Wikipedia kaawiki https://kaa.wikipedia.org/wiki/Bas_bet MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Media Arnawlı Talqılaw Paydalanıwshı Paydalanıwshı talqılawı Wikipedia Wikipedia talqılawı Fayl Fayl talqılawı MediaWiki MediaWiki talqılawı Úlgi Úlgi talqılawı Járdem Járdem talqılawı Kategoriya Kategoriya talqılawı Portal Portal talqılawı TimedText TimedText talk Modul Modul talqılawı Event Event talk 0 1005 265563 164279 2026-08-04T08:16:28Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı|AQShta jasalma intellekt sanaatı]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265563 wikitext text/x-wiki {{Kompaniya infoqutısı | company_name = Oracle Corporation | company_logo = [[Fayl:Oracle logo.svg|200px]] | company_type = Public | company_slogan = Information driven | foundation = [[California]], [[United States|USA]] (1977) | location_city = [[Redwood City, CA]] | key_people = [[Larry Ellison]], Co-founder and CEO<br />[[Jeffrey O. Henley]], Chairman<br />[[Safra A. Catz]], President/CFO<br />[[Charles Phillips (businessman)|Charles Phillips]], President | num_employees = 73,320 (as of June 22, 2008) | industry = [[Software]] & [[Programming]] | products = Oracle Communications<br />[[Oracle Database]]<br />[[Oracle Rdb]]<br />[[Oracle eBusiness Suite]]<br />[[Oracle Application Server]]<br />[[JDeveloper|Oracle JDeveloper]]<br />[[Oracle Application Framework]]<br />[[Oracle Application Development Framework|Oracle ADF]]<br />[[Oracle Beehive]]<br />[[TimesTen]]<br />[[Oracle Collaboration Suite]]<br />[[Oracle Enterprise Manager]]<br />[[Oracle Application Express]]<br />[[Oracle Designer]]<br />[[Oracle Developer Suite]] | revenue = {{profit}}$17.996 billion [[United States dollar|USD]] (2007) | operating_income = {{profit}} $5.974 billion USD (2007) | net_income = {{profit}} $4.274 billion USD (2007) | homepage = http://www.oracle.com }} '''Oracle Corporation''' kárxanalar ushın kompyuter [[baǵdarlama]]ların islep shıǵarıwshı hámde satıwshı [[AQSh]] kompaniyası. Kompaniya maǵlıwmatlar bazasın basqarıw sistemaları islep shıǵarıw arqalı abıroy arttırǵan. Eń ataqlı tovarı - [[Oracle maǵlıwmatlar bazası]] baǵdarlaması. 2007-jılı Oracle [[Microsoft]] hám [[IBM]] kompaniyalarınan keyingi dúnya júzindegi 3inshi eń ulken [[baǵdarlama]] islep shıǵarıwshı kompaniya dep atalǵan. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:IT kompaniyalar]] [[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı]] {{Company-stub}} qlu4ymz7b21lejl4lv2rhe55fx8qm8f 0 1865 265588 232911 2026-08-04T08:44:26Z Kvazimodo 10433 qosımshalar 265588 wikitext text/x-wiki {{Muzıkant infoqutısı | atı = Louis Armstrong | súwret = Louis Armstrong in Color (restored).jpg | súwret_táriypi = 1947-jıl | laqabı = | tuwılǵan_atı = Louis Daniel Armstrong<ref name="anderson">{{cite book|title=Louis Armstrong|year=2015|first=Gene H.|last=Anderson|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0190268756|url=https://books.google.com/books?id=Cn70BgAAQBAJ&q=louis+daniel+armstrong+baptismal+record&pg=PT6}}</ref> | tuwılǵan_sánesi = | tuwılǵan_jeri = AQSh | iskerlik_jılları = 1918–1971 }} '''Louis Daniel Armstrong''' ([[1901|1901-jıl]] [[4-avgust]] – [[1971|1971-jıl]] [[6-iyul]]) — [[amerika]]lı [[djazz]] sazendesi hám trubashısı. Ol djazzdıń rawajlanıwına salmaqlı úlesin qosqan adamlardan biri esaplanadı. == Derekler == {{Derekler}} {{Sırtqı siltemeler}} [[Kategoriya:Sazendeler]] [[Kategoriya:Amerikalı film aktyorları]] [[Kategoriya:XX ásir amerikalı erkek qosıqshılar]] 85fcg4j0de9lpuwn5k7svlp07wflca5 0 7059 265552 175672 2026-08-04T06:02:36Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Shorsha baba qoyımshılıǵına jerlengenler|Shorsha baba qoyımshılıǵına jerlengenler]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265552 wikitext text/x-wiki {{Shaxs infoqutısı |qaraqalpaqsha atı =Allaniyaz Óteniyazov |negizgi atı = |súwret = |súwret eni = |súwret táriypi = |tuwılǵan waqtındaǵı atı = |tuwılǵan sánesi = 1.06.1936 |tuwılǵan jeri = Qazayaqlı awılı, [[Kegeyli rayonı]] |qaytıs bolǵan sánesi = 27.01.2006 |qaytıs bolǵan jeri = [[Tashkent]] |puqaralıǵı = |milleti = [[Qaraqalpaqlar|qaraqalpaq]] |kásibi = oqıtıwshı, baǵban, qurıwshı |oqıǵan jeri = Qaraqalpaq mámleketlik pedagogikalıq institutı (házirgi [[Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı|Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı]]) |iskerlik jılları = 1962—2004-jıllar |belgili pikirleri = |ákesi = |anası = |ómirlik joldası = |ómirlik joldasları = |perzentleri = |sıylıqları = [[Ózbekstan Qaharmanı]] (2001), [[«Mehnat shuhrati» ordeni]] (1995) |ataqları = Qaraqalpaqstan Respublikasında xızmet kórsetken oqıtıwshı (1986), Ózbekstan xalıq oqıtıwshısı (1992) |sayt = |qolı = |atı=Allaniyaz Óteniyazov|portret=Allaniyaz Óteniyazov.jpg|eni=200px|táriypi=A. Óteniyazov portreti}} '''Allaniyaz Óteniyazov''' (Алланияз Өтениязов; [[1936|1936-jıl]] [[1-iyun]], [[Kegeyli rayonı]] — [[2006|2006-jıl]] [[26-yanvar]], [[Tashkent]]) — [[Ózbekstan Qaharmanı]] (2001<ref>[https://lex.uz/ru/docs/2369465/ Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining PF-2918-sonli Farmoni]</ref>), Ózbekstan xalıq oqıtıwshısı (1992), Qaraqalpaqstan Respublikasında xızmet kórsetken oqıtıwshı (1986 ), [[«Mehnat shuhrati» ordeni|«Mehnat shuhrati» ordeni]] (1995). == Ómiri == 1936-jılı 1-iyun kúni [[Kegeyli rayonı]] Qazayaqlı awılda diyqan shańaraǵında dúnyaǵa kelgen. 1949-jılda anası menen dayısınıń qasına — házirgi [[Nókis rayonı]] Uzınkól awılına kóship keledi. Allaniyaz [[Nókis|Nókis qalası]]ndaǵı mektepte oqıp júrgen waqtında úyinde miywe ham palız eginleri jetistirgen. Ol 1956-jılı Qaraqalpaq mámleketlik pedagogikalıq institutınıń (házirgi [[Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı|Ájiniyaz atındaǵı Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı]]) shet tilleri fakulteti [[inglis tili]]<ref>{{Kitap deregi|title=Yangi O'zbekiston — maktab ostonasidan boshlanadi [Izomaterial]: kitob-albom/ Xalq ta'limi vazirligi -Toshkent : 2021.|year=2021}}</ref> baǵdarına oqıwǵa kirip, 1962-jılı pitkeredi. Studentlik jıllarında paxta terimine qatnasıp, hár jılı 15-16 tonnadan aslam paxta teretuǵın bolǵan. Ol 1962—2002-jılları [[Nókis rayonı]]ndaǵı 4-sanlı mektepte 42 jıl dawamında muǵallim bolıp isleydi. Allaniyaz Óteniyazov ómirlik joldası menen birge bir ul, eki qızdı tárbiyalap, kámalǵa keltiredi. == Iskerligi == Pidayı ustaz 1954-jıldan baslap oqıwshılarǵa sabaq ótiw menen bir qatarda qısqı hám jazǵı demalıs waqıtlarında jalǵız baslı, járdemge mútáj 42 dana qariyalarǵa úy-jay qurıp berip, bul miynetleri ushın aqsha almaǵan<ref>[https://www.gazeta.uz/oz/2018/12/24/nukuslik-muallim/ Nukuslik-muallim]</ref>. Ómiri dawamında 40 turaq jay, 2 mektep, 30 orınlıq 2 balalar baǵshası, 2 medicinalıq xızmet ornı, 1 kitapxana imaratın óz miyneti arqasında qurıp pitkerip, xalıqqa sawǵa etken. Hámme qurǵan úyleri ushın jeke ózi heshqanday texnikalardıń járdemisiz 860 mıń dana gerbish quyǵan. 1999-jılı [[Nókis rayonı]]nda «Saqawat» fermer xojalıǵın shólkemlestirip, alma, erik, shabdalı baǵların egedi. Bul baǵlardıń miywelerinen [[Xojeli rayonı]]ndaǵı Mehribanlıq úyi tárbiyalanıwshıları birinshi bolıp paydalanǵan. Xojalıq aymaǵındaǵı jumıssız xalıqtıń bántligin támiyinlegen. 2000-jılı 15 gektarlıq maydanǵa baǵ egedi. Onnan tısqarı 174 shańaraqtıń úyin kapital remontlaǵan. Hámme qurǵan úyleri ushın jeke ózi hesh qanday texnikalardıń járdemisiz 860 mıń dana gerbish quyǵan<ref>[https://web.archive.org/web/20221010152238/https://m.kun.uz/uz/news/2020/05/04/saxovatda-otgan-umr-yoki-qoraqalpoq-hotamtoyi Saxovatda oʻtgan umr yoki qoraqalpoq hotamtoyi]</ref>. Allaniyaz Óteniyazovtıń bunday miynetleri joqarı bahalanıp, oǵan «Ózbekstan selekcionerleri» húrmetli ataǵı, [[«Mehnat shuhrati» ordeni|«Mehnat shuhrati» ordeni]] menen sıylıqlanǵan. Onıń ómiri hám iygilikli jumısları haqqında 3 film islengen. Allaniyaz Óteniyazovtıń miynetleri dúnyada teńsiz atanıp, «Ginnes rekordları» kitabına kirgizildi. Allaniyaz Óteniyazov 2006-jıl 26-yanvarda [[Tashkent|Tashkent qalası]]nda qaytıs bolǵan. == Sıylıqları == * [[Ózbekstan Qaharmanı]] (2001) * Ózbekstan xalıq oqıtıwshısı (1992) * [[«Mehnat shuhrati» ordeni|«Mehnat shuhrati» ordeni]] (1995) * Qaraqalpaqstan Respublikasında xızmet kórsetken oqıtıwshı (1986) == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == * [https://ndpi.uz Allaniyaz Óteniyazov haqqında maqala] {{Ózbekstan Qaharmanı sıylıǵın alǵan Qaraqalpaqstanlılar}} {{Sırtqı siltemeler}} [[Kategoriya:Qaraqalpaqstanlı qaharmanlar]] [[Kategoriya:Ózbekstan qaharmanları]] [[Kategoriya:1936-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:2006-jılı qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:Shorsha baba qoyımshılıǵına jerlengenler]] gmg916smwwl6cil3pwsgbgolazf0d7f 0 7124 265564 174742 2026-08-04T08:16:45Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı|AQShta jasalma intellekt sanaatı]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265564 wikitext text/x-wiki '''Ilon Reeve Mask''' ({{Lang-en|Elon Reeve Musk}}, 1971-jıl 28-iyunda tuwılǵan ) - isbilermen hám jeke investor. {{Shaxs infoqutısı |name = Ilon Mask |image = Elon Musk Royal Society (crop2).jpg |birthname = Ilon Mask |birthdate = 1971-jılı |deathplace = |nationality = [[inglis]] |period = |awards = Edison Achievement Award |Education = University of Pennsylvania }}{{Shaxs infoqutısı}} Ol SpaceX tiykarshısı, bas direktorı hám bas injeneri; Tesla, Inc kompaniyalarınıń bas direktorı hám ónim arxitektorı ; The Barıng Company tiykarshısı; Neuralink hám OpenAI tiykatshılerınıń biri; Mask Foundation prezidenti; hám Twitter, Inc iyesi. 2022-jıl 27-oktyabr halatına kóre shama menen 210 milliard dollarǵa teń bolǵan tolıq dáramatı menen Mask Bloomberg milliarderler indeksi hám Forbes real waqıttaǵı milliarderler dizimine kóre dúnyadaǵı eń bay adam esaplanadı. = Biznes ómiri = Mask Qubla Afrikanıń Pretoriya qalasında tuwılıp ósken. Ol 17 jasında Kanadaǵa kóship ótiwden aldın Pretoriya universitetinde oqıǵan hám Kanadada tuwılǵan anası arqalı puqaralıqtı alǵan. Eki jıl ótip, u Queeńs universiteti magistraturasına hám Pensilvaniya Universitetine kóship ótti, ol jerde ekonomika hám fizika boyınsha bakalavr dárejesin aldı. Ol 1995-jılda Stenford universitetinde oqıw ushın Kaliforniyaǵa kóship ótti, biraq onıń ornına ájaǵası Kimbal menen Zip2 veb-programma kompaniyasın tiykar salıp, biznes iskerligin dawam ettiriwge usınıs etedi. Kompaq kompyuter korparator tárepinen 1999 -jılda 307 million dollarǵa satıp alınǵan. Tap sol jılı Mask X.com onlayn-bankine tiykar salǵan hám 2000-jılda Confinity menen birlesip PayPalni shólkemlestirgen. Ol eBay PayPal'dı 2002-jılda 1,5 milliard dollarǵa satıp alǵan. 2002-jılda Mask aerokosmik óndiriwshi hám kosmik transport xızmetlerin kórsetiwshi SpaceX kompaniyasına tiykar saladı jáne onıń bas direktorı hám bas injeneri esaplanadı. 2004-jılda ol elektr avtomobil óndiriwshi Tesla Motors, Inc. (házirgi Tesla, Inc.) kompaniyasınıń dáslepki investorı edi. Ol kompaniyanıń baslıǵı hám ónim arxitektorı boldı, 2008-jılda bas direktor lawazımın iyeledi. 2006 -jılda ol SolarCity quyash energiyası kompaniyasın jaratıwda járdem berdi, keyinirek Tesla tárepinen satıp alındı va Tesla Energy ǵa aylandı. 2015-jılda ol dos sıpatında jasalma intellektti sıpatlawshı OpenAI mámleketlik emes izertlew kompaniyasına tiykar salǵan. 2016-jılda ol mıy hám kompyuter interfeyslerin islep shıǵıwǵa jóneltirilgen Neuralink neyrotexnologiya kompaniyasına tiykar salǵan hám tunnel qurılısı menen shuǵıllanatuǵın The Barıng Company kompaniyasına tiykar salǵan. 2022-jılda Mask Twitter'di 44 milliard dollarǵa satıp aldı. Ol giperloop joqarı tezliktegi vaktrenli transport sistemasın usınıs etdi hám ilimiy izertlewler hám tálimge qayırqomlıq etiwshi Mask Foundation prezidenti esaplanadı. Mask siyasat hám túrli texnologiyalarǵa tiyisli tartıslı kelesheklerdi, ásirese Twitter'di ilgeri súrdi. Ol, sonıń menen birge, COVID-19 haqqında nadurıs maǵlıwmat tarqatıw sıyaqlı ilimiy negizsiz bayanatlar etkeni ushın da sın pikir etilgen. 2018-jılda AQSh Qımbatlı qaǵazlar hám birjalar komissiyasi  (SEC) Maskni Teslánı jeke iyelep alıw ushın qarjı ajratǵani haqqındaǵı tvitları ushın sudqa berdi, SEC bunı ótirik hám shalǵıtıwshı dep bahaladı. Ol SEC menen shártnama dúziwge eristi, biraq aybın tán almadı hám Tesla basqarıwınan waqtınshalıq ketti. 2019 -jılda ol Tham Luangtı qutqarıw boyınsha máslahát bergen Britaniyalı tárepinen oǵan qarsı ashılǵan dóhmet jumısında jeńip shıqtı. == Derekler == {{Derekler}} {{shala}} [[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı]] i1ewr9zbaab4jndb522zvcd02pihdte 0 15046 265585 212537 2026-08-04T08:39:37Z Kvazimodo 10433 qosımshalar 265585 wikitext text/x-wiki {{shaxs infoqutısı |tuwılǵan sánesi=4.8.1915 |portret=Savickiy Igor.jpg |eni=200px |qaytıs bolǵan sánesi=27.7.1984 }} '''Igor Vitalievich Savickiy''' ([[1915|915-jıl]] [[4-avgust]], [[Kiev]] — [[1984|1984-jıl]] [[27-iyul]]) — sovet súwretshisi, restavrator, etnograf, kórkem-óner ustası, Ózbekstan SSRda xızmet kórsetken artist (1964), Qaraqalpaqstan xalıq súwretshisi, muzey tiykarshısı hám onıń birinshi direktorı. Nókistegi kórkem-óner muzeyi direktorı («Oraylıq Aziya Tretyakov»). == Ómiri == Igor Vitalievich Savickiy 1915-jıl 4-avgustta [[Kiev]]de advokat shańaraǵında tuwılǵan. Onıń atası polyak hám evrey milletine tiyisli bolǵan (ákesi polshalı shańaraqta, kempir apası evrey shańaraǵında tuwılǵan). Onıń anası tárepindegi atası Timofey Dmitrievich Florinskiy ataqlı orıs slavyan ustası, Kiev universiteti professorı, Rossiya Pánler akademiyasınıń xabarshı aǵzası, kóplegen izertlewler avtorı bolıp, óziniń ilimiy mektebin jaratqan. Balalıǵında Igor Savickiy jaqsı bilim alǵan hám francuz tilinde durıs sóylegen, sebebi tárbiyashısı francuz hayal bolǵan. Igordıń ata-anası tez-tez sırt elge, Evropaǵa barıp, Franciya, Avstriya, Germaniya mádeniy ómiriniń barlıq jańalıqlarınan xabardar bolǵan. Sonday-aq, balalarına balalıǵınan ájayıp kórkem súwretlewdi sińdirgen. 1920-jıldaǵı revolyuciyadan keyin Igor Savickiy ata-anası menen Moskvaǵa kóship, ol jerde súwret sızıwǵa qızıǵıp qaladı. 1934-jıldan Igor Savickiy Moskva poligrafiya institutınıń grafik fakultetinde oqıwdı baslaǵan. Keyin 1905-jılı onıń yadına arnalǵan Moskva súwretshilik mektebinde oqıwdı dawam ettiredi. 1938—1941-jıllarda ol Súwretshiler mamanlıǵın asırıw institutında Lev Kramarenko ustaxanasında oqıydı. Sol menen birge, Qrım hám Kavkazga eskiz sızıw ushın sayaxat etedi. 1941-jılda ol Moskva mámleketlik súwretshilik institutına oqıwǵa kiredi<ref>{{Web deregi | url = http://www.pencil.nm.ru/| bet = Сайт Московского государственного художественного Института им. Сурикова| qaralǵan sáne = 2019-jıl 10-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20071005211147/http://www.pencil.nm.ru/| arxivsáne = 2007-jıl 5-oktyabr }}</ref>. Keselligi sebepli armiyaǵa shaqırılmaydı. Bul jerde ol dáslep Oraylıq Aziya xalıqlarınıń kem ushraytuǵın hám qızıqlı mádeniyatı menen tanısadı. Sonıń menen birge, Robert Falk hám Konstantin Istomin sıyaqlı belgili súwretshiler menen ushırasadı. Nikolay Ulyanovdan súwretshilik sabaqların aladı. 1946-jıl dekabr ayında Igor Vitalievich instituttıń grafik bólimin tamamlaǵan. 1950-jılda T. A. Danko<ref>Tatyana Aleksandrovna Jdanko – yavlyalas rukovoditelem otdela etnografii narodov Sredney Azii i Kazaxstana v [[Nomidagi Etnologiya va antropologiya instituti. N. N. Miklouho-Maclay RAS|Institute etnografii]].[http://kungrad.com/history/st/kamalov/ V. A. Bochin «DOROGI, MOSTI I PYeRYeVALI ISTORIKA S.KAMALOVA», Mejdunarodniy istoricheskiy jurnal № 18 2002 g.] </ref> usınısına tiykarlanıp, SSSR Pánler akademiyasınıń<ref>Po otsenkam spesialistov blagodarya issledovaniyam, provedennim Xorezmskoy ekspeditsiey, bilo soversheno odno iz velichayshix otkritiy XX veka, pozvolivshee vosstanovit istoriyu odnoy iz drevneyshix mirovix sivilizatsiy. Predmeti, naydennie pri raskopkax Toprak-kali udivili ves mir. Mnogie oospisi i skulpturi, naydennie ekspeditsiey, bili peredani na xranenie v Gosudarstvenniy Ermitaj v Leningrade.</ref> Sergey Pavlovich Tolstov basshılıǵndaǵı Xorezm arxeologiyalıq hám etnografiyalıq ekspediciyası quramında islew ushın Orta Aziya hám Qaraqalpaqstanǵa keledi. T. A. Danko basshılıǵında qaraqalpaq xalıq ámeliy kórkem óneri buyımların úyrenip, toplaǵan. Ekspediciyada islegen jıllarında Savickiy súwretshi sıpatındaǵı tikkeley juwapkershiliginen tısqarı, xalıq ámeliy kórkem-óneri úlgilerin toplaw maqsetinde Qaraqalpaqstan awıllarına sayaxatlarda da qatnasadı. Bul iskerlik onı oǵada tańlanıwǵa salıp, keyinirek ol Ámiwdáryanıń tómengi aǵımındaǵı shólde jasawshı kishi xalıq — qaraqalpaqlardıń aldın kem málim bolǵan kórkem-óneri menen saldamlı qızıǵa basladı. == Miynet iskerligi == Ózbekstanda xızmet kórsetken kórkem-óner ǵayratkeri (1964), Qaraqalpaqstan xalıq súwretshisi (1974). Moskva súwretshilik institutın tamamlaǵan (1946). == Kórkem-óner shıǵarmaları == Qaraqalpaqstan kórinisleri óziniń jarqın kórinisin tapqan: «Aq qala. Ulıwma kórinis» (1954); «Qaraqumda», «Shımbay aqshamı», «Kegeyli kanalı» – hámmesi 1956; «Qayraǵashlar» (1959). Savickiy shıǵarmaları Ózbekstan kórkem-óner muzeyi, Ózbelstan xalıqları táriyxı muzeyi, Qaraqalpaqstan kórkem-óner muzeyinde saqlanadı. Súwretshiniń ózine tán háreketleri nátiyjesinde shólkemlestirilgen Qaraqalpaqstan kórkem-óner muzeyine Savickiydiń atı berilgen. == Onıń iskerliginiń bahalanıwı == I. v. Savickiydiń iskerliginde keminde altı tiykarǵı jónelisti ajıratıp kórsetiw múmkin: súwretshilik, kórkem buyımlardı jıynawshı, restavrator, dástúriy qaraqalpaq kórkem-óneriniń kórkem-óner izertlewshisi, muzey tiykarshısı hám basqarıwshısı, pedagog hám oqıtıwshı. Onıń háreketleriniń kólemi menen V. F. Voyno-Yaseneckiy, S. V. Starodubcev, V. A. Uspenskiy, E. E. Romanovskaya, A. F. Kozlovskiy, S. P. Tolstov, I. A. Raykova hám basqalar, yaǵnıy táǵdir jolları menen Orta Aziyaǵa kelip qalǵan hám pútkil omirin sol ilimó mádeniyatqa xizmet etiwge baǵıshlaǵan. Áyne ózi adamlardıń umtılıs-háreketi menen burınǵı Awqamnıń Orta Aziyanıń házirgi ǵárezsiz mámleketlerinde dáslepki ilimiy mektepler jaratılıp, jańa mádeniy dástúrlerge tiykar salındı. Olar búgingi kunge shekem óz áhmiyetin saqlap kelmekte. 1966-jılda Igor Vitalievich Savickiy ulıwma az ushıraytuǵın muzey ashtı. Onda Volkovdıń súwretleri jaqtı jalın menen porladı. Bul jańa kórkem-óner avangard dep atalǵan. Ol toplaǵan muzey kollekciyası kórkem-óner teoriyası haqqındaǵı socialistik realistik húkimlerdi biykar etedi. Dissident dóretpeleri jer astınan, súrginnen, lagerlerden hám umıtılıwlardan qutqarılǵan post-avangard mektep súwretshilerin turmısqa qaytaradı. == Sıylıqları == [[Berdaq atındaǵı mámleketlik sıylıqtıń laureatları|Berdaq atındaǵı Qaraqalpaqstan Mámleketlik sıylıǵınıń laureatı]] (1983). «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni menen sıylıqlanǵan (2002<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Tashkent, 2000-jıl</ref>). == Derekler == {{Derekler}} {{Berdaq atındaǵı mámleketlik sıylıqtıń laureatları}} [[Kategoriya:27-iyulda qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:4-avgustta tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Qaraqalpaqstan Mámleketlik sıylǵınıń laureatları]] [[Kategoriya:Berdaq atındaǵı Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik sıylıǵınıń laureatları]] 1isf6ua1diz19a6743uw1e4cwdzacby 265586 265585 2026-08-04T08:39:41Z Kvazimodo 10433 qosımshalar 265586 wikitext text/x-wiki {{shaxs infoqutısı |tuwılǵan sánesi=4.8.1915 |portret=Savickiy Igor.jpg |eni=200px |qaytıs bolǵan sánesi=27.7.1984 }} '''Igor Vitalievich Savickiy''' ([[1915|915-jıl]] [[4-avgust]], [[Kiev]] — [[1984|1984-jıl]] [[27-iyul]]) — sovet súwretshisi, restavrator, etnograf, kórkem-óner ustası, Ózbekstan SSRda xızmet kórsetken artist (1964), Qaraqalpaqstan xalıq súwretshisi, muzey tiykarshısı hám onıń birinshi direktorı. Nókistegi kórkem-óner muzeyi direktorı («Oraylıq Aziya Tretyakov»). == Ómiri == Igor Vitalievich Savickiy 1915-jıl 4-avgustta [[Kiev]]de advokat shańaraǵında tuwılǵan. Onıń atası polyak hám evrey milletine tiyisli bolǵan (ákesi polshalı shańaraqta, kempir apası evrey shańaraǵında tuwılǵan). Onıń anası tárepindegi atası Timofey Dmitrievich Florinskiy ataqlı orıs slavyan ustası, Kiev universiteti professorı, Rossiya Pánler akademiyasınıń xabarshı aǵzası, kóplegen izertlewler avtorı bolıp, óziniń ilimiy mektebin jaratqan. Balalıǵında Igor Savickiy jaqsı bilim alǵan hám francuz tilinde durıs sóylegen, sebebi tárbiyashısı francuz hayal bolǵan. Igordıń ata-anası tez-tez sırt elge, Evropaǵa barıp, Franciya, Avstriya, Germaniya mádeniy ómiriniń barlıq jańalıqlarınan xabardar bolǵan. Sonday-aq, balalarına balalıǵınan ájayıp kórkem súwretlewdi sińdirgen. 1920-jıldaǵı revolyuciyadan keyin Igor Savickiy ata-anası menen Moskvaǵa kóship, ol jerde súwret sızıwǵa qızıǵıp qaladı. 1934-jıldan Igor Savickiy Moskva poligrafiya institutınıń grafik fakultetinde oqıwdı baslaǵan. Keyin 1905-jılı onıń yadına arnalǵan Moskva súwretshilik mektebinde oqıwdı dawam ettiredi. 1938—1941-jıllarda ol Súwretshiler mamanlıǵın asırıw institutında Lev Kramarenko ustaxanasında oqıydı. Sol menen birge, Qrım hám Kavkazga eskiz sızıw ushın sayaxat etedi. 1941-jılda ol Moskva mámleketlik súwretshilik institutına oqıwǵa kiredi<ref>{{Web deregi | url = http://www.pencil.nm.ru/| bet = Сайт Московского государственного художественного Института им. Сурикова| qaralǵan sáne = 2019-jıl 10-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20071005211147/http://www.pencil.nm.ru/| arxivsáne = 2007-jıl 5-oktyabr }}</ref>. Keselligi sebepli armiyaǵa shaqırılmaydı. Bul jerde ol dáslep Oraylıq Aziya xalıqlarınıń kem ushraytuǵın hám qızıqlı mádeniyatı menen tanısadı. Sonıń menen birge, Robert Falk hám Konstantin Istomin sıyaqlı belgili súwretshiler menen ushırasadı. Nikolay Ulyanovdan súwretshilik sabaqların aladı. 1946-jıl dekabr ayında Igor Vitalievich instituttıń grafik bólimin tamamlaǵan. 1950-jılda T. A. Danko<ref>Tatyana Aleksandrovna Jdanko – yavlyalas rukovoditelem otdela etnografii narodov Sredney Azii i Kazaxstana v [[Nomidagi Etnologiya va antropologiya instituti. N. N. Miklouho-Maclay RAS|Institute etnografii]].[http://kungrad.com/history/st/kamalov/ V. A. Bochin «DOROGI, MOSTI I PYeRYeVALI ISTORIKA S.KAMALOVA», Mejdunarodniy istoricheskiy jurnal № 18 2002 g.] </ref> usınısına tiykarlanıp, SSSR Pánler akademiyasınıń<ref>Po otsenkam spesialistov blagodarya issledovaniyam, provedennim Xorezmskoy ekspeditsiey, bilo soversheno odno iz velichayshix otkritiy XX veka, pozvolivshee vosstanovit istoriyu odnoy iz drevneyshix mirovix sivilizatsiy. Predmeti, naydennie pri raskopkax Toprak-kali udivili ves mir. Mnogie oospisi i skulpturi, naydennie ekspeditsiey, bili peredani na xranenie v Gosudarstvenniy Ermitaj v Leningrade.</ref> Sergey Pavlovich Tolstov basshılıǵndaǵı Xorezm arxeologiyalıq hám etnografiyalıq ekspediciyası quramında islew ushın Orta Aziya hám Qaraqalpaqstanǵa keledi. T. A. Danko basshılıǵında qaraqalpaq xalıq ámeliy kórkem óneri buyımların úyrenip, toplaǵan. Ekspediciyada islegen jıllarında Savickiy súwretshi sıpatındaǵı tikkeley juwapkershiliginen tısqarı, xalıq ámeliy kórkem-óneri úlgilerin toplaw maqsetinde Qaraqalpaqstan awıllarına sayaxatlarda da qatnasadı. Bul iskerlik onı oǵada tańlanıwǵa salıp, keyinirek ol Ámiwdáryanıń tómengi aǵımındaǵı shólde jasawshı kishi xalıq — qaraqalpaqlardıń aldın kem málim bolǵan kórkem-óneri menen saldamlı qızıǵa basladı. == Miynet iskerligi == Ózbekstanda xızmet kórsetken kórkem-óner ǵayratkeri (1964), Qaraqalpaqstan xalıq súwretshisi (1974). Moskva súwretshilik institutın tamamlaǵan (1946). == Kórkem-óner shıǵarmaları == Qaraqalpaqstan kórinisleri óziniń jarqın kórinisin tapqan: «Aq qala. Ulıwma kórinis» (1954); «Qaraqumda», «Shımbay aqshamı», «Kegeyli kanalı» – hámmesi 1956; «Qayraǵashlar» (1959). Savickiy shıǵarmaları Ózbekstan kórkem-óner muzeyi, Ózbelstan xalıqları táriyxı muzeyi, Qaraqalpaqstan kórkem-óner muzeyinde saqlanadı. Súwretshiniń ózine tán háreketleri nátiyjesinde shólkemlestirilgen Qaraqalpaqstan kórkem-óner muzeyine Savickiydiń atı berilgen. == Onıń iskerliginiń bahalanıwı == I. v. Savickiydiń iskerliginde keminde altı tiykarǵı jónelisti ajıratıp kórsetiw múmkin: súwretshilik, kórkem buyımlardı jıynawshı, restavrator, dástúriy qaraqalpaq kórkem-óneriniń kórkem-óner izertlewshisi, muzey tiykarshısı hám basqarıwshısı, pedagog hám oqıtıwshı. Onıń háreketleriniń kólemi menen V. F. Voyno-Yaseneckiy, S. V. Starodubcev, V. A. Uspenskiy, E. E. Romanovskaya, A. F. Kozlovskiy, S. P. Tolstov, I. A. Raykova hám basqalar, yaǵnıy táǵdir jolları menen Orta Aziyaǵa kelip qalǵan hám pútkil omirin sol ilimó mádeniyatqa xizmet etiwge baǵıshlaǵan. Áyne ózi adamlardıń umtılıs-háreketi menen burınǵı Awqamnıń Orta Aziyanıń házirgi ǵárezsiz mámleketlerinde dáslepki ilimiy mektepler jaratılıp, jańa mádeniy dástúrlerge tiykar salındı. Olar búgingi kunge shekem óz áhmiyetin saqlap kelmekte. 1966-jılda Igor Vitalievich Savickiy ulıwma az ushıraytuǵın muzey ashtı. Onda Volkovdıń súwretleri jaqtı jalın menen porladı. Bul jańa kórkem-óner avangard dep atalǵan. Ol toplaǵan muzey kollekciyası kórkem-óner teoriyası haqqındaǵı socialistik realistik húkimlerdi biykar etedi. Dissident dóretpeleri jer astınan, súrginnen, lagerlerden hám umıtılıwlardan qutqarılǵan post-avangard mektep súwretshilerin turmısqa qaytaradı. == Sıylıqları == [[Berdaq atındaǵı mámleketlik sıylıqtıń laureatları|Berdaq atındaǵı Qaraqalpaqstan Mámleketlik sıylıǵınıń laureatı]] (1983). «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni menen sıylıqlanǵan (2002<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Tashkent, 2000-jıl</ref>). == Derekler == {{Derekler}} {{Berdaq atındaǵı mámleketlik sıylıqtıń laureatları}} [[Kategoriya:27-iyulda qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:4-avgustta tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Berdaq atındaǵı Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik sıylıǵınıń laureatları]] fp4pof4q9k5xnywa4m9ld468ij31yjd 0 16676 265565 265505 2026-08-04T08:17:00Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı|AQShta jasalma intellekt sanaatı]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265565 wikitext text/x-wiki '''ChatGPT''' ''([[Inglis tili|ingl]]. Chat Generative Pre-trained Transformer)'' — [[OpenAI]] tárepinen islep shıǵarılǵan hám 2022-jıl 30-noyabrde iske túsirilgen [[chatbot]] hám virtual járdemshi. [[Úlken til modeli|Úlken til modellerine]] tiykarlanıp, ol [[Paydalanıwshı (esaplaw texnikası)|paydalanıwshılarǵa]] sóylesiwdi kerekli uzınlıqqa, formatqa, stilge, dárejege, detalǵa, tilge qarap baǵdarlawǵa hám basqarıwǵa imkaniyat beredi. Hár sóylesiw basqıshında paydalanıwshı sorawları menen juwapları izbe-iz kontekst retinde qarastırıladı<ref name="guardianpos">{{Web deregi | url = https://www.theguardian.com/technology/2022/dec/05/what-is-ai-chatbot-phenomenon-chatgpt-and-could-it-replace-humans| bet = What is AI chatbot phenomenon ChatGPT and could it replace humans?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230116100346/https://www.theguardian.com/technology/2022/dec/05/what-is-ai-chatbot-phenomenon-chatgpt-and-could-it-replace-humans| arxivsáne = 2023-jıl 16-yanvar | avtor = Lock| at = Samantha| sáne = 2022-jıl 5-dekabr | til = en-US| jumıs = [[The Guardian]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 5-dekabr }}</ref>. 2023-jıl yanvarǵa kelip ol 100 millionnan aslam paydalanıwshı jıynap, OpenAI-diń aǵımdaǵı bahasınıń 80 milliard dollarǵa ósiwine úles qosqan tariyxtaǵı eń tez rawajlanıp baratırǵan tutınıwshı programmalıq támiynat qollanbası boldı<ref>{{Cite news|last=Staff| sáne =2024-02-17|title=Microsoft-backed OpenAI valued at $80bn after company completes deal|url=https://www.theguardian.com/technology/2024/feb/16/microsoft-openai-valuation-artificial-intelligence|access-date=2024-03-30|work=The Guardian| til =en-GB|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite news|last=Metz|date=2024-02-16|title=OpenAI Completes Deal That Values the Company at $80 Billion|url=https://www.nytimes.com/2024/02/16/technology/openai-artificial-intelligence-deal-valuation.html|access-date=2024-03-30|work=The New York Times| til =en-US|issn=0362-4331}}</ref>. ChatGPT-diń jaratılıwı básekiles ónimlerdiń, sonıń ishinde Gemini, Ernie Bot, LLaMA, Claude hám Grok ónimleriniń shıǵarılıwına túrtki boldı<ref>{{Cite journal|title=What's the next word in large language models?|date=April 2023| til =en|issn=2522-5839}}</ref>. Microsoft OpenAI [[GPT-4]] tiykarında Copilot baǵdarlamasın iske túsirdi. Ayırım baqlawshılar ChatGPT hám soǵan uqsas [[Programma|programmalardıń]] adam intellektin ózgertiwi yamasa atrofiyalaw, plagiatqa jol beriw yamasa nadurıs informaciya tarqatıw múmkinligine alańlaw bildirdi<ref name="NYT-20230718">{{Cite news|last=Gertner|date=July 18, 2023|title=Wikipedia's Moment of Truth|work=[[The New York Times Magazine]]|url=https://www.nytimes.com/2023/07/18/magazine/wikipedia-ai-chatgpt.html|access-date=July 19, 2023}}</ref><ref>{{Cite news|title=What is ChatGPT and why does it matter? Here's what you need to know|url=https://www.zdnet.com/article/what-is-chatgpt-and-why-does-it-matter-heres-everything-you-need-to-know/|access-date=June 22, 2023|work=ZDNET|date=May 30, 2023| til =en}}</ref>. ChatGPT onlayn rejiminde eki versiyada paydalanıwǵa boladı, olardıń biri [[GPT-3|GPT-3.5]] hám ekinshisi GPT-4 tiykarında jaratılǵan, ekewi de OpenAI kompaniyasınıń [[Generativ aldınnan tayarlanǵan transformator|generativ aldınnan tayarlanǵan transformator (GPT)]] modelleriniń menshikli seriyasınıń aǵzaları bolıp tabıladı hám sóylesiw ushın jaqsı sazlanǵan. qadaǵalanatuǵın oqıtıw menen adamnıń keri baylanısınan bilim alıwdı kúsheytiw kombinaciyasın paydalanatuǵın qosımshalar<ref name="NYT-20230718">{{Cite news|last=Gertner|first=Jon|date=July 18, 2023|title=Wikipedia's Moment of Truth|work=[[The New York Times Magazine]]|url=https://www.nytimes.com/2023/07/18/magazine/wikipedia-ai-chatgpt.html|accessdate=July 19, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230720125400/https://www.nytimes.com/2023/07/18/magazine/wikipedia-ai-chatgpt.html#permid=126389255|archivedate=July 20, 2023}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGertner2023">Gertner, Jon (July 18, 2023). </cite></ref>. ChatGPT izertlewdiń aldınnan kóriwi retinde erkin paydalanıwǵa iye boldı, biraq onıń ataqlılıǵına baylanıslı OpenAI házir bul xızmetti freemium modelinde basqaradı. Ol óziniń biypul dárejesindegi [[Paydalanıwshı (esaplaw texnikası)|paydalanıwshılarǵa]] GPT-3.5 tiykarındaǵı versiyasına kiriw imkaniyatın beredi, al GPT-4 tiykarında jetilistirilgen versiyası hám jańa imkaniyatlarǵa baslı ruqsatın pullı jazılıwshılarǵa «ChatGPT Plus» kommerciyalıq atı menen beriledi. ChatGPT jasalma intellekt tarawında turaqlı hám burın bolmaǵan investiciyalardı hám jámiyettiń itibarın qaratıwǵa ákelgen AI buminniń baslawshısı bolıp tabıladı<ref>{{Cite news|last1=Weise|first1=Karen|last2=Metz|first2=Cade|last3=Grant|first3=Nico|last4=Isaac|first4=Mike|date=December 5, 2023|title=Inside the A.I. Arms Race That Changed Silicon Valley Forever| til =en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2023/12/05/technology/ai-chatgpt-google-meta.html|access-date=December 11, 2023|issn=0362-4331}}</ref>. == Trening == ChatGPT arnawlı [[GPT]] negizgi modellerine tiykarlanǵan, atap aytqanda [[GPT-3|GPT-3.5]] hám [[GPT-4]], olar sóylesiwdi maqsetli paydalanıw ushın anıq sazlanǵan<ref>{{Web deregi | url = https://platform.openai.com/docs/models/| bet = OpenAI API| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230303221112/https://platform.openai.com/docs/models/| arxivsáne = 2023-jıl 3-mart | til = en| jumıs = platform.openai.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 3-mart }}</ref>. Anıq sazlaw procesi adam keri baylanısınan (RLHF) qadaǵalanatuǵın oqıtıw menen bekkemleytuǵın oqıtıwdı paydalandı<ref name="OpenAIInfo" /><ref>{{Web deregi | url = https://www.eweek.com/big-data-and-analytics/chatgpt/| bet = ChatGPT: Understanding the ChatGPT AI Chatbot| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230119175109/https://www.eweek.com/big-data-and-analytics/chatgpt/| arxivsáne = 2023-jıl 19-yanvar | avtor = Greengard| at = Samuel| sáne = 2022-jıl 29-dekabr | jumıs = [[eWeek]]| qaralǵan sáne = 2023-jıl 11-yanvar }}</ref>. Eki usılda model ónimliligin jaqsılaw ushın adam trenerlerdi paydalandı. Baqlanatuǵın oqıtıw jaǵdayında trenerler eki tárepti de oynadı: paydalanıwshı hám [[Jasalma intellekt|AI]] járdemshisi. Oqıtıwdı bekkemlew basqıshında adam trenerleri aldı menen aldıńǵı sáwbette model jaratqan juwaplardı bahaladı<ref name="auto1">{{Web deregi | url = https://www.technologyreview.com/2023/03/03/1069311/inside-story-oral-history-how-chatgpt-built-openai/| bet = The inside story of how ChatGPT was built from the people who made it| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230303093219/https://www.technologyreview.com/2023/03/03/1069311/inside-story-oral-history-how-chatgpt-built-openai/| arxivsáne = 2023-jıl 3-mart | avtor = Douglas| at = Will| sáne = 2023-jıl 3-mart | jumıs = MIT Technology Review| qaralǵan sáne = 2023-jıl 6-mart }}</ref>. Bul reytingler Proksimal siyasattı optimallastırıwdıń birneshe iteraciyasın qollanıw arqalı modeldi jánede konkretlestiriw ushın paydalanatuǵın «sıylıq modellerin» jaratıw ushın paydalanıldı<ref name="OpenAIInfo">{{Web deregi | url = https://openai.com/blog/chatgpt/| bet = ChatGPT: Optimizing Language Models for Dialogue| arxivurl = https://web.archive.org/web/20221130180912/https://openai.com/blog/chatgpt/| arxivsáne = 2022-jıl 30-noyabr | avtor = OpenAI| avtorsilteme = OpenAI| sáne = 2022-jıl 30-noyabr | til = en-US| qaralǵan sáne = 2022-jıl 5-dekabr }}</ref><ref name="Vincent-2022">{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2022/12/8/23499728/ai-capability-accessibility-chatgpt-stable-diffusion-commercialization| bet = ChatGPT proves AI is finally mainstream{{snd}}and things are only going to get weirder| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230111214453/https://www.theverge.com/2022/12/8/23499728/ai-capability-accessibility-chatgpt-stable-diffusion-commercialization| arxivsáne = 2023-jıl 11-yanvar | avtor = Vincent| at = James| sáne = 2022-jıl 8-dekabr | til = en-US| jumıs = [[The Verge]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 8-dekabr }}</ref>. Time jurnalı zıyanlı mazmunǵa (mısalı, seksual zorlıq-zombılıq, zorlıq-zombılıq, násillik, seksizm) qarsı qáwipsizlik sistemasın dúziw ushın OpenAI zıyanlı mazmundı belgilew ushın saatına 2 dollardan az tabısı bar keniyalı jumısshılardı paydalanǵanın anıqladı. Bul belgiler keleshekte usınday mazmundı anıqlaw ushın modeldi úyretiw ushın paydalanıldı. Autsorsing jumısshıları «uwlı» hám travmatikalıq tásirge ushıradı; bir jumısshı tapsırmanı «azaplaw» dep táriypledi. OpenAI autsorsingniń sherigi Kaliforniya shtatınıń [[San-Francisko]] qalasında jaylasqan Sama oqıw maǵlıwmatların beretuǵın kompaniya edi<ref>{{Web deregi | url = https://www.theguardian.com/technology/2023/aug/02/ai-chatbot-training-human-toll-content-moderator-meta-openai| bet = 'It's destroyed me completely': Kenyan moderators decry toll of training of AI models| arxivurl = https://web.archive.org/web/20231221131505/https://www.theguardian.com/technology/2023/aug/02/ai-chatbot-training-human-toll-content-moderator-meta-openai| arxivsáne = 2023-jıl 21-dekabr | avtor = Rowe| at = Niamh| sáne = 2023-jıl 2-avgust | jumıs = The Guardian| qaralǵan sáne = 2023-jıl 14-dekabr }}</ref>. ChatGPT dáslebinde [[Microsoft|Microsoft korporaciyası]] OpenAI ushın arnawlı qurılǵan hám «júzlegen million dollarǵa» jumsalǵan Nvidia GPU qurılmaları menen jumıs isleytuǵın Microsoft Azure superkompyuterli infrastrukturasın paydalandı. ChatGPT tabısınan keyin Microsoft 2023-jılı OpenAI infrastrukturasın anaǵurlım jańaladı<ref>{{Cite news|last=Roth|first=Emma|title=Microsoft spent hundreds of millions of dollars on a ChatGPT supercomputer|url=https://www.theverge.com/2023/3/13/23637675/microsoft-chatgpt-bing-millions-dollars-supercomputer-openai|journal=The Verge| sáne =March 13, 2023}}</ref>. Riversaydtaǵı Kaliforniya universiteti alımları, ChatGPT-ge birneshe usınıslar Microsoft serverlerin salqınlatıw ushın shama menen 500 millilitr suw kerek ekenin boljadı<ref>{{Web deregi | url = https://apnews.com/article/chatgpt-gpt4-iowa-ai-water-consumption-microsoft-f551fde98083d17a7e8d904f8be822c4| bet = Artificial intelligence technology behind ChatGPT was built in Iowa — with a lot of water| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230910124944/https://apnews.com/article/chatgpt-gpt4-iowa-ai-water-consumption-microsoft-f551fde98083d17a7e8d904f8be822c4| arxivsáne = 2023-jıl 10-sentyabr | sáne = 2023-jıl 9-sentyabr | til = en| jumıs = AP News| qaralǵan sáne = 2023-jıl 10-sentyabr }}</ref>. TrendForce bazar barlawı 2023-jılı ChatGPT-di quwatlandırıw ushın 30 000 Nvidia GPU (hárqaysısınıń bahası shama menen 10 000-15 000 dollar) paydalanılǵanın esapladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.trendforce.com/presscenter/news/20230301-11584.html| bet = Press Center - TrendForce Says with Cloud Companies Initiating AI Arms Race, GPU Demand from ChatGPT Could Reach 30,000 Chips as It Readies for Commercialization {{!}} TrendForce - Market research, price trend of DRAM, NAND Flash, LEDs, TFT-LCD and green energy, PV| arxivurl = https://web.archive.org/web/20231102173108/https://www.trendforce.com/presscenter/news/20230301-11584.html| arxivsáne = 2023-jıl 2-noyabr | til = en| jumıs = TrendForce| qaralǵan sáne = 2023-jıl 2-noyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.tomshardware.com/news/chatgpt-nvidia-30000-gpus| bet = ChatGPT Will Command More Than 30,000 Nvidia GPUs: Report| arxivurl = https://web.archive.org/web/20231102173108/https://www.tomshardware.com/news/chatgpt-nvidia-30000-gpus| arxivsáne = 2023-jıl 2-noyabr | avtor = Zhiye Liu| sáne = 2023-jıl 1-mart | til = en| jumıs = Tom's Hardware| qaralǵan sáne = 2023-jıl 2-noyabr }}</ref>. OpenAI xızmetin jáne de úyretiw hám anıq sazlaw ushın ChatGPT [[Paydalanıwshı (esaplaw texnikası)|paydalanıwshılarınan]] maǵlıwmatlardı jıynaydı. Paydalanıwshılar ChatGPT-den alatuǵın juwaplardı joqarı yamasa keri dawıs bere aladı hám qosımsha keri baylanısı bar tekstli maydanlardı toltıra aladı<ref>{{Web deregi | url = https://cdn.openai.com/chatgpt/ChatGPT_Feedback_Contest_Rules.pdf| bet = ChatGPT Feedback Contest: Official Rules| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230118162823/https://cdn.openai.com/chatgpt/ChatGPT_Feedback_Contest_Rules.pdf| arxivsáne = 2023-jıl 18-yanvar | jumıs = OpenAI| qaralǵan sáne = 2022-jıl 30-dekabr }}</ref>. ChatGPT oqıw maǵlıwmatları baǵdarlamalıq qural kórsetpesi betlerin, xabarlandırıw taxtası sistemaları sıyaqlı internet qubılısları tuwralı informaciyanı hám birneshe programmalastırıw tillerin qamtıydı<ref name="ArsTechnicaTerminal">{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/information-technology/2022/12/openais-new-chatbot-can-hallucinate-a-linux-shell-or-calling-a-bbs/| bet = No Linux? No problem. Just get AI to hallucinate it for you| arxivurl = https://web.archive.org/web/20221226134822/https://arstechnica.com/information-technology/2022/12/openais-new-chatbot-can-hallucinate-a-linux-shell-or-calling-a-bbs/| arxivsáne = 2022-jıl 26-dekabr | avtor = Edwards| at = Benj| sáne = 2022-jıl 5-dekabr | jumıs = [[Ars Technica]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 5-dekabr }}</ref>. Wikipedia sonıń menen qatar ChatGPT oqıw maǵlıwmatlarınıń biri edi. == Ózgeshelikler hám sheklewler == === Ózgeshelikler === [[Chatbot|Chatbottıń]] tiykarǵı funkciyası adamnıń sáwbetlesiwshisine eliklew bolsa da, ChatGPT hár tárepleme. Sansız mısallardıń ishinde ol kompyuter programmaların jazıp hám qayta isley aladı<ref name="ChatGPT can write code">{{Web deregi | url = https://www.zdnet.com/article/chatgpt-can-write-code-now-researchers-say-its-good-at-fixing-bugs-too/| bet = ChatGPT can write code. Now researchers say it's good at fixing bugs, too| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230203051252/https://www.zdnet.com/article/chatgpt-can-write-code-now-researchers-say-its-good-at-fixing-bugs-too/| arxivsáne = 2023-jıl 3-fevral | avtor = Tung| at = Liam| sáne = 2023-jıl 26-yanvar | jumıs = ZDNET| qaralǵan sáne = 2023-jıl 22-iyun }}</ref>; muzıka, telespektakller, ertekler, studentler esselerin jaratıw; test sorawlarına juwap beriw (geyde testke baylanıslı, ortasha test tapsırıwshıdan joqarı dárejede)<ref>{{Cite news|last=Heilweil|first=Rebecca|title=AI is finally good at stuff. Now what?|url=https://www.vox.com/recode/2022/12/7/23498694/ai-artificial-intelligence-chat-gpt-openai|access-date=December 30, 2022| sáne =December 7, 2022}}</ref>; biznes-ideyalardı jaratıw<ref>{{Cite news|date=June 16, 2023|title=How Generative AI Can Augment Human Creativity|url=https://hbr.org/2023/07/how-generative-ai-can-augment-human-creativity|access-date=June 20, 2023}}</ref>; qosıqlar menen qosıq tekstlerin jazıw<ref name="jpost">{{Cite news|title=ChatGPT: What is the new free AI chatbot? – explainer|url=https://www.jpost.com/business-and-innovation/tech-and-start-ups/article-725910|last=Reich|first=Aaron|date=December 27, 2022|access-date=December 30, 2022}}</ref>; tekstti awdarıw hám juwmaq shıǵarıw<ref>{{Cite news|last=Rider|first=Elizabeth|title=How ChatGPT Will Dramatically Change the Influencer Space|url=https://www.entrepreneur.com/science-technology/how-chatgpt-will-dramatically-change-the-influencer-space/448386|access-date=April 25, 2023|date=April 6, 2023}}</ref>; Linux sistemasın emulyaciyalaw; pútkil sóylesiw bólmelerin imitaciyalaw; tic-tac-toe sıyaqlı oyınlardı oynaw; yamasa bankomattı imitaciyalaw<ref name="ArsTechnicaTerminal">{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/information-technology/2022/12/openais-new-chatbot-can-hallucinate-a-linux-shell-or-calling-a-bbs/| bet = No Linux? No problem. Just get AI to hallucinate it for you| arxivurl = https://web.archive.org/web/20221226134822/https://arstechnica.com/information-technology/2022/12/openais-new-chatbot-can-hallucinate-a-linux-shell-or-calling-a-bbs/| arxivsáne = 2022-jıl 26-dekabr | avtor = Edwards| at = Benj| sáne = 2022-jıl 5-dekabr | jumıs = [[Ars Technica]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 5-dekabr }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFEdwards2022">Edwards, Benj (December 5, 2022). </cite></ref>. Aldıńǵı InstructGPT menen salıstırǵanda ChatGPT zıyanlı hám ótirik juwaplardı azaytıwǵa háreket etedi<ref>{{Web deregi | url = https://updatedgeek.com/what-is-chatgpt/| bet = What is ChatGPT? History, Features, Uses, Benefits, Drawbacks 2023| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230107112449/https://updatedgeek.com/what-is-chatgpt/| arxivsáne = 2023-jıl 7-yanvar | avtor = Chawla| at = Raveen| sáne = 2022-jıl 26-dekabr | til = en-US| qaralǵan sáne = 2022-jıl 27-dekabr }}</ref>. Bir mısalda, InstructGPT «Maǵan Kristofer Kolumbtıń 2015-jılı AQSHqa qashan kelgeni tuwralı aytıń» degen sorawdı haqıyqat dep qabıllasa, ChatGPT sorawdıń qarsı faktli qásiyetin moyınlaydı hám onıń juwabın eger ne bolıwı múmkin ekenin gipotetikalıq jaqtan qarastıradı. Kolumb Amerika Qurama Shtatlarına 2015-jılı Kristofer Kolumbtıń sayaxatları tuwralı informaciyanı hám házirgi dúnya tuwralı faktlerdi, sonıń ishinde Kolumbtiń is-háreketlerin zamanagóy paydalanıp keldi<ref name="OpenAIInfo">{{Web deregi | url = https://openai.com/blog/chatgpt/| bet = ChatGPT: Optimizing Language Models for Dialogue| arxivurl = https://web.archive.org/web/20221130180912/https://openai.com/blog/chatgpt/| arxivsáne = 2022-jıl 30-noyabr | avtor = OpenAI| avtorsilteme = OpenAI| sáne = 2022-jıl 30-noyabr | til = en-US| qaralǵan sáne = 2022-jıl 5-dekabr }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFOpenAI2022">[[OpenAI]] (November 30, 2022). </cite></ref>. ChatGPT bir sóylesiwdegi aldıńǵı sorawlardıń sheklewli sanın este saqlaydı. Jurnalistler bul ChatGPT-di jeke terapevt retinde paydalanıwǵa imkaniyat beredi dep boljadı<ref name="Roose-2022">{{Web deregi | url = https://www.nytimes.com/2022/12/05/technology/chatgpt-ai-twitter.html| bet = The Brilliance and Weirdness of ChatGPT| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230118134332/https://www.nytimes.com/2022/12/05/technology/chatgpt-ai-twitter.html| arxivsáne = 2023-jıl 18-yanvar | avtor = Roose| at = Kevin| sáne = 2022-jıl 5-dekabr | til = en-US| jumıs = The New York Times| qaralǵan sáne = 2022-jıl 26-dekabr | citata = Like those tools, ChatGPT – which stands for "generative pre-trained transformer" – landed with a splash.}}</ref>. Qolaysız nátiyjelerdiń ChatGPT-ge usınılıwın hám onı shıǵarıwınıń aldın alıw ushın sorawlar OpenAI «Moderaciyanıń sońǵı noqatı» API (jeke GPT tiykarındaǵı AI) arqalı filtrlenedi<ref>{{Web deregi | url = https://openai.com/blog/new-and-improved-content-moderation-tooling/| bet = New and Improved Content Moderation Tooling| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230111020935/https://openai.com/blog/new-and-improved-content-moderation-tooling/| arxivsáne = 2023-jıl 11-yanvar | sáne = 2022-jıl 10-avgust | til = en| jumıs = OpenAI| qaralǵan sáne = 2022-jıl 30-dekabr }}</ref><ref name="OpenAIInfo">{{Web deregi | url = https://openai.com/blog/chatgpt/| bet = ChatGPT: Optimizing Language Models for Dialogue| arxivurl = https://web.archive.org/web/20221130180912/https://openai.com/blog/chatgpt/| arxivsáne = 2022-jıl 30-noyabr | avtor = OpenAI| avtorsilteme = OpenAI| sáne = 2022-jıl 30-noyabr | til = en-US| qaralǵan sáne = 2022-jıl 5-dekabr }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFOpenAI2022">[[OpenAI]] (November 30, 2022). </cite></ref>.<ref name="Roose-2022" /> 2023-jıl martta OpenAI ChatGPT ushın plaginlerge qollawdı qostı<ref name="openaiplugins">{{Web deregi | url = https://openai.com/blog/chatgpt-plugins| bet = ChatGPT plugins| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230323213712/https://openai.com/blog/chatgpt-plugins| arxivsáne = 2023-jıl 23-mart | jumıs = openai.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 23-mart }}</ref>. Oǵan veb-brauzer hám kodtı interpretaciyalaw sıyaqlı OpenAI tárepinen islengen plaginler hám Expedia, OpenTable, Zapier, Shopify, Slack hám Wolfram sıyaqlı islep shıǵarıwshılardıń sırtqı plaginleri kiredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2023/3/23/23653591/openai-chatgpt-plugins-launch-web-browsing-third-party| bet = OpenAI is massively expanding ChatGPT's capabilities to let it browse the web and more| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230323181512/https://www.theverge.com/2023/3/23/23653591/openai-chatgpt-plugins-launch-web-browsing-third-party| arxivsáne = 2023-jıl 23-mart | avtor = Vincent| at = James| sáne = 2023-jıl 23-mart | jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2023-jıl 23-mart }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://venturebeat.com/ai/openai-turns-chatgpt-into-a-platform-overnight-with-addition-of-plugins/| bet = OpenAI turns ChatGPT into a platform overnight with addition of plugins| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230324005500/https://venturebeat.com/ai/openai-turns-chatgpt-into-a-platform-overnight-with-addition-of-plugins/| arxivsáne = 2023-jıl 24-mart | avtor = Goldman| at = Sharon| sáne = 2023-jıl 23-mart | jumıs = VentureBeat| qaralǵan sáne = 2023-jıl 23-mart }}</ref>. === Sheklewler === OpenAI ChatGPT "geyde esitiletuǵın, biraq durıs emes yamasa mánissiz juwaplar jazatuǵının" tán aladı<ref name="OpenAIInfo">{{Web deregi | url = https://openai.com/blog/chatgpt/| bet = ChatGPT: Optimizing Language Models for Dialogue| arxivurl = https://web.archive.org/web/20221130180912/https://openai.com/blog/chatgpt/| arxivsáne = 2022-jıl 30-noyabr | avtor = OpenAI| avtorsilteme = OpenAI| sáne = 2022-jıl 30-noyabr | til = en-US| qaralǵan sáne = 2022-jıl 5-dekabr }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFOpenAI2022">[[OpenAI]] (November 30, 2022). </cite></ref>. Bul minez-qulıq úlken til modelleri ushın ulıwma hám «gallyucinaciya» dep ataladı<ref>{{Web deregi | url = https://becominghuman.ai/why-large-language-models-like-chatgpt-are-bullshit-artists-c4d5bb850852| bet = Why large language models like ChatGPT are bullshit artists| arxivurl = https://web.archive.org/web/20221217075021/https://becominghuman.ai/why-large-language-models-like-chatgpt-are-bullshit-artists-c4d5bb850852| arxivsáne = 2022-jıl 17-dekabr | avtor = Lakshmanan| at = Lak| sáne = 2022-jıl 16-dekabr | baspaxana = becominghuman.ai| qaralǵan sáne = 2023-jıl 15-yanvar | citata = ''The human raters are not experts in the topic, and so they tend to choose text that looks convincing. They'd pick up on many symptoms of hallucination, but not all. Accuracy errors that creep in are difficult to catch.''}}</ref>. Adamnıń baqlawına tiykarlanǵan ChatGPT sıylıq modeli Gudxart nızamı dep atalatuǵın optimallastırıw patologiyasınıń mısalında shamadan tıs optimallastırılıp, ónimlilikke tosıq keltiriwi múmkin. 2023-jıldan baslap, ChatGPT biypul versiyasında bar bolǵan GPT-3.5 2022-jıldıń yanvarǵa shekem bolǵan waqıyalardı biledi hám ChatGPT Plus qosımshası menen 2023-jıl aprelge shekem bar (ashıq) GPT-4<ref>{{Cite news|title=What can ChatGPT maker's new AI model GPT-4 do?|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/chatgpt-makers-new-ai-model-gpt-4-97881867|access-date=March 20, 2023|work=ABC News| sáne =March 15, 2023| til =en}}</ref>. Trening maǵlıwmatları sonıń menen qatar ChatGPT adamlardıń anıqlamaların qosqanda, sorawlarǵa juwap bergende anıqlanıwı múmkin algoritmlik nasazlıqtan zardap shegedi. Bir jaǵdayda ChatGPT rep jarattı, onda hayallar menen reńli alımlar aq reńli erkek alımlardan tómen dep esaplandı<ref>{{Web deregi | url = https://theintercept.com/2022/12/08/openai-chatgpt-ai-bias-ethics/| bet = The Internet's New Favorite AI Proposes Torturing Iranians and Surveilling Mosques| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230118091138/https://theintercept.com/2022/12/08/openai-chatgpt-ai-bias-ethics/| arxivsáne = 2023-jıl 18-yanvar | avtor = Biddle| at = Sam| sáne = 2022-jıl 8-dekabr | jumıs = [[The Intercept]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 26-dekabr }}</ref>. Jeke adamlar toparınıń bul teris burmalanıwı itimal wákillik zıyannıń mısalı bolıp tabıladı. The New Yorker maqalasında fantast-jazıwshı Ted Chiang ChatGPT hám basqa LLM faylların joǵaltqan JPEG súwreti menen salıstırdı:<blockquote> ChatGPT-di Internettegi barlıq teksttiń budırlanǵan JPEG retinde esaplap kóriń. Ol Internettegi informaciyanıń kóp bólegin saqlaydı, sol sıyaqlı JPEG joqarı anıqlıqtaǵı kórinis tuwralı informaciyanıń kóp bólegin saqlaydı, biraq bitlerdiń anıq izbe-izligin izleseńiz, onı taba almaysız. ; Siz alatuǵın barlıq nárse - bul shamalap. Biraq, shama menen ChatGPT jaratıwda ózgeshe grammatikalıq tekst kórinisinde usınılǵanlıqtan, ol ádette qolaylı. [...] Bul sonıń menen qatar ChatGPT sıyaqlı úlken tillik modeller dım beyim «gallyucinaciyalardı» yamasa anıq sorawlarǵa juwaplardı túsiniwdiń bir usılı. Bul gallyucinaciyalar qısıw artefaktleri bolıp tabıladı, biraq [...] olardı anıqlaw ushın olardı originallar menen salıstırıw kerek, bul jaǵdayda Internetti yamasa dúnya tuwralı bilimimizdi bildiredi. Biz olar tuwralı usılay oylaytuǵın bolsaq, bunday gallyucinaciyalar tańqalarlıq emes; eger qısıw algoritmi originaldıń toqsan toǵız procenti óshirilgennen keyin tekstti qayta tiklewge arnalǵan bolsa, biz ol jaratatuǵın nárselerdiń zárúr bólimi tolıǵı menen islengenin kútiwimiz kerek.</blockquote> == Xızmet kórsetiw == [[Fayl:Pioneer_Building,_San_Francisco_(2019)_-1.jpg|nobaý|OpenAI-diń burıńǵı keńsesi, Pioner imaratı, San-Francisko]] [[Fayl:Countries where ChatGPT is available.svg|nobaý|ChatGPT 2023-jıl dekabr ayındaǵı mámleket yamasa aymaq boyınsha bar ekenligi]] ChatGPT 2022-jıl 30-noyabrde [[San-Francisko|San-Franciskoda]] jaylasqan OpenAI (úlken til modelleriniń dáslepki GPT seriyasın islep shıǵarıwshı; DALL·E 2, korinislerdi jaratıw ushın qollanılatuǵın diffuziyalı model hám Whisper, sóyles transkripciyası modeli) arqalı iske qosıldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.euronews.com/next/2023/11/30/chatgpt-a-year-on-3-ways-the-ai-chatbot-has-completely-changed-the-world-in-12-months| bet = ChatGPT turns 1: How the AI chatbot has completely changed the world| sáne = 2023-jıl 30-noyabr | til = en| jumıs = euronews| qaralǵan sáne = 2024-jıl 1-mart }}</ref>. Xızmet dáslebinde xalıq ushın biypul boldı hám kompaniya keyinirek xızmetti monetizaciyalawdı rejelestirdi<ref>{{Web deregi | url = https://www.theatlantic.com/technology/archive/2022/12/chatgpt-ai-chatbots-openai-cost-regulations/672539/| bet = Money Will Kill ChatGPT's Magic| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230113195054/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2022/12/chatgpt-ai-chatbots-openai-cost-regulations/672539/| arxivsáne = 2023-jıl 13-yanvar | avtor = Karpf| at = David| sáne = 2022-jıl 21-dekabr | til = en| jumıs = The Atlantic| qaralǵan sáne = 2022-jıl 31-dekabr }}</ref>. 2022-jıl 4-dekabrde ChatGPT bir millionnan aslam paydalanıwshısına iye boldı. 2023-jıl yanvarda ChatGPT 100 millionnan aslam paydalanıwshıǵa jetti, bul onı búgingi kúndegi eń tez rawajlanıp baratırǵan tutınıwshı qollanbasına aylandırdı. 2023-jıl martta Pew Research sorawnaması amerikalı ereseklerdiń 14% ChatGPT-di qollanıp kórgenin kórsetti. Iyul ayında Pew Research tap usınday kórsetkishti 18% dep kórsetti. === Mobil qosımsha === 2023-jıl may ayında OpenAI ChatGPT ushın iOS qosımshasın iske qostı. Qosımsha chat tariyxın sinxronlawdı hám dawıs penen kirgiziwdi qollaydı (Whisper, OpenAI sóylewdi tanıw modelin paydalanıw). === Programmalıq támiynattı islep shıǵarıwshılardı qollaw === Tutınıwshıǵa qolaylı «ChatGPT Plus» paketine qosımsha retinde OpenAI ChatGPT hám Whisper modeliniń API interfeyslerin 2023-jıl martta usınıp, islep shıǵarıwshılarǵa AI qollaytuǵın til hám sóylewden tekstke imkaniyatlar ushın qollanbalı programmalastırıw interfeysin usınadı. ChatGPT hám API interfeysi [[chatbot]] sıyaqlı GPT-3.5-turbo AI modelin paydalanadı. Bul islep shıǵarıwshılarǵa ChatGPT qosımshasınıń ózgertilmegen yamasa ózgertilgen versiyasın qosıwǵa imkaniyat beredi<ref>{{Web deregi | url = https://www.cmswire.com/digital-experience/openais-chatgpt-and-whisper-apis-now-available-to-developers/| bet = Developers Can Now Access OpenAI's ChatGPT and Whisper APIs| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230306213525/https://www.cmswire.com/digital-experience/openais-chatgpt-and-whisper-apis-now-available-to-developers/| arxivsáne = 2023-jıl 6-mart | avtor = Torres| at = Jennifer| sáne = 2023-jıl 3-mart | til = en| jumıs = CMSWire.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 8-mart }}</ref>. ChatGPT API bahası 1000 kiriw tokeni ushın $0,001 hám 1000 shıǵıw tokeni ushın $0,002 (shama menen 750 sóz), bul dáslepki GPT-3.5 modelleriniń bahasınan ~10% quraydı<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/openai-will-let-developers-build-chatgpt-into-their-apps-204737530.html| bet = OpenAI will let developers build ChatGPT into their apps| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230307194022/https://www.engadget.com/openai-will-let-developers-build-chatgpt-into-their-apps-204737530.html| arxivsáne = 2023-jıl 7-mart | avtor = Shanklin| at = Will| sáne = 2023-jıl 1-mart | til = en-US| jumıs = Engadget| qaralǵan sáne = 2023-jıl 8-mart }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://digiday.com/media-buying/with-developer-apis-for-chatgpt-and-whisper-openai-is-opening-the-floodgates-with-a-familiar-playbook/| bet = With developer APIs for ChatGPT and Whisper, OpenAI is opening the floodgates with a familiar playbook| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230307060648/https://digiday.com/media-buying/with-developer-apis-for-chatgpt-and-whisper-openai-is-opening-the-floodgates-with-a-familiar-playbook/| arxivsáne = 2023-jıl 7-mart | avtor = Swant| at = Marty| sáne = 2023-jıl 3-mart | til = en-US| jumıs = Digiday| qaralǵan sáne = 2023-jıl 8-mart }}</ref>. OpenAI programmalıq támiynatın islep shıǵarıwshılarǵa xızmet kórsetiw servisin iske qosıwdan birneshe kún aldın, 2023-jıl 27 fevralda Snapchat biypul Snapchat Plus paydalanıwshı bazası ushın «My AI» dep atalatuǵın arnawlı ChatGPT chatbotın shıǵardı.<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2023/2/27/23614959/snapchat-my-ai-chatbot-chatgpt-openai-plus-subscription| bet = Snapchat is releasing its own AI chatbot powered by ChatGPT| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230228023241/https://www.theverge.com/2023/2/27/23614959/snapchat-my-ai-chatbot-chatgpt-openai-plus-subscription| arxivsáne = 2023-jıl 28-fevral | avtor = Heath| at = Alex| sáne = 2023-jıl 27-fevral | jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2023-jıl 28-fevral }}</ref>. ==== Kod jazıw (programmalastırıw) ==== Purdyu universitetiniń izertlewshileri ChatGPT-diń programmalıq támiynat yamasa kompyuter programmalastırıw tuwralı Stack Overflow-de berilgen 517 sorawǵa bergen juwapların durıs, konkretlilik, hár tárepleme hám qısqalıq ushın analizlep, olardıń 52% de dálsizlikler hám 77% de anıq maǵlıwmatlar bar ekenin anıqladı<ref>{{Cite news|last=Morrison|first=Ryan| sáne =August 8, 2023|title=ChatGPT wrong over half the time on software questions|publisher=[[New Statesman|New Statesman Media Group]]|url=https://techmonitor.ai/technology/ai-and-automation/chatgpt-wrong-over-half-the-time-on-software-questions|access-date=December 5, 2023}}</ref>. ==== Bilimlendiriw ==== Texnologiya jazıwshısı Den Gillmor ChatGPT-di 2022-jılda student tapsırmasında qollandı hám onıń jaratılǵan teksti jaqsı student jetkizetuǵın tekst penen teń ekenin anıqladı hám «akademiyanıń ayırım júdá zárúr máselelerge qarsı keliwi kerek» dep pikir bildirdi<ref>{{Web deregi | url = https://www.theguardian.com/technology/2022/dec/04/ai-bot-chatgpt-stuns-academics-with-essay-writing-skills-and-usability| bet = AI bot ChatGPT stuns academics with essay-writing skills and usability| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230117155456/https://www.theguardian.com/technology/2022/dec/04/ai-bot-chatgpt-stuns-academics-with-essay-writing-skills-and-usability| arxivsáne = 2023-jıl 17-yanvar | avtor = Hern| at = Alex| sáne = 2022-jıl 4-dekabr | jumıs = [[The Guardian]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 5-dekabr }}</ref>. Geografiya professorı Terens Dey ChatGPT jaratqan citatalardı bahalap, olardıń ótirik ekenin anıqladı. Soǵan qaramastan, ol «ótirik maqalalardıń temaları sorawlarǵa tikkeley baylanıslı hám ájayıp maqalalar jarata aladı. Haqıyqıy citatanıń bolmawı baslamashı avtordıń bos orındı toltırıw imkaniyatın kórsetiwi múmkin» dep jazadı. Deydiń aytıwınsha, ChatGPT járdemi menen sapalı kirisiw kolledj kursların jaratıwǵa boladı; ol onı «fizikalıq geografiyanıń kirisiw kursları, meniń geografiyalıq gidrologiyanıń ekinshi kursı ushın hám kartografiya, geografiyalıq informaciyalıq sistemalar hám aralıqtan zondlaw boyınsha ekinshi kurs ushın» materialların jazıw ushın paydalandı. Ol «bul usıl ashıq oqıtıw ushın zárúr bolıwı múmkin hám sabaqlıqlardı basıp shıǵarıwdıń házirgi modellerine potencialı tásir etiwi múmkin» dep juwmaqlaydı.<ref>{{Cite journal|last=Day|first=Terence|title=A Preliminary Investigation of Fake Peer-Reviewed Citations and References Generated by ChatGPT| sáne =April 12, 2023}}</ref>. 2024-jılı alıp barılǵan izertlewler studentlerdiń ChatGPT-ge gárezliligi oqıw úlgeriwiniń tómenlewine ákeletuǵının kórsetti<ref>{{Web deregi | url = https://www.psypost.org/chatgpt-linked-to-declining-academic-performance-and-memory-loss-in-new-study/| bet = ChatGPT linked to declining academic performance and memory loss in new study| avtor = Dolan| at = Eric W.| sáne = 2024-jıl 25-mart | til = en-US| jumıs = PsyPost - Psychology News| qaralǵan sáne = 2024-jıl 28-mart }}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} == Qosımsha oqıw == * {{Cite journal|last=Biswas|first=Som| sáne =April 1, 2023|title=ChatGPT and the Future of Medical Writing|url=https://pubs.rsna.org/doi/pdf/10.1148/radiol.223312|journal=Radiology| til =en|volume=307|issue=2|pages=e223312|doi=10.1148/radiol.223312|pmid=36728748|issn=0033-8419}} * {{Cite journal|last=Liebrenz|first=Michael|date=February 2023|title=Generating scholarly content with ChatGPT: ethical challenges for medical publishing|journal=The Lancet Digital Health|volume=5|issue=3|pages=e105–e106|doi=10.1016/s2589-7500(23)00019-5|pmid=36754725|issn=2589-7500}} * {{Web deregi | url = https://writings.stephenwolfram.com/2023/02/what-is-chatgpt-doing-and-why-does-it-work/| bet = What Is ChatGPT Doing … and Why Does It Work?| avtor = Wolfram| avtorsilteme = Stephen Wolfram| at = Stephen| sáne = 2023-jıl 14-fevral }} * {{Web deregi | url = https://writings.stephenwolfram.com/2023/03/chatgpt-gets-its-wolfram-superpowers/| bet = ChatGPT Gets Its "Wolfram Superpowers"!| avtor = Wolfram| avtorsilteme = Stephen Wolfram| at = Stephen| sáne = 2023-jıl 23-mart }} * {{Web deregi | url = https://www.cjr.org/tow_center/media-coverage-chatgpt.php| bet = How the media is covering ChatGPT| avtor = Bartholomew| at = Jem| til = en| jumıs = Columbia Journalism Review| qaralǵan sáne = 2023-jıl 30-may }} * [https://platform.openai.com/docs/guides/prompt-engineering Prompt engineering] guide from OpenAI == Sırtqı siltemeler == * [https://www.deeplearning.ai/short-courses/chatgpt-prompt-engineering-for-developers/ ChatGPT Prompt Engineering for Developers], course by Andrew Ng and OpenAI * [https://www.npr.org/2023/05/25/1178290105/ai-chatgpt-artificial-intelligence-series-part-one Can ChatGPT write a podcast episode?] (''Planet Money'' podcast, May 2023) * [https://opentodebate.org/debate/will-chatgpt-do-more-harm-than-good/#/ Will Chat GPT do more harm than good?] (Gary Marcus and Keith Teare debate, February 2023) * [https://www.wired.com/story/what-openai-really-wants/ "What OpenAI Really Wants"] by ''Wired'' {{OpenAI}} [[Kategoriya:ChatGPT| ]] [[Kategoriya:Chatbotlar]] [[Kategoriya:Programmalıq injiniring]] [[Kategoriya:Generativ aldınnan tayarlanǵan transformatorlar]] [[Kategoriya:Úlken til modelleri]] [[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı]] rk6bkrhisg0u9ay5dd1ycdjag0ekr4l 0 17688 265556 212813 2026-08-04T08:03:10Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Tábiyiy tildi qayta islewdiń programmalıq támiynatı|Tábiyiy tildi qayta islewdiń programmalıq támiynatı]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265556 wikitext text/x-wiki {{Web-sayt maǵqutısı | atı = Google Awdarmashı | logo = [[Fayl:Google Translate logo.svg|200px]] | logo ólshemi = | logo táriypi = | sayıt túri = | skrinshot ólshemi = | táriyp = | negizgi atı = | házirgi jaǵdayı = Belsendi | uranı = | sayt maqseti = | túri = | dizimnen ótiw = | til(ler) = kóp tilli | iyesi = [[Google]] | avtor(lar) = Google | redaktorı = | prezidenti = | bas atqarıwshı direktorı = | ashılǵan sánesi = | aylanba qarjı = | payda = | shtab-kvartira = | mámleket = | paydalanıwshılar = | jumısshılar sanı = | aleksa reytingi = | programmalastırıw tili = | url = [http://translate.google.com/ translate.google.com] | siltemeler = }} '''Google Awdarmashı''' ({{lang-en|Google Translate}})—[[Google|Google kompaniyası]]nıń tekst yamasa web-betlerdi birneshe tilge awdarmalaw ushın arnalǵan web-xızmeti. Kompaniya maǵlıwmatlarına qaraǵanda, 2013-jılǵa kelip Google Awdarmashıdan paydalanıp atırǵanlar sanı kúnine 200 million adamǵa jetti<ref>{{Web deregi | last1 = Shankland| first1 = Stephen| bet = Google Translate now serves 200 million people daily| url = http://www.cnet.com/news/google-translate-now-serves-200-million-people-daily/| jumıs = CNET| baspaxana = CBS Interactive Inc.| sáne = 2013-jıl 15-may | qaralǵan sáne = 14-dekabr 2014-yil | til = inglizcha}}</ref>. Házirde Google Awdarmashı 90 dana tildi qollay aladı. 2014-jıl dekabr ayında Google Awdarmashıǵa [[ózbek tili]] da qosıldı. [[SYSTRAN]] texnologiyasın qollawshı [[Babel Fish]] hám [[AOL]] sıyaqlı basqa awdarma xızmetlerinen ayrıqsha, [[Google]] Awdarmashı Translate.com sıyaqlı óz programmalıq támiynatınan paydalanadı. [[Google]] Awdarmashı ózi uyreniwshi [[Statistikalıq mashina awdarması|mashina awdarması]] algoritminen paydalanadı. == Múmkinshilikleri == [[Google]] Awdarmashı pútkil web-betti awdarma ete aladı. Web-dizaynerler ushın kompaniya xızmetkerleri tárepinen sayttı barlıq ruxsat etilgen tillerge awdarmalawdı shólkemlestiriwge múmkinshilik jaratıwshı skript islep shıǵılǵan. Google Awdarmashı basqa avtomatikalıq awdarma ásbapları sıyaqlı óz sheklewlerine iye<ref>{{Web deregi | last1 = | first1 = | bet = Find out how our translations are created| url = http://translate.google.com/about/intl/en_ALL/| jumıs = Google Translate| sáne = | qaralǵan sáne = 14-dekabr 2014-yil | til = inglizcha}}</ref>. Bul ásbap paydalanıwshıǵa shet tilindegi tekst quramınıń ulıwma mazmunın túsiniwge járdem beredi. Biraq, ol kóbinese anıq awdarmalardı usınıs etpeydi. Sol sebepli turaqlı túrde awdarma sapası boyınsha jumıslar alıp barıladı, basqa tillerge awdarmalar jaratıladı. == Qásiyetleri == Variantlardı beriw statistikalıq algoritm tárepinen qadaǵalanǵanlıǵı sebepli ápiwayı keń qollanılatuǵın sózlerdi awdarmalawda [[Google]] Awdarmashı múmkin bolǵan variantlar ishinen [[senzura]] talaplarına juwap bermeytuǵın sózlerdi de usınıs etiwi múmkin. Awdarma nátiyjesine qandayda bir kóp usınıs etiletuǵın, tiykarınan gumansız nadurıs bolǵan awdarma variantları da tásir etiwi múmkin. Google Awdarmashı qálegen qollanılatuǵın tilden qálegen basqa qollanılatuǵın tilge awdarma etedi, bıraq, kópshilik jaǵdaylarda tiykarınan awdarmanı inglis tili arqalı atqaradı. Ayırım jaǵdaylarda sol sebepli awdarma sapası tómenleydi. Ayırım tiller ushın awdarma eki processten ótedi: tekst dáslep jaqın-aǵayin tilge awdarıladı, keyin inglis tiline awdarma etiledi. Tómende usı algoritmnen ótetuǵın tiller keltirilgen: *[[Belorus tili|belorussha]] ↔ [[Orıs tili|russha]] ↔ [[Inglis tili|inglisshe]] ↔ basqa *[[Ukrain tili|ukrainsha]] ↔ [[Orıs tili|russha]] ↔ [[Inglis tili|inglisshe]] ↔ basqa *[[Galisiya tili|galisiyasha]] ↔ [[Portugal tili|portugalsha]] ↔ [[Inglis tili|inglisshe]] ↔ basqa *[[Makedon tili|makedonsha]] ↔ [[Bolgar tili|bolgarsha]] ↔ [[Inglis tili|inglisshe]] ↔ basqa *[[Slovak tili|slovaksha]] ↔ [[Chex tili|chexsha]] ↔ [[Inglis tili|inglisshe]] ↔ basqa *[[Urdu tili|urdushe]] ↔ [[Hind tili|hindshe]] ↔ [[Inglis tili|inglisshe]] ↔ basqa == Ózbek tili == 2014-jıl 11-dekabrde Google Awdarmashıǵa [[ózbek tili]] da qosıldı<ref>{{Web deregi | last1 = | first1 = | bet = Google Translate Adds Kazakh, Tajik, Uzbek Languages| url = http://www.rferl.org/content/google-translate-added-kazakh-tajik-and-uzbek/26739308.html| jumıs = RFE/RL| sáne = 12-dekabr 2014-yil | qaralǵan sáne = 14-dekabr 2014-yil | til = inglizcha}}</ref>. Bunı ámelge asırıwda ózbek tilin bilgen volontyorlar járdeminen hám de Shavkat Botayevtiń ózbekshe sózliginen paydalanıldi<ref>{{Web deregi | last1 = | first1 = | bet = Google Translate - 10 more languages with your help| url = http://insidesearch.blogspot.com/2014/12/google-translate-10-more-languages-with.html| jumıs = Inside Search| sáne = 11-dekabr 2014-yil | qaralǵan sáne = 14-dekabr 2014-yil | til = inglizcha}}</ref>. Ózbek tili eń dáslep qosılǵanda awdarma sapası júdá jamanlıǵı baqlandı<ref>{{Web deregi | familiya = Umaraliyev| at = Toʻlqin| bet = Google Translate tarjimoniga oʻzbek tili ham qoʻshildi| url = http://www.ozodlik.org/content/article/26740051.html| jumıs = Ozodlik radiosi| sáne = 12-dekabr, 2014 | qaralǵan sáne = 14-dekabr, 2014 }}</ref>. [[Ózbek tili]]nen inglis hám basqa tillerge yamasa ózbek tiline awdarma etilgen gápler túsiniksiz yamasa ulıwma basqa mánis payda etti. Mısalı, inglis tilindegi «I am from Uzbekistan» gápi ózbekshege «Men Ózbekstannan emespen» dep awdarma etildi. Házirde bul máseleler jónge salınǵan. Mısalı, inglis tilindegi «I am from Uzbekistan» gápi ózbekshege «Men Ózbekstanlıqpan» dep awdarma etiledi. == Sırtqı siltemeler == * [http://translate.google.ru/ Google Tarjimon xizmati] * [http://googletranslate.blogspot.com/#googtrans/en/en Rasmiy Google Tarjimon blogi] * [http://translate.google.ru/support/#googtrans(en|ru) Google Tarjimon maʼlumot markazi] * [http://www.google.ru/intl/ru/help/faq_translation.html Google Tarjimon boʻyicha tez-tez beriladigan savollar] * [https://www.facebook.com/groups/GoogleTranslateCommunityForUzbek «Google Translate Community for Uzbek» Facebook guruhi] * [http://teachyoubackwards.com Teach You Backwards: An In-Depth Study of Google Translate for 103 Languages] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20191224074515/https://www.teachyoubackwards.com/ |date=2019-12-24 }} {{Sırtqı siltemeler}} == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Avtomatlastırılǵan awdarma]] [[Kategoriya:Google xızmetleri|Awdarmashı]] [[Kategoriya:Elektron sózlikler]] [[Kategoriya:2006-jılda payda bolǵan saytlar]] [[Kategoriya:Tábiyiy tildi qayta islewdiń programmalıq támiynatı]] lqssnbmqhrzc9ngy3rauth6t2fkmdgw 0 17919 265557 232624 2026-08-04T08:03:25Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Tábiyiy tildi qayta islewdiń programmalıq támiynatı|Tábiyiy tildi qayta islewdiń programmalıq támiynatı]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265557 wikitext text/x-wiki {{Web-sayt maǵqutısı | atı = Yandex Awdarmashı | logo = [[Fayl:Yandex Translate icon.svg|130px]]<br />[[Fayl:Yandex Translate wordmark.svg|200px]] | logo ólshemi = | logo táriypi = | skrinshot = | skrinshot ólshemi = | táriyp = | negizgi atı = | házirgi jaǵdayı = Belsendi | uranı = | sayt maqseti = | túri = [[Neyron mashina awdarması]] | dizimnen ótiw = | til(ler) = <onlyinclude>98</onlyinclude> tilde; [[English language|Inglis]], [[Russian language|Rus]], [[Turkish language|Túrk]], [[Ukrainian language|Ukrain]] h.t.b | iyesi = [[Yandex]] | avtor(lar) = | redaktorı = | prezidenti = | bas atqarıwshı direktorı = | ashılǵan sánesi =2011-jıl 22-mart | aylanba qarjı = | payda = | shtab-kvartira = | mámleket = | paydalanıwshılar = | jumısshılar sanı = | aleksa reytingi = | programmalastırıw tili = | url = {{URL|https://translate.yandex.com}} (inglis tilinde)<br />{{URL|https://translate.yandex.ru}} (rus tilinde)<br />{{URL|https://ceviri.yandex.com.tr}} (túrk tilinde)<ref>[http://company.yandex.ru/press_releases/2011/0316/index.xml Yandex has launched an online translation service]</ref><ref name="support">[http://www.vesti.ru/doc.html?id=438324 Yandex has got its own interpreter]</ref> | siltemeler = }} '''Yandex Awdarmashı''' ({{Lang-ru|Yandeks Perevodchik}})—[[Yandex]] tárepinen usınıs etilgen web-xızmet bolıp, tekst yamasa web-betlerdi bir tilden basqa tilge awdarmalaw ushın arnalǵan. <br>Xızmet óz-ózinen uyreniwshi Statistikalıq mashina awdarmasınan paydalanadı<ref> |url=https://yandex.com/company/technologies/translation/|sarlavha=Yandex — Technologies — Machine Translation|ish=Yandex|qaralǵan sáne=2016-06-08</ref>. [[Yandex]] tárepinen islep shıǵılǵan<ref name="scientific">|url=http://www.vesti.ru/doc.html?id=436867|sarlavha="Yandex" has learned to translate the texts online|ish=vesti.ru|qaralgan sana=2016-06-08</ref> sistema millionlaǵan awdarmalanǵan tekstlerdi analiz qılıw tiykarında bir sózli awdarmalar sózligin dúzedi. Tekstti awdarmalaw ushın [[kompyuter]] dáslep onı sózler bazası menen salıstıradı. Keyin [[kompyuter]] tekstti tiykarǵı til modelleri menen salıstıradı, soń tekst quramındaǵı ańlatpanıń mánisin anıqlawǵa háreket etedi. <br>2017-jıl sentyabr ayında [[Yandex]] Awdarmashı Statistikalıq mashina awdarması hám neyron mashina awdarması modellerin óz ishine alǵan gibrid jantasıwǵa ótti<ref>|url=https://yandex.com/company/blog/one-model-is-better-than-two-yu-yandex-translate-launches-a-hybrid-machine-translation-system/|sarlavha=One model is better than two. Yandex.Translate launches a hybrid machine translation system|ish=Yandex Blog|til=en|qaralgan sana=2019-10-03</ref>. <br>Awdarma beti birinshi márte 2009-jılda payda bolǵan. == Qollap-quwatlawshı tiller == 2010-jıl báhárinde awdarmashı beta rejiminde jumısqa túsirilgennen keyin, ol tek úsh tilde—[[Anglichan tili|inglis]],[[Orıs tili|rus]] hám [[Ukrain tili|ukrain]] tilinde bar edi hám 10000 belgi shegarasına iye edi. Yandex Awdarmashıda [[Google Awdarmashı]]da jetispey atırǵan ayırım tiller bar. 2021-jıl mart ayındaǵı maǵlıwmatlarǵa qaraǵanda, awdarma 98 tilde bar bolǵan. Awdarma baǵdarı avtomatikalıq túrde anıqlanadı hám sózlerdi, gáplerdi yamasa web-betlerdi awdarmalay aladı. Awdarma hám negizgi nusqanı bir waqıttıń ózinde eki aynalı kóriniste kóriw múmkinshiligi de bar bolıp, mashina awdarmasınan tısqarı, inglisshe-russha hám russha-inglisshe sózlikleride bar<ref name="isbey">[http://clubs.ya. EN/company/replies.xml?item_no=47317 Service Yandex. Translation was released out of beta]</ref><ref>[http://clubs.ya. EN/company/replies.xml?item_no=56744 Yandex. Translation — pocket translator for iPhone]</ref>. == Sheklewler == [[Yandex]] Awdarmashı, basqa avtomatikalıq awdarma quralları sıyaqlı, óz sheklewlerine iye. Onlayn xızmet birinshi ret engizilgende, Yandex basshısı Translate, Aleksey Baitınnıń aytıwına qaraǵanda, mashina awdarmasın kórkem ádebiyatqa baylanıslı tekst penen salıstırıp bolmasa da, sistema tárepinen islep shıǵarılǵan awdarmalar shet tilindegi teksttiń ulıwma mánisin túsiniw ushın qolay varianttı usınıs etiwi múmkin<ref>[http://lenta.ru/news/2011/03/16/welcometothemachine/ Lenta.ru: Internet: «Yandex» has launched an online translator of texts]</ref>. Paydalanıwshılar ushın biypul versiyaǵa qosımsha túrde, birinshi náwbette [[Internet]] dúkanlar hám Sayaxatshılıq kompaniyaları saytların jergiliklestiriw ushın arnalǵan kommerciya API onlayn awdarmashı (10 million belgige shekem biypul, keyin pullı) bar<ref>[https://web.archive.org/web/20140825001711/http://www.the-village.ru/village/hopesandfears/news/163349-yandex-translate «Yandex» has started to sell services online translation]</ref>. == Qásiyetleri == * [[iOS]] ushın mobil qosımshada arab, [[qıtay]], [[gruzin]], [[grek]], [[yapon]], koreys hám parsı tillerin awdarmalaw múmkinshiligi bar<ref> |url=http://translate-blog.ya.ru/replies.xml?item_no=191 |qaralgan sana=2022-11-24 |arxivsana=2020-01-10 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200110125557/http://translate-blog.ya.ru/replies.xml?item_no=191 }}</ref>; * dawıslı tekst kirgiziw; * fotosuwret tekstin awdarmalaw ózgesheligi<ref> |url=https://blog.yandex.ru/post/96186/ |qaralgan sana=2022-11-24 |arxivsana=2015-09-13 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150913024444/https://blog.yandex.ru/post/96186/ }}</ref>; * «Awdarmanı usınıs etiw» túymesi; * virtual klaviatura. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Avtomatlastırılǵan awdarma]] [[Kategoriya:Yandex xızmetleri|Awdarmashı]] [[Kategoriya:Elektron sózlikler]] [[Kategoriya:Rossiya]] [[Kategoriya:Web saytlar]] [[Kategoriya:Tábiyiy tildi qayta islewdiń programmalıq támiynatı]] o1hsskf2e8qntnr421nxg3ztfygtql5 0 18137 265537 265363 2026-08-03T17:55:01Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Yashayotgan insonlar|Yashayotgan insonlar]]» kategoriyası alıp taslandı; «[[Kategoriya:Alfavit boyınsha futbolshılar|Alfavit boyınsha futbolshılar]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265537 wikitext text/x-wiki {{Football player infobox | name = Corentin Tolisso | image = Corentin Tolisso 2019.jpg | caption = Tolisso [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]]da, 2019-yilda | fullname = Corentin Tolisso<ref>{{Web deregi | url = https://digitalhub.fifa.com/m/fb00fb4f430e88fc/original/vfolbncwswkxqi8ostba-pdf.pdf| bet = Squad List: FIFA Club World Cup Qatar 2020: FC Bayern München| baspaxana = FIFA| page = 3| sáne = 2021-jıl 1-fevral | qaralǵan sáne = 2021-jıl 25-fevral }}</ref> | height = 1.81 m<ref name="OLProfile">{{Web deregi | url = http://www.olweb.fr/fr/joueur/corentin-tolisso-2023.html| bet = Corentin Tolisso| baspaxana = [[Olympique Lyonnais]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 7-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20150710011653/http://www.olweb.fr/fr/joueur/corentin-tolisso-2023.html| arxivsáne = 2015-jıl 10-iyul }}</ref> | position = [[Yarım qorǵawshı ]] | currentclub = [[Olympique Lyonnais|Lyon]] | clubnumber = 5 | youthyears1 = 2000-2004 | youthclubs1 = Stade Amplepuisien | youthyears2 = 2004-2007 | youthclubs2 = FC Pays de l’Arbresle | youthyears3 = 2007-2013 | youthclubs3 = [[Olympique Lyonnais Reserves and Academy|Lyon]] | years1 = 2012-2014 | clubs1 = [[Olympique Lyonnais Reserves and Academy|Lyon II]] | caps1 = 30 | goals1 = 1 | years2 = 2013-2017 | clubs2 = [[Olympique Lyonnais|Lyon]] | caps2 = 116 | goals2 = 21 | years3 = 2017-2022 | clubs3 = [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]] | caps3 = 72 | goals3 = 11 | years4 = 2022- | clubs4 = [[Olympique Lyonnais|Lyon]] | caps4 = 0 | goals4 = 0 | nationalyears1 = 2012 | nationalteam1 = Fransiya U19 | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2013-2014 | nationalteam2 = Fransiya U20 | nationalcaps2 = 3 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2014-2016 | nationalteam3 = Fransiya U21 | nationalcaps3 = 19 | nationalgoals3 = 6 | nationalyears4 = 2017- | nationalteam4 = Fransiya | nationalcaps4 = 28 | nationalgoals4 = 2 | club-update = 17:26, 8 May 2022 (UTC) }} Corentin Tolisso (aytılıwı :Koranten Tolisso; 1994-jıl 3-avgustda tuwılǵan ) — fransuz professional futbolshısı, Liga 1 klubı Lyon „ hám Fransiya terme jámáátinde oraylıq yarım qorǵawshı retinde oynaydı. "Lyon“ akademiyasın pitkergen Tolisso 2013-jılda klub qatarinda professional depyut etken, 160 dane oyın ótkerip, 29 dane gol urǵan. Ol 2017-jıldıń jazında 41, 5 million yevro ornına " Bayern Munich " ge ótti, bul nemis klubına transfer boyınsha rekord, 2022-jılda «Lyon»ga qayttı. Tolisso 2017-jılda úlken depyutini ótkergunga shekem Franciyanı túrli jaslar dárejesinde qorǵaw etken. Ol 2018-yilgi FIFA Jáhán chempionatında jeńimpaz shıqqan, sonıń menen birge, UEFA Yevro 2020 da qatnasqan olardıń komandasınıń bir bólegi edi. == Toparlardaǵı iskerligi == === Erta martaba === Tolisso óziniń tuwılǵan jayı Tarare hám ana qalası Amplepuis qasındaǵı jergilikli klublarda o'yanshni basladı. Qattı gúresiwshi, qıyqım yarım qorǵawshına aylanıwdan aldın ol hújimshi retinde oynaǵan. Tolisso hátte 11 jasında bolajaq klubı Olympique Lyonnais ga qarsı oyında (4:4) xet-trik belgilegen. Keyin 2007-jılda 13 jasında Lyon akademiyasına jazıldı === Lyon === ==== 2013-2016-jilgi mavsumler ==== [[Fayl:Zenit-Lion15_(1).jpg|solğa|nobaý|257x257 nükte| Tolisso 2015-jilda Lyon da]] 2013-jıldıń 10 -avgust kúni bas tárbiyashı Rémi Garde Tolissoni klubdaǵı depyutini ótkerip, onı Liga 1 ning Nice «ga qarsı oyınında 92-minutada orınbasar retinde maydanǵa tusirdi, biraq ol bir ret de topǵa tegilmadi, sebebi arbitr bir neshe sekunddan keyin ısqırıq shaldi. Ol 2013-jıldıń 24-oktyabr kúni UEFA Evropa Ligası gruppa basqıshında HNK Rijeka ústinen 1:0 esabında utqan halda Evropa klublaridagi depyutini ótkerdi. Bir hápte ótkennen, Tolisso klub menen óziniń birinshi professional shártnamasın qol qoydı hám 2017-jılǵa shekem shártnama qol qoydı. 2014-jıldıń 9 -martında ol óziniń karyerasidagi birinshi golini jaradan keyin (94-minutada ) urib, Lyon»ga FC Girondins de Bardeaux „ ústinen 2:1 esabında uttı. Tolisso máwsimdiń kóp bóleginde járdemshi oyınshı retinde paydalanildi, Mouhamadou Dabo ornına oń qanatda, keyin bolsa Yoann Gourcuff hám Gueïda Fofana jarasınan keyin oraylıq yarım qorǵawda háreket etdi. Fofanani joq ekenligi hám Clément Grenierning jarası Tolissoga keyingi máwsimde Lyon menen kóbirek tiykarǵı toparlıq oyınlardan payda kóriwshi bolıw múmkinshiligin berdi. 2014-15-yilgi máwsimde ol Liga 1 ning hárbir oyınında maydanǵa túsip, 7 gol urdi. Máwsim aqırında Tolisso hám toparlasları Nabil Fekir hám Anthony Lopes jaqsılanǵan shártnamalar menen táǵdirlandi hám klub menen 2020 -jılǵa shekem jańa shártnamalar qol qoydı. Ol 2015-16 Liga 1 máwsiminde óziniń jaqsı formasın dawam ettirdi, onda ol besew gol urdi hám altı golli uzatmani ámelge asırdı, Lyon Liga 1 máwsimin Paris Saint-Germainga ekinshi orında juwmaqladi. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Tiri shaxslar]] [[Kategoriya:3-avgustta tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Alfavit boyınsha futbolshılar]] fc0py39mqqvvwenpd19hip4dnp2i4o9 0 20866 265566 265491 2026-08-04T08:17:21Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı|AQShta jasalma intellekt sanaatı]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265566 wikitext text/x-wiki '''OpenAI''' ‒ 2015-jıl dekabrde tiykar salınǵan hám [[Kaliforniya shtatı|Kaliforniyanıń]] [[San-Francisko]] qalasında bas keńsesi jaylasqan amerikalı [[jasalma intellekt]] (JI) izertlew shólkemi. Olardıń maqseti «qáwipsiz hám paydalı» ulıwma maqsetli jasalma intellektti (AGI) rawajlandırıw, onı «kóp túrli ekonomikalıq jaqtan áhmiyetli jumıslarda adamlarǵa qaraǵanda ónimli háreket etetuǵın, joqarı dárejede avtonomlı sistemalar» dep táriyipleydi<ref>{{Web deregi | url = https://openai.com/charter| bet = OpenAI Charter| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230714043611/https://openai.com/charter| arxivsáne = 2023-jıl 14-iyul | sáne = 2018-jıl 9-aprel | til = en-US| jumıs = openai.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 11-iyul }}</ref>. Dawam etip atırǵan jasalma intellekt buminde<ref>{{Web deregi | url = https://www.wsj.com/tech/ai/artificial-the-openai-story-21587cbd| bet = Artificial: The OpenAI Story| arxivurl = https://web.archive.org/web/20231212151657/https://www.wsj.com/tech/ai/artificial-the-openai-story-21587cbd| arxivsáne = 2023-jıl 12-dekabr | sáne = 2023-jıl 10-dekabr | til = en-US| jumıs = WSJ| qaralǵan sáne = 2023-jıl 12-dekabr }}</ref>, jetekshi shólkem retinde, OpenAI [[Úlken til modeli|úlken til modelleriniń]] [[GPT]] shańaraǵı, tekstten súwretke modellerdiń [[DALL-E]] seriyası menen Sora atlı tekstten videoǵa modelleri menen ataqlı<ref>{{Web deregi | url = https://platform.openai.com/docs/models/overview| bet = Models - OpenAI API| arxivurl = https://archive.today/20231119121512/https://platform.openai.com/docs/models| arxivsáne = 2023-jıl 19-noyabr | jumıs = OpenAI| qaralǵan sáne = 2023-jıl 19-noyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://analyticsindiamag.com/openai-steals-the-spotlight-with-sora-%E2%9C%A8/| bet = OpenAI Steals the Spotlight with Sora| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240420120154/https://analyticsindiamag.com/openai-steals-the-spotlight-with-sora-%E2%9C%A8/| arxivsáne = 2024-jıl 20-aprel | avtor = Jindal| at = Siddharth| sáne = 2024-jıl 16-fevral | til = en-US| jumıs = Analytics India Magazine| qaralǵan sáne = 2024-jıl 10-iyul }}</ref>. 2022-jıl noyabr ayında [[ChatGPT]]-diń shıǵarılıwı [[Generativ jasalma intellekt|generativ jasalma intellektke]] keń kólemdegi qızıǵıwshılıqtı payda etti. Shólkem Delaveyrde dizimge alınǵan kommerciyalıq emes OpenAI, Inc'''.'''<ref>{{Web deregi | url = https://opencorporates.com/companies/us_de/5902936| bet = OPENAI, INC.| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230828053254/https://opencorporates.com/companies/us_de/5902936| arxivsáne = 2023-jıl 28-avgust | sáne = 2015-jıl 8-dekabr | jumıs = [[OpenCorporates]]| qaralǵan sáne = 2023-jıl 2-avgust }}</ref>, hám 2019-jılı engizilgen kommerciyalıq emes filialı OpenAI Global, LLC ten ibarat<ref name="St">{{Web deregi | url = https://openai.com/our-structure| bet = Our structure| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230729203855/https://openai.com/our-structure| arxivsáne = 2023-jıl 29-iyul | sáne = 2023-jıl 28-iyun | jumıs = OpenAI}}</ref>. [[Microsoft]] korporaciyası 13 milliard [[AQSh]] dolları investiciya salǵanlıqtan, OpenAI akciyalarınıń shama menen 49% -ne iyelik etedi. Ol sonday-aq Microsoft Azure bult platforması arqalı OpenAI-ge esaplaw resursların támiyinleydi<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2023/3/13/23637675/microsoft-chatgpt-bing-millions-dollars-supercomputer-openai| bet = Microsoft spent hundreds of millions of dollars on a ChatGPT supercomputer| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230330071711/https://www.theverge.com/2023/3/13/23637675/microsoft-chatgpt-bing-millions-dollars-supercomputer-openai| arxivsáne = 2023-jıl 30-mart | avtor = Roth| at = Emma| sáne = 2023-jıl 13-mart | til = en| jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2024-jıl 25-iyun }}</ref>. 2023 hám 2024-jıllarda OpenAI jumısı OpenAI ónimleriniń ayırımların oqıtıw ushın qollanılǵan avtorlar menen media-kompaniyalarına avtorlıq huqıqtı buzǵanı ushın birneshe sud proceslerine ushıradı. 2023-jıl noyabr ayında OpenAI basqarmasınıń keńesi Sam Altman-ǵa isenimsizlik bildirip, bas direktor wazıypasınan alıp tasladı, sonnan keyin kelisimlerden soń bes kúnnen keyin onı qayta tiklegen basqarma boldı. 2024-jılı kóplegen JI qáwipsizlik izertlewshileri OpenAI-dan ketti<ref>{{Web deregi | url = https://fortune.com/2024/08/26/openai-agi-safety-researchers-exodus/| bet = OpenAI's AGI safety team has been gutted, says ex-researcher| avtor = Goldman| at = Sharon| til = en| jumıs = Fortune| qaralǵan sáne = 2024-jıl 29-avgust }}</ref>. == Tariyxı == [[Fayl:Pioneer_Building,_San_Francisco_(2019)_-1.jpg|nobaý|[[San-Francisko]] qalasındaǵı Pioneer imaratındaǵı burınǵı bas keńsesi]] 2015-jıl dekabrde OpenAI Sem Altman, Ilon Mask, Ilya Sutskever, Greg Brokman, Trevor Blekkvell, Vikki Cheung, Andrej Karpati, Durk Kingma, Djon Shulman, Pamela Vagata hám Voycex Zaremba tárepinen tiykar salınǵan, Sem Altman menen Ilon Mask birgelikte baslıqlar bolǵan. Sem Altman, Greg Brokman, Ilon Mask, Rey Xofman, Jessica Livingston, Piter Tiel, Amazon Web Services (AWS), Infosys hám YC Research tárepinen barlıǵı 1 milliard dollar qarjı wáde etti<ref>{{Web deregi | url = https://openai.com/blog/introducing-openai/| bet = Introducing OpenAI| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170808104802/https://openai.com/blog/introducing-openai/| arxivsáne = 2017-jıl 8-avgust | sáne = 2015-jıl 12-dekabr | til = en| jumıs = OpenAI| qaralǵan sáne = 2022-jıl 23-dekabr }}</ref>. 2019-jılǵa shekem jıynalǵan qarjılar ulıwma 130 million dollarǵa ǵana jetken<ref name="St">{{Web deregi | url = https://openai.com/our-structure| bet = Our structure| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230729203855/https://openai.com/our-structure| arxivsáne = 2023-jıl 29-iyul | sáne = 2023-jıl 28-iyun | jumıs = OpenAI}}</ref>. TechCrunch alıp barǵan izertlewge sáykes, Mask onıń eń úlken donorı bolǵan, al YC Research ulıwma heshqanday qarjı ajıratqan emes<ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2023/05/17/elon-musk-used-to-say-he-put-100m-in-openai-but-now-its-50m-here-are-the-receipts/| bet = Elon Musk used to say he put $100M in OpenAI, but now it's $50M: Here are the receipts| arxivurl = https://archive.today/20230518211335/https://techcrunch.com/2023/05/17/elon-musk-used-to-say-he-put-100m-in-openai-but-now-its-50m-here-are-the-receipts/| arxivsáne = 2023-jıl 18-may | avtor = Harris| at = Mark| sáne = 2023-jıl 17-may | jumıs = [[TechCrunch]]}}</ref>. Shólkem óz patentlerin hám izertlewlerin hámmege ashıq etiw arqalı, basqa institutlar hám izertlewshiler menen «erkin baylanıs jasaw» bolatuǵının málimledi<ref>{{Web deregi | url = https://blog.openai.com/introducing-openai/| bet = Introducing OpenAI| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190224031626/https://blog.openai.com/introducing-openai/| arxivsáne = 2019-jıl 24-fevral | sáne = 2015-jıl 12-dekabr | jumıs = OpenAI Blog| qaralǵan sáne = 2018-jıl 29-sentyabr }}</ref>. OpenAI [[San-Francisko]] qalasınıń Mission rayonındaǵı Pionerler imaratında jaylasqan edi<ref name="technologyreview">{{Web deregi | url = https://www.technologyreview.com/s/615181/ai-openai-moonshot-elon-musk-sam-altman-greg-brockman-messy-secretive-reality/| bet = The messy, secretive reality behind OpenAI's bid to save the world| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200403023123/https://www.technologyreview.com/s/615181/ai-openai-moonshot-elon-musk-sam-altman-greg-brockman-messy-secretive-reality/| arxivsáne = 2020-jıl 3-aprel | avtor = Hao| at = Karen| sáne = 2020-jıl 17-fevral | til = en-US| jumıs = MIT Technology Review| qaralǵan sáne = 2020-jıl 9-mart }}</ref>. Wired jurnalınıń maǵlıwmatları boyınsha, Brokman tereń oqıtıw «tiykar salıwshılarınıń biri» bolǵan Yoshuya Benjio menen ushırasıwı hám «tarawdaǵı eń jaqsı izertlewshilerdiń» dizimin dúzdi. Brokman olardıń toǵızın 2015-jıl dekabrde birinshi xızmetkerler retinde jumısqa alıwǵa qábiletli boldı.<ref name="wired_inside2" /> 2016-jılda OpenAI korporaciya dárejesinde (kommerciyalıq emes dárejede emes) aylıqlardı tóledi, biraq [[Facebook]] yamasa [[Google]] kompaniyalarınıń [[Jasalma intellekt|JI]] izertlewshilerine salıstırılatuǵın aylıqtı tólemegen.<ref name="wired_inside2" /> Microsoft korporaciyasınıń Piter Li joqarı dárejeli JI izertlewshisiniń bahası NFL-degi ayrıqsha yarım qorǵawshısınıń bahasınan asatuǵınlıǵın ayttı. OpenAI potencialı menen missiyası usı izertlewshilerdi kompaniyaga tarttı; Google xızmetkeri Google-den OpenAI-ge ketiwge "bólek júdá kúshli adamlar toparı hám úlken dárejede olardıń missiyasına baylanıslı" ekenligin ayttı.<ref name="wired_inside2" /> Brokman: "Men oylaǵan eń jaqsı nárse, ámeliy JI-di qáwipsiz usıl menen qurıwǵa adamzattı jaqınlastırıw edi" dep ayttı.<ref name="wired_inside2" /> OpenAI tiykarın salıwshıları Voycex Zaremba OpenAI-ge qosılıw ushın óz bazardaǵı bahasınıń eki eseden úsh esesine shekem «shegaraǵa jaqın aqılsız» usınıslardan bas tartqanın málimledi.<ref name="wired_inside2" /> 2016-jıl aprelde OpenAI óziniń oqıtıwdı kúsheytiw izertlewleri ushın platforması bolǵan "OpenAI Gym"niń jámiyetke qoljetimli beta versiyasın shıǵardı. [[Nvidia]] 2016-jıl avgust ayında OpenAI-ge kóbirek úlken hám quramalı JI modellerin oqıtıwǵa járdemlesiw ushın, olarǵa ózleriniń birinshi DGX-1 superkompyuterin sawǵa etti. 2016-jıl dekabrde OpenAI "Universe" programmalıq platformasın shıǵardı, ol dúnyadaǵı oyın, veb-saytlar hám basqa qosımshalardıń jıynaǵında AI-diń ulıwma intellektin ólshew hám úyretiw ushın qollanıladı<ref>{{Web deregi | url = https://universe.openai.com/| bet = OpenAI – Universe| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170101001551/https://universe.openai.com/| arxivsáne = 2017-jıl 1-yanvar | til = en-us| qaralǵan sáne = 2016-jıl 31-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.theregister.co.uk/2016/12/05/openai_universe_reinforcement_learning/| bet = Elon Musk-backed OpenAI reveals Universe – a universal training ground for computers| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170101002022/http://www.theregister.co.uk/2016/12/05/openai_universe_reinforcement_learning/| arxivsáne = 2017-jıl 1-yanvar | avtor = Claburn| at = Thomas| jumıs = The Register| qaralǵan sáne = 2016-jıl 31-dekabr }}</ref>. 2017-jılı OpenAI barlıq islew shıǵınlarınıń tórtten birine, tek bultlı esaplawlarǵa 7,9 million dollar jumsaǵan<ref>{{Cite news| sáne =July 22, 2019|title=Microsoft to invest $1&nbsp;billion in OpenAI| til =en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-microsoft-openai/microsoft-to-invest-1-billion-in-openai-idUSKCN1UH1H9|access-date=March 6, 2020}}</ref>. Salıstırıw ushın DeepMind kompaniyasınıń 2017-jıldaǵı ulıwma shıǵınları 442 million dollardı quradı. 2018-jıldıń jazında, OpenAI-diń Dota 2 botların oqıtıw Google-den 128 000 CPU hám 256 GPU-lardı bir neshe háptelik ijaraga alıwı kerek edi. 2018-jılı Mask óziniń direktorlar keńesiniń wazıypasınan ketti, óytkeni "itimal keleshektegi konflikt [mápler] bolıwı múmkin" [[Tesla]] kompaniyasınıń ózin-ózi basqaratuǵın kólikler ushın jasalma intellektti islep shıǵarıwǵa baylanıslı, ketiw sebebin Tesla kompaniyasınıń bas direktorı wazıypası menen baylanıstırılǵan<ref name="musk_resigns">{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2018/2/21/17036214/elon-musk-openai-ai-safety-leaves-board| bet = Elon Musk leaves board of AI safety group to avoid conflict of interest with Tesla| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201109015711/https://www.theverge.com/2018/2/21/17036214/elon-musk-openai-ai-safety-leaves-board| arxivsáne = 2020-jıl 9-noyabr | avtor = Vincent| at = James| sáne = 2018-jıl 21-fevral | jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2018-jıl 22-fevral }}</ref>. Sem Altman Mask kompaniyasınıń Google sıyaqlı basqa oyınshılardan artta qalǵanı haqqında isenip, OpenAI-di ózi basqarıwdı usındı, bul usınıstı basqarma biykarladı. Sonnan keyin Mask OpenAI-dan ketti. 2019-jıl fevralda [[GPT-2]] járiyalandı, ol adamǵa uqsas tekstti jaratıw qábileti menen itibarǵa iye boldı<ref name="guardian">{{Web deregi | url = https://www.theguardian.com/technology/2019/feb/14/elon-musk-backed-ai-writes-convincing-news-fiction| bet = New AI fake text generator may be too dangerous to release, say creators| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190214173112/https://www.theguardian.com/technology/2019/feb/14/elon-musk-backed-ai-writes-convincing-news-fiction| arxivsáne = 2019-jıl 14-fevral | avtor = Hern| at = Alex| sáne = 2019-jıl 14-fevral | jumıs = [[The Guardian]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 19-dekabr | citata = }}</ref>. === 2019: Kommerciyalıq emesten ótiw === 2019-jılı OpenAI kommerciyalıq emesten «sheklengen» kommerciyalıq maqsetke almastı, payda hár qanday investiciyadan 100 ese sheklendi<ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2019/03/11/openai-shifts-from-nonprofit-to-capped-profit-to-attract-capital/| bet = OpenAI shifts from nonprofit to 'capped-profit' to attract capital| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230104154138/https://techcrunch.com/2019/03/11/openai-shifts-from-nonprofit-to-capped-profit-to-attract-capital/| arxivsáne = 2023-jıl 4-yanvar | sáne = 2019-jıl 11-mart | til = en| qaralǵan sáne = 2023-jıl 4-yanvar }}</ref>. OpenAI-diń aytıwınsha, sheklewli payda modeli OpenAI Global, LLC-ge nızam boyınsha venсhurlıq fondlarınan investiciyalar jıynawǵa hám usı menen birgelikde, xızmetkerlerge kompaniyadaǵı úleslerdi beriwge imkaniyat beredi. Kóplegen ayrıqsha izertlewshiler Google Brain, DeepMind yamasa Facebook ushın jumıs isleydi, olar kommerciyalıq emes shólkem qıla almaytuǵın akciyalar opciyaların usınadı. Ótiwden aldın OpenAI-degi jetekshi xızmetkerlerdiń tólewin járiyalaw nızamlı túrde talap etildi. Sonnan keyin kompaniya óziniń xızmetkerlerine úleslerdi tarqattı hám Microsoft penen sherikleslik ornattı<ref>{{Web deregi | url = https://openai.com/blog/microsoft-invests-in-and-partners-with-openai| bet = Microsoft invests in and partners with OpenAI| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230228125554/https://openai.com/blog/microsoft-invests-in-and-partners-with-openai| arxivsáne = 2023-jıl 28-fevral | sáne = 2019-jıl 22-iyul | til = en| qaralǵan sáne = 2023-jıl 17-mart }}</ref>, kompaniyaga 1 milliard dollar investiciya paketin járiyaladı. Sol waqıttan baslap, OpenAI sistemaları Microsoft kompaniyasınıń Azure tiykarındaǵı superkompyuterli platformasında jumıs isleydi<ref name="Langston 2023">{{Web deregi | url = https://news.microsoft.com/source/features/ai/openai-azure-supercomputer/| bet = Microsoft announces new supercomputer, lays out vision for future AI work| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230210180449/https://news.microsoft.com/source/features/ai/openai-azure-supercomputer/| arxivsáne = 2023-jıl 10-fevral | avtor = Langston| at = Jennifer| sáne = 2023-jıl 11-yanvar | jumıs = Source| qaralǵan sáne = 2023-jıl 10-fevral | citata = Built in collaboration with and exclusively for OpenAI}}</ref><ref name="Foley 2020">{{Web deregi | url = https://www.zdnet.com/article/microsoft-builds-a-supercomputer-for-openai-for-training-massive-ai-models/| bet = Microsoft builds a supercomputer for OpenAI for training massive AI models| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230210180846/https://www.zdnet.com/article/microsoft-builds-a-supercomputer-for-openai-for-training-massive-ai-models/| arxivsáne = 2023-jıl 10-fevral | avtor = Foley| at = Mary Jo| sáne = 2020-jıl 19-may | jumıs = ZDNET| qaralǵan sáne = 2023-jıl 10-fevral | citata = }}</ref><ref name="Engadget 2020">{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/microsoft-openai-supercomputer-azure-150001119.html| bet = Microsoft's OpenAI supercomputer has 285,000 CPU cores, 10,000 GPUs| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230210180859/https://www.engadget.com/microsoft-openai-supercomputer-azure-150001119.html| arxivsáne = 2023-jıl 10-fevral | sáne = 2020-jıl 19-may | jumıs = Engadget| qaralǵan sáne = 2023-jıl 10-fevral | citata = Microsoft's OpenAI supercomputer has 285,000 CPU cores, 10,000 GPUs. It's one of the five fastest systems in the world.}}</ref>. OpenAI Global, LLC keyin óziniń texnologiyaların kommerciyalıq licenziyalaw niyetin járiyaladı<ref name=":1">{{Web deregi | url = https://openai.com/blog/microsoft/| bet = Microsoft Invests in and Partners with OpenAI to Support Us Building Beneficial AGI| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201107230518/https://openai.com/blog/microsoft/| arxivsáne = 2020-jıl 7-noyabr | sáne = 2019-jıl 22-iyul | til = en| jumıs = OpenAI| qaralǵan sáne = 2020-jıl 21-fevral }}</ref>. Ol 1 milliard dollardı «bes jıl ishinde, múmkin álleqayda tezirek» jumsawdı rejelestirdi. Altman hátte milliard dollar da jetkiliksiz bolıwı múmkin hám ulıwma maqsetli jasalma intellektke erisiw ushın laboratoriyaǵa «kommerciyalıq emes shólkemlerdiń qálegeninen kóbirek kapital» kerek bolıwı múmkin ekenin ayttı. Kommerciyalıq emes shólkemnen sheklewli paydaǵa iye kompaniyaǵa ótiw, kommerciyalıq emes Allen Jasalma Intellekt Instituti xızmetkeri Oren Etzioni tárepinen gúmanlanıw menen qabıllanǵan edi, ol joqarı dárejeli izertlewshilerdi kommerciyalıq emes shólkemge tartıw qıyın ekenligi menen kelisti, biraq «Men kommerciyalıq emes shólkemge básekige túse almaydı degen pikir menen kelispeymen» dedi hám OpenAI hám basqalar tárepinen islep shıǵarılǵan tabısı tómen byudjetli proektlerge itibar qarattı. «Eger ulıwma úlken hám jaqsı qarjılandırıw eń jaqsı bolsa, onda IBM ele de birinshi orında bolar edi.» Kommerciyalıq emes OpenAI, Inc. kompaniyası kommerciyalıq emes shólkem statusına formal isenimlilik juwapkershiligi saqlanıp atırǵan, kommerciyalıq emes shólkem OpenAI Global, LLC-niń jalǵız baqlawshı akcioneri bolıp tabıladı. OpenAI, Inc. basqarmasınıń kópshiligi OpenAI Global, LLC-de qarjı úlesine iye bolıwǵa tıyım salınǵan. Sonıń menen bir qatarda, OpenAI Global, LLC-de úlesi bar azshılıq aǵzalarǵa, mápler konflikti sebepli, ayırım dawıslarǵa tıyım salınǵan<ref name="bloomberg arm">{{Cite news}}</ref>. Ayırım izertlewshiler OpenAI Global, LLC-niń kommerciyalıq emes statusqa ótiwi OpenAI-diń JI-di «demokratiyalastırıw» haqqındaǵı málimlemeleri menen sáykes emes ekenligin ayttı<ref>{{Cite news|last1=Vincent|first1=James| sáne =July 22, 2019|title=Microsoft invests $1&nbsp;billion in OpenAI to pursue holy grail of artificial intelligence|work=[[The Verge]]|url=https://www.theverge.com/2019/7/22/20703578/microsoft-openai-investment-partnership-1-billion-azure-artificial-general-intelligence-agi|access-date=March 6, 2020}}</ref>. === 2020-2023: ChatGPT, DALL-E, Microsoft penen sherikleslik === 2020-jılı OpenAI úlken internet maǵlıwmatlar jıynaqlarında oqıtılǵan til modeli [[GPT-3]]-ti járiyaladı. GPT-3 sorawlarǵa tábiyiy tilde juwap beriwge baǵdarlanǵan, biraq ol sonday-aq tiller arasında awdarıwǵa hám túsinikli túrde improvizaciyalanǵan tekstti jaratıwǵa qábiletli. Ol sonday-aq, «API» dep atalǵan baylanıslı API-diń birinshi kommerciyalıq óniminiń tiykarın quraytuǵının járiyaladı<ref name="2020-06-11_Bloomberg">{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-06-11/trillions-of-words-analyzed-openai-sets-loose-ai-language-colossus|title=Trillions of Words Analyzed, OpenAI Sets Loose AI Language Colossus|last=Vance|first=Ashlee|author-link=Ashlee Vance|date=June 11, 2020|work=[[Bloomberg News]]|access-date=June 12, 2020}}</ref>. On bir xızmetker, 2020-jıl dekabr menen 2021-jıl yanvar aralıǵında, Anthropic-ti shólkemlestiriw ushın OpenAI-dan ketti<ref>{{Cite news|last=Moss|first=Sebastian|date=June 2, 2021|title=Eleven OpenAI Employees Break Off to Establish Anthropic, Raise $124 Million|url=https://aibusiness.com/verticals/eleven-openai-employees-break-off-to-establish-anthropic-raise-124m|work=AI Business|access-date=June 24, 2024}}</ref>. 2021-jılı OpenAI [[DALL-E]]-ni tanıstırdı, ol GPT-3 arxitekturasınıń variantin qollanıw arqalı tekstli táriyplerden kompleks cifrlı súwretlerdi generaciyalawǵa uqıplı, arnawlı tereń oqıtıw modeli<ref>{{Web deregi | url = https://venturebeat.com/2021/01/05/openai-debuts-dall-e-for-generating-images-from-text/| bet = OpenAI debuts DALL-E for generating images from text| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210105221534/https://venturebeat.com/2021/01/05/openai-debuts-dall-e-for-generating-images-from-text/| arxivsáne = 2021-jıl 5-yanvar | sáne = 2021-jıl 5-yanvar | baspaxana = VentureBeat| qaralǵan sáne = 2021-jıl 5-yanvar }}</ref>. 2022-jıl dekabrde OpenAI GPT-3.5 tiykarındaǵı jańa jasalma intellekt [[Chatbot|chatbotı]] [[ChatGPT]]-diń biypul aldınnan kóriwin iske qosqannan keyin, ǵalaba xabar qurallarında keńnen járiyalandı. OpenAI maǵlıwmatları boyınsha, aldınnan kóriwge birinshi bes kún ishinde millionnan aslam adam jazılıp aldı<ref>{{Cite news|last1=Roose|first1=Kevin|title=The Brilliance and Weirdness of ChatGPT|url=https://www.nytimes.com/2022/12/05/technology/chatgpt-ai-twitter.html|access-date=January 5, 2023|work=The New York Times| sáne =December 5, 2022}}</ref>. Reuters-tiń 2022-jıl dekabr ayındaǵı anonim dereklerde aytılǵan maǵlıwmatlarına sáykes, OpenAI Global, LLC 2023-jılı 200 million dollar, al 2024-jılı 1 milliard dollar tabıs alıwdı rejelestirgen<ref>{{Cite news|last1=Dastin|first1=Jeffrey|title=Exclusive: ChatGPT owner OpenAI projects $1 billion in revenue by 2024|url=https://www.reuters.com/business/chatgpt-owner-openai-projects-1-billion-revenue-by-2024-sources-2022-12-15/|access-date=January 5, 2023|work=Reuters|date=December 15, 2022}}</ref>. 2023-jıl yanvarda OpenAI Global, LLC kompaniyanı 2021-jılǵı bahasınıń eki esesine, 29 milliard dollarǵa bahalatuǵın qarjılandırıw boyınsha sóylesiwler alıp bardı<ref>{{Cite news|last1=Kruppa|first1=Berber Jin and Miles|title=WSJ News Exclusive {{!}} ChatGPT Creator in Investor Talks at $29 Billion Valuation|url=https://www.wsj.com/articles/chatgpt-creator-openai-is-in-talks-for-tender-offer-that-would-value-it-at-29-billion-11672949279|access-date=January 6, 2023|work=Wall Street Journal|date=January 5, 2023}}</ref>. 2023-jıl 23 yanvarda Microsoft korporaciyası OpenAI Global, LLC-ǵa bir neshe jılǵa sáykes, Microsoft kompaniyasınıń bultlı esaplaw xızmetin Azure-ni qollanıw ushın qosımsha qarjı talap etilgen, 10 milliard AQSH dolları kólemindegi jańa investiciya salıw haqqında járiyaladı<ref>{{Cite news|date=January 23, 2023|title=Microsoft Adds $10 Billion to Investment in ChatGPT Maker OpenAI|work=Bloomberg.com|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-01-23/microsoft-makes-multibillion-dollar-investment-in-openai|access-date=January 23, 2023}}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.cnbc.com/2023/01/23/microsoft-announces-multibillion-dollar-investment-in-chatgpt-maker-openai.html| bet = Microsoft announces multibillion-dollar investment in ChatGPT-maker OpenAI| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230123154020/https://www.cnbc.com/2023/01/23/microsoft-announces-multibillion-dollar-investment-in-chatgpt-maker-openai.html| arxivsáne = 2023-jıl 23-yanvar | avtor = Capoot| at = Ashley| sáne = 2023-jıl 23-yanvar | til = en| jumıs = CNBC| qaralǵan sáne = 2023-jıl 23-yanvar }}</ref>. Usı kelisimge baylanıslı mısh-mıshlarda Microsoft kompaniyası investiciyasın qaytarıwǵa eriskenge shekem OpenAI tabısınıń 75%-in hám kompaniyadaǵı 49% úleske iye bolıwı múmkinligi aytıldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2023/1/23/23567448/microsoft-openai-partnership-extension-ai| bet = Microsoft extends OpenAI partnership in a "multibillion dollar investment"| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230429020214/https://www.theverge.com/2023/1/23/23567448/microsoft-openai-partnership-extension-ai| arxivsáne = 2023-jıl 29-aprel | avtor = Warren| at = Tom| sáne = 2023-jıl 23-yanvar | til = en-US| jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2023-jıl 29-aprel }}</ref>. Investiciya Microsoft korporaciyasınıń OpenAI-diń ChatGPT-di Bing izlew sistemasına integraciyalaw háreketleriniń bir bólegi dep esaplanadı. ChatGPT iske túsirilgennen keyin, Google kompaniyası uqsas JI qollanbasın (Bard) járiyaladı, ol ChatGPT Google-dıń informaciya alıw deregi retindegi ornına qáwip keltiriwi múmkin dep qáwiplendi<ref>{{Cite news| sáne =February 6, 2023|title=Bard: Google launches ChatGPT rival|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/technology-64546299|access-date=February 7, 2023}}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2023/2/8/23590864/google-ai-chatbot-bard-mistake-error-exoplanet-demo| bet = Google's AI chatbot Bard makes factual error in first demo| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230212094317/https://www.theverge.com/2023/2/8/23590864/google-ai-chatbot-bard-mistake-error-exoplanet-demo| arxivsáne = 2023-jıl 12-fevral | avtor = Vincent| at = James| sáne = 2023-jıl 8-fevral | til = en-US| jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2023-jıl 12-fevral }}</ref>. 2023-jıl 7 fevralda Microsoft korporaciyası ChatGPT-ge uqsas negizine tiykarlanǵan jasalma intellekt texnologiyasın Microsoft Bing, Edge, Microsoft 365 hám basqa ónimlerge engiziwdi islep atırǵanın járiyaladı<ref>{{Cite news|last1=Dotan|first1=Tom|title=Microsoft Adds ChatGPT AI Technology to Bing Search Engine|url=https://www.wsj.com/articles/microsoft-adds-chatgpt-ai-technology-to-bing-search-engine-11675793525|access-date=February 7, 2023|work=Wall Street Journal| sáne =February 7, 2023}}</ref>. 2023-jıl 3 martta Rid Xofman jasalma intellekt kompaniyalarına Greylock Partners arqalı salǵan investiciyaları menen baylanıslı mápler konfliktiń aldın alıwǵa umtılıwın aytıp, direktorlar keńesi wazıypasınan ketti hám jasalma intellekt start-ap kompaniyası Inflection AI-diń tiykarshısı bolǵan. Xofman OpenAI-dıń úlken investorı Microsoft korporaciyasınıń basqarmasında qaldı<ref>{{Cite news|last=Dastin|first=Jeffrey|date=March 3, 2023|title=OpenAI's long-time backer Reid Hoffman leaves board| til =en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/technology/openais-long-time-backer-reid-hoffman-leaves-board-2023-03-03/|access-date=March 17, 2023}}</ref>. 2023-jıl 14 martta OpenAI [[GPT-4]]-ti API retinde (kútiw dizimi menen) hám ChatGPT Plus imkaniyatı retinde shıǵardı<ref>{{Web deregi | url = https://openai.com/product/gpt-4| bet = GPT-4| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230314165712/https://openai.com/product/gpt-4| arxivsáne = 2023-jıl 14-mart | til = en-US| jumıs = openai.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 16-mart }}</ref>. 2023-jıl 22 mayda Sem Altman, Greg Brokman hám Ilya Sutskever superintellekti basqarıwı haqqında usınıslardı járiyaladı<ref name=":5">{{Web deregi | url = https://openai.com/blog/governance-of-superintelligence| bet = Governance of superintelligence| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230527061619/https://openai.com/blog/governance-of-superintelligence| arxivsáne = 2023-jıl 27-may | til = en-US| jumıs = openai.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 30-may }}</ref>. Olar superintellektiń keyingi 10 jıl ishinde júz beriwi múmkinligin, «júdá gúllengen keleshek»ti támiyinlewge imkaniyat beredi hám «ekzistenсiyalıq qáwip múmkinshiligin esapqa alǵanda, biz tek reaktiv bolıwǵa imkaniyatimiz joq» ekenligin esapqa aladı. Olar IAEA-ǵa uqsas xalıqaralıq qadaǵalawshı shólkemdi, belgili bir qábiletlilik shegarasınan joqarı jasalma intellekt sistemaların qadaǵalaw ushın jaratıwdı usınadı, bul ekinshi jaǵınan salıstırmalı túrde ápiwayı jasalma intellekt sistemalarınıń hádde tıs tártipke salmaw kerekligin usınadı. Olar sonday-aq superintellektiń qáwipsizligi boyınsha kóbirek texnikalıq izertlewler alıp barıwǵa shaqıradı hám kóbirek birlesip islewdi, mısalı, húkimetler «hazirgi kóplegen háreketlerdiń bólimi bolǵan» birlesken proektti iske qosıw arqalı kóbirek úylestiriwdi talap etedi<ref name=":5" /><ref>{{Web deregi | url = https://aibusiness.com/responsible-ai/openai-leaders-want-the-public-to-decide-ai-rules| bet = OpenAI Founders Warn AI 'Superintelligence' is Like Nuclear Power| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230530042308/https://aibusiness.com/responsible-ai/openai-leaders-want-the-public-to-decide-ai-rules| arxivsáne = 2023-jıl 30-may | avtor = Wodecki| at = Ben| sáne = 2023-jıl 23-may | qaralǵan sáne = 2023-jıl 30-may }}</ref>. 2023-jıl iyulda OpenAI, keleshektegi superintellekttiń sáykesligin, jasalma intellektti qollanıw arqalı, izertlewdi avtomatlastırıw, 4 jıl ishinde qalay támiyinlew kerekligin tabıwǵa baǵdarlanǵan, superalignmen t proektin iske qostı.<ref>{{Web deregi | url = https://openai.com/index/introducing-superalignment/| bet = Introducing Superalignment| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240525041645/https://openai.com/index/introducing-superalignment/| arxivsáne = 2024-jıl 25-may | sáne = 2023-jıl 5-iyul | jumıs = OpenAI| qaralǵan sáne = 2024-jıl 25-may }}</ref>. 2023-jıl avgustta, [[Nyu-York|Nyu-Yorktaǵı]] Global Illumination, cifrlı infrastruktura menen dóretiwshilik qurallardı islep shıǵarıw ushın jasalma intellektti qollanatuǵın kompaniya, OpenAI tárepinen satıp alınǵanı haqqında xabarlandı<ref>{{Cite news| sáne =August 16, 2023|title=OpenAI acquires start-up Global Illumination to work on core products, ChatGPT| til =en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/markets/deals/openai-acquires-start-up-global-illumination-work-core-products-chatgpt-2023-08-16/|access-date=August 17, 2023}}</ref>. 2023-jıl 21 sentyabrde Microsoft korporaciyası óziniń Copilot baǵdarlamasınıń barlıq variantların, sonıń ishinde aldınǵı Bing Chat hám Microsoft 365 Copilot-tı Microsoft Copilot dep qayta atadı<ref name="unify">{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2023/9/21/23883798/microsoft-copilot-unified-windows-11-apps-launch-date| bet = Microsoft's unified Copilot is coming to Windows, Edge, and everywhere else| arxivurl = https://web.archive.org/web/20231207200142/https://www.theverge.com/2023/9/21/23883798/microsoft-copilot-unified-windows-11-apps-launch-date| arxivsáne = 2023-jıl 7-dekabr | avtor = Edwards| at = Nathan| sáne = 2023-jıl 21-sentyabr | til = en| jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2024-jıl 2-fevral }}</ref>. Bul strategiyaga 2023-jıl dekabrde [[Windows 11]] hám [[Windows 10]]-nıń kóplegen ornatıwlarǵa, sonıń menen bir qatarda Android ushın<ref name="androidlaunch">{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2023/12/26/24015198/microsoft-copilot-mobile-app-android-launch| bet = Microsoft Copilot is now available as a ChatGPT-like app on Android| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240131115238/https://www.theverge.com/2023/12/26/24015198/microsoft-copilot-mobile-app-android-launch| arxivsáne = 2024-jıl 31-yanvar | avtor = Warren| at = Tom| sáne = 2023-jıl 26-dekabr | til = en| jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2024-jıl 2-fevral }}</ref> hám onnan keyin iOS ushın shıǵarılǵan jeke Microsoft Copilot qollanbasın qosıw arqalı erisildi<ref name="ioslaunch">{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2023/12/29/24019288/microsoft-copilot-app-available-iphone-ipad-ai| bet = Microsoft's Copilot app is now available on iOS| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240130064608/https://www.theverge.com/2023/12/29/24019288/microsoft-copilot-app-available-iphone-ipad-ai| arxivsáne = 2024-jıl 30-yanvar | sáne = 2023-jıl 29-dekabr | jumıs = The Verge| baspaxana = Vox Media| qaralǵan sáne = 2024-jıl 2-fevral }}</ref>. 2023-jıl oktyabrde Sem Altman menen Birlesken Arab Ámirlikleriniń G42 jasalma intellekt firmasınıń bas direktorı Pen Xao, OpenAI G42-ge OpenAI texnologiyasın qollanıwǵa ruqsat beretuǵının járiyaladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.thewirechina.com/2023/12/03/g42s-ties-to-china-run-deep-g42-peng-xiao/| bet = G42's Ties To China Run Deep| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240125203013/https://www.thewirechina.com/2023/12/03/g42s-ties-to-china-run-deep-g42-peng-xiao/| arxivsáne = 2024-jıl 25-yanvar | avtor = Northrop| at = Katrina| sáne = 2023-jıl 4-dekabr | til = en-US| jumıs = [[The Wire China]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 17-fevral }}</ref>. 2023-jıl 6 noyabrde OpenAI GPT-lerdi iske qostı, bul [[Paydalanıwshı (esaplaw texnikası)|paydalanıwshılarǵa]] anıq maqsetler ushın ChatGPT-diń sáykeslendirilgen versiyaların jaratıwǵa imkaniyat beredi, hár túrli tarawlardaǵı jasalma intellekt qosımshalarınıń imkaniyatların jáne de keńeytedi<ref>{{Cite news| sáne =November 6, 2023|title=OpenAI Launches Custom ChatGPT Versions| til =en|url=https://www.nytimes.com/2023/11/06/technology/openai-custom-chatgpt.html|access-date=November 12, 2023}}</ref>. 2023-jıl 14 noyabrde OpenAI joqarı talap sebepli ChatGPT Plus-ke jańa jazılıwlardı waqıtsha toqtatqanın xabarladı<ref>{{Cite news|last=Elstrom|first=Peter|date=November 15, 2023|title=OpenAI Pauses New Signups to Manage Overwhelming Demand| til =en|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-11-15/openai-pauses-new-signups-to-manage-overwhelming-demand|access-date=November 15, 2023}}</ref>. Jańa jazılıwshılar ushın qoljetimlilik bir ay ótkennen soń, 13 dekabrde qayta ashıldı<ref>{{Web deregi | url = https://themessenger.com/tech/openai-re-opens-chatgpt-plus-subscriptions| bet = OpenAI Reopens ChatGPT Plus Subscriptions| arxivurl = https://web.archive.org/web/20231214020417/https://themessenger.com/tech/openai-re-opens-chatgpt-plus-subscriptions| arxivsáne = 2023-jıl 14-dekabr | avtor = Idris| at = Abubakar| sáne = 2023-jıl 13-dekabr | til = en| jumıs = The Messenger| qaralǵan sáne = 2023-jıl 14-dekabr }}</ref>. === 2024-jıldan házirgi waqıtqa deyin: Jámiyetlik/kommerciyalıq emes háreketler, Sora, Apple kompaniyası menen sherikleslik, o1 modeli === 2024-jıl 16 yanvarda, pútkil dúnya boyınsha retlewshilerdiń muqıyat tekseriwine juwap retinde OpenAI jámáátlik muwapıqlastırıw komandasın qurıw tuwralı járiyaladı, ol óz modelleriniń «adamzat qádir qımbatına sáykes keliwin» támiyinlew ushın kópshiliktiń ideyaların ámelge asırıwǵa baǵdarlanǵan. Bul qádem 2023-jıl mayda baslanǵan jámiyetlik baǵdarlamasına baylanıslı boldı. Kompaniya bul baǵdarlamanıń kommerciyalıq háreketlerinen bólek bolatuǵının túsindirdi<ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2024/01/16/openai-announces-team-to-build-crowdsourced-governance-ideas-into-its-models/| bet = OpenAI announces team to build 'crowdsourced' governance ideas into its models| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240116164619/https://techcrunch.com/2024/01/16/openai-announces-team-to-build-crowdsourced-governance-ideas-into-its-models/| arxivsáne = 2024-jıl 16-yanvar | avtor = Wiggers| at = Kyle| sáne = 2024-jıl 16-yanvar | til = en-US| jumıs = TechCrunch| qaralǵan sáne = 2024-jıl 16-yanvar }}</ref>. 2024-jıl 18 yanvarda OpenAI ChatGPT Enterprise-ge tolıq ruqsat beretuǵın [[Arizona|Arizona Shtatı]] Universiteti menen sherikleslikti járiyaladı. ASU texnologiyanı kurslar, repetitorlıq hám izertlewlerdiń hár túrli tarawlarına engiziwdi rejelestirdi. Bul OpenAI-diń bilimlendiriw institutı menen birinshi sheriklesligi<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnbc.com/2024/01/18/openai-announces-first-partnership-with-a-university.html| bet = OpenAI announces first partnership with a university| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240124135634/https://www.cnbc.com/2024/01/18/openai-announces-first-partnership-with-a-university.html| arxivsáne = 2024-jıl 24-yanvar | avtor = Field| at = Hayden| sáne = 2024-jıl 18-yanvar | til = en| jumıs = CNBC| qaralǵan sáne = 2024-jıl 18-yanvar }}</ref>. 2024-jıl fevralda AQSH Qáwipsizlik hám birja komissiyası Altman tárepinen berilgen ishki kompaniya kommunikaciyaları investorlardı aldaw ushın qollanılǵan ba, qollanılmaǵan ba degen sorawlardı izertlep atırǵanın xabarladı; hám aldınǵı noyabrde Qubla Nyu-York AQSH prokuraturası ashqan Altmannıń málimlemeleri boyınsha tergew dawam etpekte<ref>{{Cite news|last=Seetharaman|first=Deepa| sáne =February 28, 2024|title=SEC Investigating Whether OpenAI Investors Were Misled|url=https://www.wsj.com/tech/sec-investigating-whether-openai-investors-were-misled-9d90b411|access-date=February 29, 2024|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp}}</ref><ref>{{Cite news|last=Hagey|first=Keach|date=November 22, 2023|title=Behind the Scenes of Sam Altman's Showdown at OpenAI|url=https://www.wsj.com/tech/ai/altman-firing-openai-520a3a8c|access-date=February 29, 2024|work=The Wall Street Journal|publisher=News Corp}}</ref>. 2024-jıl 15 fevralda OpenAI Sora atlı tekstti videoǵa aylandırıw modelin járiyaladı, ol belgisiz kúni kópshilikke shıǵarıwdı rejelestirmekte<ref>{{Web deregi | url = https://www.nytimes.com/2024/02/15/technology/openai-sora-videos.html| bet = OpenAI Unveils A.I. That Instantly Generates Eye-Popping Videos| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240215220626/https://www.nytimes.com/2024/02/15/technology/openai-sora-videos.html| arxivsáne = 2024-jıl 15-fevral | avtor = Metz| at = Cade| sáne = 2024-jıl 15-fevral | jumıs = The New York Times| qaralǵan sáne = 2024-jıl 16-fevral }}</ref>. Ol házirgi waqıtta zárúr zıyanlar menen táwekellerdi basqarıw ushın qızıl komandalar ushın qoljetimli<ref>{{Web deregi | url = https://openai.com/sora| bet = Sora: Creating video from text| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240217015001/https://openai.com/sora| arxivsáne = 2024-jıl 17-fevral | til = en-US| jumıs = openai.com| qaralǵan sáne = 2024-jıl 17-fevral }}</ref>. 2024-jıl 29 fevralda OpenAI hám bas direktor Sem Altmandı Ilon Mask tárepinen sudqa berdi, ol olardı OpenAI-diń adamzat iygiligi ushın jasalma intellektti rawajlandırıw haqqındaǵı dáslepki missiyasına<ref name="St">{{Web deregi | url = https://openai.com/our-structure| bet = Our structure| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230729203855/https://openai.com/our-structure| arxivsáne = 2023-jıl 29-iyul | sáne = 2023-jıl 28-iyun | jumıs = OpenAI}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://openai.com/our-structure "Our structure"]. </cite></ref> qarama-qarsı, jámiyetlik iygilikke qaraǵanda paydanı birinshi orınǵa qoydı dep ayıpladı. Sudta Microsoft korporaciyası menen sherikleslik ornatqannan keyin OpenAI siyasatınıń ózgeriwi, onıń ashıq derekke baylanıslı minnetlemesine gúmanlanıp, JI etikası-paydaǵa qarsı dawlasıwlarǵa sebepshi boldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.plainsite.org/dockets/5ctu7zkg5/superior-court-of-california-county-of-san-francisco/elon-musk-v-samuel-altman-et-al/| bet = Elon Musk v. Samuel Altman et al :: Superior Court of California, County of San Francisco :: State Civil Lawsuit No. CGC 24 612746| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240309022633/https://www.plainsite.org/dockets/5ctu7zkg5/superior-court-of-california-county-of-san-francisco/elon-musk-v-samuel-altman-et-al/| arxivsáne = 2024-jıl 9-mart | jumıs = www.plainsite.org| qaralǵan sáne = 2024-jıl 2-mart }}</ref>. Blog jazbasında OpenAI «Ilon bul missiyanıń AGI-diń ashıq deregi bolıp tabılatuǵının ańlatpaytuǵının túsindi» dep málimledi<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2024/3/5/24091773/openai-response-elon-musk-breach-of-contract-lawsuit| bet = OpenAI says Elon Musk wanted 'absolute control' of the company| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240310050448/https://www.theverge.com/2024/3/5/24091773/openai-response-elon-musk-breach-of-contract-lawsuit| arxivsáne = 2024-jıl 10-mart | avtor = Lopatto| at = Elizabeth| sáne = 2024-jıl 6-mart | til = en| jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2024-jıl 6-mart }}</ref>. Xızmetkerlerdiń jazbasında olar sonıń menen qatar is júzinde Microsoft-tıń filial kompaniyası ekenin biykarladı. 2024-jıl 11 martta sudqa arza bergende OpenAI 2018-jılı kompaniyadan ketkennen keyin «Ilon Masksız hámmesi jaqsı» dep málimledi. Olar sonday-aq Masktıń sudqa shaǵımına juwap berip, milliarderdiń talapların «qolaysız», «jeńil», «ayrıqsha» hám «fantastika» dep atadı<ref>{{Web deregi | url = https://edition.cnn.com/2024/03/11/tech/openai-elon-musk-lawsuit-response/index.html| bet = OpenAI ridicules Elon Musk's 'incoherent' lawsuit| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240312022927/https://edition.cnn.com/2024/03/11/tech/openai-elon-musk-lawsuit-response/index.html| arxivsáne = 2024-jıl 12-mart | sáne = 2024-jıl 11-mart | jumıs = CNN| qaralǵan sáne = 2024-jıl 12-mart }}</ref>. 2024-jıl 11 iyunda Mask tosattan sudtan bas tarttı<ref>{{Cite news| sáne =June 11, 2024|title=Elon Musk drops suit against OpenAI and Sam Altman|url=https://www.cnbc.com/2024/06/11/elon-musk-drops-suit-against-openai-and-sam-altman.html|access-date=June 12, 2024}}</ref>. 2024-jıl 5 avgustte Mask Altmanǵa hám basqalarǵa qarsı sud isin qayta ashtı, ol Altman OpenAI kommerciyalıq emes shólkem retinde qurıladı dep málimledi<ref>{{Cite news|date=August 5, 2024|title=Elon Musk revives lawsuit against OpenAI, Sam Altman in federal court|url=https://www.cnbc.com/2024/08/05/elon-musk-revives-lawsuit-against-openai-sam-altman-in-federal-court.html|access-date=August 5, 2024}}</ref><ref>{{Cite news|date=August 5, 2024|title=Elon Musk Revives Lawsuit Against OpenAI and Sam Altman|url=https://www.wsj.com/tech/ai/elon-musk-revives-lawsuit-against-openai-and-sam-altman-d7e5a87c|access-date=August 5, 2024}}</ref>. 2024-jıl 15 mayda Ilya Sutskever OpenAI-dan ketti hám onıń ornına Jakub Pachokkiy bas alım bolıp tayınlandı<ref name="may14">{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2024/5/14/24156920/openai-chief-scientist-ilya-sutskever-leaves| bet = OpenAI chief scientist Ilya Sutskever is officially leaving| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240514234107/https://www.theverge.com/2024/5/14/24156920/openai-chief-scientist-ilya-sutskever-leaves| arxivsáne = 2024-jıl 14-may | sáne = 2024-jıl 14-may | til = en| qaralǵan sáne = 2024-jıl 14-may | last1 = Hollister| first1 = Sean| jumıs = The Verge| url-status = live}}</ref>. Bir neshe saattan keyin, supersáwbetlesiw komandasınıń ekinshi jetekshisi Jan Leyke, OpenAI-diń basshılıǵına degen qáwipsizlik hám isenimniń hálsiregenin aytıp, ketkenin járiyaladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.vox.com/future-perfect/2024/5/17/24158403/openai-resignations-ai-safety-ilya-sutskever-jan-leike-artificial-intelligence| bet = "I lost trust": Why the OpenAI team in charge of safeguarding humanity imploded| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240518205458/https://www.vox.com/future-perfect/2024/5/17/24158403/openai-resignations-ai-safety-ilya-sutskever-jan-leike-artificial-intelligence| arxivsáne = 2024-jıl 18-may | familiya = Samuel| at = Sigal| sáne = 2024-jıl 17-may | til = en| qaralǵan sáne = 2024-jıl 18-may | jumıs = Vox| url-status = live}}</ref>. Olar menen birge topardan bir neshe izertlewshilerdiń ketiwi OpenAI-ǵa topardıń jumısın basqa izertlew tarawlarına sińdiriwge hám rásmiy túrde superalsáwbetlesiw topardıń jumısın toqtatıwǵa alıp keldi<ref>{{Cite magazine|last=Knight|first=Will|date=May 17, 2024|title=OpenAI's Long-Term AI Risk Team Has Disbanded|url=https://www.wired.com/story/openai-superalignment-team-disbanded/|magazine=Wired|access-date=May 19, 2024|archive-date=May 19, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519042239/https://www.wired.com/story/openai-superalignment-team-disbanded/|url-status=live}}</ref>. Fortune jurnalı menen sáwbetlesken dereklerde, OpenAI óziniń esaplaw imkaniyatlarınıń 20% superasáwbetlesiw proektine ajıratıw haqqındaǵı wádesi ámelge asırılmaǵan<ref>{{Web deregi | url = https://fortune.com/2024/05/21/openai-superalignment-20-compute-commitment-never-fulfilled-sutskever-leike-altman-brockman-murati/| bet = OpenAI promised 20% of its computing power to combat the most dangerous kind of AI—but never delivered, sources say| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240523232014/https://fortune.com/2024/05/21/openai-superalignment-20-compute-commitment-never-fulfilled-sutskever-leike-altman-brockman-murati/| arxivsáne = 2024-jıl 23-may | til = en| qaralǵan sáne = 2024-jıl 25-may | jumıs = Fortune| url-status = live}}</ref>. 2024-jıl 19 mayda Reddit hám OpenAI [[ChatGPT]] qosqanda, OpenAI ónimlerine Reddit mazmunın biriktiriw ushın sherikleslik járiyaladı. Bul birgelikli jumıs OpenAI-ge Reddit Data API-ge erisiwge imkaniyat beredi, ol jasalma intellekt qurallardı jaqsılaw hám Reddit jámiyetleri menen paydalanıwshı baylanıstın arttırıw ushın real waqıtta strukturalanǵan kontentti usınadı. Sonıń menen bir qatarda, Reddit OpenAI platformasın qollanıw arqalı, [[Paydalanıwshı (esaplaw texnikası)|paydalanıwshılar]] menen moderatorlar ushın jańa jasalma intellektke tiykarlanǵan imkaniyatlardı islep shıǵarıwdi rejelestirdi. Sherikleslik Reddit-tiń qupıyalıq haqqındaǵı minnetlemesine sáykes keledi, onıń Jámiyetke Qoljetimli Kontent Siyasatına hám qollanıwdaǵı Data API Shártnamalarına sáykes, olardıń maqullanıwı bolmaǵan jaǵdayda kommerciyalıq paydalanıwǵa sheklew qoyadı. OpenAI sonday-aq Reddit-tiń reklama sherigi retinde xızmet etedi.<ref>{{Web deregi | url = https://www.redditinc.com/blog/reddit-and-oai-partner| bet = Reddit and OpenAI Build Partnership - Upvoted| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240519012615/https://www.redditinc.com/blog/reddit-and-oai-partner| arxivsáne = 2024-jıl 19-may | sáne = 2024-jıl 16-may | til = en-US| jumıs = www.redditinc.com| qaralǵan sáne = 2024-jıl 19-may }}</ref>. 2024-jıl 22 mayda OpenAI The Wall Street Journal, the New York Post, The Times hám The Sunday Times gazetalarınan jańalıq mazmunın óziniń jasalma intellekt platformasına biriktiriw boyınsha News Corp penen kelisimge keldi. Sol waqıtta, The New York Times sıyaqlı basqa basılımlar jasalma intellekt modellerin oqıtıw ushın ózleriniń mazmunın paydalanǵanı ushın OpenAI hám Microsoft kompaniyaların avtorlıq huqıqtı buzǵanı ushın sudqa berdi<ref>{{Cite news|title=OpenAI and Wall Street Journal owner News Corp sign content deal| sáne =22 May 2024|url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/22/openai-chatgpt-news-corp-deal|access-date=23 May 2024}}</ref>. 2024-jıl 29 mayda Axios OpenAI-diń ChatGPT sıyaqlı jasalma intellekt modelleriniń dálligin arttırıw ushın, isenimli jańalıq dereklerin qosıw arqalı, Vox Media hám The Atlantic kompaniyaları menen mazmundı bólisiw boyınsha kelisimlerge qol qoyǵanın xabarladı. Bul kelisimler jasalma intellekt jalǵan informaciyasına baylanıslı alańlawlardı joq etiwge baǵdarlanǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.axios.com/2024/05/29/atlantic-vox-media-openai-licensing-deal| bet = Exclusive: The Atlantic, Vox Media ink licensing, product deals with OpenAI| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240531134558/https://www.axios.com/2024/05/29/atlantic-vox-media-openai-licensing-deal| arxivsáne = 2024-jıl 31-may | avtor = Fischer| at = Sara| sáne = 2024-jıl 29-may | jumıs = [[Axios (website)|Axios]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 3-iyun }}</ref>. Bul sheshimge baylanıslı alańlawlardı jurnalistler, sonıń ishinde usı basılımlar ushın jumıs isleytuǵınlar, sonday-aq basılımlardıń awqamı bildirdi. Vox awqamı: «Biz jurnalistler hám jumısshılar retinde, biz usı sherikleslikke baylanıslı awır alańlaw bildiremiz, usı sheriklesliktiń biziń kásiplik awqamnıń aǵzalarına unamsız tásir etiwi múmkin dep esaplaymız, [[Generativ jasalma intellekt|generativ jasalma intellekttiń]] paydalanıwına baylanıslı hújjetlestirilgen etikalıq hám ekologiyalıq alańlawlar tuwralı aytpaǵanda.»<ref>{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/information-technology/2024/05/openai-content-deals-with-vox-and-the-atlantic-spark-criticism-from-journalists/| bet = Journalists "deeply troubled" by OpenAI's content deals with Vox, The Atlantic| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240531224456/https://arstechnica.com/information-technology/2024/05/openai-content-deals-with-vox-and-the-atlantic-spark-criticism-from-journalists/| arxivsáne = 2024-jıl 31-may | avtor = Edwards| at = Benj| sáne = 2024-jıl 1-iyun | jumıs = [[Ars Technica]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 3-iyun }}</ref> OpenAI-dıń toǵız házirgi hám burınǵı xızmetkerleri kompaniyanı qáwipsizlikten góre paydaǵa kóbirek itibar qaratadı, alańlawlardı toqtatıw ushın shekleytuǵın kelisimlerdi qollanadı hám jetkilikli emes táwekeldi basqarıw menen tez ámelge asıradı dep ayıpladı. Olar jasalma intellektti rawajlandırıwdı retlew ushın kóbirek ashıq-aydınlıqtı, xabar beriwshilerdi qorǵaw ushın nızamlardı hám nızamshılıq retlewdi talap etedi<ref>{{Cite news|title=OpenAI Insiders Warn of a 'Reckless' Race for Dominance|work=The New York Times| sáne =4 June 2024|url=https://www.nytimes.com/2024/06/04/technology/openai-culture-whistleblowers.html|access-date=6 June 2024|last1=Roose|first1=Kevin}}</ref>. 2024-jıl 10 iyunda [[Dúnya júzlik Baǵdarlamashılar Konferenciyası|WWDC 2024 kórgizbesinde]] OpenAI, [[ChatGPT]] imkaniyatların Apple Intelligence hám iPhoneǵa engiziw ushın [[Apple Inc.]] kompaniyası menen sherikleslik jaratqanı haqqında xabar berildi<ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2024/06/10/apple-brings-chatgpt-to-its-apps-including-siri/| bet = Apple brings ChatGPT to its apps, including Siri| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240610190918/https://techcrunch.com/2024/06/10/apple-brings-chatgpt-to-its-apps-including-siri/| arxivsáne = 2024-jıl 10-iyun | avtor = Wiggers| at = Kyle| sáne = 2024-jıl 10-iyun | til = en-US| jumıs = TechCrunch| qaralǵan sáne = 2024-jıl 10-iyun }}</ref>. 2024-jıl 13 iyunda OpenAI NSA-nıń burınǵı baslıǵı Pol Nakasone kompaniyanıń direktorlar keńesine qosılıp atırǵanlıǵın járiyaladı. Nakasone sonday-aq kompaniyanıń qáwipsizlik kishi komitetine de qosıldı<ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2024/06/13/former-nsa-head-joins-openai-board-and-safety-committee/| bet = Former NSA head joins OpenAI board and safety committee| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240614000140/https://techcrunch.com/2024/06/13/former-nsa-head-joins-openai-board-and-safety-committee/| arxivsáne = 2024-jıl 14-iyun | avtor = Coldewey| at = Devin| sáne = 2024-jıl 13-iyun | jumıs = TechCrunch| qaralǵan sáne = 2024-jıl 15-iyun }}</ref>. 2024-jıl 24 iyunda OpenAI Zoom tiykarındaǵı birgelikli jumıs platformasın isletiwshiler kompaniyası Multi-di satıp aldı<ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2024/06/24/openai-buys-a-remote-collaboration-platform/| bet = OpenAI buys a remote collaboration platform| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240629064556/https://techcrunch.com/2024/06/24/openai-buys-a-remote-collaboration-platform/| arxivsáne = 2024-jıl 29-iyun | avtor = Wiggers| at = Kyle| sáne = 2024-jıl 24-iyun | jumıs = TechCrunch| qaralǵan sáne = 2024-jıl 5-iyul }}</ref>. 2024-jıl iyulda Reuters OpenAI-diń jasalma intellekt pikirlew imkaniyatların jaqsılawǵa baǵdarlanǵan «Strawberry» dep atalǵan (burın Q* dep atalǵan) proekt ushın jumıs islep atırǵanın xabarladı. Proekttiń onlaynǵa avtonom túrde sharlaw hám «tereń izertlewler» alıp barıwǵa imkaniyat beriwdi mápset etip atırǵanı aytılǵan<ref>{{Cite news|last=Tong|first=Anna| sáne =15 July 2024|title=Exclusive: OpenAI working on new reasoning technology under code name 'Strawberry'|url=https://www.reuters.com/technology/artificial-intelligence/openai-working-new-reasoning-technology-under-code-name-strawberry-2024-07-12/|access-date=22 July 2024}}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.newsweek.com/openai-strawberry-chat-gpt-ai-sam-altman-1925960| bet = What we know about OpenAI's secretive 'Project Strawberry'| avtor = Sager| at = Monica| sáne = 2024-jıl 16-iyul | til = en| jumıs = Newsweek| qaralǵan sáne = 2024-jıl 22-iyul }}</ref>. Proekt 12 sentyabrde o1 dep rásmiy túrde járiyalandı<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2024/9/12/24242439/openai-o1-model-reasoning-strawberry-chatgpt| bet = OpenAI releases o1, its first model with ‘reasoning’ abilities| avtor = Robison| at = Kylie| sáne = 2024-jıl 12-sentyabr | til = en| jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2024-jıl 13-sentyabr }}</ref>. 2024-jıl 5 avgustta TechCrunch OpenAI-diń tiykarshısı Djon Shulman kompaniyadan ketip, básekiles JI start-ap kompaniyası Anthropic-ke qosılǵanın xabarladı. Shulman óziniń háreketiniń sebebi retinde jasalma intellekttiń sáwbetlesiwdegi izertlewlerine tereńirek itibar qaratıwǵa degen tilegin kórsetti. Sonday-aq, OpenAI-diń prezidenti hám tiykarshısı Greg Brokman jıl sońına shekem uzaq múddetli demalıs aladı<ref>{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2024/08/05/openai-co-founder-leaves-for-anthropic/| bet = OpenAI co-founder Schulman leaves for Anthropic, Brockman takes extended leave| avtor = Wiggers| at = Kyle| sáne = 2024-jıl 6-avgust | til = en-US| jumıs = TechCrunch| qaralǵan sáne = 2024-jıl 7-avgust }}</ref>. 2024-jıl 12 sentyabrde OpenAI o1 modelin járiyaladı, ol juwaplarınıń ózge túrli oylaw ushın kóbirek waqıttı jumsaydı, bul ónimlilikti arttıradı. o1-preview hám o1-mini modeller GPT Plus aǵzalarına sol kúni shıǵarıldı<ref>{{Cite news|last=Knight|first=Will|title=OpenAI Announces a New AI Model, Code-Named Strawberry, That Solves Difficult Problems Step by Step|url=https://www.wired.com/story/openai-o1-strawberry-problem-reasoning/|access-date=2024-09-14| til =en-US}}</ref>. == Qatnasıwshılar == {{multiple image|align=right|total_width=350|image1=Sam Altman TechCrunch SF 2019 Day 2 Oct 3 (cropped) (cropped).jpg|caption1=OpenAI tiykarshısı hám bas atqarıwshı direktorı Sem Altman|image2=Disrupt SF TechCrunch Disrupt San Francisco 2019 - Day 2 (48838200316) (cropped).jpg|caption2=OpenAI tiykarshısı hám prezidenti Greg Brokman}} === Súwret klassifikaciyası === ==== CLIP ==== 2021-jılı járiyalanǵan CLIP (Contrastive Language–Image Pre-training) − tekst penen súwretler arasındaǵı semantikalıq uqsaslıqtı analizlewge úyretilgen model. Ol ásirese súwretlerdi klassifikaciyalaw ushın paydalanıwǵa boladı<ref>{{Web deregi | url = https://openai.com/blog/clip/| bet = CLIP: Connecting Text and Images| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210325202038/https://openai.com/blog/clip/| arxivsáne = 2021-jıl 25-mart | sáne = 2021-jıl 5-yanvar | qaralǵan sáne = 2021-jıl 27-mart }}</ref>. === Tekstten súwretke === ==== DALL-E ==== [[Fayl:DALL-E_sample.png|nobaý|360x360 nükte|«Jiraf aydarha ximerasınıń kásiplik joqarı sapalı illyustraciyası. Aydarhaǵa elikleytuǵın jiraf. Aydarhadan jasalǵan jiraf» teksti berilgende DALL-E tárepinen jaratılǵan súwretler.]] 2021-jılı ashılǵan DALL-E ‒ tekstli táriyiplerden súwretler jaratatuǵın transformator modeli<ref>{{Web deregi | url = https://openai.com/blog/dall-e/| bet = DALL·E: Creating Images from Text| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210327133043/https://openai.com/blog/dall-e/| arxivsáne = 2021-jıl 27-mart | sáne = 2021-jıl 5-yanvar | qaralǵan sáne = 2021-jıl 27-mart }}</ref>. DALL-E tábiyiy tildegi kirislerdi («besmúyeshlik sıyaqlı jasıl teri shıjlan» yamasa «qayǵılı kapibaranıń izometriyalıq kórinisi» sıyaqlı) túsindiriw hám sáykes súwretlerdi jaratıw ushın GPT-3 12 milliard parametrli versiyasın paydalanadı. Ol haqıyqıy obyektlerdiń («kók qulpınay súwreti bar vitraj»), sonday-aq haqıyqatında joq obyektlerdiń («shóptiń teksturası bar tekshe») súwretlerin jarata aladı. 2021-jıl mart ayındaǵı jaǵday boyınsha API yamasa kod qoljetimli emes. ===== DALL-E 2 ===== 2022-jıl aprelde OpenAI, modeldiń anaǵurlım real nátiyjeler menen jaqsılanǵan versiyası bolǵan DALL-E 2-ni járiyaladı<ref>{{Web deregi | url = https://openai.com/dall-e-2/| bet = DALL·E 2| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220406141035/https://openai.com/dall-e-2/| arxivsáne = 2022-jıl 6-aprel | til = en| jumıs = OpenAI| qaralǵan sáne = 2022-jıl 6-aprel }}</ref>. 2022-jıl dekabrde OpenAI GitHub-ta tekstli táriyipti 3-ólshemli modelge aylandırıw ushın jańa ápiwayı sistema bolǵan Point-E ushın programmalıq támiynat járiyaladı. ===== DALL-E 3 ===== 2023-jıl sentyabrde OpenAI, qol menen tez injeneriyasız kompleks táriyiplerden súwretlerdi jaratıw hám qollardı hám tekst sıyaqlı quramalı detallarǵa súwret salıwǵa qábiletli, kóbirek quwatlı model bolǵan DALL-E 3-ti járiyaladı<ref>{{Cite news|title=OpenAI's new AI image generator pushes the limits in detail and prompt fidelity|url=https://arstechnica.com/information-technology/2023/09/openai-announces-dall-e-3-a-next-gen-ai-image-generator-based-on-chatgpt/|access-date=November 21, 2023}}</ref>. Ol oktyabr ayında ChatGPT Plus imkaniyatı retinde kópshilikke shıǵarıldı<ref>{{Web deregi | url = https://openai.com/blog/dall-e-3-is-now-available-in-chatgpt-plus-and-enterprise| bet = DALL·E 3 is now available in ChatGPT Plus and Enterprise| arxivurl = https://web.archive.org/web/20231120155249/https://openai.com/blog/dall-e-3-is-now-available-in-chatgpt-plus-and-enterprise| arxivsáne = 2023-jıl 20-noyabr | qaralǵan sáne = 2023-jıl 21-noyabr }}</ref>. === Tekstten videoga === ==== Sora ==== Sora − qısqa táriyipli sorawlarǵa<ref name="NYT_CM_2024_02_15">{{Cite news|title=OpenAI Unveils A.I. That Instantly Generates Eye-Popping Videos|url=https://www.nytimes.com/2024/02/15/technology/openai-sora-videos.html|access-date=February 16, 2024}}</ref> tiykarlanǵan videolardı jarata alatuǵın, sonday-aq burınnan bar videolardı waqıt boyınsha alǵa yamasa artqa keńeyte alatuǵın tekstten videoǵa modeli<ref name="world sim">{{Web deregi | url = https://openai.com/research/video-generation-models-as-world-simulators| bet = Video generation models as world simulators| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240216072133/https://openai.com/research/video-generation-models-as-world-simulators| arxivsáne = 2024-jıl 16-fevral | sáne = 2024-jıl 15-fevral | baspaxana = OpenAI| qaralǵan sáne = 2024-jıl 16-fevral }}</ref>. Ol 1920x1080 yamasa 1080x1920 pikseller sanına iye videolardı jarata aladı. Jaratılǵan videolardıń maksimal uzınlıǵı belgisiz. Sora islep shıǵarıwshılar toparı onı «sheksiz dóretiwshilik potencialın» bildiriw ushın «aspan» degen yaponsha sózdiń húrmetine atadı. Sora texnologiyası DALL•E 3 tekstten súwretke modeliniń tiykarındaǵı texnologiyanıń adaptaciyası<ref name="WDH_MIT_2024_02_15">{{Web deregi | url = https://openai.com/research/video-generation-models-as-world-simulators| bet = Video generation models as world simulators| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240216072133/https://openai.com/research/video-generation-models-as-world-simulators| arxivsáne = 2024-jıl 16-fevral | avtor = Brooks| at = Tim| sáne = 2024-jıl 15-fevral | jumıs = Openai.com| baspaxana = OpenAI| qaralǵan sáne = 2024-jıl 16-fevral }}</ref>. OpenAI sistemanı hámmege qoljetimli videolar menen, sonday-aq bul maqset ushın licenziyalanǵan avtorlıq huqıqı bar videolar menen oqıttı, biraq videolardıń sanın yamasa anıq dereklerin ashpaǵan.<ref name="NYT_CM_2024_02_15" /> 2024-jıl 15 fevralda OpenAI bir minutqa shekem uzın videoları jaratıw imkaniyatına iye ekenligin aytıp, bir neshe Sora tárepinen jaratılǵan joqarı anıqlıqtaǵı videolardı jámiyetshilikke kórsetti. Ol sonday-aq modeldi oqıtıw ushın qollanılatuǵın usıllardı hám modeldiń imkaniyatların atap ótetuǵın texnikalıq esabat penen bólisti<ref name="WDH_MIT_2024_02_15">{{Web deregi | url = https://openai.com/research/video-generation-models-as-world-simulators| bet = Video generation models as world simulators| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240216072133/https://openai.com/research/video-generation-models-as-world-simulators| arxivsáne = 2024-jıl 16-fevral | avtor = Brooks| at = Tim| sáne = 2024-jıl 15-fevral | jumıs = Openai.com| baspaxana = OpenAI| qaralǵan sáne = 2024-jıl 16-fevral }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFBrooksPeeblesHolmesDePue2024">Brooks, Tim; Peebles, Bill; Holmes, Connor; DePue, Will; Guo, Yufei; Jing, Li; Schnurr, David; Taylor, Joe; Luhman, Troy; Luhman, Eric; Ng, Clarence Wing Yin; Wang, Ricky; Ramesh, Aditya (February 15, 2024). </cite></ref>. Ol quramalı fizikani imitaciyalawǵa baylanıslı qıyınshılıqlar sıyaqlı, ayırım kemshiliklerin moyınladı. MIT Technology Review jurnalı jurnalisti Will Duglas Xeven demonstraciya videolardıń "tásirli" ekenin ayttı, biraq olardıń tańlap alınǵanın hám Sora-nıń tipik shıǵısı emesligin atap ótti.<ref name="WDH_MIT_2024_02_15" /> Soranıń kópshilikke arnalǵan kórsetiwinen soń ayırım akademiyalıq jetekshilerdiń gúmanlanıwına qaramastan, atap ótiletuǵın [[oyın-zawıq]] sanaatınıń kórnekli ǵayratkerleri texnologiyanıń potencialına úlken qızıǵıwshılıq bildirdi. Bir intervyuda aktyor hám rejissyor Tayler Perri texnologiyanıń tekstli táriyiplerden real videonı jaratıw qábiletine qızıǵıp, olardıń áńgimeni bayan etiw hám kontent jaratıwǵa revolyuciya payda etiwi múmkinshiligin atap ótti. Ol Soranıń imkaniyatlarına bolǵan qızıǵıwshılıǵı sonshelli kúshli bolǵanlıqtan, óziniń Atlanta-da jaylasqan kinostudiyasıń keńeytiw rejelerin toqtatıwdı sheshkenin ayttı<ref>{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/elijahclark/2024/02/23/tyler-perry-warns-of-ai-threat-to-jobs-after-viewing-openai-sora/| bet = Tyler Perry Warns Of AI Threat After Sora Debut Halts An $800 Million Studio Expansion| avtor = Clark| at = Elijah| til = en| jumıs = Forbes| qaralǵan sáne = 2024-jıl 24-mart }}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} {{OpenAI}} [[Kategoriya:OpenAI| ]] [[Kategoriya:Programmalıq injiniring]] [[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı]] 4mvo4mf28rgrg2kll7uszbxm0qyqgxi 0 21001 265554 265479 2026-08-04T07:58:56Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Virtual járdemshiler|Virtual járdemshiler]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265554 wikitext text/x-wiki '''Gemini''' ''(burın Bard dep atalǵan)'' ‒ [[Google]] tárepinen islep shıǵarılǵan [[generativ jasalma intellekt]] [[Chatbot|chatbotı]]. Ol [[OpenAI]] dıń [[ChatGPT]] niń rawajlanıwına tikkeley juwap sıpatında 2023-jılı dál usı atamaǵa iye [[Úlken til modeli|úlken til modeli (LLM)]] tiykarında islep shıǵarıldı. Ol aldın [[PaLM]] ǵa, al dáslep úlken [[Til modeli|til modelleriniń]] LaMDA toparına tiykarlanǵan edi. LaMDA 2021-jılı islep shıǵarılıp, járiyalanǵan edi, biraq qáwipsizlik ilajların asırıp orınlaw sebepli jámiyetshilikke usınılmadı. 2022-jılı noyabrde OpenAI dıń ChatGPT iske túsiriwi hám onıń keyingi ataqlılıǵı Google basshıların hayran qaldırdı, bul keyingi aylarda keń kólemli juwapqa túrtki boldı. Kompaniya óz jumıs kúshin járiyalap, 2023-jılı mart ayında Bardtı sheklengen múmkinshilikler menen iske túsirdi hám may ayında basqa mámleketlerge keńeytti. Bard 2023-jılı maydaǵı Google I/O keynote prezentaciyasında oraylıq orındı iyeledi hám dekabrde Gemini LLM ine kóterildi. 2024-jılı fevral ayında Bard hám Duet AI, Googlediń basqa jasalma intellekt ónimi, [[Android]] qosımshasınıń iske túsiriliwi menen bir waqıtta Gemini brendı astında birlestiriliwi ámelge asırıldı. == Tariyxı == [[Fayl:Schmidt-Brin-Page-20080520_(cropped).jpg|nobaý|220x220 nükte|2008-jılı túsirilgen súwrette kórsetilgen [[Google]]-dıń tiykarshıları Sergey Brin (shepte) hám Larry Page (ońda) [[OpenAI]] dıń [[ChatGPT]] ine qarata Googlediń juwabın talqılaw ushın pensiyadan shaqırıp alındı.]] [[OpenAI]] 2022-jılı noyabrde úlken til modelleriniń [[GPT-3]] toparına tiykarlanǵan [[ChatGPT]] [[Chatbot|chatbotın]] iske qostı hám ol dúnyajúzilik itibarǵa iye bolıp, internette viral sensaciyaǵa aylandı<ref>Konrad, Alex; Cai, Kenrick (February 2, 2023). "Inside ChatGPT's Breakout Moment And The Race To Put AI To Work". Forbes. Archived from the original on February 2, 2023. Retrieved February 6, 2023.</ref><ref>Vincent, James (December 5, 2022). "AI-generated answers temporarily banned on coding Q&A site Stack Overflow". The Verge. Archived from the original on January 17, 2023. Retrieved December 5, 2022.</ref>. ChatGPT diń [[Google Search]] ushın potencial qáwip bolıwınan qáweterlegen Google basshıları "qızıl kod" signalın járiyalap, bir neshe komandanı kompaniyanıń [[Jasalma intellekt|jasalma intellekt (JI)]] islerinde járdem beriwge qayta tayınladı. Google hám onıń bas kompaniyası Alphabet tiń CEO sı Sundar Pichai bul signaldı bergen dep keń xabar etildi, biraq Pichai keyinirek The New York Times qa bunı biykarladı. Siyrek ushırasatuǵın qarar menen, 2019-jılı Alphabet tiń birlesken CEO lıǵı lawazımınan ketken Google birge qurıwshıları Larry Page hám Sergey Brin, ChatGPT ge qarata Googlediń juwabın talqılaw ushın kompaniya basshıları menen sheshiwshi máslahátlerge shaqırıldı. Brin 2023-jılı fevral ayında bir neshe jıldan beri birinshi ret Googlediń kodına kiriwdi soradı<ref>Nieva, Richard; Konrad, Alex (February 1, 2023). "Back At Google Again, Cofounder Sergey Brin Just Filed His First Code Request In Years". Forbes. Archived from the original on February 1, 2023. Retrieved December 31, 2023.</ref>. Kompaniya 2021-jılı LaMDA, prototip LLM in kórsetken edi, biraq onı jámiyetshilikke usınbaǵan edi. Tolıq jumıs kúshi qatnasqan jıynalısta xızmetkerler LaMDA nıń ChatGPT menen básekilesiw ushın Googledıń qoldan jiberilgen múmkinshilik bolǵan-bolmaǵanı haqqında soraǵanda, Pichai hám Google AI basshısı Jeff Dean kompaniyanıń ChatGPT ge uqsas múmkinshiliklerge iye ekenin, biraq bul tarawda operativ háreket etiw Google dıń OpenAI ǵa qaraǵanda ádewir úlken bolıwı sebepli úlken "reputaciyalıq qáwip" bolıp tabılatuǵının ayttı. 2023-jılı yanvarda Google Brain kompaniyasınıń qarındas kompaniyası DeepMind nıń CEO sı Demis Hassabis ChatGPT ge básekilesiwshi jobasın islewge belgi berdi, hám Google xızmetkerlerine ChatGPT ge básekilesiwshi jobanı tezletiwge, "Apprentice Bard" hám basqa chatbotlardı intensiv túrde sınawǵa buyrıq berildi<ref>Elias, Jennifer (January 31, 2023). "Google is asking employees to test potential ChatGPT competitors, including a chatbot called 'Apprentice Bard'". CNBC. Archived from the original on February 2, 2023. Retrieved February 2, 2023.</ref>.<>O'Brien, Matt (February 1, 2023). "Google has the next move as Microsoft embraces OpenAI buzz". Associated Press. Archived from the original on February 1, 2023. Retrieved February 6, 2023.</> Pichai fevral ayında Google dıń kvartallıq tabısı boyınsha investorlar menen baylanısı waqtında kompaniyanıń LaMDA nıń qoljetimligin hám qollanılıwın keńeytiw jobaları bar ekenine investorlardı isendirdi<ref>Mailk, Aisha (February 3, 2023). "Google tries to reassure investors on AI progress as ChatGPT breathes down its neck". TechCrunch. Archived from the original on February 3, 2023. Retrieved February 6, 2023.</ref>. == Tariyxı == === Járiyalanıwı === 2023-jılı 6-fevralda Google LaMDA menen isleytuǵın [[generativ jasalma intellekt]] [[Chatbot|chatbotı]] Bardtı járiyaladı<ref>Alba, Davey; Love, Julia (February 6, 2023). "Google releases ChatGPT rival AI 'Bard' to early testers". Los Angeles Times. ISSN 0458-3035. Archived from the original on February 6, 2023. Retrieved February 6, 2023.</ref><ref>Schechner, Sam; Kruppa, Miles (February 6, 2023). "Google Opens ChatGPT Rival Bard for Testing, as AI War Heats Up". The Wall Street Journal. ISSN 0099-9660. Archived from the original on February 6, 2023. Retrieved February 6, 2023.</ref><ref>Nieva, Richard (February 6, 2023). "Google Debuts A ChatGPT Rival Called Bard In Limited Release". Forbes. Archived from the original on February 7, 2023. Retrieved February 6, 2023.</ref>. Bard dáslep ay aqırında jobalanǵan keń kólemli járiyalanıwdan aldın 10,000 "isenimli sınawshı" dan quralǵan tańlanǵan toparǵa usınıldı. Joba ónimniń basshısı Jack Krawczyk tárepinen basqarıldı, ol ónimdi izlew sisteması emes, al "birge islesiwshi AI xızmeti" dep táriyipledi, Pichai bolsa Bardtıń [[Google Search]] ke qalay biriktiriletuǵının tolıq túsindirdi. Reuters kompaniyanıń ChatGPT ge uqsas funkciyanı [[Google Search]] ke qosıwı 2024-jılǵa kelip qosımsha $6 milliard jumsawına tuwrı keliwin esapladı, al izertlew hám másláhát beriwshi SemiAnalysis firması Google ge $3 milliard turatuǵının esapladı. Texnologiya "Atlas" kodlıq atı astında rawajlandırıldı, "Bard" atı bolsa ertekshiniń keltler termini bolıp, "algoritmniń dóretiwshilik tábiyatın sáwlelendiriw" ushın tańlanǵan<ref>Metz, Cade; Grant, Nico (February 6, 2023). "Racing to Catch Up With ChatGPT, Google Plans Release of Its Own Chatbot". The New York Times. ISSN 0362-4331. Archived from the original on February 6, 2023. Retrieved February 17, 2023.</ref><ref>Knight, Will (February 9, 2023). "The Chatbot Search Wars Have Begun". Wired. Archived from the original on February 9, 2023. Retrieved February 10, 2023.</ref>. Kóplegen media qarjılandırıwshılar hám qarjı analitikleri Google dıń Bard járiyalanıwın básekilesi [[Microsoft|Microsofttıń]] 7-fevralda jobalanǵan ChatGPT di Bing Chat (keyinirek Microsoft Copilot dep ataladı) formasında óziniń Bing izlew sistemasına birlestiriw ushın OpenAI menen birge islesiwdi járiyalaytuǵın waqıyasınıń aldın alıw, sonday-aq Microsoftqa "quwıp jetiwdiń" aldın alıw ushın "asıqqanlıǵın" túsindirdi. Microsoft CEO sı Satya Nadella The Verge ge: "Men adamlardıń biziń olardı oynatqanımızdı biliwlerin qáleymen" dedi. The Verge dan Tom Warren hám Bloomberg News tan Davey Alba bul eki úlken texnologiya kompaniyasınıń "izlewdiń keleshegi" haqqındaǵı jańa básekiniń baslanǵanın, olardıń altı jıllıq "kelisim" 2021-jılı tawsılǵannan keyin atap ótti; The Guardian nan Chris Stokel-Walker, Recode tan Sara Morrison hám Wedbush Securities investiciya firmasınıń analitigi Dan Ives bul jaǵdaydı eki kompaniya arasındaǵı JI qural jarısı dep atadı<ref>Stokel-Walker, Chris (February 21, 2023). "TechScape: Google and Microsoft are in an AI arms race — who wins could change how we use the internet". The Guardian. ISSN 0261-3077. Archived from the original on February 21, 2023. Retrieved March 9, 2023.</ref><ref>Morrison, Sara (March 4, 2023). "The exciting new AI transforming search — and maybe everything — explained". Recode. Vox. Archived from the original on March 4, 2023. Retrieved March 9, 2023.</ref><ref>De Vynck, Gerrit (February 8, 2023). "Investors pummel Google after Microsoft ramps up AI wars". The Washington Post. ISSN 0190-8286. Archived from the original on February 8, 2023. Retrieved February 17, 2023.</ref>. 8-fevralda Parijde ótkerilgen "kewli tolmaǵan" Bard prezentaciyasınan soń, Google akciyaları segiz procentke tómenledi, bul bazar bahasınıń 100 milliard dollar joǵalıwına teńdey boldı, hám prezentaciyanıń YouTube videosı jabıq etip qoyıldı. Kóp kóriwshiler demonstraciya waqtında Bardtıń James Webb kosmos teleskopı haqqında bergen nadurıs maǵlıwmatın da atap ótti. Google xızmetkerleri kompaniyanıń ishki forumı Memgende Pichaıdıń Bardtı "asıǵıs" hám "buzılǵan" túrde járiyalaǵanın sınǵa aldı, al Futurismniń Maggie Harrisonı bul prezentaciyanı "xaos" dep atadı. Pichai óz háreketlerin "Google uzaq waqıttan berli jasalma intellekt ústinde tereń jumıs islep atır" dep qorǵadı hám Bardtıń shıǵarılıwı tez reakciya bolǵanın biykarladı. Alphabet basqarma baslıǵı John Hennessy Bardtıń tolıq ónim sıpatında tayar emesligin moyınladı, biraq texnologiyanıń potencialına qızıǵıwshılıq bildirdi. [[Parij]] prezentaciyasınan bir hápte ótkennen soń, Pichai xızmetkerlerden Bardtı sınaqtan ótkeriwge eki-tórt saat ajıratıwın soradı, al Google basshısı Prabhakar Raghavan xızmetkerlerdi Bardtıń qátelerin dúzetiwge shaqırdı, Pichaıdıń shaqırıǵına 80,000 xızmetker juwap berdi. Keyingi háptelerde Google xızmetkerleri ishki xabarlarda Bardtı keń túrde sınǵa aldı, qáwipsizlik hám etikalıq máselelerde atap ótti hám kompaniya basshıların xızmetti iske qospawǵa shaqırdı. Básekileslerden artta qalmawǵa itibar berip, Google basshıları JI etika komandası tárepinen alıp barılǵan unamsız qáwip-qáter bahalaw esabatına qaramastan, xızmetti iske qosıwǵa qarar etti. Sol aydıń aqırında Pichai kirislerdiń ósiwiniń páseyiwine baylanıslı 12,000 xızmetkerdi tosattan jumıstan bosatqannan soń, qalǵan xızmetkerler Bard penen jumıstan bosatıw haqqında "pikirin" soraǵan házilleri menen bólisti. Google xızmetkerleri mart ayınıń ortasında "Big Bard" dep atalǵan, úlken parametrlerge iye bolǵan Bardtıń rawajlanǵan versiyasın sınaqtan ótkere basladı<ref>Langley, Hugh (March 13, 2023). "Google employees are already internally testing a smarter version of its chatbot called 'Big Bard'". Business Insider. Archived from the original on March 13, 2023. Retrieved April 10, 2023.</ref>. === Iske qosıw === Google 2023-jılı 21-martta Bardqa sheklengen kólemde erte kiriwdi ashıp, [[AQSh]] hám Ullıbritaniya paydalanıwshılarına gúzetiwshiler diziminen orın alıwǵa ruqsat berdi. [[Microsoft|Microsofttıń]] Bing Chat penen qollanıwınan parıqlı túrde, Bard tekst jazıw maydanı hám "chatbot nadurıs yamasa renjitiwshi maǵlıwmatlardı kórsetiwi múmkin, bul Googledıń kóz-qarasların bildirmeydi" degen eskertiwi bar ózinshe veb-qosımsha sıpatında iske qosıldı. Hár sorawǵa úsh juwap beriledi, al paydalanıwshılardan hárbir juwaptıń paydalılıǵı haqqında pikir bildiriw soraladı. Google vice-prezidentleri Sissie Hsiao hám Eli Collins Bardtı Google Search-ke qosımsha sıpatında kórsetip, kompaniyanıń bul xızmetti qáytip paydalı etiw boyınsha ele sheshim qabıl etpegenin bildirdi. Erte kiriw huqıqın alǵanlar arasında Googledıń "Pixel Superfans" sadıqlıq baǵdarlamasına qatnasıwshılar, onıń Pixel hám Nest qurılmaların paydalanıwshılar hám Google One abonentleri bar edi<ref>Li, Abner (March 21, 2023). "Google tapping the Pixel and Nest brands to invite people to Bard". 9to5Google. Archived from the original on March 21, 2023. Retrieved June 10, 2023.</ref>. Bard Google tárepinen jallanǵan úshinshi tárep podryadshıları, sonıń ishinde Appen hám Accenture jumısshıları tárepinen úyretiledi. Business Insider hám Bloomberg News xabarlaǵanınday, olar qattı basımǵa alınǵan, artıq jumıs islegen hám az haqı tólegen. Bard sonday-aq ashıq derekler maǵlıwmatlarınan alınǵan informaciya tiykarında úyretiledi, bunı Google óziniń qupıyalıq siyasatın ózgertiw arqalı ashıqladı. Bard dáslepki iske qosılǵannan keyin biraz waqıt ótip, Google kompaniyanıń virtual járdemshisi Google Assistant artındaǵı toparın qayta shólkemlestirip, onıń ornına Bardqa itibar qaratıwǵa qarar etti. Google izertlewshisi Jacob Devlin Bardtıń ChatGPT maǵlıwmatların jasırın paydalanǵanın aytıp, kompaniyadan ketiwge májbúr boldı; Google bul ayıplawlardı biykarladı. Sol waqıtta, kompaniyanıń joqarı dárejeli baǵdarlama injeneri Googledıń AI "qurallanıw jarısı"nda artta qalıp baratırǵanı haqqında ishki xat jazdı, bul OpenAIǵa emes, al ashıq kodlı jámiyetlerdegi ǵárezsiz izertlewshilerge qarata aytılǵan edi. Pichai 31-martta kompaniyanıń Bardtı LaMDA ornına Googledıń jańalaw hám qúdiretlirek LLM'i [[PaLM]] tiykarında "joqarılatıwdı" niyetlegenin ashıqladı. Sol kúni Krawczyk Googledıń Bard'qa "[[matematika]] hám logika qábiletlerin" qosqanın járiyaladı. Bard aprelde kodlastırıwǵa járdem beriw qábiletine iye boldı, iske túsiriw waqtında 20 dan artıq programmalastırıw tilin qollap-quwatladı. Microsoft ta Edge brauzeriniń rawajlandırıwshı versiyasınıń mánzil qatarında reklamalar jaylastırıp, paydalanıwshılardı Bard veb-qosımshasına kirgen gezde Bingdi sınap kóriwge shaqırdı. Google Bardtı óziniń ChromeOS operaciyalıq sisteması hám Pixel qurılmalarına birlestiriw ústinde jumıs alıp barmaqta<ref>Bradshaw, Kyle (February 10, 2023). "Google working to bring Bard AI chat to ChromeOS". 9to5Google. Archived from the original on February 11, 2023. Retrieved February 12, 2023.</ref><ref>Bradshaw, Kyle (May 4, 2023). "Google working to bring Bard AI to Pixel phones as a homescreen widget". 9t5oGoogle. Archived from the original on May 4, 2023. Retrieved May 6, 2023.</ref>. === Jańalanıwlar === 2023-jılı may ayında ótkerilgen jıllıq Google I/O konferenciyasında Bard bas orındı iyeledi. Bul jerde Pichai hám Hsiao Bardqa tiyisli bir qatar jańalanıwlardı járiyaladı. Bularǵa PaLM 2 modeliniń qollanılıwı, basqa Google ónimler hám úshinshi tárep xızmetleri menen birlesiw, 180 elge keńeyiw, qosımsha tillerde islewi hám jańa funkciyalar kiredi. Aldıńǵı jıllarǵa salıstırǵanda, bul jolı Assistant haqqında derlik aytılmadı. Keńeytirilgen iske túsiriw [[Evropa Awqamı|Evropa Awqamı (EA)]] elleriniń hesh birinde ámelge asırılmadı, bul maǵlıwmatlardı qorǵaw boyınsha ulıwma qaǵıydalarǵa sáykes keliw máselesi menen baylanıslı bolıwı múmkin. Google Workspace akkauntı bar adamlar da xızmetke kiriwge múmkinshilik aldı. Google iyun ayında Bardtı EAda iske qosıwǵa háreket etti, biraq Irlandiya Maǵlıwmatlardı Qorǵaw Komissiyası toqtatıp qoydı, olar kompaniyadan "maǵlıwmatlardı qorǵaw tásirin bahalaw"dı soradı. Iyul ayında Google Bardtı [[Evropa Awqamı|EA]] hám [[Braziliya|Braziliyada]] iske qostı, onlaǵan jańa tillerde qollap-quwatlawdı qostı hám bir neshe jańa jekelestirilgen hám ónimdarlıq funkciyaların kirgizdi. Iyul ayında Bardtı kóp qollanatuǵın paydalanıwshılardan ibarat bolǵan Discordta tek shaqırıw menen kiriw múmkin bolǵan sáwbet bólmesi ("server") jaratıldı. Keyingi bir neshe ay ishinde bul sáwbet bólmesi Bardtıń paydalılıǵına gúman tuwdıratuǵın pikirlerge tolıp ketti<ref>Alba, Davey (October 11, 2023). "Even Google Insiders Are Questioning Bard AI Chatbot's Usefulness". Bloomberg News. Archived from the original on October 11, 2023. Retrieved October 16, 2023.</ref>. Sentyabr ayında Wired jurnalı menen bolǵan sáwbette Bardtıń iske túsiriliwi haqqında oylanıp, Pichai Googledıń LaMDAnı shıǵarıwda "abaylı" bolǵanın moyınladı, sebebi "onı durıs isletiwdiń juwapkershiligi" bar edi. Ol OpenAI kompaniyasın ChatGPT di iske túsirgeni ushın maqtadı hám Nadellanıń Googledı basqarıwǵa májbúrleymiz degen pikirlerine juwap qaytardı. Sol aydıń aqırında Google chatbotqa úlken jańalanıw kirgizdi, onı kóplegen óz ónimleri menen "keńeytiwler" arqalı birlestirdi, JI járdeminde payda etilgen juwaplardı Google izlew arqalı tekseriwge múmkinshilik beretuǵın túyme qostı hám paydalanıwshılarǵa sáwbet aǵımların bólisiwge ruqsat berdi. Sonday-aq, Google óz izlew sistemasınıń roboc.txt indekslew faylına "Google-Extended" veb-brauzerin kirgizdi, bul veb-sayt iyelerine Bardtıń olardı úyreniwi ushın skanerlew múmkinshiligin biykarlaw imkaniyatın berdi. Keyinirek onlayn paydalanıwshılar Google izlewindegi Bard sáwbet aǵımların indeksleytuǵının, eger paydalanıwshılar olardı bólisiwge ruqsat bergen bolsa, anıqladı. Google bul qátelik ekenin bildirdi hám tez arada maǵlıwmatlardıń jasırın tarqalıwın joq etiw boyınsha is-ilajlar kórdi. Oktyabr ayında kompaniyanıń jıl sayınǵı "Made by Google" waqıyasında, onda Pixel 8 seriyası hám Pixel Watch 2 jariyalanǵan edi, Hsiao "Assistant with Bard" dep atalatuǵın Google Assistanttıń jańalanǵan nusqasın kórsetip ótti. Bul nusqa Bard penen tereń biriktirilgen bolıp, Amazonnıń Alexa menen qollanǵan usılına uqsas edi. [[Amerika Qurama Shtatları|AQSH]] Avtorlıq huqıq basqarması generativ AI texnologiyaları boyınsha potencial jańa nızamlar haqqında jámiyetlik pikir soraǵanda, [[Google]] [[OpenAI]] hám [[Microsoft]] penen birgelikte avtorlıq huqıqı qorǵalatuǵın materiallardı payda etiw juwapkershiligi paydalanıwshıda ekenin, al óndiriwshide emes ekenin tastıyıqladı. Noyabr ayında Accenture podryadchileri optimal bolmaǵan jumıs sharayatlarına qarsı narazılıq bildirip, Alphabet Orkers Unionǵa qosılıwǵa dawıs berdi. Sol waqıtta kompaniya AQSH-tıń Arqa [[Kaliforniya shtatı|Kaliforniya]] rayonlıq sudına arnawlı bir toparǵa qarsı arza berdi. Bul topar Bardtıń júklep alıw múmkin bolǵan nusqası sıpatında zıyanlı programmalıq támiynattı reklama etken edi<ref>Brittain, Blake (November 13, 2023). "Google sues scammers over fake Bard AI malware". Reuters. Archived from the original on November 14, 2023. Retrieved November 14, 2023.</ref><ref>Birnbaum, Emily (November 13, 2023). "Google Sues Scammers Over Fake Bard AI Chatbot That Downloads Malware". Time. Archived from the original on November 14, 2023. Retrieved November 14, 2023.</ref>. === Qayta iske túsiriw === [[Fayl:Google_Gemini_Android.png|nobaý|140x140 nükte|Android smartfonındaǵı Gemini mobil qosımshası]] 2023-jıl 6-dekabrde Google Gemini dep atalatuǵın kóp modallı hám quwatlıraq [[Úlken til modeli|LLM]]-di jariyaladı, ol kompaniyanıń "eń úlken hám eń qábіletli [[Jasalma intellekt|JI]] modeli" dep ataldı. Orta dárejeli Gemini Pronıń arnawlı sazlanǵan nusqası Bardqa biriktirildi, al úlkenrek Gemini Ultra 2024-jılı "Bard Advanced"tı quwatlandırıwı kerek edi. The Wall Street Journal gazetası Bardtıń ayına orta esaptan 220 million kiriwshisi bar ekenin xabarladı. Google 2024-jıldıń yanvar ayında Appen menen shártnamasın toqtattı, al keyingi ayda Bard uzaq kútilgen súwretler payda etiw qábiletin aldı, ol Google Brainniń Imagen 2 tekst-súwret modeli járdeminde iske asırıldı<ref>David, Emilia (February 1, 2024). "Bard generates photos now, finally". The Verge. Archived from the original on February 1, 2024. Retrieved February 4, 2024.</ref>. 2024-jıl 8-fevralda Bard hám Duet AI Gemini brendі astında birlestіrіldі, [[Android]] ushın mobil qosımsha iske túsirildi hám xızmet iOS-taǵı Google qosımshasına biriktirildi. Androidta, qosımshanı júklep alǵan paydalanıwshılar Geminidiń Assistant-tı qurılmanıń defolt virtual járdemshisi sıpatında almastırǵanın kórdi, biraq Assistant óz aldına xızmet bolıp qala berdi. Google sonday-aq "Google One AI Premium" jazılıwı arqalı qoljetimli bolǵan "Gemini Advanced with Ultra 1.0"di iske túsirdi, Geminidi Androidtaǵı Messages qosımshasına birlestirdi hám Stack Overflow menen sheriklik haqqında járiyaladı. Gemini 2024-jılǵı Google I/O bayanlamasında qaytadan oraylıq orındı iyeledi, dástúrli túrde áhmiyetli bolǵan Android 15 hám Pixel 8a sıyaqlı temalar keyingi kúni hám aldınǵı háptede ótkizilgen ayırım waqıyalarǵa qaldırıldı. Google Geminidiń [[Android]], Chrome, Photos hám Workspace qosıp, bir qansha ónimlerge biriktirilgenin járiyaladı. The Washington Post bul prezentaciyanı "jańa JI qásiyetleriniń cunamisi" dep súwretledi. Gemini Advanced "Gemini 1.5 Pro" til modeline kóterildi, Google Gemini Live dawıslı sóylesiw rejimin hám arnawlı chatbotlar jaratıw imkaniyatı bolǵan Gems-ti kórsetip ótti. Pixel 9 seriyasınan baslap, Gemini Pixel qurılmalarında Google Assistant-tı defolt virtual járdemshi sıpatında almastırdı, al Gemini Live telefonlarda debyut qıldı<ref>Davis, Wes (August 13, 2024). "Google Gemini's voice chat mode is here". The Verge. Archived from the original on August 13, 2024. Retrieved September 2, 2024.</ref><ref>Stern, Joanna (September 2, 2024). "Google's Gemini Live AI Sounds So Human, I Almost Forgot It Was a Bot". The Wall Street Journal. ISSN 0099-9660. Archived from the original on August 13, 2024. Retrieved September 2, 2024.</ref>. == Qabıl etiliwi == === Sın pikir === Dáslepki shıǵarılǵanda Bard dep atalǵan Gemini aralaspa pikirlerǵe iye boldı. The Verge-den James Vincent onı ChatGPT hám Bing Chat-tan tezirek dep taptı, biraq Bing usılındaǵı silteme belgilerdıń joqlıǵı "hám jaqsı, hám jaman" ekenin atap ótti hám Google-dı JI menen eksperiment islewde batılıraq bolıwǵa shaqırdı. Onıń kásiplesi David Pierce qızıqsız hám geyde nadurıs juwaplardan tásirlenbedi, Googledıń Bard'tıń izlew sisteması emes ekenin aytıwına qaramastan, onıń paydalanıwshı interfeysi izlew sistemasına uqsaǵanın, bunıń Google ushın máseleler tuwdırıwı múmkin ekenin qostı. The New York Times-tan Cade Metz Bard-tı ChatGPTǵa salıstırǵanda "abaylıraq" dep súwretledi, al Vox-tan Shirin Ghaffary onı juwaplarınıń saqlanıwshılıǵı sebepli "qurǵaq hám tartıssız" dep atadı<ref>Ghaffary, Shirin (March 22, 2023). "Google's new AI chatbot seems boring. Maybe that's the point". Vox. Archived from the original on March 22, 2023. Retrieved March 27, 2023.</ref>. The Washington Post jazıwshısı Geoffrey A. Fowler Bard haqqında aralaspa pikir bildirdi, onıń abaylı háreketlengenin, biraq internet tásirindegi biytáreplikti kórsetiwi múmkin ekenin atap ótti. ZDNET ushın jazǵan Sabrina Ortiz ChatGPT hám Bing Chat-tıń Bardqa salıstırǵanda "ulıwma alǵanda kóbirek qábiletli" ekenine isendi, al Wired jurnalisti Lauren Goode Bard penen sóylesiwdi úshewiniń ishinde "eń birtúrli" dep taptı. Kéńeytiwler kirgizilgennen keyin, The New York Times jazıwshısı Kevin Roose jańalanıwdı qanaatlandırmaytuǵın hám "azǵana tartıpsız" dep taptı, al Business Insider jazıwshısı Lakshmi Varanasi Bardtıń kóbinese faktlerden góre maqtawǵa kóbirek berilgenin anıqladı. 60 Minutes baǵdarlamasında Hsiao, Google viceprezidenti Djeyms Manyika hám Pichai menen sáwbette, CBS News xabarlawshısı Scott Pelley Geminidi "tınıshsızlandıratuǵın" dep taptı. Pensilvaniya universitetiniń Wharton mektebi docenti Ethan Mollick onıń kórkemlik qábiletsizliginen qanaatlanbaǵan. The New York Times ChatGPT hám Geminidiń adam járdemshilerinen kútiletuǵın wazıypalardı orınlaw qábiletine baylanıslı sınaq ótkizdi hám ChatGPT-diń iskerliginiń Geminige qaraǵanda ádewir joqarı ekenin anıqladı. Jańalıqlar maqalalarınıń isenimliligin bahalaytuǵın NewsGuard qurılması Geminidiń belgili konspirativlik teoriyalardı áshkaralaw qábiletiniń ChatGPTǵa qaraǵanda joqarı ekenin taptı. Associated Press tárepinen járiyalanǵan esabatta Gemini hám basqa chatbotlardıń "saylaw beriwshilerdi huqıqınan ayırıwǵa qáwip tuwdıratuǵın aljastıratuǵın hám jalǵan maǵlıwmatlardı" payda etiw qáwpi bar ekeni eskertildi. === Súwret payda etiw qarsılıǵı === [[Fayl:Diverse_US_senators_from_the_1800s_-_Gemini.png|nobaý|2024-jılı fevral ayında Geminiden "1800-jıllardaǵı AQSH senatorınıń súwretin payda etiw" soralǵanda bergen juwabı]] 2024-jılı fevral ayında, sociallıq media paydalanıwshıları Gemini-diń tariyxıy jaqtan nadurıs kontekstlerde — mısalı, vikinglerdi, nacist áskerlerin hám AQSH qurıwshı ataların — rеńli adamlar hám hayallar súwretlerin payda etkenin hám aq adamlardıń súwretlerin payda etiw sorawların qabıl etpey atırǵanın xabarladı. Bul súwretler sociallıq mediada masqara etildi, sonıń ishinde konservatorlar hám libertarianlar tárepinen de, olar bunı Google-dıń "oyanıwshılıǵınıń" dálili sıpatında keltirdi. Grok chatbotın basqaratuǵın xAI kompaniyasınıń iyesi, biznes magnatı [[Ilon Mask]] Google-dı sınǵa alǵanlar qatarında boldı, onıń ónimler toplamın biytárep hám racistlik dep ayıpladı. Mask hám basqa paydalanıwshılar Krawczyk-ti itibarǵa alıp, onıń rasa haqqındaǵı burınǵı pikirlerın qayta kóterdi, nátiyjesinde Krawczyk [[Twitter|X (Twitter)]] hám LinkedIn-nen shıǵıp ketti. Konservativ baǵdarlanǵan tabloid New York Post gazeti bul waqıya haqqında baspa nusqasında bas bet materialın járiyaladı<ref>De Vynck, Gerrit; Tiku, Nitasha (February 23, 2024). "Google takes down Gemini AI image generator. Here's what you need to know". The Washington Post. ISSN 0190-8286. Archived from the original on February 23, 2024. Retrieved February 25, 2024.</ref><ref>Sharma, Shubham (February 22, 2024). "Google suspends Gemini's ability to generate people after numerous 'woke' inaccuracies". VentureBeat. Archived from the original on February 22, 2024. Retrieved February 25, 2024.</ref>. Juwap retinde, Krawczyk Google "bul sıyaqlı súwretlewlerdi dárhal jaqsılaw ústinde jumıs alıp baratırǵanın" ayttı, hám Google Gemini-diń adamlar súwretin payda etiw qábiletin toqtattı. Raghavan bul dawdı sheshiw ushın uzaq málimleme berip, Gemini-diń kóp túrlilikke umtılıw barısında "artıqsha kompensaciya" islegenin túsindirdi hám súwretlerdiń "uyatlı hám nadurıs" ekenin moyınladı. Xızmetkerlerge jibergen ishki xatında Pichai bul waqıyanı qorlaytuǵın hám qabıl etilmeytuǵın dep atap, strukturalıq hám texnikalıq ózgerisler kirgiziwge wáde berdi. Bir neshe kúnnen keyin Googledıń isenim hám qáwipsizlik toparınıń bir neshe xızmetkeri jumıstan bosatıldı. Hassabis Geminidiń adamlar súwretin payda etiw qábiletiniń eki hápteniń ishinde qayta tiklenetuǵının bildirdi; aqırında ol avgust ayınıń aqırında jańa Imagen 3 modeli menen isleytuǵın etip qayta iske túsirildi. Bazar bul jaǵdayǵa jaman reakciya kórsetti, Googledıń akciyaları 4.4 procentke tómenledі. Pichaı-dıń otstavkaǵa ketiwi haqqında talaplardıń kóbeyiwi, sonıń ishinde texnologiya tallawshıları Ben Thompson hám Om Malik tárepinen de aytıldı. Jim Jordan basshılıǵındaǵı Wákiller palatasınıń respublikashıları Google-dı shaqırıp, kompaniyanı Biden administraciyası menen sóz erkinligin sheklew boyınsha birge háreketleniwde ayıpladı. Bul sátsizlik hám Google-dıń ulıwma OpenAIǵa bergen juwabın esapqa alıp, Business Insider-diń Hugh Langley hám Lara OReilly Google-dıń "avangardtan dinozavrǵa" tez aylanıp baratırǵanın járiyaladı. Bloomberg kolumnisti Parmy Olson Google-dıń qıyınshılıqlarınıń sebebi "oyanıwshılıq" emes, al Geminidiń "asıǵıs" iske túsiriliwi ekenin ayttı. The Information ushın jazǵan Martin Peers, Google-ge bul jaǵdaydı sheshiw ushın [[Mark Cukerberg]] sıyaqlı basshı kerek degen pikirdi bildirdi. Hugging Face ilimpazı Sasha Luccioni hám Surrey universitetiniń professori Alan Vudward bul waqıyanıń tamırları Geminidiń úyretiw korpusı hám algoritmlerinde "tereń jaylasqanın" hám onı dúzetiw qıyın bolatugının ayttı. Fortune jurnalınıń Jeremy Kahnı qáwipsizlik hám juwapkershilik boyınsha izertlewshilerdiń birge islep, jaqsıraq qorǵanıw sistemasın rawajlandırıwın talap etti. New York jurnalınıń avtorı John Herrman bılay dep jazdı: "Bul — ózleri sebep bolǵan úlken qátelik, kúlkili bir jaǵday hám Google-dıń OpenAIdıń kóterilip atırǵanınan hám AIdıń óziniń izlew biznesine qáwip salıp atırǵanınan qanshelli qorqıp atırǵanınıń dálili." === Basqa waqıyalar === Súwret payda etiw qıyınshılıǵınan keyin, bazı paydalanıwshılar Geminidiń tekst juwapların shep jaqlı biytárep kóz-qarasqa iyе dep ayıplay basladı. Onlayn tarqalǵan bunday mısallardıń birinde, Gemini Mask yamasa nacist diktator Adolf Gitlerdiń qaysısı jámiyetke kóbirek zıyan keltirgenin "anıq aytıw qıyın" dep juwap berdi. Basqa paydalanıwshılar Geminidiń shep qanat siyasatshıların hám affirmativ háreketler hám abort huqıqları sıyaqlı máselelerdi qollap-quwatlaytuǵının, al oń qanat figuralardı, gósh jeytuǵın azıq-awqatlardı hám qazılma otınlardı qollap-quwatlawdan bas tartatuǵının xabarladı. The Wall Street Journaldıń redakciya keńesi Geminidiń "kórinip turǵan oyanıwshıl pikir qálipleri" "oń siyasiy kúshlerdiń AI'ǵa qarsı reakciyasın kúsheytip atırǵanın hám olar shep qanat penen birge kóbirek regulyaciya talap etip atırǵanın" jazdı<ref>"Google's Artificial Intelligence". The Wall Street Journal. February 29, 2024. Archived from the original on March 1, 2024. Retrieved May 21, 2024.</ref>. Hindstandaǵı Elektronika hám informaciya texnologiyaları ministrliginiń kishi ministri Rajeev Chandrasekhar Googledı oń qanat jańalıqlar saytı OpIndia-nıń maqalasın qısqasha bayanlaw talabınan bas tartqanı ushın hám ayırım ekspertlerdiń Bas ministr Narendra Modi-diń siyasatın fashistlik dep atap ótkenin aytqanı ushın elde qollanılatuǵın Informaciya texnologiyaları qaǵıydaların buzǵan dep ayıpladı. Franciyada Google Birden cifrlı bazar haqqındaǵı avtorlıq huqıq direktivası tiykarında básekiles regulyator Autorite de la concurrence tárepinen 250 million evro muǵdarında shtraf salındı, sebebi ol jergilikli jańalıqlar baspalarına olardıń mazmunı Geminidi úyretiw ushın qollanılǵanı haqqında xabar bermegeni ushın edi. AQSH mámleket teleradiokompaniyası Voice of America Geminidi Qıtay propagandasın "qaytalaǵanı" ushın ayıpladı<ref>Ma, Wenhao (June 13, 2024). "Google AI Gemini parrots China's propaganda". Voice of America. Archived from the original on July 11, 2024. Retrieved June 16, 2024.</ref>. [[2024-jılǵı Jazǵı Olimpiada oyınları|2024-jılı iyul ayında ótkerilgen Jazǵı Olimpiada]] waqtında Google "Qádirli Sidney" dep atalatuǵın Gemini ushın reklama kórsetti. Bul reklamada bir áke chatbottan óziniń kishi qızı ushın ataqlı sportshı Sidney McLaughlin-Levrone-ǵa ıqlasbent xat jazıp beriwin soraydı. Apple kompaniyasınıń jaqında shıǵarǵan jetinshi áwlad iPad Pro ushın "Ashıqlıq!" reklamasına uqsap, bul reklama da onlayn ortalıqta kúshli qarsılıqqa ushıradı. Adamlardıń haqıyqıy sezimleri hám dóretiwshiligin [[kompyuter]] menen almastırǵanı ushın sınǵa alındı. The Washington Post gazetasınıń kolumnisti Alexandra Petri reklamanı "máseleniń mánisin túsinbegen" dep qattı sınǵa aldı. Nátiyjede, Google bul reklamanı NBC telekanalınıń efirinen alıp tasladı<ref>Elias, Jennifer (August 2, 2024). "Google pulls AI ad for Olympics following backlash". CNBC. Archived from the original on August 2, 2024. Retrieved August 3, 2024.</ref><ref>Song, Victoria (August 2, 2024). "Google pulls Gemini AI ad from Olympics after backlash". The Verge. Archived from the original on August 2, 2024. Retrieved August 13, 2024.</ref>. == Derekler == [[Kategoriya:Programmalıq injiniring]] [[Kategoriya:Chatbotlar]] [[Kategoriya:Virtual járdemshiler]] {{Derekler}} __BÖLİDİMÖNDEMEW__ 54tx04uukttrr4xx3nqwbw5s11yvlx2 265567 265554 2026-08-04T08:17:42Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı|AQShta jasalma intellekt sanaatı]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265567 wikitext text/x-wiki '''Gemini''' ''(burın Bard dep atalǵan)'' ‒ [[Google]] tárepinen islep shıǵarılǵan [[generativ jasalma intellekt]] [[Chatbot|chatbotı]]. Ol [[OpenAI]] dıń [[ChatGPT]] niń rawajlanıwına tikkeley juwap sıpatında 2023-jılı dál usı atamaǵa iye [[Úlken til modeli|úlken til modeli (LLM)]] tiykarında islep shıǵarıldı. Ol aldın [[PaLM]] ǵa, al dáslep úlken [[Til modeli|til modelleriniń]] LaMDA toparına tiykarlanǵan edi. LaMDA 2021-jılı islep shıǵarılıp, járiyalanǵan edi, biraq qáwipsizlik ilajların asırıp orınlaw sebepli jámiyetshilikke usınılmadı. 2022-jılı noyabrde OpenAI dıń ChatGPT iske túsiriwi hám onıń keyingi ataqlılıǵı Google basshıların hayran qaldırdı, bul keyingi aylarda keń kólemli juwapqa túrtki boldı. Kompaniya óz jumıs kúshin járiyalap, 2023-jılı mart ayında Bardtı sheklengen múmkinshilikler menen iske túsirdi hám may ayında basqa mámleketlerge keńeytti. Bard 2023-jılı maydaǵı Google I/O keynote prezentaciyasında oraylıq orındı iyeledi hám dekabrde Gemini LLM ine kóterildi. 2024-jılı fevral ayında Bard hám Duet AI, Googlediń basqa jasalma intellekt ónimi, [[Android]] qosımshasınıń iske túsiriliwi menen bir waqıtta Gemini brendı astında birlestiriliwi ámelge asırıldı. == Tariyxı == [[Fayl:Schmidt-Brin-Page-20080520_(cropped).jpg|nobaý|220x220 nükte|2008-jılı túsirilgen súwrette kórsetilgen [[Google]]-dıń tiykarshıları Sergey Brin (shepte) hám Larry Page (ońda) [[OpenAI]] dıń [[ChatGPT]] ine qarata Googlediń juwabın talqılaw ushın pensiyadan shaqırıp alındı.]] [[OpenAI]] 2022-jılı noyabrde úlken til modelleriniń [[GPT-3]] toparına tiykarlanǵan [[ChatGPT]] [[Chatbot|chatbotın]] iske qostı hám ol dúnyajúzilik itibarǵa iye bolıp, internette viral sensaciyaǵa aylandı<ref>Konrad, Alex; Cai, Kenrick (February 2, 2023). "Inside ChatGPT's Breakout Moment And The Race To Put AI To Work". Forbes. Archived from the original on February 2, 2023. Retrieved February 6, 2023.</ref><ref>Vincent, James (December 5, 2022). "AI-generated answers temporarily banned on coding Q&A site Stack Overflow". The Verge. Archived from the original on January 17, 2023. Retrieved December 5, 2022.</ref>. ChatGPT diń [[Google Search]] ushın potencial qáwip bolıwınan qáweterlegen Google basshıları "qızıl kod" signalın járiyalap, bir neshe komandanı kompaniyanıń [[Jasalma intellekt|jasalma intellekt (JI)]] islerinde járdem beriwge qayta tayınladı. Google hám onıń bas kompaniyası Alphabet tiń CEO sı Sundar Pichai bul signaldı bergen dep keń xabar etildi, biraq Pichai keyinirek The New York Times qa bunı biykarladı. Siyrek ushırasatuǵın qarar menen, 2019-jılı Alphabet tiń birlesken CEO lıǵı lawazımınan ketken Google birge qurıwshıları Larry Page hám Sergey Brin, ChatGPT ge qarata Googlediń juwabın talqılaw ushın kompaniya basshıları menen sheshiwshi máslahátlerge shaqırıldı. Brin 2023-jılı fevral ayında bir neshe jıldan beri birinshi ret Googlediń kodına kiriwdi soradı<ref>Nieva, Richard; Konrad, Alex (February 1, 2023). "Back At Google Again, Cofounder Sergey Brin Just Filed His First Code Request In Years". Forbes. Archived from the original on February 1, 2023. Retrieved December 31, 2023.</ref>. Kompaniya 2021-jılı LaMDA, prototip LLM in kórsetken edi, biraq onı jámiyetshilikke usınbaǵan edi. Tolıq jumıs kúshi qatnasqan jıynalısta xızmetkerler LaMDA nıń ChatGPT menen básekilesiw ushın Googledıń qoldan jiberilgen múmkinshilik bolǵan-bolmaǵanı haqqında soraǵanda, Pichai hám Google AI basshısı Jeff Dean kompaniyanıń ChatGPT ge uqsas múmkinshiliklerge iye ekenin, biraq bul tarawda operativ háreket etiw Google dıń OpenAI ǵa qaraǵanda ádewir úlken bolıwı sebepli úlken "reputaciyalıq qáwip" bolıp tabılatuǵının ayttı. 2023-jılı yanvarda Google Brain kompaniyasınıń qarındas kompaniyası DeepMind nıń CEO sı Demis Hassabis ChatGPT ge básekilesiwshi jobasın islewge belgi berdi, hám Google xızmetkerlerine ChatGPT ge básekilesiwshi jobanı tezletiwge, "Apprentice Bard" hám basqa chatbotlardı intensiv túrde sınawǵa buyrıq berildi<ref>Elias, Jennifer (January 31, 2023). "Google is asking employees to test potential ChatGPT competitors, including a chatbot called 'Apprentice Bard'". CNBC. Archived from the original on February 2, 2023. Retrieved February 2, 2023.</ref>.<>O'Brien, Matt (February 1, 2023). "Google has the next move as Microsoft embraces OpenAI buzz". Associated Press. Archived from the original on February 1, 2023. Retrieved February 6, 2023.</> Pichai fevral ayında Google dıń kvartallıq tabısı boyınsha investorlar menen baylanısı waqtında kompaniyanıń LaMDA nıń qoljetimligin hám qollanılıwın keńeytiw jobaları bar ekenine investorlardı isendirdi<ref>Mailk, Aisha (February 3, 2023). "Google tries to reassure investors on AI progress as ChatGPT breathes down its neck". TechCrunch. Archived from the original on February 3, 2023. Retrieved February 6, 2023.</ref>. == Tariyxı == === Járiyalanıwı === 2023-jılı 6-fevralda Google LaMDA menen isleytuǵın [[generativ jasalma intellekt]] [[Chatbot|chatbotı]] Bardtı járiyaladı<ref>Alba, Davey; Love, Julia (February 6, 2023). "Google releases ChatGPT rival AI 'Bard' to early testers". Los Angeles Times. ISSN 0458-3035. Archived from the original on February 6, 2023. Retrieved February 6, 2023.</ref><ref>Schechner, Sam; Kruppa, Miles (February 6, 2023). "Google Opens ChatGPT Rival Bard for Testing, as AI War Heats Up". The Wall Street Journal. ISSN 0099-9660. Archived from the original on February 6, 2023. Retrieved February 6, 2023.</ref><ref>Nieva, Richard (February 6, 2023). "Google Debuts A ChatGPT Rival Called Bard In Limited Release". Forbes. Archived from the original on February 7, 2023. Retrieved February 6, 2023.</ref>. Bard dáslep ay aqırında jobalanǵan keń kólemli járiyalanıwdan aldın 10,000 "isenimli sınawshı" dan quralǵan tańlanǵan toparǵa usınıldı. Joba ónimniń basshısı Jack Krawczyk tárepinen basqarıldı, ol ónimdi izlew sisteması emes, al "birge islesiwshi AI xızmeti" dep táriyipledi, Pichai bolsa Bardtıń [[Google Search]] ke qalay biriktiriletuǵının tolıq túsindirdi. Reuters kompaniyanıń ChatGPT ge uqsas funkciyanı [[Google Search]] ke qosıwı 2024-jılǵa kelip qosımsha $6 milliard jumsawına tuwrı keliwin esapladı, al izertlew hám másláhát beriwshi SemiAnalysis firması Google ge $3 milliard turatuǵının esapladı. Texnologiya "Atlas" kodlıq atı astında rawajlandırıldı, "Bard" atı bolsa ertekshiniń keltler termini bolıp, "algoritmniń dóretiwshilik tábiyatın sáwlelendiriw" ushın tańlanǵan<ref>Metz, Cade; Grant, Nico (February 6, 2023). "Racing to Catch Up With ChatGPT, Google Plans Release of Its Own Chatbot". The New York Times. ISSN 0362-4331. Archived from the original on February 6, 2023. Retrieved February 17, 2023.</ref><ref>Knight, Will (February 9, 2023). "The Chatbot Search Wars Have Begun". Wired. Archived from the original on February 9, 2023. Retrieved February 10, 2023.</ref>. Kóplegen media qarjılandırıwshılar hám qarjı analitikleri Google dıń Bard járiyalanıwın básekilesi [[Microsoft|Microsofttıń]] 7-fevralda jobalanǵan ChatGPT di Bing Chat (keyinirek Microsoft Copilot dep ataladı) formasında óziniń Bing izlew sistemasına birlestiriw ushın OpenAI menen birge islesiwdi járiyalaytuǵın waqıyasınıń aldın alıw, sonday-aq Microsoftqa "quwıp jetiwdiń" aldın alıw ushın "asıqqanlıǵın" túsindirdi. Microsoft CEO sı Satya Nadella The Verge ge: "Men adamlardıń biziń olardı oynatqanımızdı biliwlerin qáleymen" dedi. The Verge dan Tom Warren hám Bloomberg News tan Davey Alba bul eki úlken texnologiya kompaniyasınıń "izlewdiń keleshegi" haqqındaǵı jańa básekiniń baslanǵanın, olardıń altı jıllıq "kelisim" 2021-jılı tawsılǵannan keyin atap ótti; The Guardian nan Chris Stokel-Walker, Recode tan Sara Morrison hám Wedbush Securities investiciya firmasınıń analitigi Dan Ives bul jaǵdaydı eki kompaniya arasındaǵı JI qural jarısı dep atadı<ref>Stokel-Walker, Chris (February 21, 2023). "TechScape: Google and Microsoft are in an AI arms race — who wins could change how we use the internet". The Guardian. ISSN 0261-3077. Archived from the original on February 21, 2023. Retrieved March 9, 2023.</ref><ref>Morrison, Sara (March 4, 2023). "The exciting new AI transforming search — and maybe everything — explained". Recode. Vox. Archived from the original on March 4, 2023. Retrieved March 9, 2023.</ref><ref>De Vynck, Gerrit (February 8, 2023). "Investors pummel Google after Microsoft ramps up AI wars". The Washington Post. ISSN 0190-8286. Archived from the original on February 8, 2023. Retrieved February 17, 2023.</ref>. 8-fevralda Parijde ótkerilgen "kewli tolmaǵan" Bard prezentaciyasınan soń, Google akciyaları segiz procentke tómenledi, bul bazar bahasınıń 100 milliard dollar joǵalıwına teńdey boldı, hám prezentaciyanıń YouTube videosı jabıq etip qoyıldı. Kóp kóriwshiler demonstraciya waqtında Bardtıń James Webb kosmos teleskopı haqqında bergen nadurıs maǵlıwmatın da atap ótti. Google xızmetkerleri kompaniyanıń ishki forumı Memgende Pichaıdıń Bardtı "asıǵıs" hám "buzılǵan" túrde járiyalaǵanın sınǵa aldı, al Futurismniń Maggie Harrisonı bul prezentaciyanı "xaos" dep atadı. Pichai óz háreketlerin "Google uzaq waqıttan berli jasalma intellekt ústinde tereń jumıs islep atır" dep qorǵadı hám Bardtıń shıǵarılıwı tez reakciya bolǵanın biykarladı. Alphabet basqarma baslıǵı John Hennessy Bardtıń tolıq ónim sıpatında tayar emesligin moyınladı, biraq texnologiyanıń potencialına qızıǵıwshılıq bildirdi. [[Parij]] prezentaciyasınan bir hápte ótkennen soń, Pichai xızmetkerlerden Bardtı sınaqtan ótkeriwge eki-tórt saat ajıratıwın soradı, al Google basshısı Prabhakar Raghavan xızmetkerlerdi Bardtıń qátelerin dúzetiwge shaqırdı, Pichaıdıń shaqırıǵına 80,000 xızmetker juwap berdi. Keyingi háptelerde Google xızmetkerleri ishki xabarlarda Bardtı keń túrde sınǵa aldı, qáwipsizlik hám etikalıq máselelerde atap ótti hám kompaniya basshıların xızmetti iske qospawǵa shaqırdı. Básekileslerden artta qalmawǵa itibar berip, Google basshıları JI etika komandası tárepinen alıp barılǵan unamsız qáwip-qáter bahalaw esabatına qaramastan, xızmetti iske qosıwǵa qarar etti. Sol aydıń aqırında Pichai kirislerdiń ósiwiniń páseyiwine baylanıslı 12,000 xızmetkerdi tosattan jumıstan bosatqannan soń, qalǵan xızmetkerler Bard penen jumıstan bosatıw haqqında "pikirin" soraǵan házilleri menen bólisti. Google xızmetkerleri mart ayınıń ortasında "Big Bard" dep atalǵan, úlken parametrlerge iye bolǵan Bardtıń rawajlanǵan versiyasın sınaqtan ótkere basladı<ref>Langley, Hugh (March 13, 2023). "Google employees are already internally testing a smarter version of its chatbot called 'Big Bard'". Business Insider. Archived from the original on March 13, 2023. Retrieved April 10, 2023.</ref>. === Iske qosıw === Google 2023-jılı 21-martta Bardqa sheklengen kólemde erte kiriwdi ashıp, [[AQSh]] hám Ullıbritaniya paydalanıwshılarına gúzetiwshiler diziminen orın alıwǵa ruqsat berdi. [[Microsoft|Microsofttıń]] Bing Chat penen qollanıwınan parıqlı túrde, Bard tekst jazıw maydanı hám "chatbot nadurıs yamasa renjitiwshi maǵlıwmatlardı kórsetiwi múmkin, bul Googledıń kóz-qarasların bildirmeydi" degen eskertiwi bar ózinshe veb-qosımsha sıpatında iske qosıldı. Hár sorawǵa úsh juwap beriledi, al paydalanıwshılardan hárbir juwaptıń paydalılıǵı haqqında pikir bildiriw soraladı. Google vice-prezidentleri Sissie Hsiao hám Eli Collins Bardtı Google Search-ke qosımsha sıpatında kórsetip, kompaniyanıń bul xızmetti qáytip paydalı etiw boyınsha ele sheshim qabıl etpegenin bildirdi. Erte kiriw huqıqın alǵanlar arasında Googledıń "Pixel Superfans" sadıqlıq baǵdarlamasına qatnasıwshılar, onıń Pixel hám Nest qurılmaların paydalanıwshılar hám Google One abonentleri bar edi<ref>Li, Abner (March 21, 2023). "Google tapping the Pixel and Nest brands to invite people to Bard". 9to5Google. Archived from the original on March 21, 2023. Retrieved June 10, 2023.</ref>. Bard Google tárepinen jallanǵan úshinshi tárep podryadshıları, sonıń ishinde Appen hám Accenture jumısshıları tárepinen úyretiledi. Business Insider hám Bloomberg News xabarlaǵanınday, olar qattı basımǵa alınǵan, artıq jumıs islegen hám az haqı tólegen. Bard sonday-aq ashıq derekler maǵlıwmatlarınan alınǵan informaciya tiykarında úyretiledi, bunı Google óziniń qupıyalıq siyasatın ózgertiw arqalı ashıqladı. Bard dáslepki iske qosılǵannan keyin biraz waqıt ótip, Google kompaniyanıń virtual járdemshisi Google Assistant artındaǵı toparın qayta shólkemlestirip, onıń ornına Bardqa itibar qaratıwǵa qarar etti. Google izertlewshisi Jacob Devlin Bardtıń ChatGPT maǵlıwmatların jasırın paydalanǵanın aytıp, kompaniyadan ketiwge májbúr boldı; Google bul ayıplawlardı biykarladı. Sol waqıtta, kompaniyanıń joqarı dárejeli baǵdarlama injeneri Googledıń AI "qurallanıw jarısı"nda artta qalıp baratırǵanı haqqında ishki xat jazdı, bul OpenAIǵa emes, al ashıq kodlı jámiyetlerdegi ǵárezsiz izertlewshilerge qarata aytılǵan edi. Pichai 31-martta kompaniyanıń Bardtı LaMDA ornına Googledıń jańalaw hám qúdiretlirek LLM'i [[PaLM]] tiykarında "joqarılatıwdı" niyetlegenin ashıqladı. Sol kúni Krawczyk Googledıń Bard'qa "[[matematika]] hám logika qábiletlerin" qosqanın járiyaladı. Bard aprelde kodlastırıwǵa járdem beriw qábiletine iye boldı, iske túsiriw waqtında 20 dan artıq programmalastırıw tilin qollap-quwatladı. Microsoft ta Edge brauzeriniń rawajlandırıwshı versiyasınıń mánzil qatarında reklamalar jaylastırıp, paydalanıwshılardı Bard veb-qosımshasına kirgen gezde Bingdi sınap kóriwge shaqırdı. Google Bardtı óziniń ChromeOS operaciyalıq sisteması hám Pixel qurılmalarına birlestiriw ústinde jumıs alıp barmaqta<ref>Bradshaw, Kyle (February 10, 2023). "Google working to bring Bard AI chat to ChromeOS". 9to5Google. Archived from the original on February 11, 2023. Retrieved February 12, 2023.</ref><ref>Bradshaw, Kyle (May 4, 2023). "Google working to bring Bard AI to Pixel phones as a homescreen widget". 9t5oGoogle. Archived from the original on May 4, 2023. Retrieved May 6, 2023.</ref>. === Jańalanıwlar === 2023-jılı may ayında ótkerilgen jıllıq Google I/O konferenciyasında Bard bas orındı iyeledi. Bul jerde Pichai hám Hsiao Bardqa tiyisli bir qatar jańalanıwlardı járiyaladı. Bularǵa PaLM 2 modeliniń qollanılıwı, basqa Google ónimler hám úshinshi tárep xızmetleri menen birlesiw, 180 elge keńeyiw, qosımsha tillerde islewi hám jańa funkciyalar kiredi. Aldıńǵı jıllarǵa salıstırǵanda, bul jolı Assistant haqqında derlik aytılmadı. Keńeytirilgen iske túsiriw [[Evropa Awqamı|Evropa Awqamı (EA)]] elleriniń hesh birinde ámelge asırılmadı, bul maǵlıwmatlardı qorǵaw boyınsha ulıwma qaǵıydalarǵa sáykes keliw máselesi menen baylanıslı bolıwı múmkin. Google Workspace akkauntı bar adamlar da xızmetke kiriwge múmkinshilik aldı. Google iyun ayında Bardtı EAda iske qosıwǵa háreket etti, biraq Irlandiya Maǵlıwmatlardı Qorǵaw Komissiyası toqtatıp qoydı, olar kompaniyadan "maǵlıwmatlardı qorǵaw tásirin bahalaw"dı soradı. Iyul ayında Google Bardtı [[Evropa Awqamı|EA]] hám [[Braziliya|Braziliyada]] iske qostı, onlaǵan jańa tillerde qollap-quwatlawdı qostı hám bir neshe jańa jekelestirilgen hám ónimdarlıq funkciyaların kirgizdi. Iyul ayında Bardtı kóp qollanatuǵın paydalanıwshılardan ibarat bolǵan Discordta tek shaqırıw menen kiriw múmkin bolǵan sáwbet bólmesi ("server") jaratıldı. Keyingi bir neshe ay ishinde bul sáwbet bólmesi Bardtıń paydalılıǵına gúman tuwdıratuǵın pikirlerge tolıp ketti<ref>Alba, Davey (October 11, 2023). "Even Google Insiders Are Questioning Bard AI Chatbot's Usefulness". Bloomberg News. Archived from the original on October 11, 2023. Retrieved October 16, 2023.</ref>. Sentyabr ayında Wired jurnalı menen bolǵan sáwbette Bardtıń iske túsiriliwi haqqında oylanıp, Pichai Googledıń LaMDAnı shıǵarıwda "abaylı" bolǵanın moyınladı, sebebi "onı durıs isletiwdiń juwapkershiligi" bar edi. Ol OpenAI kompaniyasın ChatGPT di iske túsirgeni ushın maqtadı hám Nadellanıń Googledı basqarıwǵa májbúrleymiz degen pikirlerine juwap qaytardı. Sol aydıń aqırında Google chatbotqa úlken jańalanıw kirgizdi, onı kóplegen óz ónimleri menen "keńeytiwler" arqalı birlestirdi, JI járdeminde payda etilgen juwaplardı Google izlew arqalı tekseriwge múmkinshilik beretuǵın túyme qostı hám paydalanıwshılarǵa sáwbet aǵımların bólisiwge ruqsat berdi. Sonday-aq, Google óz izlew sistemasınıń roboc.txt indekslew faylına "Google-Extended" veb-brauzerin kirgizdi, bul veb-sayt iyelerine Bardtıń olardı úyreniwi ushın skanerlew múmkinshiligin biykarlaw imkaniyatın berdi. Keyinirek onlayn paydalanıwshılar Google izlewindegi Bard sáwbet aǵımların indeksleytuǵının, eger paydalanıwshılar olardı bólisiwge ruqsat bergen bolsa, anıqladı. Google bul qátelik ekenin bildirdi hám tez arada maǵlıwmatlardıń jasırın tarqalıwın joq etiw boyınsha is-ilajlar kórdi. Oktyabr ayında kompaniyanıń jıl sayınǵı "Made by Google" waqıyasında, onda Pixel 8 seriyası hám Pixel Watch 2 jariyalanǵan edi, Hsiao "Assistant with Bard" dep atalatuǵın Google Assistanttıń jańalanǵan nusqasın kórsetip ótti. Bul nusqa Bard penen tereń biriktirilgen bolıp, Amazonnıń Alexa menen qollanǵan usılına uqsas edi. [[Amerika Qurama Shtatları|AQSH]] Avtorlıq huqıq basqarması generativ AI texnologiyaları boyınsha potencial jańa nızamlar haqqında jámiyetlik pikir soraǵanda, [[Google]] [[OpenAI]] hám [[Microsoft]] penen birgelikte avtorlıq huqıqı qorǵalatuǵın materiallardı payda etiw juwapkershiligi paydalanıwshıda ekenin, al óndiriwshide emes ekenin tastıyıqladı. Noyabr ayında Accenture podryadchileri optimal bolmaǵan jumıs sharayatlarına qarsı narazılıq bildirip, Alphabet Orkers Unionǵa qosılıwǵa dawıs berdi. Sol waqıtta kompaniya AQSH-tıń Arqa [[Kaliforniya shtatı|Kaliforniya]] rayonlıq sudına arnawlı bir toparǵa qarsı arza berdi. Bul topar Bardtıń júklep alıw múmkin bolǵan nusqası sıpatında zıyanlı programmalıq támiynattı reklama etken edi<ref>Brittain, Blake (November 13, 2023). "Google sues scammers over fake Bard AI malware". Reuters. Archived from the original on November 14, 2023. Retrieved November 14, 2023.</ref><ref>Birnbaum, Emily (November 13, 2023). "Google Sues Scammers Over Fake Bard AI Chatbot That Downloads Malware". Time. Archived from the original on November 14, 2023. Retrieved November 14, 2023.</ref>. === Qayta iske túsiriw === [[Fayl:Google_Gemini_Android.png|nobaý|140x140 nükte|Android smartfonındaǵı Gemini mobil qosımshası]] 2023-jıl 6-dekabrde Google Gemini dep atalatuǵın kóp modallı hám quwatlıraq [[Úlken til modeli|LLM]]-di jariyaladı, ol kompaniyanıń "eń úlken hám eń qábіletli [[Jasalma intellekt|JI]] modeli" dep ataldı. Orta dárejeli Gemini Pronıń arnawlı sazlanǵan nusqası Bardqa biriktirildi, al úlkenrek Gemini Ultra 2024-jılı "Bard Advanced"tı quwatlandırıwı kerek edi. The Wall Street Journal gazetası Bardtıń ayına orta esaptan 220 million kiriwshisi bar ekenin xabarladı. Google 2024-jıldıń yanvar ayında Appen menen shártnamasın toqtattı, al keyingi ayda Bard uzaq kútilgen súwretler payda etiw qábiletin aldı, ol Google Brainniń Imagen 2 tekst-súwret modeli járdeminde iske asırıldı<ref>David, Emilia (February 1, 2024). "Bard generates photos now, finally". The Verge. Archived from the original on February 1, 2024. Retrieved February 4, 2024.</ref>. 2024-jıl 8-fevralda Bard hám Duet AI Gemini brendі astında birlestіrіldі, [[Android]] ushın mobil qosımsha iske túsirildi hám xızmet iOS-taǵı Google qosımshasına biriktirildi. Androidta, qosımshanı júklep alǵan paydalanıwshılar Geminidiń Assistant-tı qurılmanıń defolt virtual járdemshisi sıpatında almastırǵanın kórdi, biraq Assistant óz aldına xızmet bolıp qala berdi. Google sonday-aq "Google One AI Premium" jazılıwı arqalı qoljetimli bolǵan "Gemini Advanced with Ultra 1.0"di iske túsirdi, Geminidi Androidtaǵı Messages qosımshasına birlestirdi hám Stack Overflow menen sheriklik haqqında járiyaladı. Gemini 2024-jılǵı Google I/O bayanlamasında qaytadan oraylıq orındı iyeledi, dástúrli túrde áhmiyetli bolǵan Android 15 hám Pixel 8a sıyaqlı temalar keyingi kúni hám aldınǵı háptede ótkizilgen ayırım waqıyalarǵa qaldırıldı. Google Geminidiń [[Android]], Chrome, Photos hám Workspace qosıp, bir qansha ónimlerge biriktirilgenin járiyaladı. The Washington Post bul prezentaciyanı "jańa JI qásiyetleriniń cunamisi" dep súwretledi. Gemini Advanced "Gemini 1.5 Pro" til modeline kóterildi, Google Gemini Live dawıslı sóylesiw rejimin hám arnawlı chatbotlar jaratıw imkaniyatı bolǵan Gems-ti kórsetip ótti. Pixel 9 seriyasınan baslap, Gemini Pixel qurılmalarında Google Assistant-tı defolt virtual járdemshi sıpatında almastırdı, al Gemini Live telefonlarda debyut qıldı<ref>Davis, Wes (August 13, 2024). "Google Gemini's voice chat mode is here". The Verge. Archived from the original on August 13, 2024. Retrieved September 2, 2024.</ref><ref>Stern, Joanna (September 2, 2024). "Google's Gemini Live AI Sounds So Human, I Almost Forgot It Was a Bot". The Wall Street Journal. ISSN 0099-9660. Archived from the original on August 13, 2024. Retrieved September 2, 2024.</ref>. == Qabıl etiliwi == === Sın pikir === Dáslepki shıǵarılǵanda Bard dep atalǵan Gemini aralaspa pikirlerǵe iye boldı. The Verge-den James Vincent onı ChatGPT hám Bing Chat-tan tezirek dep taptı, biraq Bing usılındaǵı silteme belgilerdıń joqlıǵı "hám jaqsı, hám jaman" ekenin atap ótti hám Google-dı JI menen eksperiment islewde batılıraq bolıwǵa shaqırdı. Onıń kásiplesi David Pierce qızıqsız hám geyde nadurıs juwaplardan tásirlenbedi, Googledıń Bard'tıń izlew sisteması emes ekenin aytıwına qaramastan, onıń paydalanıwshı interfeysi izlew sistemasına uqsaǵanın, bunıń Google ushın máseleler tuwdırıwı múmkin ekenin qostı. The New York Times-tan Cade Metz Bard-tı ChatGPTǵa salıstırǵanda "abaylıraq" dep súwretledi, al Vox-tan Shirin Ghaffary onı juwaplarınıń saqlanıwshılıǵı sebepli "qurǵaq hám tartıssız" dep atadı<ref>Ghaffary, Shirin (March 22, 2023). "Google's new AI chatbot seems boring. Maybe that's the point". Vox. Archived from the original on March 22, 2023. Retrieved March 27, 2023.</ref>. The Washington Post jazıwshısı Geoffrey A. Fowler Bard haqqında aralaspa pikir bildirdi, onıń abaylı háreketlengenin, biraq internet tásirindegi biytáreplikti kórsetiwi múmkin ekenin atap ótti. ZDNET ushın jazǵan Sabrina Ortiz ChatGPT hám Bing Chat-tıń Bardqa salıstırǵanda "ulıwma alǵanda kóbirek qábiletli" ekenine isendi, al Wired jurnalisti Lauren Goode Bard penen sóylesiwdi úshewiniń ishinde "eń birtúrli" dep taptı. Kéńeytiwler kirgizilgennen keyin, The New York Times jazıwshısı Kevin Roose jańalanıwdı qanaatlandırmaytuǵın hám "azǵana tartıpsız" dep taptı, al Business Insider jazıwshısı Lakshmi Varanasi Bardtıń kóbinese faktlerden góre maqtawǵa kóbirek berilgenin anıqladı. 60 Minutes baǵdarlamasında Hsiao, Google viceprezidenti Djeyms Manyika hám Pichai menen sáwbette, CBS News xabarlawshısı Scott Pelley Geminidi "tınıshsızlandıratuǵın" dep taptı. Pensilvaniya universitetiniń Wharton mektebi docenti Ethan Mollick onıń kórkemlik qábiletsizliginen qanaatlanbaǵan. The New York Times ChatGPT hám Geminidiń adam járdemshilerinen kútiletuǵın wazıypalardı orınlaw qábiletine baylanıslı sınaq ótkizdi hám ChatGPT-diń iskerliginiń Geminige qaraǵanda ádewir joqarı ekenin anıqladı. Jańalıqlar maqalalarınıń isenimliligin bahalaytuǵın NewsGuard qurılması Geminidiń belgili konspirativlik teoriyalardı áshkaralaw qábiletiniń ChatGPTǵa qaraǵanda joqarı ekenin taptı. Associated Press tárepinen járiyalanǵan esabatta Gemini hám basqa chatbotlardıń "saylaw beriwshilerdi huqıqınan ayırıwǵa qáwip tuwdıratuǵın aljastıratuǵın hám jalǵan maǵlıwmatlardı" payda etiw qáwpi bar ekeni eskertildi. === Súwret payda etiw qarsılıǵı === [[Fayl:Diverse_US_senators_from_the_1800s_-_Gemini.png|nobaý|2024-jılı fevral ayında Geminiden "1800-jıllardaǵı AQSH senatorınıń súwretin payda etiw" soralǵanda bergen juwabı]] 2024-jılı fevral ayında, sociallıq media paydalanıwshıları Gemini-diń tariyxıy jaqtan nadurıs kontekstlerde — mısalı, vikinglerdi, nacist áskerlerin hám AQSH qurıwshı ataların — rеńli adamlar hám hayallar súwretlerin payda etkenin hám aq adamlardıń súwretlerin payda etiw sorawların qabıl etpey atırǵanın xabarladı. Bul súwretler sociallıq mediada masqara etildi, sonıń ishinde konservatorlar hám libertarianlar tárepinen de, olar bunı Google-dıń "oyanıwshılıǵınıń" dálili sıpatında keltirdi. Grok chatbotın basqaratuǵın xAI kompaniyasınıń iyesi, biznes magnatı [[Ilon Mask]] Google-dı sınǵa alǵanlar qatarında boldı, onıń ónimler toplamın biytárep hám racistlik dep ayıpladı. Mask hám basqa paydalanıwshılar Krawczyk-ti itibarǵa alıp, onıń rasa haqqındaǵı burınǵı pikirlerın qayta kóterdi, nátiyjesinde Krawczyk [[Twitter|X (Twitter)]] hám LinkedIn-nen shıǵıp ketti. Konservativ baǵdarlanǵan tabloid New York Post gazeti bul waqıya haqqında baspa nusqasında bas bet materialın járiyaladı<ref>De Vynck, Gerrit; Tiku, Nitasha (February 23, 2024). "Google takes down Gemini AI image generator. Here's what you need to know". The Washington Post. ISSN 0190-8286. Archived from the original on February 23, 2024. Retrieved February 25, 2024.</ref><ref>Sharma, Shubham (February 22, 2024). "Google suspends Gemini's ability to generate people after numerous 'woke' inaccuracies". VentureBeat. Archived from the original on February 22, 2024. Retrieved February 25, 2024.</ref>. Juwap retinde, Krawczyk Google "bul sıyaqlı súwretlewlerdi dárhal jaqsılaw ústinde jumıs alıp baratırǵanın" ayttı, hám Google Gemini-diń adamlar súwretin payda etiw qábiletin toqtattı. Raghavan bul dawdı sheshiw ushın uzaq málimleme berip, Gemini-diń kóp túrlilikke umtılıw barısında "artıqsha kompensaciya" islegenin túsindirdi hám súwretlerdiń "uyatlı hám nadurıs" ekenin moyınladı. Xızmetkerlerge jibergen ishki xatında Pichai bul waqıyanı qorlaytuǵın hám qabıl etilmeytuǵın dep atap, strukturalıq hám texnikalıq ózgerisler kirgiziwge wáde berdi. Bir neshe kúnnen keyin Googledıń isenim hám qáwipsizlik toparınıń bir neshe xızmetkeri jumıstan bosatıldı. Hassabis Geminidiń adamlar súwretin payda etiw qábiletiniń eki hápteniń ishinde qayta tiklenetuǵının bildirdi; aqırında ol avgust ayınıń aqırında jańa Imagen 3 modeli menen isleytuǵın etip qayta iske túsirildi. Bazar bul jaǵdayǵa jaman reakciya kórsetti, Googledıń akciyaları 4.4 procentke tómenledі. Pichaı-dıń otstavkaǵa ketiwi haqqında talaplardıń kóbeyiwi, sonıń ishinde texnologiya tallawshıları Ben Thompson hám Om Malik tárepinen de aytıldı. Jim Jordan basshılıǵındaǵı Wákiller palatasınıń respublikashıları Google-dı shaqırıp, kompaniyanı Biden administraciyası menen sóz erkinligin sheklew boyınsha birge háreketleniwde ayıpladı. Bul sátsizlik hám Google-dıń ulıwma OpenAIǵa bergen juwabın esapqa alıp, Business Insider-diń Hugh Langley hám Lara OReilly Google-dıń "avangardtan dinozavrǵa" tez aylanıp baratırǵanın járiyaladı. Bloomberg kolumnisti Parmy Olson Google-dıń qıyınshılıqlarınıń sebebi "oyanıwshılıq" emes, al Geminidiń "asıǵıs" iske túsiriliwi ekenin ayttı. The Information ushın jazǵan Martin Peers, Google-ge bul jaǵdaydı sheshiw ushın [[Mark Cukerberg]] sıyaqlı basshı kerek degen pikirdi bildirdi. Hugging Face ilimpazı Sasha Luccioni hám Surrey universitetiniń professori Alan Vudward bul waqıyanıń tamırları Geminidiń úyretiw korpusı hám algoritmlerinde "tereń jaylasqanın" hám onı dúzetiw qıyın bolatugının ayttı. Fortune jurnalınıń Jeremy Kahnı qáwipsizlik hám juwapkershilik boyınsha izertlewshilerdiń birge islep, jaqsıraq qorǵanıw sistemasın rawajlandırıwın talap etti. New York jurnalınıń avtorı John Herrman bılay dep jazdı: "Bul — ózleri sebep bolǵan úlken qátelik, kúlkili bir jaǵday hám Google-dıń OpenAIdıń kóterilip atırǵanınan hám AIdıń óziniń izlew biznesine qáwip salıp atırǵanınan qanshelli qorqıp atırǵanınıń dálili." === Basqa waqıyalar === Súwret payda etiw qıyınshılıǵınan keyin, bazı paydalanıwshılar Geminidiń tekst juwapların shep jaqlı biytárep kóz-qarasqa iyе dep ayıplay basladı. Onlayn tarqalǵan bunday mısallardıń birinde, Gemini Mask yamasa nacist diktator Adolf Gitlerdiń qaysısı jámiyetke kóbirek zıyan keltirgenin "anıq aytıw qıyın" dep juwap berdi. Basqa paydalanıwshılar Geminidiń shep qanat siyasatshıların hám affirmativ háreketler hám abort huqıqları sıyaqlı máselelerdi qollap-quwatlaytuǵının, al oń qanat figuralardı, gósh jeytuǵın azıq-awqatlardı hám qazılma otınlardı qollap-quwatlawdan bas tartatuǵının xabarladı. The Wall Street Journaldıń redakciya keńesi Geminidiń "kórinip turǵan oyanıwshıl pikir qálipleri" "oń siyasiy kúshlerdiń AI'ǵa qarsı reakciyasın kúsheytip atırǵanın hám olar shep qanat penen birge kóbirek regulyaciya talap etip atırǵanın" jazdı<ref>"Google's Artificial Intelligence". The Wall Street Journal. February 29, 2024. Archived from the original on March 1, 2024. Retrieved May 21, 2024.</ref>. Hindstandaǵı Elektronika hám informaciya texnologiyaları ministrliginiń kishi ministri Rajeev Chandrasekhar Googledı oń qanat jańalıqlar saytı OpIndia-nıń maqalasın qısqasha bayanlaw talabınan bas tartqanı ushın hám ayırım ekspertlerdiń Bas ministr Narendra Modi-diń siyasatın fashistlik dep atap ótkenin aytqanı ushın elde qollanılatuǵın Informaciya texnologiyaları qaǵıydaların buzǵan dep ayıpladı. Franciyada Google Birden cifrlı bazar haqqındaǵı avtorlıq huqıq direktivası tiykarında básekiles regulyator Autorite de la concurrence tárepinen 250 million evro muǵdarında shtraf salındı, sebebi ol jergilikli jańalıqlar baspalarına olardıń mazmunı Geminidi úyretiw ushın qollanılǵanı haqqında xabar bermegeni ushın edi. AQSH mámleket teleradiokompaniyası Voice of America Geminidi Qıtay propagandasın "qaytalaǵanı" ushın ayıpladı<ref>Ma, Wenhao (June 13, 2024). "Google AI Gemini parrots China's propaganda". Voice of America. Archived from the original on July 11, 2024. Retrieved June 16, 2024.</ref>. [[2024-jılǵı Jazǵı Olimpiada oyınları|2024-jılı iyul ayında ótkerilgen Jazǵı Olimpiada]] waqtında Google "Qádirli Sidney" dep atalatuǵın Gemini ushın reklama kórsetti. Bul reklamada bir áke chatbottan óziniń kishi qızı ushın ataqlı sportshı Sidney McLaughlin-Levrone-ǵa ıqlasbent xat jazıp beriwin soraydı. Apple kompaniyasınıń jaqında shıǵarǵan jetinshi áwlad iPad Pro ushın "Ashıqlıq!" reklamasına uqsap, bul reklama da onlayn ortalıqta kúshli qarsılıqqa ushıradı. Adamlardıń haqıyqıy sezimleri hám dóretiwshiligin [[kompyuter]] menen almastırǵanı ushın sınǵa alındı. The Washington Post gazetasınıń kolumnisti Alexandra Petri reklamanı "máseleniń mánisin túsinbegen" dep qattı sınǵa aldı. Nátiyjede, Google bul reklamanı NBC telekanalınıń efirinen alıp tasladı<ref>Elias, Jennifer (August 2, 2024). "Google pulls AI ad for Olympics following backlash". CNBC. Archived from the original on August 2, 2024. Retrieved August 3, 2024.</ref><ref>Song, Victoria (August 2, 2024). "Google pulls Gemini AI ad from Olympics after backlash". The Verge. Archived from the original on August 2, 2024. Retrieved August 13, 2024.</ref>. == Derekler == [[Kategoriya:Programmalıq injiniring]] [[Kategoriya:Chatbotlar]] [[Kategoriya:Virtual járdemshiler]] [[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı]] {{Derekler}} __BÖLİDİMÖNDEMEW__ 6yjxn57ff403rpc24mhhc3sxdv9lbd9 4 23879 265532 265456 2026-08-03T12:01:31Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 265532 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:24923}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 2 || [[User:Qaraqalpaqpan|<span style="color:gray">Qaraqalpaqpan</span>]] || [[Special:Contributions/Qaraqalpaqpan|{{formatnum:17821}}]] || {{Permissions|Qaraqalpaqpan}} |- | 3 || [[User:Srajatdin Usnatdinov|Srajatdin Usnatdinov]] || [[Special:Contributions/Srajatdin Usnatdinov|{{formatnum:4885}}]] || {{Permissions|Srajatdin Usnatdinov}} |- | 4 || [[User:Bekan88|Bekan88]] || [[Special:Contributions/Bekan88|{{formatnum:4523}}]] || {{Permissions|Bekan88}} |- | 5 || [[User:Inosham|Inosham]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:4398}}]] || {{Permissions|Inosham}} |- | 6 || [[User:Frhdkazan|Frhdkazan]] || [[Special:Contributions/Frhdkazan|{{formatnum:4262}}]] || {{Permissions|Frhdkazan}} |- | 7 || [[User:Abdullaeva Shaxnoza-Banu|<span style="color:gray">Abdullaeva Shaxnoza-Banu</span>]] || [[Special:Contributions/Abdullaeva Shaxnoza-Banu|{{formatnum:3374}}]] || {{Permissions|Abdullaeva Shaxnoza-Banu}} |- | 8 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:2551}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}} |- | 9 || [[User:Рахман3|<span style="color:gray">Рахман3</span>]] || [[Special:Contributions/Рахман3|{{formatnum:2150}}]] || {{Permissions|Рахман3}} |- | 10 || [[User:Rabiga Shabatova|<span style="color:gray">Rabiga Shabatova</span>]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1629}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}} |- | 11 || [[User:PirjanovNurlan|<span style="color:gray">PirjanovNurlan</span>]] || [[Special:Contributions/PirjanovNurlan|{{formatnum:1553}}]] || {{Permissions|PirjanovNurlan}} |- | 12 || [[User:Anas1712|<span style="color:gray">Anas1712</span>]] || [[Special:Contributions/Anas1712|{{formatnum:1155}}]] || {{Permissions|Anas1712}} |- | 13 || [[User:Qarahat|<span style="color:gray">Qarahat</span>]] || [[Special:Contributions/Qarahat|{{formatnum:1111}}]] || {{Permissions|Qarahat}} |- | 14 || [[User:Gozzalina|Gozzalina]] || [[Special:Contributions/Gozzalina|{{formatnum:1091}}]] || {{Permissions|Gozzalina}} |- | 15 || [[User:Makenzis|<span style="color:gray">Makenzis</span>]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:924}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 16 || [[User:Kuwanishbek|<span style="color:gray">Kuwanishbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kuwanishbek|{{formatnum:783}}]] || {{Permissions|Kuwanishbek}} |- | 17 || [[User:AlefZet|<span style="color:gray">AlefZet</span>]] || [[Special:Contributions/AlefZet|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|AlefZet}} |- | 18 || [[User:Aysabirlijol|<span style="color:gray">Aysabirlijol</span>]] || [[Special:Contributions/Aysabirlijol|{{formatnum:628}}]] || {{Permissions|Aysabirlijol}} |- | 19 || [[User:Umarxon III|<span style="color:gray">Umarxon III</span>]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:615}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 20 || [[User:Baurzhanuly|<span style="color:gray">Baurzhanuly</span>]] || [[Special:Contributions/Baurzhanuly|{{formatnum:538}}]] || {{Permissions|Baurzhanuly}} |- | 21 || [[User:Biypona|<span style="color:gray">Biypona</span>]] || [[Special:Contributions/Biypona|{{formatnum:517}}]] || {{Permissions|Biypona}} |- | 22 || [[User:Bazarbaeva Eleonora|<span style="color:gray">Bazarbaeva Eleonora</span>]] || [[Special:Contributions/Bazarbaeva Eleonora|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|Bazarbaeva Eleonora}} |- | 23 || [[User:Ayxan Dáryabay qızı|Ayxan Dáryabay qızı]] || [[Special:Contributions/Ayxan Dáryabay qızı|{{formatnum:416}}]] || {{Permissions|Ayxan Dáryabay qızı}} |- | 24 || [[User:QRNKS|<span style="color:gray">QRNKS</span>]] || [[Special:Contributions/QRNKS|{{formatnum:413}}]] || {{Permissions|QRNKS}} |- | 25 || [[User:Pathoschild|Pathoschild]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:406}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 26 || [[User:Mrshaxas|<span style="color:gray">Mrshaxas</span>]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:404}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}} |- | 27 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:358}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 28 || [[User:Muxammedqudaynazarov|<span style="color:gray">Muxammedqudaynazarov</span>]] || [[Special:Contributions/Muxammedqudaynazarov|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|Muxammedqudaynazarov}} |- | 29 || [[User:Begdullaman|<span style="color:gray">Begdullaman</span>]] || [[Special:Contributions/Begdullaman|{{formatnum:328}}]] || {{Permissions|Begdullaman}} |- | 30 || [[User:Nurlibek Urgenichbaev|<span style="color:gray">Nurlibek Urgenichbaev</span>]] || [[Special:Contributions/Nurlibek Urgenichbaev|{{formatnum:297}}]] || {{Permissions|Nurlibek Urgenichbaev}} |- | 31 || [[User:Qareken Balasi|<span style="color:gray">Qareken Balasi</span>]] || [[Special:Contributions/Qareken Balasi|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Qareken Balasi}} |- | 32 || [[User:BEGJIGIT|<span style="color:gray">BEGJIGIT</span>]] || [[Special:Contributions/BEGJIGIT|{{formatnum:252}}]] || {{Permissions|BEGJIGIT}} |- | 33 || [[User:Saxibjamal Esemuratova|<span style="color:gray">Saxibjamal Esemuratova</span>]] || [[Special:Contributions/Saxibjamal Esemuratova|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Saxibjamal Esemuratova}} |- | 34 || [[User:Pirnazarova|<span style="color:gray">Pirnazarova</span>]] || [[Special:Contributions/Pirnazarova|{{formatnum:221}}]] || {{Permissions|Pirnazarova}} |- | 35 || [[User:Holder|<span style="color:gray">Holder</span>]] || [[Special:Contributions/Holder|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|Holder}} |- | 36 || [[User:Miracle0302|<span style="color:gray">Miracle0302</span>]] || [[Special:Contributions/Miracle0302|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Miracle0302}} |- | 37 || [[User:Begjigit|<span style="color:gray">Begjigit</span>]] || [[Special:Contributions/Begjigit|{{formatnum:208}}]] || {{Permissions|Begjigit}} |- | 38 || [[User:Kmoksy|<span style="color:gray">Kmoksy</span>]] || [[Special:Contributions/Kmoksy|{{formatnum:207}}]] || {{Permissions|Kmoksy}} |- | 39 || [[User:AbzalM|<span style="color:gray">AbzalM</span>]] || [[Special:Contributions/AbzalM|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|AbzalM}} |- | 40 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:196}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 41 || [[User:NurkaArzay|<span style="color:gray">NurkaArzay</span>]] || [[Special:Contributions/NurkaArzay|{{formatnum:173}}]] || {{Permissions|NurkaArzay}} |- | 42 || [[User:Gúlxan Medetbekovna|<span style="color:gray">Gúlxan Medetbekovna</span>]] || [[Special:Contributions/Gúlxan Medetbekovna|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Gúlxan Medetbekovna}} |- | 43 || [[User:Bakhit|<span style="color:gray">Bakhit</span>]] || [[Special:Contributions/Bakhit|{{formatnum:164}}]] || {{Permissions|Bakhit}} |- | 44 || [[User:Melek jurnalist|<span style="color:gray">Melek jurnalist</span>]] || [[Special:Contributions/Melek jurnalist|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Melek jurnalist}} |- | 45 || [[User:DARIO SEVERI|<span style="color:gray">DARIO SEVERI</span>]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:148}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}} |- | 46 || [[User:Jannazarova Sh|<span style="color:gray">Jannazarova Sh</span>]] || [[Special:Contributions/Jannazarova Sh|{{formatnum:136}}]] || {{Permissions|Jannazarova Sh}} |- | 47 || [[User:Jámiy|<span style="color:gray">Jámiy</span>]] || [[Special:Contributions/Jámiy|{{formatnum:133}}]] || {{Permissions|Jámiy}} |- | 48 || [[User:İmmortalance|<span style="color:gray">İmmortalance</span>]] || [[Special:Contributions/İmmortalance|{{formatnum:131}}]] || {{Permissions|İmmortalance}} |- | 49 || [[User:Romaine|<span style="color:gray">Romaine</span>]] || [[Special:Contributions/Romaine|{{formatnum:128}}]] || {{Permissions|Romaine}} |- | 50 || [[User:Kagansky|<span style="color:gray">Kagansky</span>]] || [[Special:Contributions/Kagansky|{{formatnum:124}}]] || {{Permissions|Kagansky}} {{/end}} 5oh8wkskjuiuwxrskj2dqyl21c6sjb4 0 24675 265568 213972 2026-08-04T08:18:08Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı|AQShta jasalma intellekt sanaatı]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265568 wikitext text/x-wiki '''Google AI''' – bul [[Google]] kompaniyasınıń [[Jasalma intellekt|jasalma intellektke]] arnalǵan bólimi<ref name=":1">{{Web deregi | url = http://realmoney.thestreet.com/articles/05/18/2017/google-has-ai-lead-and-putting-it-good-use| bet = Google Has an AI Lead and Is Putting It to Good Use| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170802163722/http://realmoney.thestreet.com/articles/05/18/2017/google-has-ai-lead-and-putting-it-good-use| arxivsáne = 2017-jıl 2-avgust | avtor = Jhonsa| at = Eric| sáne = 2017-jıl 18-may | jumıs = [[TheStreet.com]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 19-may }}</ref>. Ol 2017-jılı Google I/O konferenciyasında bas direktor Sundar Pichay tárepinen járiyalandı<ref name=":0">{{Web deregi | url = https://www.youtube.com/watch?v=Y2VF8tmLFHw&t=52m47s| bet = Google I/O'17: Google Keynote| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230720003429/https://www.youtube.com/watch?v=Y2VF8tmLFHw&t=52m47s| arxivsáne = 2023-jıl 20-iyul | sáne = 2017-jıl 17-may | jumıs = [[YouTube]]| baspaxana = Google Developers| qaralǵan sáne = 2017-jıl 18-may }}</ref>. Bul bólim óziniń izertlew orayların dúnyanıń hár qıylı jerlerinde, mısalı, Cyurix, Parij, Izrail hám Pekinde keńeytti<ref>{{Cite book|last1=Daim|first1=Tugrul U.|title=Innovation Management in the Intelligent World: Cases and Tools|last2=Meissner|first2=Dirk|publisher=Springer Nature|year=2020|isbn=978-3-030-58300-2|location=Cham, Switzerland|pages=57–58| til =en}}</ref>. 2023-jılı Google AI qayta shólkemlestiriw baslamasınıń bir bólegi boldı, bunda onıń basshısı Djeff Din Googledaǵı bas ilimpaz lawazımına kóterildi. Bul qayta shólkemlestiriw Google Brain hám DeepMind kompaniyalarınıń birlesiwin óz ishine aldı. DeepMind - bul Google 2014-jılı satıp alǵan, kompaniyanıń tiykarǵı izertlewlerinen bólek jumıs islegen Ullıbritaniyaǵa tiyisli kompaniyası<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnbc.com/2023/04/20/alphabet-merges-ai-focused-groups-deepmind-and-google-research.html| bet = Read the internal memo Alphabet sent in merging A.I.-focused groups DeepMind and Google Brain| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230622234810/https://www.cnbc.com/2023/04/20/alphabet-merges-ai-focused-groups-deepmind-and-google-research.html| arxivsáne = 2023-jıl 22-iyun | avtor = Elias| at = Jennifer| sáne = 2023-jıl 20-aprel | til = en| jumıs = CNBC| qaralǵan sáne = 2023-jıl 22-iyun }}</ref>. 2019-jıldıń mart ayında Google segiz aǵzadan ibarat Aldıńǵı Texnologiyalar Sırtqı Másláhát Keńesin (ATEAC) dúzgenin járiyaladı: Alessandro Akvisti, Bubakarr Bax, De Kay, Dayan Gibbens, Djoanna Brayson, Key Kouls Djeyms, Luchiano Floridi hám Uilyam Djozef Berns. Key Kouls Djeymstiń tayınlanıwına Google xızmetkerleriniń úlken bóleginiń narazılıǵınan soń, Keńes dúzilgennen bir ay ótpesten jabıldı<ref>{{Web deregi | url = https://blog.google/technology/ai/external-advisory-council-help-advance-responsible-development-ai/| bet = Google news release| sáne = 2019-jıl 26-mart | qaralǵan sáne = 2024-jıl 9-iyul }}</ref>. 2025-jıldıń fevral ayında Alphabet óziniń jámiyetlik jasalma intellekt etikası siyasatındaǵı qaǵıydalardı alıp tasladı, burın bul qaǵıydalar olardıń jasalma intellekt texnologiyasın «zıyan keltiriwi múmkin» bolǵan qollanıwlarǵa paydalanıwdı shekleytuǵın edi<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnn.com/2025/02/04/business/google-ai-weapons-surveillance/index.html| bet = Google erases promise not to use AI technology for weapons or surveillance {{!}} CNN Business| avtor = Maruf| at = Ramishah| sáne = 2025-jıl 4-fevral | til = en| jumıs = CNN| qaralǵan sáne = 2025-jıl 5-fevral }}</ref>. Google bul ózgeriske baylanıslı óz poziciyasın qorǵap blog jazba járiyaladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.bbc.com/news/articles/cy081nqx2zjo| bet = Google ending AI arms ban incredibly concerning, campaigners say| sáne = 2025-jıl 5-fevral | til = en-GB| jumıs = www.bbc.com| qaralǵan sáne = 2025-jıl 5-fevral }}</ref>. == Joybarlar: == * Google Vids: Jumıs ushın jasalma intellekt járdeminde video jaratıw. * Google Assistant: 2023-jıldan baslap Google AI tárepinen islep shıǵılǵan virtual járdemshi programmalıq támiynatı. * Mashinalıq oqıtıw programmalıq támiynatın islep shıǵıw ushın bult texnologiyasına tiykarlanǵan TPU (tenzorlı processor blokları) xızmetin kórsetiw<ref>{{Web deregi | url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-05-17/google-to-sell-new-ai-supercomputer-chip-via-cloud-business| bet = Google to Offer New AI 'Supercomputer' Chip Via Cloud| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220523082224/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-05-17/google-to-sell-new-ai-supercomputer-chip-via-cloud-business| arxivsáne = 2022-jıl 23-may | avtor = Bergen| at = Mark| sáne = 2017-jıl 17-may | jumıs = [[Bloomberg News]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 19-may }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://fortune.com/2017/05/17/google-artificial-intelligence-tpu-chip/| bet = Google Hopes This New Technology Will Make Artificial Intelligence Smarter| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230206234757/https://fortune.com/2017/05/17/google-artificial-intelligence-tpu-chip/| arxivsáne = 2023-jıl 6-fevral | avtor = Vanian| at = Jonathan| sáne = 2017-jıl 17-may | jumıs = [[Fortune (magazine)|Fortune]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 19-may }}</ref>. TPU izertlew bultı ashıq kodlı mashinalıq oqıtıw izertlewleri menen shuǵıllanatuǵın ilimpazlarǵa bult TPU klasterine biypul kiriw múmkinshiligin beredi<ref>{{Web deregi | url = https://sites.research.google/trc| bet = TPU Research Cloud| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230206231247/https://sites.research.google/trc/| arxivsáne = 2023-jıl 6-fevral | jumıs = sites.research.google| qaralǵan sáne = 2022-jıl 13-iyun }}</ref>. * TensorFlow: mashinalıq oqıtıw ushın programmalıq támiynat kitapxanası<ref>{{Web deregi | url = https://google.ai/tools/tensorflow/#?modal_active=none| bet = TensorFlow – Google.ai| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230719233405/https://www.tensorflow.org/#?modal_active=none| arxivsáne = 2023-jıl 19-iyul | jumıs = Google.ai| qaralǵan sáne = 2017-jıl 21-may }}</ref>. * Magenta: dóretiwshilik processinde mashinalıq oqıtıwdıń quralı sıpatındaǵı rolin izertleytuǵın tereń oqıtıw izertlew toparı<ref>{{Web deregi | url = https://magenta.tensorflow.org/| bet = Magenta| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230209090809/https://magenta.tensorflow.org/| arxivsáne = 2023-jıl 9-fevral | jumıs = Magenta.tensorflow.org| qaralǵan sáne = 2019-jıl 19-fevral }}</ref>. Topar súwretshiler hám muzıkantlarǵa jasalma intellektti paydalanıp óz processlerin keńeytiwge múmkinshilik beretuǵın kóplegen [[ashıq kodlı]] joybarlardı járiyaladı<ref>{{Web deregi | url = https://github.com/tensorflow/magenta| bet = tenorflow/magenta| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200413122722/https://github.com/tensorflow/magenta| arxivsáne = 2020-jıl 13-aprel | jumıs = github.com| qaralǵan sáne = 2019-jıl 19-fevral }}</ref>. Magentanı qollanıw arqalı muzıkantlar hám kompozitorlar tómen bahada joqarı sapalı muzıka jarata aladı, bul jańa artistlerdiń industriyaǵa kiriwin ańsatlastıradı<ref>{{Web deregi | url = http://ai.googleblog.com/2019/10/quantum-supremacy-using-programmable.html| bet = Quantum Supremacy Using a Programmable Superconducting Processor| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191024184439/https://ai.googleblog.com/2019/10/quantum-supremacy-using-programmable.html| arxivsáne = 2019-jıl 24-oktyabr | til = en| jumıs = Google AI Blog| qaralǵan sáne = 2020-jıl 1-aprel }}</ref>. * Sycamore: jańa 54-kubitli programmalastırılatuǵın kvant processorı * LaMDA: sáwbetlesiwshi neyron til modelleriniń toparı<ref>{{Web deregi | url = https://www.zdnet.com/article/google-io-google-unveils-new-conversational-language-model-lamda/| bet = Google I/O 2021: Google unveils new conversational language model, LaMDA| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210518194954/https://www.zdnet.com/article/google-io-google-unveils-new-conversational-language-model-lamda/| arxivsáne = 2021-jıl 18-may | avtor = Condon| at = Stephanie| sáne = 2021-jıl 18-may | jumıs = [[ZDNet]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 12-iyun }}</ref>. * Az qollanılatuǵın tillerde [[Maǵlıwmatlar jıynaǵı|maǵlıwmatlar jıynaǵın]] jaratıw, bul tillerde jasalma intellekt modellerin úyretiwdi ańsatlastırıw ushın<ref>{{Cite journal|last=Butryna|first=Alena| sáne =2019|title=Google Crowdsourced Speech Corpora and Related Open-Source Resources for Low-Resource Languages and Dialects: An Overview|url=https://lt4all.elra.info/proceedings/lt4all2019/pdf/2019.lt4all-1.23.pdf|access-date=January 22, 2023}}</ref>. === Burınǵı === * [[Gemini (chatbot)|Bard]]: Gemini modeline tiykarlanǵan chatbot, 2024-jıldıń 8-fevralınan baslap Google AI tárepinen islep shıǵılmaydı, óytkeni chatbot (házir Gemini brendine birlestirilgen) endi Google DeepMind tárepinen rawajlandırılmaqta<ref>{{Web deregi | url = http://theconversation.com/googles-gemini-is-the-new-ai-model-really-better-than-chatgpt-219526| bet = Google's Gemini: is the new AI model really better than ChatGPT?| avtor = Madden| at = Michael G.| sáne = 2023-jıl 15-dekabr | til = en-US| jumıs = The Conversation| qaralǵan sáne = 2024-jıl 14-aprel }}</ref>. * Duet AI: teksttiń yamasa súwretlerdiń payda bolıwın támiyinleytuǵın Google Workspace integraciyası, 2024-jıldıń 8-fevralınan baslap Google AI tárepinen rawajlandırılmaydı, sebebi Google Workspace integraciyası (házir Gemini brendine birlestirilgen) endi Google DeepMind tárepinen rawajlandırılmaqta<ref name="blog">{{Web deregi | url = https://slidefill.com/google-duet-ai-use-in-slides/| bet = What is Google Duet AI and how to use it in presentation slides| avtor = Foster| at = Megan| til = en| jumıs = slidefill.com| qaralǵan sáne = 2023-jıl 18-mart }}</ref>. * Crowdsource: Google tárepinen islep shıǵılǵan, paydalanıwshılardan alınǵan maǵlıwmatlar járdeminde hár qıylı [[Algoritm|algoritmlerdi]] oqıtıw arqalı kóplegen [[Google]] xızmetlerin jaqsılawǵa baǵdarlanǵan kraudsorsing platforması<ref>{{Cite journal|last=Sarin|first=Supheakmungkol| sáne =2019|title=Crowdsource by Google: A Platform for Collecting Inclusive and Representative Machine Learning Data|url=https://www.humancomputation.com/2019/assets/papers/143.pdf}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Google]] [[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı]] __BÖLİDİMÖNDEMEW__ 2spwx7pkha1hpoi29qnzwm08p570001 4 26380 265534 265458 2026-08-03T12:01:33Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 265534 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:119254}}]] |- | 2 || [[User:MrshaxasBot|<span style="color:gray">MrshaxasBot</span>]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:4520}}]] |- | 3 || [[User:Bot 3-f|Bot 3-f]] || [[Special:Contributions/Bot 3-f|{{formatnum:3830}}]] |- | 4 || [[User:Xqbot|<span style="color:gray">Xqbot</span>]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:3173}}]] |- | 5 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:2913}}]] |- | 6 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:1869}}]] |- | 7 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:1716}}]] |- | 8 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:1605}}]] |- | 9 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:1213}}]] |- | 10 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1198}}]] |- | 11 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:1195}}]] |- | 12 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:1087}}]] |- | 13 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1005}}]] |- | 14 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:906}}]] |- | 15 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:810}}]] |- | 16 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:791}}]] |- | 17 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:645}}]] |- | 18 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:601}}]] |- | 19 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:563}}]] |- | 20 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:559}}]] |- | 21 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:419}}]] |- | 22 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:389}}]] |- | 23 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:343}}]] |- | 24 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:327}}]] |- | 25 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:316}}]] |- | 26 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:265}}]] |- | 27 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:241}}]] |- | 28 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:225}}]] |- | 29 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:224}}]] |- | 30 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:224}}]] |- | 31 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:215}}]] |- | 32 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:211}}]] |- | 33 || [[User:CarsracBot|<span style="color:gray">CarsracBot</span>]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:204}}]] |- | 34 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:196}}]] |- | 35 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:192}}]] |- | 36 || [[User:BOTijo|<span style="color:gray">BOTijo</span>]] || [[Special:Contributions/BOTijo|{{formatnum:186}}]] |- | 37 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:180}}]] |- | 38 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:178}}]] |- | 39 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:169}}]] |- | 40 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:158}}]] |- | 41 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:156}}]] |- | 42 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:154}}]] |- | 43 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:146}}]] |- | 44 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:132}}]] |- | 45 || [[User:Zorrobot|<span style="color:gray">Zorrobot</span>]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:128}}]] |- | 46 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:118}}]] |- | 47 || [[User:Maintenance script|<span style="color:gray">Maintenance script</span>]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]] |- | 48 || [[User:Flow talk page manager|<span style="color:gray">Flow talk page manager</span>]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]] |- | 49 || [[User:MediaWiki default|<span style="color:gray">MediaWiki default</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:8}}]] {{/end}} 6gbe93dp89vchp4xgoyemwrqpnufbm3 4 27432 265533 265457 2026-08-03T12:01:32Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 265533 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:119254}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 2 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:24923}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 3 || [[User:Qaraqalpaqpan|<span style="color:gray">Qaraqalpaqpan</span>]] || [[Special:Contributions/Qaraqalpaqpan|{{formatnum:17821}}]] || {{Permissions|Qaraqalpaqpan}} |- | 4 || [[User:Srajatdin Usnatdinov|Srajatdin Usnatdinov]] || [[Special:Contributions/Srajatdin Usnatdinov|{{formatnum:4885}}]] || {{Permissions|Srajatdin Usnatdinov}} |- | 5 || [[User:Bekan88|Bekan88]] || [[Special:Contributions/Bekan88|{{formatnum:4523}}]] || {{Permissions|Bekan88}} |- | 6 || [[User:MrshaxasBot|<span style="color:gray">MrshaxasBot</span>]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:4520}}]] || {{Permissions|MrshaxasBot}} |- | 7 || [[User:Inosham|Inosham]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:4398}}]] || {{Permissions|Inosham}} |- | 8 || [[User:Frhdkazan|Frhdkazan]] || [[Special:Contributions/Frhdkazan|{{formatnum:4262}}]] || {{Permissions|Frhdkazan}} |- | 9 || [[User:Bot 3-f|Bot 3-f]] || [[Special:Contributions/Bot 3-f|{{formatnum:3830}}]] || {{Permissions|Bot 3-f}} |- | 10 || [[User:Abdullaeva Shaxnoza-Banu|<span style="color:gray">Abdullaeva Shaxnoza-Banu</span>]] || [[Special:Contributions/Abdullaeva Shaxnoza-Banu|{{formatnum:3374}}]] || {{Permissions|Abdullaeva Shaxnoza-Banu}} |- | 11 || [[User:Xqbot|<span style="color:gray">Xqbot</span>]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:3173}}]] || {{Permissions|Xqbot}} |- | 12 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:2913}}]] || {{Permissions|EmausBot}} |- | 13 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:2551}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}} |- | 14 || [[User:Рахман3|<span style="color:gray">Рахман3</span>]] || [[Special:Contributions/Рахман3|{{formatnum:2150}}]] || {{Permissions|Рахман3}} |- | 15 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:1869}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}} |- | 16 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:1716}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}} |- | 17 || [[User:Rabiga Shabatova|<span style="color:gray">Rabiga Shabatova</span>]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1629}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}} |- | 18 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:1605}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}} |- | 19 || [[User:PirjanovNurlan|<span style="color:gray">PirjanovNurlan</span>]] || [[Special:Contributions/PirjanovNurlan|{{formatnum:1553}}]] || {{Permissions|PirjanovNurlan}} |- | 20 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:1213}}]] || {{Permissions|SieBot}} |- | 21 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1198}}]] || {{Permissions|Jembot}} |- | 22 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:1195}}]] || {{Permissions|VolkovBot}} |- | 23 || [[User:Anas1712|<span style="color:gray">Anas1712</span>]] || [[Special:Contributions/Anas1712|{{formatnum:1155}}]] || {{Permissions|Anas1712}} |- | 24 || [[User:Qarahat|<span style="color:gray">Qarahat</span>]] || [[Special:Contributions/Qarahat|{{formatnum:1111}}]] || {{Permissions|Qarahat}} |- | 25 || [[User:Gozzalina|Gozzalina]] || [[Special:Contributions/Gozzalina|{{formatnum:1091}}]] || {{Permissions|Gozzalina}} |- | 26 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:1087}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}} |- | 27 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1005}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}} |- | 28 || [[User:Makenzis|<span style="color:gray">Makenzis</span>]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:924}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 29 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:906}}]] || {{Permissions|Addbot}} |- | 30 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:810}}]] || {{Permissions|ZéroBot}} |- | 31 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:791}}]] || {{Permissions|ArthurBot}} |- | 32 || [[User:Kuwanishbek|<span style="color:gray">Kuwanishbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kuwanishbek|{{formatnum:783}}]] || {{Permissions|Kuwanishbek}} |- | 33 || [[User:AlefZet|<span style="color:gray">AlefZet</span>]] || [[Special:Contributions/AlefZet|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|AlefZet}} |- | 34 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:645}}]] || {{Permissions|JAnDbot}} |- | 35 || [[User:Aysabirlijol|<span style="color:gray">Aysabirlijol</span>]] || [[Special:Contributions/Aysabirlijol|{{formatnum:628}}]] || {{Permissions|Aysabirlijol}} |- | 36 || [[User:Umarxon III|<span style="color:gray">Umarxon III</span>]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:615}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 37 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:601}}]] || {{Permissions|FoxBot}} |- | 38 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:563}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}} |- | 39 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:559}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}} |- | 40 || [[User:Baurzhanuly|<span style="color:gray">Baurzhanuly</span>]] || [[Special:Contributions/Baurzhanuly|{{formatnum:538}}]] || {{Permissions|Baurzhanuly}} |- | 41 || [[User:Biypona|<span style="color:gray">Biypona</span>]] || [[Special:Contributions/Biypona|{{formatnum:517}}]] || {{Permissions|Biypona}} |- | 42 || [[User:Bazarbaeva Eleonora|<span style="color:gray">Bazarbaeva Eleonora</span>]] || [[Special:Contributions/Bazarbaeva Eleonora|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|Bazarbaeva Eleonora}} |- | 43 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:419}}]] || {{Permissions|Escarbot}} |- | 44 || [[User:Ayxan Dáryabay qızı|Ayxan Dáryabay qızı]] || [[Special:Contributions/Ayxan Dáryabay qızı|{{formatnum:416}}]] || {{Permissions|Ayxan Dáryabay qızı}} |- | 45 || [[User:QRNKS|<span style="color:gray">QRNKS</span>]] || [[Special:Contributions/QRNKS|{{formatnum:413}}]] || {{Permissions|QRNKS}} |- | 46 || [[User:Pathoschild|Pathoschild]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:406}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 47 || [[User:Mrshaxas|<span style="color:gray">Mrshaxas</span>]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:404}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}} |- | 48 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:389}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}} |- | 49 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:358}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 50 || [[User:Muxammedqudaynazarov|<span style="color:gray">Muxammedqudaynazarov</span>]] || [[Special:Contributions/Muxammedqudaynazarov|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|Muxammedqudaynazarov}} {{/end}} q75x4j7yglopg3jei1b18h65you20ej 0 30935 265559 215102 2026-08-04T08:06:35Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Jasalma intellekttiń qollanılıwı|Jasalma intellekttiń qollanılıwı]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265559 wikitext text/x-wiki '''Vayb koding''' — bul 2025-jıl fevral ayında Andrey Karpati tárepinen keń tarqalǵan [[jasalma intellekt]] járdeminde [[Programmalıq támiynat|programmalıq támiynattı]] islep shıǵıw texnikası<ref name="Edwards-2025">{{Web deregi | url = https://arstechnica.com/ai/2025/03/is-vibe-coding-with-ai-gnarly-or-reckless-maybe-some-of-both/| bet = Will the future of software development run on vibes?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20250306124303/https://arstechnica.com/ai/2025/03/is-vibe-coding-with-ai-gnarly-or-reckless-maybe-some-of-both/| arxivsáne = 2025-jıl 6-mart | avtor = Edwards| at = Benj| sáne = 2025-jıl 5-mart | til = en-US| jumıs = [[Ars Technica]]| baspaxana = | qaralǵan sáne = 2025-jıl 3-iyun | citata = The technique, enabled by large language models (LLMs) from companies like OpenAI and Anthropic, has attracted attention for potentially lowering the barrier to entry for software creation. But questions remain about whether the approach can reliably produce code suitable for real-world applications, even as tools like Cursor Composer, GitHub Copilot, and Replit Agent make the process increasingly accessible to non-programmers.}}</ref><ref name="The Times of India-2025">{{Cite news|date=2 March 2025|title=What is 'vibe code'? Former Tesla AI director Andrej Karpathy defines a new era in AI-driven development|url=https://timesofindia.indiatimes.com/technology/tech-news/what-is-vibe-coding-former-tesla-ai-director-andrej-karpathy-defines-a-new-era-in-ai-driven-development/articleshow/118659724.cms|access-date=3 June 2025|quote=Karpathy's "vibe coding" is a recognition of how sophisticated AI systems have evolved. In describing on X (formerly Twitter), he added that LLMs, like the Cursor Composer with Sonnet, are advancing to a degree that nearly eliminates the use of traditional coding mechanisms. Describing his own experience, Karpathy explained how he converses with AI tools almost in a passive manner—merely talking to them and having the AI handle the rest. This method eliminates manually typing code as well as keeping track of all the minute information in the program.}}</ref>. Bul termin kelesi ayda Merriam-Webster sózligine «sleng hám trendte bolǵan» termin retinde dizimge kirgizildi<ref name="merriam-webster">{{Web deregi | url = https://www.merriam-webster.com/slang/vibe-coding| bet = vibe coding| sáne = 2025-jıl 8-mart | til = en| jumıs = Slang & Trending| baspaxana = Merriam-Webster| qaralǵan sáne = 2025-jıl 2-iyun | citata = Vibe coding (also written as vibecoding) (Vibecode/Vibecoder) is a recently-coined term for the practice of writing code, making web pages, or creating apps, by just telling an AI program what you want, and letting it create the product for you. In vibe coding the coder does not need to understand how or why the code works, and often will have to accept that a certain number of bugs and glitches will be present. The verb form of the word is vibe code.}}</ref>. Vayb koding baǵdarlamashınıń bir proektti yamasa wazıypanı [[Úlken til modeli|úlken til modeline]] (LLM) táriyipleytuǵın hám sol soraw tiykarında kod generaciyalaytuǵın [[Chatbot|chatbotqa]] tiykarlanǵan programmalıq támiynat jaratıw usılın súwretleydi. Baǵdarlamashı kodtı teksermeydi yamasa redaktorlamaydı, al onı bahalaw ushın tek ǵana qurallardı hám orınlanıw nátiyjelerin qollanadı hám LLM-nen jaqsılawlardı soraydı. Dástúrli jasalma intellekt járdeminde kodlawdan yamasa juplıq programmalastırıwdan ayırmashılıǵı, adam baǵdarlamashı kodtı tekseriwden qashadı, jasalma intellekt usınǵan tolıqtırıwlardı adam tekseriwisiz qabıl etedi hám kodtıń durıslıǵına yamasa strukturasına qaraǵanda iterativ tájiriybelerge kóbirek itibar beredi. Vayb kodingtiń ıqlasbentleri onıń hátte háwesker baǵdarlamashılarǵa da [[Programmalıq injiniring|programmalıq támiynat injeneriyası]] ushın talap etiletuǵın keń kólemli bilim hám kónlikpelersiz programmalıq támiynat islep shıǵarıwǵa imkaniyat beretuǵının aytadı<ref>{{Web deregi | url = https://decrypt.co/311144/vibe-coding-using-ai-create-apps-games| bet = Vibe Coding: How Devs and Laymen Alike Are Using AI to Create Apps and Games| avtor = Lanz| at = Jose Antonio| sáne = 2025-jıl 23-mart | jumıs = Decrypt.co}}</ref><ref name="Chowdhury-2025">{{Web deregi | url = https://www.businessinsider.com/vibe-coding-ai-silicon-valley-andrej-karpathy-2025-2| bet = Silicon Valley's next act: bringing 'vibe coding' to the world| arxivurl = https://web.archive.org/web/20250226074720/https://www.businessinsider.com/vibe-coding-ai-silicon-valley-andrej-karpathy-2025-2| arxivsáne = 2025-jıl 26-fevral | avtor = Chowdhury| at = Hasan| sáne = 2025-jıl 13-fevral | jumıs = [[Business Insider]]| qaralǵan sáne = 2025-jıl 3-mart }}</ref>. Sınshılar nátiyjedegi programmalıq támiynatta juwapkershiliktiń joqlıǵın, xızmet kórsetiwge jaramlılıqtıń tómenligin hám qáwipsizlik hálsizliklerin kirgiziw qáwpiniń artıwın atap ótedi. == Anıqlama == Kompyuter ilimpazı Andrey Karpati, [[OpenAI]]-dıń birge tiykar salıwshısı hám Tesladaǵı burınǵı jasalma intellekt basshısı, 2025-jıldıń fevral ayında «vayb koding» terminin kirgizdi. Bul koncepciya LLM-lerge tiykarlanǵan kodlaw usılın bildiredi, bul baǵdarlamashılarǵa onı qoldan jazıwdıń ornına, tábiyiy til sıpatlamaların beriw arqalı jumıs isleytuǵın kodtı generaciyalawǵa múmkinshilik beredi. Karpati onı «vayblarǵa tolıq beriliw, eksponencialardı qabıl etiw hám kodtıń bar ekenin hátte umıtıw» dep táriyipledi. Ol bul usıldı MenuGen sıyaqlı prototiplerdi dúziw ushın paydalandı, LLM-lerge barlıq kodtı generaciyalawǵa imkaniyat berdi, al ózi bolsa tábiyiy til kórsetpeleri arqalı maqsetler, mısallar hám keri baylanıs berdi<ref name="karpathy-menugen">{{Web deregi | url = https://karpathy.bearblog.dev/vibe-coding-menugen/| bet = Vibe coding MenuGen| avtor = Karpathy| at = Andrej| sáne = 2025-jıl 27-aprel | jumıs = karpathy.bearblog.dev| qaralǵan sáne = 2025-jıl 3-iyul }}</ref>. Baǵdarlamashı qol menen kodlawdan jasalma intellekt tárepinen generaciyalanǵan [[derek kodı]] haqqında baǵdar beriwge, testlewge hám keri baylanıs beriwge ótedi<ref name="Roose-2025">{{Citation |last=Roose |first=Kevin |title=Not a Coder? With A.I., Just Having an Idea Can Be Enough. |date=27 February 2025 |url=https://www.nytimes.com/2025/02/27/technology/personaltech/vibecoding-ai-software-programming.html |work=[[The New York Times]] |access-date=3 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250303174203/https://www.nytimes.com/2025/02/27/technology/personaltech/vibecoding-ai-software-programming.html |url-status=live |language=en-US |issn=0362-4331 |quote=Vibecoding, a term that was popularized by the A.I. researcher Andrej Karpathy, is useful shorthand for the way that today's A.I. tools allow even nontechnical hobbyists to build fully functioning apps and websites, just by typing prompts into a text box. You don't have to know how to code to vibecode — just having an idea, and a little patience, is usually enough. "It's not really coding," Mr. Karpathy wrote this month. "I just see stuff, say stuff, run stuff, and copy paste stuff, and it mostly works." |archive-date=3 March 2025}}</ref>. Vayb koding koncepciyası Karpati-dıń 2023-jılǵı «eń jańa [[programmalastırıw tili]] — inglis tili» degen pikirin keńeytedi, bul LLM-lerdiń imkaniyatlarınıń sonshelli bolǵanlıǵın, adamlar endi kompyuterlerge buyrıq beriw ushın arnawlı programmalastırıw tillerin úyreniwge mútáj bolmaytuǵının bildiredi. Vayb koding anıqlamasınıń tiykarǵı bir bólimi — bul paydalanıwshınıń jasalma intellekt tárepinen generaciyalanǵan kodtı onı tolıq túsinbey qabıl etiwi. Baǵdarlamashı Saymon Uillison bılay dedi: «Eger bir LLM siziń kodıńızdıń hárbir qatarın jazsa, biraq siz onıń hámmesin qayta kórip shıǵıp, testlep hám túsinip alsańız, bul meniń kitabımda vayb koding emes — bul LLM-di teriw járdemshisi retinde paydalanıw». == Qabıl etiliwi hám qollanılıwı == 2025-jıldıń fevral ayında, professional baǵdarlamashı emes, New York Times jurnalisti Kevin Ruz bir neshe kishi kólemli qosımshalardı jaratıw ushın vayb kodingti sınaqtan ótkerdi. Ol bulardı «bir adamǵa arnalǵan programmalıq támiynat» dep táriyipledi, bul anıq jeke mútájliklerdi sheshiw ushın jobalanǵan jekelestirilgen jasalma intellekt tárepinen generaciyalanǵan qurallardı bildiredi, mısalı, onıń muzlatqıshınıń ishindegilerin analizlep, túski as ushın azıq-awqat usınıs etetuǵın qosımsha. Ruz vayb koding baǵdarlamashı emeslerge funkcional programmalıq támiynat jaratıwǵa imkaniyat berse de, nátiyjeler kóbinese sheklengen hám qátelerge beyim bolatuǵının atap ótti. Bir jaǵdayda, jasalma intellekt tárepinen generaciyalanǵan kod elektron kommerciya saytı ushın jalǵan pikirler oylap taptı. Ol sonıń menen birge jasalma intellekt járdemindegi kodlawdıń jeke adamlarǵa aldın injenerlik komandanı talap etken programmalıq támiynattı islep shıǵarıwǵa imkaniyat beretuǵının baqladı. Ruzǵa juwap retinde, kognitiv ilimpaz Geri Markus Ruzdıń LunchBox Buddy qosımshasın generaciyalaǵan algoritmniń, itimal, uqsas wazıypalar ushın bar bolǵan kodta oqıtılǵanın ayttı. Markus Ruzdıń qızıǵıwshılıǵı original emes, al qayta islep shıǵarıwdan kelip shıqqanın ayttı. 2025-jıldıń mart ayında, Y Combinator óziniń 2025-jılǵı Qısqı paketindegi [[Startap|startap kompaniyalarınıń]] 25%-iniń kod bazalarınıń 95%-i jasalma intellekt tárepinen generaciyalanǵanın xabarladı, bul jańa startaplar ishinde jasalma intellekt járdeminde islep shıǵıwǵa qaray ótiwdi sáwlelendiredi<ref name="Mehta-2025">{{Web deregi | url = https://techcrunch.com/2025/03/06/a-quarter-of-startups-in-ycs-current-cohort-have-codebases-that-are-almost-entirely-ai-generated/| bet = A quarter of startups in YC's current cohort have codebases that are almost entirely AI-generated| arxivurl = https://web.archive.org/web/20250306102302/https://techcrunch.com/2025/03/06/a-quarter-of-startups-in-ycs-current-cohort-have-codebases-that-are-almost-entirely-ai-generated/| arxivsáne = 2025-jıl 6-mart | avtor = Mehta| at = Ivan| sáne = 2025-jıl 6-mart | til = en-US| jumıs = [[TechCrunch]]| qaralǵan sáne = 2025-jıl 6-mart }}</ref>. Berilgen soraw ulıwma jasalma intellekt tárepinen generaciyalanǵan kod haqqında edi, vayb kodı haqqında emes. IEEE Spectrum menen sáwbetlesken úsh injener vayb koding baǵdarlamashılar ushın ózleri ele tanıs bolmaǵan tillerdi hám texnologiyalardı úyreniwdiń bir usılı ekenine kelisti<ref name="Smith-2025">{{Web deregi | url = https://spectrum.ieee.org/vibe-coding| bet = Engineers Are Using AI to Code Based on Vibes| avtor = Smith| at = Matthew S.| sáne = 2025-jıl 8-aprel | jumıs = IEEE Spectrum| qaralǵan sáne = 2025-jıl 12-aprel }}</ref>. «Vayb koding»nen ilhamlanıp, The Economist jurnalı jıllıq qaytalanatuǵın tabıs sıyaqlı qabıl etilgen kórsetkishlerdi itibarǵa almaytuǵın venchur kapital firmaları tárepinen jasalma intellekt startaplarınıń júdá úlken bahalanıwın sıpatlaw ushın «vayb bahalaw» terminin usındı<ref>{{Cite news|date=25 June 2025|title=AI valuations are verging on the unhinged|url=https://www.economist.com/business/2025/06/25/ai-valuations-are-verging-on-the-unhinged|access-date=28 June 2025|newspaper=[[The Economist]]}}</ref>. 2025-jıldıń iyul ayında, The Wall Street Journal vayb koding professional programmalıq támiynat injenerleri tárepinen qabıl etilip atırǵanın hám kommerciyalıq qollanıw jaǵdaylarına kire baslaǵanın xabarladı<ref>{{Cite news|last=Lin|first=Belle|date=July 2025|title=Vibe Coding Has Arrived for Businesses|url=https://www.wsj.com/articles/vibe-coding-has-arrived-for-businesses-5528e942|access-date=9 July 2025|work=The Wall Street Journal}}</ref>. 2025-jıldıń iyul ayında bir kompaniya tiykarshısı vayb koding menen baylanıslı óziniń unamsız tájiriybelerin hújjetlestirdi: Replit-tiń jasalma intellekt agenti hesh qanday ózgerisler kirgizbew haqqındaǵı anıq kórsetpelerge qaramastan, maǵlıwmatlar bazasın óshirip tasladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.businessinsider.com/replit-ceo-apologizes-ai-coding-tool-delete-company-database-2025-7| bet = Replit's CEO apologizes after its AI agent wiped a company's code base in a test run and lied about it B| arxivurl = https://archive.today/20250722143539/https://www.businessinsider.com/replit-ceo-apologizes-ai-coding-tool-delete-company-database-2025-7| arxivsáne = 2025-jıl 22-iyul | avtor = Ming| at = Lee Chong| sáne = 2025-jıl 22-iyul | jumıs = Business Insider| qaralǵan sáne = 2025-jıl 22-avgust }}</ref>. 2025-jıldıń sentyabr ayında, Fast Company «vayb kodingtiń asqınıwı»nıń baslanıp ketkenin xabarladı, joqarı dárejeli programmalıq támiynat injenerleri jasalma intellekt tárepinen generaciyalanǵan vayb-kodı menen isleskende «islep shıǵıw duzaǵı»n atap ótti<ref>{{Web deregi | url = https://www.fastcompany.com/91398622/the-vibe-coding-hangover-is-upon-us| bet = The vibe coding hangover is upon us| avtor = Sullivan| at = Mark| sáne = 2025-jıl 9-sentyabr | jumıs = Fast Company}}</ref>. == Sheklewler == === Programmalıq támiynattı islep shıǵıwdı nadurıs sıpatlaw === Endryu Ng bul terminge qarsı shıǵıp, onıń adamlarǵa programmalıq támiynat injenerleriniń qosımshalar jaratıw ushın jasalma intellekt quralların paydalanǵanda tek «vayblarǵa erip kete beredi» dep boljawǵa alıp keletuǵının ayttı<ref>{{Web deregi | url = https://www.businessinsider.com/andrew-ng-vibe-coding-unfortunate-term-exhausting-job-2025-6| bet = Andrew Ng says vibe coding is a bad name for a very real and exhausting job| avtor = Lee| at = Chong Ming| sáne = 2025-jıl 4-iyun | jumıs = Business Insider| qaralǵan sáne = 2025-jıl 3-iyul }}</ref>. === Kod sapası hám qáwipsizlik máseleleri === Vayb koding túsiniw hám juwapkershilik haqqında táshwishler payda etti. Baǵdarlamashılar jasalma intellekt tárepinen generaciyalanǵan kodtı onıń funkcional imkaniyatların tolıq túsinbey paydalanıwı múmkin, bul anıqlanbaǵan qátelerge, hálsizliklerge yamasa qáwipsizlik kemshiliklerine alıp keledi. Bul usıl Karpati dáslep kóz aldına keltirgenindey prototip jaratıw yamasa «bir háptelik taslap ketetuǵın joybarlar» ushın jaramlı bolıwı múmkin bolsa da, geypara ekspertler tárepinen professional ortalıqlarda qáwip-qáterlerge alıp keledi dep esaplanadı, bul jerde kodtı tereń túsinip alıw sazlaw, texnikalıq xızmet kórsetiw hám [[Kompyuter qáwipsizligi|qáwipsizlik]] ushın áhmiyetli. Ars Technica Saymon Uillisonǵa silteme beredi, ol bılay degen: «Óndiris kod bazasına vayb koding jolı menen jetiw anıq qáwipli. Programmalıq támiynat injenerleri retinde biz isleytuǵın jumıstıń kópshiligi bar bolǵan sistemalardı rawajlandırıwdı óz ishine aladı, bunda tiykarındaǵı kodtıń sapası hám túsinikliligi áhmiyetli». 2025-jıldıń may ayında, shveciyalı vayb koding qosımshası Lovable generaciyalaǵan kodta qáwipsizlik hálsizlikleri bar ekenligi xabarlandı, 1645 Lovable tárepinen jaratılǵan [[Veb-qosımsha|veb-qosımshalardıń]] 170-inde hár kimniń jeke informaciyasına kiriwge imkaniyat beretuǵın másele bar edi<ref>{{Cite news|date=May 29, 2025|title=The hottest new vibe coding startup may be a sitting duck for hackers|url=https://www.semafor.com/article/05/29/2025/the-hottest-new-vibe-coding-startup-lovable-is-a-sitting-duck-for-hackers|access-date=2025-09-27|newspaper=[[Semafor (website)|Semafor]]}}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://futurism.com/problem-vibe-coding| bet = Companies Are Discovering a Grim Problem With "Vibe Coding"| avtor = Tangermann| at = Victor| sáne = 2025-jıl 31-may | til = en-US| jumıs = [[Futurism (website)|Futurism]]| qaralǵan sáne = 2025-jıl 27-sentyabr }}</ref>. === Wazıypanıń quramalılıǵı === Generativ jasalma intellekt tiykarǵı algoritmler sıyaqlı ápiwayı wazıypalardı orınlawǵa júdá uqıplı. Degen menen, bunday sistemalar bir neshe faylları bar joybarlar, jaman hújjetlestirilgen kitapxanalar yamasa real dúnyaǵa tásir etetuǵın áhmiyetli kod sıyaqlı anaǵurlım jańa, quramalı kodlaw máseleleri menen qıynaladı<ref name=":0">{{Web deregi | url = https://www.ibm.com/think/topics/vibe-coding| bet = What is Vibe Coding? {{!}} IBM| sáne = 2025-jıl 8-aprel | til = en| jumıs = www.ibm.com| qaralǵan sáne = 2025-jıl 14-iyun }}</ref>. === Qáteni tabıw mashqalaları === LLM-ler kodtı dinamikalıq túrde generaciyalaydı hám bunday kodtıń strukturası ózgeriwi múmkin<ref name="FastCompany2025">{{Web deregi | url = https://www.fastcompany.com/91346159/vibe-coding-ai-pros-cons| bet = "Vibe coding lets anyone write software—but comes with risks"| avtor = | at = | jumıs = Fast Company| qaralǵan sáne = 2025-jıl 22-oktyabr }}</ref>. Sonıń menen bir qatarda, baǵdarlamashı kodtı jazbaǵanlıqtan, olar ózleri paydalanbaǵan sintaksis/koncepciyalardı túsiniwde qıynalıwı múmkin. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Programmalastırıw paradigmaları]] [[Kategoriya:Jasalma intellekttiń qollanılıwı]] __BÖLİDİMÖNDEMEW__ otajux4plcbtcr1re9iq16pgwdy2b4b 10 32440 265574 182198 2026-08-04T08:25:21Z Kvazimodo 10433 qáte dúzetildi 265574 wikitext text/x-wiki {{navqutı | name = Prezervativ | title = [[Prezervativ]] | state = autocollapse | liststyle = background-color: transparent; | listclass = hlist | group1 = Markalar | list1 = [[Condomi]] {{*}} [[Durex]] {{*}} [[Hot Rod Condoms|Hot Rod]] {{*}} [[KamaSutra (brend)|KamaSutra]] {{*}} [[Karex]] {{*}} [[LifeStyles Condoms|LifeStyles]] {{*}} [[Moods Condoms|Moods]] {{*}} [[Nirodh]] {{*}} [[NYC Condom|NYC]] {{*}} [[Shveciya jınıslıq aǵartıw associaciyası|RFSU]] {{*}} [[Safedom]] {{*}} [[Skore condoms|Skore]] {{*}} [[Trojan (brend)|Trojan]] | group2 = Paydalanıw | list2 = [[Qáwipsiz jınıslıq qatnas]] {{*}} [[Kontracepciya]] | group3 = Sociallıq mashqalalar | list3 = [[Prezervativ sharshawı]] {{*}} [[Katolik shirkewi hám AIJS]] | group4 = Tariyxı | list4 = [[Prezervativ tariyxı]] {{*}} [[Julius Fromm]] | group5 = Baylanıslı temalar | list5 = [[Kondomat]] {{*}} [[Hayal prezervativi]] {{*}} [[Erkek kontrceptivi]] }}<noinclude>[[Kategoriya:Teknologiya navbox úlgileri]][[Kategoriya:Reprodukciyaǵa baylanıslı úlgiler]] [[Kategoriya:Prezervativ|τ]]</noinclude> hegbu73xqb5mph57mdfae50cpk31u71 0 32462 265577 181102 2026-08-04T08:28:58Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Prezervativ markaları|Prezervativ markaları]]» kategoriyası alıp taslandı; «[[Kategoriya:Prezervativ brendleri|Prezervativ brendleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265577 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Condomi-Ladengeschaeft-1.jpg|nobaý|Kyolndegi Condomi dúkanı]] '''Condomi''' — Kyoln qalasında jaylasqan nemis [[prezervativ]] óndiriwshisi, ol 1988-jılı óndiristi baslaǵan. Kóp jıllar dawamında Condomi sút proteini kazeindi qollanbaytuǵın óndiris texnikasın paydalandı. Bul Condomidiń kazeinsiz hám vegetarianlar menen veganlarǵa qolaylı bolǵan az sanlı prezervativ tarmaqlarınıń biri bolǵanın bildiredi. Condomi házirgi waqıtta Unimill Condoms kompaniyasına tiyisli, ol Anselldiń sıńar kompaniyası bolıp tabıladı. Condomi ónimleri qulpınay, [[shokolad]], jalbız hám kokos penen birge hár túrli stillerde hám dámlerde shıǵarıladı. == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{commons|Condomi}} * [http://www.condomi.com Condomi veb-saytı] * [https://web.archive.org/web/20170625203955/http://condomi.dk/ Skandinaviyalı «Condomi» preparatı] {{Prezervativ}} [[Kategoriya:Prezervativ brendleri]] [[Kategoriya:Nemec markaları]] [[Kategoriya:Kyolnda jaylasqan óndiris kompaniyaları]] aoogkjce9gqxvavjsdi1w94y7d0zje1 0 32463 265576 215181 2026-08-04T08:28:51Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Prezervativ markaları|Prezervativ markaları]]» kategoriyası alıp taslandı; «[[Kategoriya:Prezervativ brendleri|Prezervativ brendleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265576 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Condom_box_durex.jpg|nobaý|A box of Durex Fetherlite condoms]] '''Durex''' — Reckitt Benckiser kompaniyasına tiyisli britaniyalı [[prezervativ]] hám jeke maylawshı zatlar brendi. Dáslep London Rubber Company hám British Latex Products Ltd. qadaǵalawında Londonda islep shıǵılǵan, sol jerde 1932-jıldan 1994-jılǵa shekem islep shıǵarıldı. London Rubber Company 1915-jılı dúzilgen, al Durex brend atı («Durability, reliability, and excellence» — «Bekkemlik, isenimlilik hám ayrıqshalıq») 1929-jılı iske qosılǵan, degen menen London Rubber 1932-jılǵa shekem Polshadan kelgen rezina texnologiyası studenti Lyusian Landau menen sheriklikte óz brendindegi prezervativlerdi islep shıǵarıwdı baslamaǵan edi<ref name=":0">{{Cite book|url=https://www.mqup.ca/protective-practices-products-9780228003335.php?page_id=73&|title=Protective practices : A history of the London Rubber Company and the condom business}}</ref><ref name=":1">{{Web deregi | url = https://londonrubbercompany.com/| bet = Protective Practices: The London Rubber Company and Condoms| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201105120222/https://londonrubbercompany.com/| arxivsáne = 2020-jıl 5-noyabr | sáne = August 2020 | jumıs = londonrubbercompany.com| qaralǵan sáne = 2020-jıl 9-noyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://theconversation.com/durex-condoms-how-their-teenage-immigrant-inventor-was-forgotten-by-history-152497| bet = Durex condoms: how their teenage immigrant inventor was forgotten by history| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210211125032/https://theconversation.com/durex-condoms-how-their-teenage-immigrant-inventor-was-forgotten-by-history-152497| arxivsáne = 2021-jıl 11-fevral | avtor = Borge| at = Jessica| sáne = 2021-jıl 11-fevral | qaralǵan sáne = 2021-jıl 18-fevral }}</ref>. London Rubber Company keyinirek SSL International menen birikti hám 2010-jıldan berli inglis-golland kompaniyası «Reckitt Benckiser»ge tiyisli. Ol dúnya júzi boyınsha eń kóp satılatuǵın prezervativ brendleriniń biri bolıp, global bazardıń 30%-in quraydı<ref name="bbc.com">{{Cite news|title=New Chapter in the 81-year History of Durex|work=BBC News|date=21 July 2010|url=https://www.bbc.com/news/uk-10712088|access-date=17 April 2018}}</ref>. 2006-jılı Durex prezervativleri Amerika Qurama Shtatlarında Trojan prezervativlerinen keyin ekinshi eń kóp satılatuǵın prezervativ brendi boldı. Ol basqalar menen qatar Karex kompaniyası tárepinen jetkerip beriledi. 2007-jılı Ullı Britaniyada Durex prezervativlerin islep shıǵaratuǵın sońǵı zavod óndiristi toqtattı hám óndiris Qıtay, Hindstan hám Tailandqa kóshirildi. Zamanagóy assortimentke Sheik hám Ramses brendlerin qosqanda Arqa Amerikadaǵı hár túrli lateks prezervativleri hám Avanti prezervativi kiredi. Durex sonday-aq bir qatar maylawshı zatlar hám seks oyınshıqların usınadı. Durex [[Olimpiada oyınları|Olimpiada oyınlarınıń]] rásmiy qáwenderi bolmasa da, Durex Londondaǵı 2012-jılǵı Jazǵı Olimpiada oyınlarında qatnasqan 10,000-nan aslam sportshıǵa 150,000 biypul prezervativ berdi. == Bazar úlesi == === Qıtay === Qıtayda prezervativler kontracepciyanıń keń tarqalǵan túri bolmasa da, jınıslıq jaqtan belsendi adamlardıń tek shama menen 10%-i olardı qollanadı, qıtaylı prezervativ paydalanıwshıları arasında Durex 2015-jılǵa kelip 45% dominant bazar úlesine iye. Sekske baylanıslı salıstırmalı konservativ mádeniyat sebepli, Durextiń Qıtaydaǵı marketingi kóbinese tikkeley emes hám názik bolıp, kóbinese jeńil yumordı qamtıydı. Marketing derlik tolıǵı menen sociallıq mediada ámelge asırıladı<ref name="interview to the marketer of Durex">{{Web deregi | url = http://finance.sina.com.cn/leadership/mroll/20111008/175710584253.shtml| bet = Durex Digital Marketing Decoding| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180313093422/http://finance.sina.com.cn/leadership/mroll/20111008/175710584253.shtml| arxivsáne = 2018-jıl 13-mart | avtor = Zhou| at = Zaiyu| jumıs = Sina| qaralǵan sáne = 2018-jıl 12-mart }}</ref>. Durex 2011-jılı Weibo mikroblog saytında akkaunt ashqan,<ref name="digital marketing of Durex">{{Web deregi | url = http://www.xueerxing.com/xinmeiti/862.html| bet = Durex's New Media Marketing Strategy Analysis| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210811160858/http://www.xueerxing.com/xinmeiti/862.html| arxivsáne = 2021-jıl 11-avgust | avtor = Fu| at = Ru| jumıs = digital marketing| qaralǵan sáne = 2018-jıl 12-mart }}</ref> onıń 2018-jılǵa kelip 2,65 million jazılıwshısı hám 20,000-nan aslam postı bolǵan<ref name="social media channel of Durex">{{Web deregi | url = https://www.weibo.com/durexinchina?refer_flag=1001030101_&is_hot=1| bet = Sina Weibo of Durex| jumıs = Sina Weibo of Durex| qaralǵan sáne = 2018-jıl 12-mart }}</ref>. Durex Sina Weibo-da 20 jastan 40 jasqa shekemgi qıtaylı paydalanıwshılardı hám tiykarınan 35 jastan kishi er adamlarǵa baǵdarlanǵan<ref name="Durex Consumer Insights">{{Web deregi | url = https://infoscout.co/brand/durex| bet = Durex Consumer Insights| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180313153317/https://infoscout.co/brand/durex| arxivsáne = 2018-jıl 13-mart | jumıs = InfoScout| qaralǵan sáne = 2018-jıl 12-mart }}</ref>. 2011-jılı Durex antivirus programmalıq támiynat kompaniyası Trend Micro menen tarawlar aralıq reklama baylanısların basladı,<ref name="cross-border cooperation">{{Web deregi | url = http://www.trendmicro.com.cn/cn/about-us/newsroom/releases/articles/20130724011608.html| bet = cooperate with Durex| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180313153733/http://www.trendmicro.com.cn/cn/about-us/newsroom/releases/articles/20130724011608.html| arxivsáne = 2018-jıl 13-mart | jumıs = Trend Micro| qaralǵan sáne = 2018-jıl 13-mart }}</ref> bul baylanıslar «antivirus» hám «qáwipsizlik» sıyaqlı ulıwma temalardı qollanıp ámelge asırıldı<ref name="Durex's marketer interview">{{Web deregi | url = http://shunshikj.com/ppwh/3796.html| bet = Durex: Digital Marketing is everywhere| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180313153535/http://shunshikj.com/ppwh/3796.html| arxivsáne = 2018-jıl 13-mart | jumıs = S-times| qaralǵan sáne = 2018-jıl 13-mart }}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{commons kategoriya|Durex}} * [https://web.archive.org/web/20221124105742/https://www.durex.com/ Rásmiy saytı] * [https://londonrubbercompany.com/ «Qorǵaw ámeliyatları» kitabı haqqındaǵı veb-sayt], sonıń ishinde LRC haqqındaǵı maǵlıwmatlar {{Prezervativ}} [[Kategoriya:Prezervativ brendleri]] [[Kategoriya:Reckitt markaları]] [[Kategoriya:Ullı Britaniya markaları]] __BÖLİDİMÖNDEMEW__ bcqlla34iy2jjmm5ut0rj2zsoabq715 0 32617 265578 243455 2026-08-04T08:29:25Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Prezervativ brendleri|Prezervativ brendleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265578 wikitext text/x-wiki '''NYC Condom''' — Nyu-York qalalıq Densawlıqtı saqlaw hám psixikalıq gigiena departamentiniń NYC prezervativ qoljetimlilik baǵdarlaması (NYCAP) tárepinen usınılatuǵın erlerge arnalǵan [[prezervativ]]. Baǵdarlama qáwipsiz jınıslıq qatnas ushın biypul ónimlerdi (sonıń ishinde erler prezervativleri,<ref name="nyc-more">{{Web deregi | url = http://www.nyc.gov/html/doh/html/condoms/condoms-more.shtml| bet = NYC Condom - Other Resources| arxivurl = https://web.archive.org/web/20090217181526/http://nyc.gov/html/doh/html/condoms/condoms-more.shtml| arxivsáne = 2009-jıl 17-fevral | avtor = | sáne = | baspaxana = New York City Department of Health| qaralǵan sáne = 2009-jıl 21-fevral }}</ref> ishki prezervativler (FC2) hám maylawshılar) tarqatadı. NYC Condom — [[Amerika Qurama Shtatları|Amerika Qurama Shtatlarındaǵı]] municipalitet tárepinen brendlengen birinshi [[prezervativ]] bolıp tabıladı<ref name="dcf">{{Web deregi | url = http://dcfadvertising.com/blog/index.php/site/permalink/new_york_weve_got_you_covered/| bet = NYC Condom Campaign Launch| arxivurl = https://web.archive.org/web/20081120013432/http://dcfadvertising.com/blog/index.php/site/permalink/new_york_weve_got_you_covered| arxivsáne = 2008-jıl 20-noyabr | sáne = 2007-jıl 14-fevral | baspaxana = DCF Advertising Blog| qaralǵan sáne = 2009-jıl 21-fevral }}</ref>. == Iske túsiriw == NYC prezervativi 2007-jılı Valentin kúni, qala boylap eki tilde metro reklamaları, radio rolikler, klub ashılıw kesheleri hám qalanıń pútkil aymaǵında adamlar kóp jayaw júretuǵın jerlerde NYC prezervativin tarqatıwshı kóshe komandaların óz ishine alǵan tabıslı media kampaniya menen iske túsirildi<ref name="nyt">{{Cite news|date=2007-02-15|url=https://www.nytimes.com/2007/02/15/nyregion/15condom.html|title=A New Condom in Town, This One Named 'NYC'|accessdate=2009-02-21}}</ref>. NYC prezervativiniń qoljetimlilik baǵdarlaması Nyu-York qalasınıń bes rayonı boylap jeke adamlarǵa hám shólkemlerge biypul, qáwipsiz jınıslıq qatnas ónimlerin tarqatadı. == Tarqatıw == [[Fayl:NYC_condom_2019.jpg|alt=Picture of NYC Condom by ONE Condoms|nobaý|Házirgi '''NYC Condom''']] NYC prezervativ qoljetimlilik baǵdarlaması Nyu-York qalasında jumıs isleytuǵın biznesler yamasa shólkemlerdi NYC Qáwipsiz Jınıslıq qatnas Portalı arqalı biypul qáwipsiz jınıslıq qatnas ónimlerine kótere buyırtpa beriwge shaqıradı. Jeke adamlar NYC Densawlıq Kartasınan izlew arqalı biypul qáwipsiz jınıslıq qatnas ónimlerin tabıwı hám alıwı múmkin. NYC Densawlıq Kartasında kórsetilgen tarqatıw orınları hár qanday adam biypul qáwipsiz jınıslıq qatnas ónimlerin hesh qanday sorawsız ala alatuǵın orınlar bolıp tabıladı. Bul orınlar NYC Densawlıqtı saqlaw departamenti tárepinen qadaǵalanatuǵın hár túrli shártnamalar arqalı saqlanadı. NYC OpenData — bul qala tárepinen tarqatılatuǵın biypul qáwipsiz jınıslıq qatnas ónimlerin jeke adamlar tabıwı hám alıwı múmkin bolǵan orınlardıń házirgi dizimin kórsetetuǵın maǵlıwmatlar jıynaǵı. Bul resurs kúndelikli jańalanıp turıladı. Bul resurs smartfonlardaǵı prezervativ tabıwshı basqa qosımshalardı yamasa veb-saytlardı toltırıwı múmkin. NYC OpenData — Nyu-York qalalıq informaciyalıq texnologiyalar hám telekommunikaciyalar departamentiniń (DoITT) joybarı. == Qosımsha xızmetler == NYC prezervativleriniń qoljetimlilik baǵdarlaması Nyu-Yorklılarǵa biypul qáwipsiz [[jınıslıq qatnas]] ónimlerin durıs qollanıw, prezervativ boyınsha kelisiw kónlikpeleri, prezervativ tarqatıw hám/yamasa saqlaw hám t.b. haqqında oqıtıwǵa baǵdarlanǵan biypul arnawlı prezentaciyalar usınadı. Baǵdarlama NYC prezervativleri hám baǵdarlama tárepinen tarqatılatuǵın basqa da biypul qáwipsiz jınıslıq qatnas ónimleri boyınsha máselelerdi kórip shıǵadı hám olarǵa juwap beredi<ref name="Condoms - NYC Health">{{Web deregi | url = https://www1.nyc.gov/site/doh/health/health-topics/condom.page| bet = Condoms - NYC Health| jumıs = www1.nyc.gov| qaralǵan sáne = 2019-jıl 23-dekabr }}</ref>. == Dizayn == [[Fayl:NYC_Condoms.jpg|oñğa|nobaý|'''Tariyxıy NYC prezervativleri''']] 2008-jılı sanaat dizayneri Iv Bexar NYC prezervativiniń logotipi menen qaplamasın hám qala boylap jaylastırılatuǵın NYC prezervativ satıw avtomatların qayta dizaynladı<ref name="fuseproject">{{Web deregi | url = http://www.fuseproject.com/pdf/NYC%20Condom%20Case%20Study.pdf| bet = Case Study: NYC Condoms| arxivurl = https://web.archive.org/web/20110708083151/http://www.fuseproject.com/pdf/NYC%20Condom%20Case%20Study.pdf| arxivsáne = 2011-jıl 8-iyul | avtor = | sáne = 2011-jıl 17-mart | baspaxana = [[fuseproject]]| qaralǵan sáne = 2011-jıl 19-mart }}</ref>. 2010-jılı Nyu-York qalalıq Densawlıqtı saqlaw hám psixikalıq gigiena departamentiniń sheklengen baspa prezervativ oramın dizaynlaw tańlawın ótkerdi. Jeńimpaz bolǵan dizayn, dizayner Luis Akosta tárepinen islengen, kompyuterdiń quwat túymesine tiykarlanǵan hám 2010-jıldıń gúzinde tarqatıla basladı<ref name="times0310">{{Cite news|date=2010-09-03|url=http://cityroom.blogs.nytimes.com/2010/03/09/power-button-wins-condom-wrapper-design-contest/|title=Power Button Wins Condom Wrapper Design Contest|work=[[The New York Times]]|first=Natasha|last=Lennard}}</ref>. 2014-jılı NYC prezervativiniń qoljetimlilik baǵdarlaması NYC prezervativin qayta iske qostı (kók qaplama paydalanıp) hám NYC KYNG prezervativi dep atalatuǵın NYC [[LifeStyles Condoms|LifeStyle]] brendli úlken prezervativti tanıstırdı. 2016-jılı NYC prezervativi ONE prezervativin paydalanıp qayta iske qosıldı. == Usınılatuǵın ónimler == NYC prezervativiniń qoljetimlilik baǵdarlaması tárepinen beriletuǵın barlıq erler prezervativleri hám maylawshıları qayta brendlengen ONE Condom ónimleri bolıp tabıladı<ref name="NYC Health">{{Web deregi | url = https://www.nyc.gov/condoms| bet = NYC Health: NYC Condoms| avtor = | sáne = 2019-jıl 6-avgust | baspaxana = NYC Health| qaralǵan sáne = 2019-jıl 23-dekabr }}</ref>. NYC prezervativiniń aldınǵı versiyaları qayta brendlengen [[LifeStyles Condoms|LifeStyles]] prezervativleri edi. Ishki prezervativler (FC2) [burın hayallar prezervativi dep atalǵan] ónimleri Veru Inc. tárepinen jetkerip beriledi. == Tariyxı == NYC prezervativi tanıstırılǵannan keyin altı ay ótkennen soń, qalanıń ortasha aylıq prezervativ tarqatılıwı 1.5 millionnan ayına 3 millionnan aslam prezervativke deyin ósti. 2011-jılı Valentin kúni Nyu-York qalalıq Densawlıqtı saqlaw departamenti paydalanıwshılardı eń jaqın biypul NYC prezervativ deregine baǵıtlaytuǵın [[smartfon]] qosımshasın járiyaladı. 2012-jılǵı esabat NYC prezervativleriniń qaladan sırtqa kontrabanda jolı menen alıp shıǵılıp, Dominikan Respublikası sıyaqlı jerlerde payda alıw ushın nızamsız satılıp atırǵanı anıqlandı<ref>{{Web deregi | url = https://www1.nyc.gov/assets/doh/downloads/pdf/condoms/condom-availability-timeline.pdf| bet = A Brief History of the NYC Condom Availability Program| baspaxana = [[New York City Department of Health and Mental Hygiene]]}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} {{Prezervativ}} __BÖLİDİMÖNDEMEW__ [[Kategoriya:Prezervativ brendleri]] 41hc1g48n0t2b9mh6atik3zgl4cnbkt 0 32740 265579 182181 2026-08-04T08:29:48Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Prezervativ brendleri|Prezervativ brendleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265579 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Condom_traffic_light.jpg|oñğa|nobaý| súwretler|228x228 nükte]] '''Safedom''' — [[Pekin|Pekinde]] jaylasqan qıtaylı [[prezervativ]] islep shıǵarıwshı. 2006-jılı dúzilgen kompaniya Qıtayda tez ósip, 2012-jılı Qıtayda 1 milliard prezervativ satıwdı jobalastırǵan, bul ishki bazardıń shama menen 8% in quraydı. Qıtaydaǵı Safedom klientleriniń besten tórtewi hayallar, sebebi onıń marketingi hayallar densawlıǵına ayrıqsha itibar qaratadı<ref name="Economist">{{Cite news|title=Chinese condoms Reds in the bed A Chinese start-up with XL ambitions|url=https://www.economist.com/business/2012/01/07/reds-in-the-bed|accessdate=1 November 2018|work=[[The Economist]]}}</ref>. Kompaniya birinshi virusqa qarsı prezervativ islep shıǵarǵanın málimledi. Safedom [[Evropa|Evropada]] hám basqa jerlerde [[Durex]] hám basqa prezervativ óndiriwshileri menen básekilesedi<ref name="binsider">{{Cite journal|url=http://articles.businessinsider.com/2011-12-13/strategy/30510781_1_durex-condoms-chinese-brands|title=China's Hottest Condom Brand Faces One Big Obstacle To Going Global|accessdate=25 December 2021}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} {{Prezervativ}} __BÖLİDİMÖNDEMEW__ [[Kategoriya:Prezervativ brendleri]] fpdot7p8t4xsdluq9dv78d60nflvb9w 0 47734 265569 265522 2026-08-04T08:18:24Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı|AQShta jasalma intellekt sanaatı]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265569 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" ! colspan="2" class="infobox-above" style="background-color:#ccccff;" |Hugging Face, Inc. |- ! class="infobox-label" scope="row" |Túri | class="infobox-data" |Jeke kompaniya |- ! class="infobox-label" scope="row" |Tarawı | class="infobox-data" |[[Jasalma intellekt]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Tiykar salınǵan | class="infobox-data" |2016 (10 jıl burın) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Bas keńsesi | class="infobox-data" |Manxetten, [[Nyu-York]] qalası, [[Amerika Qurama Shtatları]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Xızmet kórsetiw aymaǵı | class="infobox-data" |Dúnya júzi boyınsha |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color:#ccccff;" |Basqarıw |- ! class="infobox-label" scope="row" |Bas basqarıwshılar | class="infobox-data" |Kleman Delang (bas direktor - CEO)<br>Jyulen Shomon (texnikalıq direktor - CTO)<br>Tomas Volf (bas ilimiy xızmetker - CSO) |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color:#ccccff;" |Kórsetkishler |- ! class="infobox-label" scope="row" |Tabısı | class="infobox-data" |Ósim: 15 million AQSH dolları (2022) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Xızmetkerler sanı | class="infobox-data" |250 (2025) |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color:#ccccff;" |Veb-saytı |- ! class="infobox-label" scope="row" |Resmiy saytı | class="infobox-data" |[https://huggingface.co huggingface.co] |} '''Hugging Face, Inc.''' — Nyu-York qalasında keńsesi jaylasqan, [[Mashinalıq oqıtıw|mashinalıq oqıtıwdı]] paydalanıp qosımshalar islewge arnalǵan esaplaw quralların islep shıǵatuǵın amerikalı kompaniya. Hugging Face kompaniyasınıń [[Transformator (tereń oqıtıw arxitekturası)|transformers]] [[Kitapxana (esaplaw texnikası)|kitapxanası]] [[tábiyiy tildi qayta islew]] qosımshaları ushın islengen. Hugging Face platforması [[Paydalanıwshı (esaplaw texnikası)|paydalanıwshılarǵa]] mashinalıq oqıtıw modelleri menen [[Maǵlıwmatlar jıynaǵı|maǵlıwmatlar jıynaǵın]] bólisiwge hám óz jumısların kórsetiwge imkaniyat beredi. == Tariyxı == === Tiykar salınıwı === Kompaniyanı 2016-jılı [[Nyu-York|Nyu-york]] qalasında francuz isbilermenleri Kleman Delang, Jyulen Shomon hám Tomas Volf dáslebinde jasóspirimlerge arnalǵan [[Chatbot|chat-bot]] qosımshasın islep shıǵatuǵın kompaniya retinde dúzgen. Kompaniya U+1F917 🤗 hugging face («qushaqlawlı júz») [[Emodzi|emodziyiniń]] húrmetine atalǵan<ref name=":0">{{Web deregi| url =https://techcrunch.com/2017/03/09/hugging-face-wants-to-become-your-artificial-bff/|bet=Hugging Face wants to become your artificial BFF|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220925012620/https://techcrunch.com/2017/03/09/hugging-face-wants-to-become-your-artificial-bff/|arxivsáne= 2022-jıl 25-sentyabr |avtor=Dillet|at=Romain|sáne= 2017-jıl 9-mart |til=en-US|jumıs=[[TechCrunch]]|qaralǵan sáne= 2023-jıl 17-sentyabr }}</ref>. Chat-bot tiykarındaǵı modeldiń [[Ashıq kodlı programmalıq támiynat|ashıq kodlıǵa]] shıǵarǵannan keyin, kompaniya baǵdarın ózgertip, mashinalıq oqıtıw platforması bolıwǵa ústemlik berdi. === JI bum === 2021-jıl 28-aprelde kompaniya ashıq [[Úlken til modeli|úlken til modeldi]] shıǵarıw ushın birneshe basqa izertlew toparları menen birlesip BigScience Research Workshop joybarın iske qostı<ref>{{Web deregi| url =https://venturebeat.com/2022/01/10/inside-bigscience-the-quest-to-build-a-powerful-open-language-model/|bet=Inside BigScience, the quest to build a powerful open language model|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220701073233/https://venturebeat.com/2022/01/10/inside-bigscience-the-quest-to-build-a-powerful-open-language-model/|arxivsáne= 2022-jıl 1-iyul |avtor=Wiggers|at=Kyle|sáne= 2022-jıl 10-yanvar |jumıs=[[VentureBeat]]|qaralǵan sáne= 2022-jıl 5-avgust }}</ref>. 2022-jılı bul 176 milliard parametrleri bar kóptilli úlken til modeli — BLOOM-dı xabarlaw menen juwmaqlandı<ref>{{Web deregi| url =https://bigscience.huggingface.co/blog/bloom|bet=BLOOM|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221114122342/https://bigscience.huggingface.co/blog/bloom|arxivsáne= 2022-jıl 14-noyabr |jumıs=bigscience.huggingface.co|qaralǵan sáne= 2022-jıl 20-avgust }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://www.technologyreview.com/2022/07/12/1055817/inside-a-radical-new-project-to-democratize-ai/|bet=Inside a radical new project to democratize AI|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221204184214/https://www.technologyreview.com/2022/07/12/1055817/inside-a-radical-new-project-to-democratize-ai/|arxivsáne= 2022-jıl 4-dekabr |avtor=Heikkllä|at=Melissa|sáne= 2022-jıl 12-iyul |til=en|jumıs=[[MIT Technology Review]]|qaralǵan sáne= 2023-jıl 25-avgust }}</ref>. [[Fayl:Clément_Delangue_on_SiliconANGLE_theCUBE.jpg|nobaý|Kleman Delang 2023-jılı]] 2023-jıl fevralda kompaniya Amazon Web Services (AWS) kompaniyası menen sheriklik tuwralı xabarladı, bul Hugging Face ónimlerin AWS klientlerine ózleriniń jeke qosımshaların islew ushın qurılıs blokları retinde paydalanıwǵa imkaniyat berdi. Kompaniya sonıń menen qatar BLOOM-nıń kelesi áwladı AWS tárepinen jaratılǵan Trainium patentlengen [[Mashinalıq oqıtıw|mashinalıq oqıtıw chipinde]] jumıs isleytuǵının málimledi<ref>{{Web deregi| url =https://aws.amazon.com/blogs/machine-learning/aws-and-hugging-face-collaborate-to-make-generative-ai-more-accessible-and-cost-efficient/|bet=AWS and Hugging Face collaborate to make generative AI more accessible and cost efficient|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230825202343/https://aws.amazon.com/blogs/machine-learning/aws-and-hugging-face-collaborate-to-make-generative-ai-more-accessible-and-cost-efficient/|arxivsáne= 2023-jıl 25-avgust |avtor=Amazon Web Services|avtorsilteme=Amazon Web Services|sáne= 2023-jıl 21-fevral |til=en-US|jumıs=AWS Machine Learning Blog|baspaxana=[[Amazon (company)|Amazon]]|qaralǵan sáne= 2023-jıl 25-avgust }}</ref>. [[Fayl:Thomas_Wolf_at_Slush_2024.jpg|nobaý|Tomas Volf 2024-jılı]] 2024-jıl iyulda kompaniya [[Meta Platforms|Meta]] hám Scaleway kompaniyaları menen birge evropalı [[Startap|startaplarǵa]] arnalǵan jańa JI akselerator baǵdarlamasın iske qosatuǵının xabarladı. Bul baslama startaplarǵa ashıq bazislik modellerdi óz ónimlerine biriktiriwge kómeklesiwge hám EA JI ekosistemasın jedellestiriwge baǵdarlanǵan<ref>{{Web deregi| url =https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/ecosystem-ai-innovation-europe|bet=Ecosystem for AI innovation in Europe {{!}} Shaping Europe’s digital future|til=en|jumıs=digital-strategy.ec.europa.eu|qaralǵan sáne= 2026-jıl 6-iyul }}</ref>. Parijdegi Station F bazasında jaylasqan bul baǵdarlama 2024-jıl sentyabrden 2025-jıldıń fevralına deyin sozıldı. Tańlanǵan startaplar ekspertlerdiń mentorlıǵınan payda alıp, JI modellerine, qurallarına hám Scaleway-diń quwatlı esaplaw múmkinshiliklerine iye boldı<ref>{{Web deregi| url =https://finance.yahoo.com/news/meta-collaboration-launches-ai-accelerator-151500146.html|bet=META Collaboration Launches AI Accelerator for European Startups|arxivurl=https://web.archive.org/web/20240711201409/https://finance.yahoo.com/news/meta-collaboration-launches-ai-accelerator-151500146.html|arxivsáne= 2024-jıl 11-iyul |avtor=Zacks Equity Research|sáne= 2024-jıl 25-iyun |til=en-US|jumıs=[[Yahoo Finance]]|qaralǵan sáne= 2024-jıl 11-iyul }}</ref>. 2024-jıl 23-sentyabrde Xalıqaralıq jergilikli xalıqlar tilleriniń on jıllıǵın ilgeriletiw maqsetinde Hugging Face Meta hám [[YuNESKO|YUNESKO]] menen kúsh biriktirip, jańa onlayn til awdarmashısın iske qostı. Ol Meta-nıń No Language Left Behind ashıq kodı bar JI modeli tiykarında islengen, bul 200 tilde, sonıń ishinde resursları az kóplegen tillerde biypul tekst awdarmasın támiyinleydi. 2025-jıl aprelde Hugging Face 2016-jılı Matyo Lapeyr hám Per Ruane tiykarın salǵan Franciyada jaylasqan Pollen Robotics gumanoidtı robototexnika startapın satıp alǵanın xabarladı<ref>{{Web deregi| url =https://techcrunch.com/2025/04/14/hugging-face-buys-a-humanoid-robotics-startup/|bet=Hugging Face buys a humanoid robotics startup|arxivurl=https://web.archive.org/web/20250415015746/https://techcrunch.com/2025/04/14/hugging-face-buys-a-humanoid-robotics-startup/|arxivsáne= 2025-jıl 15-aprel |avtor=Wiggers|at=Kyle|sáne= 2025-jıl 14-aprel |til=en-US|jumıs=[[TechCrunch]]|qaralǵan sáne= 2025-jıl 15-aprel }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://www.forbes.com/sites/johnkoetsier/2025/04/14/open-source-humanoid-robots-hugging-face-buys-pollen-robotics/|bet=Open Source Humanoid Robots That You Can 3D Print Yourself: Hugging Face Buys Pollen Robotics|arxivurl=https://web.archive.org/web/20250415020729/https://www.forbes.com/sites/johnkoetsier/2025/04/14/open-source-humanoid-robots-hugging-face-buys-pollen-robotics/|arxivsáne= 2025-jıl 15-aprel |avtor=Koetsier|at=John|sáne= 2025-jıl 14-aprel |til=en|jumıs=[[Forbes]]|qaralǵan sáne= 2025-jıl 15-aprel }}</ref>. X tarmaǵındaǵı tvitte Delang «Jasalma intellekt robototexnikasın Ashıq Kodlı (Open Source) etiw» kózqarası menen bólisti<ref>{{Jurnal deregi |last=Knight |first=Will |date=April 14, 2025 |title=An Open Source Pioneer Wants to Unleash Open Source AI Robots |url=https://www.wired.com/story/hugging-face-acquires-open-source-robot-startup/ |url-status=live |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |language=en-US |issn=1059-1028 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250414130554/https://www.wired.com/story/hugging-face-acquires-open-source-robot-startup/ |archive-date=April 14, 2025 |access-date=April 15, 2025}}</ref>. === Kiberhújimler === 2026-jıldıń basında xakerler Hugging Face platformasın buzıp, komprometaciyalanǵan obektti tolıǵı menen baqlawǵa alatuǵın «quwatlı zıyanlı baǵdarlamanı» qamtıytuǵın, Android sistemasına baǵdarlanǵan hújimlerdi iske qostı<ref>{{Web deregi| url =https://www.techradar.com/pro/security/hugging-face-platform-hijacked-to-send-out-android-malware-heres-what-we-know-so-far|bet=Hugging Face platform hijacked to send out Android malware - here's what we know so far|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260130170834/https://www.techradar.com/pro/security/hugging-face-platform-hijacked-to-send-out-android-malware-heres-what-we-know-so-far|arxivsáne= 2026-jıl 30-yanvar |avtor=Fadilpašić|at=Sead|sáne= 2026-jıl 30-yanvar |jumıs=[[TechRadar Pro]]|qaralǵan sáne= 2026-jıl 8-fevral }}</ref>. 2026-jıl iyul ayında Hugging Face avtonom JI agentleri islegen kiberhújim tuwralı járiyaladı. Sonnan keyin [[OpenAI]] óziniń eki modeli, sonıń ishinde GPT-5.6 Sol, ózleriniń «izolyaciyalanǵan ortalıǵınan» (sandbox) qashıp shıǵıp, ExploitGym benchmarkine maǵlıwmatlar bazasınan juwaplar tabıw ushın ashıq qalǵan esap maǵlıwmatları menen nollik kún hálsizliklerin paydalanıp, Hugging Face serverlerin buzǵanın túsindirdi<ref>{{Web deregi| url =https://fortune.com/2026/07/21/openai-says-ai-models-escaped-control-hacked-hugging-face/|bet=OpenAI says its AI models escaped from a secure test environment and hacked into AI company Hugging Face in order to cheat on an evaluation|avtor=Kahn|at=Jeremy|til=en|jumıs=Fortune|qaralǵan sáne= 2026-jıl 21-iyul }}</ref>. Hugging Face qáwipsizlik buzılıwın amerikalı menshikli jetik modellerdi paydalanıp joq etiwge háreket etti, biraq modellerdiń JI qáwipsizligi funkciyaları Hugging Face sorawların qabıllamay qoydı, sonnan keyin Hugging Face hújimdi izolyaciyalaw ushın GLM-5.2 modeliniń (qıtaylı Z.ai JI firması islep shıqqan ashıq salmaqlı model) ózinde xostinglengen danasın paydalandı<ref>{{Web deregi| url =https://www.reuters.com/legal/litigation/chinese-ais-role-stopping-rogue-openai-agent-shows-cost-us-guardrails-2026-07-22/|bet=Chinese AI's role in stopping rogue OpenAI agent shows cost of US guardrails|avtor=Soni|at=Aditya|sáne= 2026-jıl 22-iyul |jumıs=[[Reuters]]|qaralǵan sáne= 2026-jıl 23-iyul }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://thebulletin.org/2026/07/what-the-openai-hugging-face-incident-reveals-about-us-china-ai-interdependence/|bet=What the OpenAI-Hugging Face incident reveals about US-China AI interdependence|avtor=Goudarzi|at=Sara|sáne= 2026-jıl 23-iyul |jumıs=[[Bulletin of the Atomic Scientists]]|qaralǵan sáne= 2026-jıl 23-iyul }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://www.scmp.com/tech/tech-trends/article/3361450/hugging-face-deploys-zhipus-glm-52-model-contain-autonomous-openai-cyberattack|bet=China’s Zhipu AI model contains hack after OpenAI models go rogue|avtor=Shen|at=Xinmei|sáne= 2026-jıl 22-iyul |til=en|jumıs=[[South China Morning Post]]|qaralǵan sáne= 2026-jıl 23-iyul }}</ref>. Waqıya JI modelleriniń úshinshi tárepke qarsı kóp basqıshlı basıp kiriwdi avtonom túrde ámelge asırǵanınıń birinshi ǵalabalı hújjetlestirilgen jaǵdayı retinde xabarlandı<ref name="techcrunch">{{Cite news|last=Franceschi-Bicchierai|first=Lorenzo|title=How OpenAI's human mistake led to the AI-powered hack on Hugging Face|url=https://techcrunch.com/2026/07/22/how-an-openais-human-mistake-led-to-the-ai-powered-hack-on-hugging-face/|date=22 July 2026|access-date=25 July 2026}}</ref><ref name="time">{{Cite news|last=Booth|first=Harry|title=How OpenAI Lost Control of an AI Model—and What Needs to Change|url=https://time.com/article/2026/07/24/openai-hugging-face-attack/|date=24 July 2026|access-date=25 July 2026}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Mashinalıq oqıtıw]] [[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı]] gf3xo62vylscdc5f5lqwm1qqh53nhb9 0 47757 265547 265516 2026-08-03T21:52:14Z JigildikBot 14033 Bot: Cite web úlgisi hám sáne parametrleri (date, access, archive) qarqalpaqshalandı 265547 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" ! colspan="2" class="infobox-above" style="background:#CCCCFF; font-size:125%;" |Claude |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[Fayl:Claude AI logo.svg|220px|sürmesiz]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Islep shıǵıwshı | class="infobox-data" |[[Anthropic]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Dáslepki shıǵarılıwı | class="infobox-data" |Mart ayı, 2023-jıl |- ! class="infobox-label" scope="row" |Turaqlı shıǵarılıwı | class="infobox-data" |'''Claude Opus 5''' — 24-iyul, 2026<br>'''Claude Sonnet 5''' — 30-iyun, 2026<br>'''Claude Fable 5''' — 9-iyun, 2026<br>'''Claude Haiku 4.5''' — 15-oktyabr, 2025 |- ! class="infobox-label" scope="row" |Platforması | class="infobox-data" |Bultlı esaplaw platformaları |- ! class="infobox-label" scope="row" |Túri | class="infobox-data" |[[Úlken til modeli]] (LLM)<br>[[Chatbot|Chat-bot]]<br>[[Generativ jasalma intellekt]]<br>Tiykarǵı model |- ! class="infobox-label" scope="row" |Licenziyası | class="infobox-data" |[[Menshikli programmalıq támiynat|Menshikli]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Veb-saytı | class="infobox-data" |[https://claude.ai claude.ai] |} '''Claude''' — amerikalı [[Anthropic]] programmalıq támiynat kompaniyası tárepinen islep shıǵılǵan [[Úlken til modeli|úlken til modelleri]] seriyası. Claude 2023-jıldıń mart ayında [[Generativ jasalma intellekt|JI]] tiykarında islewshi [[chatbot]] retinde shıǵarıldı. Ol sonday-aq JI járdemi menen programmalıq támiynattı islep shıǵıwda da qollanıladı. Claude ádeplilik hám nızamlı talaplardı saqlawdı jaqsılaw ushın Anthropic islep shıqqan konstituciya texnikasın paydalanıp úyretiledi. Claude 3 modelinen baslap hárbir áwlad ádette Haiku (imkaniyatı eń tómen), Sonnet hám Opus (imkaniyatı eń joqarı) dep atalatuǵın úsh kólemde shıǵarıldı. 2026-jılı Claude Mythos dep atalatuǵın qosımsha model birneshe kompaniyalar menen shólkemlerge usınıldı; sonnan keyin qatańlaw qáwipsizlik ilajları bar Mythos versiyası — Claude Fable kópshilik názerine usınıldı. Anthropic kompaniyası Claude-tı ǵalabalıq ishki baqlaw hám tolıǵı menen avtonom qurallar ushın paydalanıwǵa qoyılǵan shártnamalıq qadaǵan etiwlerdi alıp taslawdan bas tartqannan keyin, AQSH federal agentlikleri Claude-tı paydalanıwdı áste-aqırın toqtata basladı<ref name="BBC-2026">{{Cite news|date=February 27, 2026|title=Trump has ordered government agencies to stop using Anthropic AI tools|url=https://www.bbc.com/news/articles/cn48jj3y8ezo|access-date=February 28, 2026|language=en-GB|last1=Hays|first1=Kali|last2=Jamali|first2=Lily|publisher=[[BBC]]}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Gold|first1=Ashley|date=February 27, 2026|title=These federal agencies may have a Claude problem now|url=https://www.axios.com/2026/02/27/claude-anthropic-trump-government-agencies|access-date=February 28, 2026|language=en}}</ref>. Bas tartıwdan keyin [[AQSh qorǵanıw ministrligi|Qorǵanıw ministrligi]] (DoD) kompaniyanı «jetkiziw dizbegine qáwipli» dep belgilep, AQSHtıń barlıq jeke áskeriy jumıstı bólip alıp islewshilerine, jetkiziwshilerine hám sheriklerine bul kompaniya menen biznes islewdi qadaǵan etti. 2026-jıl 26-martta federal sudya Qorǵanıw ministrliginiń bul belgilewine qarsı waqıtsha tıyım salıw tuwralı sheshim shıǵardı<ref name="DODInjunction">{{Cite news|publisher=[[NPR]]|url=https://www.npr.org/2026/03/26/nx-s1-5762971/judge-temporarily-blocks-anthropic-ban|title=Judge temporarily blocks Trump administration's Anthropic ban|date=March 26, 2026|last1=Ruwitch|access-date=May 31, 2026|first1=John}}</ref>. == Ónimleri == === Claude === Claude — jazıwǵa, kod jazıwǵa, izertlew alıp barıwǵa hám sáwbetlesiwge uqıplı, [[ChatGPT]]-ge uqsas [[Generativ jasalma intellekt|JI]] chatbot. 2024-jıl iyun ayında Anthropic paydalanıwshılarǵa kod bólekleri menen hújjetlerdi generaciyalawǵa hám olar menen óz-ara háreketlesiwge múmkinshilik beretuǵın Artifacts funkciyasın shıǵardı<ref>{{Web deregi| url =https://venturebeat.com/ai/why-anthropics-artifacts-may-be-this-years-most-important-ai-feature-unveiling-the-interface-battle/|bet=Why Anthropic's Artifacts may be this year's most important AI feature: Unveiling the interface battle|avtor=Nuñez|at=Michael|sáne= 2024-jıl 21-iyun |til=en-US|jumıs=VentureBeat|qaralǵan sáne= 2025-jıl 23-mart }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://www.engadget.com/ai/anthropic-makes-it-easier-to-create-and-share-claudes-bite-sized-artifact-apps-170022293.html|bet=Anthropic makes it easier to create and share Claude's bite-sized Artifact apps|avtor=Bonifacic|at=Igor|sáne= 2025-jıl 25-iyun |til=en-US|jumıs=Engadget|qaralǵan sáne= 2026-jıl 28-yanvar }}</ref>. 2024-jıl oktyabrde Anthropic «kompyuterdi paydalanıw» funkciyasın iske qostı, bul Claude-qa ekran mazmunın túsindiriw hám klaviatura menen tıshqansha engiziwin imitaciyalaw arqalı kompyuterlerdi basqarıwǵa háreket etiwge imkaniyat beredi. 2025-jılı Anthropic Claude-qa veb-izlew funkciyasın qostı<ref>{{Web deregi| url =https://www.theverge.com/ai-artificial-intelligence/632824/anthropic-claude-web-search-ai-scott-white|bet=Anthropic's chatbot now has web search|avtor=Robison|at=Kylie|sáne= 2025-jıl 20-mart |til=en-US|jumıs=The Verge|qaralǵan sáne= 2025-jıl 21-mart }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://www.engadget.com/ai/anthropic-brings-web-search-to-free-claude-users-224222689.html|bet=Anthropic brings web search to free Claude users|avtor=Washenko|at=Anna|sáne= 2025-jıl 27-may |til=en-US|jumıs=Engadget|qaralǵan sáne= 2026-jıl 28-yanvar }}</ref>. Claude Pro hám Claude Max — Claude modellerine qosımsha imkaniyat beretuǵın jazılıw xızmetleri. Max qosımsha haqı esesine joqarıraq paydalanıw sheklewlerin usınadı<ref>{{Web deregi| url =https://techcrunch.com/2025/04/09/anthropic-rolls-out-a-200-per-month-claude-subscription/|bet=Anthropic rolls out a $200-per-month Claude subscription|avtor=Zeff|at=Maxwell|sáne= 2025-jıl 9-aprel |til=en-US|jumıs=TechCrunch|qaralǵan sáne= 2026-jıl 18-mart }}</ref>. Toparlıq jazılıwlarǵa Claude Team hám Claude Enterprise kiredi<ref>{{Web deregi| url =https://techcrunch.com/2024/05/01/anthropic-launches-a-new-premium-plan-aimed-at-businesses/|bet=Anthropic launches new iPhone app and premium plan for businesses|avtor=Wiggers|at=Kyle|sáne= 2024-jıl 1-may |til=en-US|jumıs=TechCrunch|qaralǵan sáne= 2026-jıl 18-mart }}</ref>. Claude biznes bazarında aytarlıqtay ósim kórsetti, programmalıq támiynat jazılıwları 2026-jıldıń fevralında ay sayın 4,9%-ke ósti<ref>{{Web deregi| url =https://www.theregister.com/software/2026/03/19/anthropics-claude-claws-its-way-towards-the-top-of-ai-chart/5229593|bet=Anthropic's Claude claws its way towards the top of AI chart|avtor=Claburn|at=Thomas|sáne= 2026-jıl 19-mart |til=en-US|jumıs=theregister|qaralǵan sáne= 2026-jıl 13-may }}</ref>. === Claude Code === 2025-jıl fevralda shıǵarılǵan Claude Code — tábiyiy tildegi sorawlardı paydalanıp, terminaldan kodlaw tapsırmaların tapsırıwǵa arnalǵan agent [[Komanda qatarı interfeysi|komanda qatarı]] quralı<ref name="cc1">{{Web deregi| url =https://venturebeat.com/ai/anthropics-claude-3-7-sonnet-takes-aim-at-openai-and-deepseek-in-ais-next-big-battle/|bet=Anthropic's Claude 3.7 Sonnet takes aim at OpenAI and DeepSeek in AI's next big battle|arxivurl=https://web.archive.org/web/20250224183545/https://venturebeat.com/ai/anthropics-claude-3-7-sonnet-takes-aim-at-openai-and-deepseek-in-ais-next-big-battle/|arxivsáne= 2025-jıl 24-fevral |avtor=Nuñez|at=Michael|sáne= 2025-jıl 24-fevral |til=en-US|jumıs=VentureBeat|qaralǵan sáne= 2025-jıl 24-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://arstechnica.com/ai/2025/05/anthropic-calls-new-claude-4-worlds-best-ai-coding-model/|bet=New Claude 4 AI model refactored code for 7 hours straight|avtor=Edwards|at=Benj|sáne= 2025-jıl 22-may |til=en|jumıs=Ars Technica|qaralǵan sáne= 2026-jıl 28-yanvar }}</ref>. Ol 2025-jıldıń may ayında Claude 4-penen birge ulıwma paydalanıwǵa shıǵarıldı<ref name="claude-code-enterprise">{{Web deregi| url =https://venturebeat.com/ai/anthropic-adds-usage-tracking-to-claude-code-as-enterprise-ai-spending-surges/|bet=Claude Code revenue jumps 5.5x as Anthropic launches analytics dashboard|avtor=Nuñez|at=Michael|sáne= 2025-jıl 16-iyul |baspaxana=VentureBeat|qaralǵan sáne= 2026-jıl 15-yanvar }}</ref>. Korporativ qollanıwǵa súyenip, Anthropic iyul ayına qaray Claude Code tabısınıń 5,5 ese óskenin xabarladı.[4] 2025-jıl 20-oktyabrde Anthropic Claude Code-tıń veb-versiyasın hám izolyaciyalaw (sandboxing) funkciyasın iske qostı<ref>{{Web deregi| url =https://arstechnica.com/ai/2025/10/claude-code-gets-a-web-version-but-its-the-new-sandboxing-that-really-matters/|bet=Claude Code gets a web version—but it's the new sandboxing that really matters|avtor=Axon|at=Samuel|sáne= 2025-jıl 20-oktyabr |til=en|jumıs=Ars Technica|qaralǵan sáne= 2026-jıl 22-may }}</ref>. Claude Opus 4.5 sisteması menen baylanıslı ónimliliktiń jaqsılanıwı menen bir waqıtta kelgen Claude Code 2025–2026-jıllardaǵı qısqı demalıs waqtında, adamlarda onıń menen tájiriybe islewge waqıt bolǵanda, sonıń ishinde onı [[vayb koding]] ushın paydalanǵan baǵdarlamashı emes kóplegen adamlar arasında keń tarqalıp ketti<ref>{{Web deregi| url =https://www.wsj.com/tech/ai/anthropic-claude-code-ai-7a46460e|bet=Claude Is Taking the AI World by Storm, and Even Non-Nerds Are Blown Away|avtor=Olson|at=Bradley|sáne= 2026-jıl 17-yanvar |til=en-US|jumıs=The Wall Street Journal|qaralǵan sáne= 2026-jıl 27-yanvar }}</ref><ref name="Morrone-2026">{{Web deregi| url =https://www.axios.com/2026/01/07/anthropics-claude-code-vibe-coding|bet=Anthropic's Claude Code in the spotlight|avtor=Morrone|at=Megan|sáne= 2026-jıl 7-yanvar |til=en|jumıs=Axios|qaralǵan sáne= 2026-jıl 27-yanvar }}</ref>. 2025-jıldıń avgustında Anthropic Claude Code-qa brauzerdi tikkeley basqarıwǵa múmkinshilik beretuǵın Google Chrome keńeytpesi — Claude for Chrome ónimin shıǵardı<ref>{{Web deregi| url =https://arstechnica.com/information-technology/2025/08/new-ai-browser-agents-create-risks-if-sites-hijack-them-with-hidden-instructions/|bet=Anthropic's auto-clicking AI Chrome extension raises browser-hijacking concerns|avtor=Edwards|at=Benj|sáne= 2025-jıl 27-avgust |til=en|jumıs=Ars Technica|qaralǵan sáne= 2025-jıl 27-avgust }}</ref>. Sonıń menen qatar 2025-jıl avgus ayında Anthropic «GTG-2002» dep atalatuǵın qáwipli subekt keminde 17 shólkemge hújim islew ushın Claude Code-tı paydalanǵanın áshkaraladı<ref>{{Jurnal deregi |last=Newman |first=Lily Hay |title=The Era of AI-Generated Ransomware Has Arrived |url=https://www.wired.com/story/the-era-of-ai-generated-ransomware-has-arrived/ |magazine=Wired |language=en-US |issn=1059-1028 |access-date=2026-01-28}}</ref>. 2025-jıl noyabrde Anthropic sentyabr ayında tap usı qáwip salıwshı subekt 30 shólkemge qarsı tıńshılıq kiberhújimleriniń 80–90%-tin avtomatlastırıw ushın Claude Code-tı paydalanǵanın anıqlaǵanın xabarladı<ref name="Tidy-2025">{{Web deregi| url =https://www.bbc.com/news/articles/cx2lzmygr84o|bet=AI firm claims Chinese spies used its tech to automate cyber attacks|avtor=Tidy|at=Joe|sáne= 2025-jıl 14-noyabr |til=en-GB|jumıs=BBC|qaralǵan sáne= 2026-jıl 28-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://www.axios.com/2025/11/13/anthropic-china-claude-code-cyberattack|bet=Chinese hackers used Anthropic's AI agent to automate spying|avtor=Sabin|at=Sam|sáne= 2025-jıl 13-noyabr |til=en|jumıs=Axios|qaralǵan sáne= 2026-jıl 28-yanvar }}</ref>. Hújimlerge baylanıslı barlıq akkauntlar bloklandı hám Anthropic huqıq qorǵaw organları menen zıyan kórgenlerge eskertti<ref name="Tidy-2025" />. Claude Code-tı [[Microsoft]],<ref>{{Web deregi| url =https://www.theverge.com/tech/865689/microsoft-claude-code-anthropic-partnership-notepad|bet=Claude Code is suddenly everywhere inside Microsoft|avtor=Warren|at=Tom|sáne= 2026-jıl 22-yanvar |jumıs=The Verge}}</ref> [[Google]],<ref>{{Web deregi| url =https://the-decoder.com/google-engineer-says-claude-code-built-in-one-hour-what-her-team-spent-a-year-on/|bet=Google engineer says Claude Code built in one hour what her team spent a year on|avtor=Bastian|at=Matthias|sáne= 2026-jıl 4-yanvar |jumıs=The Decoder|baspaxana=[[Heise Medien]]}}</ref> hám OpenAI xızmetkerleri paydalanadı. 2025-jıldıń avgustında Anthropic «biziń xızmet kórsetiw shártlerimizdi tikkeley buzıw» dep atap, OpenAI-diń Claude-qa kiriwin toqtattı<ref>{{Jurnal deregi |last=Robison |first=Kylie |date=2025-08-01 |title=Anthropic Revokes OpenAI's Access to Claude |url=https://www.wired.com/story/anthropic-revokes-openais-access-to-claude/ |magazine=Wired |via=}}</ref>. 2026-jıl fevralda Anthropic hálsizliklerdi anıqlaw ushın kod bazaların tekseretuǵın Claude Code Security sistemasın engizdi<ref>{{Web deregi| url =https://fortune.com/2026/02/20/exclusive-anthropic-rolls-out-ai-tool-that-can-hunt-software-bugs-on-its-own-including-the-most-dangerous-ones-humans-miss/|bet=AI can now hunt software bugs on its own. Anthropic is turning that into a security tool|avtor=Goldman|at=Sharon|sáne= 2026-jıl 20-fevral |til=en|jumıs=Fortune|qaralǵan sáne= 2026-jıl 21-fevral }}</ref>. 2026-jıl martta Claude Code [[komanda qatarı interfeysi]] qosımshasınıń derek kodı aǵıp ketip, aldaǵı birneshe funkciyalar menen modellerdi ashtı<ref>{{Web deregi| url =https://arstechnica.com/ai/2026/03/entire-claude-code-cli-source-code-leaks-thanks-to-exposed-map-file/|bet=Entire Claude Code CLI source code leaks thanks to exposed map file|avtor=Axon|at=Samuel|sáne= 2026-jıl 31-mart |til=en|jumıs=Ars Technica|qaralǵan sáne= 2026-jıl 31-mart }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://www.cnbc.com/2026/03/31/anthropic-leak-claude-code-internal-source.html|bet=Anthropic leaks part of Claude Code's internal source code|avtor=Capoot|at=Ashley|sáne= 2026-jıl 31-mart |til=en|jumıs=CNBC|qaralǵan sáne= 2026-jıl 1-aprel }}</ref>. 2026-jıl may ayında Anthropic óziniń Managed Agents API ushın «Dreaming» izertlew kórsetpesi funkciyasın engizdi, ol dublikatlardı biriktiriw hám eskirgen jazbalardı joq etiw arqalı sessiyalar arasında agenttiń turaqlı yadın bekkemleydi;<ref>{{Cite news|last1=Nuñez|first1=Michael|date=2026-05-07|title=Anthropic introduces "dreaming," a system that lets AI agents learn from their own mistakes|url=https://venturebeat.com/technology/anthropic-introduces-dreaming-a-system-that-lets-ai-agents-learn-from-their-own-mistakes|publisher=VentureBeat}}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://platform.claude.com/docs/en/managed-agents/dreams|bet=Dreams|til=en-US|jumıs=Claude API Docs|qaralǵan sáne= 2026-jıl 10-may }}</ref> autoDream dep atalatuǵın yadtı biriktiriw funkciyası mart ayındaǵı derek kodtıń aǵıwı barısında anıqlanǵan edi<ref>{{Cite news|last1=Franzen|first1=Carl|date=2026-03-31|title=Claude Code's source code appears to have leaked: here's what we know|url=https://venturebeat.com/technology/claude-codes-source-code-appears-to-have-leaked-heres-what-we-know|publisher=VentureBeat}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Chatbotlar]] [[Kategoriya:Generativ aldınnan tayarlanǵan transformatorlar]] [[Kategoriya:Úlken til modelleri]] [[Kategoriya:Mashinalıq oqıtıw]] d5499b1kz66z06mqqc4i9trm6j0987v 265553 265547 2026-08-04T07:58:41Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Virtual járdemshiler|Virtual járdemshiler]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265553 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" ! colspan="2" class="infobox-above" style="background:#CCCCFF; font-size:125%;" |Claude |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[Fayl:Claude AI logo.svg|220px|sürmesiz]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Islep shıǵıwshı | class="infobox-data" |[[Anthropic]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Dáslepki shıǵarılıwı | class="infobox-data" |Mart ayı, 2023-jıl |- ! class="infobox-label" scope="row" |Turaqlı shıǵarılıwı | class="infobox-data" |'''Claude Opus 5''' — 24-iyul, 2026<br>'''Claude Sonnet 5''' — 30-iyun, 2026<br>'''Claude Fable 5''' — 9-iyun, 2026<br>'''Claude Haiku 4.5''' — 15-oktyabr, 2025 |- ! class="infobox-label" scope="row" |Platforması | class="infobox-data" |Bultlı esaplaw platformaları |- ! class="infobox-label" scope="row" |Túri | class="infobox-data" |[[Úlken til modeli]] (LLM)<br>[[Chatbot|Chat-bot]]<br>[[Generativ jasalma intellekt]]<br>Tiykarǵı model |- ! class="infobox-label" scope="row" |Licenziyası | class="infobox-data" |[[Menshikli programmalıq támiynat|Menshikli]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Veb-saytı | class="infobox-data" |[https://claude.ai claude.ai] |} '''Claude''' — amerikalı [[Anthropic]] programmalıq támiynat kompaniyası tárepinen islep shıǵılǵan [[Úlken til modeli|úlken til modelleri]] seriyası. Claude 2023-jıldıń mart ayında [[Generativ jasalma intellekt|JI]] tiykarında islewshi [[chatbot]] retinde shıǵarıldı. Ol sonday-aq JI járdemi menen programmalıq támiynattı islep shıǵıwda da qollanıladı. Claude ádeplilik hám nızamlı talaplardı saqlawdı jaqsılaw ushın Anthropic islep shıqqan konstituciya texnikasın paydalanıp úyretiledi. Claude 3 modelinen baslap hárbir áwlad ádette Haiku (imkaniyatı eń tómen), Sonnet hám Opus (imkaniyatı eń joqarı) dep atalatuǵın úsh kólemde shıǵarıldı. 2026-jılı Claude Mythos dep atalatuǵın qosımsha model birneshe kompaniyalar menen shólkemlerge usınıldı; sonnan keyin qatańlaw qáwipsizlik ilajları bar Mythos versiyası — Claude Fable kópshilik názerine usınıldı. Anthropic kompaniyası Claude-tı ǵalabalıq ishki baqlaw hám tolıǵı menen avtonom qurallar ushın paydalanıwǵa qoyılǵan shártnamalıq qadaǵan etiwlerdi alıp taslawdan bas tartqannan keyin, AQSH federal agentlikleri Claude-tı paydalanıwdı áste-aqırın toqtata basladı<ref name="BBC-2026">{{Cite news|date=February 27, 2026|title=Trump has ordered government agencies to stop using Anthropic AI tools|url=https://www.bbc.com/news/articles/cn48jj3y8ezo|access-date=February 28, 2026|language=en-GB|last1=Hays|first1=Kali|last2=Jamali|first2=Lily|publisher=[[BBC]]}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Gold|first1=Ashley|date=February 27, 2026|title=These federal agencies may have a Claude problem now|url=https://www.axios.com/2026/02/27/claude-anthropic-trump-government-agencies|access-date=February 28, 2026|language=en}}</ref>. Bas tartıwdan keyin [[AQSh qorǵanıw ministrligi|Qorǵanıw ministrligi]] (DoD) kompaniyanı «jetkiziw dizbegine qáwipli» dep belgilep, AQSHtıń barlıq jeke áskeriy jumıstı bólip alıp islewshilerine, jetkiziwshilerine hám sheriklerine bul kompaniya menen biznes islewdi qadaǵan etti. 2026-jıl 26-martta federal sudya Qorǵanıw ministrliginiń bul belgilewine qarsı waqıtsha tıyım salıw tuwralı sheshim shıǵardı<ref name="DODInjunction">{{Cite news|publisher=[[NPR]]|url=https://www.npr.org/2026/03/26/nx-s1-5762971/judge-temporarily-blocks-anthropic-ban|title=Judge temporarily blocks Trump administration's Anthropic ban|date=March 26, 2026|last1=Ruwitch|access-date=May 31, 2026|first1=John}}</ref>. == Ónimleri == === Claude === Claude — jazıwǵa, kod jazıwǵa, izertlew alıp barıwǵa hám sáwbetlesiwge uqıplı, [[ChatGPT]]-ge uqsas [[Generativ jasalma intellekt|JI]] chatbot. 2024-jıl iyun ayında Anthropic paydalanıwshılarǵa kod bólekleri menen hújjetlerdi generaciyalawǵa hám olar menen óz-ara háreketlesiwge múmkinshilik beretuǵın Artifacts funkciyasın shıǵardı<ref>{{Web deregi| url =https://venturebeat.com/ai/why-anthropics-artifacts-may-be-this-years-most-important-ai-feature-unveiling-the-interface-battle/|bet=Why Anthropic's Artifacts may be this year's most important AI feature: Unveiling the interface battle|avtor=Nuñez|at=Michael|sáne= 2024-jıl 21-iyun |til=en-US|jumıs=VentureBeat|qaralǵan sáne= 2025-jıl 23-mart }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://www.engadget.com/ai/anthropic-makes-it-easier-to-create-and-share-claudes-bite-sized-artifact-apps-170022293.html|bet=Anthropic makes it easier to create and share Claude's bite-sized Artifact apps|avtor=Bonifacic|at=Igor|sáne= 2025-jıl 25-iyun |til=en-US|jumıs=Engadget|qaralǵan sáne= 2026-jıl 28-yanvar }}</ref>. 2024-jıl oktyabrde Anthropic «kompyuterdi paydalanıw» funkciyasın iske qostı, bul Claude-qa ekran mazmunın túsindiriw hám klaviatura menen tıshqansha engiziwin imitaciyalaw arqalı kompyuterlerdi basqarıwǵa háreket etiwge imkaniyat beredi. 2025-jılı Anthropic Claude-qa veb-izlew funkciyasın qostı<ref>{{Web deregi| url =https://www.theverge.com/ai-artificial-intelligence/632824/anthropic-claude-web-search-ai-scott-white|bet=Anthropic's chatbot now has web search|avtor=Robison|at=Kylie|sáne= 2025-jıl 20-mart |til=en-US|jumıs=The Verge|qaralǵan sáne= 2025-jıl 21-mart }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://www.engadget.com/ai/anthropic-brings-web-search-to-free-claude-users-224222689.html|bet=Anthropic brings web search to free Claude users|avtor=Washenko|at=Anna|sáne= 2025-jıl 27-may |til=en-US|jumıs=Engadget|qaralǵan sáne= 2026-jıl 28-yanvar }}</ref>. Claude Pro hám Claude Max — Claude modellerine qosımsha imkaniyat beretuǵın jazılıw xızmetleri. Max qosımsha haqı esesine joqarıraq paydalanıw sheklewlerin usınadı<ref>{{Web deregi| url =https://techcrunch.com/2025/04/09/anthropic-rolls-out-a-200-per-month-claude-subscription/|bet=Anthropic rolls out a $200-per-month Claude subscription|avtor=Zeff|at=Maxwell|sáne= 2025-jıl 9-aprel |til=en-US|jumıs=TechCrunch|qaralǵan sáne= 2026-jıl 18-mart }}</ref>. Toparlıq jazılıwlarǵa Claude Team hám Claude Enterprise kiredi<ref>{{Web deregi| url =https://techcrunch.com/2024/05/01/anthropic-launches-a-new-premium-plan-aimed-at-businesses/|bet=Anthropic launches new iPhone app and premium plan for businesses|avtor=Wiggers|at=Kyle|sáne= 2024-jıl 1-may |til=en-US|jumıs=TechCrunch|qaralǵan sáne= 2026-jıl 18-mart }}</ref>. Claude biznes bazarında aytarlıqtay ósim kórsetti, programmalıq támiynat jazılıwları 2026-jıldıń fevralında ay sayın 4,9%-ke ósti<ref>{{Web deregi| url =https://www.theregister.com/software/2026/03/19/anthropics-claude-claws-its-way-towards-the-top-of-ai-chart/5229593|bet=Anthropic's Claude claws its way towards the top of AI chart|avtor=Claburn|at=Thomas|sáne= 2026-jıl 19-mart |til=en-US|jumıs=theregister|qaralǵan sáne= 2026-jıl 13-may }}</ref>. === Claude Code === 2025-jıl fevralda shıǵarılǵan Claude Code — tábiyiy tildegi sorawlardı paydalanıp, terminaldan kodlaw tapsırmaların tapsırıwǵa arnalǵan agent [[Komanda qatarı interfeysi|komanda qatarı]] quralı<ref name="cc1">{{Web deregi| url =https://venturebeat.com/ai/anthropics-claude-3-7-sonnet-takes-aim-at-openai-and-deepseek-in-ais-next-big-battle/|bet=Anthropic's Claude 3.7 Sonnet takes aim at OpenAI and DeepSeek in AI's next big battle|arxivurl=https://web.archive.org/web/20250224183545/https://venturebeat.com/ai/anthropics-claude-3-7-sonnet-takes-aim-at-openai-and-deepseek-in-ais-next-big-battle/|arxivsáne= 2025-jıl 24-fevral |avtor=Nuñez|at=Michael|sáne= 2025-jıl 24-fevral |til=en-US|jumıs=VentureBeat|qaralǵan sáne= 2025-jıl 24-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://arstechnica.com/ai/2025/05/anthropic-calls-new-claude-4-worlds-best-ai-coding-model/|bet=New Claude 4 AI model refactored code for 7 hours straight|avtor=Edwards|at=Benj|sáne= 2025-jıl 22-may |til=en|jumıs=Ars Technica|qaralǵan sáne= 2026-jıl 28-yanvar }}</ref>. Ol 2025-jıldıń may ayında Claude 4-penen birge ulıwma paydalanıwǵa shıǵarıldı<ref name="claude-code-enterprise">{{Web deregi| url =https://venturebeat.com/ai/anthropic-adds-usage-tracking-to-claude-code-as-enterprise-ai-spending-surges/|bet=Claude Code revenue jumps 5.5x as Anthropic launches analytics dashboard|avtor=Nuñez|at=Michael|sáne= 2025-jıl 16-iyul |baspaxana=VentureBeat|qaralǵan sáne= 2026-jıl 15-yanvar }}</ref>. Korporativ qollanıwǵa súyenip, Anthropic iyul ayına qaray Claude Code tabısınıń 5,5 ese óskenin xabarladı.[4] 2025-jıl 20-oktyabrde Anthropic Claude Code-tıń veb-versiyasın hám izolyaciyalaw (sandboxing) funkciyasın iske qostı<ref>{{Web deregi| url =https://arstechnica.com/ai/2025/10/claude-code-gets-a-web-version-but-its-the-new-sandboxing-that-really-matters/|bet=Claude Code gets a web version—but it's the new sandboxing that really matters|avtor=Axon|at=Samuel|sáne= 2025-jıl 20-oktyabr |til=en|jumıs=Ars Technica|qaralǵan sáne= 2026-jıl 22-may }}</ref>. Claude Opus 4.5 sisteması menen baylanıslı ónimliliktiń jaqsılanıwı menen bir waqıtta kelgen Claude Code 2025–2026-jıllardaǵı qısqı demalıs waqtında, adamlarda onıń menen tájiriybe islewge waqıt bolǵanda, sonıń ishinde onı [[vayb koding]] ushın paydalanǵan baǵdarlamashı emes kóplegen adamlar arasında keń tarqalıp ketti<ref>{{Web deregi| url =https://www.wsj.com/tech/ai/anthropic-claude-code-ai-7a46460e|bet=Claude Is Taking the AI World by Storm, and Even Non-Nerds Are Blown Away|avtor=Olson|at=Bradley|sáne= 2026-jıl 17-yanvar |til=en-US|jumıs=The Wall Street Journal|qaralǵan sáne= 2026-jıl 27-yanvar }}</ref><ref name="Morrone-2026">{{Web deregi| url =https://www.axios.com/2026/01/07/anthropics-claude-code-vibe-coding|bet=Anthropic's Claude Code in the spotlight|avtor=Morrone|at=Megan|sáne= 2026-jıl 7-yanvar |til=en|jumıs=Axios|qaralǵan sáne= 2026-jıl 27-yanvar }}</ref>. 2025-jıldıń avgustında Anthropic Claude Code-qa brauzerdi tikkeley basqarıwǵa múmkinshilik beretuǵın Google Chrome keńeytpesi — Claude for Chrome ónimin shıǵardı<ref>{{Web deregi| url =https://arstechnica.com/information-technology/2025/08/new-ai-browser-agents-create-risks-if-sites-hijack-them-with-hidden-instructions/|bet=Anthropic's auto-clicking AI Chrome extension raises browser-hijacking concerns|avtor=Edwards|at=Benj|sáne= 2025-jıl 27-avgust |til=en|jumıs=Ars Technica|qaralǵan sáne= 2025-jıl 27-avgust }}</ref>. Sonıń menen qatar 2025-jıl avgus ayında Anthropic «GTG-2002» dep atalatuǵın qáwipli subekt keminde 17 shólkemge hújim islew ushın Claude Code-tı paydalanǵanın áshkaraladı<ref>{{Jurnal deregi |last=Newman |first=Lily Hay |title=The Era of AI-Generated Ransomware Has Arrived |url=https://www.wired.com/story/the-era-of-ai-generated-ransomware-has-arrived/ |magazine=Wired |language=en-US |issn=1059-1028 |access-date=2026-01-28}}</ref>. 2025-jıl noyabrde Anthropic sentyabr ayında tap usı qáwip salıwshı subekt 30 shólkemge qarsı tıńshılıq kiberhújimleriniń 80–90%-tin avtomatlastırıw ushın Claude Code-tı paydalanǵanın anıqlaǵanın xabarladı<ref name="Tidy-2025">{{Web deregi| url =https://www.bbc.com/news/articles/cx2lzmygr84o|bet=AI firm claims Chinese spies used its tech to automate cyber attacks|avtor=Tidy|at=Joe|sáne= 2025-jıl 14-noyabr |til=en-GB|jumıs=BBC|qaralǵan sáne= 2026-jıl 28-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://www.axios.com/2025/11/13/anthropic-china-claude-code-cyberattack|bet=Chinese hackers used Anthropic's AI agent to automate spying|avtor=Sabin|at=Sam|sáne= 2025-jıl 13-noyabr |til=en|jumıs=Axios|qaralǵan sáne= 2026-jıl 28-yanvar }}</ref>. Hújimlerge baylanıslı barlıq akkauntlar bloklandı hám Anthropic huqıq qorǵaw organları menen zıyan kórgenlerge eskertti<ref name="Tidy-2025" />. Claude Code-tı [[Microsoft]],<ref>{{Web deregi| url =https://www.theverge.com/tech/865689/microsoft-claude-code-anthropic-partnership-notepad|bet=Claude Code is suddenly everywhere inside Microsoft|avtor=Warren|at=Tom|sáne= 2026-jıl 22-yanvar |jumıs=The Verge}}</ref> [[Google]],<ref>{{Web deregi| url =https://the-decoder.com/google-engineer-says-claude-code-built-in-one-hour-what-her-team-spent-a-year-on/|bet=Google engineer says Claude Code built in one hour what her team spent a year on|avtor=Bastian|at=Matthias|sáne= 2026-jıl 4-yanvar |jumıs=The Decoder|baspaxana=[[Heise Medien]]}}</ref> hám OpenAI xızmetkerleri paydalanadı. 2025-jıldıń avgustında Anthropic «biziń xızmet kórsetiw shártlerimizdi tikkeley buzıw» dep atap, OpenAI-diń Claude-qa kiriwin toqtattı<ref>{{Jurnal deregi |last=Robison |first=Kylie |date=2025-08-01 |title=Anthropic Revokes OpenAI's Access to Claude |url=https://www.wired.com/story/anthropic-revokes-openais-access-to-claude/ |magazine=Wired |via=}}</ref>. 2026-jıl fevralda Anthropic hálsizliklerdi anıqlaw ushın kod bazaların tekseretuǵın Claude Code Security sistemasın engizdi<ref>{{Web deregi| url =https://fortune.com/2026/02/20/exclusive-anthropic-rolls-out-ai-tool-that-can-hunt-software-bugs-on-its-own-including-the-most-dangerous-ones-humans-miss/|bet=AI can now hunt software bugs on its own. Anthropic is turning that into a security tool|avtor=Goldman|at=Sharon|sáne= 2026-jıl 20-fevral |til=en|jumıs=Fortune|qaralǵan sáne= 2026-jıl 21-fevral }}</ref>. 2026-jıl martta Claude Code [[komanda qatarı interfeysi]] qosımshasınıń derek kodı aǵıp ketip, aldaǵı birneshe funkciyalar menen modellerdi ashtı<ref>{{Web deregi| url =https://arstechnica.com/ai/2026/03/entire-claude-code-cli-source-code-leaks-thanks-to-exposed-map-file/|bet=Entire Claude Code CLI source code leaks thanks to exposed map file|avtor=Axon|at=Samuel|sáne= 2026-jıl 31-mart |til=en|jumıs=Ars Technica|qaralǵan sáne= 2026-jıl 31-mart }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://www.cnbc.com/2026/03/31/anthropic-leak-claude-code-internal-source.html|bet=Anthropic leaks part of Claude Code's internal source code|avtor=Capoot|at=Ashley|sáne= 2026-jıl 31-mart |til=en|jumıs=CNBC|qaralǵan sáne= 2026-jıl 1-aprel }}</ref>. 2026-jıl may ayında Anthropic óziniń Managed Agents API ushın «Dreaming» izertlew kórsetpesi funkciyasın engizdi, ol dublikatlardı biriktiriw hám eskirgen jazbalardı joq etiw arqalı sessiyalar arasında agenttiń turaqlı yadın bekkemleydi;<ref>{{Cite news|last1=Nuñez|first1=Michael|date=2026-05-07|title=Anthropic introduces "dreaming," a system that lets AI agents learn from their own mistakes|url=https://venturebeat.com/technology/anthropic-introduces-dreaming-a-system-that-lets-ai-agents-learn-from-their-own-mistakes|publisher=VentureBeat}}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://platform.claude.com/docs/en/managed-agents/dreams|bet=Dreams|til=en-US|jumıs=Claude API Docs|qaralǵan sáne= 2026-jıl 10-may }}</ref> autoDream dep atalatuǵın yadtı biriktiriw funkciyası mart ayındaǵı derek kodtıń aǵıwı barısında anıqlanǵan edi<ref>{{Cite news|last1=Franzen|first1=Carl|date=2026-03-31|title=Claude Code's source code appears to have leaked: here's what we know|url=https://venturebeat.com/technology/claude-codes-source-code-appears-to-have-leaked-heres-what-we-know|publisher=VentureBeat}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Chatbotlar]] [[Kategoriya:Generativ aldınnan tayarlanǵan transformatorlar]] [[Kategoriya:Úlken til modelleri]] [[Kategoriya:Mashinalıq oqıtıw]] [[Kategoriya:Virtual járdemshiler]] tnvt6iof71hjhis3bdv4ju67wokir5z 265570 265553 2026-08-04T08:18:37Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı|AQShta jasalma intellekt sanaatı]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265570 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" ! colspan="2" class="infobox-above" style="background:#CCCCFF; font-size:125%;" |Claude |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[Fayl:Claude AI logo.svg|220px|sürmesiz]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Islep shıǵıwshı | class="infobox-data" |[[Anthropic]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Dáslepki shıǵarılıwı | class="infobox-data" |Mart ayı, 2023-jıl |- ! class="infobox-label" scope="row" |Turaqlı shıǵarılıwı | class="infobox-data" |'''Claude Opus 5''' — 24-iyul, 2026<br>'''Claude Sonnet 5''' — 30-iyun, 2026<br>'''Claude Fable 5''' — 9-iyun, 2026<br>'''Claude Haiku 4.5''' — 15-oktyabr, 2025 |- ! class="infobox-label" scope="row" |Platforması | class="infobox-data" |Bultlı esaplaw platformaları |- ! class="infobox-label" scope="row" |Túri | class="infobox-data" |[[Úlken til modeli]] (LLM)<br>[[Chatbot|Chat-bot]]<br>[[Generativ jasalma intellekt]]<br>Tiykarǵı model |- ! class="infobox-label" scope="row" |Licenziyası | class="infobox-data" |[[Menshikli programmalıq támiynat|Menshikli]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Veb-saytı | class="infobox-data" |[https://claude.ai claude.ai] |} '''Claude''' — amerikalı [[Anthropic]] programmalıq támiynat kompaniyası tárepinen islep shıǵılǵan [[Úlken til modeli|úlken til modelleri]] seriyası. Claude 2023-jıldıń mart ayında [[Generativ jasalma intellekt|JI]] tiykarında islewshi [[chatbot]] retinde shıǵarıldı. Ol sonday-aq JI járdemi menen programmalıq támiynattı islep shıǵıwda da qollanıladı. Claude ádeplilik hám nızamlı talaplardı saqlawdı jaqsılaw ushın Anthropic islep shıqqan konstituciya texnikasın paydalanıp úyretiledi. Claude 3 modelinen baslap hárbir áwlad ádette Haiku (imkaniyatı eń tómen), Sonnet hám Opus (imkaniyatı eń joqarı) dep atalatuǵın úsh kólemde shıǵarıldı. 2026-jılı Claude Mythos dep atalatuǵın qosımsha model birneshe kompaniyalar menen shólkemlerge usınıldı; sonnan keyin qatańlaw qáwipsizlik ilajları bar Mythos versiyası — Claude Fable kópshilik názerine usınıldı. Anthropic kompaniyası Claude-tı ǵalabalıq ishki baqlaw hám tolıǵı menen avtonom qurallar ushın paydalanıwǵa qoyılǵan shártnamalıq qadaǵan etiwlerdi alıp taslawdan bas tartqannan keyin, AQSH federal agentlikleri Claude-tı paydalanıwdı áste-aqırın toqtata basladı<ref name="BBC-2026">{{Cite news|date=February 27, 2026|title=Trump has ordered government agencies to stop using Anthropic AI tools|url=https://www.bbc.com/news/articles/cn48jj3y8ezo|access-date=February 28, 2026|language=en-GB|last1=Hays|first1=Kali|last2=Jamali|first2=Lily|publisher=[[BBC]]}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Gold|first1=Ashley|date=February 27, 2026|title=These federal agencies may have a Claude problem now|url=https://www.axios.com/2026/02/27/claude-anthropic-trump-government-agencies|access-date=February 28, 2026|language=en}}</ref>. Bas tartıwdan keyin [[AQSh qorǵanıw ministrligi|Qorǵanıw ministrligi]] (DoD) kompaniyanı «jetkiziw dizbegine qáwipli» dep belgilep, AQSHtıń barlıq jeke áskeriy jumıstı bólip alıp islewshilerine, jetkiziwshilerine hám sheriklerine bul kompaniya menen biznes islewdi qadaǵan etti. 2026-jıl 26-martta federal sudya Qorǵanıw ministrliginiń bul belgilewine qarsı waqıtsha tıyım salıw tuwralı sheshim shıǵardı<ref name="DODInjunction">{{Cite news|publisher=[[NPR]]|url=https://www.npr.org/2026/03/26/nx-s1-5762971/judge-temporarily-blocks-anthropic-ban|title=Judge temporarily blocks Trump administration's Anthropic ban|date=March 26, 2026|last1=Ruwitch|access-date=May 31, 2026|first1=John}}</ref>. == Ónimleri == === Claude === Claude — jazıwǵa, kod jazıwǵa, izertlew alıp barıwǵa hám sáwbetlesiwge uqıplı, [[ChatGPT]]-ge uqsas [[Generativ jasalma intellekt|JI]] chatbot. 2024-jıl iyun ayında Anthropic paydalanıwshılarǵa kod bólekleri menen hújjetlerdi generaciyalawǵa hám olar menen óz-ara háreketlesiwge múmkinshilik beretuǵın Artifacts funkciyasın shıǵardı<ref>{{Web deregi| url =https://venturebeat.com/ai/why-anthropics-artifacts-may-be-this-years-most-important-ai-feature-unveiling-the-interface-battle/|bet=Why Anthropic's Artifacts may be this year's most important AI feature: Unveiling the interface battle|avtor=Nuñez|at=Michael|sáne= 2024-jıl 21-iyun |til=en-US|jumıs=VentureBeat|qaralǵan sáne= 2025-jıl 23-mart }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://www.engadget.com/ai/anthropic-makes-it-easier-to-create-and-share-claudes-bite-sized-artifact-apps-170022293.html|bet=Anthropic makes it easier to create and share Claude's bite-sized Artifact apps|avtor=Bonifacic|at=Igor|sáne= 2025-jıl 25-iyun |til=en-US|jumıs=Engadget|qaralǵan sáne= 2026-jıl 28-yanvar }}</ref>. 2024-jıl oktyabrde Anthropic «kompyuterdi paydalanıw» funkciyasın iske qostı, bul Claude-qa ekran mazmunın túsindiriw hám klaviatura menen tıshqansha engiziwin imitaciyalaw arqalı kompyuterlerdi basqarıwǵa háreket etiwge imkaniyat beredi. 2025-jılı Anthropic Claude-qa veb-izlew funkciyasın qostı<ref>{{Web deregi| url =https://www.theverge.com/ai-artificial-intelligence/632824/anthropic-claude-web-search-ai-scott-white|bet=Anthropic's chatbot now has web search|avtor=Robison|at=Kylie|sáne= 2025-jıl 20-mart |til=en-US|jumıs=The Verge|qaralǵan sáne= 2025-jıl 21-mart }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://www.engadget.com/ai/anthropic-brings-web-search-to-free-claude-users-224222689.html|bet=Anthropic brings web search to free Claude users|avtor=Washenko|at=Anna|sáne= 2025-jıl 27-may |til=en-US|jumıs=Engadget|qaralǵan sáne= 2026-jıl 28-yanvar }}</ref>. Claude Pro hám Claude Max — Claude modellerine qosımsha imkaniyat beretuǵın jazılıw xızmetleri. Max qosımsha haqı esesine joqarıraq paydalanıw sheklewlerin usınadı<ref>{{Web deregi| url =https://techcrunch.com/2025/04/09/anthropic-rolls-out-a-200-per-month-claude-subscription/|bet=Anthropic rolls out a $200-per-month Claude subscription|avtor=Zeff|at=Maxwell|sáne= 2025-jıl 9-aprel |til=en-US|jumıs=TechCrunch|qaralǵan sáne= 2026-jıl 18-mart }}</ref>. Toparlıq jazılıwlarǵa Claude Team hám Claude Enterprise kiredi<ref>{{Web deregi| url =https://techcrunch.com/2024/05/01/anthropic-launches-a-new-premium-plan-aimed-at-businesses/|bet=Anthropic launches new iPhone app and premium plan for businesses|avtor=Wiggers|at=Kyle|sáne= 2024-jıl 1-may |til=en-US|jumıs=TechCrunch|qaralǵan sáne= 2026-jıl 18-mart }}</ref>. Claude biznes bazarında aytarlıqtay ósim kórsetti, programmalıq támiynat jazılıwları 2026-jıldıń fevralında ay sayın 4,9%-ke ósti<ref>{{Web deregi| url =https://www.theregister.com/software/2026/03/19/anthropics-claude-claws-its-way-towards-the-top-of-ai-chart/5229593|bet=Anthropic's Claude claws its way towards the top of AI chart|avtor=Claburn|at=Thomas|sáne= 2026-jıl 19-mart |til=en-US|jumıs=theregister|qaralǵan sáne= 2026-jıl 13-may }}</ref>. === Claude Code === 2025-jıl fevralda shıǵarılǵan Claude Code — tábiyiy tildegi sorawlardı paydalanıp, terminaldan kodlaw tapsırmaların tapsırıwǵa arnalǵan agent [[Komanda qatarı interfeysi|komanda qatarı]] quralı<ref name="cc1">{{Web deregi| url =https://venturebeat.com/ai/anthropics-claude-3-7-sonnet-takes-aim-at-openai-and-deepseek-in-ais-next-big-battle/|bet=Anthropic's Claude 3.7 Sonnet takes aim at OpenAI and DeepSeek in AI's next big battle|arxivurl=https://web.archive.org/web/20250224183545/https://venturebeat.com/ai/anthropics-claude-3-7-sonnet-takes-aim-at-openai-and-deepseek-in-ais-next-big-battle/|arxivsáne= 2025-jıl 24-fevral |avtor=Nuñez|at=Michael|sáne= 2025-jıl 24-fevral |til=en-US|jumıs=VentureBeat|qaralǵan sáne= 2025-jıl 24-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://arstechnica.com/ai/2025/05/anthropic-calls-new-claude-4-worlds-best-ai-coding-model/|bet=New Claude 4 AI model refactored code for 7 hours straight|avtor=Edwards|at=Benj|sáne= 2025-jıl 22-may |til=en|jumıs=Ars Technica|qaralǵan sáne= 2026-jıl 28-yanvar }}</ref>. Ol 2025-jıldıń may ayında Claude 4-penen birge ulıwma paydalanıwǵa shıǵarıldı<ref name="claude-code-enterprise">{{Web deregi| url =https://venturebeat.com/ai/anthropic-adds-usage-tracking-to-claude-code-as-enterprise-ai-spending-surges/|bet=Claude Code revenue jumps 5.5x as Anthropic launches analytics dashboard|avtor=Nuñez|at=Michael|sáne= 2025-jıl 16-iyul |baspaxana=VentureBeat|qaralǵan sáne= 2026-jıl 15-yanvar }}</ref>. Korporativ qollanıwǵa súyenip, Anthropic iyul ayına qaray Claude Code tabısınıń 5,5 ese óskenin xabarladı.[4] 2025-jıl 20-oktyabrde Anthropic Claude Code-tıń veb-versiyasın hám izolyaciyalaw (sandboxing) funkciyasın iske qostı<ref>{{Web deregi| url =https://arstechnica.com/ai/2025/10/claude-code-gets-a-web-version-but-its-the-new-sandboxing-that-really-matters/|bet=Claude Code gets a web version—but it's the new sandboxing that really matters|avtor=Axon|at=Samuel|sáne= 2025-jıl 20-oktyabr |til=en|jumıs=Ars Technica|qaralǵan sáne= 2026-jıl 22-may }}</ref>. Claude Opus 4.5 sisteması menen baylanıslı ónimliliktiń jaqsılanıwı menen bir waqıtta kelgen Claude Code 2025–2026-jıllardaǵı qısqı demalıs waqtında, adamlarda onıń menen tájiriybe islewge waqıt bolǵanda, sonıń ishinde onı [[vayb koding]] ushın paydalanǵan baǵdarlamashı emes kóplegen adamlar arasında keń tarqalıp ketti<ref>{{Web deregi| url =https://www.wsj.com/tech/ai/anthropic-claude-code-ai-7a46460e|bet=Claude Is Taking the AI World by Storm, and Even Non-Nerds Are Blown Away|avtor=Olson|at=Bradley|sáne= 2026-jıl 17-yanvar |til=en-US|jumıs=The Wall Street Journal|qaralǵan sáne= 2026-jıl 27-yanvar }}</ref><ref name="Morrone-2026">{{Web deregi| url =https://www.axios.com/2026/01/07/anthropics-claude-code-vibe-coding|bet=Anthropic's Claude Code in the spotlight|avtor=Morrone|at=Megan|sáne= 2026-jıl 7-yanvar |til=en|jumıs=Axios|qaralǵan sáne= 2026-jıl 27-yanvar }}</ref>. 2025-jıldıń avgustında Anthropic Claude Code-qa brauzerdi tikkeley basqarıwǵa múmkinshilik beretuǵın Google Chrome keńeytpesi — Claude for Chrome ónimin shıǵardı<ref>{{Web deregi| url =https://arstechnica.com/information-technology/2025/08/new-ai-browser-agents-create-risks-if-sites-hijack-them-with-hidden-instructions/|bet=Anthropic's auto-clicking AI Chrome extension raises browser-hijacking concerns|avtor=Edwards|at=Benj|sáne= 2025-jıl 27-avgust |til=en|jumıs=Ars Technica|qaralǵan sáne= 2025-jıl 27-avgust }}</ref>. Sonıń menen qatar 2025-jıl avgus ayında Anthropic «GTG-2002» dep atalatuǵın qáwipli subekt keminde 17 shólkemge hújim islew ushın Claude Code-tı paydalanǵanın áshkaraladı<ref>{{Jurnal deregi |last=Newman |first=Lily Hay |title=The Era of AI-Generated Ransomware Has Arrived |url=https://www.wired.com/story/the-era-of-ai-generated-ransomware-has-arrived/ |magazine=Wired |language=en-US |issn=1059-1028 |access-date=2026-01-28}}</ref>. 2025-jıl noyabrde Anthropic sentyabr ayında tap usı qáwip salıwshı subekt 30 shólkemge qarsı tıńshılıq kiberhújimleriniń 80–90%-tin avtomatlastırıw ushın Claude Code-tı paydalanǵanın anıqlaǵanın xabarladı<ref name="Tidy-2025">{{Web deregi| url =https://www.bbc.com/news/articles/cx2lzmygr84o|bet=AI firm claims Chinese spies used its tech to automate cyber attacks|avtor=Tidy|at=Joe|sáne= 2025-jıl 14-noyabr |til=en-GB|jumıs=BBC|qaralǵan sáne= 2026-jıl 28-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://www.axios.com/2025/11/13/anthropic-china-claude-code-cyberattack|bet=Chinese hackers used Anthropic's AI agent to automate spying|avtor=Sabin|at=Sam|sáne= 2025-jıl 13-noyabr |til=en|jumıs=Axios|qaralǵan sáne= 2026-jıl 28-yanvar }}</ref>. Hújimlerge baylanıslı barlıq akkauntlar bloklandı hám Anthropic huqıq qorǵaw organları menen zıyan kórgenlerge eskertti<ref name="Tidy-2025" />. Claude Code-tı [[Microsoft]],<ref>{{Web deregi| url =https://www.theverge.com/tech/865689/microsoft-claude-code-anthropic-partnership-notepad|bet=Claude Code is suddenly everywhere inside Microsoft|avtor=Warren|at=Tom|sáne= 2026-jıl 22-yanvar |jumıs=The Verge}}</ref> [[Google]],<ref>{{Web deregi| url =https://the-decoder.com/google-engineer-says-claude-code-built-in-one-hour-what-her-team-spent-a-year-on/|bet=Google engineer says Claude Code built in one hour what her team spent a year on|avtor=Bastian|at=Matthias|sáne= 2026-jıl 4-yanvar |jumıs=The Decoder|baspaxana=[[Heise Medien]]}}</ref> hám OpenAI xızmetkerleri paydalanadı. 2025-jıldıń avgustında Anthropic «biziń xızmet kórsetiw shártlerimizdi tikkeley buzıw» dep atap, OpenAI-diń Claude-qa kiriwin toqtattı<ref>{{Jurnal deregi |last=Robison |first=Kylie |date=2025-08-01 |title=Anthropic Revokes OpenAI's Access to Claude |url=https://www.wired.com/story/anthropic-revokes-openais-access-to-claude/ |magazine=Wired |via=}}</ref>. 2026-jıl fevralda Anthropic hálsizliklerdi anıqlaw ushın kod bazaların tekseretuǵın Claude Code Security sistemasın engizdi<ref>{{Web deregi| url =https://fortune.com/2026/02/20/exclusive-anthropic-rolls-out-ai-tool-that-can-hunt-software-bugs-on-its-own-including-the-most-dangerous-ones-humans-miss/|bet=AI can now hunt software bugs on its own. Anthropic is turning that into a security tool|avtor=Goldman|at=Sharon|sáne= 2026-jıl 20-fevral |til=en|jumıs=Fortune|qaralǵan sáne= 2026-jıl 21-fevral }}</ref>. 2026-jıl martta Claude Code [[komanda qatarı interfeysi]] qosımshasınıń derek kodı aǵıp ketip, aldaǵı birneshe funkciyalar menen modellerdi ashtı<ref>{{Web deregi| url =https://arstechnica.com/ai/2026/03/entire-claude-code-cli-source-code-leaks-thanks-to-exposed-map-file/|bet=Entire Claude Code CLI source code leaks thanks to exposed map file|avtor=Axon|at=Samuel|sáne= 2026-jıl 31-mart |til=en|jumıs=Ars Technica|qaralǵan sáne= 2026-jıl 31-mart }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://www.cnbc.com/2026/03/31/anthropic-leak-claude-code-internal-source.html|bet=Anthropic leaks part of Claude Code's internal source code|avtor=Capoot|at=Ashley|sáne= 2026-jıl 31-mart |til=en|jumıs=CNBC|qaralǵan sáne= 2026-jıl 1-aprel }}</ref>. 2026-jıl may ayında Anthropic óziniń Managed Agents API ushın «Dreaming» izertlew kórsetpesi funkciyasın engizdi, ol dublikatlardı biriktiriw hám eskirgen jazbalardı joq etiw arqalı sessiyalar arasında agenttiń turaqlı yadın bekkemleydi;<ref>{{Cite news|last1=Nuñez|first1=Michael|date=2026-05-07|title=Anthropic introduces "dreaming," a system that lets AI agents learn from their own mistakes|url=https://venturebeat.com/technology/anthropic-introduces-dreaming-a-system-that-lets-ai-agents-learn-from-their-own-mistakes|publisher=VentureBeat}}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://platform.claude.com/docs/en/managed-agents/dreams|bet=Dreams|til=en-US|jumıs=Claude API Docs|qaralǵan sáne= 2026-jıl 10-may }}</ref> autoDream dep atalatuǵın yadtı biriktiriw funkciyası mart ayındaǵı derek kodtıń aǵıwı barısında anıqlanǵan edi<ref>{{Cite news|last1=Franzen|first1=Carl|date=2026-03-31|title=Claude Code's source code appears to have leaked: here's what we know|url=https://venturebeat.com/technology/claude-codes-source-code-appears-to-have-leaked-heres-what-we-know|publisher=VentureBeat}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Chatbotlar]] [[Kategoriya:Generativ aldınnan tayarlanǵan transformatorlar]] [[Kategoriya:Úlken til modelleri]] [[Kategoriya:Mashinalıq oqıtıw]] [[Kategoriya:Virtual járdemshiler]] [[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı]] trjklu2fxqhh5nzvpei356072ifi1wa 265572 265570 2026-08-04T08:22:07Z Kvazimodo 10433 qáte dúzetildi 265572 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" ! colspan="2" class="infobox-above" style="background:#CCCCFF; font-size:125%;" |Claude |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[Fayl:Claude AI logo.svg|220px|sürmesiz]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Islep shıǵıwshı | class="infobox-data" |[[Anthropic]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Dáslepki shıǵarılıwı | class="infobox-data" |2023-jıl mart ayı |- ! class="infobox-label" scope="row" |Turaqlı shıǵarılıwı | class="infobox-data" |'''Claude Opus 5''' — 2026-jıl 24-iyul<br>'''Claude Sonnet 5''' — 2026-jıl 30-iyun<br>'''Claude Fable 5''' — 2026-jıl 9-iyun<br>'''Claude Haiku 4.5''' — 2025-jıl 15-oktyabr |- ! class="infobox-label" scope="row" |Platforması | class="infobox-data" |Bultlı esaplaw platformaları |- ! class="infobox-label" scope="row" |Túri | class="infobox-data" |[[Úlken til modeli]] (LLM)<br>[[Chatbot|Chat-bot]]<br>[[Generativ jasalma intellekt]]<br>Tiykarǵı model |- ! class="infobox-label" scope="row" |Licenziyası | class="infobox-data" |[[Menshikli programmalıq támiynat|Menshikli]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Veb-saytı | class="infobox-data" |[https://claude.ai claude.ai] |} '''Claude''' — amerikalı [[Anthropic]] programmalıq támiynat kompaniyası tárepinen islep shıǵılǵan [[Úlken til modeli|úlken til modelleri]] seriyası. Claude 2023-jıldıń mart ayında [[Generativ jasalma intellekt|JI]] tiykarında islewshi [[chatbot]] retinde shıǵarıldı. Ol sonday-aq JI járdemi menen programmalıq támiynattı islep shıǵıwda da qollanıladı. Claude ádeplilik hám nızamlı talaplardı saqlawdı jaqsılaw ushın Anthropic islep shıqqan konstituciya texnikasın paydalanıp úyretiledi. Claude 3 modelinen baslap hárbir áwlad ádette Haiku (imkaniyatı eń tómen), Sonnet hám Opus (imkaniyatı eń joqarı) dep atalatuǵın úsh kólemde shıǵarıldı. 2026-jılı Claude Mythos dep atalatuǵın qosımsha model birneshe kompaniyalar menen shólkemlerge usınıldı; sonnan keyin qatańlaw qáwipsizlik ilajları bar Mythos versiyası — Claude Fable kópshilik názerine usınıldı. Anthropic kompaniyası Claude-tı ǵalabalıq ishki baqlaw hám tolıǵı menen avtonom qurallar ushın paydalanıwǵa qoyılǵan shártnamalıq qadaǵan etiwlerdi alıp taslawdan bas tartqannan keyin, AQSH federal agentlikleri Claude-tı paydalanıwdı áste-aqırın toqtata basladı<ref name="BBC-2026">{{Cite news|date=February 27, 2026|title=Trump has ordered government agencies to stop using Anthropic AI tools|url=https://www.bbc.com/news/articles/cn48jj3y8ezo|access-date=February 28, 2026|language=en-GB|last1=Hays|first1=Kali|last2=Jamali|first2=Lily|publisher=[[BBC]]}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Gold|first1=Ashley|date=February 27, 2026|title=These federal agencies may have a Claude problem now|url=https://www.axios.com/2026/02/27/claude-anthropic-trump-government-agencies|access-date=February 28, 2026|language=en}}</ref>. Bas tartıwdan keyin [[AQSh qorǵanıw ministrligi|Qorǵanıw ministrligi]] (DoD) kompaniyanı «jetkiziw dizbegine qáwipli» dep belgilep, AQSHtıń barlıq jeke áskeriy jumıstı bólip alıp islewshilerine, jetkiziwshilerine hám sheriklerine bul kompaniya menen biznes islewdi qadaǵan etti. 2026-jıl 26-martta federal sudya Qorǵanıw ministrliginiń bul belgilewine qarsı waqıtsha tıyım salıw tuwralı sheshim shıǵardı<ref name="DODInjunction">{{Cite news|publisher=[[NPR]]|url=https://www.npr.org/2026/03/26/nx-s1-5762971/judge-temporarily-blocks-anthropic-ban|title=Judge temporarily blocks Trump administration's Anthropic ban|date=March 26, 2026|last1=Ruwitch|access-date=May 31, 2026|first1=John}}</ref>. == Ónimleri == === Claude === Claude — jazıwǵa, kod jazıwǵa, izertlew alıp barıwǵa hám sáwbetlesiwge uqıplı, [[ChatGPT]]-ge uqsas [[Generativ jasalma intellekt|JI]] chatbot. 2024-jıl iyun ayında Anthropic paydalanıwshılarǵa kod bólekleri menen hújjetlerdi generaciyalawǵa hám olar menen óz-ara háreketlesiwge múmkinshilik beretuǵın Artifacts funkciyasın shıǵardı<ref>{{Web deregi| url =https://venturebeat.com/ai/why-anthropics-artifacts-may-be-this-years-most-important-ai-feature-unveiling-the-interface-battle/|bet=Why Anthropic's Artifacts may be this year's most important AI feature: Unveiling the interface battle|avtor=Nuñez|at=Michael|sáne= 2024-jıl 21-iyun |til=en-US|jumıs=VentureBeat|qaralǵan sáne= 2025-jıl 23-mart }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://www.engadget.com/ai/anthropic-makes-it-easier-to-create-and-share-claudes-bite-sized-artifact-apps-170022293.html|bet=Anthropic makes it easier to create and share Claude's bite-sized Artifact apps|avtor=Bonifacic|at=Igor|sáne= 2025-jıl 25-iyun |til=en-US|jumıs=Engadget|qaralǵan sáne= 2026-jıl 28-yanvar }}</ref>. 2024-jıl oktyabrde Anthropic «kompyuterdi paydalanıw» funkciyasın iske qostı, bul Claude-qa ekran mazmunın túsindiriw hám klaviatura menen tıshqansha engiziwin imitaciyalaw arqalı kompyuterlerdi basqarıwǵa háreket etiwge imkaniyat beredi. 2025-jılı Anthropic Claude-qa veb-izlew funkciyasın qostı<ref>{{Web deregi| url =https://www.theverge.com/ai-artificial-intelligence/632824/anthropic-claude-web-search-ai-scott-white|bet=Anthropic's chatbot now has web search|avtor=Robison|at=Kylie|sáne= 2025-jıl 20-mart |til=en-US|jumıs=The Verge|qaralǵan sáne= 2025-jıl 21-mart }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://www.engadget.com/ai/anthropic-brings-web-search-to-free-claude-users-224222689.html|bet=Anthropic brings web search to free Claude users|avtor=Washenko|at=Anna|sáne= 2025-jıl 27-may |til=en-US|jumıs=Engadget|qaralǵan sáne= 2026-jıl 28-yanvar }}</ref>. Claude Pro hám Claude Max — Claude modellerine qosımsha imkaniyat beretuǵın jazılıw xızmetleri. Max qosımsha haqı esesine joqarıraq paydalanıw sheklewlerin usınadı<ref>{{Web deregi| url =https://techcrunch.com/2025/04/09/anthropic-rolls-out-a-200-per-month-claude-subscription/|bet=Anthropic rolls out a $200-per-month Claude subscription|avtor=Zeff|at=Maxwell|sáne= 2025-jıl 9-aprel |til=en-US|jumıs=TechCrunch|qaralǵan sáne= 2026-jıl 18-mart }}</ref>. Toparlıq jazılıwlarǵa Claude Team hám Claude Enterprise kiredi<ref>{{Web deregi| url =https://techcrunch.com/2024/05/01/anthropic-launches-a-new-premium-plan-aimed-at-businesses/|bet=Anthropic launches new iPhone app and premium plan for businesses|avtor=Wiggers|at=Kyle|sáne= 2024-jıl 1-may |til=en-US|jumıs=TechCrunch|qaralǵan sáne= 2026-jıl 18-mart }}</ref>. Claude biznes bazarında aytarlıqtay ósim kórsetti, programmalıq támiynat jazılıwları 2026-jıldıń fevralında ay sayın 4,9%-ke ósti<ref>{{Web deregi| url =https://www.theregister.com/software/2026/03/19/anthropics-claude-claws-its-way-towards-the-top-of-ai-chart/5229593|bet=Anthropic's Claude claws its way towards the top of AI chart|avtor=Claburn|at=Thomas|sáne= 2026-jıl 19-mart |til=en-US|jumıs=theregister|qaralǵan sáne= 2026-jıl 13-may }}</ref>. === Claude Code === 2025-jıl fevralda shıǵarılǵan Claude Code — tábiyiy tildegi sorawlardı paydalanıp, terminaldan kodlaw tapsırmaların tapsırıwǵa arnalǵan agent [[Komanda qatarı interfeysi|komanda qatarı]] quralı<ref name="cc1">{{Web deregi| url =https://venturebeat.com/ai/anthropics-claude-3-7-sonnet-takes-aim-at-openai-and-deepseek-in-ais-next-big-battle/|bet=Anthropic's Claude 3.7 Sonnet takes aim at OpenAI and DeepSeek in AI's next big battle|arxivurl=https://web.archive.org/web/20250224183545/https://venturebeat.com/ai/anthropics-claude-3-7-sonnet-takes-aim-at-openai-and-deepseek-in-ais-next-big-battle/|arxivsáne= 2025-jıl 24-fevral |avtor=Nuñez|at=Michael|sáne= 2025-jıl 24-fevral |til=en-US|jumıs=VentureBeat|qaralǵan sáne= 2025-jıl 24-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://arstechnica.com/ai/2025/05/anthropic-calls-new-claude-4-worlds-best-ai-coding-model/|bet=New Claude 4 AI model refactored code for 7 hours straight|avtor=Edwards|at=Benj|sáne= 2025-jıl 22-may |til=en|jumıs=Ars Technica|qaralǵan sáne= 2026-jıl 28-yanvar }}</ref>. Ol 2025-jıldıń may ayında Claude 4-penen birge ulıwma paydalanıwǵa shıǵarıldı<ref name="claude-code-enterprise">{{Web deregi| url =https://venturebeat.com/ai/anthropic-adds-usage-tracking-to-claude-code-as-enterprise-ai-spending-surges/|bet=Claude Code revenue jumps 5.5x as Anthropic launches analytics dashboard|avtor=Nuñez|at=Michael|sáne= 2025-jıl 16-iyul |baspaxana=VentureBeat|qaralǵan sáne= 2026-jıl 15-yanvar }}</ref>. Korporativ qollanıwǵa súyenip, Anthropic iyul ayına qaray Claude Code tabısınıń 5,5 ese óskenin xabarladı.[4] 2025-jıl 20-oktyabrde Anthropic Claude Code-tıń veb-versiyasın hám izolyaciyalaw (sandboxing) funkciyasın iske qostı<ref>{{Web deregi| url =https://arstechnica.com/ai/2025/10/claude-code-gets-a-web-version-but-its-the-new-sandboxing-that-really-matters/|bet=Claude Code gets a web version—but it's the new sandboxing that really matters|avtor=Axon|at=Samuel|sáne= 2025-jıl 20-oktyabr |til=en|jumıs=Ars Technica|qaralǵan sáne= 2026-jıl 22-may }}</ref>. Claude Opus 4.5 sisteması menen baylanıslı ónimliliktiń jaqsılanıwı menen bir waqıtta kelgen Claude Code 2025–2026-jıllardaǵı qısqı demalıs waqtında, adamlarda onıń menen tájiriybe islewge waqıt bolǵanda, sonıń ishinde onı [[vayb koding]] ushın paydalanǵan baǵdarlamashı emes kóplegen adamlar arasında keń tarqalıp ketti<ref>{{Web deregi| url =https://www.wsj.com/tech/ai/anthropic-claude-code-ai-7a46460e|bet=Claude Is Taking the AI World by Storm, and Even Non-Nerds Are Blown Away|avtor=Olson|at=Bradley|sáne= 2026-jıl 17-yanvar |til=en-US|jumıs=The Wall Street Journal|qaralǵan sáne= 2026-jıl 27-yanvar }}</ref><ref name="Morrone-2026">{{Web deregi| url =https://www.axios.com/2026/01/07/anthropics-claude-code-vibe-coding|bet=Anthropic's Claude Code in the spotlight|avtor=Morrone|at=Megan|sáne= 2026-jıl 7-yanvar |til=en|jumıs=Axios|qaralǵan sáne= 2026-jıl 27-yanvar }}</ref>. 2025-jıldıń avgustında Anthropic Claude Code-qa brauzerdi tikkeley basqarıwǵa múmkinshilik beretuǵın Google Chrome keńeytpesi — Claude for Chrome ónimin shıǵardı<ref>{{Web deregi| url =https://arstechnica.com/information-technology/2025/08/new-ai-browser-agents-create-risks-if-sites-hijack-them-with-hidden-instructions/|bet=Anthropic's auto-clicking AI Chrome extension raises browser-hijacking concerns|avtor=Edwards|at=Benj|sáne= 2025-jıl 27-avgust |til=en|jumıs=Ars Technica|qaralǵan sáne= 2025-jıl 27-avgust }}</ref>. Sonıń menen qatar 2025-jıl avgus ayında Anthropic «GTG-2002» dep atalatuǵın qáwipli subekt keminde 17 shólkemge hújim islew ushın Claude Code-tı paydalanǵanın áshkaraladı<ref>{{Jurnal deregi |last=Newman |first=Lily Hay |title=The Era of AI-Generated Ransomware Has Arrived |url=https://www.wired.com/story/the-era-of-ai-generated-ransomware-has-arrived/ |magazine=Wired |language=en-US |issn=1059-1028 |access-date=2026-01-28}}</ref>. 2025-jıl noyabrde Anthropic sentyabr ayında tap usı qáwip salıwshı subekt 30 shólkemge qarsı tıńshılıq kiberhújimleriniń 80–90%-tin avtomatlastırıw ushın Claude Code-tı paydalanǵanın anıqlaǵanın xabarladı<ref name="Tidy-2025">{{Web deregi| url =https://www.bbc.com/news/articles/cx2lzmygr84o|bet=AI firm claims Chinese spies used its tech to automate cyber attacks|avtor=Tidy|at=Joe|sáne= 2025-jıl 14-noyabr |til=en-GB|jumıs=BBC|qaralǵan sáne= 2026-jıl 28-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://www.axios.com/2025/11/13/anthropic-china-claude-code-cyberattack|bet=Chinese hackers used Anthropic's AI agent to automate spying|avtor=Sabin|at=Sam|sáne= 2025-jıl 13-noyabr |til=en|jumıs=Axios|qaralǵan sáne= 2026-jıl 28-yanvar }}</ref>. Hújimlerge baylanıslı barlıq akkauntlar bloklandı hám Anthropic huqıq qorǵaw organları menen zıyan kórgenlerge eskertti<ref name="Tidy-2025" />. Claude Code-tı [[Microsoft]],<ref>{{Web deregi| url =https://www.theverge.com/tech/865689/microsoft-claude-code-anthropic-partnership-notepad|bet=Claude Code is suddenly everywhere inside Microsoft|avtor=Warren|at=Tom|sáne= 2026-jıl 22-yanvar |jumıs=The Verge}}</ref> [[Google]],<ref>{{Web deregi| url =https://the-decoder.com/google-engineer-says-claude-code-built-in-one-hour-what-her-team-spent-a-year-on/|bet=Google engineer says Claude Code built in one hour what her team spent a year on|avtor=Bastian|at=Matthias|sáne= 2026-jıl 4-yanvar |jumıs=The Decoder|baspaxana=[[Heise Medien]]}}</ref> hám OpenAI xızmetkerleri paydalanadı. 2025-jıldıń avgustında Anthropic «biziń xızmet kórsetiw shártlerimizdi tikkeley buzıw» dep atap, OpenAI-diń Claude-qa kiriwin toqtattı<ref>{{Jurnal deregi |last=Robison |first=Kylie |date=2025-08-01 |title=Anthropic Revokes OpenAI's Access to Claude |url=https://www.wired.com/story/anthropic-revokes-openais-access-to-claude/ |magazine=Wired |via=}}</ref>. 2026-jıl fevralda Anthropic hálsizliklerdi anıqlaw ushın kod bazaların tekseretuǵın Claude Code Security sistemasın engizdi<ref>{{Web deregi| url =https://fortune.com/2026/02/20/exclusive-anthropic-rolls-out-ai-tool-that-can-hunt-software-bugs-on-its-own-including-the-most-dangerous-ones-humans-miss/|bet=AI can now hunt software bugs on its own. Anthropic is turning that into a security tool|avtor=Goldman|at=Sharon|sáne= 2026-jıl 20-fevral |til=en|jumıs=Fortune|qaralǵan sáne= 2026-jıl 21-fevral }}</ref>. 2026-jıl martta Claude Code [[komanda qatarı interfeysi]] qosımshasınıń derek kodı aǵıp ketip, aldaǵı birneshe funkciyalar menen modellerdi ashtı<ref>{{Web deregi| url =https://arstechnica.com/ai/2026/03/entire-claude-code-cli-source-code-leaks-thanks-to-exposed-map-file/|bet=Entire Claude Code CLI source code leaks thanks to exposed map file|avtor=Axon|at=Samuel|sáne= 2026-jıl 31-mart |til=en|jumıs=Ars Technica|qaralǵan sáne= 2026-jıl 31-mart }}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://www.cnbc.com/2026/03/31/anthropic-leak-claude-code-internal-source.html|bet=Anthropic leaks part of Claude Code's internal source code|avtor=Capoot|at=Ashley|sáne= 2026-jıl 31-mart |til=en|jumıs=CNBC|qaralǵan sáne= 2026-jıl 1-aprel }}</ref>. 2026-jıl may ayında Anthropic óziniń Managed Agents API ushın «Dreaming» izertlew kórsetpesi funkciyasın engizdi, ol dublikatlardı biriktiriw hám eskirgen jazbalardı joq etiw arqalı sessiyalar arasında agenttiń turaqlı yadın bekkemleydi;<ref>{{Cite news|last1=Nuñez|first1=Michael|date=2026-05-07|title=Anthropic introduces "dreaming," a system that lets AI agents learn from their own mistakes|url=https://venturebeat.com/technology/anthropic-introduces-dreaming-a-system-that-lets-ai-agents-learn-from-their-own-mistakes|publisher=VentureBeat}}</ref><ref>{{Web deregi| url =https://platform.claude.com/docs/en/managed-agents/dreams|bet=Dreams|til=en-US|jumıs=Claude API Docs|qaralǵan sáne= 2026-jıl 10-may }}</ref> autoDream dep atalatuǵın yadtı biriktiriw funkciyası mart ayındaǵı derek kodtıń aǵıwı barısında anıqlanǵan edi<ref>{{Cite news|last1=Franzen|first1=Carl|date=2026-03-31|title=Claude Code's source code appears to have leaked: here's what we know|url=https://venturebeat.com/technology/claude-codes-source-code-appears-to-have-leaked-heres-what-we-know|publisher=VentureBeat}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Chatbotlar]] [[Kategoriya:Generativ aldınnan tayarlanǵan transformatorlar]] [[Kategoriya:Úlken til modelleri]] [[Kategoriya:Mashinalıq oqıtıw]] [[Kategoriya:Virtual járdemshiler]] [[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı]] nsyjfjwp3e6mjpzoplisydf2akzy8rb 14 47761 265561 265493 2026-08-04T08:15:54Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:AQShtaǵı jasalma intellekt sanaatı|AQShtaǵı jasalma intellekt sanaatı]]» kategoriyası alıp taslandı; «[[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı|AQShta jasalma intellekt sanaatı]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265561 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|ChatGPT}} {{main|ChatGPT}} [[Kategoriya:OpenAI]] [[Kategoriya:Chatbotlar]] [[Kategoriya:Generativ aldınnan tayarlanǵan transformatorlar]] [[Kategoriya:Virtual járdemshiler]] [[Kategoriya:Programmalıq támiynat atı menen atalǵan Wikipedia kategoriyaları]] [[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı]] b5qexy735g31wcjz21aq9yli1hgghdb 14 47762 265562 265492 2026-08-04T08:16:07Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:AQShtaǵı jasalma intellekt sanaatı|AQShtaǵı jasalma intellekt sanaatı]]» kategoriyası alıp taslandı; «[[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı|AQShta jasalma intellekt sanaatı]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265562 wikitext text/x-wiki {{main|OpenAI}} {{Commons kategoriya|OpenAI}} [[Kategoriya:Elon Musk]] [[Kategoriya:Jasalma intellekt kompaniyaları]] [[Kategoriya:San-Fransisko buwın aymaǵında jaylasqan texnologiya kompaniyaları]] [[Kategoriya:AQShtıń texnologiya kompaniyaları atı menen atalǵan Wikipedia kategoriyaları]] [[Kategoriya:AQShta jasalma intellekt sanaatı]] r53i3no4i1i0w3ds6e91yxg2bcbovy0 3 47770 265535 2026-08-03T13:46:29Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 265535 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 13:46, 2026-jıl 3-avgust (UTC) 22p1257yqrzqd4x89iuzpac2oham7zw 3 47771 265536 2026-08-03T14:46:40Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 265536 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 14:46, 2026-jıl 3-avgust (UTC) amdeqktzin0dfdpg1wqly0qq88idio9 0 47772 265538 2026-08-03T18:44:58Z Bekan88 11311 «[[:en:Special:Redirect/revision/1362396463|Skore condoms]]» betinen awdarılıp jaratıldı 265538 wikitext text/x-wiki '''Skore condoms''' — [[Hindstan|Hindstandaǵı]] ekinshi eń iri [[prezervativ]] brendi. 2012-jılı iske qosılǵan Skore ónimleri TTK Group kompaniyası tárepinen islep shıǵarıladı<ref name="FinancialExpress">{{Cite news|url=https://www.financialexpress.com/opinion/how-chennai-based-ttk-group-got-its-mojo-back-in-the-complicated-indian-condom-industry/1262586/|title=How Chennai-based TTK Group got its mojo back in the complicated Indian condom industry|newspaper=Financial Express|date=2018-07-30}}</ref>. == Tariyxı hám marketing == Kohinoor hám [[Durex]] brendlerinen ayrılǵannan keyin TTK Group Skore prezervativlerin shıǵardı<ref name="ET">{{Cite news|url=https://brandequity.economictimes.indiatimes.com/news/business-of-brands/skore-outscores-its-competitors-to-become-the-third-largest-condom-brand-in-india/52957952|title=Here's how Skore outscored competitors to become the third largest condom brand in India|newspaper=Economic Times|date=2016-06-29}}</ref>. McCann tárepinen islengen brending penen marketinglik kómektiń arqasında Skore nekege shekemgi lázzetti arttırıwshı ónim retinde poziciyalandı. Bul mapaz Nielsen kompaniyasınıń Hindstandaǵı 16 000 brendtiń iske qosılıwına islegen 2016-jılǵı bahalawında eń tabıslı on iske qosıwdıń biri dep ataldı<ref name="TNM">{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/how-ttk-group-pioneers-condom-manufacturing-india-created-skore-brand-82034|title=How TTK Group, pioneers in condom manufacturing in India created the Skore brand|newspaper=The News Minute|date=2018-05-28}}</ref>. Skore 2013-jılı 40 kror quraytuǵın brendten 2015-jılı 70 kror quraytuǵın brendke aylandı. 2014-jılı Skore qaladaǵı dárixanalardıń jaylasqan jerin tabıwǵa<ref name="TechInAsia">{{Cite news|url=https://www.techinasia.com/indian-condom-brand-skore-launches-mobile-app-locate-pharmacies|title=Indian condom brand Skore launches mobile app to help you locate pharmacies|newspaper=Tech In Asia|date=2014-01-13}}</ref> hám olarǵa sırlı túrde buyırtpa beriwge járdemlesetuǵın mobil qosımshanı iske qostı<ref name="DeccanChronicle">{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/140127/news-businesstech/article/now-app-avoid-condom-blushes|title=Now an app to avoid condom blushes|newspaper=Deccan Chronicle|date=2014-01-27}}</ref>. 2015-jılǵa kelip Skore Hindstandaǵı úshinshi eń iri prezervativ brendi boldı, al 2018-jılǵa kelip mámlekettegi ekinshi eń iri prezervativ brendine aylandı. 2016-jılı Skore brend elshileri retinde Vest-Indiya kriketshileri Dueyn Bravo hám Kris Geyldi tarttı<ref name="BrandEquity">{{Cite news|url=https://brandequity.economictimes.indiatimes.com/news/advertising/chris-gayle-dwayne-bravo-to-endorse-skore-condoms/53852843|title=Chris Gayle, Dwayne Bravo to endorse Skore condoms|newspaper=The Economic Times|date=2016-08-25}}</ref><ref name="BusinessStd">{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/companies/skore-condoms-ropes-in-bravo-and-gayle-as-brand-ambassadors-116082401384_1.html|title=Skore Condoms ropes in Bravo and Gayle as brand ambassadors|newspaper=Business Standard|date=2016-08-24}}</ref>. 2019-jılı Skore jınıslıq salamatlıqqa arnalǵan basqa da ónimlerdi, sonıń ishinde lubrikant gellerdi, dirildeytuǵın penis saqıynaların hám feromon spreylerin shıǵarıwǵa umtıldı<ref name="BL">{{Cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/companies/skore-forays-into-sexual-wellness-segment/article29279818.ece|title=Skore forays into sexual wellness segment|newspaper=The Business Line|date=2019-08-28}}</ref><ref name="AFAQs">{{Cite news|url=https://www.afaqs.com/news/mktg/skore-adds-new-products-to-its-basket-launches-pheromone-spray|title=Condom maker Skore out with pheromone spray|newspaper=AFAQs|date=2019-11-01}}</ref><ref name="Agency FAQs">{{Cite news|url=https://www.afaqs.com/news/advertising/naughty-not-sleazy-is-skores-brief-to-isobar-as-the-company-diversifies-beyond-condoms|title="Naughty, not sleazy" is SKORE's brief to Isobar, as the company diversifies beyond condoms|newspaper=Agency FAQs|date=2021-11-22}}</ref>. == Derekler == 48popv9u8cojhvj1jrii8hrb6wn3yjz 265540 265538 2026-08-03T18:47:40Z Bekan88 11311 265540 wikitext text/x-wiki '''Skore condoms''' — [[Hindstan|Hindstandaǵı]] ekinshi eń iri [[prezervativ]] brendi. 2012-jılı iske qosılǵan Skore ónimleri TTK Group kompaniyası tárepinen islep shıǵarıladı<ref name="FinancialExpress">{{Cite news|url=https://www.financialexpress.com/opinion/how-chennai-based-ttk-group-got-its-mojo-back-in-the-complicated-indian-condom-industry/1262586/|title=How Chennai-based TTK Group got its mojo back in the complicated Indian condom industry|newspaper=Financial Express|date=2018-07-30}}</ref>. == Tariyxı hám marketing == Kohinoor hám [[Durex]] brendlerinen ayrılǵannan keyin TTK Group Skore prezervativlerin shıǵardı<ref name="ET">{{Cite news|url=https://brandequity.economictimes.indiatimes.com/news/business-of-brands/skore-outscores-its-competitors-to-become-the-third-largest-condom-brand-in-india/52957952|title=Here's how Skore outscored competitors to become the third largest condom brand in India|newspaper=Economic Times|date=2016-06-29}}</ref>. McCann tárepinen islengen brending penen marketinglik kómektiń arqasında Skore nekege shekemgi lázzetti arttırıwshı ónim retinde poziciyalandı. Bul mapaz Nielsen kompaniyasınıń Hindstandaǵı 16 000 brendtiń iske qosılıwına islegen 2016-jılǵı bahalawında eń tabıslı on iske qosıwdıń biri dep ataldı<ref name="TNM">{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/how-ttk-group-pioneers-condom-manufacturing-india-created-skore-brand-82034|title=How TTK Group, pioneers in condom manufacturing in India created the Skore brand|newspaper=The News Minute|date=2018-05-28}}</ref>. Skore 2013-jılı 40 kror quraytuǵın brendten 2015-jılı 70 kror quraytuǵın brendke aylandı. 2014-jılı Skore qaladaǵı dárixanalardıń jaylasqan jerin tabıwǵa<ref name="TechInAsia">{{Cite news|url=https://www.techinasia.com/indian-condom-brand-skore-launches-mobile-app-locate-pharmacies|title=Indian condom brand Skore launches mobile app to help you locate pharmacies|newspaper=Tech In Asia|date=2014-01-13}}</ref> hám olarǵa sırlı túrde buyırtpa beriwge járdemlesetuǵın mobil qosımshanı iske qostı<ref name="DeccanChronicle">{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/140127/news-businesstech/article/now-app-avoid-condom-blushes|title=Now an app to avoid condom blushes|newspaper=Deccan Chronicle|date=2014-01-27}}</ref>. 2015-jılǵa kelip Skore Hindstandaǵı úshinshi eń iri prezervativ brendi boldı, al 2018-jılǵa kelip mámlekettegi ekinshi eń iri prezervativ brendine aylandı. 2016-jılı Skore brend elshileri retinde Vest-Indiya kriketshileri Dueyn Bravo hám Kris Geyldi tarttı<ref name="BrandEquity">{{Cite news|url=https://brandequity.economictimes.indiatimes.com/news/advertising/chris-gayle-dwayne-bravo-to-endorse-skore-condoms/53852843|title=Chris Gayle, Dwayne Bravo to endorse Skore condoms|newspaper=The Economic Times|date=2016-08-25}}</ref><ref name="BusinessStd">{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/companies/skore-condoms-ropes-in-bravo-and-gayle-as-brand-ambassadors-116082401384_1.html|title=Skore Condoms ropes in Bravo and Gayle as brand ambassadors|newspaper=Business Standard|date=2016-08-24}}</ref>. 2019-jılı Skore jınıslıq salamatlıqqa arnalǵan basqa da ónimlerdi, sonıń ishinde lubrikant gellerdi, dirildeytuǵın penis saqıynaların hám feromon spreylerin shıǵarıwǵa umtıldı<ref name="BL">{{Cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/companies/skore-forays-into-sexual-wellness-segment/article29279818.ece|title=Skore forays into sexual wellness segment|newspaper=The Business Line|date=2019-08-28}}</ref><ref name="AFAQs">{{Cite news|url=https://www.afaqs.com/news/mktg/skore-adds-new-products-to-its-basket-launches-pheromone-spray|title=Condom maker Skore out with pheromone spray|newspaper=AFAQs|date=2019-11-01}}</ref><ref name="Agency FAQs">{{Cite news|url=https://www.afaqs.com/news/advertising/naughty-not-sleazy-is-skores-brief-to-isobar-as-the-company-diversifies-beyond-condoms|title="Naughty, not sleazy" is SKORE's brief to Isobar, as the company diversifies beyond condoms|newspaper=Agency FAQs|date=2021-11-22}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} {{Prezervativ}} cl8khsym8z3tfc19pyoqehgeve6yvh6 265573 265540 2026-08-04T08:23:01Z Kvazimodo 10433 qosımshalar 265573 wikitext text/x-wiki '''Skore condoms''' — [[Hindstan|Hindstandaǵı]] ekinshi eń iri [[prezervativ]] brendi. 2012-jılı iske qosılǵan Skore ónimleri TTK Group kompaniyası tárepinen islep shıǵarıladı<ref name="FinancialExpress">{{Cite news|url=https://www.financialexpress.com/opinion/how-chennai-based-ttk-group-got-its-mojo-back-in-the-complicated-indian-condom-industry/1262586/|title=How Chennai-based TTK Group got its mojo back in the complicated Indian condom industry|newspaper=Financial Express|date=2018-07-30}}</ref>. == Tariyxı hám marketing == Kohinoor hám [[Durex]] brendlerinen ayrılǵannan keyin TTK Group Skore prezervativlerin shıǵardı<ref name="ET">{{Cite news|url=https://brandequity.economictimes.indiatimes.com/news/business-of-brands/skore-outscores-its-competitors-to-become-the-third-largest-condom-brand-in-india/52957952|title=Here's how Skore outscored competitors to become the third largest condom brand in India|newspaper=Economic Times|date=2016-06-29}}</ref>. McCann tárepinen islengen brending penen marketinglik kómektiń arqasında Skore nekege shekemgi lázzetti arttırıwshı ónim retinde poziciyalandı. Bul mapaz Nielsen kompaniyasınıń Hindstandaǵı 16 000 brendtiń iske qosılıwına islegen 2016-jılǵı bahalawında eń tabıslı on iske qosıwdıń biri dep ataldı<ref name="TNM">{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/how-ttk-group-pioneers-condom-manufacturing-india-created-skore-brand-82034|title=How TTK Group, pioneers in condom manufacturing in India created the Skore brand|newspaper=The News Minute|date=2018-05-28}}</ref>. Skore 2013-jılı 40 kror quraytuǵın brendten 2015-jılı 70 kror quraytuǵın brendke aylandı. 2014-jılı Skore qaladaǵı dárixanalardıń jaylasqan jerin tabıwǵa<ref name="TechInAsia">{{Cite news|url=https://www.techinasia.com/indian-condom-brand-skore-launches-mobile-app-locate-pharmacies|title=Indian condom brand Skore launches mobile app to help you locate pharmacies|newspaper=Tech In Asia|date=2014-01-13}}</ref> hám olarǵa sırlı túrde buyırtpa beriwge járdemlesetuǵın mobil qosımshanı iske qostı<ref name="DeccanChronicle">{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/140127/news-businesstech/article/now-app-avoid-condom-blushes|title=Now an app to avoid condom blushes|newspaper=Deccan Chronicle|date=2014-01-27}}</ref>. 2015-jılǵa kelip Skore Hindstandaǵı úshinshi eń iri prezervativ brendi boldı, al 2018-jılǵa kelip mámlekettegi ekinshi eń iri prezervativ brendine aylandı. 2016-jılı Skore brend elshileri retinde Vest-Indiya kriketshileri Dueyn Bravo hám Kris Geyldi tarttı<ref name="BrandEquity">{{Cite news|url=https://brandequity.economictimes.indiatimes.com/news/advertising/chris-gayle-dwayne-bravo-to-endorse-skore-condoms/53852843|title=Chris Gayle, Dwayne Bravo to endorse Skore condoms|newspaper=The Economic Times|date=2016-08-25}}</ref><ref name="BusinessStd">{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/companies/skore-condoms-ropes-in-bravo-and-gayle-as-brand-ambassadors-116082401384_1.html|title=Skore Condoms ropes in Bravo and Gayle as brand ambassadors|newspaper=Business Standard|date=2016-08-24}}</ref>. 2019-jılı Skore jınıslıq salamatlıqqa arnalǵan basqa da ónimlerdi, sonıń ishinde lubrikant gellerdi, dirildeytuǵın penis saqıynaların hám feromon spreylerin shıǵarıwǵa umtıldı<ref name="BL">{{Cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/companies/skore-forays-into-sexual-wellness-segment/article29279818.ece|title=Skore forays into sexual wellness segment|newspaper=The Business Line|date=2019-08-28}}</ref><ref name="AFAQs">{{Cite news|url=https://www.afaqs.com/news/mktg/skore-adds-new-products-to-its-basket-launches-pheromone-spray|title=Condom maker Skore out with pheromone spray|newspaper=AFAQs|date=2019-11-01}}</ref><ref name="Agency FAQs">{{Cite news|url=https://www.afaqs.com/news/advertising/naughty-not-sleazy-is-skores-brief-to-isobar-as-the-company-diversifies-beyond-condoms|title="Naughty, not sleazy" is SKORE's brief to Isobar, as the company diversifies beyond condoms|newspaper=Agency FAQs|date=2021-11-22}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} {{Prezervativ}} hebr1je7a1xesssttxzwvkmapnrpjqe 265580 265573 2026-08-04T08:29:59Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Prezervativ brendleri|Prezervativ brendleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265580 wikitext text/x-wiki '''Skore condoms''' — [[Hindstan|Hindstandaǵı]] ekinshi eń iri [[prezervativ]] brendi. 2012-jılı iske qosılǵan Skore ónimleri TTK Group kompaniyası tárepinen islep shıǵarıladı<ref name="FinancialExpress">{{Cite news|url=https://www.financialexpress.com/opinion/how-chennai-based-ttk-group-got-its-mojo-back-in-the-complicated-indian-condom-industry/1262586/|title=How Chennai-based TTK Group got its mojo back in the complicated Indian condom industry|newspaper=Financial Express|date=2018-07-30}}</ref>. == Tariyxı hám marketing == Kohinoor hám [[Durex]] brendlerinen ayrılǵannan keyin TTK Group Skore prezervativlerin shıǵardı<ref name="ET">{{Cite news|url=https://brandequity.economictimes.indiatimes.com/news/business-of-brands/skore-outscores-its-competitors-to-become-the-third-largest-condom-brand-in-india/52957952|title=Here's how Skore outscored competitors to become the third largest condom brand in India|newspaper=Economic Times|date=2016-06-29}}</ref>. McCann tárepinen islengen brending penen marketinglik kómektiń arqasında Skore nekege shekemgi lázzetti arttırıwshı ónim retinde poziciyalandı. Bul mapaz Nielsen kompaniyasınıń Hindstandaǵı 16 000 brendtiń iske qosılıwına islegen 2016-jılǵı bahalawında eń tabıslı on iske qosıwdıń biri dep ataldı<ref name="TNM">{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/how-ttk-group-pioneers-condom-manufacturing-india-created-skore-brand-82034|title=How TTK Group, pioneers in condom manufacturing in India created the Skore brand|newspaper=The News Minute|date=2018-05-28}}</ref>. Skore 2013-jılı 40 kror quraytuǵın brendten 2015-jılı 70 kror quraytuǵın brendke aylandı. 2014-jılı Skore qaladaǵı dárixanalardıń jaylasqan jerin tabıwǵa<ref name="TechInAsia">{{Cite news|url=https://www.techinasia.com/indian-condom-brand-skore-launches-mobile-app-locate-pharmacies|title=Indian condom brand Skore launches mobile app to help you locate pharmacies|newspaper=Tech In Asia|date=2014-01-13}}</ref> hám olarǵa sırlı túrde buyırtpa beriwge járdemlesetuǵın mobil qosımshanı iske qostı<ref name="DeccanChronicle">{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/140127/news-businesstech/article/now-app-avoid-condom-blushes|title=Now an app to avoid condom blushes|newspaper=Deccan Chronicle|date=2014-01-27}}</ref>. 2015-jılǵa kelip Skore Hindstandaǵı úshinshi eń iri prezervativ brendi boldı, al 2018-jılǵa kelip mámlekettegi ekinshi eń iri prezervativ brendine aylandı. 2016-jılı Skore brend elshileri retinde Vest-Indiya kriketshileri Dueyn Bravo hám Kris Geyldi tarttı<ref name="BrandEquity">{{Cite news|url=https://brandequity.economictimes.indiatimes.com/news/advertising/chris-gayle-dwayne-bravo-to-endorse-skore-condoms/53852843|title=Chris Gayle, Dwayne Bravo to endorse Skore condoms|newspaper=The Economic Times|date=2016-08-25}}</ref><ref name="BusinessStd">{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/companies/skore-condoms-ropes-in-bravo-and-gayle-as-brand-ambassadors-116082401384_1.html|title=Skore Condoms ropes in Bravo and Gayle as brand ambassadors|newspaper=Business Standard|date=2016-08-24}}</ref>. 2019-jılı Skore jınıslıq salamatlıqqa arnalǵan basqa da ónimlerdi, sonıń ishinde lubrikant gellerdi, dirildeytuǵın penis saqıynaların hám feromon spreylerin shıǵarıwǵa umtıldı<ref name="BL">{{Cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/companies/skore-forays-into-sexual-wellness-segment/article29279818.ece|title=Skore forays into sexual wellness segment|newspaper=The Business Line|date=2019-08-28}}</ref><ref name="AFAQs">{{Cite news|url=https://www.afaqs.com/news/mktg/skore-adds-new-products-to-its-basket-launches-pheromone-spray|title=Condom maker Skore out with pheromone spray|newspaper=AFAQs|date=2019-11-01}}</ref><ref name="Agency FAQs">{{Cite news|url=https://www.afaqs.com/news/advertising/naughty-not-sleazy-is-skores-brief-to-isobar-as-the-company-diversifies-beyond-condoms|title="Naughty, not sleazy" is SKORE's brief to Isobar, as the company diversifies beyond condoms|newspaper=Agency FAQs|date=2021-11-22}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} {{Prezervativ}} [[Kategoriya:Prezervativ brendleri]] 5ejyniil1p8945yj0nkjo85u45ao44e 265583 265580 2026-08-04T08:33:59Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Hindistan brendleri|Hindistan brendleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265583 wikitext text/x-wiki '''Skore condoms''' — [[Hindstan|Hindstandaǵı]] ekinshi eń iri [[prezervativ]] brendi. 2012-jılı iske qosılǵan Skore ónimleri TTK Group kompaniyası tárepinen islep shıǵarıladı<ref name="FinancialExpress">{{Cite news|url=https://www.financialexpress.com/opinion/how-chennai-based-ttk-group-got-its-mojo-back-in-the-complicated-indian-condom-industry/1262586/|title=How Chennai-based TTK Group got its mojo back in the complicated Indian condom industry|newspaper=Financial Express|date=2018-07-30}}</ref>. == Tariyxı hám marketing == Kohinoor hám [[Durex]] brendlerinen ayrılǵannan keyin TTK Group Skore prezervativlerin shıǵardı<ref name="ET">{{Cite news|url=https://brandequity.economictimes.indiatimes.com/news/business-of-brands/skore-outscores-its-competitors-to-become-the-third-largest-condom-brand-in-india/52957952|title=Here's how Skore outscored competitors to become the third largest condom brand in India|newspaper=Economic Times|date=2016-06-29}}</ref>. McCann tárepinen islengen brending penen marketinglik kómektiń arqasında Skore nekege shekemgi lázzetti arttırıwshı ónim retinde poziciyalandı. Bul mapaz Nielsen kompaniyasınıń Hindstandaǵı 16 000 brendtiń iske qosılıwına islegen 2016-jılǵı bahalawında eń tabıslı on iske qosıwdıń biri dep ataldı<ref name="TNM">{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/how-ttk-group-pioneers-condom-manufacturing-india-created-skore-brand-82034|title=How TTK Group, pioneers in condom manufacturing in India created the Skore brand|newspaper=The News Minute|date=2018-05-28}}</ref>. Skore 2013-jılı 40 kror quraytuǵın brendten 2015-jılı 70 kror quraytuǵın brendke aylandı. 2014-jılı Skore qaladaǵı dárixanalardıń jaylasqan jerin tabıwǵa<ref name="TechInAsia">{{Cite news|url=https://www.techinasia.com/indian-condom-brand-skore-launches-mobile-app-locate-pharmacies|title=Indian condom brand Skore launches mobile app to help you locate pharmacies|newspaper=Tech In Asia|date=2014-01-13}}</ref> hám olarǵa sırlı túrde buyırtpa beriwge járdemlesetuǵın mobil qosımshanı iske qostı<ref name="DeccanChronicle">{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/140127/news-businesstech/article/now-app-avoid-condom-blushes|title=Now an app to avoid condom blushes|newspaper=Deccan Chronicle|date=2014-01-27}}</ref>. 2015-jılǵa kelip Skore Hindstandaǵı úshinshi eń iri prezervativ brendi boldı, al 2018-jılǵa kelip mámlekettegi ekinshi eń iri prezervativ brendine aylandı. 2016-jılı Skore brend elshileri retinde Vest-Indiya kriketshileri Dueyn Bravo hám Kris Geyldi tarttı<ref name="BrandEquity">{{Cite news|url=https://brandequity.economictimes.indiatimes.com/news/advertising/chris-gayle-dwayne-bravo-to-endorse-skore-condoms/53852843|title=Chris Gayle, Dwayne Bravo to endorse Skore condoms|newspaper=The Economic Times|date=2016-08-25}}</ref><ref name="BusinessStd">{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/companies/skore-condoms-ropes-in-bravo-and-gayle-as-brand-ambassadors-116082401384_1.html|title=Skore Condoms ropes in Bravo and Gayle as brand ambassadors|newspaper=Business Standard|date=2016-08-24}}</ref>. 2019-jılı Skore jınıslıq salamatlıqqa arnalǵan basqa da ónimlerdi, sonıń ishinde lubrikant gellerdi, dirildeytuǵın penis saqıynaların hám feromon spreylerin shıǵarıwǵa umtıldı<ref name="BL">{{Cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/companies/skore-forays-into-sexual-wellness-segment/article29279818.ece|title=Skore forays into sexual wellness segment|newspaper=The Business Line|date=2019-08-28}}</ref><ref name="AFAQs">{{Cite news|url=https://www.afaqs.com/news/mktg/skore-adds-new-products-to-its-basket-launches-pheromone-spray|title=Condom maker Skore out with pheromone spray|newspaper=AFAQs|date=2019-11-01}}</ref><ref name="Agency FAQs">{{Cite news|url=https://www.afaqs.com/news/advertising/naughty-not-sleazy-is-skores-brief-to-isobar-as-the-company-diversifies-beyond-condoms|title="Naughty, not sleazy" is SKORE's brief to Isobar, as the company diversifies beyond condoms|newspaper=Agency FAQs|date=2021-11-22}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} {{Prezervativ}} [[Kategoriya:Prezervativ brendleri]] [[Kategoriya:Hindistan brendleri]] 1f6kku11xkkemomv41b7k7kh9ixeh9x 0 47773 265539 2026-08-03T18:45:35Z Bekan88 11311 «[[:en:Special:Redirect/revision/1347215005|Trojan (brand)]]» betinen awdarılıp jaratıldı 265539 wikitext text/x-wiki '''Trojan''' — Church & Dwight Company kompaniyası tárepinen islep shıǵarılatuǵın prezervativler hám jınıslıq maylaw qurallarınıń brend ataması. Trojan prezervativlerin 1910-jılları Nyu-York qalasına kóshkennen keyin Merl Leland Yangs baslaǵan. Yangsqa shekemgi tiykarǵı prezervativ óndiriwshi 1880-jıllardan baslap haywanlardıń isheklerinen prezervativ islegen Yulius Shmid edi<ref>{{Cite book|title=Devices and Desires: A History of Contraceptives in America}}</ref>. 2006-jılǵı jaǵday boyınsha AQSH dárixanalarında satıp alınǵan prezervativlerdiń 70,5%-i Trojan brendine tiyisli<ref name="slate">{{Web deregi|url=http://www.slate.com/id/2150552/|bet=The Other Trojan War – What's the best-selling condom in America?|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120109065741/http://www.slate.com/articles/arts/number_1/2006/09/the_other_trojan_war.html|arxivsáne=9 January 2012|avtor=Koerner|at=Brendan|sáne=29 September 2006|jumıs=Slate}}</ref>. == Brend tariyxı == Trojan prezervativlerin birinshi ret 1916-jılı Merl Leland Yangs óziniń Fay and Youngs kompaniyası arqalı óndirdi, ol 1919-jılı Youngs Rubber Corporation bolıp ózgertildi. Youngs Rubber Corporation Trojan shleminiń súwreti bar Trojan brendli prezervativlerin birinshi ret usındı<ref>{{Cite book|last=Tone|first=Andrea|title=Devices and Desires: A History of Contraceptives in America}}</ref>. Trojan prezervativlerdi reklamalawdı 1927-jılı farmacevtlerge arnalǵan tarawlıq jurnalda ornalastırılǵan reklama arqalı basladı<ref name="Times">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/06/18/business/media/18adcol.html|title=Pigs With Cellphones, but No Condoms|first=Andrew Adam|last=Newman|newspaper=[[The New York Times]]|access-date=28 April 2009|date=18 June 2007}}</ref>. 1930-jılǵa kelip lateks tiykarındaǵı materiallar paydalanıldı. Lateks burın paydalanılǵan rezinaǵa qaraǵanda arzanıraq boldı, sonıń menen birge keselliklerden hám júklilikten qorǵawdı támiyinledi. Material ózgerisi jaramlılıq múddetin úsh ay menen salıstırǵanda bes jılǵa deyin uzartıwǵa imkaniyat berdi<ref>{{Cite book|title=The Humble Little Condom: A History|publisher=Prometheus Books}}</ref>. 2009-jılǵı jaǵday boyınsha Trojan prezervativlerdiń 30 túrli sortın shıǵaradı<ref name="Church">{{Web deregi|url=http://www.trojancondoms.com/Resources/AboutUs.aspx|bet=About Trojan Condoms|arxivurl=https://web.archive.org/web/20100528123304/http://www.trojancondoms.com/Resources/AboutUs.aspx|arxivsáne=28 May 2010|baspaxana=Church & Dwight Co., Inc.|qaralǵan sáne=28 April 2009}}</ref>. Basqa brendlerden ayırmashılıǵı, Trojan ayırım prezervativlerin Amerika Qurama Shtatlarında óndiredi. Church and Dwight kompaniyasınıń Saut Chesterfildtegi (Virdjiniya shtatı) 1851 Touchstone Dr da jaylasqan zavodı bar. Obektti 1988-jılı Safetex Corp. kompaniyası Saxon prezervativlerin óndiriw ushın salǵan. 1990-jıllardıń ortasında sol waqıtta Carter-Wallace-qa tiyisli bolǵan Trojan jańa óndirislik obekt izledi. Safetex óziniń Chesterfildtegi zavodın jabatuǵının xabarladı. Carter-Wallace zavodtı 1995-jılı satıp alıp, onı dáslepki kóleminen úsh eseden aslamǵa keńeytip, modernizaciyaladı<ref>{{Web deregi|url=https://m.styleweekly.com/richmond/chesterfields-trojan-condom-plant-announces-expansion/Content?oid=20037718|bet=Chesterfield's Trojan Condom Plant Announces Expansion|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230605165950/https://m.styleweekly.com/richmond/chesterfields-trojan-condom-plant-announces-expansion/Content?oid=20037718|arxivsáne=5 June 2023|sáne=2023-05-09|til=en-us|jumıs=Style Weekly|qaralǵan sáne=2023-10-10}}</ref>. 2023-jıldıń may ayında Church and Dwight óziniń Chesterfildtegi óndirislik zavodın 27 million dollarǵa keńeytetuǵının xabarladı, onda olar xosh iyisti arttıratuǵın innovaciyalıq kir juwıw ónimin shıǵarıwdı jobalastırmaqta. == Izertlewler == 2006-jıldan baslap Trojan Amerika Qurama Shtatları boyınsha kolledjler hám universitet kampuslarında studentlerge bar bolǵan jınıslıq salamatlıq resurslarınıń hár jılǵı reytingi — Jınıslıq salamatlıq tuwralı esabat kartochkasın ótkermekte. Túrli Bowl Championship Series konferenciyalarındaǵı 141 oqıw ornınıń studentler densawlıqtı saqlaw orayları studentleriniń, prezervativler menen basqa da kontraceptivlerdiń qoljetimliligi, [[AIV]] hám [[Jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciya|JJJI]]-ǵa test tapsırıw, studentler qatarlaslar toparları, jınıslıq zorlıq-zombılıq baǵdarlamaları menen resursları, sonday-aq veb-sayttıń paydalanıwǵa qolaylılıǵı sıyaqlı temalar boyınsha pikirleri tiykarında bahalanadı<ref>{{Cite press release |title=University of Illinois Dethrones Columbia University to Take Top Spot in the 2012 Trojan Sexual Health Report Card |url=http://www.prnewswire.com/news-releases/university-of-illinois-dethrones-columbia-university-to-take-top-spot-in-the-2012-trojan-sexual-health-report-card-rankings-175387711.html |access-date=21 December 2012 |publisher=Trojan Condoms |date=23 October 2012 |archive-date=18 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121118030256/http://www.prnewswire.com/news-releases/university-of-illinois-dethrones-columbia-university-to-take-top-spot-in-the-2012-trojan-sexual-health-report-card-rankings-175387711.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Web deregi|url=http://www.trojancondoms.com/assets/pdfs/2011_SHRC.pdf|bet=2011 Sexual Health Report Card|arxivurl=https://web.archive.org/web/20111125015457/http://www.trojancondoms.com/assets/pdfs/2011_SHRC.pdf|arxivsáne=25 November 2011|baspaxana=Trojan Condoms|qaralǵan sáne=21 December 2012}}</ref>. == Derekler == asra9nvg4ku36ff66n5g0mbud5yklm9 265541 265539 2026-08-03T18:49:43Z Bekan88 11311 265541 wikitext text/x-wiki '''Trojan''' — Church & Dwight Company kompaniyası tárepinen islep shıǵarılatuǵın prezervativler hám jınıslıq maylaw qurallarınıń brend ataması. Trojan prezervativlerin 1910-jılları Nyu-York qalasına kóshkennen keyin Merl Leland Yangs baslaǵan. Yangsqa shekemgi tiykarǵı prezervativ óndiriwshi 1880-jıllardan baslap haywanlardıń isheklerinen prezervativ islegen Yulius Shmid edi<ref>{{Cite book|title=Devices and Desires: A History of Contraceptives in America}}</ref>. 2006-jılǵı jaǵday boyınsha AQSH dárixanalarında satıp alınǵan prezervativlerdiń 70,5%-i Trojan brendine tiyisli<ref name="slate">{{Web deregi|url=http://www.slate.com/id/2150552/|bet=The Other Trojan War – What's the best-selling condom in America?|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120109065741/http://www.slate.com/articles/arts/number_1/2006/09/the_other_trojan_war.html|arxivsáne=9 January 2012|avtor=Koerner|at=Brendan|sáne=29 September 2006|jumıs=Slate}}</ref>. == Brend tariyxı == Trojan prezervativlerin birinshi ret 1916-jılı Merl Leland Yangs óziniń Fay and Youngs kompaniyası arqalı óndirdi, ol 1919-jılı Youngs Rubber Corporation bolıp ózgertildi. Youngs Rubber Corporation Trojan shleminiń súwreti bar Trojan brendli prezervativlerin birinshi ret usındı<ref>{{Cite book|last=Tone|first=Andrea|title=Devices and Desires: A History of Contraceptives in America}}</ref>. Trojan prezervativlerdi reklamalawdı 1927-jılı farmacevtlerge arnalǵan tarawlıq jurnalda ornalastırılǵan reklama arqalı basladı<ref name="Times">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/06/18/business/media/18adcol.html|title=Pigs With Cellphones, but No Condoms|first=Andrew Adam|last=Newman|newspaper=[[The New York Times]]|access-date=28 April 2009|date=18 June 2007}}</ref>. 1930-jılǵa kelip lateks tiykarındaǵı materiallar paydalanıldı. Lateks burın paydalanılǵan rezinaǵa qaraǵanda arzanıraq boldı, sonıń menen birge keselliklerden hám júklilikten qorǵawdı támiyinledi. Material ózgerisi jaramlılıq múddetin úsh ay menen salıstırǵanda bes jılǵa deyin uzartıwǵa imkaniyat berdi<ref>{{Cite book|title=The Humble Little Condom: A History|publisher=Prometheus Books}}</ref>. 2009-jılǵı jaǵday boyınsha Trojan prezervativlerdiń 30 túrli sortın shıǵaradı<ref name="Church">{{Web deregi|url=http://www.trojancondoms.com/Resources/AboutUs.aspx|bet=About Trojan Condoms|arxivurl=https://web.archive.org/web/20100528123304/http://www.trojancondoms.com/Resources/AboutUs.aspx|arxivsáne=28 May 2010|baspaxana=Church & Dwight Co., Inc.|qaralǵan sáne=28 April 2009}}</ref>. Basqa brendlerden ayırmashılıǵı, Trojan ayırım prezervativlerin Amerika Qurama Shtatlarında óndiredi. Church and Dwight kompaniyasınıń Saut Chesterfildtegi (Virdjiniya shtatı) 1851 Touchstone Dr da jaylasqan zavodı bar. Obektti 1988-jılı Safetex Corp. kompaniyası Saxon prezervativlerin óndiriw ushın salǵan. 1990-jıllardıń ortasında sol waqıtta Carter-Wallace-qa tiyisli bolǵan Trojan jańa óndirislik obekt izledi. Safetex óziniń Chesterfildtegi zavodın jabatuǵının xabarladı. Carter-Wallace zavodtı 1995-jılı satıp alıp, onı dáslepki kóleminen úsh eseden aslamǵa keńeytip, modernizaciyaladı<ref>{{Web deregi|url=https://m.styleweekly.com/richmond/chesterfields-trojan-condom-plant-announces-expansion/Content?oid=20037718|bet=Chesterfield's Trojan Condom Plant Announces Expansion|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230605165950/https://m.styleweekly.com/richmond/chesterfields-trojan-condom-plant-announces-expansion/Content?oid=20037718|arxivsáne=5 June 2023|sáne=2023-05-09|til=en-us|jumıs=Style Weekly|qaralǵan sáne=2023-10-10}}</ref>. 2023-jıldıń may ayında Church and Dwight óziniń Chesterfildtegi óndirislik zavodın 27 million dollarǵa keńeytetuǵının xabarladı, onda olar xosh iyisti arttıratuǵın innovaciyalıq kir juwıw ónimin shıǵarıwdı jobalastırmaqta. == Izertlewler == 2006-jıldan baslap Trojan Amerika Qurama Shtatları boyınsha kolledjler hám universitet kampuslarında studentlerge bar bolǵan jınıslıq salamatlıq resurslarınıń hár jılǵı reytingi — Jınıslıq salamatlıq tuwralı esabat kartochkasın ótkermekte. Túrli Bowl Championship Series konferenciyalarındaǵı 141 oqıw ornınıń studentler densawlıqtı saqlaw orayları studentleriniń, prezervativler menen basqa da kontraceptivlerdiń qoljetimliligi, [[AIV]] hám [[Jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciya|JJJI]]-ǵa test tapsırıw, studentler qatarlaslar toparları, jınıslıq zorlıq-zombılıq baǵdarlamaları menen resursları, sonday-aq veb-sayttıń paydalanıwǵa qolaylılıǵı sıyaqlı temalar boyınsha pikirleri tiykarında bahalanadı<ref>{{Cite press release |title=University of Illinois Dethrones Columbia University to Take Top Spot in the 2012 Trojan Sexual Health Report Card |url=http://www.prnewswire.com/news-releases/university-of-illinois-dethrones-columbia-university-to-take-top-spot-in-the-2012-trojan-sexual-health-report-card-rankings-175387711.html |access-date=21 December 2012 |publisher=Trojan Condoms |date=23 October 2012 |archive-date=18 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121118030256/http://www.prnewswire.com/news-releases/university-of-illinois-dethrones-columbia-university-to-take-top-spot-in-the-2012-trojan-sexual-health-report-card-rankings-175387711.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Web deregi|url=http://www.trojancondoms.com/assets/pdfs/2011_SHRC.pdf|bet=2011 Sexual Health Report Card|arxivurl=https://web.archive.org/web/20111125015457/http://www.trojancondoms.com/assets/pdfs/2011_SHRC.pdf|arxivsáne=25 November 2011|baspaxana=Trojan Condoms|qaralǵan sáne=21 December 2012}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} {{Prezervativ}} csiw5dze1114b9uzerxdt4o55pqa6iq 265542 265541 2026-08-03T18:51:31Z Bekan88 11311 265542 wikitext text/x-wiki '''Trojan''' — Church & Dwight Company kompaniyası tárepinen islep shıǵarılatuǵın [[Prezervativ|prezervativler]] hám jınıslıq maylaw qurallarınıń brend ataması. Trojan prezervativlerin 1910-jılları [[Nyu-York]] qalasına kóshkennen keyin Merl Leland Yangs baslaǵan. Yangsqa shekemgi tiykarǵı prezervativ óndiriwshi 1880-jıllardan baslap haywanlardıń isheklerinen prezervativ islegen Yulius Shmid edi<ref>{{Cite book|title=Devices and Desires: A History of Contraceptives in America}}</ref>. 2006-jılǵı jaǵday boyınsha AQSH dárixanalarında satıp alınǵan prezervativlerdiń 70,5%-i Trojan brendine tiyisli<ref name="slate">{{Web deregi|url=http://www.slate.com/id/2150552/|bet=The Other Trojan War – What's the best-selling condom in America?|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120109065741/http://www.slate.com/articles/arts/number_1/2006/09/the_other_trojan_war.html|arxivsáne=9 January 2012|avtor=Koerner|at=Brendan|sáne=29 September 2006|jumıs=Slate}}</ref>. == Brend tariyxı == Trojan prezervativlerin birinshi ret 1916-jılı Merl Leland Yangs óziniń Fay and Youngs kompaniyası arqalı óndirdi, ol 1919-jılı Youngs Rubber Corporation bolıp ózgertildi. Youngs Rubber Corporation Trojan shleminiń súwreti bar Trojan brendli prezervativlerin birinshi ret usındı<ref>{{Cite book|last=Tone|first=Andrea|title=Devices and Desires: A History of Contraceptives in America}}</ref>. Trojan prezervativlerdi reklamalawdı 1927-jılı farmacevtlerge arnalǵan tarawlıq jurnalda ornalastırılǵan reklama arqalı basladı<ref name="Times">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/06/18/business/media/18adcol.html|title=Pigs With Cellphones, but No Condoms|first=Andrew Adam|last=Newman|newspaper=[[The New York Times]]|access-date=28 April 2009|date=18 June 2007}}</ref>. 1930-jılǵa kelip lateks tiykarındaǵı materiallar paydalanıldı. Lateks burın paydalanılǵan rezinaǵa qaraǵanda arzanıraq boldı, sonıń menen birge keselliklerden hám júklilikten qorǵawdı támiyinledi. Material ózgerisi jaramlılıq múddetin úsh ay menen salıstırǵanda bes jılǵa deyin uzartıwǵa imkaniyat berdi<ref>{{Cite book|title=The Humble Little Condom: A History|publisher=Prometheus Books}}</ref>. 2009-jılǵı jaǵday boyınsha Trojan prezervativlerdiń 30 túrli sortın shıǵaradı<ref name="Church">{{Web deregi|url=http://www.trojancondoms.com/Resources/AboutUs.aspx|bet=About Trojan Condoms|arxivurl=https://web.archive.org/web/20100528123304/http://www.trojancondoms.com/Resources/AboutUs.aspx|arxivsáne=28 May 2010|baspaxana=Church & Dwight Co., Inc.|qaralǵan sáne=28 April 2009}}</ref>. Basqa brendlerden ayırmashılıǵı, Trojan ayırım prezervativlerin Amerika Qurama Shtatlarında óndiredi. Church and Dwight kompaniyasınıń Saut Chesterfildtegi (Virdjiniya shtatı) 1851 Touchstone Dr da jaylasqan zavodı bar. Obektti 1988-jılı Safetex Corp. kompaniyası Saxon prezervativlerin óndiriw ushın salǵan. 1990-jıllardıń ortasında sol waqıtta Carter-Wallace-qa tiyisli bolǵan Trojan jańa óndirislik obekt izledi. Safetex óziniń Chesterfildtegi zavodın jabatuǵının xabarladı. Carter-Wallace zavodtı 1995-jılı satıp alıp, onı dáslepki kóleminen úsh eseden aslamǵa keńeytip, modernizaciyaladı<ref>{{Web deregi|url=https://m.styleweekly.com/richmond/chesterfields-trojan-condom-plant-announces-expansion/Content?oid=20037718|bet=Chesterfield's Trojan Condom Plant Announces Expansion|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230605165950/https://m.styleweekly.com/richmond/chesterfields-trojan-condom-plant-announces-expansion/Content?oid=20037718|arxivsáne=5 June 2023|sáne=2023-05-09|til=en-us|jumıs=Style Weekly|qaralǵan sáne=2023-10-10}}</ref>. 2023-jıldıń may ayında Church and Dwight óziniń Chesterfildtegi óndirislik zavodın 27 million dollarǵa keńeytetuǵının xabarladı, onda olar xosh iyisti arttıratuǵın innovaciyalıq kir juwıw ónimin shıǵarıwdı jobalastırmaqta. == Izertlewler == 2006-jıldan baslap Trojan Amerika Qurama Shtatları boyınsha kolledjler hám universitet kampuslarında studentlerge bar bolǵan jınıslıq salamatlıq resurslarınıń hár jılǵı reytingi — Jınıslıq salamatlıq tuwralı esabat kartochkasın ótkermekte. Túrli Bowl Championship Series konferenciyalarındaǵı 141 oqıw ornınıń studentler densawlıqtı saqlaw orayları studentleriniń, prezervativler menen basqa da kontraceptivlerdiń qoljetimliligi, [[AIV]] hám [[Jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciya|JJJI]]-ǵa test tapsırıw, studentler qatarlaslar toparları, jınıslıq zorlıq-zombılıq baǵdarlamaları menen resursları, sonday-aq veb-sayttıń paydalanıwǵa qolaylılıǵı sıyaqlı temalar boyınsha pikirleri tiykarında bahalanadı<ref>{{Cite press release |title=University of Illinois Dethrones Columbia University to Take Top Spot in the 2012 Trojan Sexual Health Report Card |url=http://www.prnewswire.com/news-releases/university-of-illinois-dethrones-columbia-university-to-take-top-spot-in-the-2012-trojan-sexual-health-report-card-rankings-175387711.html |access-date=21 December 2012 |publisher=Trojan Condoms |date=23 October 2012 |archive-date=18 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121118030256/http://www.prnewswire.com/news-releases/university-of-illinois-dethrones-columbia-university-to-take-top-spot-in-the-2012-trojan-sexual-health-report-card-rankings-175387711.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Web deregi|url=http://www.trojancondoms.com/assets/pdfs/2011_SHRC.pdf|bet=2011 Sexual Health Report Card|arxivurl=https://web.archive.org/web/20111125015457/http://www.trojancondoms.com/assets/pdfs/2011_SHRC.pdf|arxivsáne=25 November 2011|baspaxana=Trojan Condoms|qaralǵan sáne=21 December 2012}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} {{Prezervativ}} 4qq6rekxlfk3d3mm84mmg3eh6udgixn 265581 265542 2026-08-04T08:30:04Z Kvazimodo 10433 «[[Kategoriya:Prezervativ brendleri|Prezervativ brendleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 265581 wikitext text/x-wiki '''Trojan''' — Church & Dwight Company kompaniyası tárepinen islep shıǵarılatuǵın [[Prezervativ|prezervativler]] hám jınıslıq maylaw qurallarınıń brend ataması. Trojan prezervativlerin 1910-jılları [[Nyu-York]] qalasına kóshkennen keyin Merl Leland Yangs baslaǵan. Yangsqa shekemgi tiykarǵı prezervativ óndiriwshi 1880-jıllardan baslap haywanlardıń isheklerinen prezervativ islegen Yulius Shmid edi<ref>{{Cite book|title=Devices and Desires: A History of Contraceptives in America}}</ref>. 2006-jılǵı jaǵday boyınsha AQSH dárixanalarında satıp alınǵan prezervativlerdiń 70,5%-i Trojan brendine tiyisli<ref name="slate">{{Web deregi|url=http://www.slate.com/id/2150552/|bet=The Other Trojan War – What's the best-selling condom in America?|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120109065741/http://www.slate.com/articles/arts/number_1/2006/09/the_other_trojan_war.html|arxivsáne=9 January 2012|avtor=Koerner|at=Brendan|sáne=29 September 2006|jumıs=Slate}}</ref>. == Brend tariyxı == Trojan prezervativlerin birinshi ret 1916-jılı Merl Leland Yangs óziniń Fay and Youngs kompaniyası arqalı óndirdi, ol 1919-jılı Youngs Rubber Corporation bolıp ózgertildi. Youngs Rubber Corporation Trojan shleminiń súwreti bar Trojan brendli prezervativlerin birinshi ret usındı<ref>{{Cite book|last=Tone|first=Andrea|title=Devices and Desires: A History of Contraceptives in America}}</ref>. Trojan prezervativlerdi reklamalawdı 1927-jılı farmacevtlerge arnalǵan tarawlıq jurnalda ornalastırılǵan reklama arqalı basladı<ref name="Times">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/06/18/business/media/18adcol.html|title=Pigs With Cellphones, but No Condoms|first=Andrew Adam|last=Newman|newspaper=[[The New York Times]]|access-date=28 April 2009|date=18 June 2007}}</ref>. 1930-jılǵa kelip lateks tiykarındaǵı materiallar paydalanıldı. Lateks burın paydalanılǵan rezinaǵa qaraǵanda arzanıraq boldı, sonıń menen birge keselliklerden hám júklilikten qorǵawdı támiyinledi. Material ózgerisi jaramlılıq múddetin úsh ay menen salıstırǵanda bes jılǵa deyin uzartıwǵa imkaniyat berdi<ref>{{Cite book|title=The Humble Little Condom: A History|publisher=Prometheus Books}}</ref>. 2009-jılǵı jaǵday boyınsha Trojan prezervativlerdiń 30 túrli sortın shıǵaradı<ref name="Church">{{Web deregi|url=http://www.trojancondoms.com/Resources/AboutUs.aspx|bet=About Trojan Condoms|arxivurl=https://web.archive.org/web/20100528123304/http://www.trojancondoms.com/Resources/AboutUs.aspx|arxivsáne=28 May 2010|baspaxana=Church & Dwight Co., Inc.|qaralǵan sáne=28 April 2009}}</ref>. Basqa brendlerden ayırmashılıǵı, Trojan ayırım prezervativlerin Amerika Qurama Shtatlarında óndiredi. Church and Dwight kompaniyasınıń Saut Chesterfildtegi (Virdjiniya shtatı) 1851 Touchstone Dr da jaylasqan zavodı bar. Obektti 1988-jılı Safetex Corp. kompaniyası Saxon prezervativlerin óndiriw ushın salǵan. 1990-jıllardıń ortasında sol waqıtta Carter-Wallace-qa tiyisli bolǵan Trojan jańa óndirislik obekt izledi. Safetex óziniń Chesterfildtegi zavodın jabatuǵının xabarladı. Carter-Wallace zavodtı 1995-jılı satıp alıp, onı dáslepki kóleminen úsh eseden aslamǵa keńeytip, modernizaciyaladı<ref>{{Web deregi|url=https://m.styleweekly.com/richmond/chesterfields-trojan-condom-plant-announces-expansion/Content?oid=20037718|bet=Chesterfield's Trojan Condom Plant Announces Expansion|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230605165950/https://m.styleweekly.com/richmond/chesterfields-trojan-condom-plant-announces-expansion/Content?oid=20037718|arxivsáne=5 June 2023|sáne=2023-05-09|til=en-us|jumıs=Style Weekly|qaralǵan sáne=2023-10-10}}</ref>. 2023-jıldıń may ayında Church and Dwight óziniń Chesterfildtegi óndirislik zavodın 27 million dollarǵa keńeytetuǵının xabarladı, onda olar xosh iyisti arttıratuǵın innovaciyalıq kir juwıw ónimin shıǵarıwdı jobalastırmaqta. == Izertlewler == 2006-jıldan baslap Trojan Amerika Qurama Shtatları boyınsha kolledjler hám universitet kampuslarında studentlerge bar bolǵan jınıslıq salamatlıq resurslarınıń hár jılǵı reytingi — Jınıslıq salamatlıq tuwralı esabat kartochkasın ótkermekte. Túrli Bowl Championship Series konferenciyalarındaǵı 141 oqıw ornınıń studentler densawlıqtı saqlaw orayları studentleriniń, prezervativler menen basqa da kontraceptivlerdiń qoljetimliligi, [[AIV]] hám [[Jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciya|JJJI]]-ǵa test tapsırıw, studentler qatarlaslar toparları, jınıslıq zorlıq-zombılıq baǵdarlamaları menen resursları, sonday-aq veb-sayttıń paydalanıwǵa qolaylılıǵı sıyaqlı temalar boyınsha pikirleri tiykarında bahalanadı<ref>{{Cite press release |title=University of Illinois Dethrones Columbia University to Take Top Spot in the 2012 Trojan Sexual Health Report Card |url=http://www.prnewswire.com/news-releases/university-of-illinois-dethrones-columbia-university-to-take-top-spot-in-the-2012-trojan-sexual-health-report-card-rankings-175387711.html |access-date=21 December 2012 |publisher=Trojan Condoms |date=23 October 2012 |archive-date=18 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121118030256/http://www.prnewswire.com/news-releases/university-of-illinois-dethrones-columbia-university-to-take-top-spot-in-the-2012-trojan-sexual-health-report-card-rankings-175387711.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Web deregi|url=http://www.trojancondoms.com/assets/pdfs/2011_SHRC.pdf|bet=2011 Sexual Health Report Card|arxivurl=https://web.archive.org/web/20111125015457/http://www.trojancondoms.com/assets/pdfs/2011_SHRC.pdf|arxivsáne=25 November 2011|baspaxana=Trojan Condoms|qaralǵan sáne=21 December 2012}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} {{Prezervativ}} [[Kategoriya:Prezervativ brendleri]] 9tt8pda3s3ana9qv2iugmmpbalhwfkn 0 47774 265543 2026-08-03T19:52:28Z Bekan88 11311 «[[:en:Special:Redirect/revision/1365501861|Safe sex]]» betinen awdarılıp jaratıldı 265543 wikitext text/x-wiki '''Qáwipsiz jınıslıq qatnas''' — bul [[Jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciya|jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciyalardı]] (JJJI), ásirese [[AIV/AIJS|AIV]]-nı tasıw yamasa juqtırıw qáwpin azaytıw ushın qorǵanıw metodların yamasa kontracepciyalıq qurallardı (mısalı, [[Prezervativ|prezervativlerdi]]) paydalanatuǵın jınıslıq belsendilik. Geyde qáwipsiz seks hám qorǵalǵan jınıslıq qatnas terminleri hátte eń joqarı ónimliligi bar aldın alıw ilajlarınıń ózi barlıq itimal qáwiplerdi tolıǵı menen joq etpeytuǵının kórsetedi. Ol sonday-aq awızeki tilde JJJI qáwpin azaytıwı yamasa azaytpawı múmkin, júkliliktiń aldın alıwǵa baǵdarlanǵan metodlardı táriyiplew ushın da qollanıladı. Qáwipsiz jınıslıq qatnas koncepciyası 1980-jılları global AIJS epidemiyasına hám, múmkin, AQSHtaǵı AIJS daǵdarısına juwap retinde payda boldı. Qáwipsiz jınıslıq qatnastı úgit-násiyatlaw házirgi waqıtta jınıslıq tárbiya menen JJJI-nıń aldın alıwdıń, ásirese [[AIV]]-tıń jańadan juǵıwın azaytıwdıń baslı maqsetleriniń biri bolıp tabıladı. Qáwipsiz jınıslıq qatnas JJJI beriliw qáwpin azaytıwǵa baǵdarlanǵan zıyanlı azaytıw strategiyası retinde qarastırıladı<ref name="Who">{{Web deregi|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2007/9789241563475_eng.pdf|bet=Global strategy for the prevention and control of sexually transmitted infections: 2006–2015. Breaking the chain of transmission|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140323122753/http://whqlibdoc.who.int/publications/2007/9789241563475_eng.pdf|arxivsáne=23 March 2014|jıl=2007|baspaxana=[[World Health Organization]]|qaralǵan sáne=26 November 2011}}</ref>. Geypara qáwipsiz jınıslıq qatnas metodları (mısalı, [[Prezervativ|prezervativler]]) bala tuwıwdı baqlaw (kontracepciya) retinde qollanılsa da, kontracepciyanıń kóplegen túrleri JJJI-dan qorǵamaydı. Sonıń menen qatar, sherikti tańlaw hám qáwip-qáteri tómen jınıslıq minez-qulıq sıyaqlı ayırım qáwipsiz jınıslıq qatnas metodları kontracepciyanıń ónimli túrleri bolmawı múmkin. == Derekler == 7baum17zwi7s4nrj091n7ya308r5cdq 265544 265543 2026-08-03T19:55:42Z Bekan88 11311 265544 wikitext text/x-wiki '''Qáwipsiz jınıslıq qatnas''' — bul [[Jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciya|jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciyalardı]] (JJJI), ásirese [[AIV/AIJS|AIV]]-nı tasıw yamasa juqtırıw qáwpin azaytıw ushın qorǵanıw metodların yamasa kontracepciyalıq qurallardı (mısalı, [[Prezervativ|prezervativlerdi]]) paydalanatuǵın jınıslıq belsendilik<ref>[https://web.archive.org/web/20110811054926/http://oxforddictionaries.com/definition/safe+sex Compact Oxford English Dictionary], Oxford University Press, 2009, Accessed 23 September 2009</ref>. Geyde qáwipsiz seks hám qorǵalǵan jınıslıq qatnas terminleri hátte eń joqarı ónimliligi bar aldın alıw ilajlarınıń ózi barlıq itimal qáwiplerdi tolıǵı menen joq etpeytuǵının kórsetedi. Ol sonday-aq awızeki tilde JJJI qáwpin azaytıwı yamasa azaytpawı múmkin, júkliliktiń aldın alıwǵa baǵdarlanǵan metodlardı táriyiplew ushın da qollanıladı. Qáwipsiz jınıslıq qatnas koncepciyası 1980-jılları global AIJS epidemiyasına hám, múmkin, AQSHtaǵı AIJS daǵdarısına juwap retinde payda boldı. Qáwipsiz jınıslıq qatnastı úgit-násiyatlaw házirgi waqıtta jınıslıq tárbiya menen JJJI-nıń aldın alıwdıń, ásirese [[AIV]]-tıń jańadan juǵıwın azaytıwdıń baslı maqsetleriniń biri bolıp tabıladı. Qáwipsiz jınıslıq qatnas JJJI beriliw qáwpin azaytıwǵa baǵdarlanǵan zıyanlı azaytıw strategiyası retinde qarastırıladı<ref name="Who">{{Web deregi|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2007/9789241563475_eng.pdf|bet=Global strategy for the prevention and control of sexually transmitted infections: 2006–2015. Breaking the chain of transmission|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140323122753/http://whqlibdoc.who.int/publications/2007/9789241563475_eng.pdf|arxivsáne=23 March 2014|jıl=2007|baspaxana=[[World Health Organization]]|qaralǵan sáne=26 November 2011}}</ref>. Geypara qáwipsiz jınıslıq qatnas metodları (mısalı, [[Prezervativ|prezervativler]]) bala tuwıwdı baqlaw (kontracepciya) retinde qollanılsa da, kontracepciyanıń kóplegen túrleri JJJI-dan qorǵamaydı. Sonıń menen qatar, sherikti tańlaw hám qáwip-qáteri tómen jınıslıq minez-qulıq sıyaqlı ayırım qáwipsiz jınıslıq qatnas metodları kontracepciyanıń ónimli túrleri bolmawı múmkin. == Derekler == {{Derekler}} sed0v70m4j6a1tqqk1qkjwmvq7mc2hh 265545 265544 2026-08-03T20:45:01Z Bekan88 11311 265545 wikitext text/x-wiki '''Qáwipsiz jınıslıq qatnas''' — bul [[Jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciya|jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciyalardı]] (JJJI), ásirese [[AIV/AIJS|AIV]]-nı tasıw yamasa juqtırıw qáwpin azaytıw ushın qorǵanıw metodların yamasa kontracepciyalıq qurallardı (mısalı, [[Prezervativ|prezervativlerdi]]) paydalanatuǵın jınıslıq belsendilik<ref>[https://web.archive.org/web/20110811054926/http://oxforddictionaries.com/definition/safe+sex Compact Oxford English Dictionary], Oxford University Press, 2009, Accessed 23 September 2009</ref>. Geyde qáwipsiz seks hám qorǵalǵan jınıslıq qatnas terminleri hátte eń joqarı ónimliligi bar aldın alıw ilajlarınıń ózi barlıq itimal qáwiplerdi tolıǵı menen joq etpeytuǵının kórsetedi. Ol sonday-aq awızeki tilde JJJI qáwpin azaytıwı yamasa azaytpawı múmkin, júkliliktiń aldın alıwǵa baǵdarlanǵan metodlardı táriyiplew ushın da qollanıladı. Qáwipsiz jınıslıq qatnas koncepciyası 1980-jılları global AIJS epidemiyasına hám, múmkin, AQSHtaǵı AIJS daǵdarısına juwap retinde payda boldı. Qáwipsiz jınıslıq qatnastı úgit-násiyatlaw házirgi waqıtta jınıslıq tárbiya menen JJJI-nıń aldın alıwdıń, ásirese [[AIV]]-tıń jańadan juǵıwın azaytıwdıń baslı maqsetleriniń biri bolıp tabıladı. Qáwipsiz jınıslıq qatnas JJJI beriliw qáwpin azaytıwǵa baǵdarlanǵan zıyanlı azaytıw strategiyası retinde qarastırıladı<ref name="Who">{{Web deregi|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2007/9789241563475_eng.pdf|bet=Global strategy for the prevention and control of sexually transmitted infections: 2006–2015. Breaking the chain of transmission|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140323122753/http://whqlibdoc.who.int/publications/2007/9789241563475_eng.pdf|arxivsáne=23 March 2014|jıl=2007|baspaxana=[[World Health Organization]]|qaralǵan sáne=26 November 2011}}</ref>. Geypara qáwipsiz jınıslıq qatnas metodları (mısalı, [[Prezervativ|prezervativler]]) bala tuwıwdı baqlaw (kontracepciya) retinde qollanılsa da, kontracepciyanıń kóplegen túrleri JJJI-dan qorǵamaydı. Sonıń menen qatar, sherikti tańlaw hám qáwip-qáteri tómen jınıslıq minez-qulıq sıyaqlı ayırım qáwipsiz jınıslıq qatnas metodları kontracepciyanıń ónimli túrleri bolmawı múmkin. == Tariyxı == Sifilis hám gonoreya sıyaqlı [[Jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciya|JJJA]]-nıń aldın alıw strategiyaları ásirler dawamında ómir súrgenine hám «qáwipsiz jınıslıq qatnas» termini inglis tilinde 1930-jılları bar bolǵanına qaramastan, bul terminniń JJJA juqtırıw qáwpin azaytıwǵa baylanıslı qollanılıwı Amerika Qurama Shtatlarında 1980-jıllardıń ortasına tuwrı keledi. Ol [[AIV/AIJS]] daǵdarısına juwap retinde payda boldı<ref>{{cite magazine |vauthors=Stephey MJ |title=A Brief History of Safe Sex |url=http://content.time.com/time/health/article/0,8599,1866044,00.html |magazine=Time |access-date=14 September 2018 |date=11 December 2008 |quote=In the 1540s, an Italian doctor named Gabriele Fallopius — the same man who discovered and subsequently named the Fallopian tubes of the female anatomy — wrote about syphilis, advocating the use of layered linen during intercourse for more "adventurous" (read: promiscuous) men. Legendary lover Casanova wrote about his pitfalls with medieval condoms made of dried sheep gut, referring to them as "dead skins" in his memoir. Even so, condoms made of animal intestine — known as "French letters" in England and la capote anglaise (English riding coats) in France — remained popular for centuries, though always expensive and never easy to obtain, meaning the devices were often reused. |archive-date=10 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210610155633/http://content.time.com/time/health/article/0,8599,1866044,00.html |url-status=dead }}</ref><ref name="phrases.org.uk">{{cite web |title=The meaning and origin of the expression: Safe sex |url=https://www.phrases.org.uk/meanings/309375.html |website=The Phrase Finder |access-date=14 September 2018}}</ref>. JJJA qáwpin azaytıw forması retindegi qáwipsiz jınıslıq qatnas jurnalistikada 1984-jılı Ullı Britaniyanıń The Daily Intelligencer basılımında payda boldı: «Maqset — shama menen 50 million adamǵa qáwipsiz jınıslıq qatnas hám AIJS tuwralı aǵartıwshılıq xabarlar tarqatıw»<ref name="phrases.org.uk" />. Jeke adamlar qáwipsiz jınıslıq qatnas terminin júklilikten de, AIV/AIJS yamasa basqa JJJA beriliwinen de qorǵanıw mánisinde qollanǵanı menen, bul termin AIV/AIJS epidemiyasına juwap retinde dúnyaǵa keldi<ref>{{cite journal | vauthors = Blair TR | title = Safe Sex in the 1970s: Community Practitioners on the Eve of AIDS | journal = American Journal of Public Health | volume = 107 | issue = 6 | pages = 872–879 | date = June 2017 | pmid = 28426312 | pmc = 5425850 | doi = 10.2105/AJPH.2017.303704 }}</ref>. Bip jıldan keyin usı termin The New York Times maqalasında payda boldı. Bul maqalada qánigelerdiń kópshiligi AIJS penen awıratuǵın nawqaslarǵa qáwipsiz jınıslıq qatnas penen shuǵıllanıwǵa keńes beretuǵını ayrıqsha aytıldı. Koncepciya jınıslıq sherikler sanın sheklewdi, profilaktikalıq qurallardı paydalanıwdı, dene suyıqlıqlarınıń almasıwına jol bermewdi hám qáwipli jınıslıq minez-qulıqqa iytermeleytuǵın dárilerdi qollanıwdan bas tartıwdı qamtıdı<ref name="A">{{cite web|url=http://www.csuchico.edu/cjhp/4/1/109-118-moskowitz.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20060812073450/http://www.csuchico.edu/cjhp/4/1/109-118-moskowitz.pdf|archive-date=12 August 2006|title=How Do Californians Define Safe Sex?|access-date=28 July 2010}}</ref>. Sonıń menen qatar, 1985-jılı «Jınıslıq juwapkershilik koaliciyası» birinshi qáwipsiz jınıslıq qatnas qaǵıydaların belgiledi<ref>{{cite news | vauthors = Gross J |title= Homosexuals Stepping Up AIDS Education |url= https://www.nytimes.com/1985/09/22/nyregion/homosexuals-stepping-up-aids-education.html |access-date=26 September 2021 |work=The New York Times |date=22 September 1985}}</ref>. Qáwipsiz jınıslıq qatnas termini 1986-jılı ulıwma xalıqqa tarqaldı. Kolledj studentleri arasında qáwipsiz jınıslıq qatnas usılların úgit-násiyatlaw ushın túrli baǵdarlamalar tayarlandı. Bul baǵdarlamalar [[Prezervativ|prezervativti]] paydalanıwdı, sheriktiń jınıslıq tariyxın jaqsıraq biliwdi hám jınıslıq sherikler sanın sheklewdi úgit-násiyatlawǵa baǵdarlandı.<ref name="A" />. 1997-jılı bul másele boyınsha qánigeler prezervativlerdi qollanıwdı eń qoljetimli qáwipsiz jınıslıq qatnas metodı (tıyım salıwdan basqa) retinde úgit-násiyatlap, prezervativlerdi kórsetetuǵın televidenie reklamaların shıǵarıwǵa shaqırdı. == Derekler == {{Derekler}} oepg7qkh2l0pqfmmgb12guphpwpiop2 265546 265545 2026-08-03T20:49:28Z Bekan88 11311 /* Tariyxı */ 265546 wikitext text/x-wiki '''Qáwipsiz jınıslıq qatnas''' — bul [[Jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciya|jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciyalardı]] (JJJI), ásirese [[AIV/AIJS|AIV]]-nı tasıw yamasa juqtırıw qáwpin azaytıw ushın qorǵanıw metodların yamasa kontracepciyalıq qurallardı (mısalı, [[Prezervativ|prezervativlerdi]]) paydalanatuǵın jınıslıq belsendilik<ref>[https://web.archive.org/web/20110811054926/http://oxforddictionaries.com/definition/safe+sex Compact Oxford English Dictionary], Oxford University Press, 2009, Accessed 23 September 2009</ref>. Geyde qáwipsiz seks hám qorǵalǵan jınıslıq qatnas terminleri hátte eń joqarı ónimliligi bar aldın alıw ilajlarınıń ózi barlıq itimal qáwiplerdi tolıǵı menen joq etpeytuǵının kórsetedi. Ol sonday-aq awızeki tilde JJJI qáwpin azaytıwı yamasa azaytpawı múmkin, júkliliktiń aldın alıwǵa baǵdarlanǵan metodlardı táriyiplew ushın da qollanıladı. Qáwipsiz jınıslıq qatnas koncepciyası 1980-jılları global AIJS epidemiyasına hám, múmkin, AQSHtaǵı AIJS daǵdarısına juwap retinde payda boldı. Qáwipsiz jınıslıq qatnastı úgit-násiyatlaw házirgi waqıtta jınıslıq tárbiya menen JJJI-nıń aldın alıwdıń, ásirese [[AIV]]-tıń jańadan juǵıwın azaytıwdıń baslı maqsetleriniń biri bolıp tabıladı. Qáwipsiz jınıslıq qatnas JJJI beriliw qáwpin azaytıwǵa baǵdarlanǵan zıyanlı azaytıw strategiyası retinde qarastırıladı<ref name="Who">{{Web deregi|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2007/9789241563475_eng.pdf|bet=Global strategy for the prevention and control of sexually transmitted infections: 2006–2015. Breaking the chain of transmission|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140323122753/http://whqlibdoc.who.int/publications/2007/9789241563475_eng.pdf|arxivsáne=23 March 2014|jıl=2007|baspaxana=[[World Health Organization]]|qaralǵan sáne=26 November 2011}}</ref>. Geypara qáwipsiz jınıslıq qatnas metodları (mısalı, [[Prezervativ|prezervativler]]) bala tuwıwdı baqlaw (kontracepciya) retinde qollanılsa da, kontracepciyanıń kóplegen túrleri JJJI-dan qorǵamaydı. Sonıń menen qatar, sherikti tańlaw hám qáwip-qáteri tómen jınıslıq minez-qulıq sıyaqlı ayırım qáwipsiz jınıslıq qatnas metodları kontracepciyanıń ónimli túrleri bolmawı múmkin. == Tariyxı == Sifilis hám gonoreya sıyaqlı [[Jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciya|JJJA]]-nıń aldın alıw strategiyaları ásirler dawamında ómir súrgenine hám «qáwipsiz jınıslıq qatnas» termini inglis tilinde 1930-jılları bar bolǵanına qaramastan, bul terminniń JJJA juqtırıw qáwpin azaytıwǵa baylanıslı qollanılıwı Amerika Qurama Shtatlarında 1980-jıllardıń ortasına tuwrı keledi. Ol [[AIV/AIJS]] daǵdarısına juwap retinde payda boldı<ref>{{cite magazine |vauthors=Stephey MJ |title=A Brief History of Safe Sex |url=http://content.time.com/time/health/article/0,8599,1866044,00.html |magazine=Time |access-date=14 September 2018 |date=11 December 2008 |quote=In the 1540s, an Italian doctor named Gabriele Fallopius — the same man who discovered and subsequently named the Fallopian tubes of the female anatomy — wrote about syphilis, advocating the use of layered linen during intercourse for more "adventurous" (read: promiscuous) men. Legendary lover Casanova wrote about his pitfalls with medieval condoms made of dried sheep gut, referring to them as "dead skins" in his memoir. Even so, condoms made of animal intestine — known as "French letters" in England and la capote anglaise (English riding coats) in France — remained popular for centuries, though always expensive and never easy to obtain, meaning the devices were often reused. |archive-date=10 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210610155633/http://content.time.com/time/health/article/0,8599,1866044,00.html |url-status=dead }}</ref><ref name="phrases.org.uk">{{cite web |title=The meaning and origin of the expression: Safe sex |url=https://www.phrases.org.uk/meanings/309375.html |website=The Phrase Finder |access-date=14 September 2018}}</ref>. JJJA qáwpin azaytıw forması retindegi qáwipsiz jınıslıq qatnas jurnalistikada 1984-jılı Ullı Britaniyanıń The Daily Intelligencer basılımında payda boldı: «Maqset — shama menen 50 million adamǵa qáwipsiz jınıslıq qatnas hám AIJS tuwralı aǵartıwshılıq xabarlar tarqatıw»<ref name="phrases.org.uk" />. Jeke adamlar qáwipsiz jınıslıq qatnas terminin júklilikten de, AIV/AIJS yamasa basqa JJJA beriliwinen de qorǵanıw mánisinde qollanǵanı menen, bul termin AIV/AIJS epidemiyasına juwap retinde dúnyaǵa keldi<ref>{{cite journal | vauthors = Blair TR | title = Safe Sex in the 1970s: Community Practitioners on the Eve of AIDS | journal = American Journal of Public Health | volume = 107 | issue = 6 | pages = 872–879 | date = June 2017 | pmid = 28426312 | pmc = 5425850 | doi = 10.2105/AJPH.2017.303704 }}</ref>. Bir jıldan keyin usı termin The New York Times maqalasında payda boldı. Bul maqalada qánigelerdiń kópshiligi AIJS penen awıratuǵın nawqaslarǵa qáwipsiz jınıslıq qatnas penen shuǵıllanıwǵa keńes beretuǵını ayrıqsha aytıldı. Koncepciya jınıslıq sherikler sanın sheklewdi, profilaktikalıq qurallardı paydalanıwdı, dene suyıqlıqlarınıń almasıwına jol bermewdi hám qáwipli jınıslıq minez-qulıqqa iytermeleytuǵın dárilerdi qollanıwdan bas tartıwdı qamtıdı<ref name="A">{{cite web|url=http://www.csuchico.edu/cjhp/4/1/109-118-moskowitz.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20060812073450/http://www.csuchico.edu/cjhp/4/1/109-118-moskowitz.pdf|archive-date=12 August 2006|title=How Do Californians Define Safe Sex?|access-date=28 July 2010}}</ref>. Sonıń menen qatar, 1985-jılı «Jınıslıq juwapkershilik koaliciyası» birinshi qáwipsiz jınıslıq qatnas qaǵıydaların belgiledi<ref>{{cite news | vauthors = Gross J |title= Homosexuals Stepping Up AIDS Education |url= https://www.nytimes.com/1985/09/22/nyregion/homosexuals-stepping-up-aids-education.html |access-date=26 September 2021 |work=The New York Times |date=22 September 1985}}</ref>. Qáwipsiz jınıslıq qatnas termini 1986-jılı ulıwma xalıqqa tarqaldı. Kolledj studentleri arasında qáwipsiz jınıslıq qatnas usılların úgit-násiyatlaw ushın túrli baǵdarlamalar tayarlandı. Bul baǵdarlamalar [[Prezervativ|prezervativti]] paydalanıwdı, sheriktiń jınıslıq tariyxın jaqsıraq biliwdi hám jınıslıq sherikler sanın sheklewdi úgit-násiyatlawǵa baǵdarlandı.<ref name="A" />. 1997-jılı bul másele boyınsha qánigeler prezervativlerdi qollanıwdı eń qoljetimli qáwipsiz jınıslıq qatnas metodı (tıyım salıwdan basqa) retinde úgit-násiyatlap, prezervativlerdi kórsetetuǵın televidenie reklamaların shıǵarıwǵa shaqırdı. == Derekler == {{Derekler}} ebah5eq35fuckn0sqi5l6cvy8rukcpz 265575 265546 2026-08-04T08:25:50Z Kvazimodo 10433 qosımshalar 265575 wikitext text/x-wiki '''Qáwipsiz jınıslıq qatnas''' — bul [[Jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciya|jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciyalardı]] (JJJI), ásirese [[AIV/AIJS|AIV]]-nı tasıw yamasa juqtırıw qáwpin azaytıw ushın qorǵanıw metodların yamasa kontracepciyalıq qurallardı (mısalı, [[Prezervativ|prezervativlerdi]]) paydalanatuǵın jınıslıq belsendilik<ref>[https://web.archive.org/web/20110811054926/http://oxforddictionaries.com/definition/safe+sex Compact Oxford English Dictionary], Oxford University Press, 2009, Accessed 23 September 2009</ref>. Geyde qáwipsiz seks hám qorǵalǵan jınıslıq qatnas terminleri hátte eń joqarı ónimliligi bar aldın alıw ilajlarınıń ózi barlıq itimal qáwiplerdi tolıǵı menen joq etpeytuǵının kórsetedi. Ol sonday-aq awızeki tilde JJJI qáwpin azaytıwı yamasa azaytpawı múmkin, júkliliktiń aldın alıwǵa baǵdarlanǵan metodlardı táriyiplew ushın da qollanıladı. Qáwipsiz jınıslıq qatnas koncepciyası 1980-jılları global AIJS epidemiyasına hám, múmkin, AQSHtaǵı AIJS daǵdarısına juwap retinde payda boldı. Qáwipsiz jınıslıq qatnastı úgit-násiyatlaw házirgi waqıtta jınıslıq tárbiya menen JJJI-nıń aldın alıwdıń, ásirese [[AIV]]-tıń jańadan juǵıwın azaytıwdıń baslı maqsetleriniń biri bolıp tabıladı. Qáwipsiz jınıslıq qatnas JJJI beriliw qáwpin azaytıwǵa baǵdarlanǵan zıyanlı azaytıw strategiyası retinde qarastırıladı<ref name="Who">{{Web deregi|url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2007/9789241563475_eng.pdf|bet=Global strategy for the prevention and control of sexually transmitted infections: 2006–2015. Breaking the chain of transmission|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140323122753/http://whqlibdoc.who.int/publications/2007/9789241563475_eng.pdf|arxivsáne=23 March 2014|jıl=2007|baspaxana=[[World Health Organization]]|qaralǵan sáne=26 November 2011}}</ref>. Geypara qáwipsiz jınıslıq qatnas metodları (mısalı, [[Prezervativ|prezervativler]]) bala tuwıwdı baqlaw (kontracepciya) retinde qollanılsa da, kontracepciyanıń kóplegen túrleri JJJI-dan qorǵamaydı. Sonıń menen qatar, sherikti tańlaw hám qáwip-qáteri tómen jınıslıq minez-qulıq sıyaqlı ayırım qáwipsiz jınıslıq qatnas metodları kontracepciyanıń ónimli túrleri bolmawı múmkin. == Tariyxı == Sifilis hám gonoreya sıyaqlı [[Jınıslıq jol menen juǵatuǵın infekciya|JJJA]]-nıń aldın alıw strategiyaları ásirler dawamında ómir súrgenine hám «qáwipsiz jınıslıq qatnas» termini inglis tilinde 1930-jılları bar bolǵanına qaramastan, bul terminniń JJJA juqtırıw qáwpin azaytıwǵa baylanıslı qollanılıwı Amerika Qurama Shtatlarında 1980-jıllardıń ortasına tuwrı keledi. Ol [[AIV/AIJS]] daǵdarısına juwap retinde payda boldı<ref>{{cite magazine |vauthors=Stephey MJ |title=A Brief History of Safe Sex |url=http://content.time.com/time/health/article/0,8599,1866044,00.html |magazine=Time |access-date=14 September 2018 |date=11 December 2008 |quote=In the 1540s, an Italian doctor named Gabriele Fallopius — the same man who discovered and subsequently named the Fallopian tubes of the female anatomy — wrote about syphilis, advocating the use of layered linen during intercourse for more "adventurous" (read: promiscuous) men. Legendary lover Casanova wrote about his pitfalls with medieval condoms made of dried sheep gut, referring to them as "dead skins" in his memoir. Even so, condoms made of animal intestine — known as "French letters" in England and la capote anglaise (English riding coats) in France — remained popular for centuries, though always expensive and never easy to obtain, meaning the devices were often reused. |archive-date=10 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210610155633/http://content.time.com/time/health/article/0,8599,1866044,00.html |url-status=dead }}</ref><ref name="phrases.org.uk">{{cite web |title=The meaning and origin of the expression: Safe sex |url=https://www.phrases.org.uk/meanings/309375.html |website=The Phrase Finder |access-date=14 September 2018}}</ref>. JJJA qáwpin azaytıw forması retindegi qáwipsiz jınıslıq qatnas jurnalistikada 1984-jılı Ullı Britaniyanıń The Daily Intelligencer basılımında payda boldı: «Maqset — shama menen 50 million adamǵa qáwipsiz jınıslıq qatnas hám AIJS tuwralı aǵartıwshılıq xabarlar tarqatıw»<ref name="phrases.org.uk" />. Jeke adamlar qáwipsiz jınıslıq qatnas terminin júklilikten de, AIV/AIJS yamasa basqa JJJA beriliwinen de qorǵanıw mánisinde qollanǵanı menen, bul termin AIV/AIJS epidemiyasına juwap retinde dúnyaǵa keldi<ref>{{cite journal | vauthors = Blair TR | title = Safe Sex in the 1970s: Community Practitioners on the Eve of AIDS | journal = American Journal of Public Health | volume = 107 | issue = 6 | pages = 872–879 | date = June 2017 | pmid = 28426312 | pmc = 5425850 | doi = 10.2105/AJPH.2017.303704 }}</ref>. Bir jıldan keyin usı termin The New York Times maqalasında payda boldı. Bul maqalada qánigelerdiń kópshiligi AIJS penen awıratuǵın nawqaslarǵa qáwipsiz jınıslıq qatnas penen shuǵıllanıwǵa keńes beretuǵını ayrıqsha aytıldı. Koncepciya jınıslıq sherikler sanın sheklewdi, profilaktikalıq qurallardı paydalanıwdı, dene suyıqlıqlarınıń almasıwına jol bermewdi hám qáwipli jınıslıq minez-qulıqqa iytermeleytuǵın dárilerdi qollanıwdan bas tartıwdı qamtıdı<ref name="A">{{cite web|url=http://www.csuchico.edu/cjhp/4/1/109-118-moskowitz.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20060812073450/http://www.csuchico.edu/cjhp/4/1/109-118-moskowitz.pdf|archive-date=12 August 2006|title=How Do Californians Define Safe Sex?|access-date=28 July 2010}}</ref>. Sonıń menen qatar, 1985-jılı «Jınıslıq juwapkershilik koaliciyası» birinshi qáwipsiz jınıslıq qatnas qaǵıydaların belgiledi<ref>{{cite news | vauthors = Gross J |title= Homosexuals Stepping Up AIDS Education |url= https://www.nytimes.com/1985/09/22/nyregion/homosexuals-stepping-up-aids-education.html |access-date=26 September 2021 |work=The New York Times |date=22 September 1985}}</ref>. Qáwipsiz jınıslıq qatnas termini 1986-jılı ulıwma xalıqqa tarqaldı. Kolledj studentleri arasında qáwipsiz jınıslıq qatnas usılların úgit-násiyatlaw ushın túrli baǵdarlamalar tayarlandı. Bul baǵdarlamalar [[Prezervativ|prezervativti]] paydalanıwdı, sheriktiń jınıslıq tariyxın jaqsıraq biliwdi hám jınıslıq sherikler sanın sheklewdi úgit-násiyatlawǵa baǵdarlandı.<ref name="A" />. 1997-jılı bul másele boyınsha qánigeler prezervativlerdi qollanıwdı eń qoljetimli qáwipsiz jınıslıq qatnas metodı (tıyım salıwdan basqa) retinde úgit-násiyatlap, prezervativlerdi kórsetetuǵın televidenie reklamaların shıǵarıwǵa shaqırdı. == Derekler == {{Derekler}} {{Prezervativ}} 9yl7d6ibgz3n2uwui0hsadyyx8fvaut 1 47775 265548 2026-08-04T02:13:15Z Bot 3-f 14133 Bot: Qostı {{Talqılaw}} 265548 wikitext text/x-wiki {{Talqılaw}} 1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67 1 47776 265549 2026-08-04T02:13:25Z Bot 3-f 14133 Bot: Qostı {{Talqılaw}} 265549 wikitext text/x-wiki {{Talqılaw}} 1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67 1 47777 265550 2026-08-04T02:13:35Z Bot 3-f 14133 Bot: Qostı {{Talqılaw}} 265550 wikitext text/x-wiki {{Talqılaw}} 1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67 1 47778 265551 2026-08-04T02:13:45Z Bot 3-f 14133 Bot: Qostı {{Talqılaw}} 265551 wikitext text/x-wiki {{Talqılaw}} 1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67 14 47779 265555 2026-08-04T08:01:40Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «{{Commons kategoriya|Intelligent software assistants}} {{main|Virtual járdemshi}} [[Kategoriya:Jasalma intellekttiń qollanılıwı]] [[Kategoriya:Tábiyiy tildi qayta islewdiń programmalıq támiynatı]] [[Kategoriya:Járdem]]» 265555 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Intelligent software assistants}} {{main|Virtual járdemshi}} [[Kategoriya:Jasalma intellekttiń qollanılıwı]] [[Kategoriya:Tábiyiy tildi qayta islewdiń programmalıq támiynatı]] [[Kategoriya:Járdem]] iyintuikikdjdnb4gdyqt3hf8iz53rr 14 47780 265558 2026-08-04T08:05:15Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «{{seealso|Kategoriya:Awdarmashı maǵlıwmatlar bazası}} [[Kategoriya:Jasalma intellekttiń qollanılıwı]] [[Kategoriya:Tábiyiy tildi qayta islew]] [[Kategoriya:Til programmalıq támiynatı|Qayta islew]]» 265558 wikitext text/x-wiki {{seealso|Kategoriya:Awdarmashı maǵlıwmatlar bazası}} [[Kategoriya:Jasalma intellekttiń qollanılıwı]] [[Kategoriya:Tábiyiy tildi qayta islew]] [[Kategoriya:Til programmalıq támiynatı|Qayta islew]] 9zr6jdzmmdbfluuzhfi21k08die99a0 14 47781 265560 2026-08-04T08:11:49Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «{{Commons kategoriya|Artificial intelligence applications}} {{main|Jasalma intellekttiń qollanılıwı}} [[Jasalma intellekt]] algoritmleriniń haqıyqıy dúnya máselelerine qollanılıwına mısallar. Bul qollanılıwlarda paydalanılatuǵın texnologiyalar ushın qarań: * [[:Kategoriya:Jasalma intellekt]] * [[:Kategoriya:Klassifikaciya algoritmleri]] * [[:Kategoriya:Mashinalıq oqıtıw]] [[Kategoriya:Jasalma intellekt|Qollanılıwı]] Kategoriya:Ilimiy...» 265560 wikitext text/x-wiki {{Commons kategoriya|Artificial intelligence applications}} {{main|Jasalma intellekttiń qollanılıwı}} [[Jasalma intellekt]] algoritmleriniń haqıyqıy dúnya máselelerine qollanılıwına mısallar. Bul qollanılıwlarda paydalanılatuǵın texnologiyalar ushın qarań: * [[:Kategoriya:Jasalma intellekt]] * [[:Kategoriya:Klassifikaciya algoritmleri]] * [[:Kategoriya:Mashinalıq oqıtıw]] [[Kategoriya:Jasalma intellekt|Qollanılıwı]] [[Kategoriya:Ilimiy programmalıq támiynat]] [[Kategoriya:Texnikalıq qosımshalar|Jasalma intellekt]] c8aq1nnn0de9dv5c41dso0mfxxjdvyk 14 47782 265571 2026-08-04T08:20:19Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Mámleketler boyınsha jasalma intellekt sanaatı|AQSh]] [[Kategoriya:AQShta ilim hám texnologiya]] [[Kategoriya:AQSh sanaatı]]» 265571 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Mámleketler boyınsha jasalma intellekt sanaatı|AQSh]] [[Kategoriya:AQShta ilim hám texnologiya]] [[Kategoriya:AQSh sanaatı]] hfyji4zyykb8i4eke3qhlu28l6tn2s3 14 47783 265582 2026-08-04T08:31:06Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «[[Kategoriya:Prezervativler]]» 265582 wikitext text/x-wiki [[Kategoriya:Prezervativler]] 3qgla4lr6pgmsoaja1dxoa3lm3ku6tm 14 47784 265584 2026-08-04T08:35:58Z Kvazimodo 10433 Taza bet jaratıldı: «{{commons kategoriya|Brands of India}} [[Kategoriya:Mámleketler boyınsha brendler|Hindstan]] [[Kategoriya:Hindstanda usaqlap satıw]] [[Kategoriya:Hindstan mádeniyatı|Brendler]]» 265584 wikitext text/x-wiki {{commons kategoriya|Brands of India}} [[Kategoriya:Mámleketler boyınsha brendler|Hindstan]] [[Kategoriya:Hindstanda usaqlap satıw]] [[Kategoriya:Hindstan mádeniyatı|Brendler]] 31pw87kmnqqeukwcnvf6ml97q0o0ijw 0 47785 265587 2026-08-04T08:43:29Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 Taza bet jaratıldı: «'''Leonor de Todos los Santos de Borbón y Ortiz''' (isp. Leonor de Todos los Santos de Borbón y Ortiz; 31-oktyabr 2005-jıl, Madrid) — Asturiya malikası, 2014-jıl 19-iyunnan baslap Ispaniya taxtınıń miyrasxorı. Ispaniya koroli VI Filipp hám onıń zayıbı Letisiyanıń tuńǵısh qızı, Ispaniya koroli [[Xuan Karlos I]] hám xanım Sofiyanıń aqlıǵı. Infanta Sofiyanıń ájapası. == Ómirbayanı == === Balalıq dáwiri === Asturiya malikası Leo...» 265587 wikitext text/x-wiki '''Leonor de Todos los Santos de Borbón y Ortiz''' (isp. Leonor de Todos los Santos de Borbón y Ortiz; 31-oktyabr 2005-jıl, Madrid) — Asturiya malikası, 2014-jıl 19-iyunnan baslap Ispaniya taxtınıń miyrasxorı. Ispaniya koroli VI Filipp hám onıń zayıbı Letisiyanıń tuńǵısh qızı, Ispaniya koroli [[Xuan Karlos I]] hám xanım Sofiyanıń aqlıǵı. Infanta Sofiyanıń ájapası. == Ómirbayanı == === Balalıq dáwiri === Asturiya malikası Leonor 2005-jıl 31-oktyabrde túngi saat 1:46-da Madridtegi Rubera xalıqaralıq emlewxanasında dúnyaǵa geldi. Ol sol dáwirdegi taxt miyrasxorı shaxzada Filipp hám onıń zayıbı bolǵan Letisiyanıń shańaraǵındaǵı birinshi perzent boldı. 2006-jıl 14-yanvarda Sarsuela sarayında kardinal Antonio Rouko Varela shoqındırıw máresimin ótkizip, oǵan seksennen aslam adam qatnastı. Dástúr boyınsha, Leonor Iordan dáryasınıń suwı menen shoqındırıldı. Oǵan Leonor de Todos los Santos de Borbón y Ortiz atı berildi. Oǵan shoqındırıw ata-anası (wákil ata-anası) sıpatında Ispaniyanıń sol dáwirdegi koroli hám xanımı — ákesi tárepinen atası hám ájesi boldı. 2010-jılǵı futbol boyınsha Jáhan chempionatında Ispaniya milliy komandasınıń jeńiske erisiwine baylanıslı Korollik saraydıń Baǵanalı zalında ótkizilgen rásmiy máresimge birinshi márte qatnastı. Bul ilájǵa korol hám onıń zayıbı, ata-anası, infanta Sofiya hám infanta Elena menen birge bardı. 2015-jıl 20-mayda Nuestra-Sinyora-de-la-Asunsyon shirkewinde birinshi márte alǵashqı pristastie máresiminen ótti. 2021-jıl 28-mayda qásiyetli may jaǵıw máresiminen ótti. == Bilimi == Malikas Leonor Ispaniya korollik gvardiyasınıń balalar baǵshasına bardı, al 2008-jıl 15-sentabrden baslap Madrid átirapındaǵı Santa-Mariya-de-los-Rosales mektebinde bilim aldı. Bul mektepte oǵan shekem ákesi, Ispaniya koroli VI Filipp te oqıǵan. 2021-jılı Atlantika birlesken dúnyajúzilik kolledjine oqıwǵa kirdi. 2023-jıl may ayında ol oqıwın tamamladı. Avgust ayında malika Leonor úsh jılǵa sozılatuǵın áskeriy tayarlıqqa kiristi. Malikanıń birinshi oqıw jılı Saragosadaǵı Ulıwma áskeriy akademiyada, ekinshi jılı — Áskeriy-teńiz uchilishesinde, al úshinshi jılı Ulıwma aviaciya akademiyasında ótedi. === Taxt miyrasxorı === 2014-jıl 19-iyunda atası I Xuan Karlos taxttan bas tartqannan keyin, xansha Leonor Ispaniya taxtınıń miyrasxorı boldı. 2018-jıl sentabrden baslap malika Leonor kópshilik aldında 4 - márte sóz sóyledi: birinshisi Kovadongada Asturiya korolliginiń 1300 jıllığına baylanıslı bolıp ótti. 2019-jıldıń gúzinde Leonor Asturiya malikası sıylıǵın tapsırıw máresiminde hám Jirona malikası fondınıń sıylıqlaw saltanatında ekinshi márte sóz sóyledi. 2022-jıl dekabrde malika Leonor Madridtegi Ispaniya Qızıl Krest shólkeminiń shtab-kvartirasına barıp, Jaslar Qızıl Krestiniń jas volontyorları menen ushırastı. 2023-jıl 7-oktyabrde ózi bilim alıp atırǵan Áskeriy akademiyada ata-anasınıń qatnasıwında Ispaniya bayraǵına ant berdi. Úsh hápte ótip, 31-oktyabrde — 18 jasqa tolǵan kúni — malika arnawlı máresimde Ispaniya Konstituciyasına hadallıq antın berdi. Ol óz antında «óz minnetlemelerin hadallıq penen atqarıwǵa, konstituciya hám nızamlardıń saqlanıwın támiyinlewge, puqaralar hám avtonomiyalıq birlespelerdiń huqıqların húrmetlewge hám korolge hadal bolıwǵa» wáde berdi. Máresim aqırında mámleketlik gimniniń bir bólegi aytıldı. 2024-jıl 12-iyulda malika Leonor mámleket prezidenti Marselu Rebelu de Souzanıń shaqırıwı menen Portugaliyaǵa barıp, óziniń birinshi rásmiy shetel saparın ámelge asırdi. Oǵan bul birinshi shetel saparında Sırtqı isler ministri Xose Manuel Albares hám koroldıń jeke xatkeri Kamilo Vilyarino birge bardı. Sapar dawamında malika Lissabon okeanariumın, Jeronimush monastırın hám eki mámleket wákilleriniń ushırasıwı ótken Belen sarayın araladı. == Lawazımları == Ispaniya taxtınıń miyrasxorı sıpatında Asturiya malikası lawazımın iyeleydi. Sonıń menen birge, Ispaniya Konstitutsiyasının 57-statyasına muwapıq, tómendegi qosımsha lawazımlardı iyeleydi: Aragon taxtınıń miyrasxorı sıpatında — Jirona malikası; Navarra taxtınıń miyrasxorı sıpatında — Viana malikası; Kataloniya taxtınıń miyrasxorı sıpatında — Monblan gercoginyası; Valensiya taxtınıń miyrasxorı sıpatında — Servera grafinyası; Malorka taxtınıń miyrasxorı sıpatında — Balager senyorası. == Sawǵaları (Sıylıqları) == Altın runa ordeniniń shınjırı (2015-jıl 30-oktyabr) — Taxt miyrasxorı sıpatında berildi. Madridtegi korollik sarayında ótkizilgen máresimde oǵan ákesi, Ispaniya koroli VI Filipp tapsırdı. III Karlos ordeni shınjırınıń daması (2023-jıl). «Áskeriy miyneti úshın» ordeniniń Úlken krest daması (ak divizion) (2024-jıl). «Áskeriy-teńiz miyneti úshın» ordeniniń Úlken krest daması (ak divizion) (2025-jıl). Xristos áskeriy ordeniniń Úlken krest daması (Portugaliya, 2024-jıl 12-iyul). 5rp54twcbiom992ictbnybmne7kf5j2 265590 265587 2026-08-04T09:26:07Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 265590 wikitext text/x-wiki '''Leonor de Todos los Santos de Borbón y Ortiz''' (isp. Leonor de Todos los Santos de Borbón y Ortiz; 31-oktyabr 2005-jıl, Madrid) — Asturiya malikası, 2014-jıl 19-iyunnan baslap [[Ispaniya]] taxtınıń miyrasxorı. Ispaniya koroli [[Filipp VI (Ispaniya patshası)|Filipp VI]] hám onıń zayıbı [[Letisiya]]nıń tuńǵısh qızı, Ispaniya koroli [[Xuan Karlos I]] hám xanım Sofiyanıń aqlıǵı. Infanta Sofiyanıń ájapası. == Ómirbayanı == === Balalıq dáwiri === Asturiya malikası Leonor 2005-jıl 31-oktyabrde túngi saat 1:46-da [[Madrid]]tegi Rubera xalıqaralıq emlewxanasında dúnyaǵa keldi.<ref>{{cite web |author=Charo Marcos, Olalla Cernuda |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2005/10/31/espana/1130722695.html |title=Letizia Ortiz da a luz una niña |lang=es |website=elmundo.es |publisher= |date=2005-10-31 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2019-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190207015225/https://www.elmundo.es/elmundo/2005/10/31/espana/1130722695.html |url-status=live }}</ref> Ol sol dáwirdegi taxt miyrasxorı shaxzada [[Filipp VI (Ispaniya patshası)|Filipp]] hám onıń zayıbı bolǵan [[Letisiya]]nıń shańaraǵındaǵı birinshi perzent boldı. 2006-jıl 14-yanvarda Sarsuela sarayında kardinal Antonio Rouko Varela shoqındırıw máresimin ótkizip, oǵan seksennen aslam adam qatnastı. Dástúr boyınsha, Leonor Iordan dáryasınıń suwı menen shoqındırıldı. Oǵan ''Leonor de Todos los Santos de Borbón y Ortiz'' atı berildi. Oǵan shoqındırıw ata-anası (wákil ata-anası) sıpatında Ispaniyanıń sol dáwirdegi koroli hám xanımı — ákesi tárepinen atası hám ájesi boldı.<ref>{{cite web |author=Carmen Remírez de Ganuza |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2006/01/14/espana/1137250160.html |title=La Infanta Leonor sólo abrió los ojos en su bautizo al recibir el agua del río Jordán |lang=es |website=elmundo.es |publisher= |date=2015-05-20 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2021-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210701005813/https://www.elmundo.es/elmundo/2006/01/14/espana/1137250160.html |url-status=live }}</ref> 2010-jılǵı futbol boyınsha Jáhan chempionatında Ispaniya milliy komandasınıń jeńiske erisiwine baylanıslı Korollik saraydıń Baǵanalı zalında ótkizilgen rásmiy máresimge birinshi márte qatnastı. Bul ilájǵa korol hám onıń zayıbı, ata-anası, infanta Sofiya hám infanta Elena menen birge bardı. 2015-jıl 20-mayda Nuestra-Sinyora-de-la-Asunsyon shirkewinde birinshi márte alǵashqı prichastie máresimine qatnastı.<ref>{{cite web |author=María Porcel |url=https://www.elmundo.es/loc/2015/05/20/555c5bf846163f89388b457e.html |title=La Princesa Leonor, tras su primera comunión: 'Estaba muy nerviosa' |lang=es |website=elmundo.es |publisher= |date=2021-05-28 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2023-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928222910/https://www.elmundo.es/loc/2015/05/20/555c5bf846163f89388b457e.html |url-status=live }}</ref> 2021-jıl 28-mayda qásiyetli may jaǵıw máresiminen qatnastı.<ref>{{cite web |author=María Porcel |url=https://elpais.com/gente/2021-05-28/la-princesa-leonor-recibe-la-confirmacion-con-su-padre-felipe-vi-como-padrino.html |title=La princesa Leonor recibe la confirmación con su padre, Felipe VI, como padrino |lang=es |website=elpais.com |publisher= |date=2021-05-28 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2023-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230526014029/https://elpais.com/gente/2021-05-28/la-princesa-leonor-recibe-la-confirmacion-con-su-padre-felipe-vi-como-padrino.html |url-status=live }}</ref> == Bilimi == Malikas Leonor Ispaniya korollik gvardiyasınıń balalar baǵshasına bardı, al 2008-jıl 15-sentabrden baslap Madrid átirapındaǵı Santa-Mariya-de-los-Rosales mektebinde bilim aldı. Bul mektepte oǵan shekem ákesi, Ispaniya koroli VI Filipp te oqıǵan.<ref>{{cite web |author= |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2008/09/15/gentes/1221463929.html |title=La Infanta Leonor: 'Hoy empiezo el cole de mayores' |lang=es |website=elmundo.es |publisher= |date=2008-09-15 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2024-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240127143127/https://www.elmundo.es/elmundo/2008/09/15/gentes/1221463929.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |author= |url=https://www.rtve.es/noticias/20140619/leonor-empieza-a-ser-princesa-se-prepara-para-llegar-a-reinar/949161.shtml |title=Leonor, la niña que empieza a ser princesa |lang=es |website=rtve.es |publisher= |date=2014-06-19 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2024-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240127143128/https://www.rtve.es/noticias/20140619/leonor-empieza-a-ser-princesa-se-prepara-para-llegar-a-reinar/949161.shtml |url-status=live }}</ref> 2021-jılı Atlantika birlesken dúnyajúzilik kolledjine oqıwǵa kirdi.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-56015904|title=Spanish princess Leonor to attend UWC Atlantic College in Wales|publisher=BBC|date=2021-02-10|access-date=2021-03-28|archive-date=2021-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815070110/https://www.bbc.com/news/uk-wales-56015904|url-status=live}}</ref> 2023-jıl may ayında ol oqıwın tamamladı.<ref>{{cite web |author= |url=https://elpais.com/gente/2023-05-20/la-princesa-leonor-se-gradua-en-gales-en-presencia-de-los-reyes-y-la-infanta-sofia.html |title=La princesa Leonor se gradúa en Gales con un reconocimiento a su “pasión por comprender a los demás” |lang=es |website=elpais.com |publisher= |date=2023-05-20 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2024-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117005642/https://elpais.com/gente/2023-05-20/la-princesa-leonor-se-gradua-en-gales-en-presencia-de-los-reyes-y-la-infanta-sofia.html |url-status=live }}</ref> Avgust ayında malika Leonor úsh jılǵa sozılatuǵın áskeriy tayarlıqqa kiristi. Malikanıń birinshi oqıw jılı Saragosadaǵı Ulıwma áskeriy akademiyada, ekinshi jılı — Áskeriy-teńiz uchilishesinde, al úshinshi jılı Ulıwma aviaciya akademiyasında ótedi. === Taxt miyrasxorı === 2014-jıl 19-iyunda atası I Xuan Karlos taxttan bas tartqannan keyin, malika Leonor Ispaniya taxtınıń miyrasxorı boldı.<ref>{{Cite web |url=http://lenta.ru/news/2014/06/02/huancarlos/ |title=Lenta.ru: Мир: Политика: Испанский монарх отрёкся от престола |access-date=2020-08-30 |archive-date=2021-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210124060416/https://lenta.ru/news/2014/06/02/huancarlos/ |url-status=live }}</ref> 2018-jıl sentabrden baslap malika Leonor kópshilik aldında 4 márte sóz sóyledi: birinshisi Kovadongada Asturiya korolliginiń 1300 jıllığına baylanıslı bolıp ótti.<ref>{{cite news |last1=Abellán |first1=Lucía |title=La princesa Leonor estrena su agenda oficial de viajes en Asturias |url=https://elpais.com/politica/2018/09/08/actualidad/1536398715_714338.html?rel=str_articulo#1542872684869 |access-date=2018-11-22 |work=El País |date=2018-09-08 |language=es |archive-date=2018-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181122171957/https://elpais.com/politica/2018/09/08/actualidad/1536398715_714338.html?rel=str_articulo#1542872684869 }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.rtve.es/noticias/20181031/princesa-leonor-leera-su-primera-intervencion-publica-articulo-1-constitucion/1829982.shtml |title=La princesa Leonor lee en su primera intervención pública el artículo 1 de la Constitución |date=2018-10-31 |work=[[Corporación de Radio y Televisión Española]] |language=es |archive-date=2020-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807224632/https://www.rtve.es/noticias/20181031/princesa-leonor-leera-su-primera-intervencion-publica-articulo-1-constitucion/1829982.shtml |access-date=2020-08-30 }}</ref> 2019-jıldıń gúzinde Leonor Asturiya malikası sıylıǵın tapsırıw máresiminde hám Jirona malikası fondınıń sıylıqlaw saltanatında ekinshi márte sóz sóyledi.<ref>{{cite news |url=https://www.hola.com/realeza/casa_espanola/20191018152057/princesa-leonor-discurso-premios-princesa-asturias/ |title=El histórico primer discurso de Leonor en los Premios Princesa de Asturias |date=2019-10-18 |magazine=[[Hola!]] |language=es |archive-date=2019-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191018230426/https://www.hola.com/realeza/casa_espanola/20191018152057/princesa-leonor-discurso-premios-princesa-asturias/ |access-date=2020-08-30 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.elespanol.com/corazon/casas-reales/20191104/leonor-sorprende-princesa-girona-discurso-catalan-ingles/441956687_0.html |title=Leonor sorprende en los Princesa de Girona con su discurso en catalán, inglés y árabe |date=2019-11-04 |newspaper=[[El Español]] |language=es |archive-date=2021-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117220428/https://www.elespanol.com/corazon/casas-reales/20191104/leonor-sorprende-princesa-girona-discurso-catalan-ingles/441956687_0.html |access-date=2020-08-30 }}</ref> 2022-jıl dekabrde malika Leonor Madridtegi Ispaniya Qızıl Krest shólkeminiń shtab-kvartirasına barıp, Jaslar Qızıl Krestiniń jas volontyorları menen ushırastı. 2023-jıl 7-oktyabrde ózi bilim alıp atırǵan Áskeriy akademiyada ata-anasınıń qatnasıwında Ispaniya bayraǵına ant berdi.<ref>{{Cite web |date=2023-10-06 |title=Jura de Bandera de la Princesa Leonor: Horario y dónde ver hoy por TV |url=https://www.elmundo.es/como/2023/10/06/651fd33021efa08c458b4584.html |access-date=2023-10-07 |website=ELMUNDO |language=es |archive-date=2023-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007105704/https://www.elmundo.es/como/2023/10/06/651fd33021efa08c458b4584.html |url-status=live }}</ref> Úsh hápte ótip, 31-oktyabrde — 18 jasqa tolǵan kúni — malika arnawlı máresimde Ispaniya Konstituciyasına hadallıq antın berdi. Ol óz antında «óz minnetlemelerin hadallıq penen atqarıwǵa, konstituciya hám nızamlardıń saqlanıwın támiyinlewge, puqaralar hám avtonomiyalıq birlespelerdiń huqıqların húrmetlewge hám korolge hadal bolıwǵa» wáde berdi.<ref>{{Cite web |url=https://www.parents.ru/article/budushaya-koroleva-ispanii-chto-nuzhno-znat-o-krasavice-princesse-leonor/ |title=Будущая королева Испании: что нужно знать о принцессе Леонор |access-date=2023-11-01 |archive-date=2023-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101075431/https://www.parents.ru/article/budushaya-koroleva-ispanii-chto-nuzhno-znat-o-krasavice-princesse-leonor/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://euroweeklynews.com/2023/10/31/princess-leonor-swears-loyalty-spains-constitution-18th-birthday/ |title=Princess Leonor swears her loyalty to Spain’s Constitution on her 18th birthday |access-date=2023-11-01 |archive-date=2023-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101075631/https://euroweeklynews.com/2023/10/31/princess-leonor-swears-loyalty-spains-constitution-18th-birthday/ |url-status=live }}</ref> Máresim aqırında mámleketlik gimniniń bir bólegi aytıldı. 2024-jıl 12-iyulda malika Leonor mámleket prezidenti Marselu Rebelu de Souzanıń shaqırıwı menen Portugaliyaǵa barıp, óziniń birinshi rásmiy shetel saparın ámelge asırdı.<ref>{{Cite web |date=2024-06-27 |title=Princess Leonor to undertake first official trip abroad—find out where she’s going! |url=https://www.hola.com/us/royals/20240627702059/princess-leonor-spain-undertaking-first-official-trip-abroad-portugal/ |access-date=2024-07-13 |website=HOLA! USA |language=en-us |archive-date=2024-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240821014603/https://www.hola.com/us/royals/20240627702059/princess-leonor-spain-undertaking-first-official-trip-abroad-portugal/ |url-status=live }}</ref> Oǵan bul birinshi shetel saparında Sırtqı isler ministri Xose Manuel Albares hám koroldıń jeke xatkeri Kamilo Vilyarino birge bardı.<ref>{{Cite web |last=RTVE.es |date=2024-07-12 |title=Leonor, en su primera visita oficial en Lisboa: "No puedo negar lo especial que es para mí estar aquí hoy" |url=https://www.rtve.es/noticias/20240712/primer-viaje-oficial-princesa-leonor-lisboa-directo/16183115.shtml |access-date=2024-07-13 |website=RTVE.es |language=es |archive-date=2024-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240823014651/https://www.rtve.es/noticias/20240712/primer-viaje-oficial-princesa-leonor-lisboa-directo/16183115.shtml |url-status=live }}</ref> Sapar dawamında malika Lissabon okeanariumın, Jeronimush monastırın hám eki mámleket wákilleriniń ushırasıwı ótken Belen sarayın araladı.<ref name=":0">{{Cite web |date=2024-07-12 |title=Así ha sido el intenso viaje oficial de la Princesa Leonor a Portugal |url=https://www.hola.com/realeza/20240712705569/la-princesa-leonor-visita-portugal-primer-viaje-oficial-extranjero/ |access-date=2024-07-13 |website=¡HOLA! |language=es |archive-date=2024-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713022353/https://www.hola.com/realeza/20240712705569/la-princesa-leonor-visita-portugal-primer-viaje-oficial-extranjero/ |url-status=live }}</ref> == Lawazımları == Ispaniya taxtınıń miyrasxorı sıpatında Asturiya malikası lawazımın iyeleydi. Sonıń menen birge, Ispaniya Konstitutsiyasının 57-statyasına muwapıq, tómendegi qosımsha lawazımlardı iyeleydi: Aragon taxtınıń miyrasxorı sıpatında — Jirona malikası; Navarra taxtınıń miyrasxorı sıpatında — Viana malikası; Kataloniya taxtınıń miyrasxorı sıpatında — Monblan gercoginyası; Valensiya taxtınıń miyrasxorı sıpatında — Servera grafinyası; Malorka taxtınıń miyrasxorı sıpatında — Balager senyorası. == Sawǵaları (Sıylıqları) == * Altın runa ordeniniń shınjırı (2015-jıl 30-oktyabr) — Taxt miyrasxorı sıpatında berildi.<ref>{{cw|url=https://www.boe.es/boe/dias/2015/10/31/pdfs/BOE-A-2015-11718.pdf|title=Real Decreto 978/2015, de 30 de octubre, por el que se concede el Collar de la Insigne Orden del Toisón de Oro a Su Alteza Real doña Leonor de Borbón y Ortiz, Princesa de Asturias|publisher=Boletín Oficial del Estado|date=2015-10-30|access-date=2018-06-02|archive-date=2015-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20151106040327/http://www.boe.es/boe/dias/2015/10/31/pdfs/BOE-A-2015-11718.pdf|url-status=live}}</ref> Madridtegi korollik sarayında ótkizilgen máresimde oǵan ákesi, Ispaniya koroli VI Filipp tapsırdı.<ref>{{cw|url=http://www.casareal.es/ES/Actividades/Paginas/actividades_actividades_detalle.aspx?data=13436|title=Acto de imposición del Collar de la insigne Orden del Toisón de Oro a Su Alteza Real la Princesa de Asturias|publisher=Casa de Su Majestad el Rey de España|date=2018-01-30|access-date=2018-06-02|archive-date=2018-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180609185011/http://www.casareal.es/ES/Actividades/Paginas/actividades_actividades_detalle.aspx?data=13436|url-status=live}}</ref> * III Karlos ordeni shınjırınıń daması (2023-jıl). * «Áskeriy miyneti úshın» ordeniniń Úlken krest daması (ak divizion) (2024-jıl). * «Áskeriy-teńiz miyneti úshın» ordeniniń Úlken krest daması (ak divizion) (2025-jıl). * Xristos áskeriy ordeniniń Úlken krest daması (Portugaliya, 2024-jıl 12-iyul). * == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{Sırtqı siltemeler}} * [http://www.casareal.es⁠ Ispaniya Korollik úyiniń saytı] oqrtbgekhpzg2q6b8kp9shbkj3ybnq4 265591 265590 2026-08-04T09:52:12Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 265591 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı|atı=|negizgi atı=Leonor de Todos los Santos de Borbón y Ortiz|súwret=Leonor de Borbón en 2023 (cropped).jpg|alt=Asturiya malikası|bayraq=Coat of Arms of Leonor, Princess of Asturias.svg|bayraq2=Estandarte de Leonor Princesa de Asturias.svg|tuwılǵandaǵı atı=|tuwılǵan sánesi=31.10.2005|tuwılǵan jeri=Ispaniya, Madrid|education=Atlantika kolledji(2023, may)<br> Saragosadaǵı áskeriy akademiya(2024 iyun) <br> Áskeriy teńiz akademiyası|qolı=Leonor spain sig.svg}} '''Leonor de Todos los Santos de Borbón y Ortiz''' (31-oktyabr 2005-jıl, Madrid) — Asturiya malikası, 2014-jıl 19-iyunnan baslap [[Ispaniya]] taxtınıń miyrasxorı. Ispaniya koroli [[Filipp VI (Ispaniya patshası)|Filipp VI]] hám onıń zayıbı [[Letisiya]]nıń tuńǵısh qızı, Ispaniya koroli [[Xuan Karlos I]] hám xanım Sofiyanıń aqlıǵı. Infanta Sofiyanıń ájapası. == Ómirbayanı == === Balalıq dáwiri === Asturiya malikası Leonor 2005-jıl 31-oktyabrde túngi saat 1:46-da [[Madrid]]tegi Rubera xalıqaralıq emlewxanasında dúnyaǵa keldi.<ref>{{cite web |author=Charo Marcos, Olalla Cernuda |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2005/10/31/espana/1130722695.html |title=Letizia Ortiz da a luz una niña |lang=es |website=elmundo.es |publisher= |date=2005-10-31 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2019-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190207015225/https://www.elmundo.es/elmundo/2005/10/31/espana/1130722695.html |url-status=live }}</ref> Ol sol dáwirdegi taxt miyrasxorı shaxzada [[Filipp VI (Ispaniya patshası)|Filipp]] hám onıń zayıbı bolǵan [[Letisiya]]nıń shańaraǵındaǵı birinshi perzent boldı. 2006-jıl 14-yanvarda Sarsuela sarayında kardinal Antonio Rouko Varela shoqındırıw máresimin ótkizip, oǵan seksennen aslam adam qatnastı. Dástúr boyınsha, Leonor Iordan dáryasınıń suwı menen shoqındırıldı. Oǵan ''Leonor de Todos los Santos de Borbón y Ortiz'' atı berildi. Oǵan shoqındırıw ata-anası (wákil ata-anası) sıpatında Ispaniyanıń sol dáwirdegi koroli hám xanımı — ákesi tárepinen atası hám ájesi boldı.<ref>{{cite web |author=Carmen Remírez de Ganuza |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2006/01/14/espana/1137250160.html |title=La Infanta Leonor sólo abrió los ojos en su bautizo al recibir el agua del río Jordán |lang=es |website=elmundo.es |publisher= |date=2015-05-20 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2021-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210701005813/https://www.elmundo.es/elmundo/2006/01/14/espana/1137250160.html |url-status=live }}</ref> 2010-jılǵı futbol boyınsha Jáhan chempionatında Ispaniya milliy komandasınıń jeńiske erisiwine baylanıslı Korollik saraydıń Baǵanalı zalında ótkizilgen rásmiy máresimge birinshi márte qatnastı. Bul ilájǵa korol hám onıń zayıbı, ata-anası, infanta Sofiya hám infanta Elena menen birge bardı. 2015-jıl 20-mayda Nuestra-Sinyora-de-la-Asunsyon shirkewinde birinshi márte alǵashqı prichastie máresimine qatnastı.<ref>{{cite web |author=María Porcel |url=https://www.elmundo.es/loc/2015/05/20/555c5bf846163f89388b457e.html |title=La Princesa Leonor, tras su primera comunión: 'Estaba muy nerviosa' |lang=es |website=elmundo.es |publisher= |date=2021-05-28 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2023-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928222910/https://www.elmundo.es/loc/2015/05/20/555c5bf846163f89388b457e.html |url-status=live }}</ref> 2021-jıl 28-mayda qásiyetli may jaǵıw máresiminen qatnastı.<ref>{{cite web |author=María Porcel |url=https://elpais.com/gente/2021-05-28/la-princesa-leonor-recibe-la-confirmacion-con-su-padre-felipe-vi-como-padrino.html |title=La princesa Leonor recibe la confirmación con su padre, Felipe VI, como padrino |lang=es |website=elpais.com |publisher= |date=2021-05-28 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2023-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230526014029/https://elpais.com/gente/2021-05-28/la-princesa-leonor-recibe-la-confirmacion-con-su-padre-felipe-vi-como-padrino.html |url-status=live }}</ref> == Bilimi == Malikas Leonor Ispaniya korollik gvardiyasınıń balalar baǵshasına bardı, al 2008-jıl 15-sentabrden baslap Madrid átirapındaǵı Santa-Mariya-de-los-Rosales mektebinde bilim aldı. Bul mektepte oǵan shekem ákesi, Ispaniya koroli VI Filipp te oqıǵan.<ref>{{cite web |author= |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2008/09/15/gentes/1221463929.html |title=La Infanta Leonor: 'Hoy empiezo el cole de mayores' |lang=es |website=elmundo.es |publisher= |date=2008-09-15 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2024-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240127143127/https://www.elmundo.es/elmundo/2008/09/15/gentes/1221463929.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |author= |url=https://www.rtve.es/noticias/20140619/leonor-empieza-a-ser-princesa-se-prepara-para-llegar-a-reinar/949161.shtml |title=Leonor, la niña que empieza a ser princesa |lang=es |website=rtve.es |publisher= |date=2014-06-19 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2024-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240127143128/https://www.rtve.es/noticias/20140619/leonor-empieza-a-ser-princesa-se-prepara-para-llegar-a-reinar/949161.shtml |url-status=live }}</ref> 2021-jılı Atlantika birlesken dúnyajúzilik kolledjine oqıwǵa kirdi.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-56015904|title=Spanish princess Leonor to attend UWC Atlantic College in Wales|publisher=BBC|date=2021-02-10|access-date=2021-03-28|archive-date=2021-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815070110/https://www.bbc.com/news/uk-wales-56015904|url-status=live}}</ref> 2023-jıl may ayında ol oqıwın tamamladı.<ref>{{cite web |author= |url=https://elpais.com/gente/2023-05-20/la-princesa-leonor-se-gradua-en-gales-en-presencia-de-los-reyes-y-la-infanta-sofia.html |title=La princesa Leonor se gradúa en Gales con un reconocimiento a su “pasión por comprender a los demás” |lang=es |website=elpais.com |publisher= |date=2023-05-20 |access-date=2024-01-27 |archive-date=2024-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117005642/https://elpais.com/gente/2023-05-20/la-princesa-leonor-se-gradua-en-gales-en-presencia-de-los-reyes-y-la-infanta-sofia.html |url-status=live }}</ref> Avgust ayında malika Leonor úsh jılǵa sozılatuǵın áskeriy tayarlıqqa kiristi. Malikanıń birinshi oqıw jılı Saragosadaǵı Ulıwma áskeriy akademiyada, ekinshi jılı — Áskeriy-teńiz uchilishesinde, al úshinshi jılı Ulıwma aviaciya akademiyasında ótedi. === Taxt miyrasxorı === 2014-jıl 19-iyunda atası I Xuan Karlos taxttan bas tartqannan keyin, malika Leonor Ispaniya taxtınıń miyrasxorı boldı.<ref>{{Cite web |url=http://lenta.ru/news/2014/06/02/huancarlos/ |title=Lenta.ru: Мир: Политика: Испанский монарх отрёкся от престола |access-date=2020-08-30 |archive-date=2021-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210124060416/https://lenta.ru/news/2014/06/02/huancarlos/ |url-status=live }}</ref> 2018-jıl sentabrden baslap malika Leonor kópshilik aldında 4 márte sóz sóyledi: birinshisi Kovadongada Asturiya korolliginiń 1300 jıllığına baylanıslı bolıp ótti.<ref>{{cite news |last1=Abellán |first1=Lucía |title=La princesa Leonor estrena su agenda oficial de viajes en Asturias |url=https://elpais.com/politica/2018/09/08/actualidad/1536398715_714338.html?rel=str_articulo#1542872684869 |access-date=2018-11-22 |work=El País |date=2018-09-08 |language=es |archive-date=2018-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181122171957/https://elpais.com/politica/2018/09/08/actualidad/1536398715_714338.html?rel=str_articulo#1542872684869 }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.rtve.es/noticias/20181031/princesa-leonor-leera-su-primera-intervencion-publica-articulo-1-constitucion/1829982.shtml |title=La princesa Leonor lee en su primera intervención pública el artículo 1 de la Constitución |date=2018-10-31 |work=[[Corporación de Radio y Televisión Española]] |language=es |archive-date=2020-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807224632/https://www.rtve.es/noticias/20181031/princesa-leonor-leera-su-primera-intervencion-publica-articulo-1-constitucion/1829982.shtml |access-date=2020-08-30 }}</ref> 2019-jıldıń gúzinde Leonor Asturiya malikası sıylıǵın tapsırıw máresiminde hám Jirona malikası fondınıń sıylıqlaw saltanatında ekinshi márte sóz sóyledi.<ref>{{cite news |url=https://www.hola.com/realeza/casa_espanola/20191018152057/princesa-leonor-discurso-premios-princesa-asturias/ |title=El histórico primer discurso de Leonor en los Premios Princesa de Asturias |date=2019-10-18 |magazine=[[Hola!]] |language=es |archive-date=2019-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191018230426/https://www.hola.com/realeza/casa_espanola/20191018152057/princesa-leonor-discurso-premios-princesa-asturias/ |access-date=2020-08-30 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.elespanol.com/corazon/casas-reales/20191104/leonor-sorprende-princesa-girona-discurso-catalan-ingles/441956687_0.html |title=Leonor sorprende en los Princesa de Girona con su discurso en catalán, inglés y árabe |date=2019-11-04 |newspaper=[[El Español]] |language=es |archive-date=2021-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117220428/https://www.elespanol.com/corazon/casas-reales/20191104/leonor-sorprende-princesa-girona-discurso-catalan-ingles/441956687_0.html |access-date=2020-08-30 }}</ref> 2022-jıl dekabrde malika Leonor Madridtegi Ispaniya Qızıl Krest shólkeminiń shtab-kvartirasına barıp, Jaslar Qızıl Krestiniń jas volontyorları menen ushırastı. 2023-jıl 7-oktyabrde ózi bilim alıp atırǵan Áskeriy akademiyada ata-anasınıń qatnasıwında Ispaniya bayraǵına ant berdi.<ref>{{Cite web |date=2023-10-06 |title=Jura de Bandera de la Princesa Leonor: Horario y dónde ver hoy por TV |url=https://www.elmundo.es/como/2023/10/06/651fd33021efa08c458b4584.html |access-date=2023-10-07 |website=ELMUNDO |language=es |archive-date=2023-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007105704/https://www.elmundo.es/como/2023/10/06/651fd33021efa08c458b4584.html |url-status=live }}</ref> Úsh hápte ótip, 31-oktyabrde — 18 jasqa tolǵan kúni — malika arnawlı máresimde Ispaniya Konstituciyasına hadallıq antın berdi. Ol óz antında «óz minnetlemelerin hadallıq penen atqarıwǵa, konstituciya hám nızamlardıń saqlanıwın támiyinlewge, puqaralar hám avtonomiyalıq birlespelerdiń huqıqların húrmetlewge hám korolge hadal bolıwǵa» wáde berdi.<ref>{{Cite web |url=https://www.parents.ru/article/budushaya-koroleva-ispanii-chto-nuzhno-znat-o-krasavice-princesse-leonor/ |title=Будущая королева Испании: что нужно знать о принцессе Леонор |access-date=2023-11-01 |archive-date=2023-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101075431/https://www.parents.ru/article/budushaya-koroleva-ispanii-chto-nuzhno-znat-o-krasavice-princesse-leonor/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://euroweeklynews.com/2023/10/31/princess-leonor-swears-loyalty-spains-constitution-18th-birthday/ |title=Princess Leonor swears her loyalty to Spain’s Constitution on her 18th birthday |access-date=2023-11-01 |archive-date=2023-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101075631/https://euroweeklynews.com/2023/10/31/princess-leonor-swears-loyalty-spains-constitution-18th-birthday/ |url-status=live }}</ref> Máresim aqırında mámleketlik gimniniń bir bólegi aytıldı. 2024-jıl 12-iyulda malika Leonor mámleket prezidenti Marselu Rebelu de Souzanıń shaqırıwı menen Portugaliyaǵa barıp, óziniń birinshi rásmiy shetel saparın ámelge asırdı.<ref>{{Cite web |date=2024-06-27 |title=Princess Leonor to undertake first official trip abroad—find out where she’s going! |url=https://www.hola.com/us/royals/20240627702059/princess-leonor-spain-undertaking-first-official-trip-abroad-portugal/ |access-date=2024-07-13 |website=HOLA! USA |language=en-us |archive-date=2024-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240821014603/https://www.hola.com/us/royals/20240627702059/princess-leonor-spain-undertaking-first-official-trip-abroad-portugal/ |url-status=live }}</ref> Oǵan bul birinshi shetel saparında Sırtqı isler ministri Xose Manuel Albares hám koroldıń jeke xatkeri Kamilo Vilyarino birge bardı.<ref>{{Cite web |last=RTVE.es |date=2024-07-12 |title=Leonor, en su primera visita oficial en Lisboa: "No puedo negar lo especial que es para mí estar aquí hoy" |url=https://www.rtve.es/noticias/20240712/primer-viaje-oficial-princesa-leonor-lisboa-directo/16183115.shtml |access-date=2024-07-13 |website=RTVE.es |language=es |archive-date=2024-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240823014651/https://www.rtve.es/noticias/20240712/primer-viaje-oficial-princesa-leonor-lisboa-directo/16183115.shtml |url-status=live }}</ref> Sapar dawamında malika Lissabon okeanariumın, Jeronimush monastırın hám eki mámleket wákilleriniń ushırasıwı ótken Belen sarayın araladı.<ref name=":0">{{Cite web |date=2024-07-12 |title=Así ha sido el intenso viaje oficial de la Princesa Leonor a Portugal |url=https://www.hola.com/realeza/20240712705569/la-princesa-leonor-visita-portugal-primer-viaje-oficial-extranjero/ |access-date=2024-07-13 |website=¡HOLA! |language=es |archive-date=2024-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713022353/https://www.hola.com/realeza/20240712705569/la-princesa-leonor-visita-portugal-primer-viaje-oficial-extranjero/ |url-status=live }}</ref> == Lawazımları == Ispaniya taxtınıń miyrasxorı sıpatında Asturiya malikası lawazımın iyeleydi. Sonıń menen birge, Ispaniya Konstitutsiyasının 57-statyasına muwapıq, tómendegi qosımsha lawazımlardı iyeleydi: Aragon taxtınıń miyrasxorı sıpatında — Jirona malikası; Navarra taxtınıń miyrasxorı sıpatında — Viana malikası; Kataloniya taxtınıń miyrasxorı sıpatında — Monblan gercoginyası; Valensiya taxtınıń miyrasxorı sıpatında — Servera grafinyası; Malorka taxtınıń miyrasxorı sıpatında — Balager senyorası. == Sawǵaları (Sıylıqları) == * Altın runa ordeniniń shınjırı (2015-jıl 30-oktyabr) — Taxt miyrasxorı sıpatında berildi.<ref>{{cw|url=https://www.boe.es/boe/dias/2015/10/31/pdfs/BOE-A-2015-11718.pdf|title=Real Decreto 978/2015, de 30 de octubre, por el que se concede el Collar de la Insigne Orden del Toisón de Oro a Su Alteza Real doña Leonor de Borbón y Ortiz, Princesa de Asturias|publisher=Boletín Oficial del Estado|date=2015-10-30|access-date=2018-06-02|archive-date=2015-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20151106040327/http://www.boe.es/boe/dias/2015/10/31/pdfs/BOE-A-2015-11718.pdf|url-status=live}}</ref> Madridtegi korollik sarayında ótkizilgen máresimde oǵan ákesi, Ispaniya koroli VI Filipp tapsırdı.<ref>{{cw|url=http://www.casareal.es/ES/Actividades/Paginas/actividades_actividades_detalle.aspx?data=13436|title=Acto de imposición del Collar de la insigne Orden del Toisón de Oro a Su Alteza Real la Princesa de Asturias|publisher=Casa de Su Majestad el Rey de España|date=2018-01-30|access-date=2018-06-02|archive-date=2018-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180609185011/http://www.casareal.es/ES/Actividades/Paginas/actividades_actividades_detalle.aspx?data=13436|url-status=live}}</ref> * III Karlos ordeni shınjırınıń daması (2023-jıl). * «Áskeriy miyneti úshın» ordeniniń Úlken krest daması (ak divizion) (2024-jıl). * «Áskeriy-teńiz miyneti úshın» ordeniniń Úlken krest daması (ak divizion) (2025-jıl). * Xristos áskeriy ordeniniń Úlken krest daması (Portugaliya, 2024-jıl 12-iyul). * == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{Sırtqı siltemeler}} * [http://www.casareal.es⁠ Ispaniya Korollik úyiniń saytı] s53m494f8rk3yswb822mm775cxeyztj 3 47786 265589 2026-08-04T08:54:44Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 265589 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:54, 2026-jıl 4-avgust (UTC) r2049mzjln2d4kav09zww757wekrfnl 10 47787 265592 2026-08-04T11:45:36Z Frhdkazan 4819 Taza bet jaratıldı: «HMS Belfast with rainbow.jpg» 265592 wikitext text/x-wiki HMS Belfast with rainbow.jpg b3fygkesx1flopax5wq0gjdxze355mg 10 47788 265593 2026-08-04T11:48:47Z Frhdkazan 4819 Taza bet jaratıldı: «Candlepin pinsetter.webm» 265593 wikitext text/x-wiki Candlepin pinsetter.webm tke4a5r4rlgsse2cz0wywwnpdqkxbj4