Istanbul texnika universiteti

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="kaa">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>kaawiki</dbname>
    <base>https://kaa.wikipedia.org/wiki/Bas_bet</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.4</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Arnawlı</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Talqılaw</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Paydalanıwshı</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Paydalanıwshı talqılawı</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia talqılawı</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fayl</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Fayl talqılawı</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki talqılawı</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Úlgi</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Úlgi talqılawı</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Járdem</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Járdem talqılawı</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoriya</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategoriya talqılawı</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Portal talqılawı</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modul talqılawı</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Istanbul texnika universiteti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4082</id>
    <revision>
      <id>230015</id>
      <parentid>121790</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T09:06:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Istanbuldaǵı mámleketlik universitetler|Istanbuldaǵı mámleketlik universitetler]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>230015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="480" sha1="s917j7btdp33064hxpnlqk7muq5wvl5" xml:space="preserve">{{Orphan|date=Iyun 2023}}

'''İstanbul Texnika universiteti''' ('''İTÜ'''), ''Istanbul Tehniki Universiteti'', ITU) [[Istanbul]], [[Túrkiya]]'da jaylasqan universitet.

{{Commons category|Istanbul Technical University}}
* [http://www.itu.edu.tr ITU rásmiy websayti]
* [https://web.archive.org/web/20081106054856/http://www.itu.edu.tr/e/ ITU Baş Sahypa], English

[[Kategoriya:Túrkiya]]
[[Kategoriya:Universitetler]]
[[Kategoriya:Istanbuldaǵı mámleketlik universitetler]]</text>
      <sha1>s917j7btdp33064hxpnlqk7muq5wvl5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Allayar Dosnazarov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7295</id>
    <revision>
      <id>230000</id>
      <parentid>212210</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T14:05:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Shıǵıs miynetkeshleri kommunistlik universiteti pitkeriwshileri|Shıǵıs miynetkeshleri kommunistlik universiteti pitkeriwshileri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>230000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7258" sha1="ado1yuaujyt30dvv621ufc4y3252n6v" xml:space="preserve">{{Mámleketlik isker infoqutısı
|image = Dosnazarow Allajar.jpg
|birthname = Allayar Dosnazarov Qoraz ulı
|birthdate = 8.5.1896
|deathplace = 1937-jıl 8-dekabr
|pseudonym = Allayar Dosnazarov
|nationality = [[Qaraqalpaq]]
|period = 1896-1937-jılları
|negizgi atı=Allayar Dosnazarov|oqıǵan jeri=* I.V.Stalin atındaǵı Shıǵıs miynetkeshleri kommunistlik universiteti (1921-1922)
* Orta Aziya Kommunistlik universiteti ([[Tashkent]]) (1926-1930)|súwret=Dosnazarow Allajar.jpg|tuwılǵan jeri=Terbenbes awılı, Shımbay uezdi, Ámiwdárya bólimi (házirgi [[Qaraózek rayonı]])|tuwılǵan sánesi=8.5.1896|qaytıs bolǵan sánesi=8.12.1937|partiyası=KPSS (1918)|qaytıs bolıw sebebi=Repressiya qurbanı (atılǵan)|qaytıs bolǵan ornı=Kareliya}}
'''Allayar Dosnazarov Qoraz ulı''' (Аллаяр Досназаров Қораз улы; [[1896|1896-jıl]] [[8-may]], Sırdárya wálayatı Shımbay rayonındaǵı 10-awıl (házirgi [[Qaraqalpaqstan]]nıń [[Qaraózek rayonı]]) — [[1937|1937-jıl]] [[8-dekabr]], [[Leningrad]]&lt;ref&gt;[http://www.knowbysight.info/DDD/10784.asp Kommunistlik partiya hám SSSR tariyxı boyınsha qollanba (RUS)]&lt;/ref&gt;) — Qaraqalpaqstan partiya hám mámleket ǵayratkeri.

== Ómiri ==
Allayar Dosnazarov 1896-jılı Ámiwdárya bóliminiń Shımbay uezine qaraslı volostınıń Terbenbes degen jerinde ([[Qaraózek rayonı]] aymaǵı) dúnyaǵa kelgen. Shańaraqta tuńǵısh perzent. Milleti — [[Qaraqalpaqlar|qaraqalpaq]]. Kambaǵal diyqan shańaraǵında tuwılǵan. Qoy baqqan, keyin 13 jasından Xiywadaǵı paxta tazalaw zavodında jumısshı bolıp islegen. 1914-1917-jıllarda Ámiwdarya wálayatınıń Petro-Aleksandrovsk (házirgi [[Tórtkúl]]) qalasındaǵı bir qatar kárxanalarda ónerment bolǵan.

== Iskerligi ==
{{Main|Allayar Dosnazarovtıń xronologiyası}}
1918-jıl dekabrden KPSS(b) aǵzası. Puqaralar urısı qatnasıwshısı. 1918-1921-jıllarda Qızıl Armiya 1-Túrkstan armiyasınıń 3-4-polkında xızmet etken. Arqa frontta, keyin bolsa baspashılar menen urısqan. 1919-1920-jıllarda polktıń qadaǵalaw komissiyası baslıǵı etip saylandı.

1921-jıl avgusttan 1922-jılǵa shekem [[Moskva]]da I.V.Stalin atındaǵı Shıǵıs miynetkeshleri kommunistlik universitetinde oqıǵan.

Ol juwapker lawazımlarda bolıp, jergilikli millet wákillerinen kadrlar tayarlawǵa ayrıqsha itibar qarattı. 1922-1924-jıllarda Bolshevikler Pútkil Awqam Kommunistlik partiyası Qońırat okrug komitetiniń birinshi xatkeri, basshı. Partiya Shımbay rayonı-qala komitetiniń úgit-násiyat bólimi.

1924-jılda Túrkistan Kompartiyasi Ámiwdárya wálayat komiteti qadaǵalaw komissiyası baslıǵı.

1924-jılda Orta Aziya milliy-mámleket shegaraların belgilew komissiyası aǵzası, 1924-1925-jıllarda Qaraqalpaqstan Tolıq huqıqlı wálayatın shólkemlestiriw boyınsha arnawlı byuro hám Qaraqalpaqstan Kompartiyasi wálayat komiteti baslıǵı bolǵan.

A.Dosnazarov mámleket iskerligin «Qosshı» shólkeminen baslaǵan, keyininen xalıq xojalıǵı ushın kadrlar tayarlaw boyınsha qısqa múddetli kurslar ashqan.

1925-jılda Qaraqalpaq tolıq huqıqlı wálayatı Kompartiyasi wálayat komitetiniń juwapker (birinshi) xatkeri. 1925-jılda ol jańa álipbe jaratıw hám mekteplerde balalardı oqıtıw ushın eski kadrlardı tartıwda aktiv qatnastı. Mektepler ushın jańa sabaqlıqlar jaratıw usınısı menen shıqtı. Jaslar arasınan intalı ul-qızlardı [[Tashkent]] hám [[Moskva]] qalalarına oqıwǵa jiberdi. 1925-jılı Dosnazarovtıń aktiv qatnasıwı menen [[Tórtkúl|Tórtkúl qalası]]nda pedagogika hám awıl xojalıǵı texnikumlari dúzildi.

1925-1926-jıllarda Qaraqalpaq avtonom okrugı NKVD policiya basqarması siyasiy komissarı bolǵan.

1926-1930-jıllarda Tashkenttegi Orta Aziya Kommunistlik universiteti studenti, keyininen Moskvadaǵı KUTVda oqıp, onı 1930-jılda tamamlaǵan. 1930-1931-jıllarda Bashqurt Avtonom Sovet Socialistik Respublikası Jumısshı hám diyqan inspekciyasi Oraylıq qadaǵalaw komissiyası-xalıq komissarlıǵı kollegiyasi aǵzası bolıp saylanǵan.

1931-jıldan Moskvadaǵı «Metallostroy» tresti baslıǵınıń orınbasarı.

== Ómiriniń sońǵı jılları ==
Allayar Dosnazarov 1935-jıl yanvarda qamaqqa alındı. 1935-jıl 8-aprelde SSSR Joqarı sudı Áskeriy kollegiyasi tárepinen sudlanıp, RSFSR Jınayat kodeksiniń 58-8-bántleri boyınsha 10-jıl tutqınǵa alıw jazasına húkim etilgen. Jazanı Solovetskiy qamaqxanasında ótegen. 1937-jıl 10-noyabrde UNKVD LO arnawlı úshligi statyaları boyınsha húkim etildi. Art. RSFSR Jınayat kodeksiniń 58-8-11 ólim jazası berilip, 1937-jıl 8-dekabrde atılǵan.

== Aqlanıwı ==
SSSR Joqarǵı sudınıń 1968-jıl 28-sentyabrdegi qararı menen A.Q.Dosnazarov aqlandı.

== Qábiri ==
Jazıwshı [[Alpısbay Sultanov]], [[Shomanay rayonı]] «Tashkent» diyxan xojalıǵınıń turǵını Bayram Shaniyazovich Seytniyazov hám Dosnazarov Allayar Qoraz ulınıń inisi Allambergenniń perzenti Xojambergenniń genjetay balası Bahadır menen birgelikte uzaq [[Kareliya]] elindegi Kem jerinde Belomor-Baltik kanalın óz qolı menen qazǵan A. Dosnazarovtıń jatqan topıraǵın tawıp, basına mramordan qulpı-tas qoydı. 

Bul iygilikli isti «[[Allayar jolı]]» etno-mádeniy birlespesiniń aǵzaları qızǵın quwatladı. Kareliya Respublikası Kem municipal rayonı hákimshiligi baslıǵı Razumeychik Yuriy Konstantinovich, onıń orınbasarı Belostockiy Sergey Anatolevichke, rayonlıq «Pomore» úlketanıw muzeyiniń direktorı Ustin Irina Ilinichna A.Dosnazarovtıń basına eskertkish qulpı tas qoyıwda járdem etken.

== Húrmetleniwi ==
[[Fayl:Allayar_Dosnazarov_byustı;_Бюст_Аллаяр_Досназарова;_Bust_of_Allayar_Dosnazarov.jpg|300px|right|thumb|[[Nókis|Nókis qalası]]ndaǵı A. Dosnazarov byustı]]
1991-jılı Qaraqalpaqstan Respublikasında A.Q.Dosnazarovtıń 85 jıllıq yubileyi belgilendi. Usı sánege baylanıslı [[Qaraqalpaqfilm|«Qaraqalpaqfilm» kinostudiyası]] «Elim degen er edi...» atlı hújjetli film súwretke aldı.

Qaraqalpaq xalqınıń dańqlı perzenti ushın [[Qaraózek rayonı]]nda eskertkish ornatılǵan.

2020-jılı 18-sentyabrde [[Qaraqalpaqstan|Qaraqalpaqstan Respublikası]]nıń paytaxtı — [[Nókis|Nókis qalası]]nda A. Dosnazarovtıń byustı ashıldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://joqargikenes.uz/4567.html| bet = joqargikenes.uz — Пайтахтымызда Аллаяр Досназаровтың бюсти ашылды| sánesi = 18-sentyabr 2020| arxivurl = https://joqargikenes.uz/4567.html| arxivsáne = 16-sentyabr 2024 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://uzor.uz/news/v-nukuse-otkryt-byust-allayara-dosnazarova/| bet = uzor.uz — В Нукусе открыт бюст Аллаяра Досназарова| sánesi = 21-sentyabr 2020| arxivurl = https://uzor.uz/news/v-nukuse-otkryt-byust-allayara-dosnazarova/| arxivsáne = 16-sentyabr 2024 }}&lt;/ref&gt;.

Nókis qalasınıń bas kóshesi Allayar Dosnazarov (burınǵı Kalinin kóshesi) atına qoyılǵan.

== Derekler ==
{{Derekler}}

{{Qaraqalpaqstan basshıları}}

[[Kategoriya:Shıǵıs miynetkeshleri kommunistlik universiteti pitkeriwshileri]]</text>
      <sha1>ado1yuaujyt30dvv621ufc4y3252n6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Redaktorlawlar sanı boyınsha Wikipediashılar dizimi</title>
    <ns>4</ns>
    <id>23879</id>
    <revision>
      <id>229991</id>
      <parentid>229898</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T12:01:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>4424</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı</comment>
      <origin>229991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8185" sha1="3kpjs6rckmxbil3abdq2sokx3vipqmy" xml:space="preserve">{{/begin|50}}
|-
| 1 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:23552}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 2 || [[User:Qaraqalpaqpan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Qaraqalpaqpan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Qaraqalpaqpan|{{formatnum:17821}}]] || {{Permissions|Qaraqalpaqpan}}
|-
| 3 || [[User:Srajatdin Usnatdinov|Srajatdin Usnatdinov]] || [[Special:Contributions/Srajatdin Usnatdinov|{{formatnum:4883}}]] || {{Permissions|Srajatdin Usnatdinov}}
|-
| 4 || [[User:Inosham|Inosham]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:4397}}]] || {{Permissions|Inosham}}
|-
| 5 || [[User:Bekan88|Bekan88]] || [[Special:Contributions/Bekan88|{{formatnum:4327}}]] || {{Permissions|Bekan88}}
|-
| 6 || [[User:Frhdkazan|Frhdkazan]] || [[Special:Contributions/Frhdkazan|{{formatnum:4133}}]] || {{Permissions|Frhdkazan}}
|-
| 7 || [[User:Abdullaeva Shaxnoza-Banu|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abdullaeva Shaxnoza-Banu&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abdullaeva Shaxnoza-Banu|{{formatnum:3374}}]] || {{Permissions|Abdullaeva Shaxnoza-Banu}}
|-
| 8 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:2547}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}}
|-
| 9 || [[User:Рахман3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Рахман3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Рахман3|{{formatnum:2150}}]] || {{Permissions|Рахман3}}
|-
| 10 || [[User:Rabiga Shabatova|Rabiga Shabatova]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1629}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}}
|-
| 11 || [[User:PirjanovNurlan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PirjanovNurlan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PirjanovNurlan|{{formatnum:1553}}]] || {{Permissions|PirjanovNurlan}}
|-
| 12 || [[User:Anas1712|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Anas1712&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Anas1712|{{formatnum:1155}}]] || {{Permissions|Anas1712}}
|-
| 13 || [[User:Qarahat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Qarahat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Qarahat|{{formatnum:1111}}]] || {{Permissions|Qarahat}}
|-
| 14 || [[User:Gozzalina|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gozzalina&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gozzalina|{{formatnum:1090}}]] || {{Permissions|Gozzalina}}
|-
| 15 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:918}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 16 || [[User:Kuwanishbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kuwanishbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kuwanishbek|{{formatnum:783}}]] || {{Permissions|Kuwanishbek}}
|-
| 17 || [[User:AlefZet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlefZet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlefZet|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|AlefZet}}
|-
| 18 || [[User:Aysabirlijol|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aysabirlijol&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aysabirlijol|{{formatnum:628}}]] || {{Permissions|Aysabirlijol}}
|-
| 19 || [[User:Umarxon III|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umarxon III&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:615}}]] || {{Permissions|Umarxon III}}
|-
| 20 || [[User:Baurzhanuly|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baurzhanuly&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baurzhanuly|{{formatnum:538}}]] || {{Permissions|Baurzhanuly}}
|-
| 21 || [[User:Biypona|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Biypona&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Biypona|{{formatnum:517}}]] || {{Permissions|Biypona}}
|-
| 22 || [[User:Bazarbaeva Eleonora|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bazarbaeva Eleonora&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bazarbaeva Eleonora|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|Bazarbaeva Eleonora}}
|-
| 23 || [[User:QRNKS|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;QRNKS&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/QRNKS|{{formatnum:413}}]] || {{Permissions|QRNKS}}
|-
| 24 || [[User:Mrshaxas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mrshaxas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:404}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}}
|-
| 25 || [[User:Pathoschild|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pathoschild&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:399}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 26 || [[User:Minorax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Minorax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:358}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 27 || [[User:Muxammedqudaynazarov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Muxammedqudaynazarov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Muxammedqudaynazarov|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|Muxammedqudaynazarov}}
|-
| 28 || [[User:Begdullaman|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Begdullaman&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Begdullaman|{{formatnum:328}}]] || {{Permissions|Begdullaman}}
|-
| 29 || [[User:Ayxan Dáryabay qızı|Ayxan Dáryabay qızı]] || [[Special:Contributions/Ayxan Dáryabay qızı|{{formatnum:305}}]] || {{Permissions|Ayxan Dáryabay qızı}}
|-
| 30 || [[User:Nurlibek Urgenichbaev|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Nurlibek Urgenichbaev&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Nurlibek Urgenichbaev|{{formatnum:297}}]] || {{Permissions|Nurlibek Urgenichbaev}}
|-
| 31 || [[User:Qareken Balasi|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Qareken Balasi&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Qareken Balasi|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Qareken Balasi}}
|-
| 32 || [[User:BEGJIGIT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BEGJIGIT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BEGJIGIT|{{formatnum:252}}]] || {{Permissions|BEGJIGIT}}
|-
| 33 || [[User:Saxibjamal Esemuratova|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Saxibjamal Esemuratova&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Saxibjamal Esemuratova|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Saxibjamal Esemuratova}}
|-
| 34 || [[User:Pirnazarova|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pirnazarova&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pirnazarova|{{formatnum:221}}]] || {{Permissions|Pirnazarova}}
|-
| 35 || [[User:Holder|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Holder&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Holder|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|Holder}}
|-
| 36 || [[User:Miracle0302|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Miracle0302&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Miracle0302|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Miracle0302}}
|-
| 37 || [[User:Begjigit|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Begjigit&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Begjigit|{{formatnum:208}}]] || {{Permissions|Begjigit}}
|-
| 38 || [[User:Kmoksy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kmoksy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kmoksy|{{formatnum:207}}]] || {{Permissions|Kmoksy}}
|-
| 39 || [[User:AbzalM|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AbzalM&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AbzalM|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|AbzalM}}
|-
| 40 || [[User:ДолбоЯщер|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ДолбоЯщер&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:196}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 41 || [[User:NurkaArzay|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;NurkaArzay&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/NurkaArzay|{{formatnum:173}}]] || {{Permissions|NurkaArzay}}
|-
| 42 || [[User:Gúlxan Medetbekovna|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gúlxan Medetbekovna&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gúlxan Medetbekovna|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Gúlxan Medetbekovna}}
|-
| 43 || [[User:Bakhit|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bakhit&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bakhit|{{formatnum:164}}]] || {{Permissions|Bakhit}}
|-
| 44 || [[User:Melek jurnalist|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Melek jurnalist&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Melek jurnalist|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Melek jurnalist}}
|-
| 45 || [[User:DARIO SEVERI|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;DARIO SEVERI&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:148}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}}
|-
| 46 || [[User:Jannazarova Sh|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jannazarova Sh&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jannazarova Sh|{{formatnum:136}}]] || {{Permissions|Jannazarova Sh}}
|-
| 47 || [[User:Jámiy|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Jámiy&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Jámiy|{{formatnum:133}}]] || {{Permissions|Jámiy}}
|-
| 48 || [[User:İmmortalance|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;İmmortalance&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/İmmortalance|{{formatnum:131}}]] || {{Permissions|İmmortalance}}
|-
| 49 || [[User:Romaine|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Romaine&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Romaine|{{formatnum:128}}]] || {{Permissions|Romaine}}
|-
| 50 || [[User:Kagansky|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kagansky&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kagansky|{{formatnum:124}}]] || {{Permissions|Kagansky}}
{{/end}}</text>
      <sha1>3kpjs6rckmxbil3abdq2sokx3vipqmy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Istanbul universiteti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24392</id>
    <revision>
      <id>230014</id>
      <parentid>228013</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T09:06:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Istanbuldaǵı mámleketlik universitetler|Istanbuldaǵı mámleketlik universitetler]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>230014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23700" sha1="dcl2ajp33k8o4o5jr35vnm824bdfwtn" xml:space="preserve">{{JOO infoqutısı|atı=Istanbul universiteti|negizgi atı={{Lang-tr|İstanbul Üniversitesi}}|logotip=İstanbul Üniversitesi Logo.svg|uranı=''«Tariyxtan keleshekke bilim kópiri»&lt;br/&gt;«Jańa zamanda»da jol basshı edik, «Bilim zamanı»nda da bolamız''|tiykar salınǵan jıl=[[1453|1453-jıl]] [[30-may]] &lt;small&gt;(tariyxıy)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.istanbul.edu.tr/tr/content/universitemiz/tarihce| bet = İstanbul Üniversitesi tarihçesi| qaralǵan sáne = 11-4-2019 | arxivurl = https://web.archive.org/web/20190411111627/http://www.istanbul.edu.tr/tr/content/universitemiz/tarihce| arxivsáne = 11-4-2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[1933|1933-jıl]] [[1-avgust]] &lt;small&gt;(zamanagóy)&lt;/small&gt;|túri=mámleketlik universitet|rektor=[[Bülent Zülfikar|Osman Bülent Zülfikar]]&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.istanbul.edu.tr/tr/haber/istanbul-universitesinin-yeni-rektoru-prof-dr-osman-bulent-zulfikar-oldu-6F00550048004E00330032004B00480052003800540039007900700046006200610041004F003200370077003200| bet = İstanbul Üniversitesi - Rektör| sáne = 1-8-2023 | baspaxana = İstanbul Üniversitesi| qaralǵan sáne = 6-8-2023 | arxivurl = https://web.archive.org/web/20230806185253/https://www.istanbul.edu.tr/tr/haber/istanbul-universitesinin-yeni-rektoru-prof-dr-osman-bulent-zulfikar-oldu-6F00550048004E00330032004B00480052003800540039007900700046006200610041004F003200370077003200| arxivsáne = 6-8-2023 }}&lt;/ref&gt;|Qala atı=[[Istanbul]]|adres=Istanbul universiteti tiykarǵı kampusı&lt;br&gt;34452 Beyazıt/Fatih-Istanbul}}
'''Istanbul universiteti (IÜ)''' ({{Lang-tr|İstanbul Üniversitesi}}) — bas rezidenciyası [[Istanbul|Istanbul qalası]]nıń [[Fatih|Fatih rayonı]]nda jaylasqan [[Túrkiya]]nıń eń eski mámleketlik universiteti.

[[Ospanlı imperiyası]]ndaǵı birinshi Evropa usılındaǵı universitet esaplanǵan Darulfununnıń tikkeley dawamshısı bolǵan Istanbul universitetiniń ayırım bólimleriniń tiykarları 1453-jıldıń 30-mayında, Istanbuldıń basıp alınıwınıń erteńine [[Fatih Sultan Mehmet]]tiń buyrıǵı menen shólkemlestirilgen Sahn-i Seman medreselerine tiykarlanǵanlıǵı sebepli universitettiń shólkemlestiriliwi usı tariyxqa tiykarlanadı&lt;ref name=siyasal&gt;{{Web deregi | url = http://www.istanbul.edu.tr/siyasal/tarihce.htm| bet = İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi web sitesi| qaralǵan sáne = 20-8-2011 | arxivurl = https://web.archive.org/web/20110816044536/http://www.istanbul.edu.tr/siyasal/tarihce.htm| arxivsáne = 16-8-2011 }}&lt;/ref&gt;. 1933-jılǵa shekem «Darulfunun-i Shahana», «Darulfunun-i Osmaniy» hám «Istanbul darulfununı» atları menen oqıtqan shólkem 1933-jıl 1-avgustta Istanbul universiteti atın aladı hám sol jıldıń 18-noyabrinde Túrkiyadaǵı birinshi hám birden-bir universitet sıpatında oqıtıwdı baslaydı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.higheredu-sci.org/pdf/pdf_HIG_1517.pdf| bet = Arxiv nusqa| qaralǵan sáne = 11-1-2012 | arxivurl = https://web.archive.org/web/20211016013254/http://www.higheredu-sci.org/pdf/pdf_HIG_1517.pdf| arxivsáne = 16-10-2021 }}&lt;/ref&gt;.

2019-jılı dúnyanıń eń jaqsı 500 joqarı oqıw ornı reytingine Túrkiyadan kirgen birden-bir joqarı oqıw ornı boldı&lt;ref&gt;Academic Ranking of World Universities 2019 - [https://web.archive.org/web/20190815195442/http://www.shanghairanking.com/ARWU2019.html Top 1000 World Universities] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190815195442/http://www.shanghairanking.com/ARWU2019.html |tarih=15-8-2019 }}&lt;/ref&gt;. Istanbul universiteti 2006-jıldan berli dúnyadaǵı eń jaqsı 500 joqarı oqıw orınları qatarına kiredi&lt;ref&gt;Academic Ranking of World Universities - [https://web.archive.org/web/20201111205512/http://www.shanghairanking.com/World-University-Rankings/Istanbul-University.html Istanbul University] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20201111205512/http://www.shanghairanking.com/World-University-Rankings/Istanbul-University.html | sáne =11-11-2020 }}&lt;/ref&gt;. Universitet, sonday-aq, Aziya-Tınısh okeanı regionındaǵı eń jaqsı 100 joqarı oqıw orınları qatarına kiredi&lt;ref&gt;Academic Ranking of World Universities 2008 - [http://www.arwu.org/rank2008/ARWU2008_TopAsia(EN).htm Top 100 Asia Pacific Universities] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080816062732/http://www.arwu.org/rank2008/ARWU2008_TopAsia(EN).htm |date =16-8-2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Academic Ranking of World Universities 2007 - [https://web.archive.org/web/20071221235453/http://ed.sjtu.edu.cn/rank/2007/ARWU2007_TopAsia.htm Top 100 Asia Pacific Universities] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20071221235453/http://ed.sjtu.edu.cn/rank/2007/ARWU2007_TopAsia.htm |date =21-12-2007 }}&lt;/ref&gt;.

Istanbul universiteti Biznes fakulteti 2012-jılı dúnyadaǵı biznes mekteplerin akkreditaciyalaǵan eń iri shólkem — «The Association to Advance Collegiate Schools of Business» (AACSB) tárepinen akkreditaciyadan ótkerilgen. Usı tárizde, Istanbul universiteti Biznes fakulteti Túrkiyanıń mámleketlik universitetleri arasında AACSB akkreditaciyasın alǵan birinshi hám birden-bir biznes fakulteti boldı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.aacsb.edu/accreditation/accredited-schools?F_Country=Turkey| bet = AACSB-Accredited Universities and Business Schools| qaralǵan sáne = 9-4-2020 | arxivurl = https://web.archive.org/web/20200925185539/https://www.aacsb.edu/accreditation/accredited-schools?F_Country=Turkey| arxivsáne = 25-9-2020 }}&lt;/ref&gt;.

Universitette derlik 73 mıń bakalavrdan keyingi basqısh studentleri, bakalavr hám bakalavr aldı (2 jıllıq) studentleri bilim almaqta. Bul joqarı oqıw orınlarında 12 mıń professor-oqıtıwshılar tárepinen ámelge asırılmaqta.

== Embleması ==
[[Fayl:Logo of Istanbul University (1933).png|right|150px|thumb|'''Istanbul Darulfunun'''ı 1933-jılǵı nızam menen '''Istanbul universiteti''' bolǵannan keyin qollanılǵan birinshi logotip.]]
Istanbul universitetiniń belgisi bolgan «jılanlı tamǵa» 1243-jılǵı Seljuklı Shıpa Yurdı motivlerinen ilhamlangan halda Suxayl Unvar tárepinen islengen.

== Tariyxı ==
=== Osmanlılar dáwiri ===
[[Fayl:İstanbul_Üniversitesi.JPG|200px|right|thumb|Istanbul universitetiniń simvolı esaplanǵan kiriw dárwazası hám arqa táreptegi Beyazıt minarası]]
Istanbul universitetiniń shólkemlestiriliwine baylanıslı dissertaciyalar 1321-jılǵa shekem barıwı múmkin. [[Germaniya]] tariyxshısı Richard Xonig búgingi kúnde Beyazıt kampusındaǵı oraylıq imarat jaylasqan orında Rim universitetlerine teń dárejede [[medicina]], [[huqıq]], [[filosofiya]] hám [[ádebiyat]] boyınsha bilim beretuǵın mákeme haqqında sóz etip, bul mákeme 1321-jıldıń 1-martında shólkemlestirilgenin, bir tárepten, Istanbulda bilimlendiriwdiń baslanǵanı sıpatında atap ótedi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://isletme.istanbul.edu.tr/?p=5945| bet = Tarihçe| sáne = 5-12-2012 | baspaxana = [[İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi]]| qaralǵan sánesi = 5-6-2016| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160806141449/http://isletme.istanbul.edu.tr/?p=5945| arxivsáne = 6-8-2016 }}&lt;/ref&gt;.

Túrk tariyxshıları bolsa Istanbul universitetiniń shólkemlestiriliwin 1453-jılı dep esaplaydı. 1453-jıl 30-mayda Istanbul basıp alınǵan kúnniń erteńine qalada bolıp ótken jıynalıslarda qalada bilimlendiriw mákemesin shólkemlestiriwge kelisip alınadı. Usı qarar tiykarında, 1470-jılı «Fatih» meshiti átirapında segiz bólim bolıp ashılǵan hám «segiz háwli» mánisin bildiretuǵın «Sahn-ı Seman» medreseleri házirgi kúnde Istanbul universitetiniń shólkemlestiriliw tariyxı bolıp esaplanadı. Sol sebepli Istanbul universitetiniń logotipinde shólkemlestiriw sánesi 1453-jıl dep jazılǵan. Sonday-aq, bir dáwir Istanbul universitetine rektorlıq etken huqıqtanıwshı Jamil Bilseldiń atap ótiwinshe, universitettiń shólkemlestirilgen jılı 1470-jıl, yaǵnıy Sahn-ı Seman medreseleriniń ashılǵan jılı ekenin aytadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://www.istanbul.edu.tr/?p=68| bet = Tarihçe| sáne = 11-8-2011 | baspaxana = İstanbul Üniversitesi| qaralǵan sáne = 5-6-2016 | arxivurl = https://web.archive.org/web/20160316163933/http://www.istanbul.edu.tr/?p=68| arxivsáne = 16-3-2016 }}&lt;/ref&gt;.

Ospanlı mámleketinde Evropa usılında zamanagóy universitet shólkemlestiriw baslaması 1846-jılı baslanǵan. 1863, 1870 hám 1874-jıllardaǵı sátsiz urınıwlardan keyin aqırında Abdulhamid IIniń pármanı menen 1900-jıl 31-avgustta «Darulfunun-i Shahana» dep atalǵan birinshi universitet ashıldı. Istanbul universiteti mine usı instituttıń tikkeley dawamı bolıp esaplanadı. Sonday-aq, [[Mustafa Kemal Atatürk|Atatúrk]] [[Yahya Kamal Bayatlı]] usınısı menen Darulfununga «fahriy mudarri» etip saylanǵan&lt;ref&gt;{{Cite journal |url=https://dergipark.org.tr/en/pub/higheredusci/issue/61474/917963|title =Atatürk ve Üniversite Reformu (1933)|lang = tr |accesdate =20-2-2023 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20230220204856/https://dergipark.org.tr/en/pub/higheredusci/issue/61474/917963|archivedate =20-2-2023}}&lt;/ref&gt;.

=== Respublikanıń dáslepki jıllarında ===
[[Fayl:Istanbul University campus March 2008c.JPG|right|200px|thumb|Osmanlı mámleketinde bir waqıtlar Áskeriy basqarma (Áskeriy ministrlik) sıpatında paydalanılǵan Istanbul universiteti rektorat imaratı hám onıń aldındaǵı Atatúrk esteligi.]]
[[Fayl:Atatürk's visit of Istanbul University, 1933.jpg|right|200px|thumb|Prezident M.Kamal Ataturktiń Istanbul universitetine saparı, 1933-jıl 2-iyul.]]
Túrkiya Respublikası 1924-jıl 21-apreldegi 493-sanlı nızam menen «Istanbul Darulfununi»nıń yuridikalıq shaxsın tán aldı.

Fatih hám Sulaymaniye medreseleri 1925-jıl 7-oktyabrde Darulfunun janındaǵı ilahiyat fakulteti sıpatında qayta shólkemlestirildi. (1925-26-oqıw jılı 284 student oqıǵan bul fakultet 1933-jılı universitet reforması nátiyjesinde Joqarı islam institutına aylandırıldı, kelesi jılı tek 20 studenti qalıp jabıldı.)

1924-jil 3-marttaǵı «Tawhid-i-Tadrisat» nızamı menen dáslepki hám orta bilimlendiriwdi mámleketke aylandırǵan Respublika hákimshiligi Darulfununnıń gárezsiz statusına gúman menen qaraǵan.

=== Tiykarǵı imarat hám qapısı ===
[[Fayl:İstanbul_Üniversitesi.JPG|left|200px|thumb|Burınǵı Áskeriy ministrlik rezidenciyasınıń dárwazası bolǵan Babı Seraskeri. Házirgi kúnde Istanbul universiteti Beyazıt kampusına kiriw dárwazası sıpatında paydalanıladı.]]
Istanbul universiteti rektoratı jaylasqan Beyazıt kampusı Osmanlılar imperiyası dáwirinde «Eski Saray» atı menen atalǵan. Bul jerde Fatih Istanbuldı basıp alǵannan keyin saray qurǵızǵan, biraq [[Topkapı sarayı]] qurılǵannan keyin bul jerden paydalanıw toqtatılǵan edi. Mahmud II Yanicharlardı alıp taslap, ornına jańa armiya dúzgennen keyin, bul armiyaǵa sárkarda hám oǵan da bir shtab ajıratıp, Eski Saray aymaǵın usı shólkemge berdi. Bul mákeme dáslep Seraskerlik, keyin bolsa Áskeriy basqarma dep atalǵan. Seraskerilik shtab-kvartirası jaylasqan jer de Babı Seraskeri (bas sárkarda dárwazası) dep atalǵan. Bul jerde Sultan Abdulaziz dáwirinde 1864-66-jılları tastan úlken imarat hám úlken dárwaza qurılǵan. Bul qurılmadan 1922-jılǵa shekem Áskeriy basqarma retinde paydalanǵan. Respublikamızdıń járiyalanıwı menen mámleketlik uyımlar Ankaraǵa kóshirilgende bul struktura Istanbul universitetine ótkerildi. Házirgi kúnde bul imarat Istanbul universiteti rektoratınıń imaratı, esik bolsa Istanbul universiteti Beyazıt kampusına kiriw dárwazası sıpatında paydalanıladı&lt;ref&gt;{{Citation|last1=Cansever|first1=Meltem| title =Türkiye'nin Kültür Mirası 100 Saat Kulesi|year=2009|| publication-place=NTV Yayınları| location=İstanbul| isbn=9786055813239|page =130}}&lt;/ref&gt;.

[[Fayl:500 Old TL reverse.jpg|right|200px|thumb|Artqı tárepinde Istanbul universitetiniń tiykarǵı esiginiń súwreti túsirilgen 500 [[Túrk lirası]]. [[Túrkiya Respublikası Oraylıq bankı]]nıń altınshı emissiya banknotlarınan bolǵan bul banknot 1971-jılı aylanısqa kirgizilgen, 1984-jılı aylanıstan shıǵarılǵan.]]
[[Fayl:Süleymaniye Camii - İstanbul Üniversitesi - Aerial view.jpg|right|200px|thumb|Istanbul universiteti Beyazıt kampusı hám Sulaymaniye meshiti. Bul aymaq Osmanlılar imperiyası dáwirinde «Eski saray» dep atalǵan.]]
[[Fayl:İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi - panoramio.jpg|right|200px|thumb|Istanbul universiteti Pán fakulteti]]
[[Fayl:İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi binası.jpg|right|200px|thumb|Istanbul universiteti Ádebiyat fakulteti]]

=== Saat minaraları ===
Universitettiń Beyazıt maydanına kiriwdegi monumental dárwazanıń eki tárepinde jaylasqan Mustafa Shem-i Pek qolı qoyılǵan saat minaraları 1865-jılı qurılǵan.

== Fakultet hám basqa akademiyalıq birlikler ==
Istanbul universitetinde jámi 33 akademiyalıq birlik — fakultet, institut, kolledj hám kásip-óner kolledji jumıs alıp barmaqta. Istanbul universitetiniń fakultetleri tómendegishe&lt;ref name=&quot;:18&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://yokatlas.yok.gov.tr/lisans-univ.php?u=1056| bet = İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ'ndeki Tüm Programlar (Alfabetik Sırada)| qaralǵan sáne = 15-11-2020 | arxivsáne = 10-8-2020 | arxivurl = https://web.archive.org/web/20200810023242/https://yokatlas.yok.gov.tr/lisans-univ.php?u=1056| sáne =  | til = tr| çalışma = yokatlas.yok.gov.tr| baspaxana = Yükseköğretim Kurumu| soyadı = }}&lt;/ref&gt;:

[[Fayl:Atatürk_in_Istanbul_University_Faculty_of_Law.jpg|left|200px|thumb|[[Mustafa Kamal Atatúrk|Atatúrk]] Istanbul universiteti Huqıq fakulteti amfiyinde, 1930.]]

=== Huqıq fakulteti ===
[[Istanbul universiteti Huqıq fakulteti]] 1874-jılı shólkemlestirilip, zamanagóy shárayatlar tiykarında qayta shólkemlestirilgen 1933-jılǵa shekem hár qıylı joqarı oqıw orınları atı menen jumıs alıp barǵan. Zamanagóy Túrkiyanıń dáslepki Huqıq fakulteti bolǵan Istanbul universiteti huqıq fakulteti Túrkiya advokatlar awqamı tárepinen huqıq fakultetlerine berilgen 22 ólshemli baha boyınsha Túrkiyanıń eń jaqsı huqıq fakulteti esaplanadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://www.barobirlik.org.tr/Haberler/turkiye-nin-en-iyi-hukuk-fakulteleri-belli-oldu-77841| bet = TÜRKİYE’NİN EN İYİ HUKUK FAKÜLTELERİ BELLİ OLDU| qaralǵan sáne = 7-11-2020 | arxivsáne = 26-6-2019 | arxivurl = https://web.archive.org/web/20190626153142/https://www.barobirlik.org.tr/Haberler/turkiye-nin-en-iyi-hukuk-fakulteleri-belli-oldu-77841| sáne =  | til = tr| jumıs = barobirlik.org.tr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |url= https://dergipark.org.tr/tr/pub/iuhfm/issue/9080/115087| title =İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİNİN KURUMLAŞMASININ TARİHÇESİ| date =22-12-2011|volume =1-2|lang = tr | ppages =85-174| jumıs =Journal of Istanbul University Law Faculty|san =61|first =Mehmet|last =Özcan|issn=1303-4375| qaralǵan sáne =29-1-2024| archiveurl =https://web.archive.org/web/20240129235153/https://dergipark.org.tr/tr/pub/iuhfm/issue/9080/115087|archivedate =29-1-2024 }}&lt;/ref&gt;.

Fakultette jınayat huqıqı hám kriminologiya, salıstırmalı huqıq, hákimshilik huqıq, xalıqaralıq huqıq, insan huqıqları, Evropa huqıq sisteması, huqıq tariyxı, sawda huqıqı institutları hám ilimiy-izertlew orayları jumıs alıp barmaqta. Oqıw procesi tiykarınan túrk tilinde ámelge asırılsa da, inglis, nemis hám francuz tillerinde yuridikalıq fakultativler de bar.

1950-jılı ashılǵan Huqıq fakulteti kitapxanası 114 mıń 500 den aslam jergilikli hám sırt el kitapları, 25 mıń 600 tomlıq ilimiy basılımlar menen [[Túrkiya]]nıń eń iri kitapxanalarınan biri bolıp esaplanadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = http://cdn.istanbul.edu.tr/FileHandler2.ashx?f=hukuk-faku%CC%88ltesi-kitapc%CC%A7ik.pdf| bet = İÜ Hukuk Fakultesi Kitapçık| erişimtarihi = 7-11-2020| arxivsáne = 15-11-2020 | arxivurl = https://web.archive.org/web/20201115031832/http://cdn.istanbul.edu.tr/FileHandler2.ashx?f=hukuk-faku%CC%88ltesi-kitapc%CC%A7ik.pdf| sáne =  | til = tr| jumıs = | baspaxana = İÜ| second = }}&lt;/ref&gt;. Sonıń menen birge, fakultette studentlerge hár qıylı stipendiyalar beriwshi jámiyetler, R«espublikashı yuristler», «Shegara bilmes huqıq», «Sociallıq yuristler» sıyaqlı studentlerdiń ilimiy jámiyetleri jumıs alıp barmaqta&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://hukuk.istanbul.edu.tr/tr/content/fakultemiz/tarihce| bet = Tarihçe| erişimtarihi = 7-11-2020| arxivsáne = 11-11-2020 | arxivurl = https://web.archive.org/web/20201111025638/https://hukuk.istanbul.edu.tr/tr/content/fakultemiz/tarihce| sáne =  | til = tr| jumıs = hukuk.istanbul.edu.tr| baspaxana = }}&lt;/ref&gt;.

Istanbul universitetiniń Huqıq fakulteti 2019-2020-oqıw jılınan baslap Germaniyanıń Gamburg universitetiniń huqıq fakulteti menen birge islesiwdi baslaǵan hám bul sheńberde birgeliktegi oqıw baǵdarlaması tayarlanǵan. Arnawlı baǵdarlamada hár eki joqarı oqıw ornınıń studentlerine bakalavriat dárejesinde tiyisli pánler jıllar kesiminde hár eki joqarı oqıw ornında da oqıtıladı. Solay etip, bul joqarı oqıw orınlarınıń yuridika fakulteti studentleri eki diplom alıw menen birge, hár qıylı huqıqıy tiykarǵa iye bolǵan joqarı oqıw orınlarınıń tájiriybesi menen de tanısadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://hukuk.istanbul.edu.tr/tr/content/hamburg-istanbul-ortak-hukuk-lisans-programi/hamburg~2Fistanbul-ortak-hukuk-programi#title15934212267011| bet = Hamburg-İstanbul Ortak Hukuk Lisans Programı| qaralǵan sáne = 7-11-2020 | arxivsáne = 5-12-2021 | arxivurl = https://web.archive.org/web/20211205133753/https://hukuk.istanbul.edu.tr/tr/content/hamburg-istanbul-ortak-hukuk-lisans-programi/hamburg~2Fistanbul-ortak-hukuk-programi#title15934212267011| sáne =  | til = tr| jumıs = hukuk.istanbul.edu.tr}}&lt;/ref&gt;.

=== Istanbul medicina fakulteti ===
XV ásirde «Fatih Dârüşşifâsı» atı menen jumıs baslaǵan mákeme [[Mahmud II]]niń reformaları nátiyjesinde 1827-jıl 14-martta «Mekteb-i Tibbiya-i Adliya-i Shaxana» atlı zamanagóy bilimlendiriw mákemesi shólkemlestirildi. Usı jaǵınan Istanbul universiteti medicina fakulteti zamanagóy Túrkiyanıń birinshi medicina fakulteti bolıp esaplanadı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://istanbultiptanitim.istanbul.edu.tr/index.php/tarih/| bet = Tarih| qaralǵan sáne = 22-12-2020 | arxivsáne = 7-9-2022 | arxivurl = https://web.archive.org/web/20220907191544/https://istanbultiptanitim.istanbul.edu.tr/index.php/tarih/| til = tr| jumıs = istanbultiptanitim.istanbul.edu.t| baspaxana = İstanbul Üniversitesi}}&lt;/ref&gt;. [[Birinshi jáhán urısı]] dáwirinde Filipp Shvarc, Zigfrid Oberndorfer, Erix Frank hám fakultettegi basqalar akademiyalıq potencialın germaniyalı professor-oqıtıwshılar menen bekkemlegeni keyingi dáwirdegi tabısların belgilep beretuǵın tiykarǵı faktorlardan biri boldı. 1933-jılı [[Mustafa Kemal Atatürk|Atatúrk]]tiń joqarı bilimlendiriw reforması menen birge ilimiy bólim «Medicina fakulteti» sıpatında qayta shólkemlestirildi&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://hastane-istanbultip.istanbul.edu.tr/tr/content/tarihce/istanbul-tip-fakultesi-hastanesi-tarihcesi| bet = Tarihçe| qaralǵan sáne = 22-11-2020 | til = tr| jumıs = hastane-istanbultip.istanbul.edu.tr| baspaxana = İstanbul Üniversitesi}}&lt;/ref&gt;.

Házirgi waqıtta «Çapa» kampusında jaylasqan fakultette 1500 orınlıq emlewxana, 193 poliklinika, 96 laboratoriya, 126 reanimaciya bólimi hám hár qıylı ilimiy-izertlew orayları bar. Fakultette oqıtıw procesi túrk tilinde alıp barıladı&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://hastane-istanbultip.istanbul.edu.tr/tr/content/fiziksel-yapi/hastanemizin-fiziksel-yapisi| bet = Hastanemizin Fiziksel Yapısı| qaralǵan sáne = 22-11-2020 | arxivsáne = 28-9-2022 | arxivurl = https://web.archive.org/web/20220928181437/https://hastane-istanbultip.istanbul.edu.tr/tr/content/fiziksel-yapi/hastanemizin-fiziksel-yapisi| sáne =  | til = tr| baspaxana = İstanbul Üniversitesi}}&lt;/ref&gt;.

=== Stamatologiya fakulteti ===
Darulfunun-i Osmaniy janında jumıs alıp barǵan medicina fakultetiniń tiykarǵı mekteplerinen biri «Stomatologiya mektebi» bolǵan. 1909-jılı 28-oktyabrde mektep basqarıw keńesi óz jıynalısında jańa pánler baǵdarlamasın tayarlap, zamanagóy tiykarda jumıs alıp baratuǵın mákemege oqıwshılardı qabıllawdı baslaw haqqında qarar qabıl etti. Keyin ol Bayazidtegi imaratına kóshedi hám ol jerde kóp jıllar dawamında «Stomatologiya mektebi» jumıs alıp baradı&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Web deregi | url = https://dishekimligi.istanbul.edu.tr/tr/content/fakultemiz/tarihce| bet = Tarihçe| qaralǵan sáne = 22-11-2020 | arxivsáne = 10-8-2022 | arxivurl = https://web.archive.org/web/20220810134437/https://dishekimligi.istanbul.edu.tr/tr/content/fakultemiz/tarihce| sáne =  | til = tr| jumıs = dishekimligi.istanbul.edu.tr| baspaxana = İstanbul üniversitesi}}&lt;/ref&gt;.

Joqarı bilimlendiriw reformalarınan soń «Istanbul darulfununı» biykar etilip, «Istanbul universiteti» dep qayta shólkemlestirilgen, sol sebepli bul mekteptiń atı «Istanbul universiteti medicina fakulteti stomatologiya kolleji» dep ózgertilgen hám oqıw múddeti 4 jıl etip belgilengen. Keyin 1948-jılı pitkeriwshilerge stomatologiya doktorı (Dr. Med. Dent.) arnawlı medicina dárejesin beriw haqqında qarar qabıl etildi&lt;ref name=&quot;:10&quot;/&gt;.
 
1964-jılı 11-iyulde ǵárezsiz fakultetke aylanǵan Istanbul universiteti Stomatologiya fakulteti 1970-jıldan baslap «Çapa» kampusında jumıs alıp barmaqta. 10 kafedralıq fakultette házirgi waqıtta mıńǵa shamalas oqıwshı bilim almaqta&lt;ref&gt;{{Web deregi | url = https://yokatlas.yok.gov.tr/lisans.php?y=105610043| bet = İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ-Diş Hekimliği Fakültesi| qaralǵan sáne = 22-11-2020 | arxivsáne = 18-3-2022 | arxivurl = https://web.archive.org/web/20220318124335/https://yokatlas.yok.gov.tr/lisans.php?y=105610043| sáne =  | til = tr| jumıs = yokatlas.yok.gov.tr| baspaxana = Yükseköğretim Kurulu| soyadı = }}&lt;/ref&gt;.

== Belgili pitkeriwshiler ==
=== Prezidentler hám Bas ministrler ===
{{div col|colwidth=20em}}
* [[Abdulla Gul]] — Túrkiya Respublikasınıń 11-prezidenti
* [[Izrail Ben-Zvi]] — Izraildin 2-prezident
* [[David Ben-Gurion]] — Izraildıń tiykarın salıwshısı hám birinshi bas wáziri
* [[Moshe Sharet]] — Izraildıń 2-bas ministr
* [[Masut Sabriy]] — [[uyǵırlar|uyǵır]], [[Ili kóterilisi]] waqtında [[Shıǵıs Túrkstan]] wákili
* [[Suat Xayri Ürgüplü]] — Túrkiya Respublikasınıń 11-bas ministri.
* [[Nihat Erim]] — Túrkiya Respublikasınıń 13-bas ministri, óz wazıypasın atqarıw waqtında óltirilgen birden-bir Túrkiya bas ministri
* [[Naim Talu]] — Túrkiya Respublikasınıń 15-bas ministr
* [[Sadi Irmak]] — Túrkiya Respublikasınıń 17-bas ministr
* [[Jıldırım Aqbult]] — Túrkiya Respublikasınıń 20-bas ministr
{{div col end}}

== Derekler ==
{{derekler|2}}

== Sırtqı siltemeler ==
{{commons kategoriya|Istanbul University}}
* [http://www.istanbul.edu.tr Universitettiń rásmiy saytı]
* [https://web.archive.org/web/20090327085014/http://www.panoramikistanbul.com/beyazit-meydani-sanal-tur-beyazit-square-virtual-tour.html Istanbul universiteti kireberisiniń panoramalıq kórinisi]

{{sırtqı siltemeler}}

[[Kategoriya:Istanbuldaǵı mámleketlik universitetler]]</text>
      <sha1>dcl2ajp33k8o4o5jr35vnm824bdfwtn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Redaktorlawlar sanı boyınsha botlar dizimi</title>
    <ns>4</ns>
    <id>26380</id>
    <revision>
      <id>229993</id>
      <parentid>229900</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T12:01:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>4424</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı</comment>
      <origin>229993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6277" sha1="fdnui9fjs6mezuboe33bt9f4ee5zah0" xml:space="preserve">{{/begin|50}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:86600}}]]
|-
| 2 || [[User:MrshaxasBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MrshaxasBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:4520}}]]
|-
| 3 || [[User:Bot 3-f|Bot 3-f]] || [[Special:Contributions/Bot 3-f|{{formatnum:3284}}]]
|-
| 4 || [[User:Xqbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Xqbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:3173}}]]
|-
| 5 || [[User:EmausBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;EmausBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:2912}}]]
|-
| 6 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:1869}}]]
|-
| 7 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:1605}}]]
|-
| 8 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:1539}}]]
|-
| 9 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:1213}}]]
|-
| 10 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:1195}}]]
|-
| 11 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:1087}}]]
|-
| 12 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1005}}]]
|-
| 13 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1004}}]]
|-
| 14 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:906}}]]
|-
| 15 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:810}}]]
|-
| 16 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:791}}]]
|-
| 17 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:645}}]]
|-
| 18 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:601}}]]
|-
| 19 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:559}}]]
|-
| 20 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:544}}]]
|-
| 21 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:419}}]]
|-
| 22 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:380}}]]
|-
| 23 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:343}}]]
|-
| 24 || [[User:Idioma-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Idioma-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:327}}]]
|-
| 25 || [[User:Legobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Legobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:316}}]]
|-
| 26 || [[User:AvocatoBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvocatoBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:265}}]]
|-
| 27 || [[User:Ripchip Bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ripchip Bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:241}}]]
|-
| 28 || [[User:HRoestBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;HRoestBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:225}}]]
|-
| 29 || [[User:Alexbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Alexbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:224}}]]
|-
| 30 || [[User:Synthebot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Synthebot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:224}}]]
|-
| 31 || [[User:KamikazeBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;KamikazeBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:215}}]]
|-
| 32 || [[User:RedBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;RedBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:211}}]]
|-
| 33 || [[User:CarsracBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;CarsracBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:204}}]]
|-
| 34 || [[User:Movses-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Movses-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:196}}]]
|-
| 35 || [[User:Mjbmrbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mjbmrbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:192}}]]
|-
| 36 || [[User:BOTijo|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;BOTijo&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/BOTijo|{{formatnum:186}}]]
|-
| 37 || [[User:MastiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MastiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:180}}]]
|-
| 38 || [[User:JackieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JackieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:178}}]]
|-
| 39 || [[User:Ptbotgourou|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Ptbotgourou&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:169}}]]
|-
| 40 || [[User:SilvonenBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SilvonenBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:158}}]]
|-
| 41 || [[User:YiFeiBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;YiFeiBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:156}}]]
|-
| 42 || [[User:AvicBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AvicBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:154}}]]
|-
| 43 || [[User:Rubinbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Rubinbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:146}}]]
|-
| 44 || [[User:LaaknorBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;LaaknorBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:132}}]]
|-
| 45 || [[User:Zorrobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Zorrobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:128}}]]
|-
| 46 || [[User:Vagobot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Vagobot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:118}}]]
|-
| 47 || [[User:Maintenance script|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Maintenance script&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]]
|-
| 48 || [[User:MediaWiki default|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MediaWiki default&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:8}}]]
|-
| 49 || [[User:Flow talk page manager|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Flow talk page manager&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]]
{{/end}}</text>
      <sha1>fdnui9fjs6mezuboe33bt9f4ee5zah0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Redaktorlawlar sanı boyınsha Wikipediashılar dizimi (botlar menen birge)</title>
    <ns>4</ns>
    <id>27432</id>
    <revision>
      <id>229992</id>
      <parentid>229899</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T12:01:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>4424</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı</comment>
      <origin>229992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7839" sha1="czk2cpssd6yax5pqgv5na89nebhpuuq" xml:space="preserve">{{/begin|50}}
|-
| 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:86600}}]] || {{Permissions|JigildikBot}}
|-
| 2 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:23552}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}}
|-
| 3 || [[User:Qaraqalpaqpan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Qaraqalpaqpan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Qaraqalpaqpan|{{formatnum:17821}}]] || {{Permissions|Qaraqalpaqpan}}
|-
| 4 || [[User:Srajatdin Usnatdinov|Srajatdin Usnatdinov]] || [[Special:Contributions/Srajatdin Usnatdinov|{{formatnum:4883}}]] || {{Permissions|Srajatdin Usnatdinov}}
|-
| 5 || [[User:MrshaxasBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MrshaxasBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:4520}}]] || {{Permissions|MrshaxasBot}}
|-
| 6 || [[User:Inosham|Inosham]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:4397}}]] || {{Permissions|Inosham}}
|-
| 7 || [[User:Bekan88|Bekan88]] || [[Special:Contributions/Bekan88|{{formatnum:4327}}]] || {{Permissions|Bekan88}}
|-
| 8 || [[User:Frhdkazan|Frhdkazan]] || [[Special:Contributions/Frhdkazan|{{formatnum:4133}}]] || {{Permissions|Frhdkazan}}
|-
| 9 || [[User:Abdullaeva Shaxnoza-Banu|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Abdullaeva Shaxnoza-Banu&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Abdullaeva Shaxnoza-Banu|{{formatnum:3374}}]] || {{Permissions|Abdullaeva Shaxnoza-Banu}}
|-
| 10 || [[User:Bot 3-f|Bot 3-f]] || [[Special:Contributions/Bot 3-f|{{formatnum:3284}}]] || {{Permissions|Bot 3-f}}
|-
| 11 || [[User:Xqbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Xqbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:3173}}]] || {{Permissions|Xqbot}}
|-
| 12 || [[User:EmausBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;EmausBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:2912}}]] || {{Permissions|EmausBot}}
|-
| 13 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:2547}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}}
|-
| 14 || [[User:Рахман3|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Рахман3&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Рахман3|{{formatnum:2150}}]] || {{Permissions|Рахман3}}
|-
| 15 || [[User:MerlIwBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MerlIwBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:1869}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}}
|-
| 16 || [[User:Rabiga Shabatova|Rabiga Shabatova]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1629}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}}
|-
| 17 || [[User:Luckas-bot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Luckas-bot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:1605}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}}
|-
| 18 || [[User:PirjanovNurlan|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;PirjanovNurlan&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/PirjanovNurlan|{{formatnum:1553}}]] || {{Permissions|PirjanovNurlan}}
|-
| 19 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:1539}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}}
|-
| 20 || [[User:SieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;SieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:1213}}]] || {{Permissions|SieBot}}
|-
| 21 || [[User:VolkovBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;VolkovBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:1195}}]] || {{Permissions|VolkovBot}}
|-
| 22 || [[User:Anas1712|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Anas1712&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Anas1712|{{formatnum:1155}}]] || {{Permissions|Anas1712}}
|-
| 23 || [[User:Qarahat|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Qarahat&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Qarahat|{{formatnum:1111}}]] || {{Permissions|Qarahat}}
|-
| 24 || [[User:Gozzalina|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Gozzalina&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Gozzalina|{{formatnum:1090}}]] || {{Permissions|Gozzalina}}
|-
| 25 || [[User:TXiKiBoT|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TXiKiBoT&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:1087}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}}
|-
| 26 || [[User:WikitanvirBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;WikitanvirBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1005}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}}
|-
| 27 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1004}}]] || {{Permissions|Jembot}}
|-
| 28 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:918}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 29 || [[User:Addbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Addbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:906}}]] || {{Permissions|Addbot}}
|-
| 30 || [[User:ZéroBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ZéroBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:810}}]] || {{Permissions|ZéroBot}}
|-
| 31 || [[User:ArthurBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;ArthurBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:791}}]] || {{Permissions|ArthurBot}}
|-
| 32 || [[User:Kuwanishbek|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Kuwanishbek&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Kuwanishbek|{{formatnum:783}}]] || {{Permissions|Kuwanishbek}}
|-
| 33 || [[User:AlefZet|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;AlefZet&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/AlefZet|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|AlefZet}}
|-
| 34 || [[User:JAnDbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;JAnDbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:645}}]] || {{Permissions|JAnDbot}}
|-
| 35 || [[User:Aysabirlijol|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Aysabirlijol&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Aysabirlijol|{{formatnum:628}}]] || {{Permissions|Aysabirlijol}}
|-
| 36 || [[User:Umarxon III|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Umarxon III&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:615}}]] || {{Permissions|Umarxon III}}
|-
| 37 || [[User:FoxBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;FoxBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:601}}]] || {{Permissions|FoxBot}}
|-
| 38 || [[User:MelancholieBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;MelancholieBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:559}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}}
|-
| 39 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:544}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}}
|-
| 40 || [[User:Baurzhanuly|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Baurzhanuly&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Baurzhanuly|{{formatnum:538}}]] || {{Permissions|Baurzhanuly}}
|-
| 41 || [[User:Biypona|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Biypona&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Biypona|{{formatnum:517}}]] || {{Permissions|Biypona}}
|-
| 42 || [[User:Bazarbaeva Eleonora|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Bazarbaeva Eleonora&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Bazarbaeva Eleonora|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|Bazarbaeva Eleonora}}
|-
| 43 || [[User:Escarbot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Escarbot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:419}}]] || {{Permissions|Escarbot}}
|-
| 44 || [[User:QRNKS|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;QRNKS&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/QRNKS|{{formatnum:413}}]] || {{Permissions|QRNKS}}
|-
| 45 || [[User:Mrshaxas|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Mrshaxas&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:404}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}}
|-
| 46 || [[User:Pathoschild|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Pathoschild&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:399}}]] || {{Permissions|Pathoschild}}
|-
| 47 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:380}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}}
|-
| 48 || [[User:Minorax|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Minorax&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:358}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 49 || [[User:Muxammedqudaynazarov|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;Muxammedqudaynazarov&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/Muxammedqudaynazarov|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|Muxammedqudaynazarov}}
|-
| 50 || [[User:TjBot|&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;TjBot&lt;/span&gt;]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:343}}]] || {{Permissions|TjBot}}
{{/end}}</text>
      <sha1>czk2cpssd6yax5pqgv5na89nebhpuuq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Indira Gandi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32167</id>
    <revision>
      <id>229998</id>
      <parentid>190094</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T13:50:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Hindistanlı siyasatshılar|Hindistanlı siyasatshılar]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>229998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13085" sha1="a4loib7nwpixbd02yylpsjlxvplooas" xml:space="preserve">{{Mámleketlik isker infoqutısı
| qaraqalpaqsha atı = Indira Priyadarshini Gandi
| negizgi atı = इन्दिरा प्रियदर्शिनी गान्धी
| súwret = Indira Gandhi 1977.jpg| súwret uzınlıǵı = 250px
| súwret túsindirmesi = Indira Gandi
| qatarlıq sanı = 
| lawazım = [[Hindstan bas ministri]] 
| bayraq = Flag of India.svg
| bayraq2 =
| lawazımdaǵı atı = 
| lawazımǵa kirisiw sánesi = 14 – yanvar 1980 – jıl
| lawazımnan ketiw sánesi = 31 – oktyabr 1984 – jıl
| aldınǵı isker = Papulamarti Venkata Narasimxa Rao
| keyingi isker = Radjiv Gandi
| lawazım_3 =
| bayraq_3 =
| bayraq2_3 =
| lawazımdaǵı atı_3 =
| lawazımǵa kirisiw sánesi_3 =
| lawazımnan ketiw sánesi_3 =
| premyer_3 =
| prezident_3 =
| vice-prezident_3 =
| gubernator_3 =
| vice-gubernator_3 =
| ministr_3 =
| premyer-ministr_3 =
| birinshi ministr_3 =
| monarx_3 =
| orınbasarı_3 =
| kancler_3 =
| parlament_3 =
| lider_3 =
| hákim_3 =
| hákim járdemshisi_3 =
| húkimdar_3 =
| húkimdar járdemshisi_3 =
| járdemshisi_3 =
| waqıtsha_3 =
| qarsılas_3 =
| aldınǵı isker_3 =
| keyingi isker_3 =
| aldınǵısı_3 = 
| keyingisi_3 = 
| taj kiygiziw sánesi_3 = 
| 1belgiatı_3 = 
| 1tekstatı_3 = 
| 2belgiatı_3 = 
| 2tekstatı_3 = 
| 3belgiatı_3 = 
| 3tekstatı_3 = 
| 4belgiatı_3 = 
| 4tekstatı_3 = 
| 5belgiatı_3 = 
| 5tekstatı_3 = 
| qatarlıq sanı_4 =
| lawazım_4 =
| bayraq_4 =
| bayraq2_4 =
| lawazımdaǵı atı_4 =
| lawazımǵa kirisiw sánesi_4 =
| lawazımnan ketiw sánesi_4 =
| premyer_4 =
| prezident_4 =
| vice-prezident_4 =
| gubernator_4 =
| vice-gubernator_4 =
| ministr_4 =
| premyer-ministr_4 =
| birinshi ministr_4 =
| monarx_4 =
| orınbasarı_4 =
| kancler_4 =
| parlament_4 =
| lider_4 =
| hákim_4 = 
| hákim járdemshisi_4 =
| húkimdar_4 =
| húkimdar járdemshisi_4 =
| járdemshisi_4 =
| waqıtsha_4 =
| qarsılas_4 =
| aldınǵı isker_4 =
| keyingi isker_4 =
| aldınǵısı_4 = 
| keyingisi_4 = 
| taj kiygiziw sánesi_4 = 
| 1belgiatı_4 = 
| 1tekstatı_4 = 
| 2belgiatı_4 = 
| 2tekstatı_4 = 
| 3belgiatı_4 = 
| 3tekstatı_4 = 
| 4belgiatı_4 = 
| 4tekstatı_4 = 
| 5belgiatı_4 = 
| 5tekstatı_4 = 
| qatarlıq sanı_5 =
| lawazım_5 =
| bayraq_5 =
| bayraq2_5 =
| lawazımdaǵı atı_5 =
| lawazımǵa kirisiw sánesi_5 =
| lawazımnan ketiw sánesi_5 =
| premyer_5 =
| prezident_5 =
| vice-prezident_5 =
| gubernator_5 =
| vice-gubernator_5 =
| ministr_5 =
| premyer-ministr_5 =
| birinshi ministr_5 =
| monarx_5 =
| orınbasarı_5 =
| kancler_5 =
| parlament_5 =
| lider_5 =
| hákim_5 =
| hákim járdemshisi_5 =
| húkimdar_5 =
| húkimdar járdemshisi_5 =
| járdemshisi_5 = 
| waqıtsha_5 =
| qarsılas_5 =
| aldınǵı isker_5 =
| keyingi isker_5 =
| aldınǵısı_5 = 
| keyingisi_5 = 
| taj kiygiziw sánesi_5 = 
| 1belgiatı_5 = 
| 1tekstatı_5 = 
| 2belgiatı_5 = 
| 2tekstatı_5 = 
| 3belgiatı_5 = 
| 3tekstatı_5 = 
| 4belgiatı_5 = 
| 4tekstatı_5 = 
| 5belgiatı_5 = 
| 5tekstatı_5 = 
| qatarlıq sanı_6 =
| lawazım_6 =
| bayraq_6 =
| bayraq2_6 =
| lawazımdaǵı atı_6 =
| lawazımǵa kirisiw sánesi_6 =
| lawazımnan ketiw sánesi_6 =
| premyer_6 =
| prezident_6 =
| vice-prezident_6 =
| gubernator_6 =
| vice-gubernator_6 =
| ministr_6 =
| premyer-ministr_6 =
| birinshi ministr_6 =
| monarx_6 =
| orınbasarı_6 =
| kancler_6 =
| parlament_6 =
| lider_6 =
| hákim_6 =
| hákim járdemshisi_6 =
| húkimdar_6 =
| húkimdar járdemshisi_6 =
| járdemshisi_6 = 
| waqıtsha_6 =
| qarsılas_6 =
| aldınǵı isker_6 =
| keyingi isker_6 =
| aldınǵısı_6 = 
| keyingisi_6 = 
| taj kiygiziw sánesi_6 = 
| 1belgiatı_6 = 
| 1tekstatı_6 = 
| 2belgiatı_6 = 
| 2tekstatı_6 = 
| 3belgiatı_6 = 
| 3tekstatı_6 = 
| 4belgiatı_6 = 
| 4tekstatı_6 = 
| 5belgiatı_6 = 
| 5tekstatı_6 = 
| aytılıwı =
| tuwılǵan waqtındaǵı atı =
| tuwılǵan sánesi = 19.11.1917
| tuwılǵan ornı = Allaxabat, Uttar–Pradesh
| qaytıs bolǵan sánesi = 31.10.1984.
| qaytıs bolǵan ornı = [[Nyu Dehli|Deli]], [[Hindstan]]
| qaytıs bolıw sebebi = 
| jerlengen ornı = 
| puqaralıǵı = 
| milleti = hind
| partiya = [[Hindstan Milliy Kongresi]]
| basqa partiya =
| boyı =
| ómirlik joldası = [[Feruz Gandi]]
| balaları = Radjiv Gandi hám Sanjay Gandi
| ákesi = [[Javaharlal Neru]]
| anası = Kamala Neru
| nekesiz zayıbı =
| qatnasıqları =
| tuwısqanları =
| jasaw ornı =
| dini = [[Hinduizm|hinduizm]]
| bilim alǵan jeri =
| qánigeligi =
| kásibi =
| belgili isleri =
| aylıǵı =
| kabinet =
| komitetler =
| portfolio =
| ilimiy ataǵı =
| ataǵı =
| maǵlıwmatı =
| sıylıqları = Bxarat Ratna (1971)
| blanka1 =
| tekst1 =
| blanka2 =
| tekst2 =
| blanka3 =
| tekst3 =
| blanka4 =
| tekst4 =
| blanka5 =
| tekst5 =
| qolı = Indira-Gandhi-Signature-Transparent.png
| sayt =
| laqabı =
| tiyisliligi =
| armiya túri =
| xızmet etken jılları =
|áskeriy sıylıqları =
|áskeriy_blanka1 =
|áskeriy_tekst1 =
|áskeriy_blanka2 =
|áskeriy_tekst2 =
|áskeriy_blanka3 =
|áskeriy_tekst3 =
|áskeriy_blanka4 =
|áskeriy_tekst4 =
|áskeriy_blanka5 =
|áskeriy_tekst5 =
| modul =
| modul2 =
| modul3 =
| modul4 =
| modul5 =
| túsindirmeler =
| sáne =
| jıl =
| derek =
}}
'''Indira Priyadarshini Gandi''' (hind.  इन्दिरा प्रियदर्शिनी गान्धी; 1917-jıl 19-noyabr - 1984-jıl 31-oktyabr) - hind siyasiy hám mámleketlik iskeri, Hindstan Milliy Kongressi partiyası ǵayratkeri, Hindstannıń jalǵız hayal bas ministri. Mámlekettiń birinshi bas ministri [[Javaharlal Neru]]diń qızı.

Indira Gandi 1966-jıldan 1977-jılģa shekem, 1980-jıldan  óltirilgen kúnge shekem - 1984-jıl 31-oktyabrge shekem Bas ministr lawazımında islegen. Usı tárizde ol Hindstannıń ákesinen keyingi eń uzaq waqıt húkimet baslıǵı bolǵan ekinshi adam bolıp esaplanadı.

1999-jılı Indira «Bi-Bi-Si» tárepinen ótkerilgen sorawnama boyınsha &quot;Mıń jıllıq hayalı&quot; boldı.

== Ómirbayanı ==

=== Balalıǵı ===

Indira Gandi 1917-jılı 19-noyabrde Allaxabad qalasında tuwılǵan&lt;ref name=&quot;Indira Priyadarshini&quot;&gt;{{cite book|author=Pupul Jayakar|title=Indira Gandhi: A Biography|url=https://books.google.com/books?id=gm5JGkb2rhkC&amp;pg=PR9|date=27 November 1992|publisher=[[Penguin Books India]]|isbn=978-0-14-011462-1|page=10}}&lt;/ref&gt;. Ákesi [[Javaharlal Neru]] Hindstannıń birinshi bas ministri, Hindstannıń ǵárezsizligi ushın belsene gúresken, belgili mámleketlik ǵayratker. Anası Kamala Nerude milliy azatlıq háreketinde belsene qatnasqan.

Eki jasında Indira [[Gandi Moxandas Karamchand|Mahatma Gandi]] menen tanısadı hám onıń másláháti boyınsha óz tuwılǵan qalasında jas óspirimlerdiń tigiwshilikti rawajlandırıw boyınsha awqamın dúzedi. Jaslıǵınan baslap hár qıylı jıyınlarǵa qatnasadı. 1934-jılı Indira belgili hind jazıwshısı [[Rabindranath Tagore|Rabindranat Tagor]] tiykar salǵan milliy universitetke oqıwǵa kiredi. Biraq, 1936-jılı anasınıń qaytıs bolıwı sebepli Evropaǵa jónep ketedi. Bir jıldan keyin jas Indira Oksford universitetiniń Somervel kolledjine oqıwǵa kiredi hám basqarıw, antropologiya hám tariyxtı úyrenedi. [[Ekinshi jáhán urısı]] baslanıwı menen eline qaytıwǵa qarar etip, jolda indeecler kóp jasaytuǵın [[Qubla Afrika Respublikası|Qubla Afrika]]ǵa baradı hám sol jerde birinshi márte xalıq aldında shıǵıp sóyleydi.

1942-jılı Indira [[Feruz Gandi]]ge turmısqa shıǵıp, kúyewiniń familiyasın aladı. Qızıǵı sonda, Feruz Gandi basqa belgili hind siyasatshısı Mahatma Gandi menen hesh qanday tuwısqanlıq qatnasıqta emes. Feruz hám Indira Gandi shańaraǵında eki ul perzent dúnyaga keldi: tuńǵıshı Radjiv 1944-jılı 20-avgustta, eń kishkenesi Sanjay bolsa 1946-jılı 14-dekabrde tuwıldı&lt;ref name=&quot;Auerbach-1984&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1984/11/01/indira-is-india/3a5a4ea5-53d9-47e7-8a30-4f6b39b2e6f6/|title=Indira Is India|last=Auerbach|first=Stuart|date=1 November 1984|newspaper=[[The Washington Post]]|access-date=2 January 2020|language=en-US|issn=0190-8286|archive-url=https://web.archive.org/web/20200103102056/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1984/11/01/indira-is-india/3a5a4ea5-53d9-47e7-8a30-4f6b39b2e6f6/|archive-date=3 January 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
.

1947-jıl 15-avgustta Hindstan rásmiy túrde ģárezsizlikke eristi. Kóp ótpey, onıń dáslepki húkimeti dúzilip, Javaharlal Neru bas wázir boldı. Indira Gandi ákesiniń jeke xatkeri wazıypasın atqarǵan. Ol 1955-jıldan Hindstan milliy kongressiniń oraylıq saylaw komitetiniń aǵzası, jumısshı komitetiniń aǵzası, sol partiyanıń hayal-qızlar shólkeminiń basshısı. 1959-1960-jıllar HMK jetekshisi. 1960-jılı Indira Gandidiń ómirlik joldası Feruz Gandi qaytıs boldı.

=== 1966-1971-jıllardaǵı birinshi bas ministrlik lawazımı ===

1964-jılı Indira Gandidiń ákesi Javaharlal Neru qaytıs boldı. Sol jılı Indira Gandi parlamenttiń tómengi palatası Lok Sabhanıń deputatı boldı. Hindstannıń sol waqıttaǵı bas ministri Lal Bahadur Shastri Indira Gandige húkimet quramına kiriwdi usınıs etip, Indira Gandi ǵalaba xabar quralları ministri boladı. 1966-jılı Tashkentte bolıp ótken Pakistan hám Hindstan ortasındaǵı tınıshlıq sóylesiwleri waqtında Shastri qaytıs boladı hám sol jılı Indira Gandi HMK basshısı bolıp, Hindstannıń bas ministri lawazımına tayınlanadı. Indira Gandidiń bas ministrligi dáwirinde Hindstanda sociallıq siyasat alıp barılıp, SSSR menen tıǵız qatnasıqlar ornatıldı. 1971-jılı Gandi kámbaģallıqqa qarsı gúresiw uranı menen parlament saylawında jeńiske erisedi. Sol jılı eń iri Hindstan-Pakistan dawı boldı hám ol Bangladeshtiń ǵárezsizlik ushın gúresi menen baylanıslı edi. Bul tartısta Hindstandı [[Sovet Socialistlik Respublikalar Awqamı|SSSR]] qollap-quwatladı hám eki mámleket arasında &quot;Doslıq hám birge islesiw haqqında shártnama&quot; tastıyıqlandı.

Indira Gandi banklerdi milliylestiriw hám awır jáne jeńil sanaattı rawajlandırıw siyasatın alıp bardı. [[Maharashtra|Maxarashtra]] shtatında dáslepki AES iske túsirilip, awıl xojalıǵında bir qansha reformalar ámelge asırıldı. Sonıń nátiyjesinde Hindstan kóp jıllar dawamında birinshi márte azıq-awqat importınan ǵárezsiz boldı. 1981-1982-jılları dánniń kólemi 3,5 million tonnaǵa artıp, 133 million tonnaǵa jetti hám diyqan xojalıqlarınıń nátiyjeliligi arttı.

Hindstan-Pakistan urısı aqıbetleri ekonomikalıq jaģdaydıń jamanlasıwına, mámlekette tártipsizliklerdiń kúsheyiwine hám ishki keskinliktiń artıwına alıp keldi. 1975-jılı [[Uttar-Pradesh]] shtatı Joqarǵı sudı Indira Gandidi 1971-jılı saylaw aldınan júz bergen nızambuzıwshılıqlar ushın ayıplı dep taptı hám altı jıl dawamında siyasiy iskerligin qadaǵan etip, otstavkaǵa shıǵıwın talap etti. Gandi bolsa, óz náwbetinde, Hindstan Konstituciyasınıń 352-statyasınan paydalanıp, sol jıldıń iyun ayında Hindstanda ayrıqsha jaǵday engizdi. Ayrıqsha jaǵday waqtında ekonomikada bir qatar tabıslar ámelge asırılıp, ámelde diniy jánjeller toqtadı. Biraq, siyasiy erkinlik sheklenip, barlıq oppoziciyalıq gazeta-jurnallar jabıldı.

1977-jılı bolıp ótken saylawlarda Indira Gandi jeńiliske ushıradı.

=== 1980-1984-jılları ekinshi bas ministrlik lawazımı ===

1978-jılı Indira Gandi parlament quramına kirdi hám 1980-jılı ekinshi márte bas ministr boldı. 14-aprel kúni 37 jaslı terrorshı Gandige hújim etti. Kóp ótpey, 23-iyun kúni Indiranıń eń kishkene balası hám onıń bas siyasiy keńesgóyi Sanjay samolyot apatında qaytıs boldı. Bul qayǵı oǵan júdá awır tiydi. Ómiriniń sońǵı jıllarında Indira Gandi dúnya kólemindegi xızmetine kóp itibar qarattı hám sol sebepli Hindstan &quot;Qosılmaw háreketi&quot;ne basshılıq etti. Ekinshi bas ministrlik lawazımı dawamında tiykarınan sikxlar jasaytuģın [[Panjab]] shtatında kelispewshilikler payda bolıp, sikxlar jetekshisi ģárezsiz, ózin-ózi basqarıwshı jámiyet dep járiyalandı. Hindstan húkimeti juwap retinde sikxlerdiń eń muqaddes esaplanǵan &quot;Altın ibadatxana&quot;sın arnawlı áskeriy operaciya dawamında basıp aldı.

=== Indira Gandidiń óltiriliwi ===

Indira Gandi 1984-jılı 31-oktyabrde óz rezidenciyasında qorǵaw xızmeti policiyashıları, milleti sikx bolǵan Beant Singx hám Satvant Singx atqan oqtan qaytıs boldı. Jaraqatlanǵan Indira Gandidi qutqarıp qalıw ushın eń jaqsı shıpakerler jetip keldi, biraq, atılǵan segiz oq turmıslıq áhmiyetli aǵzalarǵa zıyan jetkergen. Ol esin jıynamay qaytıs boldı. Súyikli xanım Indira Gandi menen xoshlasıw máresimine millionlaǵan xalıq jıynaldı. Bunnan keyin mámlekettegi qáwimler arasında soqlıǵısıwlar júz berip, bir neshe mıń adam qaytıs boldı.

== Derekler ==
{{Derekler}}

[[Kategoriya:Hindistanlı siyasatshılar]]</text>
      <sha1>a4loib7nwpixbd02yylpsjlxvplooas</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Qasımali Bayalinov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38167</id>
    <revision>
      <id>230001</id>
      <parentid>227723</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T14:05:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Shıǵıs miynetkeshleri kommunistlik universiteti pitkeriwshileri|Shıǵıs miynetkeshleri kommunistlik universiteti pitkeriwshileri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>230001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8489" sha1="1a2yh6f7bna56dq2wchhbncynzbqarq" xml:space="preserve">{{Jazıwshı infoqutısı
|qaraqalpaqsha atı        = Qasımali Bayalinov
|negizgi atı              = {{lang-ky|Касымалы Баялинов}}
|súwret                   = Касымалы Баялинов.png
|tuwılǵan sánesi          = 
|tuwılǵan jeri            = Kótımaldı (házirgi [[Kók-Moynoq]]), [[Íssıkól wálayatı]], [[Rossiya imperiyası]]
|qaytıs bolǵan sánesi     = 
|qaytıs bolǵan jeri       = [[Bishkek|Frunze]], [[Qırǵız SSR]], [[Keńes Awqamı|SSSR]]
|puqaralıǵı               = {{SSSR}}
|dóretiwshilik túri       = [[jazıwshı]], [[awdarmashı]], [[publicist]], redaktor
|janrı                    = [[proza]]
|shıǵarmalarınıń tili     = [[qırǵız tili]]
|ataqları                 = [[Qırǵız SSR xalıq jazıwshısı]] (1968)
|sıylıqları               = [[Oktyabr revolyuciyası ordeni]], [[Miynet Qızıl Bayraq ordeni]] (2 márte)
}}
'''Qasımali Bayalinov&lt;ref&gt;{{web deregi | bet =Original cover of Ajar| url =https://gdb.rferl.org/74ed1597-57dd-48ed-bd99-940f4241287c_w650_r0_s.jpg}}&lt;/ref&gt;''' ({{lang-ky|Касымалы Баялинов}}; [[1902|1902-jıl]] [[25-sentyabr]]&lt;ref&gt;{{Cite news|title=В Бишкеке отметят 110-летний юбилей писателя Касымалы Баялинова|url=http://knews.kg/2012/09/v-bishkeke-otmetyat-110-letniy-yubiley-pisatelya-kasyimalyi-bayalinova/|work=K-News|date=24.09.2012}}&lt;/ref&gt; — [[1979|1979-jıl]] [[3-sentyabr]]) — [[Qırǵızlar|qırǵız]] [[jazıwshı]]sı, publicist, redaktor hám awdarmashı. [[Qırǵız SSR xalıq jazıwshısı]] (1968). [[Qırǵızstan Jazıwshılar awqamı]]nıń baslıǵı bolıp xızmet etken (1944–1947 hám 1949–1955).

== Biografiyası ==
Bayalinov 1902-jılı [[Íssıkól wálayatı]]ndǵı Kótımaldı (házirgi Kók-Moynoq awılı) aymaǵında tuwılǵan&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.vb.kg/doc/422853_kasymaly_baialinov:_120_let_so_dnia_rojdeniia_biografiia_i_interesnye_fakty.html|title=Касымалы Баялинов: 120 лет со дня рождения, биография и интересные факты|language=ru|publisher=Вечерний Бишкек|date=9.22.2022|first=Н.Ж.|last=Орозобаева}}&lt;/ref&gt;. Jaslayınan jetim qalıp, tuwısqanlarınıń tárbiyasında bolǵan. 1916-jılǵı Orta Aziya kóterilisi waqtında Qıtayǵa qashıwǵa májbúr bolǵan hám revolyuciyadan soń watanına qaytıp kelgen.

Ol dáslep baylarǵa xızmet etip, malaylıq qılǵan. 1919-jılı komsomol qatarına qosıldı hám [[Tashkent]]tegi pedagogikalıq kurslarda&lt;ref&gt;{{cite news|title=Касымалы Баялинов — өмүр баяны|url=https://sputnik.kg/20150925/kasymaly-bayalinov-omur-bayany-1018655684.html|date=25.09.2015|publisher=Sputnik Кыргызстан}}&lt;/ref&gt;, [[Almatı]]daǵı Qazaq pedagogikalıq texnikumında (1921–1925), keyinirek [[Moskva]]daǵı Stalin atındaǵı Shıǵıs miynetkeshleri kommunistlik universitetinde (1929–1933) bilim alǵan.

Professional xızmet jolında:
* 1926–1928 hám 1935–1937-jılları Qırǵız mámleketlik baspasınıń bas redaktoru;
* 1940-jılı «[[Sovettik Qırǵızstan]]» jurnalınıń bas redaktoru;
* 1941-jılı «Íssıkól pravdası» wálayatlıq gazetasınıń redaktorı bolıp isledi.

Jazıwshı 1979-jılı 3-sentyabrde qaytıs boldı hám [[Bishkek]]tegi [[Ala-Archa qábiristanlıǵı]]na jerlendi. Onıń ulı Marklen Bayalinov (1933–2019) Qırǵız SSR Mádeniyat ministri bolıp islegen.

== Dóretiwshiligi ==
Qasımali Bayalinovtıń dáslepki shıǵarmaları 1923-jıldan baslap járiyalandı. Qırǵız prozasındaǵı birinshi realistlik shıǵarma bolǵan «Ajar» (1928) povestiniń avtorı esaplanadı. Bul povest 1916-jılǵı kóterilis waqtındaǵı qırǵız hayallarınıń awır táǵdirine arnalǵan&lt;ref&gt;{{cite conference |first=Aidai|last=Özdemir|title=Acar'ın Kırgız edebiyatındaki yeri|conference=VII. Uluslararası Türklerin Dünyası Sosyal Bilimler Sempozyumu Bildirileri|page=76|date=2023}}&lt;/ref&gt;.

Onıń «Murat», «Baxıtlı jılqıshı», «Íssıkól boyında» (1947), «Tuwısqanlar» ({{lang-ky|«Боордоштор»}}, 1962) sıyaqlı roman hám povestleri [[qırǵız ádebiyatı]]nda áhmiyetli orın tutadı.

Bayalinov qırǵız oqırmanların [[Aleksandr Pushkin]], [[Mixail Lermontov]], [[Lev Tolstoy]] hám [[Maksim Gorkiy]] sıyaqlı dúnya klassikleriniń shıǵarmaları menen tanıstırǵan dáslepki kásiplik awdarmashılardıń biri boldı.

=== Shıǵarmaları ===
* '''Túlki menen marmot (suur). Qarılǵash penen jılan:''' ({{lang-ky|Түлкү менен суур. Чабалекей менен жылан}}) Balalar gúrrińleri. (1927)
* '''Ajar:''' ({{lang-ky|Ажар}}) Gúrriń. (1928)
* '''Murat:''' ({{lang-ky|Мурат}}) Gúrriń. (1929)
* '''Baxıtlı jılqıshı:''' ({{lang-ky|Бактылуу жылкычы}}) (1937)
* '''Gúrrińler toplamı:''' ({{lang-ky|Аңгемелер жыйнагы}}) (1946)
* '''Baxıt:''' ({{lang-ky|Бакыт}}) Povest. (1947)
* '''Kól boyında:''' ({{lang-ky|Көл боюнда}}) Povest. (1952)
* '''Povestler hám gúrrińler:''' ({{lang-ky|Повесттер жана аңгемелер}}) (1952)
* '''Toqtoǵul Satılǵanov:''' ({{lang-ky|Токтогул Сатылганов}}) Aqınnıń dóretiwshiligi hám bayanı. (1954)
* '''Qurman jılǵa:''' ({{lang-ky|Курман жылга}}) Povest. (1960)
* '''Tuwısqanlar:''' ({{lang-ky|Боордоштор}}) Roman. (1962)
* '''Shıǵarmalarınıń eki tomlıq toplamı:''' ({{lang-ky|Чыгармаларынын эки томдук жыйнагы}}) (1969)
* '''Gúrrińler hám ocherk:''' ({{lang-ky|Аңгемелер жана очерк}}) (1974)
* '''Qıyın ótkel:''' ({{lang-ky|Кыйын өткөөл}}) Povestler, gúrrińler. (1980)

=== Awdarmaları ===
* '''M. Gorkiy.''' Makar Chudra: Gúrriń. — Frunze: Qırǵızmambas, 1929.
* '''P. Doroxov.''' Bolsheviktiń ulı ({{lang-ky|Большевиктин уулу}}). — Frunze: Qırǵızmambas, 1935.
* '''A. S. Pushkin.''' Kavkaz tutqını ({{lang-ky|Кавказ туткуну}}). — Frunze: Qırǵızmambas, 1937.
* '''A. S. Pushkin.''' Ruslan hám Lyudmila ({{lang-ky|Руслан менен Людмила}}). — Frunze: Qırǵızmambas, 1937.
* '''A. S. Pushkin.''' Evgeniy Onegin ({{lang-ky|Евгений Онегин}}): Poeziyalıq roman. — Frunze: Qırǵızmambas, 1941.
* '''G. Bashirov.''' Namıs ({{lang-ky|Намыс}}). — Frunze: Qırǵızmambas, 1955.
* '''Sh. Rashidov.''' Borannan kúshli ({{lang-ky|Бороондон күчтүү}}): Roman. — Frunze: Qırǵızmambas, 1960.
* '''Kavi Nadjmi.''' Báhár samalları ({{lang-ru|Весенние ветры}}). — Frunze: Qırǵızmambas, 1960.

== Sıylıqları ==
* [[Oktyabr revolyuciyası ordeni]] (1972)&lt;ref&gt;{{статья |ссылка=https://tert.nla.am/archive/NLA%20TERT/SSRM19381954/1972/39.pdf|заглавие=Указ Президиума Верховного Совета СССР О награждении писателя Баялинова К. орденом Октябрьской Революции|год=1972|язык=|издание=Ведомости Верховного Совета СССР|тип=газета|месяц=9|число=27|номер=39|страницы=|архив=|архив дата=}}&lt;/ref&gt;;
* Eki márte [[Miynet Qızıl Bayraq ordeni]] (1958)&lt;ref&gt;{{статья |ссылка=|заглавие=Указ Президиума Верховного Совета СССР О награждении орденами и медалями СССР работников искусства и литературы Киргизской ССР|год=1958|язык=|издание=Советская Киргизия|тип=газета|месяц=11|число=4|номер=258|страницы=1|archive-url=|archive-date=}}&lt;/ref&gt;;
* «Húrmet belgisi» ordeni;
* [[Qırǵız SSR xalıq jazıwshısı]] (1968);
* Qırǵız SSR Joqarǵı Keńesiniń Húrmet gramotaları.

== Derekler ==
{{Derekler}}

{{Sırtqı siltemeler}}

[[Kategoriya:1902-jılı tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:1979-jılı qaytıs bolǵanlar]]
[[Kategoriya:Qırǵız jazıwshıları]]
[[Kategoriya:Qırǵız SSR xalıq jazıwshıları]]
[[Kategoriya:Bishkek qalasında jerlengenler]]
[[Kategoriya:Qırǵız awdarmashıları]]
[[Kategoriya:Miynet Qızıl Bayraq ordeni iyeleri]]
[[Kategoriya:Shıǵıs miynetkeshleri kommunistlik universiteti pitkeriwshileri]]</text>
      <sha1>1a2yh6f7bna56dq2wchhbncynzbqarq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ganira Pashaeva</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40774</id>
    <revision>
      <id>229999</id>
      <parentid>227242</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T13:53:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Ázerbayjanlı siyasatshılar|Ázerbayjanlı siyasatshılar]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>229999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7730" sha1="2b45227cfy9ph7xqpn5icvfxxdhws3s" xml:space="preserve">{{Mámleketlik isker infoqutısı
| qaraqalpaqsha atı          = Ganira Pashaeva
| negizgi atı                = {{nobold|Qənirə Paşayeva}}
| súwret                     = Deputat Qənirə Paşayeva Somalidə - VOA - 02 (cropped).jpg
| súwret túsindirmesi        = Pashaeva Somalide, 2012-jıl
| alt                        = Söylep atırǵan Ganira Pashaevanıń súwreti
| saylaw_okrugi              = [[Tovuz rayonı]]
| parlament                  = Ázerbayjan
| lawazımǵa kirisiw sánesi   = 2005-jıl 6-noyabr
| lawazımnan ketiw sánesi    = 2023-jıl 28-sentyabr
| aldınǵı isker              = ''Jańa saylaw okrugı''
| tuwılǵan ornı              = [[Dúz Qırıqlı]], [[Tovuz rayonı]], [[Ázerbayjan SSR]], [[SSRA]]
| milleti                    = ázerbayjanlı
| partiya                    = [[Ǵárezsiz siyasatshı|Ǵárezsiz]]
| bilim alǵan jeri           = [[Baku mámleketlik universiteti]]
| qolı                       = Signature of Ganira Pashayeva.svg
|qaytıs bolǵan ornı=[[Baku]], [[Ázerbayjan]]|qaytıs bolıw sebebi=kóp dári-dármaqlardı qabıllaw}}
'''Ganira Alasgar qızı Pashaeva''' ({{lang-az|Qənirə Ələsgər qızı Paşayeva}}; [[1975|1975-jıl]] [[24-mart]] — [[2023|2023-jıl]] [[28-sentyabr]]) — [[ázerbayjan]]lı siyasatshı, 2005-jıldan baslap 2023-jılı qaytıs bolǵanǵa shekem [[Ázerbayjan Respublikası Milliy Májilisi|Ázerbayjan Milliy Májilisi]]niń deputatı bolǵan&lt;ref&gt;{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20100219234222/http://www.azeri.ru/papers/azerizv_az/14577 Ганира ПАШАЕВА, депутат Милли меджлиса]}} {{in lang|ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://turkustan.biz/2009/02/05/qenire-pasayeva-milyonlarin-sesini-catdirdi.html Qənirə Paşayeva milyonların səsini çatdırdı] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090510225839/http://turkustan.biz/2009/02/05/qenire-pasayeva-milyonlarin-sesini-catdirdi.html |date=10 May 2009 }} {{in lang|az}}&lt;/ref&gt;.

== Dáslepki jılları hám bilimi ==
Ganira Pashaeva 1975-jılı 24-martta [[Tovuz rayonı]]nıń [[Düz Qırıqlı|Dúz Qırıqlı]] awılında tuwılǵan. Ol [[Ázerbayjan mámleketlik medicina universiteti]]niń [[Pediatriya]] fakultetin, sonday-aq, [[Baku]] qalasındaǵı [[Baku mámleketlik universiteti]]niń Xalıqaralıq huqıq fakultetin pitkergen. Ol [[Túrk tili|túrk]], [[Inglis tili|inglis]] hám [[Rus tili|rus]] tillerin bilgen&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160822034508/http://www.mediaforum.az/articles.php?article_id=20060213073444239&amp;lang=rus&amp;page=00 mediaforum.az biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160822034508/http://www.mediaforum.az/articles.php?article_id=20060213073444239&amp;lang=rus&amp;page=00 |date=22 August 2016 }} {{in lang|ru}}&lt;/ref&gt;.

== Karyerası ==
1998-jıldan baslap Pashaeva [[ANS Group of Companies]] kompaniyasınıń jańalıqlar bóliminde reportyor, korrespondent, redaktor, jetekshi redaktor, bas jetekshi redaktor hám bas redaktordıń orınbasarı bolıp isledi. 2005-jılı ol [[Haydar Aliev fondı|Haydar Aliev fondınıń]] jámiyetshilik penen baylanıs bóliminiń baslıǵı boldı&lt;ref name=bio&gt;[http://www.adam.az/az.php?subaction=showfull&amp;id=1215196155&amp;archive=&amp;start_from=&amp;ucat=4,51&amp;go=headlines&amp;category=4 Adam.az:Qənirə Paşayeva] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303171556/http://www.adam.az/az.php?subaction=showfull&amp;id=1215196155&amp;archive=&amp;start_from=&amp;ucat=4,51&amp;go=headlines&amp;category=4 |date=3 March 2016 }} {{in lang|az}}&lt;/ref&gt;.

2012-jılı Pashaeva [[Somali]]de eki háptew dawamında [[pediatr]] bolıp isledi hám jergilikli xalıqqa járdem berdi&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200805101903/https://news.lent.az/xeber_99903_Q%C9%99nir%C9%99_Pa%C5%9Fayeva_Somalid%C9%99_h%C9%99kimlik_ed%C9%99c%C9%99k Qənirə Paşayeva Somalidə həkimlik edəcək] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200805101903/https://news.lent.az/xeber_99903_Q%C9%99nir%C9%99_Pa%C5%9Fayeva_Somalid%C9%99_h%C9%99kimlik_ed%C9%99c%C9%99k |date=5 August 2020 }}. lent.az, 7 August 2012 {{in lang|az}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.amerikaninsesi.org/a/qenire_pasayeva/1476482.html Azərbaycan millət vəkili Somalidə [Fotolar]]. amerikaninsesi.org, 8 August 2012 {{in lang|az}}&lt;/ref&gt;.

=== Siyasiy karerası ===
2005-jılı 6-noyabrde ol 105-sanlı Tovuz saylaw okruginen parlament deputatı etip saylandı&lt;ref name=bio /&gt;. Ol [[Ázerbayjan Respublikası Milliy Májilisi|Ázerbayjan Milliy Májilisiniń]] Xalıqaralıq hám parlamentleraralıq qatnaslar boyınsha turaqlı komissiyasınıń aǵzası hám Ázerbayjan–Gruziya parlamentleraralıq qatnaslar boyınsha jumıs Shıǵısınıń baslıǵı boldı. Sonday-aq, ol Ázerbayjan–Hindistan, Ázerbayjan–Túrkiya hám Ázerbayjan–Yaponiya parlamentleraralıq qatnaslar boyınsha jumıs toparlarınıń aǵzası boldı. Ol Ázerbayjan Respublikasınıń [[Evropa Keńesi Parlament Assambleyası]]ndaǵı delegaciyasınıń aǵzalarınıń biri edi&lt;ref&gt;[http://www.day.az/news/politics/167551.html Ганира Пашаева: «Азербайджанская делегация в ПАСЕ представит новые документы»] {{in lang|ru}}&lt;/ref&gt;.

== Ólimi ==
2023-jılı 24-sentyabrde Pashaeva dári-darmaqlardıń tásiri nátiyjesinde komaǵa tústi hám Bakudaǵı Oraylıq klinikalıq emlexanaǵa jatqırıldı&lt;ref name=&quot;trend&quot;&gt;{{web deregi | url =https://en.trend.az/azerbaijan/society/3802560.html| bet =Health condition of Azerbaijani MP updated| baspaxana =[[Trend News Agency ]]| sáne = 2023-jıl 25-sentyabr | qaralǵan sáne = 2023-jıl 25-sentyabr }}&lt;/ref&gt;. Tórt kúnnen keyin, 28-sentyabrde [[reanimaciya]] bóliminde qaytıs boldı&lt;ref&gt;{{web deregi | sáne = 2023-jıl 28-sentyabr | familiya =Mehman | at =Asif | bet =Azerbaijani MP Ganira Pashayeva passed away | url =https://en.trend.az/azerbaijan/politics/3804337.html | qaralǵan sáne = 2023-jıl 28-sentyabr | baspaxana =Trend.Az | til =en}}&lt;/ref&gt;.

== Sıylıqları ==
* Gruziyanıń húrmetli puqarası&lt;ref&gt;{{web deregi | bet =President Saakashvili awards Ganira Pashayeva with title of Honorary Citizen of Georgia | url =http://www.lent.az/news.php?id=26000 | qaralǵan sáne = 2023-jıl 3-dekabr | arxivsáne = 2010-jıl 24-mart | arxivurl =https://web.archive.org/web/20100324234734/http://www.lent.az/news.php?id=26000 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{web deregi | bet =Ganira Pashayeva with title of Honorary Citizen of Georgia (photo) | url =https://en.trend.az/azerbaijan/politics/1657656.html}}&lt;/ref&gt;;
* [[Ázerbayjan Demokratiyalıq Respublikasınıń 100 jıllıǵı (1918–2018) yubiley medalı]];
* «[[Ashıq Álesker]] – 200» yubiley medalı;
* [[Húrmet ordeni (Gruziya)|«Húrmet» ordeni (Gruziya)]];
* [[«Tatarstan 1920-2020» yubiley medalı]]&lt;ref&gt;{{web deregi | bet =Jubilee medal &quot;Tataristan 1920-2020&quot;. | url =https://azertag.az/xeber/qenire_pasayeva_tataristan_1920_2020_yubiley_medali_ile_teltif_edilib-2666507}}&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Sırtqı siltemeler ==
{{Commons kategoriya|Ganira Pashayeva}}
* [https://www.instagram.com/ganirepashayeva/ Rásmiy Instagram beti]
* [https://meclis.gov.az/news-dep.php?id=753&amp;lang=en Ázerbayjan Milliy Májilisi saytındaǵı profili]

{{Sırtqı siltemeler}}

{{DEFAULTSORT:Pashaeva, Ganira}}
[[Kategoriya:1975-jılı tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:2023-jılı qaytıs bolǵanlar]]
[[Kategoriya:XXI ásir Ázerbayjanlı hayal siyasatshılar]]
[[Kategoriya:XXI ásir Ázerbayjanlı hayal jazıwshılar]]
[[Kategoriya:Ázerbayjanlı jurnalistler]]
[[Kategoriya:Ázerbayjanlı yuristler]]
[[Kategoriya:Ázerbayjanlı pediatrlar]]
[[Kategoriya:Ázerbayjanlı hayal jurnalistler]]
[[Kategoriya:Ázerbayjanlı siyasatshılar]]</text>
      <sha1>2b45227cfy9ph7xqpn5icvfxxdhws3s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anar Alakbarov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40926</id>
    <revision>
      <id>229994</id>
      <parentid>227376</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T12:33:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32144-72</username>
        <id>16086</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>229994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6304" sha1="f6mpmg1zxsljhlvr5wh13hfi1hrcge1" xml:space="preserve">{{Mámleketlik isker infoqutısı
| qaraqalpaqsha atı    = Anar Alakbarov Sunka daşıyan
| negizgi atı          = {{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}
| súwret               = Anar.Alakbarov.jpg
| lawazım              = [[Ázerbayjan Respublikası Prezidenti]]niń járdemshisi
| prezident            = [[Ilham Aliyev]]
| lawazımǵa kirisiw sánesi = [[2019|2019-jıl]] [[29-noyabr]]
| lawazım_2            = [[Haydar Aliev orayı]]nıń direktorı
| lawazımǵa kirisiw sánesi_2 = [[2012|2012-jıl]] [[10-iyul]]
| lawazım_3            = Ázerbayjan Avtomobil Federaciyasınıń prezidenti
| lawazımǵa kirisiw sánesi_3 = [[2014|2014-jıl]] [[21-fevral]]
| lawazım_4            = Ázerbayjan Respublikası Birinchi vice-prezidentiniń járdemshisi
| lawazımǵa kirisiw sánesi_4 = [[2017|2017-jıl]] [[11-aprel]]
| lawazımnan ketiw sánesi_4  = [[2019|2019-jıl]] [[29-noyabr]]
| vice-prezident_4     = [[Mexriban Alieva]]
| tuwılǵan ornı        = [[Samux rayonı]], [[Ázerbayjan]]
| puqaralıǵı           = {{AZE}}
| kásibi               = Mámleketlik isker
| ákesi                = [[Saxib Alakbarov]]
| sıylıqları           = «Shuxrat» ordeni (2019), «Kórkem óner hám ádebiyat ordeni» (Franchiya, 2013), «Komandor krest» ordeni (Vengriya, 2014)
}}
'''Anar Saxib ulı Alakbarov''' ({{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}; [[1977|1977-jıl]] [[13-aprel]], [[Baku]], [[Ázerbayjan SSR]], [[SSRA]]) — Ázerbayjan Respublikası Prezidentiniń járdemshisi&lt;ref&gt;Anar Ələkbərov Prezidentin köməkçisi oldu. [https://web.archive.org/web/20191201005933/https://qafqazinfo.az/news/detail/anar-elekberov-prezidentin-komekcisi-oldu-270982 qafqazinfo.az]&lt;/ref&gt;, [[Haydar Aliev orayı]]nıń direktorı&lt;ref&gt;A.S.Ələkbərovun Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı. [https://president.az/articles/5378 president.az]&lt;/ref&gt;, [[Haydar Aliev fondı]]nıń atqarıwshı direktorı hám Ázerbayjan Avtomobil Federaciyasınıń prezidenti.

== Ómiri ==
Anar Alakbarov Ázerbayjannıń [[Samux rayonı]]nda tuwılǵan. 1998-jılı Baku qalasındaǵı Batıs Kaspiy universitetiniń Xalıqaralıq menedjment qánigeligi boyınsha bakalavr basqıshın, 2001-jılı bolsa usı universitettiń Xalıqaralıq ekonomikalıq qatnasıqlar qánigeligi boyınsha [[magistr]] dárejesin tamamlaǵan.

2004-jıldan baslap Haydar Aliev fondınıń atqarıwshı direktorı lawazımında islep kelmekte. Ázerbayjan Respublikası Prezidentiniń 2012-jıl 10-iyuldaǵı buyrıǵı menen Haydar Aliev orayınıń direktorı etip tayınlanǵan.

2017-jılı Ázerbayjan Respublikasınıń Birinchi vice-prezidenti [[Mexriban Alieva]]nıń járdemshisi etip tayınlandı. 2019-jıl 29-noyabrde bolsa Prezident [[Ilham Aliyev]]diń pármanı menen Ázerbayjan Respublikası Prezidentiniń járdemshisi lawazımına ótkerildi.

Ol Ázerbayjan Respublikası Ekonomika ministriniń orınbasarı [[Saxib Alakbarov]]tıń ulı.

=== Ilimiy iskerligi ===
2009-jılı [[Ázerbayjan Milliy Ilimler Akademiyası|Ázerbayjan Milliy Ilimler Akademiyasınıń]] (ÁMIA) Insan huqıqları boyınsha ilimiy-izertlew institutında Anar Alakbarov «Haydar Aliyev Fondı mısalında Ázerbayjandaǵı fond siyasatı» temasında [[Siyasiy ilimler kandidatı|siyasiy ilimler kandidatı]] ilimiy dárejesin alıw ushın [[Dissertaciya|dissertaciya]] jaqladı&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html | bet =Электронная база диссертаций в Национальной библиотеке Азербайджана | qaralǵan sáne = 2021-jıl 20-yanvar | arxivsáne = 2020-jıl 23-iyun | arxivurl =https://web.archive.org/web/20200623040850/http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Ilimiy jumısta Haydar Aliyev Fondı mısalında Ázerbayjandaǵı qayırqomlıq fondları siyasatınıń baǵdarları izertlenip, mámleketlik hám qayırqomlıq institutlarınıń muwapıqlastırıw iskerligi atap ótilgen. 2010-jılı monografiya basıp shıǵarıldı&lt;ref&gt;[https://1news.az/news/izdana-monografiya-fondovaya-politika-v-azerbaydzhane-na-primere-fonda-geydara-alieva Издана монография «Фондовая политика в Азербайджане на примере Фонда Гейдара Алиева»]&lt;/ref&gt;.

=== Ilimiy miynetleri ===
* ''Алекперов А.'' «Демократическая обстановка в Азербайджане и неправительственные организации». // Журнал «Дирчелиш — XXI век», 2007, № 114—115, стр. 133—141.
* ''Алекперов А.'' «Актуальные задачи охраны жемчужин нематериального наследия». // Научно аналитический журнал «Международное право и проблемы интеграции», 2008, № 1, стр. 42-46.
* ''Алекперов А.'' «Благотворительное движение в современном мире». // «Право и Политология». — Тбилиси, 2009, № 2 (7), стр. 36-38.
* ''Алекперов А.'' «Фондовая политика в Азербайджане на примере Фонда Гейдара Алиева», (монография). — Баку, «Озан», 2009, 152 страниц.

== Sıylıqları ==
* 2013-jılı [[Franciya]]nıń «Kórkem óner hám ádebiyat ordeni» (Ordre des Arts et des Lettres) menen sıylıqlanǵan.
* 2014-jılı Ázerbayjan hám [[Vengriya]] arasındǵı jaqsı baylanıslardı rawajlandırıwdaǵı xızmetleri ushın Vengriyanıń «Komandor krest» ordeni menen sıylıqlanǵan.
* 2019-jıl 6-mayda Ázerbayjan Respublikası Prezidentiniń buyrıǵı menen «Shuxrat» (Shohrat) ordeni menen sıylıqlanǵan&lt;ref&gt;Heydər Əliyev Fondu əməkdaşlarının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı. [https://president.az/az/articles/view/32996 president.az]&lt;/ref&gt;.

== Qosımsha qarań ==
* [[Haydar Aliev orayı]]
* [[Haydar Aliev fondı]]

== Derekler ==
{{Derekler}}

[[Kategoriya:Ázerbayjan mámleketlik iskerleri]]
[[Kategoriya:Baku qalasında tuwılǵanlar]]</text>
      <sha1>f6mpmg1zxsljhlvr5wh13hfi1hrcge1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>229996</id>
      <parentid>229994</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T13:44:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-32144-72|~2026-32144-72]] ([[User talk:~2026-32144-72|talqılaw]]) tárepinen islengen [[Special:Diff/229994|229994]] sanlı ózgeris biykarlandı. Vandalizm</comment>
      <origin>229996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6288" sha1="1n0r33wf9m058ra4jxev7rj0gh1we3r" xml:space="preserve">{{Mámleketlik isker infoqutısı
| qaraqalpaqsha atı    = Anar Alakbarov
| negizgi atı          = {{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}
| súwret               = Anar.Alakbarov.jpg
| lawazım              = [[Ázerbayjan Respublikası Prezidenti]]niń járdemshisi
| prezident            = [[Ilham Aliyev]]
| lawazımǵa kirisiw sánesi = [[2019|2019-jıl]] [[29-noyabr]]
| lawazım_2            = [[Haydar Aliev orayı]]nıń direktorı
| lawazımǵa kirisiw sánesi_2 = [[2012|2012-jıl]] [[10-iyul]]
| lawazım_3            = Ázerbayjan Avtomobil Federaciyasınıń prezidenti
| lawazımǵa kirisiw sánesi_3 = [[2014|2014-jıl]] [[21-fevral]]
| lawazım_4            = Ázerbayjan Respublikası Birinchi vice-prezidentiniń járdemshisi
| lawazımǵa kirisiw sánesi_4 = [[2017|2017-jıl]] [[11-aprel]]
| lawazımnan ketiw sánesi_4  = [[2019|2019-jıl]] [[29-noyabr]]
| vice-prezident_4     = [[Mexriban Alieva]]
| tuwılǵan ornı        = [[Samux rayonı]], [[Ázerbayjan]]
| puqaralıǵı           = {{AZE}}
| kásibi               = Mámleketlik isker
| ákesi                = [[Saxib Alakbarov]]
| sıylıqları           = «Shuxrat» ordeni (2019), «Kórkem óner hám ádebiyat ordeni» (Franchiya, 2013), «Komandor krest» ordeni (Vengriya, 2014)
}}
'''Anar Saxib ulı Alakbarov''' ({{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}; [[1977|1977-jıl]] [[13-aprel]], [[Baku]], [[Ázerbayjan SSR]], [[SSRA]]) — Ázerbayjan Respublikası Prezidentiniń járdemshisi&lt;ref&gt;Anar Ələkbərov Prezidentin köməkçisi oldu. [https://web.archive.org/web/20191201005933/https://qafqazinfo.az/news/detail/anar-elekberov-prezidentin-komekcisi-oldu-270982 qafqazinfo.az]&lt;/ref&gt;, [[Haydar Aliev orayı]]nıń direktorı&lt;ref&gt;A.S.Ələkbərovun Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı. [https://president.az/articles/5378 president.az]&lt;/ref&gt;, [[Haydar Aliev fondı]]nıń atqarıwshı direktorı hám Ázerbayjan Avtomobil Federaciyasınıń prezidenti.

== Ómiri ==
Anar Alakbarov Ázerbayjannıń [[Samux rayonı]]nda tuwılǵan. 1998-jılı Baku qalasındaǵı Batıs Kaspiy universitetiniń Xalıqaralıq menedjment qánigeligi boyınsha bakalavr basqıshın, 2001-jılı bolsa usı universitettiń Xalıqaralıq ekonomikalıq qatnasıqlar qánigeligi boyınsha [[magistr]] dárejesin tamamlaǵan.

2004-jıldan baslap Haydar Aliev fondınıń atqarıwshı direktorı lawazımında islep kelmekte. Ázerbayjan Respublikası Prezidentiniń 2012-jıl 10-iyuldaǵı buyrıǵı menen Haydar Aliev orayınıń direktorı etip tayınlanǵan.

2017-jılı Ázerbayjan Respublikasınıń Birinchi vice-prezidenti [[Mexriban Alieva]]nıń járdemshisi etip tayınlandı. 2019-jıl 29-noyabrde bolsa Prezident [[Ilham Aliyev]]diń pármanı menen Ázerbayjan Respublikası Prezidentiniń járdemshisi lawazımına ótkerildi.

Ol Ázerbayjan Respublikası Ekonomika ministriniń orınbasarı [[Saxib Alakbarov]]tıń ulı.

=== Ilimiy iskerligi ===
2009-jılı [[Ázerbayjan Milliy Ilimler Akademiyası|Ázerbayjan Milliy Ilimler Akademiyasınıń]] (ÁMIA) Insan huqıqları boyınsha ilimiy-izertlew institutında Anar Alakbarov «Haydar Aliyev Fondı mısalında Ázerbayjandaǵı fond siyasatı» temasında [[Siyasiy ilimler kandidatı|siyasiy ilimler kandidatı]] ilimiy dárejesin alıw ushın [[Dissertaciya|dissertaciya]] jaqladı&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html | bet =Электронная база диссертаций в Национальной библиотеке Азербайджана | qaralǵan sáne = 2021-jıl 20-yanvar | arxivsáne = 2020-jıl 23-iyun | arxivurl =https://web.archive.org/web/20200623040850/http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Ilimiy jumısta Haydar Aliyev Fondı mısalında Ázerbayjandaǵı qayırqomlıq fondları siyasatınıń baǵdarları izertlenip, mámleketlik hám qayırqomlıq institutlarınıń muwapıqlastırıw iskerligi atap ótilgen. 2010-jılı monografiya basıp shıǵarıldı&lt;ref&gt;[https://1news.az/news/izdana-monografiya-fondovaya-politika-v-azerbaydzhane-na-primere-fonda-geydara-alieva Издана монография «Фондовая политика в Азербайджане на примере Фонда Гейдара Алиева»]&lt;/ref&gt;.

=== Ilimiy miynetleri ===
* ''Алекперов А.'' «Демократическая обстановка в Азербайджане и неправительственные организации». // Журнал «Дирчелиш — XXI век», 2007, № 114—115, стр. 133—141.
* ''Алекперов А.'' «Актуальные задачи охраны жемчужин нематериального наследия». // Научно аналитический журнал «Международное право и проблемы интеграции», 2008, № 1, стр. 42-46.
* ''Алекперов А.'' «Благотворительное движение в современном мире». // «Право и Политология». — Тбилиси, 2009, № 2 (7), стр. 36-38.
* ''Алекперов А.'' «Фондовая политика в Азербайджане на примере Фонда Гейдара Алиева», (монография). — Баку, «Озан», 2009, 152 страниц.

== Sıylıqları ==
* 2013-jılı [[Franciya]]nıń «Kórkem óner hám ádebiyat ordeni» (Ordre des Arts et des Lettres) menen sıylıqlanǵan.
* 2014-jılı Ázerbayjan hám [[Vengriya]] arasındǵı jaqsı baylanıslardı rawajlandırıwdaǵı xızmetleri ushın Vengriyanıń «Komandor krest» ordeni menen sıylıqlanǵan.
* 2019-jıl 6-mayda Ázerbayjan Respublikası Prezidentiniń buyrıǵı menen «Shuxrat» (Shohrat) ordeni menen sıylıqlanǵan&lt;ref&gt;Heydər Əliyev Fondu əməkdaşlarının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı. [https://president.az/az/articles/view/32996 president.az]&lt;/ref&gt;.

== Qosımsha qarań ==
* [[Haydar Aliev orayı]]
* [[Haydar Aliev fondı]]

== Derekler ==
{{Derekler}}

[[Kategoriya:Ázerbayjan mámleketlik iskerleri]]
[[Kategoriya:Baku qalasında tuwılǵanlar]]</text>
      <sha1>1n0r33wf9m058ra4jxev7rj0gh1we3r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>229997</id>
      <parentid>229996</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T13:50:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Kategoriya:Ázerbayjanlı siyasatshılar|Ázerbayjanlı siyasatshılar]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen)</comment>
      <origin>229997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6333" sha1="fi9ukk3p11dcqhnhe6eigff02nwu2ol" xml:space="preserve">{{Mámleketlik isker infoqutısı
| qaraqalpaqsha atı    = Anar Alakbarov
| negizgi atı          = {{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}
| súwret               = Anar.Alakbarov.jpg
| lawazım              = [[Ázerbayjan Respublikası Prezidenti]]niń járdemshisi
| prezident            = [[Ilham Aliyev]]
| lawazımǵa kirisiw sánesi = [[2019|2019-jıl]] [[29-noyabr]]
| lawazım_2            = [[Haydar Aliev orayı]]nıń direktorı
| lawazımǵa kirisiw sánesi_2 = [[2012|2012-jıl]] [[10-iyul]]
| lawazım_3            = Ázerbayjan Avtomobil Federaciyasınıń prezidenti
| lawazımǵa kirisiw sánesi_3 = [[2014|2014-jıl]] [[21-fevral]]
| lawazım_4            = Ázerbayjan Respublikası Birinchi vice-prezidentiniń járdemshisi
| lawazımǵa kirisiw sánesi_4 = [[2017|2017-jıl]] [[11-aprel]]
| lawazımnan ketiw sánesi_4  = [[2019|2019-jıl]] [[29-noyabr]]
| vice-prezident_4     = [[Mexriban Alieva]]
| tuwılǵan ornı        = [[Samux rayonı]], [[Ázerbayjan]]
| puqaralıǵı           = {{AZE}}
| kásibi               = Mámleketlik isker
| ákesi                = [[Saxib Alakbarov]]
| sıylıqları           = «Shuxrat» ordeni (2019), «Kórkem óner hám ádebiyat ordeni» (Franchiya, 2013), «Komandor krest» ordeni (Vengriya, 2014)
}}
'''Anar Saxib ulı Alakbarov''' ({{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}; [[1977|1977-jıl]] [[13-aprel]], [[Baku]], [[Ázerbayjan SSR]], [[SSRA]]) — Ázerbayjan Respublikası Prezidentiniń járdemshisi&lt;ref&gt;Anar Ələkbərov Prezidentin köməkçisi oldu. [https://web.archive.org/web/20191201005933/https://qafqazinfo.az/news/detail/anar-elekberov-prezidentin-komekcisi-oldu-270982 qafqazinfo.az]&lt;/ref&gt;, [[Haydar Aliev orayı]]nıń direktorı&lt;ref&gt;A.S.Ələkbərovun Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı. [https://president.az/articles/5378 president.az]&lt;/ref&gt;, [[Haydar Aliev fondı]]nıń atqarıwshı direktorı hám Ázerbayjan Avtomobil Federaciyasınıń prezidenti.

== Ómiri ==
Anar Alakbarov Ázerbayjannıń [[Samux rayonı]]nda tuwılǵan. 1998-jılı Baku qalasındaǵı Batıs Kaspiy universitetiniń Xalıqaralıq menedjment qánigeligi boyınsha bakalavr basqıshın, 2001-jılı bolsa usı universitettiń Xalıqaralıq ekonomikalıq qatnasıqlar qánigeligi boyınsha [[magistr]] dárejesin tamamlaǵan.

2004-jıldan baslap Haydar Aliev fondınıń atqarıwshı direktorı lawazımında islep kelmekte. Ázerbayjan Respublikası Prezidentiniń 2012-jıl 10-iyuldaǵı buyrıǵı menen Haydar Aliev orayınıń direktorı etip tayınlanǵan.

2017-jılı Ázerbayjan Respublikasınıń Birinchi vice-prezidenti [[Mexriban Alieva]]nıń járdemshisi etip tayınlandı. 2019-jıl 29-noyabrde bolsa Prezident [[Ilham Aliyev]]diń pármanı menen Ázerbayjan Respublikası Prezidentiniń járdemshisi lawazımına ótkerildi.

Ol Ázerbayjan Respublikası Ekonomika ministriniń orınbasarı [[Saxib Alakbarov]]tıń ulı.

=== Ilimiy iskerligi ===
2009-jılı [[Ázerbayjan Milliy Ilimler Akademiyası|Ázerbayjan Milliy Ilimler Akademiyasınıń]] (ÁMIA) Insan huqıqları boyınsha ilimiy-izertlew institutında Anar Alakbarov «Haydar Aliyev Fondı mısalında Ázerbayjandaǵı fond siyasatı» temasında [[Siyasiy ilimler kandidatı|siyasiy ilimler kandidatı]] ilimiy dárejesin alıw ushın [[Dissertaciya|dissertaciya]] jaqladı&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html | bet =Электронная база диссертаций в Национальной библиотеке Азербайджана | qaralǵan sáne = 2021-jıl 20-yanvar | arxivsáne = 2020-jıl 23-iyun | arxivurl =https://web.archive.org/web/20200623040850/http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Ilimiy jumısta Haydar Aliyev Fondı mısalında Ázerbayjandaǵı qayırqomlıq fondları siyasatınıń baǵdarları izertlenip, mámleketlik hám qayırqomlıq institutlarınıń muwapıqlastırıw iskerligi atap ótilgen. 2010-jılı monografiya basıp shıǵarıldı&lt;ref&gt;[https://1news.az/news/izdana-monografiya-fondovaya-politika-v-azerbaydzhane-na-primere-fonda-geydara-alieva Издана монография «Фондовая политика в Азербайджане на примере Фонда Гейдара Алиева»]&lt;/ref&gt;.

=== Ilimiy miynetleri ===
* ''Алекперов А.'' «Демократическая обстановка в Азербайджане и неправительственные организации». // Журнал «Дирчелиш — XXI век», 2007, № 114—115, стр. 133—141.
* ''Алекперов А.'' «Актуальные задачи охраны жемчужин нематериального наследия». // Научно аналитический журнал «Международное право и проблемы интеграции», 2008, № 1, стр. 42-46.
* ''Алекперов А.'' «Благотворительное движение в современном мире». // «Право и Политология». — Тбилиси, 2009, № 2 (7), стр. 36-38.
* ''Алекперов А.'' «Фондовая политика в Азербайджане на примере Фонда Гейдара Алиева», (монография). — Баку, «Озан», 2009, 152 страниц.

== Sıylıqları ==
* 2013-jılı [[Franciya]]nıń «Kórkem óner hám ádebiyat ordeni» (Ordre des Arts et des Lettres) menen sıylıqlanǵan.
* 2014-jılı Ázerbayjan hám [[Vengriya]] arasındǵı jaqsı baylanıslardı rawajlandırıwdaǵı xızmetleri ushın Vengriyanıń «Komandor krest» ordeni menen sıylıqlanǵan.
* 2019-jıl 6-mayda Ázerbayjan Respublikası Prezidentiniń buyrıǵı menen «Shuxrat» (Shohrat) ordeni menen sıylıqlanǵan&lt;ref&gt;Heydər Əliyev Fondu əməkdaşlarının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı. [https://president.az/az/articles/view/32996 president.az]&lt;/ref&gt;.

== Qosımsha qarań ==
* [[Haydar Aliev orayı]]
* [[Haydar Aliev fondı]]

== Derekler ==
{{Derekler}}

[[Kategoriya:Ázerbayjan mámleketlik iskerleri]]
[[Kategoriya:Baku qalasında tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:Ázerbayjanlı siyasatshılar]]</text>
      <sha1>fi9ukk3p11dcqhnhe6eigff02nwu2ol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sidney Moko Mead</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41423</id>
    <revision>
      <id>230008</id>
      <parentid>229863</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T21:52:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>14033</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı</comment>
      <origin>230008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7752" sha1="rd54irwpzswfojr43m920nb1geb3uoc" xml:space="preserve">{{Alım infoqutısı
|qaraqalpaqsha atı        = Ser Xirini Moko Mid
|negizgi atı              = Sir Hirini Moko Mead
|súwret                   = Hirini Mead (cropped).jpg
|súwret eni               = 200px
|súwret táriypi           = Mid 2019-jılda
|tuwılǵandaǵı atı         = Sidney Moko Mead
|tolıq atı                = Sidney Hirini Moko Haerewa Mead
|tuwılǵan sánesi          = 
|tuwılǵan jeri            = [[Vairoa]], [[Jańa Zelandiya]]
|qaytıs bolǵan sánesi     = 
|qaytıs bolǵan jeri       = [[Vakatane]], Jańa Zelandiya
|milleti                  = [[maori]]
|ilimiy tarawı            = [[antropologiya]], [[tariyx]], [[maori izertlewleri]]
|jumıs orınları           = [[Makmaster universiteti]], [[Britaniya Kolumbiyası universiteti]], [[Vellington Viktoriya universiteti]]
|oqıǵan jeri              = [[Okland universiteti]] (BA, MA), [[Qubla Illinoys universiteti]] (PhD)
|ilimiy dárejesi          = PhD (1968)
|ilimiy ataǵı             = Professor
|belgili tezisi           = 
|ilimiy basshısı          = [[Brus Biggs]]
|ómirlik joldası          = Djun Volker (1949–2019)
|perzentleri              = [[Linda Tuxivai Smit]], Aroxa Te Pareake Mid, Xinauri Mid
}}
'''Ser «Sidni» Xirini Moko Xaereva Mid''' ([[1927|1927-jıl]] [[8-yanvar]] — [[2026|2026-jıl]] [[may]]) — jańa zelandiyalı antropolog, tariyxshı, súwretshi, muǵallim, jazıwshı hám ataqlı [[Maori xalqı|maori]] basshısı. Dáslep muǵallimlik hám súwretshilikke oqıǵan Mid, [[Gisborn aymaǵı|Shıǵıs jaǵalaw]] hám [[Bey-of-Prenti]] regionlarındaǵı kóplegen mekteplerde sabaq bergen, keyinirek birneshe mekteptiń direktorı bolıp islegen. 1968-jılı doktorlıq (PhD) dárejesin alǵannan soń, ol shet eldegi bir neshe universitetlerde antropologiyadan sabaq bergen. 1977-jılı Jańa Zelandiyaǵa qaytıp kelip, mámleketke birinshi maori izertlewleri kafedrasın shólkemlestirgen. Mid keyinirek ataqlı maori qorǵawshısı hám basshısı bolıp, birneshe qáwim atınan sóylesiwlerde qatnasqan hám kóp sanlı másláhát keńeslerinde islegen. Ol, sonday-aq, [[Maori mádeniyatı]] boyınsha kóplegen miynetler jazǵan. Ol [[Te Whare Wānanga o Awanuiārangi]] keńesiniń baslıǵı bolǵan&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://www.wananga.ac.nz/about/council/the-council | bet =Awanuiārangi Council &amp;#124; te Whare Wānanga o Awanuiārangi }}&lt;/ref&gt;.

== Jaslıǵı ==
Sidni Moko Mid 1927-jılı 8-yanvarda [[Vairoa]] [[Xoks-Bey regionı]]nda tuwılǵan. Ol Vairoa qalasınan bolǵan [[Pakexa]] Sidni Montegyu Mid hám [[Bey-of-Prenti]] regionındaǵı [[Te Teko]]dan bolǵan maori Paranixia «Elsi» Mokonıń segiz perzentiniń úlkeni bolǵan{{sfn|Diamond|2003|p=150}}. Ol [[Ngati Ava]], [[Ngati Tuvaretoa]], [[Ngai Tuhoe]] hám [[Tuxourangi]] qáwiminen kelip shıqqan&lt;ref&gt;{{web deregi | bet =The University of Auckland alumni: Dr Sidney (Hirini) Moko Mead – BA, MA | url =http://www.alumni.auckland.ac.nz/uoa/af-sidney-moko-mead | qaralǵan sáne = 2011-jıl 6-yanvar |url-status=dead | arxivurl =https://web.archive.org/web/20110720025820/http://www.alumni.auckland.ac.nz/uoa/af-sidney-moko-mead | arxivsáne = 2011-jıl 20-iyul |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=CEESP&gt;{{web deregi | bet =Professor Sir Sidney Mead, Aotearoa | baspaxana =CEESP Sharing Power conference website | url =http://www.sharingpower.org/about-the-conference/conference-patrons/hirini-moko-mead.html | qaralǵan sáne = 2011-jıl 6-aprel }}&lt;/ref&gt;. Midtiń jaslayında qaytıs bolǵan úlken aǵası bolǵan. Ata-anası ol kishi waqtında ajırasqan hám ol keyinirek anası menen birge onıń tuwılǵan qalasınan bolǵan Te Tekoǵa kóship ótken.

== Oqıtıwshılıq karerası ==
1944-jılı Mid Oklandtaǵı oqıtıwshılıq kolledjine oqıwǵa kirip, maori tálimi hám kórkem óner boyınsha qánigelik alǵan. Ol [[East Cape|Shıǵıs Múyesh]] regionındaǵı maori mekteplerinde sabaq beriwdi baslaǵan. Dáslep [[Ruatoria]]daǵı Manutaxi rayonlıq joqarı mektebinde islep, keyinirek Shıǵıs jaǵalawdaǵı kóplegen mekteplerde kóshpeli muǵallim retinde xızmet etken. 1949-jılı ol [[Ngati Porou]] qáwiminen bolǵan Djun Te Rina Volkerge úylengen. Mid keyinirek Bay-of-Prenti regionındaǵı mekteplerde, sonıń ishinde [[Urevera ańǵarı]], [[Vakatane]], [[Tauranga]] hám [[Te Kaxa]]da sabaq bergen&lt;ref name=terangihouhiri&gt;{{web deregi | avtor =Ngāi Te Rangihouhiri II website | bet =Sir Hirini Moko Haerewa Mead | url =http://www.terangihouhiri.iwi.nz/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=83 | sáne = 2010-jıl 5-aprel | qaralǵan sáne = 2011-jıl 6-yanvar |url-status=dead | arxivurl =https://web.archive.org/web/20110724195500/http://www.terangihouhiri.iwi.nz/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=83 | arxivsáne = 2011-jıl 24-iyul |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;{{sfn|Diamond|2003|pp=154–5}}.

== Akademiyalıq karera ==
Mid 1970-jıllardıń baslarında shet elde, atap aytqanda, Kanadadaǵı [[Makmaster universiteti]] hám [[Britaniya Kolumbiyası universiteti]]nde sabaq bergen&lt;ref name=terangihouhiri/&gt;. Makmaster universitetiniń antropologiya kafedrasında docent retinde iskerligin tamamlaǵannan soń, ol Jańa Zelandiyaǵa qaytıp kelip, [[Vellington Viktoriya universiteti]]nde maori tili boyınsha birinshi professor boldı. 1977-jılı kelgeninen keyin ol universitettegi maori izertlewleri kafedrasın qayta qurıp, 1981-jıldan baslap onı mámlekette birinshi ǵárezsiz maori izertlewleri kafedrasına aylandırdı.

1980-jıllardıń baslarında Mid universitet kampusındaǵı birinshi [[marae]] bolǵan Te Xerenga Vaka Maraeniń shólkemlestiriliwine tiykarǵı juwapker boldı{{sfn|Barrowman|1999|pp=254–5}}&lt;ref&gt;[http://www.victoria.ac.nz/maori/about/#beginnings Vellington Viktoriya universiteti: Maori izertlewleri mektebi – Biz haqqımızda]. 21-yanvar 2011-jılı alındı.&lt;/ref&gt;. Mid 1990-jılı Vellington Viktoriya universitetinen húrmetli dem alısqa shıqtı.

== Jeke turmısı hám ólimi ==
Midtiń zayıbı Ledi Djun Mid 2019-jılı 27-martta qaytıs bolǵan&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://deaths.dompost.co.nz/obituaries/dominion-post-nz/obituary.aspx?n=lady-june-mead&amp;pid=191994068 |title=Lady June Mead death notice |date=29 March 2019 |work=[[The Dominion Post (Wellington)|The Dominion Post]] |accessdate=3 April 2019}}&lt;/ref&gt;. Bilimlendiriw boyınsha professor [[Linda Tuxivai Smit]] olardıń qızı bolıp tabıladı.

Mid 2026-jılı 29-mayda Vakatane qalasında 99 jasında qaytıs boldı&lt;ref&gt;{{cite news |title=Māori leader and academic Sir Hirini Moko Mead has died |url=https://www.rnz.co.nz/news/national/596767/maori-leader-and-academic-sir-hirini-moko-mead-has-died |access-date=29 May 2026 |publisher=RNZ |date=29 May 2026}}&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Bibliografiya ==
* {{cite book |last=Barrowman |first=Rachel |title=Victoria University of Wellington, 1899–1999: a history |publisher=Victoria University Press |year=1999 |isbn=0-86473-369-0 }}
* {{cite book |last=Diamond |first=Paul |title=A fire in your belly: Māori leaders speak |location=Wellington |publisher=Huia Publishers |year=2003 |isbn=1-86969-030-3 }}

{{Sırtqı siltemeler}}

{{DEFAULTSORT:Mead, Sidney Moko}}
[[Kategoriya:1927-jılı tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:2026-jılı qaytıs bolǵanlar]]
[[Kategoriya:Jańa zelandiyalı maori akademikleri]]
[[Kategoriya:Jańa zelandiyalı antropologlar]]
[[Kategoriya:Jańa zelandiyalı súwretshiler]]
[[Kategoriya:XX ásir jańa zelandiyalı tariyxshılar]]
[[Kategoriya:Jańa Zelandiyalı maori jazıwshıları]]
[[Kategoriya:Vellington Viktoriya universitetiniń akademiyalıq quramı]]
[[Kategoriya:Qubla Illinoys universitetiniń pitkeriwshileri]]
[[Kategoriya:Okland universitetiniń pitkeriwshileri]]</text>
      <sha1>rd54irwpzswfojr43m920nb1geb3uoc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stanley Kubrick</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41454</id>
    <revision>
      <id>230007</id>
      <parentid>229949</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T21:52:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>14033</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı</comment>
      <origin>230007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30999" sha1="sa1uwkpgqe6a5sbs840hjyts61bmm0l" xml:space="preserve">
{{Shaxs infoqutısı|atı=Stanley Kubrick|súwret=Stanley Kubrick in Dr. Strangelove Trailer (4) Cropped.jpg|táriypi=Kubrick in 1963|tuwılǵan sánesi=1928-jıl 26-iyul|tuwılǵan jeri=New York qalası, AQSH|qaytıs bolǵan sánesi=1999-jıl 7-mart|qaytıs bolǵan jeri=[[Childwickbury]], Hertfordshire, Angliya|kásibi={{Hlist|Film direktor|prodyuser|jazıwshı|fotograf}}|ómirlik joldası={{Ubl|Toba Metz|[[Ruth Sobotka]]|[[Christiane Harlan]]}}|balaları=2, [[Vivian Kubrick|Vivian]]|qolı=Stanley Kubrick Signature.svg}}'''Stanley Kubrick''' (1928-jıl 26-iyul – 1999-jıl 7-mart) — Amerikalı [[Kinorejissyor|kinorejissyor]] hám fotograf. Jańa [[Gollivud]] dáwiriniń kórnekli adamı Kubrick eń ullı hám abıraylı kinodóretiwshilerden biri sıpatında tán alınadı. Onıń filmleri bir qatar janrlardı qamtıp alǵan hám detallarǵa itibarı, innovaciyalıq kinematografiyası, keń kólemli dekorativ dizaynı hám qarańǵı yumorı menen tanılǵan.

Kubrick [[Nyu-York]] qalasında tuwılıp, 1940-jıllardıń aqırı hám 1950-jıllardıń basında Look jurnalında súwretshi bolıp islegen. Ol 1956-jılı óziniń dáslepki iri [[Gollivud]] filmin &quot;The Killing&quot; dep atalıwshı filmdi súwretke alǵan. Bunnan keyin onıń Kirk Duglas penen eki birge islesken jumısı boldı: urısqa qarsı &quot;Paths of Glory&quot; (1957) filmi hám &quot;Spartacus&quot; (1960) táriyxıy eposı. 1961-jılı Kubrik [[Angliya|Angliyaǵa]] kelip ornalasadı. 1978-jılı ómirlik joldası Christiane menen birge Childwickbury manorında óz úyin jarattı hám bul jer onıń jumıs ornına aylanadı. Ol óziniń spektakllerin jazıw, izertlew, redaktorlaw hám basqarıwdı oraylastıradı. Bul oǵan óz filmlerin derlik tolıq kórkemlik qadaǵalawǵa alıw imkaniyatın berip, onda iri Gollivud studiyalarınıń finanslıq qollap-quwatlawı siyrek ushırasatuǵın abzallıq boldı. Onıń [[Angliya|Angliyadaǵı]] dáslepki islep shıǵarıwları Peter Sellers penen eki film: &quot;Lolita&quot; komediya-draması (1962) hám &quot;Doktor Strenjlov&quot; (Dr. Strangelove) suwıq urıs satirası (1964) boldı.

Óziniń film islep shıǵarıwınıń kópshilik táreplerin tikkeley qadaǵalawdı óz qolına alǵan perfekcionist Kubrick jazıw, montajlaw, reńlerdi klassifikaciyalaw, reklama hám kórgizbe boyınsha sheberlikti qáliplestiredi. Ol óziniń filmlerin izertlewde hám saxnalastırıwdaǵı mashaqatlı itibarı menen belgili bolǵan. Sonday-aq, tez-tez bir túrdegi kórinisti bir neshe onlaǵan ret súwretke alıwdı sorap, kóbinese aktyorlardı albıratıp, renjitetuǵın edi. Kuricktiń kóplegen filmleri jańa kinematografiya tiykarın jaratıp, házirgi waqıtta áhmiyetli orınlar esaplanadı. Onıń 2001-jıl: &quot;A Space Odyssey&quot; (1968) ilimiy-fantastikalıq epopeyasındaǵı ilimiy realizm hám innovaciyalıq arnawlı effektler kino táriyxında birinshisi boldı; film onıń jalǵız Akademiyalıq sıylıǵına (eń jaqsı vizual effektler ushın) ie boldı hám islengen eń ullı filmlerden biri bolıp esaplanadı.

Kubricktiń kóplegen filmleri tartıslı bolıwına qaramastan, dáslep shıǵarılıwı menen hár qıylı bahalarǵa iye boldı. Ásirese, &quot;A Clockwork orange&quot; (1971) filmi dıqqat-itibarǵa layıq bolǵan. Baspasózdegi jaǵdaydan keyin, [[Ullı Britaniya]]da shıǵarılıwın toqtatqan bolsa da, olardıń kópshiligi Akademiya, [[Altın Globus]] yamasa BAFTA sıylıqlarına usınıs etilgen hám sın kózqarastan qayta bahalanǵan. &quot;The Shining&quot; (1980) qorqınıshlı filmi menen Vetnam urısı haqqındaǵı &quot;Full Metal Jacket&quot; (1987) filmi ushın áhmiyetli bolǵan stabillestirilgen hám suyıqlıqtı baqlaw ushın Steadicam texnologiyasınan paydalanǵan birinshi rejissyorlardan biri boldı. Ol óziniń shańaraǵı hám aqırǵı &quot;eyes Wide Shut&quot; (1999) filminiń juldızları ushın kórgizbe ótkergennen bir neshe kún ótkennen soń, 70 jasında qaytıs boldı.

== Ómiri ==
[[Fayl:Stanley_Kubrick_(1944–45_senior_portrait).jpg|alt=Black-and-white headshot of a young man with a short clean-cut hairstyle wearing a suit jacket and tie|nobaý|Kubricktiń úlken mektep jasındaǵı portreti, 16 jas, ~ 1944-1945-jıllar.]]
Stanley Kubrick 1928-jılı 26-iyulde Nyu-York qalasınıń Manhetten rayonındaǵı Lying-In emlewxanasında tuwılǵan&lt;ref name=&quot;jewishheritage&quot;&gt;{{Web deregi| url =http://forward.com/culture/345528/the-secret-jewish-history-of-stanley-kubrick/|bet=The Secret Jewish History of Stanley Kubrick|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201227043158/https://forward.com/culture/345528/the-secret-jewish-history-of-stanley-kubrick/|arxivsáne= 2020-jıl 27-dekabr |jumıs=Forward|baspaxana=|qaralǵan sáne= 2017-jıl 27-may }}&lt;/ref&gt;. Ol Jack yamasa Jacques atı menen tanılǵan Jacob Leonard Kubrick hám onıń Gert atı menen tanılǵan hayalı Sadie Gertrude Kubricktiń eki perzentiniń birinshisi bolǵan. Onıń qarındası Barbara 1934-jılı tuwılǵan{{Sfn|Duncan|2003|p=15}}. Onıń ata-anası evreylik saltanat penen turmıs qurǵan{{sfn|LoBrutto|1999|p=6}}, biraq Kubrick diniy tárbiyalanbaǵan. Ákesi gomeopatiyalıq shıpaker bolıp, Batıs Bronks standartları boyınsha shańaraq ádewir bay edi.

Qarındası tuwılǵannan keyin kóp uzamay Kubrick Bronkstaǵı 3-sanlı mámleket mektebinde oqıy basladı hám 1938-jıldıń iyun ayında 90-sanlı mámleket mektebine kóshedi. Onıń IQ kórsetkishi ortasha kórsetkishten joqarı bolǵan, biraq qatnasıwı tómen edi. Ol jaslıǵınan ádebiyatqa qızıǵıwshılıq kórsetip, grek, rim ápsanaları hám tuwısqan [[Grimm]]lerdiń erteklerin oqıwdı basladı. Kubrick 12 jasında ákesi Jack oǵan shaxmat oynawdı úyretti. Keyin ala Amerika Qurama Shtatları shaxmat federaciyasınıń aǵzası bolıp, shaxmat oǵan &quot;sabır-taqat hám tártipti&quot; rawajlandırıwǵa járdem bergenin túsindirdi&lt;ref&gt;Bernstein, Jeremy, ''[http://www.newyorker.com/magazine/1966/11/12/how-about-a-little-game How about a little game?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170621113200/http://www.newyorker.com/magazine/1966/11/12/how-about-a-little-game |date=June 21, 2017 }}'', New Yorker, November 12, 1966, republished on June 18, 2017, among a ''selection of stories from The New Yorker's archive''&lt;/ref&gt;. Kubrick 13 jasqa tolǵanda ákesi oǵan Graflex kamerasın satıp alıp beredi, bul onıń still-fotografiyaǵa qızıǵıwshılıǵın qáliplestiredi. Ol óziniń fotografiyaǵa bolǵan qızıǵıwshılıǵı menen ortaqlasqan Marvin Traub ismli qońsısı menen dos boladı. Traub óziniń qarańǵı bólmesine iye edi, ol hám jas Kubrick kóp waqıtların fotosúwretlerdi úyreniw hám ximiyalıq zatlardı tamasha etiw menen ótkeretuǵın bolǵan. Ekewi súwretke túsiriw ushın qızıqlı temalar izlep kóshelerdi aralap, jergilikli [[kinoteatr]]larda waqıt ótkeredi. Frilancer fotograf Weegee (Artur Fellig) Kubricktiń fotograf sıpatında rawajlanıwına úlken tásir kórsetken. Keyinirek Kubrick Felligti doktor Strangelove (1964) ushın arnawlı súwretler fotografı sıpatında jumısqa aladı. [1] Kubrik jas óspirimlik dáwirinde djazǵa da qızıqqan hám qısqa waqıtta barabanshı sıpatında karyerasın basıp kórgen. [1]

1941-jıldan 1945-jılǵa shekem William Howard Taft orta mektebinde oqıǵan&lt;ref&gt;{{cite news |last=Gates |first=Anita |title=Eydie Gorme, Voice of Sophisticated Pop, Dies at 84 |url=https://www.nytimes.com/2013/08/12/arts/music/eydie-gorme-blame-it-on-the-bossa-nova-singer-dies-at-84.html |accessdate=August 12, 2013 |newspaper=The New York Times |date=August 12, 2013 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130812131304/http://www.nytimes.com/2013/08/12/arts/music/eydie-gorme-blame-it-on-the-bossa-nova-singer-dies-at-84.html |archivedate=August 12, 2013}}&lt;/ref&gt;. Mekteptiń fotografiya klubına qosılıp, olardıń jurnalında mektep waqıyaların súwretke aladı. Ol ortasha oqıwshı edi. Kishipeyil hám tartınshaq Kubrick filmler kóriw ushın kóbinese mektepti taslap ketetuǵın bolǵan. 1945-jılı mektepti pitkeredi, biraq onıń tómen bahaları Ekinshi jer júzilik urıstan qaytqan áskerlerden kolledjge kiriw talabı menen birgelikte joqarı bilim alıwǵa bolǵan hár qanday úmitti joq etedi. Keyinirek Kubrick, mektepler kritikalıq pikirlew hám oqıwshılardıń qızıǵıwshılıǵın kúsheytiwde nátiyjesiz, dep tastıyıqlaydı. Ákesi balasınıń Stanley uqıplı dep bilgen hám mekteptegi jetiskenliklerge erise almaǵanınan qapa boladı. Sonday-aq, Jack Stanleydi úyindegi shańaraq kitapxanasınan oqıwǵa shaqıradı, al Stanleyge fotosúwretke túsiwdi qatań qızıǵıwshılıq sıpatında alıp barıwǵa ruxsat beredi.

== Fotograflıqtaǵı karyerası ==
[[Fayl:Stanley_Kubrick_(1949_portrait_by_Phillip_Harrington_-_cropped).jpg|solğa|nobaý|Kubricktiń Londondaǵı Sadler's Wells teatrındaǵı fotoapparat penen portreti, 1949-jıl.]]
Kubrick orta mektepte oqıp júrgeninde mekteptiń rásmiy fotografı etip saylanǵan. 1940-jıllardıń ortalarında kolledjlerdegi kúndizgi sessiya sabaqlarına kire almaǵanlıǵı sebepli qısqa waqıtqa [[Nyu-York]] qalalıq kolledjindegi keshki sabaqlarǵa qatnasqan. Aqır-aqıbetinde, 1945-jıldıń 26-iyuninde basıp shıǵarılǵan Look jurnalına fotoseriyasın sattı&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://www.miketodd.net/encyc/dollhist-graph.htm | bet =2: Dollar Exchange Rate from 1940 | baspaxana =Miketodd.net | qaralǵan sáne = 2015-jıl 24-avgust |url-status=live | arxivurl =https://web.archive.org/web/20151213020252/http://www.miketodd.net/encyc/dollhist-graph.htm | arxivsáne = 2015-jıl 13-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Kubrick óz dáramatın Vashington Square Park hám Manhetten shaxmat klublarında &quot;sherekler ushın&quot; shaxmat oynap arttıradı.

1946-jılı Look kompaniyasında fotografiya shákirti, keyin ala tolıq stavkadaǵı fotograf boladı. Kubrick tez arada fotosúwretlerde waqıya aytıwı menen belgili boladı. 1948-jılı [[Portugaliya]]ǵa sayaxat shıǵarmasın hújjetlestiriw ushın jiberilip, sol jıldıń aqırında Florida shtatınıń Sarasota qalasındaǵı Ringling Bros. hám Barnum &amp; Bailey cirkin basıp shıǵaradı.
[[Fayl:Chicago—City_of_Contrasts_(1949_photograph_by_Stanley_Kubrick).jpg|nobaý|Kubrick tárepinen Look jurnalı ushın alınǵan Chikago kóshesi kórinisiniń súwreti, 1949-jıl, Mámleket/Kól stanciyasınan]]
Boks ıqlasbenti bolǵan Kubrick jurnal ushın boks bellesiwlerin súwretke ala baslaydı. Onıń eń dáslepki &quot;Prizefighter&quot; filmi 1949-jıl 18-yanvarda basıp shıǵarılıp, boks bellesiwi hám oǵan shekem bolǵan waqıyalardı súwretke alǵan. Onda amerikalı ortasha salmaqtaǵı Walter Cartier qatnasqan. 1949-jıl 2-aprelde &quot;Chicago-City of Extremes&quot; fotoocherkin &quot;Look&quot; jurnalında basıp shıǵarıp, onda súwretler menen atmosfera jaratıw boyınsha óziniń dáslepki talantın kórsetken. Kubrickke kóplegen jaz sazendelerin súwretke túsiriw tapsırılǵan.

Kubrick 1948-jılı 28-mayda óziniń orta mekteptegi súyiklisi Toba Metzge úylenedi. Olar Grinvich awılınıń arqasındaǵı Batıs 16-kóshe, 36-jayda jasaytuǵın bolǵan. Ol francuz rejissyori [[:en:Max_Ophüls|Max Ophüls]]tıń filmleri Kubricktiń vizual usılına tásir kórsetip, rejissyor Elia Qazannan ilhamlanǵan. Óziniń aktyorları menen &quot;káramat kórsetiw&quot; qábileti menen sol waqıtta [[Amerika]]nıń &quot;eń jaqsı rejissyori&quot; dep atalǵan. Dosları Kubricktiń kino kórsetiw ónerine berilip ketkenin seze basladı - bir dostı David Vaughan Kubrick kinoteatrda film tınısh bolǵanda onı sın kózqarastan kórip shıǵatuģının hám adamlar sóylese baslaǵanda óz qaǵazın oqıwģa qaytıwın baqlaǵan. Ol, ásirese, Sergey Eyzenshteyn hám Look jurnalınıń fotografiyalıq texnikalıq direktorı Artur Rotshteynnen ilhamlanǵan.

== Kinodaǵı karyerası ==
Kubrick kinoǵa bolǵan muhabbatın mekteptegi dostı Aleksandr Singer menen bólisti. &quot;The March of Time&quot; kinoxronikalıq film islep shıǵarıw kompaniyasınıń ofislerinde islegen Singer arqalı Kubrick durıs qısqa metrajlı film islep shıǵarıw 40 000 dollar turıwı múmkinligin bilip aladı. Ol Singerdiń xoshameti menen bir neshe qısqa hújjetli filmler islep shıqqan.

Kubrick bir jıl aldın Look jurnalına súwretke túsirgen hám jazǵan boksshı [[:en:Walter_Cartier|Walter Cartier]] haqqında qısqa metrajlı hújjetli film islep shıǵıwǵa qarar etedi. Ol ijaraǵa fotoapparat alıp, 16 minutlıq &quot;Day of the Fight&quot; atlı aq-qara hújjetli filmdi islep shıqqan. Kubrick onı qarjılandırıw ushın pullardı óz betinshe tabadı. [[:en:Montgomery_Clift|Montgomery Clift]]ten aytıp beriwin sorawdı oylap kórgen, biraq CBS jańalıqlarınıń veteranı Duglas Edvardsqa toqtaydı. Pol Dunkannıń sózlerine qaraǵanda, film &quot;birinshi film ushın ájayıp islengen&quot; Cartier hám onıń aǵası kameraǵa qaray júrip atırǵan saxnanı súwretke alıw ushın artqa qaray izlew kórinisinen paydalanǵan. Keyin Kubricktiń xarakterli kamera háreketlerinen birine aylanǵan qurılma bolǵan{{Sfn|Duncan|2003|p=25}}. Walterdiń inisi hám basqarıwshısı Vincent Cartier keyinirek bılay dep oylagan: &quot;Stanley júdá shıdamlı, sezimsiz, biraq kúshli, qıyalıy pikirlerge iye fantaziyalı tiptegi adam bolǵan. Ol áste-aqırın, tartınshaqlıq penen húrmetke erisedi. Neni qálese, sen sonı orınladıń, ol seni ózine qaratıp aldı. Stanley menen islegen hár qanday adam Stanley qálegen nárseni isleydi&quot; Singerdiń dostı Jerald Frid tárepinen partitura qosılǵannan soń, Kubrick onı islep shıǵıw ushın 3900 dollar jumsadı hám RKO-Pathege 4000 dollarǵa sattı, bul kompaniya sol waqıtta qısqa metrajlı film ushın tólegen eń kóp muǵdar bolǵan. Kubrick kino dóretiwshiligindegi birinshi háreketin qımbatlı dep ataydı, keyin ala &quot;kinodaǵı eń jaqsı bilim — onı islep shıǵıw&quot; dep járiyalaydı.&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;Bul dáslepki tabıstan ruwxlanıp, Kubrick [[Look kompaniyası]]ndaǵı jumısın bosap, Nyu-York qalasındaǵı professional kinorejissyorlardıń aldına barıp, kino dóretiwshiliginiń texnikalıq táreplerin úyrenedi. Usı dáwirde ózi kórgen jaman filmler sanı sebepli kinorejissyor bolıwǵa isenim berilgenin aytıp, &quot;Men filmler haqqında jaman nárseni bilmeymen, biraq men bunnan da jaqsı film isley alatuǵınımdı bilemen&quot; dep atap ótedi. Ol óziniń 11 shirkewin zıyarat etiw ushın jılına 12 000 milge jaqın sayaxat etetuǵın húrmetli Fred Shtadtmyuller haqqında &quot;''Flying Padre''&quot; (1951) filmin isley baslaydı&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://www.empireonline.com/features/unmade-stanley-kubrick/6.asp | bet =Unmade Stanley Kubrick: Aryan Papers |work=Empire | qaralǵan sáne = 2014-jıl 11-avgust |url-status=live | arxivurl =https://web.archive.org/web/20131213135846/http://www.empireonline.com/features/unmade-stanley-kubrick/6.asp | arxivsáne = 2013-jıl 13-dekabr }}&lt;/ref&gt;. Filmdegi asxana saxnası ushın Kubrick teńizshiler jámáátiniń turmısın ornatıw ushın dolli súwretin tańlaydı; bunday súwret keyin ala imza texnikasına aylanadı{{Sfn|Duncan|2003|p=28}}. ''&quot;Day of the Fight&quot;, &quot;Flying Padre&quot; hám &quot;The Seafarers constitute&quot; Kubriktiń saqlanıp qalǵan birden-bir hújjetli shıǵarmaların quraydı, ayırım tariyxshılar onıń basqa shıǵarmaların jaratqan dep esaplaydı{{Sfn|Thuss|2002|p=110}}&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://www.visual-memory.co.uk/amk/doc/0048.html | bet =An enigma wrapped in a mystery wrapped in an anorak | avtor =Curtis, Quentin | jıl =1996 |work=The Daily Telegraph |location=UK | qaralǵan sáne = 2011-jıl 21-yanvar |url-status=live | arxivurl =https://web.archive.org/web/20110628195118/http://www.visual-memory.co.uk/amk/doc/0048.html | arxivsáne = 2011-jıl 28-iyun }}&lt;/ref&gt;.
[[Fayl:Fear_and_Desire_(1952,_original_version).webm|thumbtime=7|nobaý|''Fear and Desire'' (1953)]]
[[Fayl:Kubrick_on_the_set_of_Paths_of_Glory_(1957_publicity_photo).jpg|solğa|nobaý|Kubrick 1957-jılı &quot;Dańq jolları&quot; filmin súwretke alıw waqtında]]
[[Fayl:Kubrick_&amp;_Curtis_on_the_set_of_Spartacus_(1960_publicity_photo).jpg|nobaý|Kubrick hám Tony Curtis 1960-jılı &quot;Spartak&quot;tıń qurılıs maydanında.]]
 
[[Fayl:Kubrick_on_the_set_of_Dr._Strangelove_(1963_publicity_photo,_SLK.124.32).jpg|nobaý|Kubrick 1963-jılı doktor ''[[:en:Dr._Strangelove|Strangelove]]''tıń islep shıǵarılıwı waqtında]]
[[Fayl:HermanRockingMachinebyFiona.jpg|solğa|nobaý|&quot;A Clockwork Orange&quot; (1971) filmindegi erotika[a m'sal.]]
[[Fayl:William_Hogarth_035.jpg|solğa|nobaý|William Hogarth's The Country Dance (c. 1745) Kubrick Barry Lyndon menen uqsatıwǵa urınǵan ishki saxna túrin súwretleydi.]]
[[Fayl:Ahwahnee_Hotel_-_Great_Lounge.jpg|nobaý|&quot;Ahwahnee&quot; miymanxanasınıń birneshe intererinen &quot;Overlook&quot; miymanxanası toplamları ushın úlgi sipatında paydalanılǵan.]]
[[Fayl:Flickr_-_Government_Press_Office_(GPO)_-_Director_Steven_Spielberg.jpg|nobaý|[[:en:Steven_Spielberg|Steven Spielberg]] (1994-jılda súwretke túsirilgen), Kubrick oǵan 1995-jılda 2001-jıldaǵı &quot;''A.I. Artificial Intelligence''&quot; filmine rejissyorlıq etiw ushın múrájáát etken.]]
[[Fayl:Script_development_(8649756320).jpg|alt=A script in a binder. It contains dialog between Napoleon and Joseph.|solğa|nobaý|Kubricktiń ámelge asırılmay qalǵan &quot;Napoleon&quot; proekti scenariyi.]]

== Karyeradaǵı tásirler ==
[[Fayl:Eisenstein_Potemkin_2.jpg|alt=A woman with broken glasses and blood running down her face.|nobaý|Kubrick jaslıǵında Sergei Eisensteinniń filmlerine qızıqqan hám &quot;Battleship Potemkin&quot; (1925) (súwret) sıyaqlı filmlerdi kóp kóretuģın bolǵan.]]
{{Blockquote|text=Film súwretke alıw baxtına miyasar bolǵan hár bir adam sonı biledi, biraq bul &quot;War and Peace&quot; atamasın oyın-zawıq parkindegi bamper mashinada jazıp atırǵanǵa uqsas bolıwı múmkin, aqırında durıs jazǵan waqıtta turmısta bul sezimge teń keletuǵın quwanıshlar kóp emes.|author=Stanley Kubrick|source=[[D. W. Griffith Award]]{{Sfn|Duncan|2003|p= 9}}}}
Kubrick jas waqtında Sergei Eisenstein hám Vsevolod Pudovkin sıyaqlı sovet kinematografshılarınıń filmlerine qızıqqan. Kubrick Pudovkinniń &quot;''Film Technique''&quot; atlı tiykarǵı teoriyalıq shıǵarmasın oqıp, onda montajlaw filmdi ózine tán kórkem óner túrine aylandıradı. Sonday-aq, onı ortalıqtı maksimal dárejede manipulyaciyalaw ushın qollanıw kerek bolǵan. Kubrick bul shıǵarmanı kóp jıllar dawamında basqalarǵa usınıs etedi. Thomas Nelson bul kitaptı &quot;Kubricktiń jeke estetikasınıń rawajlanıwına jazılǵan hár qanday bir shıǵarmanıń eń úlken tásiri&quot; dep sıpatlaydı. Kubrick, sonday-aq, Konstantin Stanislavskiydiń ideyaların rejissyorlıq tiykarların túsiniw ushın zárúr dep tapqan.

Kubricktiń shańaraǵı hám kóplegen sınshılar onıń dúnyaǵa kózqarası, filmleriniń ózgesheliklerine onıń [[Evrey|evreylerden]] bolıwına úles qosqan bolıwı múmkin dep esaplaydı. Ol qaytıs bolǵannan keyin, onıń qızı hám hayalı onıń dinge isenbeytuǵının, biraq &quot;yahudiyligin hesh qanday biykarlamaǵanın&quot; aytqan. Onıń qızı Holocaust, Aryan hújjetleri haqqında film islep shıqpaqshı ekenligin, jıllar dawamında bul baǵdarda izertlewler alıp barǵanlıǵın aytıp ótken. Kubricktiń kópshilik dosları hám dáslepki fotografiya hám kino birge islesiwshileri evreyler bolıp, onıń dáslepki eki nekesi [[Evropa|Evropadan]] jaqında kelgen evrey immigrantlarınıń qızlarına tiyisli edi. Kubricktiń sońǵı jıllarında onıń menen tıǵız islesken britaniyalı kinodramaturg Frederic Raphael &quot;Stenli Kubrickti onıń mentalitetiniń tiykarǵı tárepi sıpatında evreylik penen esaplaspay túsiniwge háreket etiw absurd&quot; ekenligin bildiredi{{Sfn|Raphael|1999|pp=107–108}}. Walkerdiń atap ótiwinshe, Kubrick rejissyor [[:en:Max_Ophüls|Max Ophüls]]&lt;nowiki/&gt;tıń baqlaw hám &quot;suyıq kamera&quot; usıllarınan tásirlengen. Olardıń kóplegen filmlerinde, sonıń ishinde, &quot;''Paths of Glory''&quot; hám &quot;2001: ''A Space Odyssey''&quot; filmlerinde paydalanǵan. Ol bir waqıtları Ophüls' Le Plaisir (1952) súyikli filmi sıpatında atap ótken. Geoffrey Cocks Kubrickke Ophüls'tıń isten shıqqan muhabbat hám jırtqısh erkekler menen bántligi haqqındaǵı waqıyaları da tásir etken dep esaplaydı, Herr bolsa Kubrick G.W.Pabsttan tereń ilhamlanǵanın atap ótedi. LoBruttonıń atap ótiwinshe, Kubrick Welles penen ózin birlestirgen hám bul &quot;Kóp kózqaraslar, ekstremal kózqaraslar hám tereń dıqqat-itibar&quot; menen &quot;''The Killing''&quot; shıǵarmasınıń jaratılıwına tásir etken&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://www.visual-memory.co.uk/amk/doc/0048.html | bet =An enigma wrapped in a mystery wrapped in an anorak | avtor =Curtis, Quentin | jıl =1996 |work=The Daily Telegraph |location=UK | qaralǵan sáne = 2011-jıl 21-yanvar |url-status=live | arxivurl =https://web.archive.org/web/20110628195118/http://www.visual-memory.co.uk/amk/doc/0048.html | arxivsáne = 2011-jıl 28-iyun }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://www.ingmarbergman.se/verk/kubrick-letter/media/22041 | bet =Kubrick letter |website=www.ingmarbergman.se | til =sv | qaralǵan sáne = 2018-jıl 20-avgust | arxivsáne = 2020-jıl 27-dekabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20201227043144/https://www.ingmarbergman.se/verk/kubrick-letter/media/22041|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Kubrick [[Ingmar Bergman]]nıń dóretiwshiligine húrmet penen qaradı hám onı óziniń jeke xatında bayan etti: &lt;blockquote&gt;Siziń turmıs haqqındaǵı kóz-qaraslarıńız meni tereń tásirlendirdi, hesh bir film meni bunnan bılay da tereń tásirlendirmegen edi. Men oylayman, siz búgingi kúndegi eń ullı kinorejissyorsız [...], keypiyat hám ortalıqtı jaratıwda, atqarıwdıń názikliginde, anıq nárselerden qashıwda, xarakterlewdiń haqıyqatlıǵı hám tolıqlıǵında hesh kimnen teń kele almaysız. Buǵan filmdi tayarlawǵa ketetuǵın barlıq basqa nárselerdi de qosıw kerek; (...) hám men siziń hár bir filmińizdi asıǵıslıq penen kútip qalaman&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =http://www.ingmarbergman.se/verk/kubrick-letter/media/22041|bet=Kubrick letter|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201227043144/https://www.ingmarbergman.se/verk/kubrick-letter/media/22041|arxivsáne= 2020-jıl 27-dekabr |til=sv|jumıs=www.ingmarbergman.se|qaralǵan sáne= 2018-jıl 20-avgust }}&lt;/ref&gt;.&lt;/blockquote&gt;

[[Amerika]] jurnalı &quot;Cinema&quot; 1963-jılı Kubrickten óziniń súyikli filmlerin atawdı soraǵanında, óziniń &quot;Top-10&quot; diziminde birinshi bolıp Federiko Fellini &quot;I Vitelloni&quot; filmin kórsetken edi.

== Rejissyorlıq usıllar ==
[[Fayl:HAL_9000.JPG|nobaý|HAL 9000, 2001-jıldaǵı kompyuter: Kosmoslıq Odisseya.]]
Kubricktiń filmleri, ádette, hár qıylı kóz-qaraslardan úyrenilgen ishki gúrestiń kórinislerin óz ishine aladı&lt;ref name=Rose&gt;{{web deregi | url =http://www.cinephiliabeyond.org/an-hour-about-the-life-and-work-of-filmmaker-stanley-kubrick/ | bet =An hour about the life and work of filmmaker Stanley Kubrick | baspaxana =Video interview with Charlie Rose, Christiane Kubrick, Martin Scorsese and Jan Harlan | sáne = 2001-jıl 15-iyun | qaralǵan sáne = 2014-jıl 11-avgust |url-status=live | arxivurl =https://web.archive.org/web/20150220024522/http://www.cinephiliabeyond.org/an-hour-about-the-life-and-work-of-filmmaker-stanley-kubrick/ | arxivsáne = 2015-jıl 20-fevral }}&lt;/ref&gt;. Ol óz filmleriniń mazmunı haqqında óziniń kózqarasların usınıs etpewge hám olardı talqılaw ushın ashıq qaldırmawǵa júdá abaylı bolǵan. 1960-jılı Robert Emmett Ginnaga bergen intervyusinde túsindirgen:&lt;blockquote&gt;Bir súwret tamamlanǵannan keyin, jazıwshı yamasa kinotanıwshınıń: &quot;Sol súwrette ne aytpaqshı bolǵansız?&quot; - degen sorawı maǵan oǵada qıyın boladı. Usı analogiyanı paydalanǵanım ushın men ózimdi artıqmash kórsetpesten, T. S. Eliottıń ózinen &quot;Qoyımsha jer&quot; degen qosıq penen neni názerde tutqanın soraǵan adamǵa ne degenin eske alıwdı jaqsı kóremen. Ol: &quot;Aytqanımdı aytpaqshı edim,&quot; - dedi. Eger basqasha aytıwım múmkin bolǵanda aytatuǵın edim.&lt;/blockquote&gt;
[[Fayl:Production_notes_(8648671917).jpg|solğa|nobaý|Kubriktiń &quot;The Killing&quot; filmindegi postanovkası.]]

=== Saxna kórinislerdi jazıw hám saxnalastırıw ===
[[Fayl:Tunnel_Arancia_Meccancia.jpg|nobaý|A Clockwork Orange (Wandsworth Bridge Roundabout, London) jer astı jolı.]]
Film avtorı Patrik Webster Kubricktiń saxnalardı rawajlandırıw usılların rejissuranıń klassikalıq avtorlıq teoriyasına sáykes keledi, súwretke alıw waqtında aktyorlar menen birge islesiw hám [[Improvizaciya|improvizaciya]]
imkaniyatın beredi, dep esaplaydı. Malcolm McDowell Kubricktiń birge islesiwge itibarın hám onıń McDowellge saxnanı improvizaciyalawǵa ruxsat beriwge tayar ekenligin eske aldı. &quot;Scenariy bar edi hám biz onı baqladıq, biraq ol islemegen waqıtta bunı biletuǵın edi hám biz onıń menen zerikkenimizge shekem sheksiz repeticiya islewimiz kerek edi&quot; dedi. Walkerdiń pikirinshe, Kubrick &quot;óziniń jaqtılandırıwshı fotograflarına ózi qálegen dál effektte kórsetiwge uqıplı bolǵan az sanlı kinorejissyorlardıń biri bolǵan&quot;.

=== Kinematografiya ===
Kubrick kórinislerdi qolaylı túrde súwretke alıwdı óziniń fotosúwretkeri sıpatındaǵı dáslepki jılları menen baylanıstıradı. Ol scenariyge kameralı kórsetpelerdi kemnen-kem kirgizip, kórinis jaratılǵannan keyin usını islewdi maqul kóredi. Sebebi, film súwretke alıwdıń vizuallıq bólegi oǵan eń ańsat túrde túsetuǵın edi. Hátte, qaysı rekvizit hám orınlardan paydalanıw kerekligin sheshiwde de Kubrick detallarǵa ayrıqsha itibar berdi hám múmkinshiligi bolǵanınsha kóbirek fon materialın jıynawǵa háreket etip, rejissyor bul jumıslardı &quot;detektiv&quot;ke uqsatadı&lt;ref&gt;{{web deregi | avtor =Sampson, Mike | url =http://screencrush.com/kubrick-one-point-perspective-mashup/ | bet =Must Watch: Kubrick and the Art of the One-Point Perspective |work=Screen Crush | sáne = 2012-jıl 30-avgust | qaralǵan sáne = 2014-jıl 30-dekabr |url-status=live | arxivurl =https://web.archive.org/web/20150101031717/http://screencrush.com/kubrick-one-point-perspective-mashup/ | arxivsáne = 2015-jıl 1-yanvar }}&lt;/ref&gt;. Kubrick penen onıń tórt filminde jaqınnan islesken [[Kinematograf|kinematograf]] John Alcott, Kubrick &quot;hámme nársege soraw beredi,&quot; dep atap ótip, film islep shıǵarıwdıń texnikalıq táreplerine, sonıń ishinde, [[Kamera|kamera]]nıń jaylasıwı, saxna quramı, linzanı tańlaw hám hátte ádette kinematografqa qaldırılatuǵın kameradan paydalanıw menen shuǵıllanǵan. Alcott Kubrickti &quot;menin basımnan ótkergen geniallikke eń jaqın adam, onıń barlıq mashqalaları menen isleskenmen&quot; dep esaplaydı.
[[Fayl:Stanley_Kubrick_LACMA_exhibit_-_&quot;A&quot;_Camera.jpg|nobaý|Kubriktiń kamerası, bálkim, Barry Lyndonda paydalanılǵan.]]
[[Fayl:György_Ligeti_(1984).jpg|nobaý|György Ligeti, muzikasınan Kubrick 2001-jılı paydalanǵan'': A Space Odyssey'', ''The Shining'' hám ''Eyes Wide Shut'']]

== Jeke ómiri ==
Kubrick 1948-jılı 29-mayda 19 jasında óziniń orta mekteptegi súyiklisi, karikatura ustası [[Toba Metz]]ge úylenedi. Erli-zayıplılar [[Grinvich]] awılında birge jasap, 1951-jılı ajırasqan. Ol ekinshi hayalı, avstriyalı ayaq oyınshı hám teatr dizayneri [[Ruth Sobotka]] menen 1952-jılı tanısqan. Olar 1952-jıldan baslap [[Nyu-York]] qalasınıń Shıǵıs awılında birge jasap, 1955-jıl yanvarda turmıs quradı. 1955-jıl iyulde [[Gollivud]]qa kóship kelip, ol jerde Kubricktiń &quot;Killers kiss&quot; (1955) filminde balerina sıpatında qısqasha rol oynaydı. Kelesi jılı &quot;The Killing&quot; (1956) filminiń kórkemlik rejissyorı boladı. Olar 1957-jılı ajırasıp ketedi.

1957-jıldıń basında Myunhende &quot;''Paths of Glory''&quot; filmin islep shıǵarıw waqtında Kubrick germaniyalı aktrisa Christiane Xarlan menen ushırastı hám onıń menen romans qıldı. Kubrick 1958-jılı Harlanǵa úylenip, erli-zayıplılar 1999-jılı ólgenge shekem birge boladı. Onıń ógey qızınan basqa olar birgelikte eki qızlı boldı: [[Anya Renata]] hám [[Vivian Vanessa]]. 1959-jılı olar Harlannıń altı jasar qızı Katerina menen Beverli-Xillzdegi 316 South Camden Drive jaylasqan úyge ornalastı. Sonday-aq, olar [[Nyu-York]] qalasında jasap, bul waqıtta Kristiane [[Nyu-York]] kórkem-óner studentleri ligasında kórkem ónerdi úyrenedi. Erli-zayıplılar 1961-jılı Lolita súwretin súwretke alıw ushın Ullı Britaniyaǵa kóship kelip, Kubrick óziniń gezektegi &quot;Doktor Strenjlov&quot; filminde súwretke alıw ushın Piter Sellersti jallaydı. Satıwshılar Ullı Britaniyanı taslap kete almadı, sonıń ushın Kubrick [[Britaniya|Britaniyanı]] óziniń turaqlı úyine aylandırdı. Bul kóshiw Kubrick ushın qolaylı boldı, sebebi [[Gollivud]] sisteması hám onıń reklama mashinasınan qashtı. Ol Christiane menen [[Nyu-York]] qalasında zorlıq-zombılıqtıń kúsheyiwinen qáweterge túsedi&lt;ref name=&quot;Modine2&quot;&gt;{{web deregi | url =http://insidemovies.ew.com/2012/08/07/matthew-modine-full-metal-jacket-app | bet ='Full Metal Jacket' at 25: Matthew Modine tries to answer, 'What was Stanley like?' |work=Entertainment Weekly | sáne = 2012-jıl 7-avgust | qaralǵan sáne = 2014-jıl 11-avgust | familiya =Labrecque | at =Jeff | arxivurl =https://web.archive.org/web/20120908110411/http://insidemovies.ew.com/2012/08/07/matthew-modine-full-metal-jacket-app/ | arxivsáne = 2012-jıl 8-sentyabr }}&lt;/ref&gt;.
[[Fayl:Stanley_Kubricks_Gästehaus.jpg|nobaý|Stanley Kubrictıń Borehamvudtaǵı Abbots Mead miyman úyi, ol jerde óziniń eń áhmiyetli filmlerin montajlaǵan.]]
[[Fayl:20050613-007-childwickbury.jpg|nobaý|Kubrick's Childwickbury Manor, Hertfordshire, Angliya]]

== Ólimi ==
1999-jıldıń 7-mart kúni, &quot;''[[:en:Eyes_Wide_Shut|Eyes Wide Shut]]''&quot; filminiń aqırǵı kórinisin óziniń shańaraǵı hám film juldızları ushın kórsetkennen altı kún ótkennen soń, Kubrick 70 jasında uyqısında, Hertfordshire shtatınıń [[:en:Childwickbury|Childwickbury]] qalasındaǵı úyinde júrek xurujınan qaytıs boladı[1]. Onıń jerleniwi sol jerde bes kúnnen keyin, tek ǵana jaqın dosları hám shańaraǵı, jámi 100 ge shamalas adam qatnasıwında ótkeriledi. Ǵalaba xabar quralları kiriw dárwazasınıń sırtında bir milya qashıqlıqta saqlanadı. Ol óziniń súyikli aǵashınıń qasına jerlengen{{Sfn|Kubrick|2002|p=73}}.{{Esletpeler}} 
[[Kategoriya:1999-jılı qaytıs bolǵanlar]]
[[Kategoriya:Manhattlı jazıwshılar]]
[[Kategoriya:Herdfordshirlı jazıwshıla]]
[[Kategoriya:1928-jılı tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:26-iyulda tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:7-martta qaytıs bolǵanlar]]</text>
      <sha1>sa1uwkpgqe6a5sbs840hjyts61bmm0l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Akira Kurosawa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41459</id>
    <revision>
      <id>230006</id>
      <parentid>229983</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T21:52:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JigildikBot</username>
        <id>14033</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı</comment>
      <origin>230006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34397" sha1="q6w7k3fbbaf30uqxbdabl55wrxhfq2m" xml:space="preserve">{{Shaxs infoqutısı|atı=Akira Kurosawa|súwret=Akirakurosawa-onthesetof7samurai-1953-page88.jpg|táriypi=Kurosawa, 1953-jıl|negizgi atı={{nobold|黒澤 明}}|tuwılǵan sánesi=
|tuwılǵan jeri=[[Shinagawa]], Tokio, Yaponiya|qaytıs bolǵan sánesi=|qaytıs bolǵan jeri=[[Setagaya]], Tokio, Yaponiya|kásibi={{flatlist|
* Film direktor
* scenariy avtorı
* prodyuser
* redaktor
* súwretshi
}}|iskerlik jılları=1936–1993|ómirlik joldası={{marriage|[[Yōko Yaguchi]]|1945|1985|end=her death}}|balaları=2,  [[Kazuko Kurosawa|Kazuko]]|qolı=Akira Kurosawa Signature.svg}}

'''Akira Kurosawa''' (黒澤 明 yáki 黒沢 明, Kurosawa Akira;1910-jıl 23-mart – 1998-jıl 6-sentyabr) — alpıs jıl dawamında 30 kórkem filmge rejissyorlıq etken [[Yaponiya|yapon]] [[Kinorejissyor|kinorejissyorı]]. Batıs kinosınan kúshli tásir kórsetken, biraq onnan ózgeshe bolǵan batıl hám jedel usılı menen kópshilik tárepinen kino táriyxındaǵı eń ullı hám abıraylı kinodóretiwshilerden biri sıpatında tán alınadı. Ámeliy kinorejissyor sıpatında tanılǵan  rejissyor, jazıwshı, prodyuser hám redaktor sıpatında óndiristiń barlıq tárepleri menen qattı shuǵıllanadı.

Súwretshi sıpatında qısqa waqıt islewden soń, Kurosawa 1936-jılı yapon kino sanaatına kirip keledi. Kóp jıllar dawamında rejissyor járdemshisi hám scenariy jazıwshısı sıpatında kóplegen filmler ústinde islep, [[Ekinshi jáhán urısı|Ekinshi jer júzilik urıs]] dáwirinde 33 jasında shıqqan &quot;Sanshiro Sugata&quot; (1943) atlı belsendi filmi menen rejissyorlıq debyutini ámelge asıradı. Urıstan keyin [[Yaponiya]]daǵı eń áhmiyetli jas kinorejissyorlardıń biri sıpatında óziniń abıroyın sınshılar tárepinen tán alınǵan &quot;''[[:en:Drunken_Angel|Drunken Angel]]''&quot; (1948) filmi menen tastıyıqladı, onda bas rolde sol waqıtta belgisiz bolǵan aktyor Toshiro Mifune rolin oynadı; keyin eki adam jáne 15 filmde birge islesedi.

&quot;Rashomon&quot; (1950) premyerası Tokioda bolıp ótip, 1951-jılı [[Veneciya]] kinofestivalında &quot;Altın arıslan&quot;dıń tosattan jeńimpazı boladı. Filmniń kommerciyalıq hám kritikalıq tabısı birinshi márte Batıs kino bazarların yapon filmleri ushin ashtı, bul bolsa óz náwbetinde basqa yapon kinematografshılarının xalıqaralıq tán alınıwına alıp keledi. Kurosawa 1950-jıllar hám 1960-jıllardıń baslarında jılına shama menen bir filmdi, sonıń ishinde, &quot;Ikiru&quot; (1952), &quot;[[:en:Seven_Samurai|Seven Samurai]]&quot; (1954), [[:en:Throne_of_Blood|&quot;Throne of Blood]] &quot;(1957), [[:en:The_Hidden_Fortress|&quot;The Hidden Fortress]]&quot; (1958), [[:en:Yojimbo|&quot;Yojimbo]]&quot; (1961), [[:en:High_and_Low_(1963_film)|&quot;High and Low&quot;]] (1963) hám &quot;[[:en:Red_Beard|Red Beard]]&quot; (1965) sıyaqlı bir qatar joqarı bahalı hám kóbinese ekranlastırılǵan filmlerdi basqarǵan. Ol 1960-jıllardan keyin ádewir az ónimdarlıqqa iye bolǵan, biraq onıń keyingi jumısları, sonıń ishinde, aqırǵı eki filmi Kagemusha (1980) hám Ran (1985) sınshılardıń alǵısın alıwda dawam etedi.

1990-jılı Kurosawa Akademiyanıń Húrmetli sıylıǵın aladı. &quot;AsianWeek&quot; jurnalı hám CNN onı XX ásirde Aziyanıń rawajlanıwına eń kóp úles qosqan bes insannıń biri sıpatında atap, &quot;Kórkem-óner, ádebiyat hám mádeniyat&quot; kategoriyasında &quot;Ásir Aziyası&quot; dep ataǵan. Onıń karyerası retrospektivalar, kritikalıq izertlewler hám baspa hám video tárizdegi biografiyalardan tısqarı kóplegen tutınıwshı ǵalaba xabar qurallarında kóplegen relizler menen sıylıqlanǵan.

== Ómiri hám karyerası ==
Kurosawa 1910-jıl 23-martta&lt;ref&gt;{{Harvnb|San Juan|2018|p=11}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Galbraith|2002|pp=14-15}} Ebara okrugindegi Oimachi (Tokio prefekturası) [ja] (házirgi Xigashi-Oi [ja] Tokiodaǵı Shinagava palatasında) jerinde tuwılǵan. Biraq, bir waqıtları [[Akita|Akitada]] tuwılǵanın hám sońınan Tokioǵa náreste waqtında kelgenin aytqan. Onıń anası Shima (1870-1952) Osaka qalasındaǵı sawdager shańaraǵınan; onıń ákesi Isamu (1864-1948) Akita prefekturasındaǵı samuraylar shańaraǵınıń aǵzası bolıp, Armiyanıń dene tárbiyası institutınıń orta mektebiniń direktorı lawazımında islegen{{sfn|Galbraith|2002|pp=14-15}}{{sfn|Galbraith|2002|p=14}}. Akira ortasha bay shańaraqtıń segizinshi hám eń kishi perzenti bolıp, onıń eki sińlisi tuwılǵan waqıtta ósip úlgergen hám birewi qaytıs bolǵan{{sfn|Galbraith|2002|pp=14-15}}&lt;ref name=&quot;Kurosawa 1983 17&quot;&gt;{{Harvnb|Kurosawa|1983|p=17}}&lt;/ref&gt;.

Fizikalıq shınıǵıwlardı úgit-násiyatlawdan tısqarı, Isamu Batıs dástúrlerine ashıq bolıp, teatr hám kinonı bolsa tárbiyalıq áhmietke iye dep esapladı. Ol baslawısh mektepte oqıp, Keinosuke Uekusa menen jaqın dos bolǵan&lt;ref&gt;{{Harvnb|Kurosawa|1983|pp=5–7}}&lt;/ref&gt;. Áhmiyetli qáliplestiriwshi tásir bolsa onıń oqıtıwshısı Tachikava mırza bolıp, onıń progressiv bilimlendiriw ámeliyatları onda dáslep súwret salıwǵa muhabbat&lt;ref&gt;{{Harvnb|Kurosawa|1983|pp=12–13}}&lt;/ref&gt;, keyin ulıwma bilimlendiriwge qızıǵıwshılıq oyatqan{{sfn|Galbraith|2002|p=16}}.

Kurosawanıń balalıǵındaǵı jáne bir úlken tásiri onıń tórt jas úlken aǵası Heigo (1906-1933) bolǵan. Ullı Kanto jer silkiniwi hám onnan keyingi 1923-jılǵı Kanto qırǵını aqıbetinde Heigo 13 jasar Kurosawanı wayranshılıqtı kóriw ushın alıp ketedi. Kurosawa hámme jerge shashılıp atırǵan insan hám xayuanlardıń óliklerine karamawdı qálegeninde, Heigo oǵan bunday etiwdi qadaǵan etip, onıń ornına qorqınıshları menen tikkeley duslasıwǵa shaqıradı. Ayırım sholıwshılar bul waqıya Kurosawanıń keyingi kórkem iskerligine tásir etedi, sebebi ol óz iskerliginde jaǵımsız haqıyqatlıqlar menen qarama-qarsı turıwǵa hám izertlewge ansat tayar edi&lt;ref&gt;{{Harvnb|Kurosawa|1983|pp=51–52}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Prince|p=302}}&lt;/ref&gt;. Heigo akademik dárejede qábiletli bolǵan, biraq [[Tokio|Tokiodaǵı]] eń aldıńǵı orta mektepte orın ala almaǵannan keyin, ózin shańaraqtıń qalǵan bóliminen ajırata baslaydı. Shet el ádebiyatına bolǵan qızıǵıwshılıǵına itibar qaratıwdı maqul kóredi&lt;ref name=&quot;Kurosawa 1983 172&quot;&gt;{{Harvnb|Kurosawa|1983|p=17}}&lt;/ref&gt;. 1920-jıllardıń aqırında Heigo tezlik penen [[Tokio|Tokioda]] shet el filmlerin kórsetetuģın kinoteatrlar ushın benshi (sessiz kino bayanlawshısı) sıpatında ózin tanıtadı. Usı waqıtta súwretshi bolıwdı jobalastırǵan Kurosava Heigo menen birge jasaydı hám ekewi ajıralmas bolıp qaladı{{sfn|Galbraith|2002|p=19}}.
 
[[Fayl:Photo_during_the_shooting_of_The_Men_Who_Tread_on_the_Tiger's_Tail_2,_1945.jpg|oñğa|nobaý|''The Men Who Tread on the Tiger's Tail filmi'', 1945-jıl]]
[[Fayl:Shimura_Takashi.JPG|alt=Publicity still of Shimura cleanly shaven and wearing glasses.|solğa|nobaý|Takashi Shimura &quot;''[[:en:Drunken_Angel|Drunken Angel]]''&quot; filminde nawqas gangsterge járdem beriwshi arnawlı shıpakerdi oynaǵan. Shimura Kurosawanıń 20 dan aslam filmlerinde qatnasqan.]]
[[Fayl:Toshiro_Mifune_1954_Scan10003_160913.jpg|nobaý|Toshiro Mifune, Kurosava filmlerinde tez-tez qatnasıwshı, 1954-jıl]]
[[Fayl:Vasily_Perov_-_Портрет_Ф.М.Достоевского_-_Google_Art_Project.jpg|nobaý|Fyodor Dostoevskiy &quot;''[[:en:The_Idiot|The Idiot]]''&quot; atlı shıǵarmasın jazıp, onı Kurosava 1951-jılı usı atamadaǵı yapon filmine sáwlelendirdi. Vasiliy Perovtıń 1872-jilģi portreti.]]

==== Jumısınıń sonǵı jılları (1987–1998) ====
Kurosawa óziniń kelesi filmi ushın ózi súwretke alǵan temalardan pútkilley basqasha temanı tańladı. Onıń aldınǵı bazı bir kartinalarında (máselen,Drunken Angel hám {{lang|ja-latn|Kagemusha}}) qısqa tús kórinisleri kirgizilgen bolsa da, &quot;Dreams&quot; pútkilley rejissordıń óz túslerine tiykarlanıwı kerek edi. Áhmiyetlisi, Kurosawa 40 jıldan aslamıraq waqıt ishinde birinshi márte tereń jeke joybar ushın scenariydi bir ózi jazǵan edi. Onıń smetalıq byudjeti onnan aldınǵı filmlerden tómen bolsa da, yapon studiyaları onıń shıǵarmalarınan birin qollap-quwatlawdı qálemegen. Sonıń ushın Kurosawa basqa bir belgili amerikalı ıqlasbent Stiven Spilbergke múrájat etip, ol Warner Brosser kompaniyasıń pitken filmge xalıqaralıq huqıqlardı satıp alıwǵa kóndiredi. Bul Kurosawanıń balası Hisaoǵa birgeliktegi prodyuser hám tez arada Kurosawa Production baslıǵı sıpatında [[Yaponiya|Yaponiyada]] filmdi islep shıǵarıw qárejetlerin qaplaytuǵın kredit boyınsha kelisiwdi ańsatlastıradı. Súwretke alıw procesi segiz aydan aslam waqıt dawam etip, &quot;Dreams&quot; filminiń premyerası 1990-jıldıń may ayında Kannda ádepli, biraq, dúnyanıń basqa jerlerinde súwretke túsiretuǵın reakciyaǵa uqsas, sessiz qabıllaw menen ótkeriledi{{sfn|Galbraith|2002|pp=604-608}}{{sfn|Galbraith|2002|pp=576-583}}. 1990-jılı &quot;Ómirlik jetiskenligi ushın&quot; Akademiya sıylıǵın aladı. Óziniń qabıllaw sózinde &quot;Men azıraq qáweterlenip atırman, sebebi men ele kinonı túsinbeytuǵınımdı sezip atırman&quot; degen&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://aaspeechesdb.oscars.org/ics-wpd/exec/icswppro.dll?AC=qbe_query&amp;TN=AAtrans&amp;RF=WebReportPermaLink&amp;MF=oscarsmsg.ini&amp;NP=255&amp;BU=http://aaspeechesdb.oscars.org/index.htm&amp;QY=find+acceptorlink+%3D062-25| bet =Search Results| arxivurl =https://web.archive.org/web/20100217234929/http://aaspeechesdb.oscars.org/ics-wpd/exec/icswppro.dll?AC=qbe_query&amp;TN=AAtrans&amp;RF=WebReportPermaLink&amp;MF=oscarsmsg.ini&amp;NP=255&amp;BU=http%3A%2F%2Faaspeechesdb.oscars.org%2Findex.htm&amp;QY=find+acceptorlink+%3D062-25| arxivsáne = 2010-jıl 17-fevral |work=Academy Award Acceptance Speech Database| baspaxana =Academy of Motion Picture Arts and Sciences| qaralǵan sáne = 2017-jıl 12-iyun }}&lt;/ref&gt;. Sol waqıtta The Daily Spectrum gazetası xızmetkeri Bob Tomas Kurosawa &quot;kóplegen sınshılar tárepinen eń ullı tiri kinorejissyor&quot; dep esaplanǵanın atap ótken&lt;ref&gt;{{cite news|title=Oscars 'a fine night for the Irish'|url=https://www.newspapers.com/image/288377867/|access-date=April 19, 2022|work=[[The Spectrum (Utah)|The Daily Spectrum]]|via=[[Newspapers.com]]|date=March 28, 1990|page=14|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;.
[[Fayl:Steven_Spielberg_Masterclass_Cinémathèque_Française_2_cropped.jpg|nobaý|2012-jılı Francuz kinoteatrında súwretke túsirilgen Steven Spielberg Kurosawanıń bir neshe sońǵı filmlerin islep shıǵarıwdı qarjılandırıwǵa járdem beredi.]]

== Stil, temalar hám usıllar ==
[[Fayl:Making_of_Throne_of_Blood_Scan10020-1.jpg|alt=cast and crew of Throne of Blood|solğa|nobaý|''Throne of Blood'' hám ekipaj 1956-jılda túsirilgen fotosúwret (shepten ońǵa)Shinjin Akiike, Fumio Yanoguchi, Kuichiro Kishida, Samaji Nonagase, Takao Saito, Toshiro Mifune (jipte), Minoru Chiaki, Takashi Shimura, Teruyo Nogami, Yoshirō Muraki, Akira Kurosawa, Hiroshi Nezu, Asakazu Nakai, and Sōjirō Motoki]]
Kurosawa batıs kinosınan kúshli tásirlengen, biraq onnan ózgeshe bolǵan batıl hám jedel usıldı kórsetti; ol [[jazıwshı]], [[rejissyor]], [[prodyuser]] hám redaktor sıpatında óndiristiń barlıq tárepleri menen shuǵıllandı&lt;ref&gt;{{Harvnb|Kurosawa|2008|loc=p. 131, reprinted from [[John Powers (film critic)|John Powers]] interview, ''[[L.A. Weekly]]'', 4 April 1986, pp. 45–47}}&lt;/ref&gt;. Ol talantlı ssenariy jazıwshı bolıp, jaqsı filmniń bekkem tiykarı dep esaplaǵan joqarı sapalı ssenariydi támiyinlew ushın filmniń rawajlanıwınan baslap óziniń járdemshi jazıwshıları menen tıǵız islesti. Kóbinese óziniń filmlerin de montaj etken&lt;ref&gt;{{Harvnb|Kurosawa|1983|pp=193–194, 197–198}}&lt;/ref&gt;.Onıń tez-tez birge islesiwshilerinen ibarat toparı &quot;Kurosawa-gumi&quot; (黒澤組; Kurosawa toparı) dep atalǵan, sonıń ishinde aktyor Takashi Shimura, kinomotograf Asakazu Nakai, hám prodyusser járdemshisi Teruyo Nogami{{Sfn|Galbraith|2002|pp=10, 41–42, 374–375}} bolǵan.

Kurosawa usılı bir qatar qurallar hám usıllar menen belgilenedi. 1940-1950-jılları óziniń filmlerinde kóbinese &quot;ókshe kesim&quot;nen paydalanadı, bunda kamera kadrlardı baqlaw yamasa erip ketiwden góre bir qatar sáykes sekiriw kesimleri arqalı predmetke qaray yamasa onnan uzaqlasadı&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://www.davidbordwell.net/blog/2009/12/08/kurosawas-early-spring/| bet =Observations on Film Art: Kurosawa's Early Spring| sáne = 2009-jıl 8-dekabr | qaralǵan sáne = 2017-jıl 12-iyun |type=Blog}}&lt;/ref&gt;.  Jáne bir stilistikalıq ózgeshelik &quot;hárekette kesim&quot; bolıp, ekranda háreketti úzliksiz bir kórinistiń ornına eki yamasa onnan da kóp kórinislerde kórsetedi&lt;ref name=&quot;Mellentalk&quot;&gt;{{Harvnb|Seven Samurai|loc=DVD bonus featurette: ''Seven Samurai: Origins and Influences'', [[Joan Mellen]] commentary}}&lt;/ref&gt;. Kurosawa menen kúshli túrde identifikaciya etilgen kinematografiyalıq punktuaciyanıń bir túri - sıpırıw, optikalıq printer arqalı jaratılǵan effekt: sızıq yamasa sızıq ekranda háreketlenip, saxnanıń aqırın sıpırıp taslaydı hám keyingisiniń birinshi súwretin kórsetedi. Ótiw qurılması sıpatında ol tuwrı kesiw yamasa eritiwdiń ornın basıwshı sıpatında qollanıladı; onıń jetilisken miynetinde súrtpe Kurosavanıń qolı boladı{{sfn|Galbraith|2002|p=41}}. 

== Miyras hám mádeniy tásiri ==
Kurosawa kóbinese barlıq dáwirlerdiń eń ullı kinorejissyorlarınan biri sıpatında tilge alınadı&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =https://ew.com/article/1996/04/19/50-greatest-directors-and-their-100-best-movies/|bet=The 50 greatest directors and their 100 best movies|jumıs=entertainment weekly.com April 19, 1996|qaralǵan sáne= 2020-jıl 27-oktyabr }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/critics-directors.html|bet=BFI – Sight &amp; Sound – Top Ten Poll 2002 Poll – The Critics' Top Ten Directors|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110623182355/http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/critics-directors.html|arxivsáne= 2011-jıl 23-iyun }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =http://www.filmsite.org/greatdirectors-totalfilm2.html|bet=The Greatest Directors Ever by ''Total Film'' Magazine|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140702113557/http://www.filmsite.org/greatdirectors-totalfilm.html|arxivsáne= 2014-jıl 2-iyul |baspaxana=[[Filmsite.org]]|qaralǵan sáne= 2009-jıl 19-aprel }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =https://www.moviemaker.com/25-most-influential-directors-of-all-time-scorsese-kubrick-welles/4/|bet=The 25 Most Influential Directors of All Time|sáne= 2002-jıl 7-iyul |jumıs=MovieMaker}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =https://www.filmsite.org/directors.html|bet=Greatest Film Directors|jumıs=filmsite.org}}&lt;/ref&gt;. 1999-jılı AsianWeek jurnalı hám CNN tárepinen &quot;Ótken 100 jılda Aziyanıń rawajlanıwına eń kóp úles qosqan [bes] adamnan biri&quot; sıpatında &quot;Kórkem-óner, ádebiyat hám mádeniyat&quot; kategoriyasında &quot;Ásir Aziyası&quot; dep tán alınǵan&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/features/aoc/aoc.kurosawa.html|bet=ASIANOW&amp;nbsp;– Asiaweek&amp;nbsp;– Asian of the Century&amp;nbsp;– Kurosawa Akira&amp;nbsp;– 12/10/99|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110127170813/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/features/aoc/aoc.kurosawa.html|arxivsáne= 2011-jıl 27-yanvar |qaralǵan sáne= 2017-jıl 8-iyun }}&lt;/ref&gt;. Kurosawa rejissyorlar sorawnamasında úshinshi, &quot;Sight &amp; Sound&quot; jurnalınıń 2002-jıldaǵı barlıq waqıtlardıń eń ullı rejissyorları diziminde bolsa, sınshılar sorawnamasında besinshi orındı iyeledi. 2010-jılı Kurosawanıń tuwılǵanına 100 jıl tolıwı múnásibeti menen 2008-jılı AK100 atlı joybar iske túsirildi. AK100 joybarı &quot;keyingi áwlad wákilleri bolǵan jaslardı hám barlıq jerdegi adamlardı Akira Kurosawanıń nurı hám ruwxı, onıń jaratqan ájayıp dúnya menen tanıstırıw&quot;ǵa qaratılǵan&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =http://akirakurosawa.info/2008/09/21/ak100-world-tour-website/|bet=AK100 World Tour website|avtor=Maunula|at=Vili|sáne= 2008-jıl 21-sentyabr |baspaxana=Akira Kurosawa info|qaralǵan sáne= 2017-jıl 9-iyun }}&lt;/ref&gt;.

=== Kinodóretiwshiler arasındaǵı abıray ===
[[Fayl:Popiersie_Ingmar_Bergman_ssj_20110627.jpg|oñğa|nobaý|Bul jerde Polshanıń Kelse qalasında jaylasqan byustte kórsetilgen Ingmar Bergman Kurosava dóretiwshiliginiń ıqlasbentleri bolǵan]]
Kóplegen kinodóretiwshiler Kurosawanıń dóretiwshiliginen tásirlengen. [[Ingmar Bergman]] óziniń &quot;''[[:en:The_Virgin_Spring|The Virgin Spring]]''&quot; filmin &quot;Kurosawanıń turistlik... jaman imitaciyası&quot; dep atadı hám qosımsha qıladı: &quot;Ol waqıtları meniń yapon kinosına háwesim joqarı dárejede edi. Men ózim de samuray boldım!{{sfn|Sano|1986|p=241}}&quot; Federico Fellini Kurosawanı &quot;kino avtorı bolıwı kerek bolǵan barlıq nárselerdiń eń úlken tiri úlgisi&quot; dep esaplaydı&lt;ref&gt;{{Harvnb|Fellini|p=49}}&lt;/ref&gt;. [1] Steven Spielberg Kurosawanıń kinematografiyalıq kózqarasın óziniń kózqarasın qáliplestiriw sıpatında keltiredi&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Warren|first1=Adrian|title='Seven Samurai' Spawned a Subgenre All of Its Own, PopMatters|url=https://www.popmatters.com/182639-seven-samurai-2495651387.html|access-date=April 21, 2022|work=[[PopMatters]]|date=June 11, 2014}}&lt;/ref&gt;. 1992-jılı San-Francisko xalıqaralıq kinofestivalında rejissyorlıqtaǵı ómirlik jetiskenligi ushın Akira Kurosawa sıylıǵı menen sıylıqlanǵan Satyajit Rey&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://history.sffs.org/awards_tributes/search.php?search_by=6&amp;searchfield=Satyajit+Ray| bet =Awards and Tributes: Satyajit Ray|work=San Francisco International Film Festival: The First to Fifty| baspaxana =San Francisco Film Society| qaralǵan sáne = 2008-jıl 8-aprel }}&lt;/ref&gt; Rashomon haqqında aldınıraq:
{{Blockquote|Filmniń maǵan tásiri (birinshi ret 1952-jılı Kalkuttada kórgenimde) elektr tásiri boldı. Men onı izbe-iz úsh mártebe kórdim hám hár saparı kino dóretiwshiliginiń hár bir tárepi boyınsha rejissyordıń húkimdarlıǵın bunshelli dálilleytuǵın hám kózdi qamastıratuǵın basqa film barma eken dep oyladım&lt;ref&gt;{{Harvnb|Ray|p=180}}&lt;/ref&gt;.}}
Roman Polanski Kurosawanı Fellini hám Orson Welles penen birge eń jaqsı kóretuǵın úsh kinorejissyorlardıń biri dep esaplap, maqtaw ushın &quot;''Seven Samurai''&quot;, &quot;''Throne of Blood''&quot; hám &quot;''The Hidden Fortress''&quot; filmlerin tańladı&lt;ref&gt;{{Harvnb|Morrison|p=160}}&lt;/ref&gt;. Bernardo Bertolucci Kurosawanıń tásirin áhmiyetli dep esapladı: &quot;Kurosawanıń filmleri hám Fellinidiń lázzetli turmısı meni kino rejissyorı bolıwǵa iytermelegen nárseler edi&lt;ref&gt;{{Harvnb|Kurosawa: The Last Emperor|loc=Bernardo Bertolucci interview}}&lt;/ref&gt;&quot;. Andrei Tarkovsky Kurosawanı óziniń súyikli filmlerinen biri sıpatında tilge alıp, &quot;''Seven Samurai''&quot;dı óziniń súyikli on filminen biri sıpatında atap ótti&lt;ref name=&quot;Andrei Tarkovsky&quot;&gt;{{web deregi | url =http://people.ucalgary.ca/~tstronds/nostalghia.com/TheTopics/Tarkovsky-TopTen.html| bet =Tarkovsky's Choice| baspaxana =Nostalghia.com| qaralǵan sáne = 2017-jıl 10-iyun |last1=Lasica|first1=Tom}}&lt;/ref&gt;. [[:en:Sidney_Lumet|Sidney Lumet]] Kurosawanı &quot;kino rejissyorlarınıń Betxoveni&quot; dep ataǵan&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://studentnewspaper.org/article/lets-talk-about-the-master-an-ode-to-akira-kurosawa| bet =Let's Talk About the Master – An Ode to Akira Kurosawa| sáne = 2015-jıl 10-noyabr |website=The Student}}&lt;/ref&gt;. [[:en:Werner_Herzog|Werner Herzog]] ózi menen tuwısqanlıq sezetuģın kino dóretiwshileri hám súygen filmleri haqqında pikir júrgizedi:
{{Blockquote|Griffit - ásirese, onıń &quot;Birth of a Nation&quot; hám &quot;Broken Blossoms&quot; - [[F. V. Murnau|Murnau]], [[Luis Bunyuel|Buñuel]], Kurosawa hám [[Sergey Eyzenshteyn|Eyzenshteyn]]&lt;nowiki&gt;niń &quot;Ivan Groznıy (1944-jıl film) |Ivan Groznıy]]&quot; atlı shıǵarmaları... Maǵan &lt;/nowiki&gt;[[Karl Teodor Dreyer|Dreyer]]tıń &quot;The Passion of Joan of Arc&quot;, [[Vsevolod Pudovkin|Pudovkin]]’s ’’[[Storm over Asia (1928 film)|Storm Over Asia]]’’ hám [[Aleksandr Dovzhenko|Dovzhenko]]nıń &quot;[[Earth (1930)|Earth]]’’, ... [[Kenji Mizoguchi|Mizoguchi]]’s [[Ugetsu|’’Ugetsu Monogatari’’]]&quot; filmleri unaydı, ... [[Kenji Mizoguchi|Mizoguchi]]nıń [[Ugetsu|&quot;Ugetsu monogatari&quot; ]]ı, Satyajit Raydıń &quot; [[Jalsaghar|The Music Room]] &quot; ... Men Kurosawa qalayınsha &quot;Rashomon&quot; sıyaqlı jaqsı bir nárse jaratqanına hayran qalaman; teń salmaqlıq hám aǵıs tolıq, ol keńislikti sonday jaqsı teń salmaqlı túrde paydalanadı. Bul táriyxta islengen eń jaqsı filmlerden biri{{sfn|Cronin|2014|p=}}.}}

=== Kritika ===
[[Fayl:Jacques_Rivette_Dreaming.jpg|solğa|nobaý|Jacques Rivette, Franciyanıń &quot;Jańa tolqını&quot;nıń belgili sınshısı, Mizoguchi dóretiwshiligin Kurosawanıń dóretiwshiligine salıstırǵanda tolıq yapon dárejesinde bahalaǵan.]]
&quot;Ugetsu&quot; (1953) hám &quot;''Sansho the Bailiff''&quot; (1954) teatrlarınıń direktorı Kenji Mizoguchi Kurosawadan on bir jas úlken bolǵan. 1950-jıllardıń ortalarınan keyin [[Franciya|Franciyanıń]] &quot;Jańa tolqın&quot; partiyasınıń ayırım sınshıları Kurosawadan qaraǵanda Mizoguchtı jaqsı kóre basladı. &quot;Jańa tolqın&quot; sınshısı hám kinorejissyor [[:en:Jacques_Rivette|Jacques Rivette]], ásirese, Mizoguchi jumısı bir waqıttıń ózinde tolıq yapon hám shınında universal bolǵan jalǵız yapon rejissyori dep esapladı&lt;ref&gt;{{web deregi | url =https://www.moviemaker.com/archives/moviemaking/directing/articles-directing/beauty-beneath-the-brutality-japanese-masters-mizoguchi-and-ozu-3225/| bet =Beauty Beneath the Brutality: Japanese Masters Mizoguchi and Ozu| arxivurl =https://web.archive.org/web/20190420114732/https://www.moviemaker.com/archives/moviemaking/directing/articles-directing/beauty-beneath-the-brutality-japanese-masters-mizoguchi-and-ozu-3225/| arxivsáne = 2019-jıl 20-aprel | familiya =Thompson| at =Rustin| sáne = 1998-jıl 1-dekabr | qaralǵan sáne = 2017-jıl 7-iyun |website=MovieMaker}}&lt;/ref&gt;; Kurosawa, kerisinshe, Batıs kinosı hám mádeniyatınan kóbirek tásir kórsetedi dep esaplanadı, bul pikir qarama-qarsılıqqa sebep bolmaqta&lt;ref&gt;{{Harvnb|Bock|1978|p=35}}&lt;/ref&gt;.

=== Kurosawa Production kompaniyası ===
2011-jıldıń sentyabr ayında Kurosawanıń kópshilik filmleri hám islep shıǵarılmaǵan scenariylerine remeyk huqıqları Akira Kurosawa 100 Project tárepinen [[Los-Anjeles]] qalasındaǵı Splendent kompaniyasına berilgeni haqqında xabar berildi. &quot;Splendent&quot; basshısı Sakiko Yamadanıń aytıwınsha, &quot;zamanagóy kino dóretiwshilerine kino tamashagóyleriniń jańa áwladın bul umıtılmas waqıyalar menen tanıstırıwǵa járdemlesiw&quot;di maqset etken&lt;ref name=&quot;Patterson2011&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2011/sep/01/akira-kurosawa-remakes|title=Why Hollywood can't get enough Akira Kurosawa remakes|newspaper=The Guardian|last=Patterson|first=John|date=September 1, 2011|access-date=July 2, 2018}}&lt;/ref&gt;.

1959-jılı shólkemlestirilgen &quot;Kurosawa Production Co&quot; kompaniyası Kurosawa miyrasınıń kóplegen táreplerin qadaǵalawdı dawam ettirmekte. Kompaniyanıń házirgi basshısı direktordıń balası Hisao Kurosawa bolıp tabıladı. Onıń [[Amerika|Amerikadaǵı]] &quot;Kurosawa Enterprises&quot; kárxanası Los-Anjeles qalasında jaylasqan. Kurosawanıń shıǵarmalarına bolǵan huqıqlar sonda Kurosawa Production hám ol islegen kinostudiyalar, atap aytqanda, Toho tárepinen qolǵa kirgizilgen. Keyin bul huqıqlar Akira Kurosawa 100 joybarına berilgen. 2011-jılı L.A.da jaylasqan Splendent kompaniyasına qayta berilgen&lt;ref name=&quot;Patterson20112&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2011/sep/01/akira-kurosawa-remakes|title=Why Hollywood can't get enough Akira Kurosawa remakes|newspaper=The Guardian|last=Patterson|first=John|date=September 1, 2011|access-date=July 2, 2018}}&lt;/ref&gt;. Kurosawa Production 2003-jıl dekabr ayında shólkemlestirilgen hám Hisao Kurosawa tárepinen basqarılatuǵın Akira Kurosawa Foundation menen tıǵız birge isleydi. Qor hár jılı qısqa filmler tańlawın shólkemlestiredi hám Kurosavaǵa baylanıslı joybarlardı, sonıń ishinde, rejissyor ushın estelik muzeyin qurıw boyınsha jaqında shkafqa qoyılǵan joybarǵa basshılıq etedi&lt;ref&gt;{{web deregi | url =http://akirakurosawa.info/2010/06/05/plans-for-akira-kurosawa-museum-officially-abandoned/| bet =Plans for Akira Kurosawa museum officially abandoned| familiya =Maunula| at =Vili| sáne = 2010-jıl 5-iyun | baspaxana =Akira Kurosawa info| qaralǵan sáne = 2017-jıl 7-iyun }}&lt;/ref&gt;.

=== Film studiyası ===
1981-jılı Yokogamada Kurosawa kinostudiyası ashılıp, sonnan berli [[Yaponiya|Yaponiyada]] qosımsha eki orın iske túsirilgen&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =http://www.kurosawafilmstudio.com/info.html|bet=Kurosawa Film Studio|arxivurl=https://web.archive.org/web/20091105004851/http://www.kurosawafilmstudio.com/info.html|arxivsáne= 2009-jıl 5-noyabr |til=ja|baspaxana=Kurosawa Film Studio Co. Ltd.|qaralǵan sáne= 2017-jıl 10-iyun }}&lt;/ref&gt;. Arxiv materiallarınıń úlken toplamı, sonıń ishinde, skanerlengen scenariyler, fotosúwretler hám jańalıqlar haqqındaǵı maqalalar Kurosawa Production menen birgelikte Ryukoku universiteti Sanlı arxivler izertlew orayı tárepinen júrgiziletuǵın yapon menshik saytı Akira Kurosawa Digital Archive arqalı paydalanıwǵa tapsırıladı&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =http://www.afc.ryukoku.ac.jp/Komon/kurosawa/index.html|bet=bluesky|til=ja|baspaxana=SGI Japan Ltd.|qaralǵan sáne= 2018-jıl 2-iyul }}&lt;/ref&gt;.

==== Anaheim universiteti Akira Kurosawa kino mektebi. ====
Anaheim universiteti Kurosawa Production hám Kurosawa shańaraǵı menen birgelikte 2009-jıldıń báhárinde [[Anaheim universiteti]] Akira Kurosawa kino mektebin shólkemlestiredi. Anaheim universitetiniń Akira Kurosawa kino mektebi dúnyanıń kóplegen eń ullı kino dóretiwshileri tárepinen qollap-quwatlanatuǵın sanlı kinematografiya boyınsha onlayn súwretlew óneri magistrin (MFA) usınadı&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =http://www.anaheim.edu/schools-and-institutes/akira-kurosawa-school-of-film|bet=The Anaheim University Akira Kurosawa School of Film – Online MFA in Digital Filmmaking|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140721032348/http://anaheim.edu/schools-and-institutes/akira-kurosawa-school-of-film|arxivsáne= 2014-jıl 21-iyul |baspaxana=Anaheim University|qaralǵan sáne= 2012-jıl 22-sentyabr }}&lt;/ref&gt;.

=== Kurosawa restoran toparı ===
[[Fayl:TeppanyakiKurosawaTsukiji.jpg|nobaý|Teppanyaki Kurosawa restoranı Tsukiji qalasındaǵı kishi kóshede jaylasqan, Tokio.]]
Kurosawa yapon asxanasınıń bilimdanı sıpatında belgili bolǵan. Sonıń ushın Kurosawa shańaraqlıq qorı onıń óliminen keyin 1999-jılı Kurosawa restoranlar toparın shólkemlestirip, Tokio aymaǵında shańaraq atı menen atalǵan tórt restoran ashtı. Nagatacho Kurosawa Shabu-shabu, Teppanyaki Kurosawa Tsukiji, Keyaki Kurosawa Nishi-Azabu, soba, Udon Kurosawa Roppongi. Barlıq tórt orın da Kurosawanıń jaslıq dáwirindegi Meiji dáwirin eske túsiriw hám Kurosawanıń karyerası haqqındaǵı esteliklerdi sáwlelendiriw maqsetinde islengen. 2023-jıl jaǵdayına muwapıq, házirgi waqıtta tek Tsukiji islep tur. Sonday-aq, dúnya boylap bir qatar isbilermenler Akira hám múlkke baylanısı bolmaǵan halda Kurosava húrmetine restoran hám kárxanalar ashqan&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Lindsay|first=Dennis|title=Kurosawa Restaurant Tokyo|url=https://www.thebetterlivingindex.com/kurosawa-restaurant-tokyo/|date=November 23, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =https://9638.net|bet=Kurosawa|jumıs=Kurosawa Restaurant Group|qaralǵan sáne= 2023-jıl 16-mart }}&lt;/ref&gt;.

== Filmografiya ==
Kurosawanıń shıǵarmalarınıń tolıq dizimi televidenie, teatr hám ádebiyattaǵı jumıslarınan tısqarı onıń filmlerin de óz ishine aladı.

== Hújjetli filmler ==
Kurosawanıń ómiri hám dóretiwshiligine baylanıslı qısqa hám tolıq metrajlı hújjetli filmler onıń dóretiwshilik gúllep-jasnaǵan dáwirinde de, óliminen keyin de kóplep islengen. [[Francuzlar|Francuz]] video essesi rejissyorı Chris Marker tárepinen &quot;AK&quot; Kurosawa &quot;Ran&quot; ústinde islep atırgan waqıtta súwretke alınǵan; biraq hújjetli film filmniń isleniwinen kóre, Kurosawanıń uzaq, biraq ádepli shaxsına kóbirek itibar qaratadı&lt;ref name=&quot;festival-cannes.com&quot;&gt;{{Web deregi| url =http://www.festival-cannes.com/en/films/a-k|bet=A.K.|jumıs=festival-cannes.com|qaralǵan sáne= 2009-jıl 28-iyun }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kehr&quot;&gt;{{Web deregi| url =https://www.chicagoreader.com/chicago/ak/Film?oid=1054410|bet=A.K.|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210414100535/https://www.chicagoreader.com/chicago/ak/Film?oid=1054410|arxivsáne= 2021-jıl 14-aprel |avtor=Kehr|at=Dave|sáne= 1986-jıl 7-mart |baspaxana=Chicago Reader|qaralǵan sáne= 2017-jıl 24-iyun }}&lt;/ref&gt;. Kurosawanıń ómiri hám onnan keyin islep shıǵarılǵan shıǵarmaları haqqındaǵı basqa hújjetli filmlerge tómendegiler kiredi:

* ''Kurosawa: The Last Emperor'' (Alex Cox, 1999)
* ''A Message from Akira Kurosawa: For Beautiful Movies'' (Hisao Kurosawa, 2000)&lt;ref name=&quot;akirakurosawa.info documentaries&quot;&gt;{{Web deregi| url =http://akirakurosawa.info/documentaries-on-akira-kurosawa/|bet=Documentaries on Akira Kurosawa|avtor=Maunula|at=Vili|sáne= 2015-jıl 16-noyabr |baspaxana=Akira Kurosawa info|qaralǵan sáne= 2018-jıl 30-iyun }}&lt;/ref&gt;
* ''Kurosawa'' (Adam Low, 2001)&lt;ref&gt;{{Jurnal deregi |last=WH |title=Kurosawa |url=https://www.timeout.com/london/film/kurosawa |magazine=Time Out |location=London |access-date=June 24, 2017}}&lt;/ref&gt;
* ''Akira Kurosawa: It Is Wonderful to Create'' (Toho Masterworks, 2002)&lt;ref name=&quot;akirakurosawa.info documentaries&quot; /&gt;
* ''Akira Kurosawa: The Epic and the Intimate'' (2010)&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =http://www.oldies.com/product-view/6130FD.html|bet=Ran (Blu-ray)|baspaxana=Oldies.com|qaralǵan sáne= 2017-jıl 24-iyun }}&lt;/ref&gt;
* ''Kurosawa's Way'' (Catherine Cadou, 2011)&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =https://www.criterion.com/films/28700-akira-kurosawa-s-dreams|bet=Akira Kurosawa's Dreams|baspaxana=[[The Criterion Collection]]|qaralǵan sáne= 2017-jıl 21-iyun }}&lt;/ref&gt;
* ''[[Life Work of Akira Kurosawa]]'' (Mitsuhiko Kawamura, 2023)&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =https://www.imdb.com/title/tt31945846/|bet=Life Work of Akira Kurosawa|baspaxana=[[IMDb]]|qaralǵan sáne= 2025-jıl 24-iyun }}&lt;/ref&gt;
* ''[[Searching For Kurosawa]]'' (Richard Rowland, 2025)&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =https://www.instagram.com/p/DJef_2jpjfs/?img_index=2|bet=Searching For Kurosawa|baspaxana=[[Instagram]]|qaralǵan sáne= 2025-jıl 24-iyun }}&lt;/ref&gt;

== Sıylıqları ==
Kurosawa húrmetine eki kino sıylıǵı da berilgen. Akira Kurosawanıń rejissyorlıq baǵdarındaǵı ómirlik jetiskenligi ushın sıylıǵı San-Francisko xalıqaralıq kinofestivalı dawamında, Akira Kurosawa sıylıǵı bolsa Tokio xalıqaralıq kinofestivalı dawamında tapsırıladı&lt;ref&gt;{{Web deregi| url =http://history.sffs.org/awards_tributes/search.php?search_by=1&amp;searchfield=Akira+Kurosawa+Award&amp;x=16&amp;y=10|bet=Awards &amp; Tributes|baspaxana=San Francisco Film Society|qaralǵan sáne= 2017-jıl 9-iyun }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://variety.com/2008/film/features/mikhalkov-given-kurosawa-award-1117994692/|title=Mikhalkov given Kurosawa Award|access-date=June 9, 2017}}&lt;/ref&gt;.

Kurosawa, sonday-aq, bir qatar mámleketlik sıylıqlar menen sıylıqlanǵan, sonıń ishinde, 1984-jılı [[Franciya|Franciyanıń]] Húrmet Legionı oficeri hám 1986-jılı Italiya Respublikasınıń Húrmet ordeni ricarı, 1985-jılı óziniń tuwılǵan jeri Yaponiyadan Mádeniyat ordeni menen sıylıqlanǵan birinshi kinorejissyor. Ol qaytıs bolgannan keyin, Kazoku aristokratiyası dárejesindegi dvoryanlıq ataqtıń zamanagóy ekvivalenti bolgan kishi úshinshi sud dárejesi menen tán alınǵan&lt;ref name=&quot;praemium&quot;&gt;{{Web deregi| url =https://www.praemiumimperiale.org/ja/laureate/laureates/kuros|bet=黒澤明|jumıs=praemiumimperiale.org}}&lt;/ref&gt;.

== Derekler ==
{{Derekler}}

== Qosımsha oqıw ushın ==
* Buchanan, Judith (2005). ''Shakespeare on Film''. Pearson Longman.  &lt;nowiki/&gt;[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-582-43716-4|&lt;bdi&gt;0-582-43716-4&lt;/bdi&gt;]].
* Burch, Nöel (1979). ''[https://quod.lib.umich.edu/c/cjfs/aaq5060.0001.001 To the Distant Observer: Form and Meaning in the Japanese Cinema]''. University of California Press.  &lt;nowiki/&gt;[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-520-03605-0|&lt;bdi&gt;0-520-03605-0&lt;/bdi&gt;]].
* Cowie, Peter (2010). ''Akira Kurosawa: Master of Cinema''. Rizzoli Publications.  &lt;nowiki/&gt;[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-8478-3319-4|&lt;bdi&gt;0-8478-3319-4&lt;/bdi&gt;]].
* Davies, Anthony (1990). ''Filming Shakespeare's Plays: The Adaptations of Laurence Olivier, Orson Welles, Peter Brook and Akira Kurosawa''. Cambridge University Press.  &lt;nowiki/&gt;[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-521-39913-0|&lt;bdi&gt;0-521-39913-0&lt;/bdi&gt;]].
* Desser, David (1983). ''The Samurai Films of Akira Kurosawa (Studies in Cinema No. 23)''. UMI Research Press.  &lt;nowiki/&gt;[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-8357-1924-3|&lt;bdi&gt;0-8357-1924-3&lt;/bdi&gt;]].
* Leonard, Kendra Preston (2009). ''Shakespeare, Madness, and Music: Scoring Insanity in Cinematic Adaptations''. Plymouth: The Scarecrow Press.  &lt;nowiki/&gt;[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-8108-6946-2|&lt;bdi&gt;0-8108-6946-2&lt;/bdi&gt;]].
* Sorensen, Lars-Martin (2009). ''Censorship of Japanese Films During the U.S. Occupation of Japan: The Cases of Yasujiro Ozu and Akira Kurosawa''. Edwin Mellen Press.  &lt;nowiki/&gt;[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-7734-4673-7|&lt;bdi&gt;0-7734-4673-7&lt;/bdi&gt;]]. 
* Wild, Peter. (2014) ''Akira Kurosawa'' Reaktion Books  

{{Sırtqı siltemeler}}

[[Kategoriya:1998-jılı qaytıs bolǵanlar]]
[[Kategoriya:1910-jılı tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:Tokiolı jazıwshılar]]
[[Kategoriya:Tokiolı belsendiler]]
[[Kategoriya:Yakuza film direktorları]]
[[Kategoriya:Samurai film]]
[[Kategoriya:Yaponiyalı film redaktorlar]]
[[Kategoriya:23-martta tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:6-sentyabrde qaytıs bolǵanlar]]</text>
      <sha1>q6w7k3fbbaf30uqxbdabl55wrxhfq2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paydalanıwshı talqılawı:~2026-32144-72</title>
    <ns>3</ns>
    <id>41478</id>
    <revision>
      <id>229995</id>
      <timestamp>2026-05-30T12:53:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bot 3-f</username>
        <id>14133</id>
      </contributor>
      <comment>Xosh keldińiz!</comment>
      <origin>229995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5690" sha1="mmhk6lp7pxtrjcqssgtg037gpttdwup" xml:space="preserve">== Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz.

Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz.

[[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes.

Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar.

Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi.

Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{redaktorlanbaqta}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. 

Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]]
|}
--[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 12:53, 2026-jıl 30-may (UTC)</text>
      <sha1>mmhk6lp7pxtrjcqssgtg037gpttdwup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Shıǵıs miynetkeshleri kommunistlik universiteti pitkeriwshileri</title>
    <ns>14</ns>
    <id>41479</id>
    <revision>
      <id>230002</id>
      <timestamp>2026-05-30T14:07:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «Bul bette [[Shıǵıs miynetkeshleriniń kommunistlik universiteti]]nde oqıǵan adamlardıń dizimi keltirilgen.  [[Kategoriya:Sovet Awqamındaǵı universitet yamasa kolledjlerdiń pitkeriwshileri]] [[Kategoriya:Komintern shaxsları]]»</comment>
      <origin>230002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="236" sha1="g874ox3140rp66kn2a6gm7hv2dxk4zq" xml:space="preserve">Bul bette [[Shıǵıs miynetkeshleriniń kommunistlik universiteti]]nde oqıǵan adamlardıń dizimi keltirilgen.

[[Kategoriya:Sovet Awqamındaǵı universitet yamasa kolledjlerdiń pitkeriwshileri]]
[[Kategoriya:Komintern shaxsları]]</text>
      <sha1>g874ox3140rp66kn2a6gm7hv2dxk4zq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paydalanıwshı talqılawı:أوس</title>
    <ns>3</ns>
    <id>41480</id>
    <revision>
      <id>230003</id>
      <timestamp>2026-05-30T15:54:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bot 3-f</username>
        <id>14133</id>
      </contributor>
      <comment>Xosh keldińiz!</comment>
      <origin>230003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5690" sha1="b4y5k9fagl2pewvnpgve42wispsnb5f" xml:space="preserve">== Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz.

Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz.

[[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes.

Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar.

Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi.

Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{redaktorlanbaqta}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. 

Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]]
|}
--[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 15:54, 2026-jıl 30-may (UTC)</text>
      <sha1>b4y5k9fagl2pewvnpgve42wispsnb5f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roza Rımbaeva</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41481</id>
    <revision>
      <id>230004</id>
      <timestamp>2026-05-30T21:03:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:kk:Special:Redirect/revision/3546786|Роза Қуанышқызы Рымбаева]]» betinen awdarılıp jaratıldı</comment>
      <origin>230004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9009" sha1="4ao0elelna81l5o9oop3m3mcyyksn8m" xml:space="preserve">{{Shaxs infoqutısı|atı=Roza Quwanısh qızı Rımbaeva|kásibi=estrada qosıqshısı, professor, aktrisa|tuwılǵan sánesi=28.10.1957|tuwılǵan jeri=Semey wálayatı, Jarma rayonı, Jańǵıztóbe stanciyası|ómirlik joldası=Tasqın Oqapov (1948-1999)|balaları=Áli Oqapov (1991), Mádiy Rımbaev (2000)|sıylıqları=Xalıqlar Doslıǵı ordeni (1991)
«Parasat» ordeni (2000)
Húrmet ordeni (Rossiya) (7-avgust, 2002)
2002 — Qazaqstan juldızlar alleyasında jeke juldızı.
2002 — Tarlan
«Húrmet» ordeni (2004)
Qazaqstan Respublikasınıń Mámleketlik sıylıǵı (2004)
«Звезда созидания» ordeni (2004)
2005 — Moskvadaǵı juldızlar alleyasında jeke juldızı.
«Astanaǵa 10 jıl» medalı (2008)
2008 — Qaraǵandıdaǵı juldızlar alleyasıdaǵı jeke juldızı
«Qazaqstan Respublikasınıń gárezsizligine 20 jıl» medalı (2011)
Shıǵıs Qazaqstan wálayatınıń Húrmetli puqarası 2011|súwret=Roza Rymbayeva.jpg|iskerlik jılları=1975 - házirgi waqıtqa shekem}}
[[Fayl:Фестиваль_Gakku_Дауысы_2016_Роза_Рымбаева.jpg|nobaý|Roza Rımbaeva 2016-jılǵı «Gakku Dawısı» festivalında]]
'''Roza Quwanısh qızı Rımbaeva''' (28-oktyabr, 1957-jıl, Semey wálayatı, Jarma rayonı, Jańǵıztóbe stanciyasında tuwılǵan) — qazaq estrada qosıqshısı, professor, [[Aktyor|aktrisa]]. [[Qazaqstan xalıq artisti]] (1986), xalıqaralıq tańlawlardıń laureatı. Húrmet hám Parasat ordenleri menen sıylıqlanǵan. [[Qırǵızstan|Qırǵızstanǵa]] (2000) hám [[Ózbekstan|Ózbekstanǵa]] (1984) miyneti sińgen artist.

Kóplegen xalıqaralıq tańlawlardıń gran-pri iyesi bolǵan Roza Rımbaeva 22 jasında Qazaqstanǵa miyneti sińgen artist, 29 jasında Qazaqstan xalıq artisti boldı. 1977-1979 jılları «Песня года» festivalınıń finallarında hám SSSRdıń eń ayrıqsha onlıǵı «Звуковая дорожка» xit-paradında (1978 j. 3-orında [[Alla Pugachyova|Alla Pugacheva]] hám Sofiya Rotarudan keyin) joqarı orınnan kórinip, úlken ataqlılıqqa iye boldı&lt;ref&gt;https://tengrinews.kz/tag/%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B0/&lt;/ref&gt;.

== Biografiyası ==
Roza Rımbaeva Shıǵıs Qazaqstan wálayatındaǵı Jańǵıztóbe stanciyasında temir jolshılar shańaraǵında dúnyaǵa kelgen. Nayman taypasınıń Bura ruwınan shıqqan. 1974-jılı Semeydegi muzıkalıq uchilishege túsip, onda 3 jıl oqıydı. Sonnan keyin Almatıdaǵı teatr-kórkem óner institutında oqıp, onı 1984-jılı tamamlaydı. Almatı qalasındaǵı teatrlıq kórkemlik instituttıń muzıkalıq dramalıq komediyası fakultetin pitkergen.

1976-1979 jj. Respublikalıq Gúller jaslar – estradalıq ansambliniń solisti, 1977-jılı «Altın Orfeydi» jeńip aladı. 1979-jılı - «Qazaqkoncert» associaciyası qasındaǵı «Aray» estradalıq ansambliniń solisti. Qosıqshınıń xalıqaralıq kólemde belgili bolıwı S. Báyterekovtıń «Áliya» qosıǵın atqarıwınan baslanadı. 1979-jılı Roza Rımbaeva Stambulda ótkerilgen xalıqaralıq qosıqshılar tańlawında laureat boldı, 1983-jılı Kubada ótken «Gala – 83» xalıqaralıq tańlawda bas sıylıqtı jeńip aladı. 29 jasında Qazaqstan xalıq artisti ataǵın aldı. Onıń atqarıwındaǵı qazaq kompozitorları T. Ereshevtiń «Gúllene ber, tuwılǵan jer», N. Tilendievtiń «Gúwa bol», B. Bayqadamovtıń «Aygólek», J. Tuyaqbaevtıń «Ata mákan», T. Sarıbaevtıń «Watanlaslar» qosıqları tıńlawshılardıń úlken ıqlasına bólengen. «Bir bala», «Sáwlem-ay», «Kebek», «Nazqońır», «Águgay» hám t. b. sıyaqlı xalıq qosıqların ol ózine tán ayrıqshalıq penen atqaradı. Roza Rımbaeva sonday-aq, kinoaktrisa retinde de belgili.

== Shańaraǵı ==
Kúyewi - Tasqın Oqapov (1948-1999)

Ulları - Áli Oqapov (1991), Mádiy Rımbaev (2000)

Kúyewiniń qarındasları - Mánshúk (1975), Áliya (1979)

== Xronologiyası ==

* 1974 — ózine tán dóretiwshilik respublikalıq tańlawınıń birinshi premiyası
* 1975 — ózine tán dóretiwshilik respublikalıq tańlawınıń birinshi premiyası
* 1976—1979 — «Gúller» ansambliniń solisti
* 1977 — «Gran-pri», « С песней по жизни « pútkil awqamlıq televiziyalıq tańlawı
* 1977 — «Gran-pri» Bolgariyadaǵı «Золотой Орфей» festivalı
* 1977 — «Gran-pri», Sopottaǵı xalıqaralıq qosıqlar festivalı, Polsha
* 1979 — T. Oqapov jetekshiligindegi «Aray» ansambliniń dúziliwi
* 1979 — Qazaq SSRna miyneti sińgen artist
* 1979—1984 — Qazaq Teatr-kórkemlik institutı
* 1983 — «Gran-pri» «Gala-83», Kuba
* 1984 — Ózbekstanǵa miyneti sińgen artist
* 1986 — Qazaq SSRnıń xalıq artisti
* 1986 — «Gran-pri» «Altın mikrofon», Túrkiya
* 1995 jıldan baslap Respublikalıq estrada-cirk kolledjinde oqıtıwshı
* 2000 — «Estrada juldızı» nominaciyasında «Jıl Adamı»
* 2000 — Qırǵızstanǵa miyneti sińgen kórkem óner ǵayratkeri
* 2000 — «Платиновый Тарлан» premiyasın aldı
* 2004 — Qazaqstannıń Mámleketlik premiyasınıń laureatı
* 2005 — Moskvada Estrada juldızları maydanında juldızı ashıldı
* 2007 — «Roza Rımbaeva 30 jıl saxnada» yubileyi
* 2008 — Pekin olimpiadasınıń fakelin alıp júrdi
* 2008 — Qaraǵandıda jeke juldızı ashıldı (Biybigúl Tólegenovadan keyin)
* 2008 — Estrada artisti nominaciyasında «Qazaqstan hayalı» boldı
* 2008 — «Báhár shaqıradı»koncertlik baǵdarlamasına 10 jıl
* 2011 — Qazaqstanda ótkerilgen VII Qısqı Aziya Oyınlarınıń gimnin atqarıp, fakeldi alıp júrdi
* 2011 — «Roza Rımbaeva 35 jıl saxnada» yubileyi
* 2012 — Yaponiya, Rossiya, Túrkiya hám Belarusdaǵı koncertlik turne
* 2013 — Imperial moda úyiniń bet kórinisi boldı

== Diskografiyası ==
1985 — LP «Roza Rımbaeva hám «Aray» ansambli, firma «Melodiya».

2003 — LP «Ádemi-aw» (Tańlamalı qosıqlar)

2006 — CD «Seniń menen birgemen» (14 qazaqsha qosıq)

2007 — DVD «30 jıl saxnada» (3 DVD disk  — úsh koncert (Moskva, Spb, Almatı). film «Roza» hám bir CD «Erteńime isenemen»)[http://www.express-k.kz/show_article.php?art_id=9431] 

2008 — MP3-jıynaq « Любовь настала» («Имена на все времена» seriyasında, [[Rossiya]])

2009 — MP3-jıynaq «Roza Rımbaeva» («Золотая коллекция ретро» seriyasında, Rossiya)

2009 — CD «Вечная весна» (qazaq hám keńeslik kompozitorlar qosıqları).

2010 — CD «Jerim jánnatım» (Erkin Íntıqbaev qosıqları).

== Filmografiyası ==
1976 — televiziyalıq film «Первая песня», studiya «Qazaqtelefilm».

1982 — «До свидания, Медео» Revue na zakazku»&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/title/tt0174164/&lt;/ref&gt; sovet-chexoslovak filminde bas rol

1999 — húj. film «Женский взгляд». Roza Rımbaeva», rej.Oksana Pushkina (Rossiya).

2001 — húj. film «Roza», rej. J. Sabirova.

2002 — húj. film «Хвост кометы». Roza Rımbaeva», rej. A. Burıkin (Rossiya).

2010 — húj. film «И снова здравствуйте!», (Rossiya).

== Sıylıqları ==

* Xalıqlar Doslıǵı ordeni (1991)
* «Parasat» ordeni (2000)
* Húrmet ordeni (Rossiya) (7-avgust, 2002)
* 2002 — Qazaqstan juldızlar alleyasında jeke juldızı.
* 2002 — Tarlan
* «Húrmet» ordeni (2004)
* Qazaqstan Respublikasınıń Mámleketlik sıylıǵı (2004)
* «Звезда созидания» ordeni (2004)
* 2005 — Moskvadaǵı juldızlar alleyasında jeke juldızı.
* «Astanaǵa 10 jıl» medalı (2008)
* 2008 — Qaraǵandıdaǵı juldızlar alleyasıdaǵı jeke juldızı
* «Qazaqstan Respublikasınıń gárezsizligine 20 jıl» medalı (2011)
* Shıǵıs Qazaqstan wálayatınıń Húrmetli puqarası 2011

== Siltemeler ==

* [https://archive.is/20121225035055/r-rimbaeva.narod.ru/ Роза Рымбаеваның бейресми сайты]
* [http://r-rymbaeva.narod.ru/ Роза Рымбаеваның бейресми сайты]
* [http://kkre-41.narod.ru/rymbaeva.htm Биографические сведения]
* [http://www.liter.kz/print.php?lan=russian&amp;id=129&amp;pub=2993 Интервью Розы Рымбаевой (09.02.2006)] Мұрағатталған 30 қыркүйектің 2007 жылы.
* [http://www.kino-teatr.ru/kino/acter/w/star/43655/bio/ Роза Рымбаева на сайте Кино-Театр. Ру]
* [https://www.facebook.com/pages/Roza-Rymbayeva/106297469412756 Роза Рымбаева  Facebook] та

== Ádebiyatlar ==

* Кожиров Б. «Қазақ елінің атақты музыка өнерпаздары» 2010 жылы

== Derekler ==

[[Kategoriya:Alfavit boyınsha shaxslar]]
[[Kategoriya:Wikipedia:Tiri shaxslar biografiyası]]
[[Kategoriya:1957-jılı tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:28-oktyabrde tuwılǵanlar]]</text>
      <sha1>4ao0elelna81l5o9oop3m3mcyyksn8m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>230005</id>
      <parentid>230004</parentid>
      <timestamp>2026-05-30T21:11:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekan88</username>
        <id>11311</id>
      </contributor>
      <origin>230005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9021" sha1="5uzkjap3s8zz1u96afmoo8hmypg2xoe" xml:space="preserve">{{Shaxs infoqutısı|atı=Roza Quwanısh qızı Rımbaeva|kásibi=estrada qosıqshısı, professor, aktrisa|tuwılǵan sánesi=28.10.1957|tuwılǵan jeri=Semey wálayatı, Jarma rayonı, Jańǵıztóbe stanciyası|ómirlik joldası=Tasqın Oqapov (1948-1999)|balaları=Áli Oqapov (1991), Mádiy Rımbaev (2000)|sıylıqları=Xalıqlar Doslıǵı ordeni (1991)
«Parasat» ordeni (2000)
Húrmet ordeni (Rossiya) (7-avgust, 2002)
2002 — Qazaqstan juldızlar alleyasında jeke juldızı.
2002 — Tarlan
«Húrmet» ordeni (2004)
Qazaqstan Respublikasınıń Mámleketlik sıylıǵı (2004)
«Звезда созидания» ordeni (2004)
2005 — Moskvadaǵı juldızlar alleyasında jeke juldızı.
«Astanaǵa 10 jıl» medalı (2008)
2008 — Qaraǵandıdaǵı juldızlar alleyasıdaǵı jeke juldızı
«Qazaqstan Respublikasınıń gárezsizligine 20 jıl» medalı (2011)
Shıǵıs Qazaqstan wálayatınıń Húrmetli puqarası 2011|súwret=Roza Rymbayeva.jpg|iskerlik jılları=1975 - házirgi waqıtqa shekem}}
[[Fayl:Фестиваль_Gakku_Дауысы_2016_Роза_Рымбаева.jpg|nobaý|Roza Rımbaeva 2016-jılǵı «Gakku Dawısı» festivalında]]
'''Roza Quwanısh qızı Rımbaeva''' (28-oktyabr, 1957-jıl, Semey wálayatı, Jarma rayonı, Jańǵıztóbe stanciyasında tuwılǵan) — qazaq estrada qosıqshısı, professor, [[Aktyor|aktrisa]]. [[Qazaqstan xalıq artisti]] (1986), xalıqaralıq tańlawlardıń laureatı. Húrmet hám Parasat ordenleri menen sıylıqlanǵan. [[Qırǵızstan|Qırǵızstanǵa]] (2000) hám [[Ózbekstan|Ózbekstanǵa]] (1984) miyneti sińgen artist.

Kóplegen xalıqaralıq tańlawlardıń gran-pri iyesi bolǵan Roza Rımbaeva 22 jasında Qazaqstanǵa miyneti sińgen artist, 29 jasında Qazaqstan xalıq artisti boldı. 1977-1979 jılları «Песня года» festivalınıń finallarında hám SSSRdıń eń ayrıqsha onlıǵı «Звуковая дорожка» xit-paradında (1978 j. 3-orında [[Alla Pugachyova|Alla Pugacheva]] hám Sofiya Rotarudan keyin) joqarı orınnan kórinip, úlken ataqlılıqqa iye boldı&lt;ref&gt;https://tengrinews.kz/tag/%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B0/&lt;/ref&gt;.

== Biografiyası ==
Roza Rımbaeva Shıǵıs Qazaqstan wálayatındaǵı Jańǵıztóbe stanciyasında temir jolshılar shańaraǵında dúnyaǵa kelgen. Nayman taypasınıń Bura ruwınan shıqqan. 1974-jılı Semeydegi muzıkalıq uchilishege túsip, onda 3 jıl oqıydı. Sonnan keyin Almatıdaǵı teatr-kórkem óner institutında oqıp, onı 1984-jılı tamamlaydı. Almatı qalasındaǵı teatrlıq kórkemlik instituttıń muzıkalıq dramalıq komediyası fakultetin pitkergen.

1976-1979 jj. Respublikalıq Gúller jaslar – estradalıq ansambliniń solisti, 1977-jılı «Altın Orfeydi» jeńip aladı. 1979-jılı - «Qazaqkoncert» associaciyası qasındaǵı «Aray» estradalıq ansambliniń solisti. Qosıqshınıń xalıqaralıq kólemde belgili bolıwı S. Báyterekovtıń «Áliya» qosıǵın atqarıwınan baslanadı. 1979-jılı Roza Rımbaeva Stambulda ótkerilgen xalıqaralıq qosıqshılar tańlawında laureat boldı, 1983-jılı Kubada ótken «Gala – 83» xalıqaralıq tańlawda bas sıylıqtı jeńip aladı. 29 jasında Qazaqstan xalıq artisti ataǵın aldı. Onıń atqarıwındaǵı qazaq kompozitorları T. Ereshevtiń «Gúllene ber, tuwılǵan jer», N. Tilendievtiń «Gúwa bol», B. Bayqadamovtıń «Aygólek», J. Tuyaqbaevtıń «Ata mákan», T. Sarıbaevtıń «Watanlaslar» qosıqları tıńlawshılardıń úlken ıqlasına bólengen. «Bir bala», «Sáwlem-ay», «Kebek», «Nazqońır», «Águgay» hám t. b. sıyaqlı xalıq qosıqların ol ózine tán ayrıqshalıq penen atqaradı. Roza Rımbaeva sonday-aq, kinoaktrisa retinde de belgili.

== Shańaraǵı ==
Kúyewi - Tasqın Oqapov (1948-1999)

Ulları - Áli Oqapov (1991), Mádiy Rımbaev (2000)

Kúyewiniń qarındasları - Mánshúk (1975), Áliya (1979)

== Xronologiyası ==

* 1974 — ózine tán dóretiwshilik respublikalıq tańlawınıń birinshi premiyası
* 1975 — ózine tán dóretiwshilik respublikalıq tańlawınıń birinshi premiyası
* 1976—1979 — «Gúller» ansambliniń solisti
* 1977 — «Gran-pri», « С песней по жизни « pútkil awqamlıq televiziyalıq tańlawı
* 1977 — «Gran-pri» Bolgariyadaǵı «Золотой Орфей» festivalı
* 1977 — «Gran-pri», Sopottaǵı xalıqaralıq qosıqlar festivalı, Polsha
* 1979 — T. Oqapov jetekshiligindegi «Aray» ansambliniń dúziliwi
* 1979 — Qazaq SSRna miyneti sińgen artist
* 1979—1984 — Qazaq Teatr-kórkemlik institutı
* 1983 — «Gran-pri» «Gala-83», Kuba
* 1984 — Ózbekstanǵa miyneti sińgen artist
* 1986 — Qazaq SSRnıń xalıq artisti
* 1986 — «Gran-pri» «Altın mikrofon», Túrkiya
* 1995 jıldan baslap Respublikalıq estrada-cirk kolledjinde oqıtıwshı
* 2000 — «Estrada juldızı» nominaciyasında «Jıl Adamı»
* 2000 — Qırǵızstanǵa miyneti sińgen kórkem óner ǵayratkeri
* 2000 — «Платиновый Тарлан» premiyasın aldı
* 2004 — Qazaqstannıń Mámleketlik premiyasınıń laureatı
* 2005 — Moskvada Estrada juldızları maydanında juldızı ashıldı
* 2007 — «Roza Rımbaeva 30 jıl saxnada» yubileyi
* 2008 — Pekin olimpiadasınıń fakelin alıp júrdi
* 2008 — Qaraǵandıda jeke juldızı ashıldı (Biybigúl Tólegenovadan keyin)
* 2008 — Estrada artisti nominaciyasında «Qazaqstan hayalı» boldı
* 2008 — «Báhár shaqıradı»koncertlik baǵdarlamasına 10 jıl
* 2011 — Qazaqstanda ótkerilgen VII Qısqı Aziya Oyınlarınıń gimnin atqarıp, fakeldi alıp júrdi
* 2011 — «Roza Rımbaeva 35 jıl saxnada» yubileyi
* 2012 — Yaponiya, Rossiya, Túrkiya hám Belarusdaǵı koncertlik turne
* 2013 — Imperial moda úyiniń bet kórinisi boldı

== Diskografiyası ==
1985 — LP «Roza Rımbaeva hám «Aray» ansambli, firma «Melodiya».

2003 — LP «Ádemi-aw» (Tańlamalı qosıqlar)

2006 — CD «Seniń menen birgemen» (14 qazaqsha qosıq)

2007 — DVD «30 jıl saxnada» (3 DVD disk  — úsh koncert (Moskva, Spb, Almatı). film «Roza» hám bir CD «Erteńime isenemen»)[http://www.express-k.kz/show_article.php?art_id=9431] 

2008 — MP3-jıynaq « Любовь настала» («Имена на все времена» seriyasında, [[Rossiya]])

2009 — MP3-jıynaq «Roza Rımbaeva» («Золотая коллекция ретро» seriyasında, Rossiya)

2009 — CD «Вечная весна» (qazaq hám keńeslik kompozitorlar qosıqları).

2010 — CD «Jerim jánnatım» (Erkin Íntıqbaev qosıqları).

== Filmografiyası ==
1976 — televiziyalıq film «Первая песня», studiya «Qazaqtelefilm».

1982 — «До свидания, Медео» Revue na zakazku»&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/title/tt0174164/&lt;/ref&gt; sovet-chexoslovak filminde bas rol

1999 — húj. film «Женский взгляд». Roza Rımbaeva», rej.Oksana Pushkina (Rossiya).

2001 — húj. film «Roza», rej. J. Sabirova.

2002 — húj. film «Хвост кометы». Roza Rımbaeva», rej. A. Burıkin (Rossiya).

2010 — húj. film «И снова здравствуйте!», (Rossiya).

== Sıylıqları ==

* Xalıqlar Doslıǵı ordeni (1991)
* «Parasat» ordeni (2000)
* Húrmet ordeni (Rossiya) (7-avgust, 2002)
* 2002 — Qazaqstan juldızlar alleyasında jeke juldızı.
* 2002 — Tarlan
* «Húrmet» ordeni (2004)
* Qazaqstan Respublikasınıń Mámleketlik sıylıǵı (2004)
* «Звезда созидания» ordeni (2004)
* 2005 — Moskvadaǵı juldızlar alleyasında jeke juldızı.
* «Astanaǵa 10 jıl» medalı (2008)
* 2008 — Qaraǵandıdaǵı juldızlar alleyasıdaǵı jeke juldızı
* «Qazaqstan Respublikasınıń gárezsizligine 20 jıl» medalı (2011)
* Shıǵıs Qazaqstan wálayatınıń Húrmetli puqarası 2011

== Siltemeler ==

* [https://archive.is/20121225035055/r-rimbaeva.narod.ru/ Роза Рымбаеваның бейресми сайты]
* [http://r-rymbaeva.narod.ru/ Роза Рымбаеваның бейресми сайты]
* [http://kkre-41.narod.ru/rymbaeva.htm Биографические сведения]
* [http://www.liter.kz/print.php?lan=russian&amp;id=129&amp;pub=2993 Интервью Розы Рымбаевой (09.02.2006)] Мұрағатталған 30 қыркүйектің 2007 жылы.
* [http://www.kino-teatr.ru/kino/acter/w/star/43655/bio/ Роза Рымбаева на сайте Кино-Театр. Ру]
* [https://www.facebook.com/pages/Roza-Rymbayeva/106297469412756 Роза Рымбаева  Facebook] та

== Ádebiyatlar ==

* Кожиров Б. «Қазақ елінің атақты музыка өнерпаздары» 2010 жылы

== Derekler ==
{{Derekler}}
[[Kategoriya:Alfavit boyınsha shaxslar]]
[[Kategoriya:Wikipedia:Tiri shaxslar biografiyası]]
[[Kategoriya:1957-jılı tuwılǵanlar]]
[[Kategoriya:28-oktyabrde tuwılǵanlar]]</text>
      <sha1>5uzkjap3s8zz1u96afmoo8hmypg2xoe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paydalanıwshı talqılawı:Skyler4432</title>
    <ns>3</ns>
    <id>41482</id>
    <revision>
      <id>230009</id>
      <timestamp>2026-05-30T23:55:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bot 3-f</username>
        <id>14133</id>
      </contributor>
      <comment>Xosh keldińiz!</comment>
      <origin>230009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5690" sha1="el8ywmx5rns10qjt2c3h5swbiekq9c6" xml:space="preserve">== Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz.

Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz.

[[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes.

Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar.

Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi.

Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{redaktorlanbaqta}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. 

Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]]
|}
--[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 23:55, 2026-jıl 30-may (UTC)</text>
      <sha1>el8ywmx5rns10qjt2c3h5swbiekq9c6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talqılaw:Josefina Molina</title>
    <ns>1</ns>
    <id>41483</id>
    <revision>
      <id>230010</id>
      <timestamp>2026-05-31T02:13:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bot 3-f</username>
        <id>14133</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Qostı {{Talqılaw}}</comment>
      <origin>230010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67" xml:space="preserve">{{Talqılaw}}</text>
      <sha1>1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talqılaw:K. P. Dhanapalan</title>
    <ns>1</ns>
    <id>41484</id>
    <revision>
      <id>230011</id>
      <timestamp>2026-05-31T02:13:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bot 3-f</username>
        <id>14133</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Qostı {{Talqılaw}}</comment>
      <origin>230011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67" xml:space="preserve">{{Talqılaw}}</text>
      <sha1>1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talqılaw:Roza Rımbaeva</title>
    <ns>1</ns>
    <id>41485</id>
    <revision>
      <id>230012</id>
      <timestamp>2026-05-31T02:13:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bot 3-f</username>
        <id>14133</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Qostı {{Talqılaw}}</comment>
      <origin>230012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67" xml:space="preserve">{{Talqılaw}}</text>
      <sha1>1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paydalanıwshı talqılawı:~2026-32208-80</title>
    <ns>3</ns>
    <id>41486</id>
    <revision>
      <id>230013</id>
      <timestamp>2026-05-31T05:56:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bot 3-f</username>
        <id>14133</id>
      </contributor>
      <comment>Xosh keldińiz!</comment>
      <origin>230013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5690" sha1="183oabs3kp9itz4eb9gwb7lupvw668v" xml:space="preserve">== Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! ==
{| style=&quot;width:100%; background:transparent; font-size:90%&quot;
| style=&quot;background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]]
| style=&quot;background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%&quot; |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;{{BASEPAGENAME}}&lt;/span&gt;]]!
|-
| style=&quot;background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]]
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em&quot; | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz.

Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz.

[[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes.

Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar.

Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi.

Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{redaktorlanbaqta}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. 

Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}}
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic&quot;&gt;Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]]
|-
| style=&quot;background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]]
|-
| style=&quot;background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]]
|-
| style=&quot;background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]]
|-
| style=&quot;background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em&quot; | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]]
|}
--[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 05:56, 2026-jıl 31-may (UTC)</text>
      <sha1>183oabs3kp9itz4eb9gwb7lupvw668v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriya:Istanbuldaǵı mámleketlik universitetler</title>
    <ns>14</ns>
    <id>41487</id>
    <revision>
      <id>230016</id>
      <timestamp>2026-05-31T09:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kvazimodo</username>
        <id>10433</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Wálayatlar boyınsha Túrkiyadaǵı universitetler|Istanbul]] [[Kategoriya:Istanbuldaǵı universitetler|Mámleket]]»</comment>
      <origin>230016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130" sha1="97md13t0ol6nu9r3frco6pcphcth69o" xml:space="preserve">[[Kategoriya:Wálayatlar boyınsha Túrkiyadaǵı universitetler|Istanbul]]
[[Kategoriya:Istanbuldaǵı universitetler|Mámleket]]</text>
      <sha1>97md13t0ol6nu9r3frco6pcphcth69o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Úlgi:Potd/2026-06-01</title>
    <ns>10</ns>
    <id>41488</id>
    <revision>
      <id>230017</id>
      <timestamp>2026-05-31T09:57:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>4819</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «Vista de Florencia desde Piazzale Michelangelo, Italia, 2022-09-18, DD 212-214 HDR.jpg»</comment>
      <origin>230017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="cdxnr8lqs62z700i2vb2g3kg4ar9nxa" xml:space="preserve">Vista de Florencia desde Piazzale Michelangelo, Italia, 2022-09-18, DD 212-214 HDR.jpg</text>
      <sha1>cdxnr8lqs62z700i2vb2g3kg4ar9nxa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Úlgi:Motd/2026-06-01</title>
    <ns>10</ns>
    <id>41489</id>
    <revision>
      <id>230018</id>
      <timestamp>2026-05-31T10:01:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Frhdkazan</username>
        <id>4819</id>
      </contributor>
      <comment>Taza bet jaratıldı: «2026-05-09 15-16-00 Belflorissimo-Belfort.webm»</comment>
      <origin>230018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="ndl0tybhafy4bexacy8rnqbydcsdvrv" xml:space="preserve">2026-05-09 15-16-00 Belflorissimo-Belfort.webm</text>
      <sha1>ndl0tybhafy4bexacy8rnqbydcsdvrv</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>