꦶꦃꦮꦺꦠꦤ꧀꧈ꦥꦼꦂꦠꦤ꧀ꦝꦶꦁꦔꦤ꧀ꦲꦤ꧀ꦠꦫꦤꦺꦭꦺꦴꦫꦺꦴꦠꦶꦩ꧀ꦏꦱꦼꦧꦸꦠ꧀ꦧꦶꦪꦱꦤꦺꦢꦶꦲꦫꦤ꧀ꦤꦶꦢꦺꦂꦧꦶꦏꦭꦶꦏꦸꦛ꧉ == ꦥꦿꦺꦱ꧀ꦠꦱꦶ == === ꦭꦶꦒ === * [[Divisi Satu Liga Indonesia|ꦢꦶꦮ꦳ꦶꦱꦶ꧇꧑꧇]] (ꦏꦱ꧀ꦠꦏꦥꦶꦁ꧇꧓꧇) ** ꦥꦩꦼꦤꦁꦏꦥꦶꦤ꧀ꦝꦺꦴ (1) : 2014 ==ꦫꦺꦥ꦳ꦺꦫꦺꦤ꧀ꦱꦶ== {{Reflist}} == ꦥꦿꦤꦭꦚ꧀ꦗꦧ == * [http://www.ligaprima.co.id ligaprima.co.id] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111211160353/http://ligaprima.co.id/ |date=2011-12-11 }} * [http://www.soccerway.com/teams/indonesia/persibat-batang/ Entri] pada situs Soccerway.com {{Liga 2}} {{Skuat Persibat Batang}} {{kelompok templat |list1= {{ISC B}} {{Tim sepak bola di Jawa Tengah}} }} [[Kategori:Tim bal-balan Indonésia]] [[Kategori:ꦲꦏ꧀ꦱꦫꦗꦮ]] ck7bqvfre61zojzw360rolugy6x7f38 ꦢꦒꦶꦁ 0 196878 1761627 1690876 2026-11-15T05:58:13Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761627 wikitext text/x-wiki {{multiscript|Daging|ꦢꦒꦶꦁ}} [[Gambar:Meat packages in a Roman supermarket.jpg|thumb|250px|ꦢꦒꦶꦁꦱꦶꦁꦢꦶꦢꦺꦴꦭ꧀ꦆꦁꦱꦮꦶꦗꦶꦤꦶꦁꦱꦸꦥꦼꦂꦩꦂꦏꦼꦠ꧀ꦆꦁꦫꦺꦴꦩ꧉]] ꧋'''ꦢꦒꦶꦁ'''ꦆꦏꦸꦥꦺꦫꦔꦤꦶꦁ[[ꦏꦺꦮꦤ꧀]](ꦱꦥꦺꦫꦔꦤ꧀ꦒꦼꦝꦺꦗꦫꦶꦔꦤ꧀[[ꦎꦠꦺꦴꦠ꧀]])ꦩꦶꦤꦁꦏ[[ꦥꦔꦤꦤ꧀]]꧈ꦏꦝꦁ-ꦏꦝꦁꦎꦫꦏꦊꦧꦸ[[ꦆꦮꦏ꧀]]꧈[[ꦥꦔꦤꦤ꧀ꦱꦒꦫ]]꧈ꦭꦤ꧀[[ꦈꦁꦒꦱ꧀]]꧉ꦮꦶꦮꦶꦠꦤꦺ꧈ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦸꦁ''ꦢꦒꦶꦁ''ꦢꦶꦩꦏ꧀ꦱꦸꦢꦏꦺꦩꦶꦤꦁꦏ"ꦥꦔꦤꦤ꧀"ꦮꦲꦺ꧉<ref>Ayyıldız, Esat. [https://ia601504.us.archive.org/30/items/klasik-arap-edebiyatinda-et-motifi/Klasik%20Arap%20Edebiyat%C4%B1nda%20Et%20Motifi.pdf “Klasik Arap Edebiyatında Et Motifi”]. ''International Malatya Gastronomy Culture and Tourism Conference''. ed. Aynur Ismayilova – Gunay Rzayeva. 19-24. Malatya: IKSAD Publishing House, 2022.</ref> ==ꦆꦤ꧀ꦢꦸꦱ꧀ꦠꦿꦶꦢꦒꦶꦁꦆꦁꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ== ===ꦥꦿꦺꦴꦢꦸꦏ꧀ꦱꦶꦢꦒꦶꦁꦩꦩꦭꦶꦪ=== ꧋ꦆꦁꦔꦶꦱꦺꦴꦂꦄꦁꦏꦥꦿꦺꦴꦢꦸꦏ꧀ꦱꦶꦢꦒꦶꦁꦱꦧꦼꦤ꧀ꦠꦈꦤ꧀ꦆꦁꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ #ꦠꦲꦸꦤ꧀꧇꧒꧐꧐꧓꧇=꧇꧓꧖꧙꧗꧐꧐꧇ꦠꦺꦴꦤ꧀ #ꦠꦲꦸꦤ꧀꧇꧒꧐꧐꧔꧇=꧇꧔꧔꧕꧖꧐꧐꧇ꦠꦺꦴꦤ꧀ #ꦠꦲꦸꦤ꧀꧇꧒꧐꧐꧕꧇=꧇꧓꧕꧘꧗꧐꧐꧇ꦠꦺꦴꦤ꧀ #ꦠꦲꦸꦤ꧀꧇꧒꧐꧐꧖꧇=꧇꧓꧙꧕꧘꧐꧐꧇ꦠꦺꦴꦤ꧀ #ꦠꦲꦸꦤ꧀꧇꧒꧐꧐꧗꧇=꧇꧔꧑꧘꧓꧐꧐꧇ꦠꦺꦴꦤ꧀ #ꦠꦲꦸꦤ꧀꧇꧒꧐꧐꧙꧇=꧇꧓꧙꧙꧐꧐꧐꧇ꦠꦺꦴꦤ꧀<ref name="nasional.kompas.com">http://nasional.kompas.com/read/xml/2009/11/21/20430515/Giliran.untuk.Padi..Kedelai..Gula..dan.Daging.Sapi {{Pranala mati|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> #ꦠꦲꦸꦤ꧀꧇꧒꧐꧑꧐꧇=꧇꧔꧑꧐꧐꧐꧇ꦠꦺꦴꦤ꧀(ꦥꦼꦂꦏꦶꦫꦄꦤ꧀)<ref name="nasional.kompas.com"/> #ꦠꦲꦸꦤ꧀꧇꧒꧐꧑꧔꧇=꧇꧕꧙꧐꧐꧐꧐꧇ꦠꦺꦴꦤ꧀(ꦠꦂꦒꦼꦠ꧀)<ref name="nasional.kompas.com"/> ꦱꦸꦩ꧀ꦧꦼꦂ:ꦢꦶꦂꦗꦺꦥꦼꦠꦼꦂꦤꦏꦤ꧀(꧇꧒꧐꧐꧗꧇)<ref>http://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:mJTAFqQ14SoJ:www.pustaka-deptan.go.id/publikasi/p3281095.pdf+peningkatan+produksi+daging+sapi&hl=id&gl=id&sig=AHIEtbQ-lEJ3eh9i7tlvdm0KA4xx99XUUQ</ref> ꧋ꦭꦭꦢꦤ꧀ꦱꦶꦁꦢꦶꦢꦢꦺꦏꦏꦺꦥ꦳ꦺꦴꦏꦸꦱ꧀ꦥꦤꦶꦁꦏꦠꦤ꧀ꦥꦿꦺꦴꦢꦸꦏ꧀ꦱꦶꦢꦒꦶꦁꦱꦥꦶꦪꦆꦏꦸꦄꦕꦺꦃ꧈ꦱꦸꦩꦸꦠ꧀‌ꦱꦸꦩ꧀ꦱꦼꦭ꧀‌ꦗꦩ꧀ꦧꦶ꧈ꦫꦶꦪꦈ꧈ꦭꦩ꧀ꦥꦸꦁ꧈ꦱꦸꦩ꧀ꦧꦂ꧈ꦗꦧꦂ꧈ꦗꦠꦼꦁ꧈ꦗꦠꦶꦩ꧀‌ꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ꧈ꦧꦭꦶ꧈ꦏꦭ꧀ꦱꦼꦭ꧀‌ꦱꦸꦭ꧀ꦱꦼꦭ꧀‌ꦱꦸꦭ꧀ꦧꦂ꧈ꦱꦸꦭ꧀ꦠꦼꦁ꧈ꦱꦸꦭ꧀ꦠꦿ꧈ꦒꦺꦴꦫꦺꦴꦤ꧀ꦠꦭꦺꦴ꧈ꦤꦠꦧꦭꦤ꧀ꦤꦠꦠ꧉ ==ꦢꦼꦊꦁꦈꦒ== *[[ꦥꦺꦫꦔꦤ꧀ꦢꦒꦶꦁꦱꦥꦶ]] *[[ꦏꦂꦤꦶꦮ꦳ꦺꦴꦂ|ꦏꦂꦤꦶꦮ꦳ꦺꦴꦫ]] ==ꦫꦺꦥ꦳ꦺꦫꦺꦤ꧀ꦱꦶ== {{Reflist}} [[Kategori:ꦲꦏ꧀ꦱꦫꦗꦮ]] [[Kategori:Daging]] l6aw48iym2zaaac8dvqyhm4ri35q9oc ꦏꦸꦛꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ 0 197688 1761625 1758224 2026-11-15T05:46:04Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761625 wikitext text/x-wiki {{multiscript|Kutha Ngayogyakarta|ꦏꦸꦛꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ}} {{Infobox settlement | official_name = ꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ | settlement_type = ꦏꦸꦛ | image_skyline = Montage of Yogyakarta.jpg | imagesize = 300px | image_caption = ꦱꦏꦏꦶꦮꦤ꧀ꦝꦸꦮꦸꦂꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂꦩꦺꦭꦸꦭꦏꦸꦤꦺꦢꦺꦴꦩ꧀ꦗꦩ꧀:[[Tugu Yogyakarta|ꦠꦸꦒꦸꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ]]꧈[[Kraton Ngayogyakarta Hadiningrat|ꦏꦿꦠꦺꦴꦤ꧀ꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠꦲꦢꦺꦴꦤꦶꦁꦫꦠ꧀]]꧈[[ꦩꦭꦶꦪꦧꦫ|ꦢꦭꦤ꧀ꦩꦭꦶꦪꦧꦫ]]꧈[[Universitas Gadjah Mada|ꦈꦤꦶꦮ꦳ꦼꦂꦱꦶꦠꦱ꧀ꦒꦗꦃꦩꦢ]]꧈[[Bank Indonesia Ngayogyakarta|ꦧꦁꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ]]꧈[[Golèk ayun-ayun|ꦒꦺꦴꦭꦺꦏ꧀ꦲꦪꦸꦤ꧀ꦲꦪꦸꦤ꧀]] | image_flag = Flag of Yogyakarta City.svg | image_seal = Seal of the City of Yogyakarta.svg | nickname = ꦏꦸꦛ''ꦥꦼꦭꦗꦂ''꧈ꦏꦸꦛꦧꦸꦢꦪ꧈ꦏꦸꦛ[[ꦒꦸꦝꦼꦒ꧀]] | motto = ꦲꦩꦼꦩꦪꦸꦲꦪꦸꦤꦶꦁꦧꦮꦤ | image_map = Lokasi_DIY_Kota_Yogyakarta.svg | mapsize = 300px | map_caption = ꦥꦼꦂꦤꦃꦲꦺꦲꦶꦁ[[Daerah Istimewa Yogyakarta|ꦢꦲꦺꦫꦃꦆꦱ꧀ꦠꦶꦩꦺꦮꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ]] | pushpin_map = Indonesia Java | pushpin_mapsize = 300px | pushpin_map_caption = ꦥꦼꦂꦤꦃꦲꦺꦲꦶꦁ[[Pulo Jawa|ꦥꦸꦭꦺꦴꦗꦮ]]ꦭꦤ꧀[[ꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ]] | coordinates = {{coord|7|48|5|S|110|21|52|E|region:ID|display=inline,title}} | subdivision_type = ꦤꦒꦫ | subdivision_name = {{flagicon|Indonesia}} [[ꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ]] | subdivision_type1 = ꦥꦿꦺꦴꦮ꦳ꦶꦤ꧀ꦱꦶ | subdivision_name1 = {{flagicon image|Flag of Yogyakarta.svg}} [[Daerah Istimewa Yogyakarta|ꦢꦲꦺꦫꦃꦆꦱ꧀ꦠꦶꦩꦺꦮꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ]] | leader_title = ꦮꦭꦶꦏꦸꦛ | leader_name = ꦲꦂꦪꦢꦶꦱꦸꦪꦸꦠꦶ | leader_title1 = ꦮꦏꦶꦭ꧀ꦮꦭꦶꦏꦸꦛ | leader_name1 = ꦲꦺꦫꦸꦥꦸꦂꦮꦢꦶ | area_total_km2 = 46 | area_metro_km2 = 2159,1 | elevation_m = 113 | population_total = 412331 | population_as_of = 2016 | population_density_km2 = auto | population_urban = | population_metro = 4010436 | population_density_metro_km2 = auto | demographics_type1 = ꦝꦺꦩꦺꦴꦒꦿꦥ꦳ꦶ | demographics1_title1 = ꦄꦒꦩ<ref name="SP2010agama">Data Sensus Penduduk 2010 - Badan Pusat Statistik Republik Indonesia <http://sp2010.bps.go.id/index.php/site/tabel?tid=321&wid=3400000000&lang=id></ref> | area_code = (+62) 274 | area_code_type = ꦏꦺꦴꦝꦼꦭꦭꦢꦤ꧀ | registration_plate = AB (ꦄꦧ) | blank_name_sec1 = [[Human Development Index|ꦲꦢꦆ]] | blank_info_sec1 = {{increase}} 0.837 ({{fontcolor|#007B00|Dhuwur banget}}) | website = {{URL|http://www.jogjakota.go.id/}} {{id icon}} | demographics1_info1 = [[Islam|ꦆꦱ꧀ꦭꦩ꧀]] 83.22%<br> [[Katulik|ꦏꦠꦸꦭꦶꦏ꧀]] 9.39%<br> [[Protèstan|ꦥꦿꦺꦴꦠꦺꦱ꧀ꦠꦤ꧀]] 6.26%<br> [[Buda|ꦧꦸꦢ]] 0.29%<br> [[Hindhu|ꦲꦶꦤ꧀ꦝꦸ]] 0.20%<br> [[Kong Hu Cu|ꦏꦺꦴꦁꦲꦸꦕꦸ]] 0.02% <br> ꦭꦶꦪꦤꦺ 0.01% | timezone = WIK | utc_offset = +7 | parts_type = [[ꦏꦕꦩꦠꦤ꧀|ꦏꦼꦩꦤ꧀ꦠꦿꦺꦤ꧀]] | parts_style = coll | p1 = [[Tegalreja, Kutha Ngayogyakarta|ꦠꦼꦒꦭ꧀ꦉꦗ]] | p2 = [[Jetis, Kutha Ngayogyakarta|ꦗꦼꦠꦶꦱ꧀]] | p3 = [[Gandakusuman, Kutha Ngayogyakarta|ꦒꦤ꧀ꦢꦏꦸꦱꦸꦩꦤ꧀]] | p4 = [[Danurejan, Kutha Ngayogyakarta|ꦢꦤꦸꦉꦗꦤ꧀]] | p5 = [[Gedhongtengen, Kutha Ngayogyakarta|ꦒꦼꦝꦺꦴꦁꦠꦼꦔꦼꦤ꧀]] | p6 = [[Ngampilan, Kutha Ngayogyakarta|ꦔꦩ꧀ꦥꦶꦭꦤ꧀]] | p7 = [[Wirabrajan, Kutha Ngayogyakarta|ꦮꦶꦫꦧꦿꦗꦤ꧀]] | p8 = [[Mantrijeron, Kutha Ngayogyakarta|ꦩꦤ꧀ꦠꦿꦶꦗꦼꦫꦺꦴꦤ꧀]] | p9 = [[Kraton, Kutha Ngayogyakarta|ꦏꦿꦠꦺꦴꦤ꧀]] | p10 = [[Gandamanan, Kutha Ngayogyakarta|ꦒꦤ꧀ꦢꦩꦤꦤ꧀]] | p11 = [[Pakualaman, Kutha Ngayogyakarta|ꦥꦏꦸꦄꦭꦩꦤ꧀]] | p12 = [[Mergangsan, Kutha Ngayogyakarta|ꦩꦼꦂꦒꦁꦱꦤ꧀]] | p13 = [[Umbulharja, Kutha Ngayogyakarta|ꦈꦩ꧀ꦧꦸꦭ꧀ꦲꦂꦗ]] | p14 = [[Kuthagedhé, Kutha Ngayogyakarta|ꦏꦸꦛꦒꦼꦝꦺ]] }} ꧋'''ꦏꦸꦛꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ'''ꦲꦸꦠꦮꦕꦼꦏꦏ꧀ꦏꦺ'''ꦏꦸꦛꦪꦺꦴꦒꦾ'''ꦲꦶꦏꦸ[[ꦏꦸꦛꦏꦿꦗꦤ꧀]][[ꦢꦲꦺꦫꦃꦆꦱ꧀ꦠꦶꦩꦺꦮꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ]]꧉ꦏꦸꦛꦲꦶꦏꦶꦤꦠꦺꦢꦢꦶ[[ꦏꦸꦛꦏꦿꦗꦤ꧀]][[ꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ]]ꦲꦶꦁꦗꦩꦤ꧀[[ꦫꦺꦮ꦳ꦺꦴꦭꦸꦱꦶ]]꧉ꦏꦗꦧꦲꦶꦏꦸꦏꦸꦛꦲꦶꦏꦶꦩꦶꦤꦁꦏꦏꦸꦛꦏꦿꦗꦤ꧀[[ꦢꦲꦺꦫꦃꦆꦱ꧀ꦠꦶꦩꦺꦮꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ]]꧈ꦏꦁꦢꦶꦥꦁꦒꦺꦝꦺꦤꦶꦢꦺꦤꦶꦁ[[ꦲꦩꦺꦁꦏꦸꦧꦸꦮꦺꦴꦤꦺꦴ꧇꧑꧐꧇|ꦱꦿꦶꦱꦸꦭ꧀ꦠꦤ꧀ꦲꦩꦺꦁꦏꦸꦧꦸꦮꦤ꧇꧑꧐꧇]]ꦭꦤ꧀[[ꦥꦏꦸꦄꦭꦩ꧀꧇꧑꧐꧇|ꦱꦿꦶꦥꦢꦸꦏꦥꦏꦸꦄꦭꦩ꧀꧇꧑꧐꧇]]꧉ꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠꦏꦭꦺꦴꦏꦩꦶꦤꦁꦏꦏꦸꦛꦥꦺꦭꦗꦂ꧈ꦲꦩꦂꦒꦲꦩꦺꦃ꧇꧒꧐꧇%ꦏꦁꦤ꧀ꦢꦸꦤꦸꦔꦶꦥꦿꦺꦴꦢꦸꦏ꧀ꦠꦶꦥ꦳ꦺꦮꦸꦗꦸꦢ꧀ꦥꦼꦭꦗꦂꦭꦤ꧀ꦲꦤ꧇꧑꧓꧗꧇ꦥꦮꦶꦪꦠꦤ꧀ꦭꦸꦲꦸꦂ꧉ꦥꦮꦶꦪꦠꦤ꧀ꦭꦸꦲꦸꦂꦏꦁꦢꦶꦢꦸꦮꦺꦤꦶꦥꦩꦫꦺꦤ꧀ꦠꦃꦲꦤ꧀ꦠꦫꦤꦺ[[ꦈꦤꦶꦮ꦳ꦼꦂꦱꦶꦠꦱ꧀ꦒꦗꦃꦩꦢ]]꧈[[ꦈꦤꦶꦮ꦳ꦼꦂꦱꦶꦠꦱ꧀ꦤꦼꦒꦼꦫꦶꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ]]꧈[[ꦆꦤ꧀ꦱ꧀ꦠꦶꦠꦸꦠ꧀ꦱꦺꦤꦶꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ]]ꦭꦤ꧀[[ꦈꦤꦶꦮ꦳ꦼꦂꦱꦶꦠꦱ꧀ꦆꦱ꧀ꦭꦩ꧀ꦤꦼꦒꦼꦫꦶꦱꦸꦤꦤ꧀ꦏꦭꦶꦗꦒ]]꧉ ꧋ꦥꦺꦫꦔꦤ꧀ꦱꦏꦏꦸꦛꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ꧈ꦪꦲꦶꦏꦸꦏꦸꦛꦒꦺꦝꦺ꧈ꦠꦲꦸꦢꦢꦶꦥꦸꦚ꧀ꦗꦺꦂ[[ꦏꦱꦸꦭ꧀ꦠꦤꦤ꧀ꦩꦠꦫꦩ꧀]]ꦲꦤ꧀ꦠꦫ[[꧇꧑꧕꧗꧕꧇]]-[[꧇꧑꧖꧔꧐꧇]]꧉ꦏꦿꦠꦺꦴꦤ꧀(ꦥꦸꦫ)ꦱꦸꦭ꧀ꦠꦤ꧀ꦏꦁꦲꦶꦱꦶꦃꦢꦸꦮꦺꦥ꦳ꦸꦁꦱꦶꦱꦗꦺꦫꦺꦴꦤꦶꦁꦩꦏ꧀ꦤꦏꦁꦱꦏ꧀ꦧꦺꦤꦺꦫꦺꦪꦲꦶꦏꦸꦏꦿꦠꦺꦴꦤ꧀ꦏꦱꦸꦭ꧀ꦠꦤꦤ꧀ꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ꧀ꦏꦱꦸꦭ꧀ꦠꦤꦤ꧀ꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ꧈ꦏꦁꦢꦢꦶꦥꦺꦕꦲꦤ꧀ꦱꦏ[[ꦏꦱꦸꦭ꧀ꦠꦤꦤ꧀ꦩꦠꦫꦩ꧀|ꦩꦠꦫꦩ꧀]]꧉ == ꦱꦗꦫꦃ == ꧋ꦩꦢꦼꦒ꧀ꦒꦺꦏꦸꦛꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠꦢꦶꦮꦶꦮꦶꦠ꧀ꦠꦶꦏꦤ꧀ꦛꦶꦲꦤꦤꦺꦥꦿꦗꦚ꧀ꦗꦺꦤ꧀ꦒꦶꦪꦤ꧀ꦠꦶꦲꦶꦁꦠꦁꦒꦭ꧀꧇꧑꧓꧇ꦥ꦳ꦺꦧꦿꦸꦮꦫꦶ꧇꧑꧗꧕꧕꧇ꦏꦁꦢꦶꦠꦤ꧀ꦢꦠꦔꦤꦶꦏꦺꦴꦩ꧀ꦥꦺꦤꦶ[[ꦮꦭꦤ꧀ꦝ]]ꦪꦲꦶꦏꦸꦢꦺꦤꦶꦁꦒꦼꦧꦺꦂꦤꦸꦂ[[ꦤꦶꦏꦺꦴꦭꦱ꧀ꦲꦂꦠꦶꦁ]]ꦩꦏꦶꦭꦶꦒꦸꦧꦼꦂꦤꦸꦂꦗꦺꦤ꧀ꦢꦿꦭ꧀[[ꦗꦕꦺꦴꦧ꧀ꦩꦺꦴꦱ꧀ꦱꦺꦭ꧀]]꧉ꦲꦶꦱꦶꦥꦿꦗꦚ꧀ꦗꦶꦪꦤ꧀ꦒꦶꦪꦤ꧀ꦠꦶꦲꦶꦏꦸꦩꦲꦸ꧇ꦤꦒꦫꦩꦠꦫꦩ꧀ꦢꦶꦥꦺꦫꦁꦢꦢꦶꦭꦺꦴꦫꦺꦴ꧇ꦱꦼꦠꦼꦔꦃꦲꦶꦱꦶꦃꦢꦢꦶꦲꦏ꧀ꦏꦿꦗꦤ꧀ꦱꦸꦫꦏꦂꦠ꧈ꦱꦼꦠꦼꦔꦃꦭꦶꦪꦤꦺꦢꦢꦶꦲꦏ꧀[[ꦥꦔꦺꦫꦤ꧀ꦩꦁꦏꦸꦧꦸꦩꦶ]]꧉ꦱꦗꦼꦫꦺꦴꦤꦶꦁꦥꦿꦺꦗꦚ꧀ꦗꦺꦤ꧀ꦩꦲꦸꦲꦸꦒꦥꦺꦔꦺꦫꦤ꧀ꦩꦁꦏꦸꦧꦸꦩꦶꦢꦶꦲꦏꦺꦴꦤꦶꦢꦢꦶꦫꦗꦲꦶꦁꦱꦺꦠꦺꦔꦃꦭꦭꦢꦤ꧀ꦥꦼꦢꦭꦩ꧀ꦩꦤ꧀ꦏꦿꦗꦤ꧀[[ꦗꦮ]]ꦏꦤ꧀ꦛꦶꦒꦼꦭꦂꦱꦸꦭ꧀ꦠꦤ꧀ꦲꦩꦺꦁꦏꦸꦧꦸꦮꦤꦱꦺꦤꦥꦠꦶꦆꦁꦔꦭꦒꦔꦧ꧀ꦢꦸꦭ꧀ꦫꦏ꧀ꦩꦤ꧀ꦱꦪꦶꦢꦶꦤ꧀ꦥꦤꦠꦒꦩꦏ꦳ꦭꦶꦥ꦳ꦠꦸꦭ꧀ꦭꦃ꧉ ꧋ꦢꦺꦤꦺꦭꦭꦢꦤ꧀ꦭꦭꦢꦤ꧀ꦏꦁꦢꦢꦶꦏꦏꦸꦮꦱꦤ꧀ꦤꦺꦪꦲꦶꦏꦸꦩꦠꦫꦩ꧀(ꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ)꧈ꦥꦺꦴꦗꦺꦴꦁ꧈ꦱꦸꦏꦮꦠꦶ꧈ꦧꦒꦺꦭꦺꦤ꧀꧈ꦏꦼꦝꦸ꧈ꦧꦸꦩꦶꦒꦼꦝꦺꦭꦤ꧀ꦢꦶꦠꦩ꧀ꦧꦃꦭꦭꦢꦤ꧀ꦩꦚ꧀ꦕꦤꦒꦫꦪꦲꦶꦏꦸ;ꦩꦢꦶꦪꦸꦤ꧀꧈ꦩꦒꦺꦠꦤ꧀꧈ꦕꦶꦉꦧꦺꦴꦤ꧀꧈ꦱꦥꦫꦺꦴꦥꦕꦶꦠꦤ꧀꧈ꦏꦂꦠꦱꦸꦫ꧈ꦏꦭꦁꦧꦿꦺꦠ꧀꧈ꦠꦸꦭꦸꦔꦒꦸꦁ꧈ꦩꦗꦏꦺꦂꦠ꧈ꦧꦺꦴꦗꦤꦺꦒꦫ꧈ꦔꦮꦺꦤ꧀꧈ꦱꦺꦭ꧈ꦏꦸꦮꦸ꧈ꦮꦤꦱꦫꦶ꧈ꦒꦿꦺꦴꦧꦺꦴꦒꦤ꧀꧉ ꧋ꦱꦮꦶꦱ꧀ꦱꦺꦫꦩ꧀ꦥꦸꦁꦥꦿꦗꦚ꧀ꦗꦶꦪꦤ꧀ꦥꦺꦩ꧀ꦧꦒꦺꦪꦤ꧀ꦭꦭꦢꦤ꧀ꦲꦶꦏꦸ꧈ꦥꦺꦔꦺꦫꦤ꧀ꦩꦁꦏꦸꦧꦸꦩꦶꦏꦁꦏꦮꦱ꧀ꦠꦤꦤ꧀ꦱꦸꦭ꧀ꦠꦤ꧀ꦲꦩꦺꦁꦏꦸꦧꦸꦮꦤ꧇꧑꧇ꦱꦶꦒꦿꦔꦸꦏꦸꦃꦲꦏꦺꦪꦺꦤ꧀ꦭꦭꦢꦤ꧀ꦩꦠꦫꦩ꧀ꦏꦁꦲꦤꦲꦶꦁꦱꦗꦼꦫꦺꦴꦤꦶꦁꦏꦏꦸꦮꦱꦤ꧀ꦤꦺꦲꦶꦏꦸꦢꦶꦗꦼꦤꦼꦁꦔꦶꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠꦲꦢꦶꦤꦶꦔꦿꦠ꧀ꦭꦤ꧀ꦏꦸꦛꦏꦿꦗꦤ꧀ꦤꦺꦲꦶꦁꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ꧉ꦏꦠꦼꦠꦼꦥ꧀ꦥꦤ꧀ꦲꦶꦏꦶꦢꦶꦪꦸꦩꦸꦩ꧀ꦩꦏꦺꦲꦶꦁꦠꦁꦒꦭ꧀꧇꧑꧓꧇ꦩꦉꦠ꧀꧇꧑꧗꧕꧕꧇꧉ ꧋ꦥꦁꦒꦺꦴꦤ꧀ꦤꦤ꧀ꦏꦁꦢꦶꦥꦶꦭꦶꦃꦢꦢꦶꦏꦸꦛꦏꦿꦗꦤ꧀ꦭꦤ꧀ꦥꦸꦚ꧀ꦗꦼꦂꦥꦥꦿꦺꦤ꧀ꦠꦃꦲꦤ꧀ꦲꦶꦏꦶꦪꦲꦶꦏꦸ[[ꦲꦭꦱ꧀]]ꦏꦁꦲꦶꦔꦫꦤ꧀ꦧꦼꦫꦶꦔꦶꦤ꧀꧈ꦏꦁꦮꦶꦱ꧀ꦲꦤꦢꦺꦱꦕꦶꦭꦶꦏ꧀ꦏꦺꦪꦲꦶꦏꦸꦥꦕꦼꦠꦺꦴꦏꦤ꧀꧈ꦭꦤ꧀ꦲꦤꦱꦮꦶꦗꦶꦤꦶꦁꦥꦱꦁꦒꦿꦃꦲꦤ꧀ꦏꦁꦗꦼꦤꦼꦁꦔꦺꦒꦂꦗꦶꦠꦮꦠꦶ꧈ꦏꦁꦢꦶꦪꦱꦢꦺꦤꦶꦁ[[ꦥꦏꦸꦧꦸꦮꦤ꧇꧒꧇|ꦱꦸꦱꦸꦲꦸꦤꦤ꧀ꦥꦏꦸꦧꦸꦮꦤ꧇꧒꧇]]ꦭꦤ꧀ꦗꦼꦤꦼꦁꦔꦺꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂꦢꦶꦪꦺꦴꦮꦃꦲꦶꦢꦢꦶꦄꦪꦺꦴꦢꦾ꧉ꦱꦮꦶꦱ꧀ꦱꦺꦥꦤꦼꦠꦼꦥ꧀ꦥꦤ꧀ꦩꦲꦸꦢꦶꦮꦺꦝꦫꦏꦺ꧈ꦱꦸꦭ꧀ꦠꦤ꧀ꦲꦩꦺꦁꦏꦸꦧꦸꦮꦤꦱꦶꦒꦿꦩꦿꦶꦤ꧀ꦠꦃꦲꦏꦺꦩꦫꦁꦫꦏꦾꦠ꧀ꦱꦸꦥꦪꦩ꧀ꦧꦧꦢ꧀ꦲꦭꦱ꧀ꦩꦲꦸꦏꦁꦒꦺꦴꦢꦶꦪꦢꦼꦒ꧀ꦒꦏꦺꦱꦮꦶꦗꦶꦤꦶꦁꦏꦫꦠꦺꦴꦤ꧀꧉ ꧋ꦱꦢꦸꦫꦸꦁꦔꦺꦏꦫꦠꦺꦴꦤ꧀ꦲꦶꦏꦸꦢꦢꦶ꧈[[ꦱꦸꦭ꧀ꦠꦤ꧀ꦲꦩꦺꦁꦏꦸꦧꦸꦮꦤ꧇꧑꧇]]ꦔꦼꦂꦱꦏꦏꦺꦩꦁꦒꦺꦴꦤ꧀ꦲꦶꦁꦥꦱꦁꦒꦿꦃꦲꦤ꧀ꦄꦩ꧀ꦧꦂꦏꦼꦠꦮꦁꦭꦭꦢꦤ꧀ꦒꦩ꧀ꦥꦶꦁ꧈ꦏꦁꦥꦶꦤꦸꦗꦸꦢꦶꦒꦮꦺꦲꦸꦒ꧉ꦩꦁꦒꦺꦴꦤ꧀ꦏꦤ꧀ꦛꦶꦫꦺꦱ꧀ꦩꦶꦲꦶꦁꦥꦥꦤ꧀ꦩꦲꦸꦪꦲꦶꦏꦸꦠꦁꦒꦭ꧀꧇꧙꧇ꦎꦏ꧀ꦠꦺꦴꦧꦼꦂ꧇꧑꧗꧕꧕꧇꧉ꦱꦏꦥꦥꦤ꧀ꦲꦶꦏꦶꦥꦚ꧀ꦗꦼꦤꦼꦔꦤ꧀ꦤꦺꦠꦤ꧀ꦱꦃꦔꦮꦱ꧀ꦱꦶꦭꦤ꧀ꦔꦠꦸꦂꦥꦔꦾꦱꦏꦿꦠꦺꦴꦤ꧀ꦏꦁꦥꦶꦤꦸꦗꦸꦢꦶꦒꦫꦥ꧀꧉ ꧋ꦱꦼꦠꦲꦸꦤ꧀ꦱꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂꦫꦺꦱꦸꦭ꧀ꦠꦤ꧀ꦲꦩꦺꦁꦏꦸꦧꦸꦮꦤ꧇꧑꧇ꦔꦼꦂꦱꦏꦏꦺꦭꦸꦩꦼꦧꦸꦥꦸꦫꦲꦪꦂꦏꦁꦒꦺꦴꦔꦽꦱ꧀ꦩꦺꦏꦏꦺ꧉ꦏꦤ꧀ꦛꦶꦩꦁꦏꦺꦴꦤꦺꦴꦮꦶꦱ꧀ꦩꦢꦼꦒ꧀ꦏꦸꦛꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠꦲꦸꦠꦮꦏꦤ꧀ꦛꦶꦗꦼꦤꦼꦁꦮꦸꦠꦸꦃꦪꦲꦶꦏꦸꦤꦒꦫꦶꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠꦲꦢꦶꦤꦶꦔꦿꦠ꧀꧉ꦥꦱꦁꦒꦿꦃꦲꦤ꧀ꦄꦩ꧀ꦧꦂꦏꦼꦠꦮꦁꦢꦶꦠꦶꦁꦒꦭ꧀ꦢꦺꦤꦶꦁꦱꦸꦭ꧀ꦠꦤ꧀ꦲꦩꦺꦁꦏꦸꦧꦸꦮꦤꦭꦤ꧀ꦥꦶꦤ꧀ꦝꦃꦩꦼꦚꦁꦏꦫꦠꦺꦴꦤ꧀ꦏꦁꦲꦚꦂ꧉ꦥꦲꦂꦒꦤ꧀ꦗꦸꦩꦼꦤꦼꦔꦶꦁꦏꦸꦛꦢꦶꦒꦺꦭꦂꦲꦶꦁꦠꦁꦒꦭ꧀꧇꧗꧇ꦎꦏ꧀ꦠꦺꦴꦧꦼꦂ꧇꧑꧗꧕꧖<ref>[http://www.jogjakota.go.id/index/extra.detail/21 ꦱꦗꦫꦃꦏꦸꦛꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠꦲꦶꦁꦱꦶꦠꦸꦱ꧀ꦉꦱ꧀ꦩꦶ]</ref> == ꦒꦺꦪꦺꦴꦒꦿꦥ꦳ꦶ == ꧋ꦏꦸꦛꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠꦢꦸꦩꦸꦤꦸꦁꦲꦶꦁꦠꦼꦔꦃꦲꦶꦁꦥꦿꦺꦴꦮ꦳ꦶꦤ꧀ꦱꦶ[[Daerah Istimewa Yogyakarta|ꦢꦆꦪ]]꧈ꦏꦤ꧀ꦛꦶꦮꦠꦼꦱ꧀ꦮꦼꦮꦼꦁꦏꦺꦴꦤ꧀: * ꦱꦶꦱꦶꦃꦭꦺꦴꦂ: [[Kabupatèn Sléman|ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦱ꧀ꦭꦺꦩꦤ꧀]] * ꦱꦶꦱꦶꦃꦮꦺꦠꦤ꧀: [[ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦤ꧀ꦠꦸꦭ꧀]]ꦭꦤ꧀[[Kabupatèn Sléman|ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦱ꧀ꦭꦺꦩꦤ꧀]] * ꦱꦶꦱꦶꦃꦏꦶꦢꦸꦭ꧀: [[ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦤ꧀ꦠꦸꦭ꧀]] * ꦱꦶꦱꦶꦃꦏꦸꦭꦺꦴꦤ꧀: [[ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦤ꧀ꦠꦸꦭ꧀]]ꦭꦤ꧀[[Kabupatèn Sléman|ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦱ꧀ꦭꦺꦩꦤ꧀]] ꧋ꦮꦼꦮꦼꦁꦏꦺꦴꦤ꧀ꦏꦸꦛꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠꦒꦸꦩꦼꦭꦂꦲꦶꦁꦲꦤ꧀ꦠꦫꦤꦺ110° 24′ 19″ꦔꦤ꧀ꦠꦶ110° 28′ 53″[[Bujur Wétan|ꦧꦸꦗꦸꦂꦮꦺꦠꦤ꧀]]ꦭꦤ꧀7° 15′ 24″ꦔꦤ꧀ꦠꦶ7° 49′ 26″[[Lintang Kidul|ꦭꦶꦤ꧀ꦠꦁꦏꦶꦢꦸꦭ꧀]]ꦏꦤ꧀ꦛꦶꦝꦸꦮꦸꦂꦫꦶꦁꦌꦭꦺꦮ꦳ꦱꦶꦫꦠꦫꦠ꧇꧑꧑꧔꧇ꦩꦱꦝꦸꦮꦸꦂꦫꦺꦭꦸꦩꦃꦲꦶꦁꦱꦒꦫ꧉<ref>[http://www.jogjakota.go.id/index/extra.detail/22 ꦢꦠꦒꦺꦪꦺꦴꦒꦿꦥ꦳ꦶꦱ꧀ꦏꦸꦛꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠꦲꦶꦁꦱꦶꦠꦸꦱ꧀ꦉꦱ꧀ꦩꦶꦏꦸꦛꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ]</ref>ꦭꦸꦮꦱ꧀ꦮꦶꦭꦪꦃꦏꦸꦛꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠꦲꦶꦏꦸ꧇꧓꧒꧇꧈꧇꧔꧇&nbsp;ꦏꦩ²<ref>{{Cite web|url=https://sippa.ciptakarya.pu.go.id/sippa_online/ws_file/dokumen/rpi2jm/DOCRPIJM_a3a833ff01_BAB%20IVBab%204%20Profil%20Kabupaten%20Kota%20Yogyakarta.pdf|title=ꦏꦲꦤꦤ꧀ꦒꦺꦪꦺꦴꦒꦿꦥ꦳ꦶ|last=ꦏꦸꦛꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ|first=ꦄꦢ꧀ꦩꦶꦤ꧀|access-date=2021-10-11}}{{Pranala mati|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>   == ꦥꦥꦿꦺꦤ꧀ꦠꦃꦲꦤ꧀ == ꧋ꦏꦸꦛꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠꦏꦠꦠꦕꦕꦃ꧇꧑꧔꧇[[ꦏꦕꦩꦠꦤ꧀|ꦏꦼꦩꦤ꧀ꦠꦿꦺꦤ꧀]]꧉ꦏꦼꦩꦤ꧀ꦠꦿꦺꦤ꧀ꦏꦼꦩꦤ꧀ꦠꦿꦺꦤ꧀ꦲꦶꦁꦏꦸꦛꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠꦏꦱꦼꦧꦸꦠ꧀ꦪꦲꦶꦏꦸ: * [[Tegalreja, Kutha Ngayogyakarta|ꦠꦼꦒꦭ꧀ꦉꦗ]] * [[Jetis, Kutha Ngayogyakarta|ꦗꦼꦠꦶꦱ꧀]] * [[Gandakusuman, Kutha Ngayogyakarta|ꦒꦤ꧀ꦢꦏꦸꦱꦸꦩꦤ꧀]] * [[Danurejan, Kutha Ngayogyakarta|ꦢꦤꦻꦴꦉꦗꦤ꧀]] * [[Gedhongtengen, Kutha Ngayogyakarta|ꦒꦼꦝꦺꦴꦁꦠꦼꦔꦼꦤ꧀]] * [[Ngampilan, Kutha Ngayogyakarta|ꦔꦩ꧀ꦥꦶꦭꦤ꧀]] * [[Wirabrajan, Kutha Ngayogyakarta|ꦮꦶꦫꦧꦿꦗꦤ꧀]] * [[Mantrijeron, Kutha Ngayogyakarta|ꦩꦤ꧀ꦠꦿꦶꦗꦼꦫꦺꦴꦤ꧀]] * [[Kraton, Kutha Ngayogyakarta|ꦏꦿꦠꦺꦴꦤ꧀]] * [[Gandamanan, Kutha Ngayogyakarta|ꦒꦤ꧀ꦢꦩꦤꦤ꧀]] * [[Pakualaman, Kutha Ngayogyakarta|ꦥꦏꦸꦲꦭꦩꦤ꧀]] * [[Mergangsan, Kutha Ngayogyakarta|ꦩꦼꦂꦒꦁꦱꦤ꧀]] * [[Umbulharja, Kutha Ngayogyakarta|ꦲꦸꦩ꧀ꦧꦸꦭ꧀ꦲꦂꦗ]] * [[Kuthagedhé, Kutha Ngayogyakarta|ꦏꦸꦛꦒꦼꦝꦺ]] == ꦮꦭꦶꦏꦸꦛꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ == {| class="wikitable" |- ! ꦤꦺꦴ ! ꦮꦭꦶꦏꦸꦛ ! ꦩꦁꦱꦠꦸꦒꦱ꧀ |- | 1 | ꦩ꧉ꦌꦤꦺꦴꦏ꦳꧀ | ꦩꦺꦲꦶ꧇꧑꧙꧔꧗꧇-ꦗꦸꦭꦶ꧇꧑꧙꧔꧗꧇ |- | 2 | ꦩꦂ꧉[[Soedarisman Poerwokoesoemo|ꦱꦸꦢꦫꦶꦱ꧀ꦩꦤ꧀ꦥꦸꦂꦮꦏꦸꦱꦸꦩ]] | ꦗꦸꦭꦶ꧇꧑꧙꧔꧗꧇-ꦗꦤꦸꦮꦫꦶ꧇꧑꧙꧖꧖꧇ |- | 3 | ꦱꦸꦗꦤꦄ꧉ꦪ꧉ | ꦗꦤꦸꦮꦫꦶ꧇꧑꧙꧖꧖꧇-ꦤꦺꦴꦮ꦳ꦺꦩ꧀ꦧꦼꦂ꧇꧑꧙꧗꧕꧇ |- | 4 | ꦲ꧉ꦄꦃꦩꦢ꧀ | ꦤꦺꦴꦮ꦳ꦺꦩ꧀ꦧꦼꦂ꧇꧑꧙꧗꧕꧇-ꦩꦺꦲꦶ꧇꧑꧙꧘꧑꧇ |- | 5 | ꦱꦸꦒꦶꦪꦂꦠ | ꧇꧑꧙꧘꧑꧇-꧇꧑꧙꧘꧖꧇ |- | 6 | ꦗꦠ꧀ꦩꦶꦏꦢ | ꧇꧑꧙꧘꧑꧇/ꦗꦸꦤꦶ꧇꧑꧙꧙꧑꧇ |- | 7&8 | ꦫ꧉ꦮꦶꦢꦒ꧀ꦢꦺꦴ | ꧇꧑꧙꧙꧑꧇-꧇꧒꧐꧐꧑꧇ |- | 9 | ꦲꦺꦂꦫꦶꦗ꦳ꦸꦢꦶꦪꦤ꧀ꦠ | ꧇꧒꧐꧐꧑꧇-꧇꧒꧐꧐꧖꧇ |- | 10 | ꦲꦺꦂꦫꦶꦗ꦳ꦸꦢꦶꦪꦤ꧀ꦠ | ꧇꧒꧐꧐꧖꧇-꧇꧒꧐꧑꧑꧇ |- | 11 | ꦲꦂꦪꦢꦶꦱꦸꦪꦸꦠꦶ | ꧇꧒꧐꧑꧑꧇-꧇꧒꧐꧑꧖꧇ |- | 12 | ꦱꦸꦭꦶꦱ꧀ꦠꦾ<br><small>(ꦥꦼꦚ꧀ꦗꦧꦠ꧀)</small> | ꧇꧒꧐꧇ꦝꦺꦱꦺꦩ꧀ꦧꦼꦂ꧇꧒꧐꧑꧖꧇-꧇꧒꧒꧇ꦩꦺꦲꦶ꧇꧒꧐꧑꧗꧇ |- | 13 | ꦲꦂꦪꦢꦶꦱꦸꦪꦸꦠꦶ | ꧇꧒꧒꧇ꦩꦺꦲꦶ꧇꧒꧐꧑꧗꧇-꧇꧒꧒꧇ꦩꦺꦲꦶ꧇꧒꧐꧒꧒꧇ |- | 14 | ꦱꦸꦩꦢꦶ<br><small>(ꦥꦼꦚ꧀ꦗꦧꦠ꧀)</small> | ꧇꧒꧒꧇ꦩꦺꦲꦶ꧇꧒꧐꧒꧒꧇-꧇꧒꧒꧇ꦩꦺꦲꦶ꧇꧒꧐꧒꧓꧇ |- | 15 | ꦱꦶꦁꦒꦶꦃꦫꦲꦂꦗ<br><small>(ꦥꦼꦚ꧀ꦗꦧꦠ꧀)</small> | ꧇꧒꧒꧇ꦩꦺꦲꦶ꧇꧒꧐꧒꧓꧇-ꦱꦲꦶꦏꦶ |} == ꦏꦸꦛꦏꦼꦩ꧀ꦧꦂ == * {{flagicon|Koréa Kidul}} [[Gangbuk-gu|ꦒꦁꦧꦸꦏ꧀ꦏꦸ]]꧈[[Koréa Kidul|ꦏꦺꦴꦫꦺꦪꦏꦶꦢꦸꦭ꧀]] * {{flagicon|Libanon}} [[Baalbek|ꦧꦴꦭ꧀ꦧꦺꦏ꧀]]꧈[[Lebanon|ꦭꦶꦧꦤꦺꦴꦤ꧀]] * {{flagicon|Vietnam}} [[Hue|ꦲꦸꦮꦺ]]꧈[[Vietnam|ꦮ꦳ꦶꦪꦺꦠ꧀ꦤꦩ꧀]] * {{flagicon|Cina}} [[Hefei|ꦲꦺꦥ꦳ꦺꦲꦶ]]꧈[[Cina|ꦕꦶꦤ]] * {{flagicon|Suriname}} [[Commewijne District|ꦏꦺꦴꦩ꧀ꦩꦺꦮꦶꦗ꧀ꦤꦺ]]꧈[[Suriname|ꦱꦸꦫꦶꦤꦩꦼ]] ==ꦫꦸꦗꦸꦏ꧀ꦏꦤ꧀== {{Reflist}} == ꦢꦼꦊꦁꦲꦸꦒ == * [[Daerah Istimewa Yogyakarta|ꦢꦲꦺꦫꦃꦆꦱ꧀ꦠꦶꦩꦺꦮꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ]] == ꦥꦿꦤꦭꦚ꧀ꦗꦧ == * [http://www.jogja.go.id/ ꦱꦶꦠꦸꦱ꧀ꦮꦺꦧ꧀ꦉꦱ꧀ꦩꦶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090316184034/http://www.jogja.go.id/ |date=2009-03-16 }} * [http://www.jogja.com Jogja.com] * [http://www.trulyjogja.com/ Ada Apa di Jogja?] * [http://www.gudeg.net ꦢꦶꦫꦺꦏ꧀ꦠꦺꦴꦫꦶꦆꦤ꧀ꦥ꦳ꦺꦴꦏꦸꦛꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110318064559/http://gudeg.net/ |date=2011-03-18 }} * [https://web.archive.org/web/20070405070738/http://www.yogyes.com/id/ ꦮꦶꦱꦠꦗꦺꦴꦒ꧀ꦗ/ꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ] * [https://web.archive.org/web/20180211020718/http://jogjacity.com/ Unofficial Site Of Jogja City] [[Daerah Istimewa Yogyakarta|ꦢꦲꦺꦫꦃꦆꦱ꧀ꦠꦶꦩꦺꦮꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ]] {{Kutha Ngayogyakarta}} {{DI Yogyakarta}} [[Kategori:Kutha ing Indonésia|Ngayogyakarta]] [[Kategori:Kutha Ngayogyakarta| ]] [[Kategori:ꦲꦏ꧀ꦱꦫꦗꦮ]] ppx69m3v60l5l15yp2ykhqjk4fhcgvp Wong Jawa Guyana Prancis 0 197757 1761622 1710076 2026-11-15T05:21:54Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761622 wikitext text/x-wiki {{Short description|Wong turunan Jawa sing manggon ing Guyana Prancis}} {{multiscript|aksara=ꦮꦺꦴꦁꦗꦮꦓꦸꦪꦤꦦꦿꦚ꧀ꦕꦶꦱ꧀}} {{refimprove|date=Dhésèmber 2020}} {{Infobox ethnic group | group = Jawa Guyana Prancis | native_name = {{small|{{native name|jv|ꦮꦺꦴꦁꦗꦮꦓꦸꦪꦤꦦꦿꦚ꧀ꦕꦶꦱ꧀}}}}<br><small>{{lang|jv|{{Script|Arab|وَوڠ جاوا ڮويانا ڤٓرانچيس}}}} <small>([[Aksara Pégon|Pégon]])<br>''Wong Jåwå Guyånå Prancis'' ([[Aksara Latin|Latin]])<br>''Javanais de Guyane Française'' ([[Basa Prancis|Prancis]]) | image = | image_caption = | population = 3.000{{cn|date=Maret 2024}} | popplace = | langs = {{hlist|[[Basa Jawa]] ({{smaller|[[Basa Jawa Suriname|carabasa Karibia]]}}){{·}}[[Basa Prancis|Prancis]]{{·}}[[Basa Kréol Guyana Prancis|Kréol Guyana Prancis]]{{·}}[[Basa Indhonésia|Indhonésia]]}} | rels = [[Islam]] | related = [[Wong Jawa]] liyané (tuladhané [[Wong Jawa Suriname]]) }} '''Wong Jawa Guyana Prancis''' ({{lang-jv|ꦮꦺꦴꦁꦗꦮꦓꦸꦪꦤꦦꦿꦚ꧀ꦕꦶꦱ꧀}}) yaiku [[Dhémografi Guyana Prancis|wong Guyana Prancis]] sing ngrupakaké turunan [[Wong Jawa|Jawa]] [[Wong Indhonésia|Indhonésia]] murni utawa campuran. Ana kira-kira 3.000 wong Jawa Guyana Prancis sing manggon ing [[Guyana Prancis]]. Wong Jawa Guyana Prancis nyaturaké [[Basa Jawa Suriname|basa Jawa Karibia]] lan ora lancar [[Basa Indhonésia|abasa Indhonésia]].<ref name="javanese2">{{cite web |title=Caribbean Javanese of French Guiana |url=https://www.peoplegroups.org/explore/GroupDetails.aspx?peid=16333 |website=peoplegroups.org |publisher=People Groups |access-date=16 Dhésèmber 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808171414/https://www.peoplegroups.org/explore/GroupDetails.aspx?peid=16333 |archive-date=2022-08-08 |url-status=dead}}</ref> ==Deleng uga== *[[Wong Jawa]] ==Rujukan== {{reflist}} {{Turunan lan ètnis ing Guyana Prancis}} {{Dhiaspora Jawa}} {{Dhiaspora Indhonésia}} [[Kategori:Wong Jawa]] [[Kategori:Klumpuk ètnis ing Guyana Prancis]] [[Kategori:Dhiaspora Indhonésia|P]] [[Kategori:Dhiaspora Jawa miturut nagara|P]] [[Kategori:Dhiaspora Jawa ing Amérika Kidul|P]] 5a1yfy9jhxbhvs4ztchynzupe4orwij Candhi Pembakaran 0 198603 1761548 1761039 2026-11-14T16:49:27Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761548 wikitext text/x-wiki [[Barkas:Candi Pembakaran.jpg|jmpl|280x280px|Candhi Pembakaran.]] '''Candhi Pembakaran''' ([[Aksara Carakan|Carakan]]: ꦕꦤ꧀ꦝꦶ​ꦥꦼꦩ꧀ꦧꦏꦫꦤ꧀; [[Basa Indonésia|basa Indhonésia]]: ''Candi Pembakaran'') yaiku situs [[cagar budaya]] arupa [[candhi]] kang papané ana ing [[Bakaharja, Prambanan, Sléman|Kalurahan Bakaharja, Kapanéwon Prambanan, Kabupatèn Sléman]], [[Daérah Istiméwa Yogyakarta|Propinsi Dhaérah Istiméwa Ngayogyakarta]].<ref>{{Cite web|title=Intepretasi Baru Fungsi Candi Pembakaran Kompleks Ratu Boko|url=https://mabur.co/intepretasi-baru-fungsi-candi-pembakaran-kompleks-ratu-boko/|website=Mabur|access-date=22 Januari 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251003160326/https://mabur.co/intepretasi-baru-fungsi-candi-pembakaran-kompleks-ratu-boko/|archive-date=2025-10-03|url-status=dead}}</ref> Wis kawaca saka jenengé yén candhi kuwi kanggo mbakar [[jenazah]]. Candhi iki nduwèni 2 ruangan téras lan ukurané yaiku 26×26 m.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.yogyes.com/id/yogyakarta-tourism-object/candi/ratu-boko/|title=RATU BOKO - Kemegahan di Bukit Penuh Kedamaian|website=www.yogyes.com|language=id|access-date=2025-06-01}}</ref> Ing pérangan tengah bangunan ana sawijining bolongan persegi sing ukurane lumayan amba lan jerone uga lumayan. Bolongan iki sing dadi dhasar jeneng '''Candi Pembakaran''', amarga ing jaman biyèn tau ditemokake awu sing diduga minangka sisa-sisa pembakaran. Sawetara ahli nerangake manawa bolongan kasebut bisa uga digunakake minangka papan upacara geni, nanging ukuran lan jerone dianggep kurang trep yen kanggo kagiyatan ritual kaya mangkono.<ref name=":0" /> == Rujukan == {{reflist|1}} == Pranala jaba == {{commons category|Pembakaran Temple}} * [https://web.archive.org/web/20260608024158/https://jogjacagar.jogjaprov.go.id/ Jaringsana Kundha Kabudayan Dhaérah Istiméwa Ngayogyakarta]. * [https://kebudayaan.slemankab.go.id Jaringsana Kundha Kabudayan Kabupatèn Sléman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241125130341/https://kebudayaan.slemankab.go.id/ |date=2024-11-25 }}. [[Kategori:Adipusaka Project]] [[Kategori:Cagar budaya ing Sléman]] 0jbmrfh315vme1deuk82snaw7fbia04 Wong Melayu Indhonésia 0 199132 1761596 1759157 2026-11-15T00:30:20Z ~2026-59397-43 75475 /* */ 1761596 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Wong Melayu Indhonésia | native_name = {{small|{{lang|id|Orang Melayu Indonesia}}<br>{{lang|ms-ar|اورڠ ملايو ايندونيسيا}}}} | image = About indonesian culture.jpg | caption = Pasangan Melayu [[Riau]] menikmati Gambus tradisional. Panel latar mburine nggabungake palet telung warna Melayu. | pop = 8.753.791 {{small|(2010)}}{{sfn|Ananta|Arifin|Hasbullah|Handayani|2015|p=119}}{{efn|The figure is based on the ethnic classification presented in {{harvnb|Ananta|Arifin|Hasbullah|Handayani|2015}}, which includes figures for every groups with "Malay" in their names as well as Jambi, Bengkulu, Serawai, Semendo peoples, but excludes figures for Palembang, Bangka, and Belitung peoples.{{sfn|Ananta|Arifin|Hasbullah|Handayani|2015|pp=35–36, 42–43}}}} | region1 = {{Flagcountry|Indhonésia}} | pop1 = 8.753.791 (2010) | region2 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of South Sumatra.svg|20px]] [[Sumatra Kidul]] | pop2 = 3.139.000 | ref2 = | region3 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Riau.svg|20px]] [[Wong Melayu Riau|Riau]] | pop3 = 2.880.240 | ref3 = | region4 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of West Kalimantan.svg|20px]] [[Kalimantan Kulon]] | pop4 = 1.259.890 | ref4 = <ref>{{cite web|url=http://www.kebudayaan-dayak.org/index.php?title=Propinsi_Kalimantan_Barat|title=Propinsi Kalimantan Barat - Dayakologi|access-date=2012-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20120905212214/http://www.kebudayaan-dayak.org/index.php?title=Propinsi_Kalimantan_Barat|archive-date=2012-09-05|url-status=dead}}</ref> | region5 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Bangka Belitung.svg|20px]] [[Kapuloan Bangka-Belitung]] | pop5 = 936.000 | ref5 = | region6 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Jambi.svg|20px]] [[Wong Melayu Jambi|Jambi]] | pop6 = 914.660 | ref6 = | region7 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Riau Islands.svg|20px]] [[Kapuloan Riau]] | pop7 = 600.108 | ref7 = | region8 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of North_Sumatra.svg|20px]] [[Sumatra Lor]] | pop8 = 582.100 | ref8 = | region9 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Lampung.svg|20px]] [[Lampung]] | pop9 = 269.240 | ref9 = | region10 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of West Java.svg|20px]] [[Jawa Kulon]] | pop10 = 190.224 | ref10 = | region11 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Jakarta.svg|20px]] [[Jakartah]] | pop11 = 165.039 | ref11 = | region12 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Bengkulu.svg|20px]] [[Bengkulu]] | pop12 = 125.120 | ref12 = | region13 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Central Kalimantan.svg|20px]] [[Kalimantan Tengah]] | pop13 = 87.222 | ref13 = | region14 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of East Kalimantan.svg|20px]] [[Kalimantan Wétan]] | pop14 = 84.468 | ref14 = | region15 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of North Kalimantan.svg|20px]] [[Kalimantan Lor]] | pop15 = 64.881 | ref15 = | langs = [[Basa Malayu|Malayu]] lan [[Basa Indhonésia|Indhonésia]] | rels = [[Islam]] | related = {{Hlist|[[Wong Melayu Malaysia|Melayu Malaysia]]|[[Wong Melayu Singapura|Melayu Singapura]]|[[Wong Melayu Brunéi|Melayu Brunéi Darussalam]]}} }} '''Wong Melayu Indhonésia''' ([[Basa Malayu|Malayu]]/[[Basa Indhonésia|Indhonésia]]: ''Orang Melayu Indonesia''; [[Aksara Gundhil|Jawi]]: {{Script/Arabic|أورڠ ملايو ايندونيسيا}}) yaiku [[wong Melayu]] sing manggon ing [[Indhonésia]], minangka salah sawijining kelompok ètnis pribumi Indhonésia. [[Basa Indhonésia]], basa nasional Indhonésia, minangka salah sawijining pangembangan standar basa Malayu Riau.<ref name="Sneddon">Sneddon 2003, ''The Indonesian Language: Its History and Role in Modern Society'', p. 69–70</ref><ref>''Kamus Saku Bahasa Indonesia'', p. 272, PT Mizan Publika, {{ISBN|9789791227834}}</ref> Ana sawetara kerajaan sing ana gandheng cenenge karo Melayu ing Indhonésia sing nyakup pesisir wétan [[Sumatra]] lan pesisir [[Kalimantan (Wewengkon Indhonésiya)|Kalimantan]], sawetara sing paling misuwur yaiku [[Praja Sriwijaya|Sriwijaya]], [[Kerajaan Melayu]], Kesultanan Palembang, Kesultanan Jambi, Kesultanan Deli, Kesultanan Riau-Lingga lan Kesultanan Sambas. Sensus taun 2010 nyebutake yen ana kira-kira 8 yuta wong Melayu ing Indhonésia; angka iki asale saka klasifikasi wong Melayu ing Sumatra Wétan lan Kalimantan pesisir sing diakoni dening pamrentah Indhonésia. == Referensi == === Cathetan === {{notelist}} === Kutipan === {{reflist}} == Pranala njaba == {{Commonscat|Malay people of Indonesia}} *[https://www.youtube.com/watch?v=mW_l4fN1EIQ&t Malay dialects of Indonesia] *[https://web.archive.org/web/20090304100951/http://melayuonline.com/ MelayuOnline] {{Authority control}} [[Kategori:Melayu|Indhonésia]] [[Kategori:Suku bangsa ing Indonesia|Melayu]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Indonésia|Melayu]] m3usmiucgea5ef2vf1szp3jzbwoiwfp 1761611 1761596 2026-11-15T03:02:18Z ~2026-59397-43 75475 /* */ 1761611 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Wong Melayu Indhonésia | native_name = {{small|{{lang|id|Orang Melayu Indonesia}}<br>{{lang|ms-ar|اورڠ ملايو ايندونيسيا}}}} | image = About indonesian culture.jpg | caption = Pasangan Melayu [[Riau]] menikmati Gambus tradisional. Panel latar mburine nggabungake palet telung warna Melayu. | pop = 8.753.791 {{small|(2010)}}{{sfn|Ananta|Arifin|Hasbullah|Handayani|2015|p=119}}{{efn|The figure is based on the ethnic classification presented in {{harvnb|Ananta|Arifin|Hasbullah|Handayani|2015}}, which includes figures for every groups with "Malay" in their names as well as Jambi, Bengkulu, Serawai, Semendo peoples, but excludes figures for Palembang, Bangka, and Belitung peoples.{{sfn|Ananta|Arifin|Hasbullah|Handayani|2015|pp=35–36, 42–43}}}} | region1 = {{Flagcountry|Indhonésia}} | pop1 = 8.753.791 (2010) | region2 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of South Sumatra.svg|20px]] [[Sumatra Kidul]] | pop2 = 3.139.000 | ref2 = | region3 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Riau.svg|20px]] [[Riau]] | pop3 = [[Wong Melayu Riau|2.880.240]] | ref3 = | region4 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of West Kalimantan.svg|20px]] [[Kalimantan Kulon]] | pop4 = 1.259.890 | ref4 = <ref>{{cite web|url=http://www.kebudayaan-dayak.org/index.php?title=Propinsi_Kalimantan_Barat|title=Propinsi Kalimantan Barat - Dayakologi|access-date=2012-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20120905212214/http://www.kebudayaan-dayak.org/index.php?title=Propinsi_Kalimantan_Barat|archive-date=2012-09-05|url-status=dead}}</ref> | region5 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Bangka Belitung.svg|20px]] [[Kapuloan Bangka-Belitung]] | pop5 = 936.000 | ref5 = | region6 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Jambi.svg|20px]] [[Jambi]] | pop6 = [[Wong Melayu Jambi|914.660]] | ref6 = | region7 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Riau Islands.svg|20px]] [[Kapuloan Riau]] | pop7 = 600.108 | ref7 = | region8 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of North_Sumatra.svg|20px]] [[Sumatra Lor]] | pop8 = 582.100 | ref8 = | region9 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Lampung.svg|20px]] [[Lampung]] | pop9 = 269.240 | ref9 = | region10 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of West Java.svg|20px]] [[Jawa Kulon]] | pop10 = 190.224 | ref10 = | region11 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Jakarta.svg|20px]] [[Jakartah]] | pop11 = 165.039 | ref11 = | region12 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Bengkulu.svg|20px]] [[Bengkulu]] | pop12 = 125.120 | ref12 = | region13 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Central Kalimantan.svg|20px]] [[Kalimantan Tengah]] | pop13 = 87.222 | ref13 = | region14 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of East Kalimantan.svg|20px]] [[Kalimantan Wétan]] | pop14 = 84.468 | ref14 = | region15 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of North Kalimantan.svg|20px]] [[Kalimantan Lor]] | pop15 = 64.881 | ref15 = | langs = [[Basa Malayu|Malayu]] lan [[Basa Indhonésia|Indhonésia]] | rels = [[Islam]] | related = {{Hlist|[[Wong Melayu Malaysia|Melayu Malaysia]]|[[Wong Melayu Singapura|Melayu Singapura]]|[[Wong Melayu Brunéi|Melayu Brunéi Darussalam]]}} }} '''Wong Melayu Indhonésia''' ([[Basa Malayu|Malayu]]/[[Basa Indhonésia|Indhonésia]]: ''Orang Melayu Indonesia''; [[Aksara Gundhil|Jawi]]: {{Script/Arabic|أورڠ ملايو ايندونيسيا}}) yaiku [[wong Melayu]] sing manggon ing [[Indhonésia]], minangka salah sawijining kelompok ètnis pribumi Indhonésia. [[Basa Indhonésia]], basa nasional Indhonésia, minangka salah sawijining pangembangan standar basa Malayu Riau.<ref name="Sneddon">Sneddon 2003, ''The Indonesian Language: Its History and Role in Modern Society'', p. 69–70</ref><ref>''Kamus Saku Bahasa Indonesia'', p. 272, PT Mizan Publika, {{ISBN|9789791227834}}</ref> Ana sawetara kerajaan sing ana gandheng cenenge karo Melayu ing Indhonésia sing nyakup pesisir wétan [[Sumatra]] lan pesisir [[Kalimantan (Wewengkon Indhonésiya)|Kalimantan]], sawetara sing paling misuwur yaiku [[Praja Sriwijaya|Sriwijaya]], [[Kerajaan Melayu]], Kesultanan Palembang, Kesultanan Jambi, Kesultanan Deli, Kesultanan Riau-Lingga lan Kesultanan Sambas. Sensus taun 2010 nyebutake yen ana kira-kira 8 yuta wong Melayu ing Indhonésia; angka iki asale saka klasifikasi wong Melayu ing Sumatra Wétan lan Kalimantan pesisir sing diakoni dening pamrentah Indhonésia. == Referensi == === Cathetan === {{notelist}} === Kutipan === {{reflist}} == Pranala njaba == {{Commonscat|Malay people of Indonesia}} *[https://www.youtube.com/watch?v=mW_l4fN1EIQ&t Malay dialects of Indonesia] *[https://web.archive.org/web/20090304100951/http://melayuonline.com/ MelayuOnline] {{Authority control}} [[Kategori:Melayu|Indhonésia]] [[Kategori:Suku bangsa ing Indonesia|Melayu]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Indonésia|Melayu]] gxihd09wv7o4l16118cyvoatqc40ak8 1761633 1761611 2026-11-15T09:09:23Z ~2026-59397-43 75475 /* */ 1761633 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Wong Melayu Indhonésia | native_name = {{small|{{lang|id|Orang Melayu Indonesia}}<br>{{lang|ms-ar|اورڠ ملايو ايندونيسيا}}}} | image = About indonesian culture.jpg | caption = Pasangan Melayu [[Riau]] menikmati Gambus tradisional. Panel latar mburine nggabungake palet telung warna Melayu. | pop = 8.753.791 {{small|(2010)}}{{sfn|Ananta|Arifin|Hasbullah|Handayani|2015|p=119}}{{efn|The figure is based on the ethnic classification presented in {{harvnb|Ananta|Arifin|Hasbullah|Handayani|2015}}, which includes figures for every groups with "Malay" in their names as well as Jambi, Bengkulu, Serawai, Semendo peoples, but excludes figures for Palembang, Bangka, and Belitung peoples.{{sfn|Ananta|Arifin|Hasbullah|Handayani|2015|pp=35–36, 42–43}}}} | region1 = {{Flagcountry|Indhonésia}} | pop1 = 8.753.791 (2010) | region2 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of South Sumatra.svg|20px]] [[Sumatra Kidul]] | pop2 = 3.139.000 | ref2 = | region3 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Riau.svg|20px]] [[Riau]] | pop3 = [[Wong Melayu Riau|2.880.240]] | ref3 = | region4 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of West Kalimantan.svg|20px]] [[Kalimantan Kulon]] | pop4 = 1.259.890 | ref4 = <ref>{{cite web|url=http://www.kebudayaan-dayak.org/index.php?title=Propinsi_Kalimantan_Barat|title=Propinsi Kalimantan Barat - Dayakologi|access-date=2012-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20120905212214/http://www.kebudayaan-dayak.org/index.php?title=Propinsi_Kalimantan_Barat|archive-date=2012-09-05|url-status=dead}}</ref> | region5 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Bangka Belitung.svg|20px]] [[Kapuloan Bangka-Belitung]] | pop5 = 936.000 | ref5 = | region6 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Jambi.svg|20px]] [[Jambi]] | pop6 = [[Wong Melayu Jambi|914.660]] | ref6 = | region7 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Riau Islands.svg|20px]] [[Kapuloan Riau]] | pop7 = 600.108 | ref7 = | region8 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of North_Sumatra.svg|20px]] [[Sumatra Lor]] | pop8 = 582.100 | ref8 = | region9 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Lampung.svg|20px]] [[Lampung]] | pop9 = 269.240 | ref9 = | region10 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of West Java.svg|20px]] [[Jawa Kulon]] | pop10 = 190.224 | ref10 = | region11 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Jakarta.svg|20px]] [[Jakartah]] | pop11 = 165.039 | ref11 = | region12 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Bengkulu.svg|20px]] [[Bengkulu]] | pop12 = 125.120 | ref12 = | region13 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of Central Kalimantan.svg|20px]] [[Kalimantan Tengah]] | pop13 = 87.222 | ref13 = | region14 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of East Kalimantan.svg|20px]] [[Kalimantan Wétan]] | pop14 = 84.468 | ref14 = | region15 = {{nbsp|8}}[[File: Coat of arms of North Kalimantan.svg|20px]] [[Kalimantan Lor]] | pop15 = 64.881 | ref15 = | langs = [[Basa Malayu|Malayu]] lan [[Basa Indhonésia|Indhonésia]] | rels = [[Islam]] | related = {{Hlist|[[Wong Melayu Malaysia|Melayu Malaysia]]|[[Wong Melayu Singapura|Melayu Singapura]]|[[Wong Melayu Brunéi|Melayu Brunéi Darussalam]]}} }} '''Wong Melayu Indhonésia''' ([[Basa Malayu|Malayu]]/[[Basa Indhonésia|Indhonésia]]: ''Orang Melayu Indonesia''; [[Aksara Gundhil|Jawi]]: {{Script/Arabic|أورڠ ملايو ايندونيسيا}}) yaiku [[wong Melayu]] sing manggon ing [[Indhonésia]], minangka salah sawijining kelompok ètnis pribumi Indhonésia. [[Basa Indhonésia]], basa nasional Indhonésia, minangka salah sawijining pangembangan standar [[basa Melayu Riau|basa Malayu Riau]].<ref name="Sneddon">Sneddon 2003, ''The Indonesian Language: Its History and Role in Modern Society'', p. 69–70</ref><ref>''Kamus Saku Bahasa Indonesia'', p. 272, PT Mizan Publika, {{ISBN|9789791227834}}</ref> Ana sawetara kerajaan sing ana gandheng cenenge karo Melayu ing Indhonésia sing nyakup pesisir wétan [[Sumatra]] lan pesisir [[Kalimantan (Wewengkon Indhonésiya)|Kalimantan]], sawetara sing paling misuwur yaiku [[Praja Sriwijaya|Sriwijaya]], [[Kerajaan Melayu]], Kesultanan Palembang, Kesultanan Jambi, Kesultanan Deli, Kesultanan Riau-Lingga lan Kesultanan Sambas. Sensus taun 2010 nyebutake yen ana kira-kira 8 yuta wong Melayu ing Indhonésia; angka iki asale saka klasifikasi wong Melayu ing Sumatra Wétan lan Kalimantan pesisir sing diakoni dening pamrentah Indhonésia. == Referensi == === Cathetan === {{notelist}} === Kutipan === {{reflist}} == Pranala njaba == {{Commonscat|Malay people of Indonesia}} *[https://www.youtube.com/watch?v=mW_l4fN1EIQ&t Malay dialects of Indonesia] *[https://web.archive.org/web/20090304100951/http://melayuonline.com/ MelayuOnline] {{Authority control}} [[Kategori:Melayu|Indhonésia]] [[Kategori:Suku bangsa ing Indonesia|Melayu]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Indonésia|Melayu]] 27m8tibajm6nscbgfs488iqk9xhgsok Liberland 0 199330 1761579 1741227 2026-11-14T21:49:39Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761579 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Republik Merdeka Liberland | common_name = Liberland | image_flag = Flag of Liberland.svg | image_coat = Coat of Arms of Liberland.svg | other_symbol = "Victory March to Glory Land"<ref>{{Cite web|url=http://qz.com/392004/liberland-the-words-newest-micro-nation-is-already-a-leader-in-nation-branding/|title=The world's newest micro-nation is already a leader in nation branding|last=Quito|first=Anne|website=Quartz|language=en-US|access-date=2016-06-09}}</ref> | other_symbol_type = March: | national_motto = {{lang|en|To Live and Let Live}} | national_anthem = "Free and Fair"<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=UxhMTGAkx0c|title=Free and Fair - Liberland National Anthem|website=YouTube}}</ref> {{Listen | filename = Free-And-Fair-Liberland-Nation-Anthem.ogg | title = Lagu Kabangsan Liberland | description = Vokal | pos = center }} | image_map = Location of Liberland within Europe.svg | alt_map = Location of the land claimed by Liberland | map_caption = Location of the land claimed by Liberland | demonym = Liberlandian | leader_title1 = Presiden | leader_name1 = [[Vít Jedlička]] <small>(pendiri)</small> | leader_title2 = Prime Minister | leader_name2 = Justin Sun<ref>{{Cite web|date=2024-10-10|title=TRON Founder Elected as Prime Minister of Liberland|url=https://www.cryptotimes.io/2024/10/10/tron-founder-elected-as-prime-minister-of-liberland/|access-date=2025-04-19|website=www.cryptotimes.io|language=en-US}}</ref> | leader_title3 = Minister of Foreign Affairs | leader_name3 = Thomas D. Walls<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/amphtml/news/worldviews/wp/2017/01/22/liberland-a-self-proclaimed-country-in-eastern-europe-hopes-for-recognition-from-president-trump/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170123143407/https://www.washingtonpost.com/amphtml/news/worldviews/wp/2017/01/22/liberland-a-self-proclaimed-country-in-eastern-europe-hopes-for-recognition-from-president-trump/|url-status=dead|archive-date=23 January 2017|title=The country recently named Thomas Walls, a U.S. citizen, as its foreign minister.|newspaper=The Washington Post|access-date=13 March 2018|date=22 January 2017|language=en}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://liberland.org/en/|title=Free Republic of Liberland|website=Free Republic of Liberland|access-date=2023-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302105020/https://liberland.org/en/|archive-date=2022-03-02|url-status=dead}}</ref> | leader_title4 = Minister of Finance | leader_name4 = Jan Purkrábek<ref name=":3"/> | established_event1 = Proclamation | established_date1 = {{Start date|2015|04|13|df=y}} | area_km2 = 7 | population_estimate = 63 | currency = Liberland merit ''(cryptocurrency)''<ref>{{Cite web|url=http://zpravy.aktualne.cz/ekonomika/jedlickuv-liberland-ma-novou-menu-i-prvni-firmu-v-rejstriku/r~81814366e44b11e58a2b0025900fea04/|title=Jedličkův Liberland má novou měnu i první firmu v rejstříku, občanství chce 87 tisíc lidí|website=Aktuálně.cz - Víte co se právě děje|date=7 March 2016|access-date=2016-06-09}}</ref><br>Liberland dollar | drives_on = right | calling_code = +422 (proposed)<ref>{{Cite news|url=http://qz.com/392004/liberland-the-words-newest-micro-nation-is-already-a-leader-in-nation-branding|title=The world's newest micro-nation is already a leader in nation branding|last=Quito|first=Anne|work=Quartz|access-date=2017-11-23|language=en-US}}</ref> | official_website = {{URL|https://liberland.org/}} | micronation = yes }} <ref name="LiberlandInfo">{{Cite web|url=//liberland.org/en/about/|title=Liberland.org – About Liberland|website=liberland.org|access-date=15 April 2015}}</ref>'''Liberland''', atau '''Republik Merdeka Liberland''', iku [[alpawangsa]]<ref name="LiberlandInfo" /> ing bagian tanah yang ora diklaim diantara [[Kroasia]] lan [[Sèrbi|Serbia]].<ref name="Vice-Nolan">{{Cite news|url=https://news.vice.com/article/welcome-to-liberland-europes-newest-state|title=Welcome to Liberland: Europe's Newest State|last=Nolan|first=Daniel|date=25 April 2015|access-date=25 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924124810/https://news.vice.com/article/welcome-to-liberland-europes-newest-state|archive-date=24 September 2018|publisher=Vice News}}</ref> [[Barkas:Croatia_Serbia_border_Backa_Baranja.svg|jmpl|250x250px|Teritori yang diklaim Liberland]] == Referensi == <references /> {{Reflist|30em}} == Website lain == * [//liberland.org/ Situs web resmi], ing [//liberland.org/en/main/ basa Inggris] lan [//liberland.org/cz/main/ Ceko] * [http://www.parlamentnilisty.cz/arena/rozhovory/On-to-mysli-vazne-Vit-Jedlicka-zakladatel-noveho-statu-Liberland-promluvil-Zavadi-elektrinu-internet-vsechno-A-lide-se-k-nemu-hrnou-370917 Wawancara karo pangadeg Vít Jedlička] {{In lang|cs}} * [http://inserbia.info/today/2015/04/czech-proclaims-new-sovereign-state-between-serbia-and-croatia-liberland/ Artikel ing Serbia] {{In lang|en}} * [https://www.nytimes.com/2015/08/16/magazine/the-making-of-a-president.html Sugeng rawuh ing Liberland, Negara Paling Anyar ing Donya (Mungkin)] {{In lang|en}} * [http://www.liberlandthefilm.com/en Film dokumenter babagan Liberland – "This No Man's Land Of Mine"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230417070424/http://www.liberlandthefilm.com/en |date=2023-04-17 }} Archived * Negara berdaulat [[Kategori:Geografi Serbia]] [[Kategori:Géografi Kroasia]] 58fx2e6ocn97zd3pvbibphyeqlgshst Ambegan 0 199816 1761529 1748698 2026-11-14T15:26:40Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761529 wikitext text/x-wiki [[Barkas:Respiratory system complete en.svg|jmpl|Saluran dinggo ambegan]] '''Ambegan''' iku proses [[Biologi seganten|biologis]] dhasar sing ndadekake makhluk urip bisa njupuk oksigen saka lingkungan lan ngeculake karbon dioksida minangka asil samping metabolisme. Ing konteks fisiologi, ambegan dadi bagean saka sistem respirasi sing njaga kelangsungan urip sel liwat panyedhiyaan oksigen kanggo respirasi seluler. Tanpa proses iki, produksi energi wujud adenosin trifosfat (ATP) bakal mandheg, saéngga sel ora bisa nindakake fungsi vitalé. ambegan kerep dipahami minangka kegiyatan ngirup lan ngembusake hawa. Nanging miturut teges ilmiah sing luwih jembar, ambegan nyakup rangkaian mekanisme rumit sing nglibatake sistem pernapasan, sistem peredaran getih, lan proses kimia ing tingkat seluler. Proses iki ora mung dumadi ing manungsa, nanging uga ing kéwan, tetuwuhan, lan organisme liyane, sanadyan mekanismené béda-béda.<ref>{{Cite web|url=https://www.gramedia.com/literasi/pengertian-respirasi/|title=Pengertian Respirasi: Jenis, Fungsi, Gangguan, dan Prosesnya|last=Nandy|language=id-ID|access-date=2026-02-16}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.siloamhospitals.com/informasi-siloam/artikel/what-is-respiration|title=Rumah sakit dengan pelayanan berkualitas - Siloam Hospitals|website=www.siloamhospitals.com|access-date=2026-02-16}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.halodoc.com/artikel/proses-respirasi-pada-manusia-pahami-tahapannya|title=Proses Respirasi pada Manusia: Pahami Tahapannya|last=Halodoc|first=Redaksi|website=halodoc|language=id|access-date=2026-02-16}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kamusjawa.net/bahasa/jawa/ambeng.html|title=Bahasa jawa ambeng dan artinya adalah|website=Kamus Bahasa Jawa Online Terlengkap|language=id-ID|access-date=2026-02-16}}</ref> == Terminologi lan Konsep Dhasar == Ing biologi, istilah “pernapasan” utawa respirasi nduweni sawetara makna sing gegandhengan: # '''Ventilasi pulmoner''': proses mekanis metu-mlebune hawa saka lan menyang paru-paru. # '''Pertukaran gas eksternal''': ijol-ijolan oksigen lan karbon dioksida antarane alveolus lan getih. # '''Transport gas''': pangangkutan oksigen lan karbon dioksida liwat sistem peredaran getih. # '''Respirasi seluler''': proses kimia ing njero sel sing nggunakake oksigen kanggo ngasilake energi. Papatan aspek kasebut dadi siji sistem sing njaga homeostasis organisme.<ref>{{Cite web|url=https://www.biotifor.or.id/apa-yang-dimaksud-dengan-respirasi/|title=Memahami Respirasi: Proses Penting Kehidupan|last=Wage|first=Mbah|date=2024-06-17|website=Biotifor|language=en-US|access-date=2026-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20250608233959/https://www.biotifor.or.id/apa-yang-dimaksud-dengan-respirasi/|archive-date=2025-06-08|url-status=dead}}</ref> == Sajarah Pangerten Ilmiah Bab Ambegan == Pangerten manungsa bab ambegan ngalami perkembangan alon-alon. Ing jaman kuna, ambegan kerep digandhengake karo konsep “napas urip” utawa jiwa. Nalika ilmu pengetahuan maju ing abad kaping-17 nganti kaping-19, panaliten fisiologi mbukak peran oksigen ing pembakaran biologis lan fungsi paru-paru ing ijol-ijolan gas. Panemuan yen oksigen dibutuhake ing metabolisme seluler dadi tonggak wigati tumrap biologi lan kedokteran. Saka kono, kajian respirasi ngrembaka nyakup anatomi, biokimia, patologi, lan teknologi medis.<ref name=":0" /> == Anatomi Sistem Pernapasan Manungsa == Sistem pernapasan manungsa kasusun saka pirang-pirang struktur utama sing makarya bebarengan. === 1. Saluran Pernapasan Ndhuwur === Kalebu: * Rongga irung * Faring (tekak) * Laring (pangkal tenggorokan) Rongga irung nduweni fungsi nyaring, ngangetake, lan melembapake hawa sadurunge mlebu paru-paru. Rambut irung lan lapisan mukosa nyekel bledug lan mikroorganisme.<ref>{{Cite web|url=https://www.studiobelajar.com/apa-itu-respirasi/|title=Apa Itu Respirasi? Memahami Proses Vital dalam Tubuh|last=StudioBelajar|first=Writer|date=2025-01-02|website=StudioBelajar.com|language=en-US|access-date=2026-02-16}}</ref> === 2. Saluran Pernapasan Ngisor === Kalebu: * Trakea * Bronkus * Bronkiolus * Alveolus Trakea iku tabung sing kagungan cincin tulang rawan supaya tetep kabuka. Trakea banjur mecah dadi loro bronkus menyang paru-paru tengen lan kiwa. Ing njero paru-paru, bronkus mecah dadi bronkiolus lan pungkasane tekan alveolus.<ref>{{Cite news|url=https://www.kompas.com/skola/read/2021/01/28/154247369/contoh-teks-artikel-tentang-covid-19|title=Contoh Teks Artikel tentang Covid-19|last=Media|first=Kompas Cyber|date=2021-11-17|work=KOMPAS.com|access-date=2026-02-16|language=id}}</ref> === 3. Paru-paru === Paru-paru minangka organ utama sistem pernapasan. Ing njero ana yuta-yuta alveolus, yaiku kantong hawa tipis sing dikepung kapiler getih. Struktur iki ndadekake ijol-ijolan gas bisa lumaku kanthi efisien liwat difusi. === 4. Otot Pernapasan === Otot utama ambegan yaiku diafragma lan otot interkostal (antar iga). Kontraksi lan relaksasi otot iki ngganti volume rongga dada supaya hawa bisa mlebu lan metu. == Mekanisme Ambegan == Ambegan nduweni rong fase utama: === Inspirasi === Inspirasi yaiku proses mlebu hawa menyang paru-paru. Nalika diafragma kontraksi lan mudhun, rongga dada dadi luwih amba. Tekanan ing paru-paru dadi luwih cendhek tinimbang tekanan njaba, mula hawa mlebu. === Ekspirasi === Ekspirasi yaiku proses metu hawa saka paru-paru. Nalika diafragma relaksasi lan bali menyang posisi asal, rongga dada nyilik. Tekanan ing paru-paru mundhak lan hawa metu. Nalika istirahat, ekspirasi sipaté pasif, nanging nalika aktivitas abot bisa dadi aktif amarga dibantu otot tambahan. == Ijol-ijolan Gas == Ijol-ijolan gas dumadi ing [[Alveolata|alveolus]] liwat [[difusi]]. Oksigen saka hawa alveolus pindhah menyang getih kapiler, déné [[karbon dioksida]] saka getih pindhah menyang alveolus kanggo diembusake metu. [[Hemoglobin]] ing sel getih abang nduweni peran penting ngiket lan nggawa oksigen. Saben [[molekul]] hemoglobin bisa ngiket papat molekul [[Oksigèn|oksigen]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ayosemarang.com/semarang-raya/pr-773814604/ambegan-ambyar-ambyur-ini-artinya-dalam-bahasa-semarangan|title=Ambegan, Ambyar, Ambyur, Ini Artinya dalam Bahasa Semarangan - Ayo Semarang|last=Ardyansah|first=Vedyana|website=Ambegan, Ambyar, Ambyur, Ini Artinya dalam Bahasa Semarangan - Ayo Semarang|language=id|access-date=2026-02-16}}</ref> == Respirasi Seluler == Ing tingkat sel, oksigen digunakake kanggo ngasilake energi ing mitokondria liwat telung tahap: # [[Glikolisis]] # Siklus [[Asem sitrat|asam sitrat]] (siklus Krebs) # Rantai transpor [[Èlèktron|elektron]] Asilé yaiku ATP, banyu, lan karbon dioksida. Karbon dioksida banjur digawa bali menyang paru-paru. == Regulasi Pernapasan == Ambegan diatur déning pusat pernapasan ing batang otak, mliginé medula oblongata lan pons. Pusat iki ngawasi kadar karbon dioksida, oksigen, lan pH getih liwat kemoreseptor. Yen karbon dioksida mundhak, frekuensi lan jeroné ambegan uga mundhak kanggo njaga keseimbangan asam-basa. == Variasi Pola Ambegan == Sawetara variasi pola ambegan: * Ambegan normal (eupnea) * Ambegan cepet (takipnea) * Ambegan alon (bradipnea) * Ambegan jero lan cepet (hiperventilasi) Owahan pola iki kerep dadi pratandha kahanan kesehatan. == Ambegan ing Olahraga == Nalika aktivitas fisik, kabutuhan oksigen mundhak. Sistem pernapasan lan kardiovaskular makarya luwih abot. Latihan aerobik bisa nambah kapasitas vital paru-paru lan efisiensi panggunaan oksigen. == Ambegan ing Bayi lan Bocah == Bayi nduweni frekuensi ambegan luwih dhuwur tinimbang wong diwasa amarga sistemé durung sampurna. Mula luwih rentan marang gangguan pernapasan. == Gangguan Pernapasan == Sawetara penyakit sing mengaruhi ambegan: * Asma * Pneumonia * Penyakit paru obstruktif kronis * Tuberkulosis * Kanker paru Penyakit kasebut bisa ngalangi aliran hawa utawa ijol-ijolan gas. == Pangaruh Lingkungan == Kualitas hawa nduweni pengaruh gedhé marang kesehatan paru-paru. Polusi, asap rokok, lan partikel mbebayani bisa ngrusak jaringan paru-paru lan nambah risiko penyakit kronis. == Pernapasan ing Kéwan lan Tetuwuhan == Kéwan nduweni sistem béda-béda: iwak nganggo insang, serangga nganggo sistem trakea, lan manuk nduweni kantong hawa sing efisien. Tetuwuhan uga nindakake respirasi seluler lan ijol-ijolan gas liwat stomata lan lentisel. == Aspek Biokimia lan Klinis == Respirasi kalebu reaksi oksidasi-reduksi, ing ngendi oksigen dadi akseptor elektron pungkasan. Ing bidang medis, alat kaya spirometer digunakake kanggo ngukur kapasitas paru-paru, lan ventilator mekanis mbantu pasien sing ora bisa ambegan mandiri. Ambegan iku proses biologis penting sing nglibatake interaksi antarane organ, jaringan, lan molekul. Saka ventilasi mekanis nganti respirasi seluler, kabèh nduweni peran wigati kanggo njaga urip. Minangka fungsi vital, ambegan ora mung njamin pasokan oksigen, nanging uga njaga keseimbangan kimia awak, ndhukung aktivitas fisik, lan kesehatan sacara umum. Pangerten jero babagan proses iki dadi dhasar pangembangan ilmu biologi, kedokteran, lan kesehatan masyarakat. == Rujukan == ovxlecz3pn321j5duv2hjyt7p7utie9 Stephen Campbell Moore 0 200474 1761612 1750028 2026-11-15T03:26:57Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761612 wikitext text/x-wiki [[File:Stephen Campbell Moore at the Noël Coward Theatre in Photograph 51.jpg|thumb|Stephen Campbell Moore (2015)]] '''Stephen Campbell Moore''' (lair 30 Novèmber 1979) iku aktor Inggris. Dhèwèké kawentar olèhé dadi paraga ing sandiwawa [[Alan Bennett]] ''[[The History Boys]]'' lan [[The History Boys (film)|filemé]]. Dhèwèké uga tau main ing sérial TV '' [[War of the Worlds (2019 TV series)|War of the Worlds]]'' (2019–2021). == Filmografi == === Film === {| class="wikitable sortable" ! Taun ! Irah-irahan ! Paraga ! class="unsortable" | Cathetan |- | 2003 | ''[[Bright Young Things (film)|Bright Young Things]]'' | Adam Fenwick-Symes | |- | 2004 | ''[[A Good Woman (film)|A Good Woman]]'' | Lord Darlington | |- | rowspan="2"|2006 | ''[[Amazing Grace (2006 film)|Amazing Grace]]'' | [[James Stephen (British politician)|James Stephen]] | |- | ''[[The History Boys (film)|The History Boys]]'' | Irwin | |- | rowspan="3"|2008 | ''[[The Bank Job]]'' | Kevin Swain | |- | ''[[Burlesque Fairytales]]'' | Peter Blythe-Smith | |- | ''[[The Children (2008 film)|The Children]]'' | Jonah | |- | rowspan="2"|2011 | ''[[Season of the Witch (2011 film)|Season of the Witch]]'' | Debelzaq | |- | ''[[Johnny English Reborn]]'' | [[Prime Minister of the United Kingdom|The Prime Minister]] | |- | rowspan="4"|2015 | ''[[Man Up (film)|Man Up]]'' | Ed | |- | ''[[The Lady in the Van]]'' | Doctor | |- | ''[[The Ones Below]]'' | Justin | |- | ''[[Burnt (film)|Burnt]]'' | Jack | |- | 2017 | ''[[Goodbye Christopher Robin]]'' | [[E. H. Shepard|Ernest Shepard]] | |- | 2018 | ''[[Red Joan]]'' | Max | |- | 2019 | ''[[Downton Abbey (film)|Downton Abbey]]'' | Major Chetwode | |- | 2023 | ''[[Freud's Last Session]]'' | [[J. R. R. Tolkien]] | |- | 2024 | ''[[The Union (2024 film)|The Union]]'' | Cameron Foster | |- | 2026 | ''[[De Gaulle (2026 film)|De Gaulle]]'' | [[Harold Macmillan]] | |} ===Télévisi === {| class="wikitable sortable" ! Taun ! Irah-irahan ! Paraga ! class="unsortable" | Cathetan |- | 2003 | ''[[Byron (film)|Byron]]'' | [[John Hobhouse, 1st Baron Broughton|John Cam Hobhouse]] | Miniseries, 2 episodes |- | 2004 | ''[[He Knew He Was Right (TV serial)|He Knew He Was Right]]'' | Hugh Stanbury | Miniseries, 4 episodes |- | 2005 | ''[[Wallis & Edward]]'' | [[Edward VIII]] | Television film |- | 2006 | ''[[Hustle (TV series)|Hustle]]'' | Quenton Cornfoot | 1 episode |- | rowspan="2"|2008 | ''[[Lark Rise to Candleford (TV series)|Lark Rise to Candleford]]'' | James Delafield | 1 episode |- | ''[[Ashes to Ashes (British TV series)|Ashes to Ashes]]'' | [[List of Ashes to Ashes characters#Evan White|Evan White]] | Recurring role, 8 episodes |- | 2009 | ''[[A Short Stay in Switzerland]]'' | Edward | Television film |- | 2010 | ''[[Ben Hur (miniseries)|Ben Hur]]'' | Messala | Miniseries, 2 episodes |- | 2011 | ''[[Just Henry]]'' | Joseph Dodge | Television film |- | rowspan="2"|2012 | ''[[Titanic (2012 TV series)|Titanic]]'' | [[Thomas Andrews]] | Miniseries, 4 episodes |- | ''[[Hunted (2012 TV series)|Hunted]]'' | Stephen Turner | Miniseries, 8 episodes |- | rowspan="2"|2013 | ''[[Complicit (film)|Complicit]]'' | Tony Coveney | Television film |- | ''[[The Wrong Mans]]'' | Smoke | Recurring role, 5 episodes |- | 2014 | ''[[Our Zoo]]'' | Reverend Aaron Webb | Main role, 6 episodes |- | 2015 | ''[[The Go-Between (2015 film)|The Go-Between]]'' | Viscount Hugh Trimingham | Television film |- | 2016 | ''[[Stag (miniseries)|Stag]]'' | Johnners | Miniseries, 3 episodes |- | rowspan="2"|2017 | ''[[The Child in Time (film)|The Child in Time]]'' | Charles | Television film |- | ''[[The Last Post (TV series)|The Last Post]]'' | Lieutenant Ed Laithwaite | Main role, 6 episodes |- | 2018 | ''[[Action Team]]'' | Agent 49 | 1 episode |- | rowspan="2"|2019 | ''[[Traitors (Channel 4 TV series)|Traitors]]'' | Phillip Jarvis | Miniseries, 2 episodes |- | ''[[Responsible Child]]'' | Dr. Johann Keaton | Television film |- | 2019–2021 | ''[[War of the Worlds (2019 TV series)|War of the Worlds]]'' | Jonathon Gresham | Main role, 15 episodes |- | 2021 | ''[[The One (TV series)|The One]]'' | Damien Brown | Main role, 8 episodes |- | rowspan="3"|2022 | ''[[Anne (British TV series)|Anne]]'' | [[Edward Fitzgerald (barrister)|Edward Fitzgerald]] | Miniseries, 1 episode |- | ''[[The Confessions of Frannie Langton (TV series)|The Confessions of Frannie Langton]]'' | George Benham | Miniseries, 4 episodes |- | ''[[Litvinenko (TV series)|Litvinenko]]'' | [[Ben Emmerson]] | Miniseries, 1 episode |- | 2023 | ''[[The Gold (TV series)|The Gold]]'' | Tony Lundy | 1 episode |- | rowspan="2"|2024 | ''[[Criminal Record (TV series)|Criminal Record]]'' | Leo Hanratty | Main role, 2 episodes |- | ''[[Masters of the Air]]'' | Major Marvin "Red" Bowman | Miniseries, 8 episodes |- |2025 |''[[Little Disasters]]'' |Rob |Miniseries, 6 episodes |- |2026 |''[[Industry (TV series)|Industry]]'' |Tony Day |1 episode |- | TBA | ''The Siege'' | TBA | Upcoming drama series<ref>{{cite web|url=https://www.channel4.com/press/news/danny-dyer-david-morrissey-and-motaz-malhees-lead-cast-major-channel-4-drama-siege-based|title=Danny Dyer, David Morrissey and Motaz Malhees to lead cast of major Channel 4 drama 'The Siege' based on the bestselling book by Ben Macintyre|website=bbc.co.uk/mediacentre|date=12 February 2025|accessdate=15 February 2026}}</ref> |} ===Gim komputer=== {| class="wikitable sortable" ! Taun ! Irah-irahan ! Paraga ! Firma ! class="unsortable" | Cathetan |- | 2015 | ''[[Final Fantasy XIV: Heavensward]]'' || Regula van Hydrus || [[Square Enix]] || |} == Téater == {| class="wikitable sortable" ! Taun ! Irah-irahan ! Paraga ! Papan |- | 2004–2006 | ''[[The History Boys]]'' | Irwin | Lyttelton Theatre, [[Royal National Theatre]], [[South Bank]] (2004–5)<br/>Lyric Theatre, [[Hong Kong Academy for Performing Arts]] (2006)<br />[[St. James Theatre, Wellington|St. James Theatre]], [[Wellington]] (2006)<br />[[Sydney Theatre Company]], Sydney (2006)<br />[[Broadhurst Theatre]], Broadway (2006) |- | 2010 | ''[[All My Sons]]''<ref name="all.my.sons.review">{{cite web |last=Bennett |first=Ray |title=All My Sons – Theater Review |url=http://www.hollywoodreporter.com/hr/film-reviews/all-my-sons-theater-review-1004094663.story |work=[[The Hollywood Reporter]] |access-date=8 June 2010 |date=31 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100603064315/http://www.hollywoodreporter.com/hr/film-reviews/all-my-sons-theater-review-1004094663.story |archive-date=3 June 2010}}</ref> | Chris Keller | [[Apollo Theatre]], West End, London |- | 2011 | ''[[Clybourne Park]]''<ref>Clybourne Park in the West End http://www.clybournepark.co.uk/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101008183320/http://www.clybournepark.co.uk/ |date=2010-10-08 }}</ref> | | [[Wyndham's Theatre]], West End, London |- | 2012 | ''[[Berenice (play)|Berenice]]''<ref>Berenice {{cite web |url=http://www.donmarwarehouse.com/pl147.html |title=Berenice - Donmar Warehouse |access-date=8 November 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305170923/http://www.donmarwarehouse.com/pl147.html |archive-date=5 March 2016}}</ref> | | [[Donmar Warehouse]], West End, London |- | 2013 | ''[[Chimerica (play)|Chimerica]]'' | Joe Schofield | [[Almeida Theatre]], London |- | 2015 | ''[[Photograph 51 (play)|Photograph 51]]'' | [[Maurice Wilkins]] | [[Noël Coward Theatre]], London |- | 2023 | ''[[When Winston Went to War with the Wireless]]'' | [[John Reith, 1st Baron Reith|John Reith]] | [[Donmar Warehouse]], London |} == Réferènsi == {{reflist}} [[Kategori:Lair 1979]] [[Kategori:Wong urip]] [[Kategori:Paraga Downton Abbey]] tcpg3lvdarcz9ont6k1u7uzlssgabeu Kuantan 0 201084 1761534 2026-11-14T15:34:54Z ~2026-59397-43 75475 Kaca anyar: {{Infobox settlement | name = Kuantan | native_name = ''Kontaeng'' (Malayu Pahang) <br>''Kuatang'' ([[Basa Malayu Trengganu|Malayu Trengganu]]) | other_name = | type = [[Pratélan kutha ing Malaysia|Ibukutha negara bagéan]] lan ibukutha distrik | official_name = Kutha Kuantan<br /><div style="padding-top:0.25em;">{{nobold|{{native name|ms|Bandaraya Kuantan}}}}</div> | image = {{mul... 1761534 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Kuantan | native_name = ''Kontaeng'' (Malayu Pahang) <br>''Kuatang'' ([[Basa Malayu Trengganu|Malayu Trengganu]]) | other_name = | type = [[Pratélan kutha ing Malaysia|Ibukutha negara bagéan]] lan ibukutha distrik | official_name = Kutha Kuantan<br /><div style="padding-top:0.25em;">{{nobold|{{native name|ms|Bandaraya Kuantan}}}}</div> | image = {{multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/2 | image1 = Kuantan - view from Menara 188 at blue hour - May 2024.jpg | caption1 = Pemandangan saka udara Kuantan | image2 = Kuantan River 2.jpg | caption2 = Kali Kuantan lan Kuantan 188 | image3 = Pahang state mosque.jpg | caption3 = Masjid Negara Sultan Ahmad Shah | image4 = Kuantan Municipal Council.JPG | caption4 = Dewan Kutha Kuantan | image5 = Kuantan TC Beach.jpg | caption5 = Teluk Cempedhak | width5 = 140 | height5 = 90 | image6 = Kuantan Port Container Berth.JPG | width6 = 150 | height6 = 97 | caption6 = Pelabuhan Kuantan }} | image_flag = | image_seal = | coordinates = {{coord|3|49|N|103|20|E|region:MY|display=inline,title}} | subdivision_type = Negara | subdivision_type1 = Negeri | subdivision_type2 = Distrik | subdivision_name = {{flag|Malaysia}} | subdivision_name1 = {{flagicon image|Flag of Pahang.svg}} [[Pahang]] | subdivision_name2 = Kuantan | established_title = Didegaké | established_date = 1851 (minangka Kampung Teruntum) | established_title1 = Pendirian | established_date1 = 1 Agustus 1913 | established_title2 = Pusat administrasi | established_date2 = 27 Agustus 1955<ref name="auto">{{cite web |url=http://www.pahang.gov.my/en/sejarah- |title=Establishment History |publisher=Official Portal Pahang State Government |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-date=7 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407150100/http://www.pahang.gov.my/en/sejarah- |url-status=dead }}</ref> | established_title3 = Status kotamadya | established_date3 = 1 Sèptèmber 1979 | established_title4 = Status kutha | established_date4 = 21 Fèbruari 2021 | government_type = Dewan kutha | governing_body = Dewan Kutha Kuantan | leader_title = Walikota | leader_name = Dato' Zaliza Zulkipli | area_total_sq_mi = | area_total_km2 = 324 | area_footnotes = <ref>{{cite web|url=https://mbk.gov.my/portal/en/latar-belakang/|title=Background}}</ref> | population_as_of = 2020 | population_total = {{formatnum:548.014|R}}<ref name="dosm.gov.my">{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/uploads/files/6_Newsletter/Newsletter%202020/DOSM_DOSM_PAHANG_1_2020_Siri-83.pdf |title=Pengenalan Newsletter|website=Dosm.gov.my|access-date=14 Novèmber 2026}}</ref> | population_footnotes = | population_density_sq_mi = auto | population_density_km2 = 1.691 | population_demonym = Wong Kuantan | utc_offset = +8 | elevation_m = 21,95 | elevation_ft = 72 | elevation_max_ft = | elevation_max_m = | elevation_max_point = | postal_code_type = Kode Pos | postal_code = 25xxx | website = {{URL|https://mbk.gov.my/portal/en|mbk.gov.my}} }} '''Kuantan''' (Malayu Pahang: ''Kontaeng''; [[Basa Malayu Trengganu|Malayu Trengganu]]: ''Kuatang/Kuantang'') iku sawijining kutha lan ibukutha negeri ing [[Pahang]], [[Malaysia]]. Dumunung ing cedhak muara Kali Kuantan. Kuantan minangka kutha paling gedhé nomer 12 ing Malaysia adhedhasar populasi 548.014 ing taun 2020 lan kutha paling gedhé ing [[Malaysia Kulon|Pesisir Wétan Semenanjung Malaysia]]. Pusat administrasi negara Pahang resmi dipindhah menyang Kuantan tanggal 27 Agustus 1955 saka Kuala Lipis, lan diresmikake dening KDYMM Sultan Abu Bakar Ri'ayatuddin Al Muadzam Shah,<ref name="auto"/> Sultan Pahang. == Cathetan suku == {{Commonscat|Kuantan}} {{reflist}} {{Authority control}} [[Kategori:Pahang]] [[Kategori:Kutha ing Malaysia]] 5yytwf9ca698b6oksuuw7adtak5vdzn 1761576 1761534 2026-11-14T21:22:30Z InternetArchiveBot 48188 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1761576 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Kuantan | native_name = ''Kontaeng'' (Malayu Pahang) <br>''Kuatang'' ([[Basa Malayu Trengganu|Malayu Trengganu]]) | other_name = | type = [[Pratélan kutha ing Malaysia|Ibukutha negara bagéan]] lan ibukutha distrik | official_name = Kutha Kuantan<br /><div style="padding-top:0.25em;">{{nobold|{{native name|ms|Bandaraya Kuantan}}}}</div> | image = {{multiple image | border = infobox | total_width = 290 | image_style = border:1; | perrow = 2/2/2 | image1 = Kuantan - view from Menara 188 at blue hour - May 2024.jpg | caption1 = Pemandangan saka udara Kuantan | image2 = Kuantan River 2.jpg | caption2 = Kali Kuantan lan Kuantan 188 | image3 = Pahang state mosque.jpg | caption3 = Masjid Negara Sultan Ahmad Shah | image4 = Kuantan Municipal Council.JPG | caption4 = Dewan Kutha Kuantan | image5 = Kuantan TC Beach.jpg | caption5 = Teluk Cempedhak | width5 = 140 | height5 = 90 | image6 = Kuantan Port Container Berth.JPG | width6 = 150 | height6 = 97 | caption6 = Pelabuhan Kuantan }} | image_flag = | image_seal = | coordinates = {{coord|3|49|N|103|20|E|region:MY|display=inline,title}} | subdivision_type = Negara | subdivision_type1 = Negeri | subdivision_type2 = Distrik | subdivision_name = {{flag|Malaysia}} | subdivision_name1 = {{flagicon image|Flag of Pahang.svg}} [[Pahang]] | subdivision_name2 = Kuantan | established_title = Didegaké | established_date = 1851 (minangka Kampung Teruntum) | established_title1 = Pendirian | established_date1 = 1 Agustus 1913 | established_title2 = Pusat administrasi | established_date2 = 27 Agustus 1955<ref name="auto">{{cite web |url=http://www.pahang.gov.my/en/sejarah- |title=Establishment History |publisher=Official Portal Pahang State Government |access-date=14 Novèmber 2026 |archive-date=7 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407150100/http://www.pahang.gov.my/en/sejarah- |url-status=dead }}</ref> | established_title3 = Status kotamadya | established_date3 = 1 Sèptèmber 1979 | established_title4 = Status kutha | established_date4 = 21 Fèbruari 2021 | government_type = Dewan kutha | governing_body = Dewan Kutha Kuantan | leader_title = Walikota | leader_name = Dato' Zaliza Zulkipli | area_total_sq_mi = | area_total_km2 = 324 | area_footnotes = <ref>{{cite web|url=https://mbk.gov.my/portal/en/latar-belakang/|title=Background}}</ref> | population_as_of = 2020 | population_total = {{formatnum:548.014|R}}<ref name="dosm.gov.my">{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/uploads/files/6_Newsletter/Newsletter%202020/DOSM_DOSM_PAHANG_1_2020_Siri-83.pdf|title=Pengenalan Newsletter|website=Dosm.gov.my|access-date=14 Novèmber 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20221215023036/https://www.dosm.gov.my/v1/uploads/files/6_Newsletter/Newsletter%202020/DOSM_DOSM_PAHANG_1_2020_Siri-83.pdf|archive-date=2022-12-15|url-status=dead}}</ref> | population_footnotes = | population_density_sq_mi = auto | population_density_km2 = 1.691 | population_demonym = Wong Kuantan | utc_offset = +8 | elevation_m = 21,95 | elevation_ft = 72 | elevation_max_ft = | elevation_max_m = | elevation_max_point = | postal_code_type = Kode Pos | postal_code = 25xxx | website = {{URL|https://mbk.gov.my/portal/en|mbk.gov.my}} }} '''Kuantan''' (Malayu Pahang: ''Kontaeng''; [[Basa Malayu Trengganu|Malayu Trengganu]]: ''Kuatang/Kuantang'') iku sawijining kutha lan ibukutha negeri ing [[Pahang]], [[Malaysia]]. Dumunung ing cedhak muara Kali Kuantan. Kuantan minangka kutha paling gedhé nomer 12 ing Malaysia adhedhasar populasi 548.014 ing taun 2020 lan kutha paling gedhé ing [[Malaysia Kulon|Pesisir Wétan Semenanjung Malaysia]]. Pusat administrasi negara Pahang resmi dipindhah menyang Kuantan tanggal 27 Agustus 1955 saka Kuala Lipis, lan diresmikake dening KDYMM Sultan Abu Bakar Ri'ayatuddin Al Muadzam Shah,<ref name="auto"/> Sultan Pahang. == Cathetan suku == {{Commonscat|Kuantan}} {{reflist}} {{Authority control}} [[Kategori:Pahang]] [[Kategori:Kutha ing Malaysia]] cp8dyyikys4fsn51dl23dk5qaxd47id Temerloh 0 201085 1761541 2026-11-14T16:04:24Z ~2026-59397-43 75475 Kaca anyar: {{Infobox settlement | official_name = Temerloh | other_name = | nickname = | type = Kotamadya lan ibukutha distrik | image = Temerloh.JPG | caption = Kutha Temerloh | image_flag = | website = [http://www.mpt.gov.my/ mpt.gov.my] | image_map = | image_seal = MPT Emblem.png | subdivision_type = Negara | subdivision_name = {{flag|Malaysia}} | subdivision_type1 = Negeri | subdivision_name1 = [[Pahang]] | subdivision_type2 = Distrik | subdivision_name2 = Distrik Temerloh | establ... 1761541 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = Temerloh | other_name = | nickname = | type = Kotamadya lan ibukutha distrik | image = Temerloh.JPG | caption = Kutha Temerloh | image_flag = | website = [http://www.mpt.gov.my/ mpt.gov.my] | image_map = | image_seal = MPT Emblem.png | subdivision_type = Negara | subdivision_name = {{flag|Malaysia}} | subdivision_type1 = Negeri | subdivision_name1 = [[Pahang]] | subdivision_type2 = Distrik | subdivision_name2 = Distrik Temerloh | established_title = Pendirian | established_date = 1889 | established_title1 = Status kotamadya sing diwenehake | established_date1 = 15 Januari 1997<ref>{{cite web|url=http://www.mpt.gov.my/en/mpt/profile/background |title=Background of Temerloh Municipal Council |date=5 Januari 2016 |publisher=Majlis Perbandaran Temerloh}}</ref> | leader_title = Presiden | leader_name = Jezlily Bt Jamaluddin<ref>{{Cite web|url=http://www.mpt.gov.my/ms/mpt/pengurusan/profil-ydp|title = Profil YDP|date = 5 Januari 2016}}</ref> | government_type = Pamrentahan lokal | governing_body = Dewan Kotamadya Temerloh | area_total_km2 = {{formatnum:120.000|R}} | population_total = {{formatnum:141.781|R}} | population_footnotes = | population_as_of = 2020 | population_density_km2 = auto | postal_code_type = Kode Pos | postal_code = 28xxx | area_code_type = Kode area telpon | area_code = +60-09 | registration_plate = | custom_data_sec2 = }} '''Temerloh''' iku sawijining kotamadya ing [[Pahang]] tengah, [[Malaysia]]. Dumunung udakara {{convert|130|km|mi}} saka [[Kuala Lumpur]] ing sadawane dalan gedhe Kuantan–Kuala Lumpur, Temerloh minangka wilayah kutha paling gedhe nomer loro ing [[Pahang]] sawise [[Kuantan]], ibukutha negara. Dumunung ing pertemuan Kali Pahang lan Semantan. Saiki, ''Temerloh'' biyasane ngrujuk marang wilayah sing ana ing administrasi Dewan Kota Temerloh sing kalebu Mentakab, Lanchang, Kuala Krau lan Kerdau. Kutha lawas kanthi sawetara bangunan kolonial lan omah toko, kutha iki wis makmur ing taun-taun pungkasan minangka pusat transportasi lan pusat industri anyar. Wis ana akeh pusat komersial lan industri anyar sing dibangun ing Temerloh ing taun-taun pungkasan. Ngurangi wektu tempuh dadi separo, East Coast Expressway ngubungake kutha iki karo [[Kuala Lumpur]] lan [[Kuantan]] lan nambahi perkembangan Temerloh. == Cathetan suku == {{reflist}} {{Authority control}} [[Kategori:Pahang]] [[Kategori:Kutha ing Malaysia]] ca5cqhlwq1yym6ugxieevja81iuw5mi Taman Kanak-Kanak Ikal II Bulog Pos Pengumben Jakarta 0 201086 1761584 2026-11-14T22:34:01Z Imam Bagus Saputra Sarjana Kehutanan 74279 Kaca anyar: '''TK IKAL II - BULOG Pos Pengumben''' minangka lembaga pendidikan anak usia dini swasta (ingkang nyakup kelompok bermain lan taman kanak-kanak) ingkang dipundhirikaken ing taun [[1982]], mapan wonten ing Kompleks BULOG, Sukabumi Selatan, [[Kebon Jeruk, Jakarta Kulon]]. ==Sajarah lan Identitas== • Dipundhirikaken ing taun 1982, sekolah punika pikantuk akreditasi 'A' saking Badan Akreditasi Nasional Pendidikan Anak Usia Dini lan Pendidikan Nonformal (BAN PAUD lan PNF). • Se... 1761584 wikitext text/x-wiki '''TK IKAL II - BULOG Pos Pengumben''' minangka lembaga pendidikan anak usia dini swasta (ingkang nyakup kelompok bermain lan taman kanak-kanak) ingkang dipundhirikaken ing taun [[1982]], mapan wonten ing Kompleks BULOG, Sukabumi Selatan, [[Kebon Jeruk, Jakarta Kulon]]. ==Sajarah lan Identitas== • Dipundhirikaken ing taun 1982, sekolah punika pikantuk akreditasi 'A' saking Badan Akreditasi Nasional Pendidikan Anak Usia Dini lan Pendidikan Nonformal (BAN PAUD lan PNF). • Sekolah punika sampun kadhaptar resmi wonten ing pangkalan data pendidikan Kementerian Pendidikan lan Kebudayaan (NPSN: 20110983) sarta nerapaken *Kurikulum Merdeka*. <ref>TK IKAL 2 - BULOG Pos Pengumben minangka lembaga pendidikan anak usia dini swasta (ingkang nyakup kelompok bermain lan taman kanak-kanak) ingkang dipundhirikaken ing taun 1982, mapan wonten ing Kompleks BULOG, Sukabumi Selatan, Kebon Jeruk, Jakarta Barat.</ref> ==Lingkungan lan Metodologi Pasinaon== • Nerapaken sistem pasinaon adhedhasar sentra (*center-based learning*) sarta pendekatan pasinaon adhedhasar proyek (*project-based learning*). • Nyedhiyakaken maneka warni sentra pasinaon interaktif, kalebet sentra bahan alam, sentra bermain peran/simulasi Haji, sentra persiapan, sarta sentra seni lan sentra balok. • Nawakaken lingkungan sekolah ingkang nyaman lan ramah anak, dipunjangkepi kaliyan fasilitas kados ta papan dolanan lan kolam renang. ==Program lan Spesialisasi== • Tingkat Kelas: Nyakup Kelompok Bermain (Playgroup), K1, lan K2. • Kegiatan Ekstrakurikuler: Seni tari, *marching band*, nggambar/nglukis, lan nglangi. • Kegiatan & Tradhisi: Karnaval Ramadan, kegiatan ing njawi ruangan (*outbound*), kunjungan edukatif (*field trip*), pamriksan kesehatan untu kaliyan dokter gigi, sarta maneka warni lomba kreatif kangge lare-lare. <ref>"Profil TK IKAL II Jakarta Barat | PDF" https://id.scribd.com/document/824263766/1-Profil-Pendidikan-TK-IKAL-II-jakarta-13-11-2024-11-46-39</ref> == Rujukan == {{Daftar maneh}} [[Kategori:Jakarta]] cp9e7scbki4ohntuv6yotk33ld05vfz 1761585 1761584 2026-11-14T22:35:22Z Imam Bagus Saputra Sarjana Kehutanan 74279 1761585 wikitext text/x-wiki '''TK IKAL II - BULOG Pos Pengumben''' minangka lembaga pendidikan anak usia dini swasta (ingkang nyakup kelompok bermain lan taman kanak-kanak) ingkang dipundhirikaken ing taun [[1982]], mapan wonten ing Kompleks BULOG, Sukabumi Selatan, [[Kebon Jeruk, Jakarta Kulon]]. ==Sajarah lan Identitas== • Dipundhirikaken ing taun 1982, sekolah punika pikantuk akreditasi 'A' saking Badan Akreditasi Nasional Pendidikan Anak Usia Dini lan Pendidikan Nonformal (BAN PAUD lan PNF). • Sekolah punika sampun kadhaptar resmi wonten ing pangkalan data pendidikan Kementerian Pendidikan lan Kebudayaan (NPSN: 20110983) sarta nerapaken *Kurikulum Merdeka*. <ref>TK IKAL 2 - BULOG Pos Pengumben minangka lembaga pendidikan anak usia dini swasta (ingkang nyakup kelompok bermain lan taman kanak-kanak) ingkang dipundhirikaken ing taun 1982, mapan wonten ing Kompleks BULOG, Sukabumi Selatan, Kebon Jeruk, Jakarta Barat.</ref> ==Lingkungan lan Metodologi Pasinaon== • Nerapaken sistem pasinaon adhedhasar sentra (*center-based learning*) sarta pendekatan pasinaon adhedhasar proyek (*project-based learning*). • Nyedhiyakaken maneka warni sentra pasinaon interaktif, kalebet sentra bahan alam, sentra bermain peran/simulasi Haji, sentra persiapan, sarta sentra seni lan sentra balok. • Nawakaken lingkungan sekolah ingkang nyaman lan ramah anak, dipunjangkepi kaliyan fasilitas kados ta papan dolanan lan kolam renang. ==Program lan Spesialisasi== • Tingkat Kelas: Nyakup Kelompok Bermain (Playgroup), K1, lan K2. • Kegiatan Ekstrakurikuler: Seni tari, *marching band*, nggambar/nglukis, lan nglangi. • Kegiatan & Tradhisi: Karnaval Ramadan, kegiatan ing njawi ruangan (*outbound*), kunjungan edukatif (*field trip*), pamriksan kesehatan untu kaliyan dokter gigi, sarta maneka warni lomba kreatif kangge lare-lare. <ref>"Profil TK IKAL II Jakarta Barat | PDF" https://id.scribd.com/document/824263766/1-Profil-Pendidikan-TK-IKAL-II-jakarta-13-11-2024-11-46-39</ref> == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:Jakarta]] nnnhvrs490xw639q3a939tivhr58a3p Wong Melayu Riau 0 201087 1761588 2026-11-14T23:42:38Z ~2026-59397-43 75475 Kaca anyar: {{Infobox ethnic group | group = Wong Melayu Riau | native_name = ''Orang Melayu Riau''<br>{{lang|ms-arab|{{Script/Arabic|أورڠ ملايو رياو}}}} | image = [[File:Melayu Traditional Wedding.jpg|300px]] | image_caption = Gaun pengantin adat Melayu Riau. | popplace = [[Wong Melayu Indhonésia|Indhonésia]] ({{Flag|Riau}}{{•}}{{Flagicon image|Flag of Riau Islands.svg}} [[Kapuloan Riau]]{{•}}{{Flagicon image|Flag of North Suma... 1761588 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Wong Melayu Riau | native_name = ''Orang Melayu Riau''<br>{{lang|ms-arab|{{Script/Arabic|أورڠ ملايو رياو}}}} | image = [[File:Melayu Traditional Wedding.jpg|300px]] | image_caption = Gaun pengantin adat Melayu Riau. | popplace = [[Wong Melayu Indhonésia|Indhonésia]] ({{Flag|Riau}}{{•}}{{Flagicon image|Flag of Riau Islands.svg}} [[Kapuloan Riau]]{{•}}{{Flagicon image|Flag of North Sumatra.svg}} [[Sumatra Lor]]{{•}}{{Flag|Jambi}}{{•}}{{Flag|Bengkulu}})<br />[[Wong Melayu Malaysia|Malaysia]] ({{Flagicon image|Flag of Johor.svg}} [[Johor]]{{•}}{{Flagicon image|Flag of Malacca.svg}} [[Melaka]]{{•}}{{Flagicon image|Flag of Selangor.svg}} [[Selangor]]{{•}}{{Flagicon image|Flag of Negeri Sembilan.svg}} [[Negeri Sembilan]]{{•}}{{Flagicon image|Flag of Pahang.svg}} [[Pahang]]) | languages = {{hlist|[[Basa Malayu|Malayu]] ([[Basa Melayu Riau|Malayu Riau]])|[[Basa Indhonésia|Indhonésia]]}} | religions = [[Islam]] | related_groups = {{hlist|[[Wong Melayu|Melayu]] ([[Wong Melayu Jambi|Melayu Jambi]]|[[Wong Melayu Malaysia|Melayu Malaysia]]|[[Wong Melayu Singapura|Melayu Singapura]]|[[Wong Melayu Brunéi|Melayu Brunéi Darussalam]])}} | pop1 = 2.610.890 | pop2 = 168.000 | region1 = {{Flag|Indhonésia}} | region2 = {{Flag|Malaysia}} }} '''Wong Melayu Riau''' ({{lang-ms|Orang Melayu Riau}}, [[Aksara Gundhil|Jawi]]: {{Script/Arabic|أورڠ ملايو رياو}}) iku sub-kelompok [[wong Melayu]] sing asalé saka provinsi [[Riau]] lan [[Kapuloan Riau]] ing [[Sumatra]] wétan, [[Indhonésia]]. Wong-wong mau mung nyumbang 29% saka populasi [[Kapuloan Riau]], lan udakara 45% saka populasi [[Riau]]. Wong Melayu Riau, mligine ing wilayah pesisir Riau lan Kapuloan Riau, nduwèni latar mburi budaya, sejarah, lan basa sing padha karo wong Melayu Johor lan [[Wong Melayu Singapura|Singapura]] amarga asal-usulé Malaka sing padha ing abad kaping 15. == Agama == <blockquote class="toccolours" style="text-align:justify; width:30%; margin:0 0em 1em .25em; float:right; padding: 10px; display:table; margin-left:10px;">"Dadi kabeh adat istiadat Melayu uga sah miturut ''Syarak'' lan ''Syariah''. Adat-istiadat iki wis diwarisake turun-temurun menyang tanah Johor, tanah Riau, tanah Indragiri, tanah Siak, tanah Pelalawan, lan kabeh tanah Melayu. Kabeh adat istiadat sing ora adhedhasar hukum Islam iku salah lan ora bisa digunakake maneh. Wiwit kuwi, adat istiadat Melayu diarani adat istiadat sing adhedhasar syarak sing netepi kitabullah lan sunnah Nabi".<ref>Tonel, T. (1920). ''Adat-istiadat Melayu''. Naskah tulisan tangan huruf Melayu Arab, Pelalawan.</ref><p style="text-align: right;">— Tonel, 1920.</p></blockquote> Masyarakat lan budaya Melayu adhedhasar banget marang Islam sing dadi dhasaring adat istiadat lan tradhisine. Wong Melayu ngugemi filosofi ''bersendikan'' ''syarak'' lan ''syarak'' ''bersendikan'' ''Kitabullah'' (Adat istiadat adhedhasar [[Saréngat Islam|Syariah]] lan Syariah adhedhasar [[Kuran|Al-Qur'an]]).<ref>Prins, J. (1954). ''Adat en Islamietische Plichtenleer In Indonesia''. Bandung: W. Van Hoeve s‘Gravenhage.</ref><ref>Wan Ghalib, (1994). ''Serbaneka hukum adat daerah Riau''. Riau: Lembaga adat Riau.</ref> Sadurungé Islam mlebu ing Nusantara, akèh péranganing wilayah iki ana ing sangisoré Kraton Sriwijaya antara abad kaping 7 lan 14 sing akèh dipengaruhi tradhisi Hindu-Budha.<ref>Cœdès George and Damais Louis Charles, (1992). ''Sriwijaya: History, Religion and Language of an Early Malay Polity'', Kuala Lumpur: The Malaysian Branch Royal Asiatic Society, pp: viii.</ref> Nalika semana Islam wis mlebu nalika Maharaja Sriwijaya ngirim layang menyang Khalifah [[Umar bin Abdul Aziz]], sing isine panjaluk supaya ngirim utusan kanggo nerangake hukum Islam marang dheweke.<ref>Azra, Azyumardi (2004). ''Jaringan Ulama Timur Tengah dan Kepulauan Nusantara Abad XVII dan XVIII'' (dalam bahasa Indonesia). Prenada Media. hlm. 27–28. ISBN 979-3465-46-8</ref> Ing abad kaping 12, mlebune Islam menyang Nusantara digawa liwat [[Kasultanan Samudra Pasai|Samudera Pasai]] sing wis diakoni minangka pelopor kerajaan Islam ing Nusantara ing jamane.<ref>Hamka, (1954). ''Sejarah Umat Islam'', Singapore: Pustaka.</ref> Proses ekspansi Islam kedadeyan liwat perdagangan, perkawinan, lan kegiatan dakwah para sarjana Muslim. Faktor-faktor iki njalari panyebaran Islam kanthi tentrem lan saya tambah akeh ing saindenging [[Donya Melayu]]. Faktor sing kuwat tumrap panampa Islam dening masyarakat Melayu yaiku aspek kesetaraan manungsa, sing miturut ideologi masyarakat nalika semana nganut sistem kasta ing agama Hindu, ing ngendi masyarakat kasta ngisor luwih endhek tinimbang anggota kasta sing luwih dhuwur.<ref>Wertheim, W.F, (1964). ''Indonesian Society in Transition: A Study of Social Change'', Haque: W. Van Hoeve, pp: 170.</ref> Sajrone jaman Keemasan Kesultanan Malaka, akeh unsur hukum Islam, kalebu ilmu politik lan administrasi, sing dilebokake kanggo mbentuk dhasar Hukum Qanun [[Melaka]]. Panguasa Malaka diwenehi gelar '[[Sultan]]' lan ora mung dadi Kepala Negara nanging uga dadi Kepala agama Islam. Ing abad kaping 15, Islam alon-alon nyebar ing saindhenging Melaka kalebu kabeh [[Jasirah Malaka|Semenanjung Malaya]], [[Kapuloan Riau]], [[Kabupatèn Bintan|Bintan]], [[Kabupatèn Lingga|Lingga]], lan sawetara wilayah ing pesisir wétan [[Sumatra]], yaiku [[Jambi]], [[Kabupatèn Bengkalis|Bengkalis]], [[Kabupatèn Siak|Siak]], [[Kabupatèn Rokan Hilir|Rokan]], [[Kabupatèn Indragiri Hilir|Indragiri]], [[Kabupatèn Kampar|Kampar]], lan [[Kabupatèn Kuantan Singingi|Kuantan]]. Malaka dianggep minangka katalis panyebaran Islam menyang wilayah liya kaya ta [[Kutha Palémbang|Palémbang]], [[Sumatra]], Patani, [[Kalimantan Lor]], [[Brunéi Darussalam]], Kapuloan Sulu, lan [[Mindanao]].<ref>Mutalib, Hussin, (1977). ''Islamic Malay Polity in Southeast Asia, Islamic Civilisation in the Malay World'', (ed.) Mohd. Taib Osman, Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka, pp: 1-48.</ref> Sanajan wong Melayu wis nganut agama Islam, wong Sakai lan Talang Mamak sing raket banget karo wong Melayu isih nganut tradhisi kuna utawa [[Animisme]]. Nanging ana uga sing nganut agama Islam nanging tetep nduweni identitas lan budaya unik dhewe saka wong Melayu. == Deleng uga == * [[Wong Melayu Indhonésia]] * [[Wong Melayu Jambi]] == Cathetan suku == {{reflist}} [[Kategori:Riau|Melayu]] [[Kategori:Melayu|Riau]] [[Kategori:Suku bangsa ing Indonesia|Melayu Riau]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Indonésia|Melayu Riau]] siupn5zrk7qw4frtpt5k9cup2zbq0rr 1761593 1761588 2026-11-15T00:21:33Z ~2026-59397-43 75475 /* Agama */ 1761593 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Wong Melayu Riau | native_name = ''Orang Melayu Riau''<br>{{lang|ms-arab|{{Script/Arabic|أورڠ ملايو رياو}}}} | image = [[File:Melayu Traditional Wedding.jpg|300px]] | image_caption = Gaun pengantin adat Melayu Riau. | popplace = [[Wong Melayu Indhonésia|Indhonésia]] ({{Flag|Riau}}{{•}}{{Flagicon image|Flag of Riau Islands.svg}} [[Kapuloan Riau]]{{•}}{{Flagicon image|Flag of North Sumatra.svg}} [[Sumatra Lor]]{{•}}{{Flag|Jambi}}{{•}}{{Flag|Bengkulu}})<br />[[Wong Melayu Malaysia|Malaysia]] ({{Flagicon image|Flag of Johor.svg}} [[Johor]]{{•}}{{Flagicon image|Flag of Malacca.svg}} [[Melaka]]{{•}}{{Flagicon image|Flag of Selangor.svg}} [[Selangor]]{{•}}{{Flagicon image|Flag of Negeri Sembilan.svg}} [[Negeri Sembilan]]{{•}}{{Flagicon image|Flag of Pahang.svg}} [[Pahang]]) | languages = {{hlist|[[Basa Malayu|Malayu]] ([[Basa Melayu Riau|Malayu Riau]])|[[Basa Indhonésia|Indhonésia]]}} | religions = [[Islam]] | related_groups = {{hlist|[[Wong Melayu|Melayu]] ([[Wong Melayu Jambi|Melayu Jambi]]|[[Wong Melayu Malaysia|Melayu Malaysia]]|[[Wong Melayu Singapura|Melayu Singapura]]|[[Wong Melayu Brunéi|Melayu Brunéi Darussalam]])}} | pop1 = 2.610.890 | pop2 = 168.000 | region1 = {{Flag|Indhonésia}} | region2 = {{Flag|Malaysia}} }} '''Wong Melayu Riau''' ({{lang-ms|Orang Melayu Riau}}, [[Aksara Gundhil|Jawi]]: {{Script/Arabic|أورڠ ملايو رياو}}) iku sub-kelompok [[wong Melayu]] sing asalé saka provinsi [[Riau]] lan [[Kapuloan Riau]] ing [[Sumatra]] wétan, [[Indhonésia]]. Wong-wong mau mung nyumbang 29% saka populasi [[Kapuloan Riau]], lan udakara 45% saka populasi [[Riau]]. Wong Melayu Riau, mligine ing wilayah pesisir Riau lan Kapuloan Riau, nduwèni latar mburi budaya, sejarah, lan basa sing padha karo wong Melayu Johor lan [[Wong Melayu Singapura|Singapura]] amarga asal-usulé Malaka sing padha ing abad kaping 15. == Agama == <blockquote class="toccolours" style="text-align:justify; width:30%; margin:0 0em 1em .25em; float:right; padding: 10px; display:table; margin-left:10px;">"Dadi kabeh adat istiadat Melayu uga sah miturut ''Syarak'' lan ''Syariah''. Adat-istiadat iki wis diwarisake turun-temurun menyang tanah Johor, tanah Riau, tanah Indragiri, tanah Siak, tanah Pelalawan, lan kabeh tanah Melayu. Kabeh adat istiadat sing ora adhedhasar hukum Islam iku salah lan ora bisa digunakake maneh. Wiwit kuwi, adat istiadat Melayu diarani adat istiadat sing adhedhasar syarak sing netepi kitabullah lan sunnah Nabi".<ref>Tonel, T. (1920). ''Adat-istiadat Melayu''. Naskah tulisan tangan huruf Melayu Arab, Pelalawan.</ref><p style="text-align: right;">— Tonel, 1920.</p></blockquote> Masyarakat lan budaya Melayu adhedhasar banget marang Islam sing dadi dhasaring adat istiadat lan tradhisine. Wong Melayu ngugemi filosofi ''bersendikan'' ''syarak'' lan ''syarak'' ''bersendikan'' ''Kitabullah'' (Adat istiadat adhedhasar [[Saréngat Islam|Syariah]] lan Syariah adhedhasar [[Kuran|Al-Qur'an]]).<ref>Prins, J. (1954). ''Adat en Islamietische Plichtenleer In Indonesia''. Bandung: W. Van Hoeve s‘Gravenhage.</ref><ref>Wan Ghalib, (1994). ''Serbaneka hukum adat daerah Riau''. Riau: Lembaga adat Riau.</ref> Sadurungé Islam mlebu ing Nusantara, akèh péranganing wilayah iki ana ing sangisoré Kraton Sriwijaya antara abad kaping 7 lan 14 sing akèh dipengaruhi tradhisi Hindu-Budha.<ref>Cœdès George and Damais Louis Charles, (1992). ''Sriwijaya: History, Religion and Language of an Early Malay Polity'', Kuala Lumpur: The Malaysian Branch Royal Asiatic Society, pp: viii.</ref> Nalika semana Islam wis mlebu nalika Maharaja Sriwijaya ngirim layang menyang Khalifah [[Umar bin Abdul Aziz]], sing isine panjaluk supaya ngirim utusan kanggo nerangake hukum Islam marang dheweke.<ref>Azra, Azyumardi (2004). ''Jaringan Ulama Timur Tengah dan Kepulauan Nusantara Abad XVII dan XVIII'' (dalam bahasa Indonesia). Prenada Media. hlm. 27–28. ISBN 979-3465-46-8</ref> Ing abad kaping 12, mlebune Islam menyang Nusantara digawa liwat [[Kasultanan Samudra Pasai|Samudera Pasai]] sing wis diakoni minangka pelopor kerajaan Islam ing Nusantara ing jamane.<ref>Hamka, (1954). ''Sejarah Umat Islam'', Singapore: Pustaka.</ref> Proses ekspansi Islam kedadeyan liwat perdagangan, perkawinan, lan kegiatan dakwah para sarjana [[Muslim]]. Faktor-faktor iki njalari panyebaran Islam kanthi tentrem lan saya tambah akeh ing saindenging [[Donya Melayu]]. Faktor sing kuwat tumrap panampa Islam dening masyarakat Melayu yaiku aspek kesetaraan manungsa, sing miturut ideologi masyarakat nalika semana nganut sistem kasta ing agama Hindu, ing ngendi masyarakat kasta ngisor luwih endhek tinimbang anggota kasta sing luwih dhuwur.<ref>Wertheim, W.F, (1964). ''Indonesian Society in Transition: A Study of Social Change'', Haque: W. Van Hoeve, pp: 170.</ref> Sajrone jaman Keemasan Kesultanan Malaka, akeh unsur hukum Islam, kalebu ilmu politik lan administrasi, sing dilebokake kanggo mbentuk dhasar Hukum Qanun [[Melaka]]. Panguasa Malaka diwenehi gelar '[[Sultan]]' lan ora mung dadi Kepala Negara nanging uga dadi Kepala agama Islam. Ing abad kaping 15, Islam alon-alon nyebar ing saindhenging Melaka kalebu kabeh [[Jasirah Malaka|Semenanjung Malaya]], [[Kapuloan Riau]], [[Kabupatèn Bintan|Bintan]], [[Kabupatèn Lingga|Lingga]], lan sawetara wilayah ing pesisir wétan [[Sumatra]], yaiku [[Jambi]], [[Kabupatèn Bengkalis|Bengkalis]], [[Kabupatèn Siak|Siak]], [[Kabupatèn Rokan Hilir|Rokan]], [[Kabupatèn Indragiri Hilir|Indragiri]], [[Kabupatèn Kampar|Kampar]], lan [[Kabupatèn Kuantan Singingi|Kuantan]]. Malaka dianggep minangka katalis panyebaran Islam menyang wilayah liya kaya ta [[Kutha Palémbang|Palémbang]], [[Sumatra]], Patani, [[Kalimantan Lor]], [[Brunéi Darussalam]], Kapuloan Sulu, lan [[Mindanao]].<ref>Mutalib, Hussin, (1977). ''Islamic Malay Polity in Southeast Asia, Islamic Civilisation in the Malay World'', (ed.) Mohd. Taib Osman, Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka, pp: 1-48.</ref> Sanajan wong Melayu wis nganut agama Islam, wong Sakai lan Talang Mamak sing raket banget karo wong Melayu isih nganut tradhisi kuna utawa [[Animisme]]. Nanging ana uga sing nganut agama Islam nanging tetep nduweni identitas lan budaya unik dhewe saka wong Melayu. == Deleng uga == * [[Wong Melayu Indhonésia]] * [[Wong Melayu Jambi]] == Cathetan suku == {{reflist}} [[Kategori:Riau|Melayu]] [[Kategori:Melayu|Riau]] [[Kategori:Suku bangsa ing Indonesia|Melayu Riau]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Indonésia|Melayu Riau]] ek70bb78pkbc91ewmwl7xgpiyizksa7 Wong Melayu Jambi 0 201088 1761594 2026-11-15T00:26:21Z ~2026-59397-43 75475 Kaca anyar: {{Infobox ethnic group | group = Wong Melayu Jambi | native_name = ''Orang Melayu Jambi''<br>{{lang|ms-arab|{{Script/Arabic|أورڠ ملايو جامبي/أورڠ ملايو جمبي}}}} | image = COLLECTIE TROPENMUSEUM Twee hoofden van Sarolangun in traditionele adatkostuums Jambi Oost-Sumatra TMnr 10002780.jpg | image_caption = | popplace = '''[[Wong Melayu Indhonésia|Indhonésia]]''' ({{Flag|Jambi}}: 1.200.000 wong<br>{{•}}{{F... 1761594 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Wong Melayu Jambi | native_name = ''Orang Melayu Jambi''<br>{{lang|ms-arab|{{Script/Arabic|أورڠ ملايو جامبي/أورڠ ملايو جمبي}}}} | image = COLLECTIE TROPENMUSEUM Twee hoofden van Sarolangun in traditionele adatkostuums Jambi Oost-Sumatra TMnr 10002780.jpg | image_caption = | popplace = '''[[Wong Melayu Indhonésia|Indhonésia]]''' ({{Flag|Jambi}}: 1.200.000 wong<br>{{•}}{{Flagicon image|Flag of Riau Islands.svg}} [[Kapuloan Riau]]: 900.000 wong<br>{{•}}{{Flag|Riau}}: 600.000 wong<br>{{•}}{{Flagicon image|Flag of South Sumatra (vectorised).svg}} [[Sumatra Kidul]]: 420.000 wong)<br />'''[[Wong Melayu Malaysia|Malaysia]]''' ({{Flagicon image|Flag of Johor.svg}} [[Johor]]: 480.000 wong<br>{{•}}{{Flagicon image|Flag of Malacca.svg}} [[Melaka]]: 240.000 wong<br>{{•}}{{Flagicon image|Flag of Selangor.svg}} [[Selangor]]: 150.000 wong<br>{{•}}{{Flagicon image|Flag of Negeri Sembilan.svg}} [[Negeri Sembilan]]: 120.000 wong<br>{{•}}{{Flagicon image|Flag of Pahang.svg}} [[Pahang]]: 90.000 wong) | languages = {{hlist|[[Basa Malayu|Malayu]] ([[Basa Melayu Jambi|Malayu Jambi]])|[[Basa Indhonésia|Indhonésia]]}} | religions = [[Islam]] | related_groups = {{hlist|[[Wong Melayu|Melayu]] ([[Wong Melayu Riau|Melayu Riau]]|[[Wong Melayu Malaysia|Melayu Malaysia]]|[[Wong Melayu Singapura|Melayu Singapura]]|[[Wong Melayu Brunéi|Melayu Brunéi Darussalam]])}} | pop1 = 3.120.000 | pop2 = 1.080.000 | region1 = {{Flag|Indhonésia}} | region2 = {{Flag|Malaysia}} }} [[File:NH JBI.jpg|thumb|235px|Perwakilan 'Bujang' lan 'Gadis' saka Provinsi Jambi katon nganggo busana tradhisional Melayu Jambi bebarengan karo Nurdin Halid.]] '''Wong Jambi''', utawa '''[[wong Melayu]] Jambi''',<ref>{{Cite journal|last=Putra|first=Agusti|date=2019|title=SEJARAH MELAYU JAMBI DARI ABAD 7 SAMPAI ABAD 20|url=https://ejournal.iainbengkulu.ac.id/index.php/twt/article/view/1549|journal=Tsaqofah Dan Tarikh|doi=10.29300/ttjksi.v3i1.1549|access-date=15 Novèmber 2026|archive-date=16 Fèbruari 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230216111819/https://ejournal.iainbengkulu.ac.id/index.php/twt/article/view/1549|url-status=dead}}</ref> ({{lang-ms|Orang Melayu Jambi}}, [[Aksara Gundhil|Jawi]]: {{Script/Arabic|أورڠ ملايو جامبي / أورڠ ملايو جمبي}}) iku sawijining kelompok ètnis pribumi sing asalé saka provinsi [[Jambi]]. Dumunung ing tlatah [[Kutha Jambi]], [[Kabupatèn Muaro Jambi]], Tanjung Jabung, [[Kabupatèn Batanghari|Batanghari]], lan Bungo-Tebo, uga sapérangan Sarko.{{sfn|Ensiklopedi Suku Bangsa di Indonesia|p=137-138}}<ref name="SUKU">{{cite web|url=https://jambi.bps.go.id/indicator/12/1107/1/penduduk-menurut-wilayah-administrasi-dan-suku-bangsa.html|title=Penduduk Menurut Administrasi dan Suku Bangsa|date=2000|website=jambi.bps.go.id|accessdate=15 Novèmber 2026|archive-date=28 Novèmber 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221128091218/https://jambi.bps.go.id/indicator/12/1107/1/penduduk-menurut-wilayah-administrasi-dan-suku-bangsa.html|url-status=live}}</ref> Dusun-dusuné dumunung adoh siji lan sijiné, omah-omah dibangun ing pinggir kali gedhé utawa cilik. == Agama == Wong Melayu Jambi wis nganut agama [[Islam]], lan umume nganut [[madahab|mazhab]] [[madahab Sapingi|Syafi'i]]. Ing urip saben dina, isih ana kapercayan [[animisme]] lan [[dhinamisme]], ing ngendi peran dukun minangka perantara karo jagad gaib isih ditemokake dicampur karo kapercayan marang makhluk menjelma saka jagad gaib sing seneng ngganggu manungsa lan uga bisa digunakake kanggo kepentingan manungsa. Mayoritas wong Melayu Jambi iku [[Muslim]]. Akèh-akèhé wong-wong mau patuh banget marang urip sing adhedhasar kitabullah, tegesé "kabèh pranatan sing ngatur urip ing masarakat asalé saka budaya leluhur kita lan sumberé saka piwulang agama, yaiku [[Kuran|Al-Qur'an]] lan [[Kadis|Hadits]]." == Deleng uga == * [[Wong Melayu Indhonésia]] * [[Wong Melayu Riau]] == Cathetan suku == {{reflist}} [[Kategori:Jambi|Melayu]] [[Kategori:Melayu|Jambi]] [[Kategori:Suku bangsa ing Indonesia|Melayu Jambi]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Indonésia|Melayu Jambi]] mrdajoj4zcgzqdqllvar5tt08r4hiyg 1761608 1761594 2026-11-15T02:32:29Z ~2026-59397-43 75475 /* */ 1761608 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Wong Melayu Jambi | native_name = ''Orang Melayu Jambi''<br>{{lang|ms-arab|{{Script/Arabic|أورڠ ملايو جامبي/أورڠ ملايو جمبي}}}} | image = COLLECTIE TROPENMUSEUM Twee hoofden van Sarolangun in traditionele adatkostuums Jambi Oost-Sumatra TMnr 10002780.jpg | image_caption = | popplace = '''[[Wong Melayu Indhonésia|Indhonésia]]''' ({{Flag|Jambi}}: 1.200.000 wong<br>{{•}}{{Flagicon image|Flag of Riau Islands.svg}} [[Kapuloan Riau]]: 900.000 wong<br>{{•}}{{Flag|Riau}}: 600.000 wong<br>{{•}}{{Flagicon image|Flag of South Sumatra (vectorised).svg}} [[Sumatra Kidul]]: 420.000 wong)<br />'''[[Wong Melayu Malaysia|Malaysia]]''' ({{Flagicon image|Flag of Johor.svg}} [[Johor]]: 480.000 wong<br>{{•}}{{Flagicon image|Flag of Malacca.svg}} [[Melaka]]: 240.000 wong<br>{{•}}{{Flagicon image|Flag of Selangor.svg}} [[Selangor]]: 150.000 wong<br>{{•}}{{Flagicon image|Flag of Negeri Sembilan.svg}} [[Negeri Sembilan]]: 120.000 wong<br>{{•}}{{Flagicon image|Flag of Pahang.svg}} [[Pahang]]: 90.000 wong) | languages = {{hlist|[[Basa Malayu|Malayu]] ([[Basa Melayu Jambi|Malayu Jambi]])|[[Basa Indhonésia|Indhonésia]]}} | religions = [[Islam]] | related_groups = {{hlist|[[Wong Melayu|Melayu]] ([[Wong Melayu Riau|Melayu Riau]]|[[Wong Melayu Malaysia|Melayu Malaysia]]|[[Wong Melayu Singapura|Melayu Singapura]]|[[Wong Melayu Brunéi|Melayu Brunéi Darussalam]])|[[Wong Kerinci|Kerinci]]|[[Wong Kubu|Orang Rimba]]}} | pop1 = 3.120.000 | pop2 = 1.080.000 | region1 = {{Flag|Indhonésia}} | region2 = {{Flag|Malaysia}} }} [[File:NH JBI.jpg|thumb|235px|Perwakilan 'Bujang' lan 'Gadis' saka Provinsi Jambi katon nganggo busana tradhisional Melayu Jambi bebarengan karo Nurdin Halid.]] '''Wong Jambi''', utawa '''[[wong Melayu]] Jambi''',<ref>{{Cite journal|last=Putra|first=Agusti|date=2019|title=SEJARAH MELAYU JAMBI DARI ABAD 7 SAMPAI ABAD 20|url=https://ejournal.iainbengkulu.ac.id/index.php/twt/article/view/1549|journal=Tsaqofah Dan Tarikh|doi=10.29300/ttjksi.v3i1.1549|access-date=15 Novèmber 2026|archive-date=16 Fèbruari 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230216111819/https://ejournal.iainbengkulu.ac.id/index.php/twt/article/view/1549|url-status=dead}}</ref> ({{lang-ms|Orang Melayu Jambi}}, [[Aksara Gundhil|Jawi]]: {{Script/Arabic|أورڠ ملايو جامبي / أورڠ ملايو جمبي}}) iku sawijining kelompok ètnis pribumi sing asalé saka provinsi [[Jambi]]. Dumunung ing tlatah [[Kutha Jambi]], [[Kabupatèn Muaro Jambi]], Tanjung Jabung, [[Kabupatèn Batanghari|Batanghari]], lan Bungo-Tebo, uga sapérangan Sarko.{{sfn|Ensiklopedi Suku Bangsa di Indonesia|p=137-138}}<ref name="SUKU">{{cite web|url=https://jambi.bps.go.id/indicator/12/1107/1/penduduk-menurut-wilayah-administrasi-dan-suku-bangsa.html|title=Penduduk Menurut Administrasi dan Suku Bangsa|date=2000|website=jambi.bps.go.id|accessdate=15 Novèmber 2026|archive-date=28 Novèmber 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221128091218/https://jambi.bps.go.id/indicator/12/1107/1/penduduk-menurut-wilayah-administrasi-dan-suku-bangsa.html|url-status=live}}</ref> Dusun-dusuné dumunung adoh siji lan sijiné, omah-omah dibangun ing pinggir kali gedhé utawa cilik. == Agama == Wong Melayu Jambi wis nganut agama [[Islam]], lan umume nganut [[madahab|mazhab]] [[madahab Sapingi|Syafi'i]]. Ing urip saben dina, isih ana kapercayan [[animisme]] lan [[dhinamisme]], ing ngendi peran dukun minangka perantara karo jagad gaib isih ditemokake dicampur karo kapercayan marang makhluk menjelma saka jagad gaib sing seneng ngganggu manungsa lan uga bisa digunakake kanggo kepentingan manungsa. Mayoritas wong Melayu Jambi iku [[Muslim]]. Akèh-akèhé wong-wong mau patuh banget marang urip sing adhedhasar kitabullah, tegesé "kabèh pranatan sing ngatur urip ing masarakat asalé saka budaya leluhur kita lan sumberé saka piwulang agama, yaiku [[Kuran|Al-Qur'an]] lan [[Kadis|Hadits]]." == Deleng uga == * [[Wong Melayu Indhonésia]] * [[Wong Melayu Riau]] == Cathetan suku == {{reflist}} [[Kategori:Jambi|Melayu]] [[Kategori:Melayu|Jambi]] [[Kategori:Suku bangsa ing Indonesia|Melayu Jambi]] [[Kategori:Golongan ètnik ing Indonésia|Melayu Jambi]] reohe9xy1y422vuq6y31ihacpy7nus9 Wong Jambi 0 201089 1761597 2026-11-15T00:31:12Z ~2026-59397-43 75475 /* */ 1761597 wikitext text/x-wiki #Redirect [[Wong Melayu Jambi]] qwhtgk12fbzsepit5hlid8p4kh5hd8e