Wikipedia kaawiki https://kaa.wikipedia.org/wiki/Bas_bet MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Media Arnawlı Talqılaw Paydalanıwshı Paydalanıwshı talqılawı Wikipedia Wikipedia talqılawı Fayl Fayl talqılawı MediaWiki MediaWiki talqılawı Úlgi Úlgi talqılawı Járdem Járdem talqılawı Kategoriya Kategoriya talqılawı Portal Portal talqılawı TimedText TimedText talk Modul Modul talqılawı Event Event talk 0 2362 266434 226958 2026-08-25T08:35:19Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 «[[Kategoriya:Prezidentler|Prezidentler]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 266434 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı | súwret = Ilham Aliyev 2024 (İlham Əliyevin) (cropped).jpg | atı = Ilham Aliyev | qolı = Signature of Ilham Aliyev.svg | kásibi = siyasatshı | partiyası = [[«Jańa Ázerbayjan» partiyası]] | tuwılǵan jeri = [[Baku]], [[Ázerbayjan SSR]], [[SSRA]] | tuwılǵan waqtındaǵı atı = İlham Heydər oğlu Əliyev | balaları = {{flatlist| * [[Leyla Alieva|Leyla]] * [[Arzu Alieva|Arzu]] * [[Heydar Aliev Jr.|Heydar]]}} | ómirlik joldası = [[Mehriban Alieva]] | ata-anası = {{plainlist| * [[Heydar Aliev]] * [[Zarifa Alieva]]}}}} '''Ilham Aliyev''' ([[1961|1961-jıl]] [[24-dekabr]]) — [[ázerbayjan]]lı siyasatshı, 2003-jıldan berli [[Ázerbayjan prezidenti|Ázerbayjannıń tórtinshi prezidenti]]. Ol 2005-jıldan berli [[Jańa Ázerbayjan partiyası|«Jańa Ázerbayjan» partiyası]]nıń jetekshisi. Ol Ázerbayjannıń burınǵı prezidenti [[Haydar Aliev|Geydar Aliev]]tiń balası bolıp, 2003-jıldıń 31-oktyabrinde Ázerbayjannıń bas ministri sıpatında eki aylıq múddetinen soń, ákesiniń óliminen sál aldın ótkerilgen prezidentlik saylawı arqalı mámleket prezidenti boldı. Ilham Aliev 2008-jılı ekinshi múddetke qayta saylandı hám 2009-jılǵı konstituciyalıq referendum sebepli 2013, 2018 hám 2024-jıllarda saylawlarda múddeciz qatnasıwǵa ruxsat berildi. Ol sonday-aq, Ázerbayjan vice-prezidenti [[Mehriban Alieva]]nıń kúyewi. Ázerbayjannıń neftke bay aymaǵı Áliev rejiminiń turaqlılıǵın sezilerli dárejede bekkemledi hám mámlekettiń basqarıwshı elitasın bayıttı, saltanatlı xalıqaralıq ilajlardı ótkeriw, sonday-aq, keń kólemli lobbistlik jumısların ámelge asırıw imkaniyatın berdi. Alievlerdiń shańaraǵı da mámleketlik kárxanalar menen baylanıslar arqalı bayıǵan. Olar Ázerbayjannıń bir qatar iri bankleri, qurılıs hám telekommunikaciya kompaniyalarında, sonday-aq, mámlekettiń neft-gaz tarawında salmaqlı úleske iye. 2012-jılı Áliev jınayatshılıq hám korrupciya haqqındaǵı gúrrińlerde belgili orın iyelegeni ushın shólkemlesken jınayatshılıq hám korrupciya haqqında xabar beriw joybarı tárepinen «Jıl adamı» dep tán alındı<ref name=":2">{{Web deregi | url = https://www.occrp.org/en/poy/2012/| bet = "Ilham Aliyev, 2012 Person of the Year in organised crime and corruption| jumıs = Organized Crime and Corruption Reporting Project| qaralǵan sáne = 2023-jıl 11-aprel | arxivsáne = 2023-jıl 11-aprel | arxivurl = https://archive.today/20230411213328/https://www.occrp.org/en/poy/2012/| url-status = live}}</ref>. 2017-jılı Áliev hám onıń shańaraǵı Ázerbayjan kir juwıw kárxanasına, yaǵnıy Áliev haqqındaǵı sınlardı saplastırıw hám onıń rejiminiń unamlı imidjin úgit-násiyatlaw maqsetinde Evropanıń belgili siyasatshılarına haqı tólew ushın pul jıynawdıń quramalı sxemasına qatnasqanı málim boldı. Kópshilik Alievti erkin hám ádalatlı saylawlar ótkerilmeytuǵın, korrupciya hám [[insan huqıqları]]nıń awır buzılıwı menen ajıralıp turatuǵın avtoritar húkimetke basshılıq etetuǵın [[diktator]] dep biledi<ref name="auto2">{{Web deregi | familiya = Turp-Balazs| at = Craig| sáne = 2021-jıl 17-mart | bet = Alexander Lukashenko is a dictator, but he is not Europe's last| url = https://emerging-europe.com/from-the-editor/alexander-lukashenko-is-a-dictator-but-he-is-not-europes-last/| qaralǵan sáne = 2022-jıl 19-yanvar | jumıs = Emerging Europe| til = en-US| arxivsáne = 2023-jıl 15-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20231215111932/https://emerging-europe.com/from-the-editor/alexander-lukashenko-is-a-dictator-but-he-is-not-europes-last/| url-status = live}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news|last=Neukirch|first=Ralf|date=4 January 2012|title=A Dictator's Dream: Azerbaijan Seeks to Burnish Image Ahead of Eurovision|language=en|work=Der Spiegel|url=https://www.spiegel.de/international/world/a-dictator-s-dream-azerbaijan-seeks-to-burnish-image-ahead-of-eurovision-a-806769.html|access-date=19 January 2022|issn=2195-1349|archive-date=15 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231215140619/http://www.spiegel.de/international/world/a-dictator-s-dream-azerbaijan-seeks-to-burnish-image-ahead-of-eurovision-a-806769.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Web deregi | familiya = Rubin| at = Michael| sáne = 2021-jıl 22-oktyabr | bet = Azerbaijan's Aliyev is a strategic liability, not an asset| url = https://nationalinterest.org/feature/azerbaijan%E2%80%99s-aliyev-strategic-liability-not-asset-195170| qaralǵan sáne = 2022-jıl 19-yanvar | jumıs = The National Interest| til = en| arxivsáne = 2023-jıl 1-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20231001001920/https://nationalinterest.org/feature/azerbaijan%E2%80%99s-aliyev-strategic-liability-not-asset-195170| url-status = live}}</ref><ref>{{Web deregi | bet = French court backs media description of Aliyev as a "dictator"| jumıs = The Central Asia & South Caucasus Bulletin| url = https://thebulletin.news/newsdesk/french-court-backs-media-description-of-aliyev-as-a-dictator/| qaralǵan sáne = 2022-jıl 19-yanvar | til = en-GB| arxivsáne = 2023-jıl 9-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20231209181914/https://thebulletin.news/newsdesk/french-court-backs-media-description-of-aliyev-as-a-dictator/| url-status = live}}</ref><ref>{{Web deregi | bet = Autocrats take advantage of coronavirus| url = https://www.cfr.org/blog/autocrats-take-advantage-coronavirus| qaralǵan sáne = 2022-jıl 19-yanvar | jumıs = Council on Foreign Relations| til = en| arxivsáne = 2023-jıl 12-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20231212000756/https://www.cfr.org/blog/autocrats-take-advantage-coronavirus| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite news|title=Azerbaijan's dissenting voices face imprisonment and worse|url=https://archive.kyivpost.com/business/azerbaijans-dissenting-voices-face-imprisonment-and-worse.html|access-date=10 April 2023|first=Max|last=Hunder|work=Kyiv Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20240213090544/https://archive.kyivpost.com/business/azerbaijans-dissenting-voices-face-imprisonment-and-worse.html|archive-date=13 February 2024|url-status=bot: unknown}}</ref>. Sonday-aq, Aliev rejimi [[súnniylik]]ti úgit-násiyatlawı, [[shialar]]dıń Islam ústinen qadaǵalawın kúsheytiw hám Túrkiyaǵa jaqınlasıw maqsetinde olardı bastırıwı menen de belgili<ref name="Ahmed 2014, p. 87">Ahmed, Islamic Reform in the Caucasus, Routledge, 2014, p. 87.</ref><ref>{{Web deregi | familiya = Kucera| at = Joshua| sáne = 2018-jıl 20-sentyabr | bet = Azerbaijani Shias gather for Ashura, under close watch from the state| url = https://eurasianet.org/azerbaijani-shias-gather-for-ashura-under-close-watch-from-the-state| qaralǵan sáne = 2020-jıl 1-oktyabr | jumıs = eurasianet}}</ref>. Onıń rejimi jurnalistler hám húkimetlik emes shólkemlerdi qıynaw, sonday-aq, [[Tawlı Qarabaq]]tı etnikalıq tazalaw menen belgili<ref>{{Web deregi | bet = Why Are There No Armenians in Nagorno-Karabakh?| url = https://freedomhouse.org/report/special-report/2024/why-are-there-no-armenians-nagorno-karabakh| qaralǵan sáne = 2024-jıl 28-noyabr | jumıs = [[Freedom House]]}}</ref><ref name="cbc1">{{Web deregi | author-last = Hauer| author-first = Neil| sáne = 2024-jıl 24-noyabr | bet = COP29 host Azerbaijan guilty of 'ethnic cleansing' during 2023 attacks in Nagorno-Karabakh: report| url = https://www.cbc.ca/news/world/azerbaijan-ethnic-cleansing-report-1.7391467| qaralǵan sáne = 2024-jıl 28-noyabr | jumıs = [[CBC News]]}}</ref>. [[Tawlı Qarabaq mashqalası]] Áliev prezidentligi dáwirinde dawam etti hám 2020-jılı keń kólemli urısqa aylanıp ketti, onda Ázerbayjan Tawlı Qarabaq átirapındaǵı Armeniya basıp alǵan aymaqlar, sonday-aq, Tawlı Qarabaq wálayatınıń bir bólegi ústinen qadaǵalawdı qayta tikledi. Keyin 2023-jıldıń gúzinde Ázerbayjan áskeriy hújim baslap, ózin-ózi járiyalaǵan [[Arsax Respublikası]]nıń tapsırılıwı hám 100 mıńnan aslam etnikalıq armyanlardıń Tawlı Qarabaqtan ǵalabalıq quwıp shıǵarılıwı menen juwmaqlandı<ref>{{Cite news |title=Azerbaijan Threatens Military Action Against Armenia Over Border 'Provocations' |url=https://www.rferl.org/a/armenia-azerbaijan-border-threat-military-action/33050994.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905013120/https://www.rferl.org/a/armenia-azerbaijan-border-threat-military-action/33050994.html |archive-date=5 September 2024 |access-date=17 August 2024 |work=RadioFreeEurope/RadioLiberty |language=en}}</ref>. == Erte ómiri hám miynet jolı == Ilham Aliev 1993-2003-jılları Ázerbayjannıń prezidenti bolǵan [[Geydar Aliev]]tiń balası. Anası [[Zarifa Alieva]] ázerbayjanlı oftalmolog edi. Onıń [[Sevil Alieva]] degen ájapası da bar<ref>{{cite news |title=A Challenger In Azerbaijan's Ruling Family? |url=https://www.rferl.org/a/A_Challenger_In_Azerbaijans_Ruling_Family/1619232.html |newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=30 April 2009 |publisher=Radio Free Europe/RadioLiberty |access-date=26 January 2021 |archive-date=12 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212210319/https://www.rferl.org/a/A_Challenger_In_Azerbaijans_Ruling_Family/1619232.html |url-status=live }}</ref>. 1977-jılı Ilham Aliev [[Moskva mámleketlik xalıqaralıq qatnasıqlar institutı]]na (MGIMO-MSIIR) oqıwǵa kirip, 1982-jılı aspirant sıpatında bilim alıwdı dawam ettirdi. 1985-jılı tariyx ilimleri boyınsha filosofiya doktorı ([[PhD[[) ilimiy dárejesin aldı. 1985-jıldan 1990-jılǵa shekem Aliev MSIIRda lekciya oqıǵan. 1991-1994-jılları bir topar jeke menshik sanaat-kommerciyalıq kárxanalarına basshılıq etken<ref name=":1">{{Web deregi | url = http://en.president.az/president/biography| bet = PRESIDENT » Biography| jumıs = Official web-site of President of Azerbaijan Republic| qaralǵan sáne = 2017-jıl 23-mart | arxivsáne = 2015-jıl 20-yanvar | arxivurl = https://web.archive.org/web/20150120082618/http://en.president.az/president/biography| url-status = live}}</ref>. 1994-2003-jılları Ázerbayjannıń «[[SOCAR]]» mámleketlik neft-gaz kompaniyasınıń vice-prezidenti, keyin ala birinshi vice-prezidenti boldı. 1997-jıldan berli Aliyev [[Ázerbayjan Milliy olimpiada komiteti]]niń prezidenti bolıp islep kelmekte<ref name=":1" /> Since 1997, Aliyev has been the president of the [[National Olympic Committee of the Republic of Azerbaijan|National Olympic Committee of Azerbaijan]].<ref name=":1" /><ref name="Encyclopedia Britannica">{{Cite news|title=Ilham Aliyev: president of Azerbaijan|work=Encyclopedia Britannica|url=https://global.britannica.com/biography/Ilham-Aliyev|access-date=23 March 2017|archive-date=25 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200225213333/https://global.britannica.com/biography/Ilham-Aliyev|url-status=dead}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{Commons kategoriya|Ilham Aliyev}} * [http://www.president.az/ Azerbayjan prezidentiniń rásmiy veb-saytı] * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3194422.stm BBC profili: Ilham Aliev] * [https://web.archive.org/web/20110102093526/http://www.statestimes.com/2010/2010/12/21/the-political-portrait-of-the-azerbaijani-president.html Ilham Alievtiń siyasiy portreti] {{Ázerbayjan mámleket basshıları}} {{ǴMDA mámleket basshıları}} {{Sırtqı siltemeler}} [[Kategoriya:Ilham Aliev| ]] [[Kategoriya:1961-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Tiri shaxslar]] [[Kategoriya:Alievlar shańaraǵı|Ilham Aliev]] [[Kategoriya:Avtoritarizm]] [[Kategoriya:Ázerbayjan milletshileri]] [[Kategoriya:Islamizmdi sınǵa alıwshılar]] [[Kategoriya:Moskva mámleketlik xalıqaralıq qatnasıqlar institutı pitkeriwshileri]] [[Kategoriya:Bakulı siyasatshılar]] [[Kategoriya:Ázerbayjan prezidentleri]] [[Kategoriya:Ázerbayjan Bas ministrleri]] [[Kategoriya:«Jańa Ázerbayjan» partiyasınıń siyasiy ǵayratkerleri]] [[Kategoriya:Prezidentlerdiń perzentleri]] [[Kategoriya:«Haydar Aliev» ordeni menen sıylıqlanǵanlar]] [[Kategoriya:«Muqaddes Moskva knyazi Daniil» ordeni menen sıylıqlanǵanlar]] [[Kategoriya:«Dańq» ordeni menen sıylıqlanǵanlar (Gruziya)]] [[Kategoriya:Polsha Respublikasınıń xızmetleri ushın ordeni menen sıylıqlanǵanlar]] [[Kategoriya:Knyaz Yaroslav Mudriy ordeni menen sıylıqlanǵanlar]] [[Kategoriya:«Ruminiya juldızı» ordeni menen sıylıqlanǵanlar]] [[Kategoriya:Panama hújjetlerinde atı atalǵan adamlar]] [[Kategoriya:Ázerbayjanda armyanlarǵa qarsı kózqaraslar]] [[Kategoriya:Armeniya genocidin biykarlawshılar]] [[Kategoriya:Pandora hújjetlerinde atı atalǵan adamlar]] [[Kategoriya:Túrkiy Keńes Baslıqları kategoriyası]] [[Kategoriya:Italiya Respublikası Húrmetli ordeniniń jaǵalı «Úlken krest» ordeniniń rıcarları]] [[Kategoriya:Túrkiy dúnyanıń joqarı ordeni iyeleri]] [[Kategoriya:Ázerbayjandaǵı siyasiy partiyalar jetekshileri]] [[Kategoriya:Orden Svobodı (Ukraina)]] [[Kategoriya:Prezidentler]] s4ymp5d0tnw5lxx94gv7wr98evo90go 266435 266434 2026-08-25T08:35:44Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 «[[Kategoriya:Siyasatshılar|Siyasatshılar]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 266435 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı | súwret = Ilham Aliyev 2024 (İlham Əliyevin) (cropped).jpg | atı = Ilham Aliyev | qolı = Signature of Ilham Aliyev.svg | kásibi = siyasatshı | partiyası = [[«Jańa Ázerbayjan» partiyası]] | tuwılǵan jeri = [[Baku]], [[Ázerbayjan SSR]], [[SSRA]] | tuwılǵan waqtındaǵı atı = İlham Heydər oğlu Əliyev | balaları = {{flatlist| * [[Leyla Alieva|Leyla]] * [[Arzu Alieva|Arzu]] * [[Heydar Aliev Jr.|Heydar]]}} | ómirlik joldası = [[Mehriban Alieva]] | ata-anası = {{plainlist| * [[Heydar Aliev]] * [[Zarifa Alieva]]}}}} '''Ilham Aliyev''' ([[1961|1961-jıl]] [[24-dekabr]]) — [[ázerbayjan]]lı siyasatshı, 2003-jıldan berli [[Ázerbayjan prezidenti|Ázerbayjannıń tórtinshi prezidenti]]. Ol 2005-jıldan berli [[Jańa Ázerbayjan partiyası|«Jańa Ázerbayjan» partiyası]]nıń jetekshisi. Ol Ázerbayjannıń burınǵı prezidenti [[Haydar Aliev|Geydar Aliev]]tiń balası bolıp, 2003-jıldıń 31-oktyabrinde Ázerbayjannıń bas ministri sıpatında eki aylıq múddetinen soń, ákesiniń óliminen sál aldın ótkerilgen prezidentlik saylawı arqalı mámleket prezidenti boldı. Ilham Aliev 2008-jılı ekinshi múddetke qayta saylandı hám 2009-jılǵı konstituciyalıq referendum sebepli 2013, 2018 hám 2024-jıllarda saylawlarda múddeciz qatnasıwǵa ruxsat berildi. Ol sonday-aq, Ázerbayjan vice-prezidenti [[Mehriban Alieva]]nıń kúyewi. Ázerbayjannıń neftke bay aymaǵı Áliev rejiminiń turaqlılıǵın sezilerli dárejede bekkemledi hám mámlekettiń basqarıwshı elitasın bayıttı, saltanatlı xalıqaralıq ilajlardı ótkeriw, sonday-aq, keń kólemli lobbistlik jumısların ámelge asırıw imkaniyatın berdi. Alievlerdiń shańaraǵı da mámleketlik kárxanalar menen baylanıslar arqalı bayıǵan. Olar Ázerbayjannıń bir qatar iri bankleri, qurılıs hám telekommunikaciya kompaniyalarında, sonday-aq, mámlekettiń neft-gaz tarawında salmaqlı úleske iye. 2012-jılı Áliev jınayatshılıq hám korrupciya haqqındaǵı gúrrińlerde belgili orın iyelegeni ushın shólkemlesken jınayatshılıq hám korrupciya haqqında xabar beriw joybarı tárepinen «Jıl adamı» dep tán alındı<ref name=":2">{{Web deregi | url = https://www.occrp.org/en/poy/2012/| bet = "Ilham Aliyev, 2012 Person of the Year in organised crime and corruption| jumıs = Organized Crime and Corruption Reporting Project| qaralǵan sáne = 2023-jıl 11-aprel | arxivsáne = 2023-jıl 11-aprel | arxivurl = https://archive.today/20230411213328/https://www.occrp.org/en/poy/2012/| url-status = live}}</ref>. 2017-jılı Áliev hám onıń shańaraǵı Ázerbayjan kir juwıw kárxanasına, yaǵnıy Áliev haqqındaǵı sınlardı saplastırıw hám onıń rejiminiń unamlı imidjin úgit-násiyatlaw maqsetinde Evropanıń belgili siyasatshılarına haqı tólew ushın pul jıynawdıń quramalı sxemasına qatnasqanı málim boldı. Kópshilik Alievti erkin hám ádalatlı saylawlar ótkerilmeytuǵın, korrupciya hám [[insan huqıqları]]nıń awır buzılıwı menen ajıralıp turatuǵın avtoritar húkimetke basshılıq etetuǵın [[diktator]] dep biledi<ref name="auto2">{{Web deregi | familiya = Turp-Balazs| at = Craig| sáne = 2021-jıl 17-mart | bet = Alexander Lukashenko is a dictator, but he is not Europe's last| url = https://emerging-europe.com/from-the-editor/alexander-lukashenko-is-a-dictator-but-he-is-not-europes-last/| qaralǵan sáne = 2022-jıl 19-yanvar | jumıs = Emerging Europe| til = en-US| arxivsáne = 2023-jıl 15-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20231215111932/https://emerging-europe.com/from-the-editor/alexander-lukashenko-is-a-dictator-but-he-is-not-europes-last/| url-status = live}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news|last=Neukirch|first=Ralf|date=4 January 2012|title=A Dictator's Dream: Azerbaijan Seeks to Burnish Image Ahead of Eurovision|language=en|work=Der Spiegel|url=https://www.spiegel.de/international/world/a-dictator-s-dream-azerbaijan-seeks-to-burnish-image-ahead-of-eurovision-a-806769.html|access-date=19 January 2022|issn=2195-1349|archive-date=15 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231215140619/http://www.spiegel.de/international/world/a-dictator-s-dream-azerbaijan-seeks-to-burnish-image-ahead-of-eurovision-a-806769.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Web deregi | familiya = Rubin| at = Michael| sáne = 2021-jıl 22-oktyabr | bet = Azerbaijan's Aliyev is a strategic liability, not an asset| url = https://nationalinterest.org/feature/azerbaijan%E2%80%99s-aliyev-strategic-liability-not-asset-195170| qaralǵan sáne = 2022-jıl 19-yanvar | jumıs = The National Interest| til = en| arxivsáne = 2023-jıl 1-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20231001001920/https://nationalinterest.org/feature/azerbaijan%E2%80%99s-aliyev-strategic-liability-not-asset-195170| url-status = live}}</ref><ref>{{Web deregi | bet = French court backs media description of Aliyev as a "dictator"| jumıs = The Central Asia & South Caucasus Bulletin| url = https://thebulletin.news/newsdesk/french-court-backs-media-description-of-aliyev-as-a-dictator/| qaralǵan sáne = 2022-jıl 19-yanvar | til = en-GB| arxivsáne = 2023-jıl 9-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20231209181914/https://thebulletin.news/newsdesk/french-court-backs-media-description-of-aliyev-as-a-dictator/| url-status = live}}</ref><ref>{{Web deregi | bet = Autocrats take advantage of coronavirus| url = https://www.cfr.org/blog/autocrats-take-advantage-coronavirus| qaralǵan sáne = 2022-jıl 19-yanvar | jumıs = Council on Foreign Relations| til = en| arxivsáne = 2023-jıl 12-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20231212000756/https://www.cfr.org/blog/autocrats-take-advantage-coronavirus| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite news|title=Azerbaijan's dissenting voices face imprisonment and worse|url=https://archive.kyivpost.com/business/azerbaijans-dissenting-voices-face-imprisonment-and-worse.html|access-date=10 April 2023|first=Max|last=Hunder|work=Kyiv Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20240213090544/https://archive.kyivpost.com/business/azerbaijans-dissenting-voices-face-imprisonment-and-worse.html|archive-date=13 February 2024|url-status=bot: unknown}}</ref>. Sonday-aq, Aliev rejimi [[súnniylik]]ti úgit-násiyatlawı, [[shialar]]dıń Islam ústinen qadaǵalawın kúsheytiw hám Túrkiyaǵa jaqınlasıw maqsetinde olardı bastırıwı menen de belgili<ref name="Ahmed 2014, p. 87">Ahmed, Islamic Reform in the Caucasus, Routledge, 2014, p. 87.</ref><ref>{{Web deregi | familiya = Kucera| at = Joshua| sáne = 2018-jıl 20-sentyabr | bet = Azerbaijani Shias gather for Ashura, under close watch from the state| url = https://eurasianet.org/azerbaijani-shias-gather-for-ashura-under-close-watch-from-the-state| qaralǵan sáne = 2020-jıl 1-oktyabr | jumıs = eurasianet}}</ref>. Onıń rejimi jurnalistler hám húkimetlik emes shólkemlerdi qıynaw, sonday-aq, [[Tawlı Qarabaq]]tı etnikalıq tazalaw menen belgili<ref>{{Web deregi | bet = Why Are There No Armenians in Nagorno-Karabakh?| url = https://freedomhouse.org/report/special-report/2024/why-are-there-no-armenians-nagorno-karabakh| qaralǵan sáne = 2024-jıl 28-noyabr | jumıs = [[Freedom House]]}}</ref><ref name="cbc1">{{Web deregi | author-last = Hauer| author-first = Neil| sáne = 2024-jıl 24-noyabr | bet = COP29 host Azerbaijan guilty of 'ethnic cleansing' during 2023 attacks in Nagorno-Karabakh: report| url = https://www.cbc.ca/news/world/azerbaijan-ethnic-cleansing-report-1.7391467| qaralǵan sáne = 2024-jıl 28-noyabr | jumıs = [[CBC News]]}}</ref>. [[Tawlı Qarabaq mashqalası]] Áliev prezidentligi dáwirinde dawam etti hám 2020-jılı keń kólemli urısqa aylanıp ketti, onda Ázerbayjan Tawlı Qarabaq átirapındaǵı Armeniya basıp alǵan aymaqlar, sonday-aq, Tawlı Qarabaq wálayatınıń bir bólegi ústinen qadaǵalawdı qayta tikledi. Keyin 2023-jıldıń gúzinde Ázerbayjan áskeriy hújim baslap, ózin-ózi járiyalaǵan [[Arsax Respublikası]]nıń tapsırılıwı hám 100 mıńnan aslam etnikalıq armyanlardıń Tawlı Qarabaqtan ǵalabalıq quwıp shıǵarılıwı menen juwmaqlandı<ref>{{Cite news |title=Azerbaijan Threatens Military Action Against Armenia Over Border 'Provocations' |url=https://www.rferl.org/a/armenia-azerbaijan-border-threat-military-action/33050994.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905013120/https://www.rferl.org/a/armenia-azerbaijan-border-threat-military-action/33050994.html |archive-date=5 September 2024 |access-date=17 August 2024 |work=RadioFreeEurope/RadioLiberty |language=en}}</ref>. == Erte ómiri hám miynet jolı == Ilham Aliev 1993-2003-jılları Ázerbayjannıń prezidenti bolǵan [[Geydar Aliev]]tiń balası. Anası [[Zarifa Alieva]] ázerbayjanlı oftalmolog edi. Onıń [[Sevil Alieva]] degen ájapası da bar<ref>{{cite news |title=A Challenger In Azerbaijan's Ruling Family? |url=https://www.rferl.org/a/A_Challenger_In_Azerbaijans_Ruling_Family/1619232.html |newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=30 April 2009 |publisher=Radio Free Europe/RadioLiberty |access-date=26 January 2021 |archive-date=12 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212210319/https://www.rferl.org/a/A_Challenger_In_Azerbaijans_Ruling_Family/1619232.html |url-status=live }}</ref>. 1977-jılı Ilham Aliev [[Moskva mámleketlik xalıqaralıq qatnasıqlar institutı]]na (MGIMO-MSIIR) oqıwǵa kirip, 1982-jılı aspirant sıpatında bilim alıwdı dawam ettirdi. 1985-jılı tariyx ilimleri boyınsha filosofiya doktorı ([[PhD[[) ilimiy dárejesin aldı. 1985-jıldan 1990-jılǵa shekem Aliev MSIIRda lekciya oqıǵan. 1991-1994-jılları bir topar jeke menshik sanaat-kommerciyalıq kárxanalarına basshılıq etken<ref name=":1">{{Web deregi | url = http://en.president.az/president/biography| bet = PRESIDENT » Biography| jumıs = Official web-site of President of Azerbaijan Republic| qaralǵan sáne = 2017-jıl 23-mart | arxivsáne = 2015-jıl 20-yanvar | arxivurl = https://web.archive.org/web/20150120082618/http://en.president.az/president/biography| url-status = live}}</ref>. 1994-2003-jılları Ázerbayjannıń «[[SOCAR]]» mámleketlik neft-gaz kompaniyasınıń vice-prezidenti, keyin ala birinshi vice-prezidenti boldı. 1997-jıldan berli Aliyev [[Ázerbayjan Milliy olimpiada komiteti]]niń prezidenti bolıp islep kelmekte<ref name=":1" /> Since 1997, Aliyev has been the president of the [[National Olympic Committee of the Republic of Azerbaijan|National Olympic Committee of Azerbaijan]].<ref name=":1" /><ref name="Encyclopedia Britannica">{{Cite news|title=Ilham Aliyev: president of Azerbaijan|work=Encyclopedia Britannica|url=https://global.britannica.com/biography/Ilham-Aliyev|access-date=23 March 2017|archive-date=25 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200225213333/https://global.britannica.com/biography/Ilham-Aliyev|url-status=dead}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{Commons kategoriya|Ilham Aliyev}} * [http://www.president.az/ Azerbayjan prezidentiniń rásmiy veb-saytı] * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3194422.stm BBC profili: Ilham Aliev] * [https://web.archive.org/web/20110102093526/http://www.statestimes.com/2010/2010/12/21/the-political-portrait-of-the-azerbaijani-president.html Ilham Alievtiń siyasiy portreti] {{Ázerbayjan mámleket basshıları}} {{ǴMDA mámleket basshıları}} {{Sırtqı siltemeler}} [[Kategoriya:Ilham Aliev| ]] [[Kategoriya:1961-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Tiri shaxslar]] [[Kategoriya:Alievlar shańaraǵı|Ilham Aliev]] [[Kategoriya:Avtoritarizm]] [[Kategoriya:Ázerbayjan milletshileri]] [[Kategoriya:Islamizmdi sınǵa alıwshılar]] [[Kategoriya:Moskva mámleketlik xalıqaralıq qatnasıqlar institutı pitkeriwshileri]] [[Kategoriya:Bakulı siyasatshılar]] [[Kategoriya:Ázerbayjan prezidentleri]] [[Kategoriya:Ázerbayjan Bas ministrleri]] [[Kategoriya:«Jańa Ázerbayjan» partiyasınıń siyasiy ǵayratkerleri]] [[Kategoriya:Prezidentlerdiń perzentleri]] [[Kategoriya:«Haydar Aliev» ordeni menen sıylıqlanǵanlar]] [[Kategoriya:«Muqaddes Moskva knyazi Daniil» ordeni menen sıylıqlanǵanlar]] [[Kategoriya:«Dańq» ordeni menen sıylıqlanǵanlar (Gruziya)]] [[Kategoriya:Polsha Respublikasınıń xızmetleri ushın ordeni menen sıylıqlanǵanlar]] [[Kategoriya:Knyaz Yaroslav Mudriy ordeni menen sıylıqlanǵanlar]] [[Kategoriya:«Ruminiya juldızı» ordeni menen sıylıqlanǵanlar]] [[Kategoriya:Panama hújjetlerinde atı atalǵan adamlar]] [[Kategoriya:Ázerbayjanda armyanlarǵa qarsı kózqaraslar]] [[Kategoriya:Armeniya genocidin biykarlawshılar]] [[Kategoriya:Pandora hújjetlerinde atı atalǵan adamlar]] [[Kategoriya:Túrkiy Keńes Baslıqları kategoriyası]] [[Kategoriya:Italiya Respublikası Húrmetli ordeniniń jaǵalı «Úlken krest» ordeniniń rıcarları]] [[Kategoriya:Túrkiy dúnyanıń joqarı ordeni iyeleri]] [[Kategoriya:Ázerbayjandaǵı siyasiy partiyalar jetekshileri]] [[Kategoriya:Orden Svobodı (Ukraina)]] [[Kategoriya:Prezidentler]] [[Kategoriya:Siyasatshılar]] sqbqrz9a60njhy4zxduogysxqyng8ue 0 8052 266446 265142 2026-08-25T08:45:29Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 «[[Kategoriya:Siyasatshılar|Siyasatshılar]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 266446 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı|súwret=Shavkat_Mirziyoyev_official_portrait.jpg|atı=Shavkat Mirziyoyev}} '''Shavkat Miromonovich Mirziyoyev''' ([[1957|1957-jıl]] [[24-iyul]], Zamin rayonı, [[Jizzaq wálayatı]], ÓzSSR) ― 2016-jıl 14-dekabrden [[Ózbekstan]] Prezidenti, 2003-jıl 12-dekabrden 2016-jıl 13-dekabrge shekem [[Ózbekstan]] Bas wáziri, sonday-aq 2016-jıl 8-sentyabrdan 14-dekabrge shekem Ózbekstannıń waqtınsha prezidenti. 2016-jıl 4-dekabrdegi prezidentlik sawlawı nátiyjesine tiykar, Ózbekstan Respublikası prezidenti etip saylandı<ref>[http://kun.uz/news/2016/12/14/savkat-mirzieev-uzbekiston-prezidenti-sifatida-kasamed-kildi Mirziyoyev prezident sifatida qasamyod qildi]</ref>. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Prezidentler]] [[Kategoriya:Ózbekstan]] [[Kategoriya:Ámeldegi mámleket basshıları]] [[Kategoriya:Mehnat shuhrati ordeni iyeleri]] [[Kategoriya:Siyasatshılar]] {{bio-stub}} 0wp03crjyf6pzt9k2v7pblygryaculh 266447 266446 2026-08-25T08:47:36Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 /* Derekler */ 266447 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı|súwret=Shavkat_Mirziyoyev_official_portrait.jpg|atı=Shavkat Mirziyoyev}} '''Shavkat Miromonovich Mirziyoyev''' ([[1957|1957-jıl]] [[24-iyul]], Zamin rayonı, [[Jizzaq wálayatı]], ÓzSSR) ― 2016-jıl 14-dekabrden [[Ózbekstan]] Prezidenti, 2003-jıl 12-dekabrden 2016-jıl 13-dekabrge shekem [[Ózbekstan]] Bas wáziri, sonday-aq 2016-jıl 8-sentyabrdan 14-dekabrge shekem Ózbekstannıń waqtınsha prezidenti. 2016-jıl 4-dekabrdegi prezidentlik sawlawı nátiyjesine tiykar, Ózbekstan Respublikası prezidenti etip saylandı<ref>[http://kun.uz/news/2016/12/14/savkat-mirzieev-uzbekiston-prezidenti-sifatida-kasamed-kildi Mirziyoyev prezident sifatida qasamyod qildi]</ref>. == Derekler == {{Derekler}} {{ǴMDA mámleket basshıları}} [[Kategoriya:Prezidentler]] [[Kategoriya:Ózbekstan]] [[Kategoriya:Ámeldegi mámleket basshıları]] [[Kategoriya:Mehnat shuhrati ordeni iyeleri]] [[Kategoriya:Siyasatshılar]] {{bio-stub}} d62qiqxzy4cixa0ogeapf8er8gnbbog 0 17384 266444 265413 2026-08-25T08:43:46Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 «[[Kategoriya:Prezidentler|Prezidentler]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 266444 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı|negizgi atı=Жапаров Садыр Нургожоевич|qaraqalpaqsha atı=Japarov Sadır Nurxojaevich|partiyası=[[Mekenchil]]<br/>[[Ata-Jurt]]|kásibi=Yurist|tuwılǵan jeri=Keń Suw awılı, Túp rayonı, Íssı kól wálayatı, Qırǵız SSR, SSSR|súwret=Official Photo of the President of the Kyrgyz Republic H.E. Mr. Sadyr Zhaparov.jpg}} '''Sadır Nurgojo ulı Japarov''' ([[Qırǵız tіlі|qırǵızsha]]: Sadır Nurgojo ulı Japarov) — [[Qırǵızlar|Qırǵızstanlı]] siyasatshı waqtınshalı húkimette [[Qırǵızstan]] Bas wáziri wazıypasın orınlawshı bolıp, saylaw narazılıǵı sebepli Sooronbay Jeenbekovtıń napaqadan keyin 2021-jıl 10-yanvarda Japarov Qırǵızstan Prezidenti etip saylandı. Japarov milletshil hám populist sıpatında táriyplengen<ref>{{Web deregi | url = https://www.aljazeera.com/features/2021/1/12/sadyr-japarov-from-a-prison-cell-to-the-presidency| bet = Kyrgyzstan’s Sadyr Japarov: From a prison cell to the presidency| avtor = Pikulicka-Wilczewska| at = Agnieszka| jumıs = aljazeera.com| baspaxana = Al Jazeera| qaralǵan sáne = 31-yanvar 2021-yil }}</ref>. Onı [[Ilham Aliyev]] hám [[Donald Trump|Donald Tramp]] sıyaqlı siyasatshılarǵa salıstırǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.ft.com/content/33bf7397-b1be-4dcb-88f9-cd92dc579a7e| bet = Nationalist wins landslide victory in Kyrgyzstan presidential vote| avtor = Foy| at = Henry| jumıs = Financial Times| qaralǵan sáne = 31-yanvar 2021-yil }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.opendemocracy.net/en/odr/japarov-is-our-trump-kyrgyzstan-is-the-future-of-global-politics/| bet = "Japarov is our Trump": why Kyrgyzstan is the future of global politics| avtor = Mamedov| at = Georgy| til = en| jumıs = openDemocracy| qaralǵan sáne = 2021-jıl 26-yanvar }}</ref>. == Ómirbayanı == Ol Tup rayonındaǵı Keng-Suw awılında xızmetshiler shańaraǵında tuwılǵan. Orta mektepti 1986-jılda tamamlaǵannan soń, Qırǵızstan mámleketlik dene tárbiya hám sport akademiyasına oqıwǵa kirgen. 1987-jılda Sovet armiyası quramına shaqırılǵan hám ol jerde eki jıl dawamında Novosibirskte telekommunikatsiya bóliminde komandir bolıp xızmet qılǵan<ref name=":5">{{Web deregi | url = https://www.gazeta.ru/politics/2020/10/10_a_13314907.shtml| bet = "Во многом зависим": новый премьер Киргизии о России| til = ru| jumıs = Газета.Ru| qaralǵan sáne = 2021-jıl 16-yanvar }}</ref>.1989-jılda kishi serjant ataǵı menen qaytqannan keyin, Japarov 1991-jılǵa shekem akademiyada oqıwdı dawam ettirdi. 2006-jılda Japarov Qırǵız-Rossiya Slavyan universitetiniń huqıqtanıw fakultetin tamamlaǵan. == Siyasiy iskerligi == Japarov siyasiy iskerligin 2005-jılı lola krizisinen keyin baslaǵan. 2005-jıl mart ayında ol «Keleshek» parlament fraktsiyasın basqarǵan Tup saylaw okrugınan Joqarı Keńesi aǵzası etip saylandı. Ol Prezident Qurbanbek Bakiyevtiń táreptarı edi. 2006-jılda Japarov mámleketlik sıylıqları komissiyasınıń aǵzası edi. 2007-jılda ol Amnistiya komissiyası hákim orınbasarı bolǵan<ref name=":0">{{Web deregi | url = https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html| bet = Биография Садыра Жапарова| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201014063131/https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html| arxivsáne = 14-oktabr 2020-yil | avtor = | at = | sáne = 6-oktabr 2020-yil | til = ru| jumıs = РИА Новости| qaralǵan sáne = 14-oktabr 2020-yil }}</ref>. 2007-jılǵı parlament saylawlarında ol prezident tárepdarı bolǵan «Aq Jol» partiyasınıń dizimlerinde qatnasqan, olar parlamenttegi kóp orınlardı iyelegen, biraq prezidenttiń másláhatshısı sıpatında islewge kirisken. 2008-jıldan 2010-jılǵa shekem Japarov Korrupciyanıń aldın alıw milliy agentliginiń kepillikli wákili sıpatında islegen<ref name=":0">{{Web deregi | url = https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html| bet = Биография Садыра Жапарова| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201014063131/https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html| arxivsáne = 14-oktabr 2020-yil | avtor = | at = | sáne = 6-oktabr 2020-yil | til = ru| jumıs = РИА Новости| qaralǵan sáne = 14-oktabr 2020-yil }}</ref>. 2010-jılda Prezident Bakiyev 2010-jıldaǵı Qırǵızstan krizisinde awdarılǵan. Jaqında [[Osh]] hám [[Jalal-Abad|Jalalabadta]] bolıp ótken milletler ara soqlıǵısıwlar nátiyjesinde Japarov hám onın sherikleri belsendi qatnastı, olar ózleriniń bayanatlarına kóre soqlıǵısıwlar aldın alıwǵa háreket qıldı. Biraq olardı qarsılasları qırǵız milletshilerin qollap-quwatlawda ayıplaydı<ref name=":0">{{Web deregi | url = https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html| bet = Биография Садыра Жапарова| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201014063131/https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html| arxivsáne = 14-oktabr 2020-yil | avtor = | at = | sáne = 6-oktabr 2020-yil | til = ru| jumıs = РИА Новости| qaralǵan sáne = 14-oktabr 2020-yil }}</ref>. [[2010 -jıl oktyabr ayında bolıp ótken saylawlarda|2010-jıl oktyabr ayında bolıp ótken saylawlarda]] ol kóp orınlardı qolǵa kirgizgen [[Kamchybek Tashiev]] basshılıǵındaǵı "Ata-Jurt" partiyasınıń diziminde [[Joqarı Keńes]] aǵzası retinde qayta saylandı. Ol jerden sud-huqıq máseleleri komitetiniń baslıǵı boldı<ref name=":0">{{Web deregi | url = https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html| bet = Биография Садыра Жапарова| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201014063131/https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html| arxivsáne = 14-oktabr 2020-yil | avtor = | at = | sáne = 6-oktabr 2020-yil | til = ru| jumıs = РИА Новости| qaralǵan sáne = 14-oktabr 2020-yil }}</ref>. 2012-jıldan berli Japarov óziniń tuwılǵan qalası [[Íssıkól]] wálayatında jaylasqan «Qumtar» altın kánin milliylestiriw táreptarı bolıp, "Centerra Gold" basqarıw kompaniyasın ekologiyalıq huqıqbuzarlıqlar hám korrupciyada ayıpladı. Sol qatnas penen ol óz watanlasları arasında ataqqa eristi<ref name=":0">{{Web deregi | url = https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html| bet = Биография Садыра Жапарова| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201014063131/https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html| arxivsáne = 14-oktabr 2020-yil | avtor = | at = | sáne = 6-oktabr 2020-yil | til = ru| jumıs = РИА Новости| qaralǵan sáne = 14-oktabr 2020-yil }}</ref>. == Súrgin hám qamaq == [[2012-jıl]] gúzinde Qumtardı milliylestiriw boyınsha mitińlerden birinde kórsetiwshiler [[Bishkek]]<nowiki/>tegi Aq úydi iyelep alıwǵa urınǵan. [[Tashiev]] hám Japarov ekewine [[Qırǵızstan]] Respublikası Jınayat kodeksiniń 295-statyası «Hákimiyattı zorlıq menen tartıp alıw yamasa hákimiyattı májbúriy uslap qalıw» statyası boyınsha ayıplaw daǵaza etildi. 2013-jıl mart ayında Bishkek qalasınıń Pervomayskiy rayon sudı olardı ayıplı dep taptı hám bir jıl altı aylıq tutqınǵa alıw jazasına húkim etti. Biraq 2013-jıl iyun ayında Bishkek qala sudı siyasatshılardı aqladı hám olardı sud zalında azat etti<ref>{{Web deregi | url = https://kloop.kg/blog/2013/06/17/hronika-preniya-storon-po-delu-ata-zhurtovtsev-v-bishkekskom-gorsude-obnovleno-v-10-46/| bet = Суд оправдал лидеров "Ата-Журта" [+ видео]| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200918175816/https://kloop.kg/blog/2013/06/17/hronika-preniya-storon-po-delu-ata-zhurtovtsev-v-bishkekskom-gorsude-obnovleno-v-10-46/| arxivsáne = 18-sentabr 2020-yil | avtor = Рыскулова| at = Нурия| sáne = 17-iyun 2013-yil | til = ru-RU| jumıs = KLOOP.KG – Новости Кыргызстана| qaralǵan sáne = 14-oktabr 2020-yil }}</ref>. == Jeke ómiri == Házirgi kúnde shańaraqlı. Tórt balanıń ákesi. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Tiri shaxslar]] [[Kategoriya:6-dekabrde tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Tupta tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Prezidentler]] {{Qırǵızstan Prezidentleri}} {{ǴMDA mámleket basshıları}} m4wog8vhinasx2dnvupqux53vplnjze 266445 266444 2026-08-25T08:44:06Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 «[[Kategoriya:Siyasatshılar|Siyasatshılar]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 266445 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı|negizgi atı=Жапаров Садыр Нургожоевич|qaraqalpaqsha atı=Japarov Sadır Nurxojaevich|partiyası=[[Mekenchil]]<br/>[[Ata-Jurt]]|kásibi=Yurist|tuwılǵan jeri=Keń Suw awılı, Túp rayonı, Íssı kól wálayatı, Qırǵız SSR, SSSR|súwret=Official Photo of the President of the Kyrgyz Republic H.E. Mr. Sadyr Zhaparov.jpg}} '''Sadır Nurgojo ulı Japarov''' ([[Qırǵız tіlі|qırǵızsha]]: Sadır Nurgojo ulı Japarov) — [[Qırǵızlar|Qırǵızstanlı]] siyasatshı waqtınshalı húkimette [[Qırǵızstan]] Bas wáziri wazıypasın orınlawshı bolıp, saylaw narazılıǵı sebepli Sooronbay Jeenbekovtıń napaqadan keyin 2021-jıl 10-yanvarda Japarov Qırǵızstan Prezidenti etip saylandı. Japarov milletshil hám populist sıpatında táriyplengen<ref>{{Web deregi | url = https://www.aljazeera.com/features/2021/1/12/sadyr-japarov-from-a-prison-cell-to-the-presidency| bet = Kyrgyzstan’s Sadyr Japarov: From a prison cell to the presidency| avtor = Pikulicka-Wilczewska| at = Agnieszka| jumıs = aljazeera.com| baspaxana = Al Jazeera| qaralǵan sáne = 31-yanvar 2021-yil }}</ref>. Onı [[Ilham Aliyev]] hám [[Donald Trump|Donald Tramp]] sıyaqlı siyasatshılarǵa salıstırǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.ft.com/content/33bf7397-b1be-4dcb-88f9-cd92dc579a7e| bet = Nationalist wins landslide victory in Kyrgyzstan presidential vote| avtor = Foy| at = Henry| jumıs = Financial Times| qaralǵan sáne = 31-yanvar 2021-yil }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.opendemocracy.net/en/odr/japarov-is-our-trump-kyrgyzstan-is-the-future-of-global-politics/| bet = "Japarov is our Trump": why Kyrgyzstan is the future of global politics| avtor = Mamedov| at = Georgy| til = en| jumıs = openDemocracy| qaralǵan sáne = 2021-jıl 26-yanvar }}</ref>. == Ómirbayanı == Ol Tup rayonındaǵı Keng-Suw awılında xızmetshiler shańaraǵında tuwılǵan. Orta mektepti 1986-jılda tamamlaǵannan soń, Qırǵızstan mámleketlik dene tárbiya hám sport akademiyasına oqıwǵa kirgen. 1987-jılda Sovet armiyası quramına shaqırılǵan hám ol jerde eki jıl dawamında Novosibirskte telekommunikatsiya bóliminde komandir bolıp xızmet qılǵan<ref name=":5">{{Web deregi | url = https://www.gazeta.ru/politics/2020/10/10_a_13314907.shtml| bet = "Во многом зависим": новый премьер Киргизии о России| til = ru| jumıs = Газета.Ru| qaralǵan sáne = 2021-jıl 16-yanvar }}</ref>.1989-jılda kishi serjant ataǵı menen qaytqannan keyin, Japarov 1991-jılǵa shekem akademiyada oqıwdı dawam ettirdi. 2006-jılda Japarov Qırǵız-Rossiya Slavyan universitetiniń huqıqtanıw fakultetin tamamlaǵan. == Siyasiy iskerligi == Japarov siyasiy iskerligin 2005-jılı lola krizisinen keyin baslaǵan. 2005-jıl mart ayında ol «Keleshek» parlament fraktsiyasın basqarǵan Tup saylaw okrugınan Joqarı Keńesi aǵzası etip saylandı. Ol Prezident Qurbanbek Bakiyevtiń táreptarı edi. 2006-jılda Japarov mámleketlik sıylıqları komissiyasınıń aǵzası edi. 2007-jılda ol Amnistiya komissiyası hákim orınbasarı bolǵan<ref name=":0">{{Web deregi | url = https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html| bet = Биография Садыра Жапарова| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201014063131/https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html| arxivsáne = 14-oktabr 2020-yil | avtor = | at = | sáne = 6-oktabr 2020-yil | til = ru| jumıs = РИА Новости| qaralǵan sáne = 14-oktabr 2020-yil }}</ref>. 2007-jılǵı parlament saylawlarında ol prezident tárepdarı bolǵan «Aq Jol» partiyasınıń dizimlerinde qatnasqan, olar parlamenttegi kóp orınlardı iyelegen, biraq prezidenttiń másláhatshısı sıpatında islewge kirisken. 2008-jıldan 2010-jılǵa shekem Japarov Korrupciyanıń aldın alıw milliy agentliginiń kepillikli wákili sıpatında islegen<ref name=":0">{{Web deregi | url = https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html| bet = Биография Садыра Жапарова| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201014063131/https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html| arxivsáne = 14-oktabr 2020-yil | avtor = | at = | sáne = 6-oktabr 2020-yil | til = ru| jumıs = РИА Новости| qaralǵan sáne = 14-oktabr 2020-yil }}</ref>. 2010-jılda Prezident Bakiyev 2010-jıldaǵı Qırǵızstan krizisinde awdarılǵan. Jaqında [[Osh]] hám [[Jalal-Abad|Jalalabadta]] bolıp ótken milletler ara soqlıǵısıwlar nátiyjesinde Japarov hám onın sherikleri belsendi qatnastı, olar ózleriniń bayanatlarına kóre soqlıǵısıwlar aldın alıwǵa háreket qıldı. Biraq olardı qarsılasları qırǵız milletshilerin qollap-quwatlawda ayıplaydı<ref name=":0">{{Web deregi | url = https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html| bet = Биография Садыра Жапарова| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201014063131/https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html| arxivsáne = 14-oktabr 2020-yil | avtor = | at = | sáne = 6-oktabr 2020-yil | til = ru| jumıs = РИА Новости| qaralǵan sáne = 14-oktabr 2020-yil }}</ref>. [[2010 -jıl oktyabr ayında bolıp ótken saylawlarda|2010-jıl oktyabr ayında bolıp ótken saylawlarda]] ol kóp orınlardı qolǵa kirgizgen [[Kamchybek Tashiev]] basshılıǵındaǵı "Ata-Jurt" partiyasınıń diziminde [[Joqarı Keńes]] aǵzası retinde qayta saylandı. Ol jerden sud-huqıq máseleleri komitetiniń baslıǵı boldı<ref name=":0">{{Web deregi | url = https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html| bet = Биография Садыра Жапарова| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201014063131/https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html| arxivsáne = 14-oktabr 2020-yil | avtor = | at = | sáne = 6-oktabr 2020-yil | til = ru| jumıs = РИА Новости| qaralǵan sáne = 14-oktabr 2020-yil }}</ref>. 2012-jıldan berli Japarov óziniń tuwılǵan qalası [[Íssıkól]] wálayatında jaylasqan «Qumtar» altın kánin milliylestiriw táreptarı bolıp, "Centerra Gold" basqarıw kompaniyasın ekologiyalıq huqıqbuzarlıqlar hám korrupciyada ayıpladı. Sol qatnas penen ol óz watanlasları arasında ataqqa eristi<ref name=":0">{{Web deregi | url = https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html| bet = Биография Садыра Жапарова| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201014063131/https://ria.ru/20201006/zhaparov-1578515088.html| arxivsáne = 14-oktabr 2020-yil | avtor = | at = | sáne = 6-oktabr 2020-yil | til = ru| jumıs = РИА Новости| qaralǵan sáne = 14-oktabr 2020-yil }}</ref>. == Súrgin hám qamaq == [[2012-jıl]] gúzinde Qumtardı milliylestiriw boyınsha mitińlerden birinde kórsetiwshiler [[Bishkek]]<nowiki/>tegi Aq úydi iyelep alıwǵa urınǵan. [[Tashiev]] hám Japarov ekewine [[Qırǵızstan]] Respublikası Jınayat kodeksiniń 295-statyası «Hákimiyattı zorlıq menen tartıp alıw yamasa hákimiyattı májbúriy uslap qalıw» statyası boyınsha ayıplaw daǵaza etildi. 2013-jıl mart ayında Bishkek qalasınıń Pervomayskiy rayon sudı olardı ayıplı dep taptı hám bir jıl altı aylıq tutqınǵa alıw jazasına húkim etti. Biraq 2013-jıl iyun ayında Bishkek qala sudı siyasatshılardı aqladı hám olardı sud zalında azat etti<ref>{{Web deregi | url = https://kloop.kg/blog/2013/06/17/hronika-preniya-storon-po-delu-ata-zhurtovtsev-v-bishkekskom-gorsude-obnovleno-v-10-46/| bet = Суд оправдал лидеров "Ата-Журта" [+ видео]| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200918175816/https://kloop.kg/blog/2013/06/17/hronika-preniya-storon-po-delu-ata-zhurtovtsev-v-bishkekskom-gorsude-obnovleno-v-10-46/| arxivsáne = 18-sentabr 2020-yil | avtor = Рыскулова| at = Нурия| sáne = 17-iyun 2013-yil | til = ru-RU| jumıs = KLOOP.KG – Новости Кыргызстана| qaralǵan sáne = 14-oktabr 2020-yil }}</ref>. == Jeke ómiri == Házirgi kúnde shańaraqlı. Tórt balanıń ákesi. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Tiri shaxslar]] [[Kategoriya:6-dekabrde tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Tupta tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Prezidentler]] [[Kategoriya:Siyasatshılar]] {{Qırǵızstan Prezidentleri}} {{ǴMDA mámleket basshıları}} ivcy9o3004gx03zn00zgxyprup7e68t 4 23879 266422 266408 2026-08-24T12:01:27Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 266422 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:25102}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 2 || [[User:Qaraqalpaqpan|<span style="color:gray">Qaraqalpaqpan</span>]] || [[Special:Contributions/Qaraqalpaqpan|{{formatnum:17821}}]] || {{Permissions|Qaraqalpaqpan}} |- | 3 || [[User:Srajatdin Usnatdinov|<span style="color:gray">Srajatdin Usnatdinov</span>]] || [[Special:Contributions/Srajatdin Usnatdinov|{{formatnum:4885}}]] || {{Permissions|Srajatdin Usnatdinov}} |- | 4 || [[User:Bekan88|Bekan88]] || [[Special:Contributions/Bekan88|{{formatnum:4580}}]] || {{Permissions|Bekan88}} |- | 5 || [[User:Inosham|<span style="color:gray">Inosham</span>]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:4398}}]] || {{Permissions|Inosham}} |- | 6 || [[User:Frhdkazan|Frhdkazan]] || [[Special:Contributions/Frhdkazan|{{formatnum:4302}}]] || {{Permissions|Frhdkazan}} |- | 7 || [[User:Abdullaeva Shaxnoza-Banu|<span style="color:gray">Abdullaeva Shaxnoza-Banu</span>]] || [[Special:Contributions/Abdullaeva Shaxnoza-Banu|{{formatnum:3374}}]] || {{Permissions|Abdullaeva Shaxnoza-Banu}} |- | 8 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:2559}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}} |- | 9 || [[User:Рахман3|<span style="color:gray">Рахман3</span>]] || [[Special:Contributions/Рахман3|{{formatnum:2150}}]] || {{Permissions|Рахман3}} |- | 10 || [[User:Rabiga Shabatova|<span style="color:gray">Rabiga Shabatova</span>]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1629}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}} |- | 11 || [[User:PirjanovNurlan|<span style="color:gray">PirjanovNurlan</span>]] || [[Special:Contributions/PirjanovNurlan|{{formatnum:1553}}]] || {{Permissions|PirjanovNurlan}} |- | 12 || [[User:Anas1712|<span style="color:gray">Anas1712</span>]] || [[Special:Contributions/Anas1712|{{formatnum:1155}}]] || {{Permissions|Anas1712}} |- | 13 || [[User:Qarahat|<span style="color:gray">Qarahat</span>]] || [[Special:Contributions/Qarahat|{{formatnum:1111}}]] || {{Permissions|Qarahat}} |- | 14 || [[User:Gozzalina|<span style="color:gray">Gozzalina</span>]] || [[Special:Contributions/Gozzalina|{{formatnum:1091}}]] || {{Permissions|Gozzalina}} |- | 15 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:925}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 16 || [[User:Kuwanishbek|<span style="color:gray">Kuwanishbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kuwanishbek|{{formatnum:783}}]] || {{Permissions|Kuwanishbek}} |- | 17 || [[User:AlefZet|<span style="color:gray">AlefZet</span>]] || [[Special:Contributions/AlefZet|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|AlefZet}} |- | 18 || [[User:Aysabirlijol|<span style="color:gray">Aysabirlijol</span>]] || [[Special:Contributions/Aysabirlijol|{{formatnum:628}}]] || {{Permissions|Aysabirlijol}} |- | 19 || [[User:Umarxon III|Umarxon III]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:618}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 20 || [[User:Baurzhanuly|<span style="color:gray">Baurzhanuly</span>]] || [[Special:Contributions/Baurzhanuly|{{formatnum:538}}]] || {{Permissions|Baurzhanuly}} |- | 21 || [[User:Biypona|<span style="color:gray">Biypona</span>]] || [[Special:Contributions/Biypona|{{formatnum:517}}]] || {{Permissions|Biypona}} |- | 22 || [[User:Ayxan Dáryabay qızı|Ayxan Dáryabay qızı]] || [[Special:Contributions/Ayxan Dáryabay qızı|{{formatnum:441}}]] || {{Permissions|Ayxan Dáryabay qızı}} |- | 23 || [[User:Bazarbaeva Eleonora|<span style="color:gray">Bazarbaeva Eleonora</span>]] || [[Special:Contributions/Bazarbaeva Eleonora|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|Bazarbaeva Eleonora}} |- | 24 || [[User:QRNKS|<span style="color:gray">QRNKS</span>]] || [[Special:Contributions/QRNKS|{{formatnum:413}}]] || {{Permissions|QRNKS}} |- | 25 || [[User:Pathoschild|Pathoschild]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:406}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 26 || [[User:Mrshaxas|<span style="color:gray">Mrshaxas</span>]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:404}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}} |- | 27 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:358}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 28 || [[User:Muxammedqudaynazarov|<span style="color:gray">Muxammedqudaynazarov</span>]] || [[Special:Contributions/Muxammedqudaynazarov|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|Muxammedqudaynazarov}} |- | 29 || [[User:Begdullaman|<span style="color:gray">Begdullaman</span>]] || [[Special:Contributions/Begdullaman|{{formatnum:328}}]] || {{Permissions|Begdullaman}} |- | 30 || [[User:Nurlibek Urgenichbaev|<span style="color:gray">Nurlibek Urgenichbaev</span>]] || [[Special:Contributions/Nurlibek Urgenichbaev|{{formatnum:297}}]] || {{Permissions|Nurlibek Urgenichbaev}} |- | 31 || [[User:Qareken Balasi|<span style="color:gray">Qareken Balasi</span>]] || [[Special:Contributions/Qareken Balasi|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Qareken Balasi}} |- | 32 || [[User:BEGJIGIT|<span style="color:gray">BEGJIGIT</span>]] || [[Special:Contributions/BEGJIGIT|{{formatnum:252}}]] || {{Permissions|BEGJIGIT}} |- | 33 || [[User:Saxibjamal Esemuratova|<span style="color:gray">Saxibjamal Esemuratova</span>]] || [[Special:Contributions/Saxibjamal Esemuratova|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Saxibjamal Esemuratova}} |- | 34 || [[User:Pirnazarova|<span style="color:gray">Pirnazarova</span>]] || [[Special:Contributions/Pirnazarova|{{formatnum:221}}]] || {{Permissions|Pirnazarova}} |- | 35 || [[User:Holder|<span style="color:gray">Holder</span>]] || [[Special:Contributions/Holder|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|Holder}} |- | 36 || [[User:Miracle0302|<span style="color:gray">Miracle0302</span>]] || [[Special:Contributions/Miracle0302|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Miracle0302}} |- | 37 || [[User:Begjigit|<span style="color:gray">Begjigit</span>]] || [[Special:Contributions/Begjigit|{{formatnum:208}}]] || {{Permissions|Begjigit}} |- | 38 || [[User:Kmoksy|<span style="color:gray">Kmoksy</span>]] || [[Special:Contributions/Kmoksy|{{formatnum:207}}]] || {{Permissions|Kmoksy}} |- | 39 || [[User:AbzalM|<span style="color:gray">AbzalM</span>]] || [[Special:Contributions/AbzalM|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|AbzalM}} |- | 40 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:196}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 41 || [[User:NurkaArzay|<span style="color:gray">NurkaArzay</span>]] || [[Special:Contributions/NurkaArzay|{{formatnum:173}}]] || {{Permissions|NurkaArzay}} |- | 42 || [[User:Gúlxan Medetbekovna|<span style="color:gray">Gúlxan Medetbekovna</span>]] || [[Special:Contributions/Gúlxan Medetbekovna|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Gúlxan Medetbekovna}} |- | 43 || [[User:Bakhit|<span style="color:gray">Bakhit</span>]] || [[Special:Contributions/Bakhit|{{formatnum:164}}]] || {{Permissions|Bakhit}} |- | 44 || [[User:Melek jurnalist|<span style="color:gray">Melek jurnalist</span>]] || [[Special:Contributions/Melek jurnalist|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Melek jurnalist}} |- | 45 || [[User:DARIO SEVERI|<span style="color:gray">DARIO SEVERI</span>]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:148}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}} |- | 46 || [[User:Jannazarova Sh|<span style="color:gray">Jannazarova Sh</span>]] || [[Special:Contributions/Jannazarova Sh|{{formatnum:136}}]] || {{Permissions|Jannazarova Sh}} |- | 47 || [[User:Jámiy|<span style="color:gray">Jámiy</span>]] || [[Special:Contributions/Jámiy|{{formatnum:133}}]] || {{Permissions|Jámiy}} |- | 48 || [[User:İmmortalance|<span style="color:gray">İmmortalance</span>]] || [[Special:Contributions/İmmortalance|{{formatnum:131}}]] || {{Permissions|İmmortalance}} |- | 49 || [[User:Romaine|<span style="color:gray">Romaine</span>]] || [[Special:Contributions/Romaine|{{formatnum:128}}]] || {{Permissions|Romaine}} |- | 50 || [[User:Kagansky|<span style="color:gray">Kagansky</span>]] || [[Special:Contributions/Kagansky|{{formatnum:124}}]] || {{Permissions|Kagansky}} {{/end}} 8650c4d18xcd1f5c7ugezgprahxzoad 4 26380 266424 266410 2026-08-24T12:01:29Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 266424 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:119300}}]] |- | 2 || [[User:MrshaxasBot|<span style="color:gray">MrshaxasBot</span>]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:4520}}]] |- | 3 || [[User:Bot 3-f|Bot 3-f]] || [[Special:Contributions/Bot 3-f|{{formatnum:3950}}]] |- | 4 || [[User:Xqbot|<span style="color:gray">Xqbot</span>]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:3173}}]] |- | 5 || [[User:EmausBot|<span style="color:gray">EmausBot</span>]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:2913}}]] |- | 6 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:2018}}]] |- | 7 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:1869}}]] |- | 8 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:1605}}]] |- | 9 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1259}}]] |- | 10 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:1213}}]] |- | 11 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:1195}}]] |- | 12 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:1087}}]] |- | 13 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1005}}]] |- | 14 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:906}}]] |- | 15 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:810}}]] |- | 16 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:791}}]] |- | 17 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:645}}]] |- | 18 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:601}}]] |- | 19 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:568}}]] |- | 20 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:559}}]] |- | 21 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:419}}]] |- | 22 || [[User:MediaWiki message delivery|<span style="color:gray">MediaWiki message delivery</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:389}}]] |- | 23 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:343}}]] |- | 24 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:327}}]] |- | 25 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:316}}]] |- | 26 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:265}}]] |- | 27 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:241}}]] |- | 28 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:225}}]] |- | 29 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:224}}]] |- | 30 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:224}}]] |- | 31 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:215}}]] |- | 32 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:211}}]] |- | 33 || [[User:CarsracBot|<span style="color:gray">CarsracBot</span>]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:204}}]] |- | 34 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:196}}]] |- | 35 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:192}}]] |- | 36 || [[User:BOTijo|<span style="color:gray">BOTijo</span>]] || [[Special:Contributions/BOTijo|{{formatnum:186}}]] |- | 37 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:180}}]] |- | 38 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:178}}]] |- | 39 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:169}}]] |- | 40 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:158}}]] |- | 41 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:156}}]] |- | 42 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:154}}]] |- | 43 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:146}}]] |- | 44 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:132}}]] |- | 45 || [[User:Zorrobot|<span style="color:gray">Zorrobot</span>]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:128}}]] |- | 46 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:118}}]] |- | 47 || [[User:Maintenance script|<span style="color:gray">Maintenance script</span>]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]] |- | 48 || [[User:MediaWiki default|<span style="color:gray">MediaWiki default</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:8}}]] |- | 49 || [[User:Flow talk page manager|<span style="color:gray">Flow talk page manager</span>]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]] {{/end}} cnpcyklk9cl6ogqib8lh6jc0m8d8a4v 4 27432 266423 266409 2026-08-24T12:01:28Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 266423 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:119300}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 2 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:25102}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 3 || [[User:Qaraqalpaqpan|<span style="color:gray">Qaraqalpaqpan</span>]] || [[Special:Contributions/Qaraqalpaqpan|{{formatnum:17821}}]] || {{Permissions|Qaraqalpaqpan}} |- | 4 || [[User:Srajatdin Usnatdinov|<span style="color:gray">Srajatdin Usnatdinov</span>]] || [[Special:Contributions/Srajatdin Usnatdinov|{{formatnum:4885}}]] || {{Permissions|Srajatdin Usnatdinov}} |- | 5 || [[User:Bekan88|Bekan88]] || [[Special:Contributions/Bekan88|{{formatnum:4580}}]] || {{Permissions|Bekan88}} |- | 6 || [[User:MrshaxasBot|<span style="color:gray">MrshaxasBot</span>]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:4520}}]] || {{Permissions|MrshaxasBot}} |- | 7 || [[User:Inosham|<span style="color:gray">Inosham</span>]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:4398}}]] || {{Permissions|Inosham}} |- | 8 || [[User:Frhdkazan|Frhdkazan]] || [[Special:Contributions/Frhdkazan|{{formatnum:4302}}]] || {{Permissions|Frhdkazan}} |- | 9 || [[User:Bot 3-f|Bot 3-f]] || [[Special:Contributions/Bot 3-f|{{formatnum:3950}}]] || {{Permissions|Bot 3-f}} |- | 10 || [[User:Abdullaeva Shaxnoza-Banu|<span style="color:gray">Abdullaeva Shaxnoza-Banu</span>]] || [[Special:Contributions/Abdullaeva Shaxnoza-Banu|{{formatnum:3374}}]] || {{Permissions|Abdullaeva Shaxnoza-Banu}} |- | 11 || [[User:Xqbot|<span style="color:gray">Xqbot</span>]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:3173}}]] || {{Permissions|Xqbot}} |- | 12 || [[User:EmausBot|<span style="color:gray">EmausBot</span>]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:2913}}]] || {{Permissions|EmausBot}} |- | 13 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:2559}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}} |- | 14 || [[User:Рахман3|<span style="color:gray">Рахман3</span>]] || [[Special:Contributions/Рахман3|{{formatnum:2150}}]] || {{Permissions|Рахман3}} |- | 15 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:2018}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}} |- | 16 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:1869}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}} |- | 17 || [[User:Rabiga Shabatova|<span style="color:gray">Rabiga Shabatova</span>]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1629}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}} |- | 18 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:1605}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}} |- | 19 || [[User:PirjanovNurlan|<span style="color:gray">PirjanovNurlan</span>]] || [[Special:Contributions/PirjanovNurlan|{{formatnum:1553}}]] || {{Permissions|PirjanovNurlan}} |- | 20 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1259}}]] || {{Permissions|Jembot}} |- | 21 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:1213}}]] || {{Permissions|SieBot}} |- | 22 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:1195}}]] || {{Permissions|VolkovBot}} |- | 23 || [[User:Anas1712|<span style="color:gray">Anas1712</span>]] || [[Special:Contributions/Anas1712|{{formatnum:1155}}]] || {{Permissions|Anas1712}} |- | 24 || [[User:Qarahat|<span style="color:gray">Qarahat</span>]] || [[Special:Contributions/Qarahat|{{formatnum:1111}}]] || {{Permissions|Qarahat}} |- | 25 || [[User:Gozzalina|<span style="color:gray">Gozzalina</span>]] || [[Special:Contributions/Gozzalina|{{formatnum:1091}}]] || {{Permissions|Gozzalina}} |- | 26 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:1087}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}} |- | 27 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1005}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}} |- | 28 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:925}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 29 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:906}}]] || {{Permissions|Addbot}} |- | 30 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:810}}]] || {{Permissions|ZéroBot}} |- | 31 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:791}}]] || {{Permissions|ArthurBot}} |- | 32 || [[User:Kuwanishbek|<span style="color:gray">Kuwanishbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kuwanishbek|{{formatnum:783}}]] || {{Permissions|Kuwanishbek}} |- | 33 || [[User:AlefZet|<span style="color:gray">AlefZet</span>]] || [[Special:Contributions/AlefZet|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|AlefZet}} |- | 34 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:645}}]] || {{Permissions|JAnDbot}} |- | 35 || [[User:Aysabirlijol|<span style="color:gray">Aysabirlijol</span>]] || [[Special:Contributions/Aysabirlijol|{{formatnum:628}}]] || {{Permissions|Aysabirlijol}} |- | 36 || [[User:Umarxon III|Umarxon III]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:618}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 37 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:601}}]] || {{Permissions|FoxBot}} |- | 38 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:568}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}} |- | 39 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:559}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}} |- | 40 || [[User:Baurzhanuly|<span style="color:gray">Baurzhanuly</span>]] || [[Special:Contributions/Baurzhanuly|{{formatnum:538}}]] || {{Permissions|Baurzhanuly}} |- | 41 || [[User:Biypona|<span style="color:gray">Biypona</span>]] || [[Special:Contributions/Biypona|{{formatnum:517}}]] || {{Permissions|Biypona}} |- | 42 || [[User:Ayxan Dáryabay qızı|Ayxan Dáryabay qızı]] || [[Special:Contributions/Ayxan Dáryabay qızı|{{formatnum:441}}]] || {{Permissions|Ayxan Dáryabay qızı}} |- | 43 || [[User:Bazarbaeva Eleonora|<span style="color:gray">Bazarbaeva Eleonora</span>]] || [[Special:Contributions/Bazarbaeva Eleonora|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|Bazarbaeva Eleonora}} |- | 44 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:419}}]] || {{Permissions|Escarbot}} |- | 45 || [[User:QRNKS|<span style="color:gray">QRNKS</span>]] || [[Special:Contributions/QRNKS|{{formatnum:413}}]] || {{Permissions|QRNKS}} |- | 46 || [[User:Pathoschild|Pathoschild]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:406}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 47 || [[User:Mrshaxas|<span style="color:gray">Mrshaxas</span>]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:404}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}} |- | 48 || [[User:MediaWiki message delivery|<span style="color:gray">MediaWiki message delivery</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:389}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}} |- | 49 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:358}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 50 || [[User:Muxammedqudaynazarov|<span style="color:gray">Muxammedqudaynazarov</span>]] || [[Special:Contributions/Muxammedqudaynazarov|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|Muxammedqudaynazarov}} {{/end}} 3lpltyjush80h1149wjeric7zf9lssz 0 47812 266441 265747 2026-08-25T08:41:49Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 «[[Kategoriya:Qazaqstan|Qazaqstan]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 266441 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı|atı=Qasım-Jomart Toqaev|negizgi atı={{lang-kk|Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев}}|súwret=Kassym-Jomart Tokayev (2023-03-30).png|uzınlıq=300|lawazımı=Qazaqstan Prezidenti|wákillik baslanıwı=2019-jıl 20-mart|aldınǵısı=[[Nursultan Nazarbaev]]|bayraq_2=Flag of Kazakhstan.svg|lawazım_2=Qazaqstan Senatı baslıǵı|wákillik baslanıwı_2=2013-jıl 16-oktyabr|wákillik tamamlanıwı_2=2019-jıl 20-mart|aldınǵısı_2=[[Qayrat Mami]]|keyingisi_2=[[Dariǵa Nazarbaeva]]|bayraq_3=Flag of the United Nations.svg|bayraq2_3=UN emblem blue.svg|lawazımı_3=[[BMSH]] bas xatkeriniń orınbasarı|wákillik baslanıwı_3=2011-jıl 12-mart|wákillik tamamlanıwı_3=2013-jıl 16-oktyabr|aldınǵısı_3=[[Sergey Orjonikidze]]|keyingisi_3=[[Michael Moller]]|bayraq_4=Flag of Kazakhstan.svg|lawazımı_4=Qazaqstan Senat baslıǵı|wákillik baslanıwı_4=2007-jıl 11-yanvar|wákillik tamamlanıwı_4=15-aprel|aldınǵısı_4=Nurtay Abikaev|keyingisi_4=Qayrat Mami|bayraq_5=Flag of Kazakhstan.svg|lawazımı_5=Qazaqstan Sırtqı isler ministri|wákillik baslanıwı_5=2002-jıl 29-yanvar|wákillik tamamlanıwı_5=2007-jıl 11-yanvar|aldınǵısı_5=Erlan Idrisov|keyingisi_5=Marat Tajin|bayraq_6=Flag of Kazakhstan.svg|lawazımı_6=Qazaqstan Bas ministri|wákillik baslanıwı_6=1999-jıl 12 -oktyabr|wákillik tamamlanıwı_6=2002-jıl 28-yanvar|aldınǵı isker_6=Nurlan Bagimbaev|keyingi isker_6=Imangali Tasmagambetov|bayraq_7=Flag of Kazakhstan.svg|lawazımı_7=Qazaqstan Sırtqı isler ministri|wákillik baslanıwı_7=1994-jıl|wákillik tamamlanıwı_7=1999-jıl|prezident_7=Nursultan Nazarbaev|aldınǵı isker_7=Qanat Saudabaev|keyingi isker_7=Erlan Idrisov|tuwılǵan sánesi=17.05.1945|tuwılǵan jeri=Alma-ata|sıylıqları={{Parasat ordeni}}{{Altın búrgit ordeni}}{{Doslıq ordeni(Rossiya)}}{{ II dárejeli Knyaz Yaroslav Mudriy Ordeni}}{{Astananıń 10 jıllıǵı medalı}}|qolı=Tokayev signature.svg}} '''Qasım-Jomart Kemelevich Toqaev''' (qazaqsha: Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев) — [[Qazaqstan]] mámleketlik ǵayratkeri, siyasiy ilimler doktorı, mámleket prezidenti (2019-jıldan), bas ministri (1999—2002) hám Senat baslıǵı (2013—2019). == Ómiri == * 1975-jılı [[SSSR]] Sırtqı isler ministrliginiń [[Moskva]] mámleketlik xalqara qatnasıqlar institutın tamamlaǵan. * 1975–1979 — SSSRdıń [[Singapur]]daǵı elshixanası xızmetkeri. * 1979-jıldan 1985-jılǵa shekem SSSR Sırtqı isler ministrliginde túrli lawazımlarda xızmet etken. * 1985–1991 — SSSR Sırtqı isler ministrligi Diplomatiyalıq akademiyasında bilim alǵan. * 1992–1994 — Qazaqstan Respublikası Sırtqı isler ministriniń orınbasarı. * 1994–1999 — Sırtqı isler ministri. * 1999–1999 — Bas ministr orınbasarı. * 1999–2002 — Bas ministr. * 2002–2007 — Sırtqı isler ministri. * 2007–2011 — Senat baslıǵı. * 2011–2013 — BMT Bas xatkeriniń orınbasarı — Jenevadagi wákillik baslıǵı. * 2013–2019 — Senat baslıǵı. 2019-jıl 20-mart kúni [[Nursultan Nazarbayev]] hákimiyattan bas tartatuǵının járiyaladı hám Toqaevti Prezident wazıypasın waqtınsha atqarıwshı sıpatında usındı. 2019-jıl 10-iyun kúni mámleket Prezidenti etip saylandı. [[Rus tili|Rus]], [[Francuz tili|francuz]], [[Inglis tili|inglis]] hám [[Qıtay tili|qıtay]] tillerin biledi.<ref>{{Citation |year= |title=Kazakhstan Today |url=http://www.kt.kz/index.php?lang=rus&uin=1133168904&chapter=1153534401 |access-date=2018-01-20 |archivedate=2012-04-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417100206/http://www.kt.kz/index.php?lang=rus&uin=1133168904&chapter=1153534401 }}</ref><ref>{{Citation |year= |title=Указ Prezidentа Республики Qozogʻiston от 9.12.1996 за № 3266 |url=http://kazakhstan.news-city.info/docs/sistemsk/dok_oedyli.htm |access-date=2018-01-20 |archivedate=2017-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170201142605/http://kazakhstan.news-city.info/docs/sistemsk/dok_oedyli.htm }}</ref><ref>{{Citation |year= |title=Mukofotlari ко Дню независимости |url=http://www.nomad.su/?a=19-200412160521 |access-date=2018-01-20 |archivedate=2019-03-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190327091441/http://nomad.su/?a=19-200412160521 }}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Ukaz Prezidenta Rossiyskoy Federatsii ot 1 marta 2017-yila № 93 „O nagrajdenii gosudarstvennimi nagradami Rossiyskoy Federatsii“ |url=http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201703020004?index=0&rangeSize=1 |qaralgan sana=2018-01-20 |arxivsana=2019-03-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190327092552/http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201703020004?index=0&rangeSize=1 }}</ref><ref>[http://www.pravoteka.ru/pst/1040/519885.html Ukaz Prezidenta Rossiyskoy Federatsii ot 12-dekabr 2004-yila № 1552 „O nagrajdenii ordenom Drujbi grajdan Respubliki Qozogʻiston“]</ref><ref>{{Citation |year= |title=Постановление Совета МПА СНГ 13.05.2007 № 19 |url=http://www.zoneby.net/legal/n11docs/zk11766i.htm |access-date=2018-01-20 |archivedate=2012-01-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120105073906/http://www.zoneby.net/legal/n11docs/zk11766i.htm }}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|title=Nikolić odlikovao kazahstanskog političara|url=http://www.blic.rs/vesti/politika/nikolic-odlikovao-kazahstanskog-politicara/yfq48zr|work=Blic.rs|date=2016-12-01|accessdate=2016-12-11|language=sr-SP}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://mgimo.ru/about/news/main/zavershilsya-forum-vypusknikov-mgimo-v-astane/|title=Завершился форум выпускников МГИМО в Астане|publisher=mgimo.ru|accessdate=2017-10-10}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Spiker Senata Respubliki Qozogʻiston vistupil na plenarnom zasedanii Soveta Federatsii |url=http://www.iacis.ru/pressroom/news/sovet_mpa_sng/kasym_zhomart_tokaev_kazakhstan_i_rossiya_tesno_vzaimodeystvuyut_v_ramkakh_mpa_sng/ |qaralgan sana=2018-01-20 |arxivsana=2022-11-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221121044930/https://iacis.ru/pressroom/news/sovet_mpa_sng/kasym_zhomart_tokaev_kazakhstan_i_rossiya_tesno_vzaimodeystvuyut_v_ramkakh_mpa_sng/ }}</ref><ref>[http://pravo.levonevsky.org/bazaby/org505/basic/text0128.htm Postanovlenie Soveta Mejparlamentskoy Assamblei gosudarstv-uchastnikov Sodrujestva Nezavisimix Gosudarstv ot 14-noyabr 2003 g. № 47 "O nagrajdenii medalyu „Drevo drujbi“]</ref>. == Sırtqı siyasat == Toqaev ózinen aldınǵı prezident Nursultan Nazarbayev tárepinen baslanǵan sırtqı siyasat dawam etetug'ınına wáde berdi. Bul sırt el investiciyaların tartıw, kóp vektorlı sırtqı siyasat hám qáwipsizlikti támiyinlew boyınsha ilajlardı dawam ettiriwdi bildiredi.<ref>{{web deregi | bet =New Kazakh President sworn in, praises predecessor, pledges continuity | url =https://astanatimes.com/2019/03/new-kazakh-president-sworn-in-praises-predecessor-pledges-continuity/ |website=astanatimes.com | sáne = 2019-jıl 20-mart | qaralǵan sáne = 2019-jıl 23-oktyabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20190330074003/https://astanatimes.com/2019/03/new-kazakh-president-sworn-in-praises-predecessor-pledges-continuity/ | arxivsáne = 2019-jıl 30-mart |url-status=live }}</ref> Prezidentliginiń birinshi ayında 4 dúnya jetekshisi menen ushırastı, olardan 2 ewi sırt elde, qalǵan ekewi [[Astana]]da boldı. 2021-jıl aprel ayında Toqaev xalqaralıq birge islesiw boyınsha arnawlı wákil shólkemlestiriw haqqındaǵı pármanǵa qol qoydı hám onda bunday lawazım jedel ózgerip atırǵan global hám regional kún tártibi kózqarasınan Qazaqstan basshılıǵınıń xalqara birge islesiw máselelerine itibarın kúsheytetug'ının atap ótti.<ref name=":11">{{web deregi | familiya =Kuyk| at =Abira| sáne = 2021-jıl 8-aprel | bet =Tokayev's New Special Representative for International Cooperation Will Advance Kazakhstan's Leadership Agenda| url =https://astanatimes.com/2021/04/Tokayevs-new-special-representative-for-international-cooperation-will-advance-kazakhstans-leadership-agenda/| qaralǵan sáne = 2021-jıl 5-iyun |website=The Astana Times| til =en| arxivsáne = 2021-jıl 5-iyun | arxivurl =https://web.archive.org/web/20210605215815/https://astanatimes.com/2021/04/Tokayevs-new-special-representative-for-international-cooperation-will-advance-kazakhstans-leadership-agenda/|url-status=live}}</ref> Yerjan Qazıxanovtı usı lawazımǵa tayınladı, oǵan gumanitar tarawda xalqaralıq birge islesiwdi keńeytiw, klimat diplomatiyası, sonday-aq Qazaqstannıń tiykarǵı sırtqı siyasiy baslamaların alǵa jıljıtiw máseleleri menen shuǵıllanıw tapsırıldı. [[Fayl:Istanbul hosts 8th Summit of Cooperation Council of Turkic-Speaking States (2).jpg|thumb|Toqaev Turkiyanıń Istanbul qalasında 2021 jılǵı Turkiy tilli mámleketler birge islesiw keńesinde]] 2021-jıl 10–11-oktyabr kúnleri bolıp ótken [[Aziya]]da birge islesiw hám isnim ilajları boyınsha keńestiń altınshı jıynalısında Toqaev húkimetleraralıq forumdı tolıq shólkemge aylandırıwdı usınıs etip, ózgerisler óz gezeginde aǵza mámleketlerge «eń úlken kontinentte shın mánisinde ulıwma, bólinbes hám keń qamrawlı qáwipsizlik arxitekturasın» jaratıw májbúriyatın beretuǵının, Aziyanıń global islerdegi jańa ornın atap ótetuǵının bildirdi.<ref>{{web deregi | familiya =Satubaldina| at =Assel| sáne = 2021-jıl 13-oktyabr | bet =President Tokayev Proposes Transforming CICA into Full-Fledged International Organization| url =https://astanatimes.com/2021/10/president-Tokayev-proposes-transforming-cica-into-full-fledged-international-organization/|url-status=live| qaralǵan sáne = 2021-jıl 14-oktyabr |website=The Astana Times| til =en| arxivsáne = 2021-jıl 13-oktyabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20211013153309/https://astanatimes.com/2021/10/president-Tokayev-proposes-transforming-cica-into-full-fledged-international-organization/}}</ref><ref>{{web deregi | sáne = 2021-jıl 12-oktyabr | bet =Participation of ECO Secretary General at the 6th meeting of CICA Ministers of Foreign Affairs| url =https://www.eco.int/news/88704-Participation-of-ECO-Secretary-General-at-the-6th-meeting-of-CICA-Ministers-of-Foreign-Affairs.html?t=News|url-status=live| qaralǵan sáne = 2021-jıl 13-oktyabr |website=www.eco.int| arxivsáne = 2021-jıl 28-oktyabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20211028171039/https://www.eco.int/news/88704-Participation-of-ECO-Secretary-General-at-the-6th-meeting-of-CICA-Ministers-of-Foreign-Affairs.html%3Ft%3DNews}}</ref>. == Shańaraǵı == Atası Kemel Toqaevich Toqaev (1923–1986), Ekinshi dúnjayalıq urıs qatnasıwshısı, belgili qazaq jazıwshısı, [[Qazaq SSR]] Joqarı Keńesi Prezidiumı hám [[Qazaqstan Jazıwshılar awqamı]] aǵzası bolǵan.<ref>{{Статья|заглавие=Токаев Касымжомарт Кемелевич|год=1999|ответственный=Под общ. ред. Прибыловского В.|язык=ru|издание=Руководители государств на территории бывшего СССР|издательство=Панорама|тип=биографический справочник|месяц=5|страницы=63}}</ref> Anası Turar Shabarbayeva (1931–2000), Almatı shet tilleri pedagogikalıq institutında islegen. Toqaev Úlken Juz Jalayır qáwimininiń Kúshik urıwınan.<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.unog.ch/80256EE600583A0B/(httpPages)/747572BE619A22EA80256EF700760AF6?OpenDocument |sarlavha=Официальный сайт Европейского Отделения ООН в Женеве |qaralgan sana=2013-01-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130116204654/http://www.unog.ch/80256EE600583A0B/(httpPages)/747572BE619A22EA80256EF700760AF6?OpenDocument |arxivsana=2013-01-16}}</ref><ref>Качалов С. [https://www.neweurasia.info/archive/2001/top5/03_15_158.htm Мартовские встряски. Токаев бежит в Москву?] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230407043211/https://www.neweurasia.info/archive/2001/top5/03_15_158.htm |date=2023-04-07 }} // IAC Eurasia, 15.03.2001</ref><ref>[https://sputniknews.kz/infographics/20190320/9633946/qasym-jomart-toqaev-qyzyqty-derekter.html Қасым-Жомарт Тоқаев туралы қызықты деректер: руы, отбасы, еңбек жолы, білімі, лауазымдары]</ref>. Ajrasqan. Burınǵı zayıbı Nadejda Davidovna Toqayeva (1957-jılı tuwılǵan), Rossiya puqarası.<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.akorda.kz/ru/republic_of_kazakhstan/president |sarlavha=ПРЕЗИДЕНТ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН |qaralgan sana=2019-03-29 |arxivsana=2019-03-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190329063023/http://www.akorda.kz/ru/republic_of_kazakhstan/president}}</ref><ref name="svoboda">{{Veb manbasi |url=https://www.svoboda.org/a/mister-kemel-kak-semya-tokayeva-svyazana-s-rossiyej/31651217.html |sarlavha=Мистер Кемел. Как семья Токаева связана с Россией |qaralgan sana=2022-01-15 |arxivsana=2022-01-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220114235839/https://www.svoboda.org/a/mister-kemel-kak-semya-tokayeva-svyazana-s-rossiyej/31651217.html}}</ref>. Ulı: Timur Qasımjomartovich Toqaev (1984-jılı tuwılǵan, keyin familiyasın Kemelge ózgertken).<ref>{{Veb manbasi |url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/chto-izvestno-o-seme-prezidenta-tokaeva-365531/ |sarlavha=Что известно о семье Президента Токаева: 20 марта 2019, Tengrinews |qaralgan sana=2019-03-24 |arxivsana=2019-03-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190321141516/https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/chto-izvestno-o-seme-prezidenta-tokaeva-365531/}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://kapital.kz/dossier/tokaev-kasym-zhomart/ |sarlavha=Токаев Касым-Жомарт Кемелевич |qaralgan sana=2019-03-24 |arxivsana=2019-03-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190324133801/https://kapital.kz/dossier/tokaev-kasym-zhomart/}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.nur.kz/politics/kazakhstan/1830100-stalo-izvestno-kakuu-familiu-nosit-syn-tokaeva/ |sarlavha=Стало известно, какую фамилию носит сын Токаева {{!}} NUR.KZ |qaralgan sana=2022-01-15 |arxivsana=2022-01-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220116012306/https://www.nur.kz/politics/kazakhstan/1830100-stalo-izvestno-kakuu-familiu-nosit-syn-tokaeva/}}</ref> Leman kolledjin ([[Jeneva]], [[Shveycariya]]), Webster universitetin (B[[Ellevue|ellevue]], Shveycariya) hám Rossiya Sırtqı isler ministrligi Diplomatiyalıq akademiyasın tamamlaǵan.<ref name="svoboda2">{{Veb manbasi |url=https://www.svoboda.org/a/mister-kemel-kak-semya-tokayeva-svyazana-s-rossiyej/31651217.html |sarlavha=Мистер Кемел. Как семья Токаева связана с Россией |qaralgan sana=2022-01-15 |arxivsana=2022-01-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220114235839/https://www.svoboda.org/a/mister-kemel-kak-semya-tokayeva-svyazana-s-rossiyej/31651217.html}}</ref> 2009-jılı Sırtqı isler ministrligi akademiyasında “Qazaqstan Respublikasınıń Batısqa baylanıslı strategiyası” temasında kandidatlıq dissertaciyasın qorǵaǵan. Siyasiy ilimler kandidatı. Ol biznes penen shuǵıllanadı hám [[Neft|neft]] tarawında úlken isbilermen. Atası Kemel Toqaev atındaǵı qayırqomlıq qorına da basshılıq etedi.<ref>{{Veb manbasi |url=http://kemeltokayev.kz/ru/pravlenie |sarlavha=Официальный сайт Благотворительного фонда имени Кемеля Токаева |qaralgan sana=2019-06-19 |arxivsana=2019-10-03 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191003181546/http://kemeltokayev.kz/ru/pravlenie}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://rus.azattyq.org/a/kazakhstan-tokayev-as-a-second-president-of-kazakhstan-opinions/29832872.html |sarlavha=Эксперты: «Назарбаев будет знать даже то, о чём Токаев думает» |qaralgan sana=2019-03-24 |arxivsana=2019-03-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190324135053/https://rus.azattyq.org/a/kazakhstan-tokayev-as-a-second-president-of-kazakhstan-opinions/29832872.html}}</ref> Shveycariyanıń Public Eye shólkemi maǵlıwmatlarına qaraǵanda, 2010-jıllarda Toqaevtiń ulı Timur neft hám metallar óndiriwi tarawında bizneske iye bolǵan. 2021-jıl dekabrinde Aleksey Navalniydiń komandası Rossiya kóshpes múlk reestrinde izertlew ótkizgende, Toqaevtiń tuwısqanlarınıń Rossiyadaǵı múlkleri haqqındaǵı maǵlıwmatlar óshirilgenin anıqlaǵan. == Derekler == {{Derekler}} {{ǴMDA mámleket basshıları}} [[Kategoriya:Qazaqstan]] 93n2f3dqvobxyprpvx3wf7obp4oywel 266442 266441 2026-08-25T08:42:08Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 «[[Kategoriya:Prezidentler|Prezidentler]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 266442 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı|atı=Qasım-Jomart Toqaev|negizgi atı={{lang-kk|Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев}}|súwret=Kassym-Jomart Tokayev (2023-03-30).png|uzınlıq=300|lawazımı=Qazaqstan Prezidenti|wákillik baslanıwı=2019-jıl 20-mart|aldınǵısı=[[Nursultan Nazarbaev]]|bayraq_2=Flag of Kazakhstan.svg|lawazım_2=Qazaqstan Senatı baslıǵı|wákillik baslanıwı_2=2013-jıl 16-oktyabr|wákillik tamamlanıwı_2=2019-jıl 20-mart|aldınǵısı_2=[[Qayrat Mami]]|keyingisi_2=[[Dariǵa Nazarbaeva]]|bayraq_3=Flag of the United Nations.svg|bayraq2_3=UN emblem blue.svg|lawazımı_3=[[BMSH]] bas xatkeriniń orınbasarı|wákillik baslanıwı_3=2011-jıl 12-mart|wákillik tamamlanıwı_3=2013-jıl 16-oktyabr|aldınǵısı_3=[[Sergey Orjonikidze]]|keyingisi_3=[[Michael Moller]]|bayraq_4=Flag of Kazakhstan.svg|lawazımı_4=Qazaqstan Senat baslıǵı|wákillik baslanıwı_4=2007-jıl 11-yanvar|wákillik tamamlanıwı_4=15-aprel|aldınǵısı_4=Nurtay Abikaev|keyingisi_4=Qayrat Mami|bayraq_5=Flag of Kazakhstan.svg|lawazımı_5=Qazaqstan Sırtqı isler ministri|wákillik baslanıwı_5=2002-jıl 29-yanvar|wákillik tamamlanıwı_5=2007-jıl 11-yanvar|aldınǵısı_5=Erlan Idrisov|keyingisi_5=Marat Tajin|bayraq_6=Flag of Kazakhstan.svg|lawazımı_6=Qazaqstan Bas ministri|wákillik baslanıwı_6=1999-jıl 12 -oktyabr|wákillik tamamlanıwı_6=2002-jıl 28-yanvar|aldınǵı isker_6=Nurlan Bagimbaev|keyingi isker_6=Imangali Tasmagambetov|bayraq_7=Flag of Kazakhstan.svg|lawazımı_7=Qazaqstan Sırtqı isler ministri|wákillik baslanıwı_7=1994-jıl|wákillik tamamlanıwı_7=1999-jıl|prezident_7=Nursultan Nazarbaev|aldınǵı isker_7=Qanat Saudabaev|keyingi isker_7=Erlan Idrisov|tuwılǵan sánesi=17.05.1945|tuwılǵan jeri=Alma-ata|sıylıqları={{Parasat ordeni}}{{Altın búrgit ordeni}}{{Doslıq ordeni(Rossiya)}}{{ II dárejeli Knyaz Yaroslav Mudriy Ordeni}}{{Astananıń 10 jıllıǵı medalı}}|qolı=Tokayev signature.svg}} '''Qasım-Jomart Kemelevich Toqaev''' (qazaqsha: Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев) — [[Qazaqstan]] mámleketlik ǵayratkeri, siyasiy ilimler doktorı, mámleket prezidenti (2019-jıldan), bas ministri (1999—2002) hám Senat baslıǵı (2013—2019). == Ómiri == * 1975-jılı [[SSSR]] Sırtqı isler ministrliginiń [[Moskva]] mámleketlik xalqara qatnasıqlar institutın tamamlaǵan. * 1975–1979 — SSSRdıń [[Singapur]]daǵı elshixanası xızmetkeri. * 1979-jıldan 1985-jılǵa shekem SSSR Sırtqı isler ministrliginde túrli lawazımlarda xızmet etken. * 1985–1991 — SSSR Sırtqı isler ministrligi Diplomatiyalıq akademiyasında bilim alǵan. * 1992–1994 — Qazaqstan Respublikası Sırtqı isler ministriniń orınbasarı. * 1994–1999 — Sırtqı isler ministri. * 1999–1999 — Bas ministr orınbasarı. * 1999–2002 — Bas ministr. * 2002–2007 — Sırtqı isler ministri. * 2007–2011 — Senat baslıǵı. * 2011–2013 — BMT Bas xatkeriniń orınbasarı — Jenevadagi wákillik baslıǵı. * 2013–2019 — Senat baslıǵı. 2019-jıl 20-mart kúni [[Nursultan Nazarbayev]] hákimiyattan bas tartatuǵının járiyaladı hám Toqaevti Prezident wazıypasın waqtınsha atqarıwshı sıpatında usındı. 2019-jıl 10-iyun kúni mámleket Prezidenti etip saylandı. [[Rus tili|Rus]], [[Francuz tili|francuz]], [[Inglis tili|inglis]] hám [[Qıtay tili|qıtay]] tillerin biledi.<ref>{{Citation |year= |title=Kazakhstan Today |url=http://www.kt.kz/index.php?lang=rus&uin=1133168904&chapter=1153534401 |access-date=2018-01-20 |archivedate=2012-04-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417100206/http://www.kt.kz/index.php?lang=rus&uin=1133168904&chapter=1153534401 }}</ref><ref>{{Citation |year= |title=Указ Prezidentа Республики Qozogʻiston от 9.12.1996 за № 3266 |url=http://kazakhstan.news-city.info/docs/sistemsk/dok_oedyli.htm |access-date=2018-01-20 |archivedate=2017-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170201142605/http://kazakhstan.news-city.info/docs/sistemsk/dok_oedyli.htm }}</ref><ref>{{Citation |year= |title=Mukofotlari ко Дню независимости |url=http://www.nomad.su/?a=19-200412160521 |access-date=2018-01-20 |archivedate=2019-03-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190327091441/http://nomad.su/?a=19-200412160521 }}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Ukaz Prezidenta Rossiyskoy Federatsii ot 1 marta 2017-yila № 93 „O nagrajdenii gosudarstvennimi nagradami Rossiyskoy Federatsii“ |url=http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201703020004?index=0&rangeSize=1 |qaralgan sana=2018-01-20 |arxivsana=2019-03-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190327092552/http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201703020004?index=0&rangeSize=1 }}</ref><ref>[http://www.pravoteka.ru/pst/1040/519885.html Ukaz Prezidenta Rossiyskoy Federatsii ot 12-dekabr 2004-yila № 1552 „O nagrajdenii ordenom Drujbi grajdan Respubliki Qozogʻiston“]</ref><ref>{{Citation |year= |title=Постановление Совета МПА СНГ 13.05.2007 № 19 |url=http://www.zoneby.net/legal/n11docs/zk11766i.htm |access-date=2018-01-20 |archivedate=2012-01-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120105073906/http://www.zoneby.net/legal/n11docs/zk11766i.htm }}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|title=Nikolić odlikovao kazahstanskog političara|url=http://www.blic.rs/vesti/politika/nikolic-odlikovao-kazahstanskog-politicara/yfq48zr|work=Blic.rs|date=2016-12-01|accessdate=2016-12-11|language=sr-SP}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://mgimo.ru/about/news/main/zavershilsya-forum-vypusknikov-mgimo-v-astane/|title=Завершился форум выпускников МГИМО в Астане|publisher=mgimo.ru|accessdate=2017-10-10}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Spiker Senata Respubliki Qozogʻiston vistupil na plenarnom zasedanii Soveta Federatsii |url=http://www.iacis.ru/pressroom/news/sovet_mpa_sng/kasym_zhomart_tokaev_kazakhstan_i_rossiya_tesno_vzaimodeystvuyut_v_ramkakh_mpa_sng/ |qaralgan sana=2018-01-20 |arxivsana=2022-11-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221121044930/https://iacis.ru/pressroom/news/sovet_mpa_sng/kasym_zhomart_tokaev_kazakhstan_i_rossiya_tesno_vzaimodeystvuyut_v_ramkakh_mpa_sng/ }}</ref><ref>[http://pravo.levonevsky.org/bazaby/org505/basic/text0128.htm Postanovlenie Soveta Mejparlamentskoy Assamblei gosudarstv-uchastnikov Sodrujestva Nezavisimix Gosudarstv ot 14-noyabr 2003 g. № 47 "O nagrajdenii medalyu „Drevo drujbi“]</ref>. == Sırtqı siyasat == Toqaev ózinen aldınǵı prezident Nursultan Nazarbayev tárepinen baslanǵan sırtqı siyasat dawam etetug'ınına wáde berdi. Bul sırt el investiciyaların tartıw, kóp vektorlı sırtqı siyasat hám qáwipsizlikti támiyinlew boyınsha ilajlardı dawam ettiriwdi bildiredi.<ref>{{web deregi | bet =New Kazakh President sworn in, praises predecessor, pledges continuity | url =https://astanatimes.com/2019/03/new-kazakh-president-sworn-in-praises-predecessor-pledges-continuity/ |website=astanatimes.com | sáne = 2019-jıl 20-mart | qaralǵan sáne = 2019-jıl 23-oktyabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20190330074003/https://astanatimes.com/2019/03/new-kazakh-president-sworn-in-praises-predecessor-pledges-continuity/ | arxivsáne = 2019-jıl 30-mart |url-status=live }}</ref> Prezidentliginiń birinshi ayında 4 dúnya jetekshisi menen ushırastı, olardan 2 ewi sırt elde, qalǵan ekewi [[Astana]]da boldı. 2021-jıl aprel ayında Toqaev xalqaralıq birge islesiw boyınsha arnawlı wákil shólkemlestiriw haqqındaǵı pármanǵa qol qoydı hám onda bunday lawazım jedel ózgerip atırǵan global hám regional kún tártibi kózqarasınan Qazaqstan basshılıǵınıń xalqara birge islesiw máselelerine itibarın kúsheytetug'ının atap ótti.<ref name=":11">{{web deregi | familiya =Kuyk| at =Abira| sáne = 2021-jıl 8-aprel | bet =Tokayev's New Special Representative for International Cooperation Will Advance Kazakhstan's Leadership Agenda| url =https://astanatimes.com/2021/04/Tokayevs-new-special-representative-for-international-cooperation-will-advance-kazakhstans-leadership-agenda/| qaralǵan sáne = 2021-jıl 5-iyun |website=The Astana Times| til =en| arxivsáne = 2021-jıl 5-iyun | arxivurl =https://web.archive.org/web/20210605215815/https://astanatimes.com/2021/04/Tokayevs-new-special-representative-for-international-cooperation-will-advance-kazakhstans-leadership-agenda/|url-status=live}}</ref> Yerjan Qazıxanovtı usı lawazımǵa tayınladı, oǵan gumanitar tarawda xalqaralıq birge islesiwdi keńeytiw, klimat diplomatiyası, sonday-aq Qazaqstannıń tiykarǵı sırtqı siyasiy baslamaların alǵa jıljıtiw máseleleri menen shuǵıllanıw tapsırıldı. [[Fayl:Istanbul hosts 8th Summit of Cooperation Council of Turkic-Speaking States (2).jpg|thumb|Toqaev Turkiyanıń Istanbul qalasında 2021 jılǵı Turkiy tilli mámleketler birge islesiw keńesinde]] 2021-jıl 10–11-oktyabr kúnleri bolıp ótken [[Aziya]]da birge islesiw hám isnim ilajları boyınsha keńestiń altınshı jıynalısında Toqaev húkimetleraralıq forumdı tolıq shólkemge aylandırıwdı usınıs etip, ózgerisler óz gezeginde aǵza mámleketlerge «eń úlken kontinentte shın mánisinde ulıwma, bólinbes hám keń qamrawlı qáwipsizlik arxitekturasın» jaratıw májbúriyatın beretuǵının, Aziyanıń global islerdegi jańa ornın atap ótetuǵının bildirdi.<ref>{{web deregi | familiya =Satubaldina| at =Assel| sáne = 2021-jıl 13-oktyabr | bet =President Tokayev Proposes Transforming CICA into Full-Fledged International Organization| url =https://astanatimes.com/2021/10/president-Tokayev-proposes-transforming-cica-into-full-fledged-international-organization/|url-status=live| qaralǵan sáne = 2021-jıl 14-oktyabr |website=The Astana Times| til =en| arxivsáne = 2021-jıl 13-oktyabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20211013153309/https://astanatimes.com/2021/10/president-Tokayev-proposes-transforming-cica-into-full-fledged-international-organization/}}</ref><ref>{{web deregi | sáne = 2021-jıl 12-oktyabr | bet =Participation of ECO Secretary General at the 6th meeting of CICA Ministers of Foreign Affairs| url =https://www.eco.int/news/88704-Participation-of-ECO-Secretary-General-at-the-6th-meeting-of-CICA-Ministers-of-Foreign-Affairs.html?t=News|url-status=live| qaralǵan sáne = 2021-jıl 13-oktyabr |website=www.eco.int| arxivsáne = 2021-jıl 28-oktyabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20211028171039/https://www.eco.int/news/88704-Participation-of-ECO-Secretary-General-at-the-6th-meeting-of-CICA-Ministers-of-Foreign-Affairs.html%3Ft%3DNews}}</ref>. == Shańaraǵı == Atası Kemel Toqaevich Toqaev (1923–1986), Ekinshi dúnjayalıq urıs qatnasıwshısı, belgili qazaq jazıwshısı, [[Qazaq SSR]] Joqarı Keńesi Prezidiumı hám [[Qazaqstan Jazıwshılar awqamı]] aǵzası bolǵan.<ref>{{Статья|заглавие=Токаев Касымжомарт Кемелевич|год=1999|ответственный=Под общ. ред. Прибыловского В.|язык=ru|издание=Руководители государств на территории бывшего СССР|издательство=Панорама|тип=биографический справочник|месяц=5|страницы=63}}</ref> Anası Turar Shabarbayeva (1931–2000), Almatı shet tilleri pedagogikalıq institutında islegen. Toqaev Úlken Juz Jalayır qáwimininiń Kúshik urıwınan.<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.unog.ch/80256EE600583A0B/(httpPages)/747572BE619A22EA80256EF700760AF6?OpenDocument |sarlavha=Официальный сайт Европейского Отделения ООН в Женеве |qaralgan sana=2013-01-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130116204654/http://www.unog.ch/80256EE600583A0B/(httpPages)/747572BE619A22EA80256EF700760AF6?OpenDocument |arxivsana=2013-01-16}}</ref><ref>Качалов С. [https://www.neweurasia.info/archive/2001/top5/03_15_158.htm Мартовские встряски. Токаев бежит в Москву?] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230407043211/https://www.neweurasia.info/archive/2001/top5/03_15_158.htm |date=2023-04-07 }} // IAC Eurasia, 15.03.2001</ref><ref>[https://sputniknews.kz/infographics/20190320/9633946/qasym-jomart-toqaev-qyzyqty-derekter.html Қасым-Жомарт Тоқаев туралы қызықты деректер: руы, отбасы, еңбек жолы, білімі, лауазымдары]</ref>. Ajrasqan. Burınǵı zayıbı Nadejda Davidovna Toqayeva (1957-jılı tuwılǵan), Rossiya puqarası.<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.akorda.kz/ru/republic_of_kazakhstan/president |sarlavha=ПРЕЗИДЕНТ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН |qaralgan sana=2019-03-29 |arxivsana=2019-03-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190329063023/http://www.akorda.kz/ru/republic_of_kazakhstan/president}}</ref><ref name="svoboda">{{Veb manbasi |url=https://www.svoboda.org/a/mister-kemel-kak-semya-tokayeva-svyazana-s-rossiyej/31651217.html |sarlavha=Мистер Кемел. Как семья Токаева связана с Россией |qaralgan sana=2022-01-15 |arxivsana=2022-01-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220114235839/https://www.svoboda.org/a/mister-kemel-kak-semya-tokayeva-svyazana-s-rossiyej/31651217.html}}</ref>. Ulı: Timur Qasımjomartovich Toqaev (1984-jılı tuwılǵan, keyin familiyasın Kemelge ózgertken).<ref>{{Veb manbasi |url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/chto-izvestno-o-seme-prezidenta-tokaeva-365531/ |sarlavha=Что известно о семье Президента Токаева: 20 марта 2019, Tengrinews |qaralgan sana=2019-03-24 |arxivsana=2019-03-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190321141516/https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/chto-izvestno-o-seme-prezidenta-tokaeva-365531/}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://kapital.kz/dossier/tokaev-kasym-zhomart/ |sarlavha=Токаев Касым-Жомарт Кемелевич |qaralgan sana=2019-03-24 |arxivsana=2019-03-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190324133801/https://kapital.kz/dossier/tokaev-kasym-zhomart/}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.nur.kz/politics/kazakhstan/1830100-stalo-izvestno-kakuu-familiu-nosit-syn-tokaeva/ |sarlavha=Стало известно, какую фамилию носит сын Токаева {{!}} NUR.KZ |qaralgan sana=2022-01-15 |arxivsana=2022-01-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220116012306/https://www.nur.kz/politics/kazakhstan/1830100-stalo-izvestno-kakuu-familiu-nosit-syn-tokaeva/}}</ref> Leman kolledjin ([[Jeneva]], [[Shveycariya]]), Webster universitetin (B[[Ellevue|ellevue]], Shveycariya) hám Rossiya Sırtqı isler ministrligi Diplomatiyalıq akademiyasın tamamlaǵan.<ref name="svoboda2">{{Veb manbasi |url=https://www.svoboda.org/a/mister-kemel-kak-semya-tokayeva-svyazana-s-rossiyej/31651217.html |sarlavha=Мистер Кемел. Как семья Токаева связана с Россией |qaralgan sana=2022-01-15 |arxivsana=2022-01-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220114235839/https://www.svoboda.org/a/mister-kemel-kak-semya-tokayeva-svyazana-s-rossiyej/31651217.html}}</ref> 2009-jılı Sırtqı isler ministrligi akademiyasında “Qazaqstan Respublikasınıń Batısqa baylanıslı strategiyası” temasında kandidatlıq dissertaciyasın qorǵaǵan. Siyasiy ilimler kandidatı. Ol biznes penen shuǵıllanadı hám [[Neft|neft]] tarawında úlken isbilermen. Atası Kemel Toqaev atındaǵı qayırqomlıq qorına da basshılıq etedi.<ref>{{Veb manbasi |url=http://kemeltokayev.kz/ru/pravlenie |sarlavha=Официальный сайт Благотворительного фонда имени Кемеля Токаева |qaralgan sana=2019-06-19 |arxivsana=2019-10-03 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191003181546/http://kemeltokayev.kz/ru/pravlenie}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://rus.azattyq.org/a/kazakhstan-tokayev-as-a-second-president-of-kazakhstan-opinions/29832872.html |sarlavha=Эксперты: «Назарбаев будет знать даже то, о чём Токаев думает» |qaralgan sana=2019-03-24 |arxivsana=2019-03-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190324135053/https://rus.azattyq.org/a/kazakhstan-tokayev-as-a-second-president-of-kazakhstan-opinions/29832872.html}}</ref> Shveycariyanıń Public Eye shólkemi maǵlıwmatlarına qaraǵanda, 2010-jıllarda Toqaevtiń ulı Timur neft hám metallar óndiriwi tarawında bizneske iye bolǵan. 2021-jıl dekabrinde Aleksey Navalniydiń komandası Rossiya kóshpes múlk reestrinde izertlew ótkizgende, Toqaevtiń tuwısqanlarınıń Rossiyadaǵı múlkleri haqqındaǵı maǵlıwmatlar óshirilgenin anıqlaǵan. == Derekler == {{Derekler}} {{ǴMDA mámleket basshıları}} [[Kategoriya:Qazaqstan]] [[Kategoriya:Prezidentler]] p0xc5m48h6ix6vmd553zkkeakhmekxn 266443 266442 2026-08-25T08:42:31Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 «[[Kategoriya:Siyasatshılar|Siyasatshılar]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 266443 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı|atı=Qasım-Jomart Toqaev|negizgi atı={{lang-kk|Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев}}|súwret=Kassym-Jomart Tokayev (2023-03-30).png|uzınlıq=300|lawazımı=Qazaqstan Prezidenti|wákillik baslanıwı=2019-jıl 20-mart|aldınǵısı=[[Nursultan Nazarbaev]]|bayraq_2=Flag of Kazakhstan.svg|lawazım_2=Qazaqstan Senatı baslıǵı|wákillik baslanıwı_2=2013-jıl 16-oktyabr|wákillik tamamlanıwı_2=2019-jıl 20-mart|aldınǵısı_2=[[Qayrat Mami]]|keyingisi_2=[[Dariǵa Nazarbaeva]]|bayraq_3=Flag of the United Nations.svg|bayraq2_3=UN emblem blue.svg|lawazımı_3=[[BMSH]] bas xatkeriniń orınbasarı|wákillik baslanıwı_3=2011-jıl 12-mart|wákillik tamamlanıwı_3=2013-jıl 16-oktyabr|aldınǵısı_3=[[Sergey Orjonikidze]]|keyingisi_3=[[Michael Moller]]|bayraq_4=Flag of Kazakhstan.svg|lawazımı_4=Qazaqstan Senat baslıǵı|wákillik baslanıwı_4=2007-jıl 11-yanvar|wákillik tamamlanıwı_4=15-aprel|aldınǵısı_4=Nurtay Abikaev|keyingisi_4=Qayrat Mami|bayraq_5=Flag of Kazakhstan.svg|lawazımı_5=Qazaqstan Sırtqı isler ministri|wákillik baslanıwı_5=2002-jıl 29-yanvar|wákillik tamamlanıwı_5=2007-jıl 11-yanvar|aldınǵısı_5=Erlan Idrisov|keyingisi_5=Marat Tajin|bayraq_6=Flag of Kazakhstan.svg|lawazımı_6=Qazaqstan Bas ministri|wákillik baslanıwı_6=1999-jıl 12 -oktyabr|wákillik tamamlanıwı_6=2002-jıl 28-yanvar|aldınǵı isker_6=Nurlan Bagimbaev|keyingi isker_6=Imangali Tasmagambetov|bayraq_7=Flag of Kazakhstan.svg|lawazımı_7=Qazaqstan Sırtqı isler ministri|wákillik baslanıwı_7=1994-jıl|wákillik tamamlanıwı_7=1999-jıl|prezident_7=Nursultan Nazarbaev|aldınǵı isker_7=Qanat Saudabaev|keyingi isker_7=Erlan Idrisov|tuwılǵan sánesi=17.05.1945|tuwılǵan jeri=Alma-ata|sıylıqları={{Parasat ordeni}}{{Altın búrgit ordeni}}{{Doslıq ordeni(Rossiya)}}{{ II dárejeli Knyaz Yaroslav Mudriy Ordeni}}{{Astananıń 10 jıllıǵı medalı}}|qolı=Tokayev signature.svg}} '''Qasım-Jomart Kemelevich Toqaev''' (qazaqsha: Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев) — [[Qazaqstan]] mámleketlik ǵayratkeri, siyasiy ilimler doktorı, mámleket prezidenti (2019-jıldan), bas ministri (1999—2002) hám Senat baslıǵı (2013—2019). == Ómiri == * 1975-jılı [[SSSR]] Sırtqı isler ministrliginiń [[Moskva]] mámleketlik xalqara qatnasıqlar institutın tamamlaǵan. * 1975–1979 — SSSRdıń [[Singapur]]daǵı elshixanası xızmetkeri. * 1979-jıldan 1985-jılǵa shekem SSSR Sırtqı isler ministrliginde túrli lawazımlarda xızmet etken. * 1985–1991 — SSSR Sırtqı isler ministrligi Diplomatiyalıq akademiyasında bilim alǵan. * 1992–1994 — Qazaqstan Respublikası Sırtqı isler ministriniń orınbasarı. * 1994–1999 — Sırtqı isler ministri. * 1999–1999 — Bas ministr orınbasarı. * 1999–2002 — Bas ministr. * 2002–2007 — Sırtqı isler ministri. * 2007–2011 — Senat baslıǵı. * 2011–2013 — BMT Bas xatkeriniń orınbasarı — Jenevadagi wákillik baslıǵı. * 2013–2019 — Senat baslıǵı. 2019-jıl 20-mart kúni [[Nursultan Nazarbayev]] hákimiyattan bas tartatuǵının járiyaladı hám Toqaevti Prezident wazıypasın waqtınsha atqarıwshı sıpatında usındı. 2019-jıl 10-iyun kúni mámleket Prezidenti etip saylandı. [[Rus tili|Rus]], [[Francuz tili|francuz]], [[Inglis tili|inglis]] hám [[Qıtay tili|qıtay]] tillerin biledi.<ref>{{Citation |year= |title=Kazakhstan Today |url=http://www.kt.kz/index.php?lang=rus&uin=1133168904&chapter=1153534401 |access-date=2018-01-20 |archivedate=2012-04-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417100206/http://www.kt.kz/index.php?lang=rus&uin=1133168904&chapter=1153534401 }}</ref><ref>{{Citation |year= |title=Указ Prezidentа Республики Qozogʻiston от 9.12.1996 за № 3266 |url=http://kazakhstan.news-city.info/docs/sistemsk/dok_oedyli.htm |access-date=2018-01-20 |archivedate=2017-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170201142605/http://kazakhstan.news-city.info/docs/sistemsk/dok_oedyli.htm }}</ref><ref>{{Citation |year= |title=Mukofotlari ко Дню независимости |url=http://www.nomad.su/?a=19-200412160521 |access-date=2018-01-20 |archivedate=2019-03-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190327091441/http://nomad.su/?a=19-200412160521 }}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Ukaz Prezidenta Rossiyskoy Federatsii ot 1 marta 2017-yila № 93 „O nagrajdenii gosudarstvennimi nagradami Rossiyskoy Federatsii“ |url=http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201703020004?index=0&rangeSize=1 |qaralgan sana=2018-01-20 |arxivsana=2019-03-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190327092552/http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201703020004?index=0&rangeSize=1 }}</ref><ref>[http://www.pravoteka.ru/pst/1040/519885.html Ukaz Prezidenta Rossiyskoy Federatsii ot 12-dekabr 2004-yila № 1552 „O nagrajdenii ordenom Drujbi grajdan Respubliki Qozogʻiston“]</ref><ref>{{Citation |year= |title=Постановление Совета МПА СНГ 13.05.2007 № 19 |url=http://www.zoneby.net/legal/n11docs/zk11766i.htm |access-date=2018-01-20 |archivedate=2012-01-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120105073906/http://www.zoneby.net/legal/n11docs/zk11766i.htm }}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|title=Nikolić odlikovao kazahstanskog političara|url=http://www.blic.rs/vesti/politika/nikolic-odlikovao-kazahstanskog-politicara/yfq48zr|work=Blic.rs|date=2016-12-01|accessdate=2016-12-11|language=sr-SP}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://mgimo.ru/about/news/main/zavershilsya-forum-vypusknikov-mgimo-v-astane/|title=Завершился форум выпускников МГИМО в Астане|publisher=mgimo.ru|accessdate=2017-10-10}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Spiker Senata Respubliki Qozogʻiston vistupil na plenarnom zasedanii Soveta Federatsii |url=http://www.iacis.ru/pressroom/news/sovet_mpa_sng/kasym_zhomart_tokaev_kazakhstan_i_rossiya_tesno_vzaimodeystvuyut_v_ramkakh_mpa_sng/ |qaralgan sana=2018-01-20 |arxivsana=2022-11-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221121044930/https://iacis.ru/pressroom/news/sovet_mpa_sng/kasym_zhomart_tokaev_kazakhstan_i_rossiya_tesno_vzaimodeystvuyut_v_ramkakh_mpa_sng/ }}</ref><ref>[http://pravo.levonevsky.org/bazaby/org505/basic/text0128.htm Postanovlenie Soveta Mejparlamentskoy Assamblei gosudarstv-uchastnikov Sodrujestva Nezavisimix Gosudarstv ot 14-noyabr 2003 g. № 47 "O nagrajdenii medalyu „Drevo drujbi“]</ref>. == Sırtqı siyasat == Toqaev ózinen aldınǵı prezident Nursultan Nazarbayev tárepinen baslanǵan sırtqı siyasat dawam etetug'ınına wáde berdi. Bul sırt el investiciyaların tartıw, kóp vektorlı sırtqı siyasat hám qáwipsizlikti támiyinlew boyınsha ilajlardı dawam ettiriwdi bildiredi.<ref>{{web deregi | bet =New Kazakh President sworn in, praises predecessor, pledges continuity | url =https://astanatimes.com/2019/03/new-kazakh-president-sworn-in-praises-predecessor-pledges-continuity/ |website=astanatimes.com | sáne = 2019-jıl 20-mart | qaralǵan sáne = 2019-jıl 23-oktyabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20190330074003/https://astanatimes.com/2019/03/new-kazakh-president-sworn-in-praises-predecessor-pledges-continuity/ | arxivsáne = 2019-jıl 30-mart |url-status=live }}</ref> Prezidentliginiń birinshi ayında 4 dúnya jetekshisi menen ushırastı, olardan 2 ewi sırt elde, qalǵan ekewi [[Astana]]da boldı. 2021-jıl aprel ayında Toqaev xalqaralıq birge islesiw boyınsha arnawlı wákil shólkemlestiriw haqqındaǵı pármanǵa qol qoydı hám onda bunday lawazım jedel ózgerip atırǵan global hám regional kún tártibi kózqarasınan Qazaqstan basshılıǵınıń xalqara birge islesiw máselelerine itibarın kúsheytetug'ının atap ótti.<ref name=":11">{{web deregi | familiya =Kuyk| at =Abira| sáne = 2021-jıl 8-aprel | bet =Tokayev's New Special Representative for International Cooperation Will Advance Kazakhstan's Leadership Agenda| url =https://astanatimes.com/2021/04/Tokayevs-new-special-representative-for-international-cooperation-will-advance-kazakhstans-leadership-agenda/| qaralǵan sáne = 2021-jıl 5-iyun |website=The Astana Times| til =en| arxivsáne = 2021-jıl 5-iyun | arxivurl =https://web.archive.org/web/20210605215815/https://astanatimes.com/2021/04/Tokayevs-new-special-representative-for-international-cooperation-will-advance-kazakhstans-leadership-agenda/|url-status=live}}</ref> Yerjan Qazıxanovtı usı lawazımǵa tayınladı, oǵan gumanitar tarawda xalqaralıq birge islesiwdi keńeytiw, klimat diplomatiyası, sonday-aq Qazaqstannıń tiykarǵı sırtqı siyasiy baslamaların alǵa jıljıtiw máseleleri menen shuǵıllanıw tapsırıldı. [[Fayl:Istanbul hosts 8th Summit of Cooperation Council of Turkic-Speaking States (2).jpg|thumb|Toqaev Turkiyanıń Istanbul qalasında 2021 jılǵı Turkiy tilli mámleketler birge islesiw keńesinde]] 2021-jıl 10–11-oktyabr kúnleri bolıp ótken [[Aziya]]da birge islesiw hám isnim ilajları boyınsha keńestiń altınshı jıynalısında Toqaev húkimetleraralıq forumdı tolıq shólkemge aylandırıwdı usınıs etip, ózgerisler óz gezeginde aǵza mámleketlerge «eń úlken kontinentte shın mánisinde ulıwma, bólinbes hám keń qamrawlı qáwipsizlik arxitekturasın» jaratıw májbúriyatın beretuǵının, Aziyanıń global islerdegi jańa ornın atap ótetuǵının bildirdi.<ref>{{web deregi | familiya =Satubaldina| at =Assel| sáne = 2021-jıl 13-oktyabr | bet =President Tokayev Proposes Transforming CICA into Full-Fledged International Organization| url =https://astanatimes.com/2021/10/president-Tokayev-proposes-transforming-cica-into-full-fledged-international-organization/|url-status=live| qaralǵan sáne = 2021-jıl 14-oktyabr |website=The Astana Times| til =en| arxivsáne = 2021-jıl 13-oktyabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20211013153309/https://astanatimes.com/2021/10/president-Tokayev-proposes-transforming-cica-into-full-fledged-international-organization/}}</ref><ref>{{web deregi | sáne = 2021-jıl 12-oktyabr | bet =Participation of ECO Secretary General at the 6th meeting of CICA Ministers of Foreign Affairs| url =https://www.eco.int/news/88704-Participation-of-ECO-Secretary-General-at-the-6th-meeting-of-CICA-Ministers-of-Foreign-Affairs.html?t=News|url-status=live| qaralǵan sáne = 2021-jıl 13-oktyabr |website=www.eco.int| arxivsáne = 2021-jıl 28-oktyabr | arxivurl =https://web.archive.org/web/20211028171039/https://www.eco.int/news/88704-Participation-of-ECO-Secretary-General-at-the-6th-meeting-of-CICA-Ministers-of-Foreign-Affairs.html%3Ft%3DNews}}</ref>. == Shańaraǵı == Atası Kemel Toqaevich Toqaev (1923–1986), Ekinshi dúnjayalıq urıs qatnasıwshısı, belgili qazaq jazıwshısı, [[Qazaq SSR]] Joqarı Keńesi Prezidiumı hám [[Qazaqstan Jazıwshılar awqamı]] aǵzası bolǵan.<ref>{{Статья|заглавие=Токаев Касымжомарт Кемелевич|год=1999|ответственный=Под общ. ред. Прибыловского В.|язык=ru|издание=Руководители государств на территории бывшего СССР|издательство=Панорама|тип=биографический справочник|месяц=5|страницы=63}}</ref> Anası Turar Shabarbayeva (1931–2000), Almatı shet tilleri pedagogikalıq institutında islegen. Toqaev Úlken Juz Jalayır qáwimininiń Kúshik urıwınan.<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.unog.ch/80256EE600583A0B/(httpPages)/747572BE619A22EA80256EF700760AF6?OpenDocument |sarlavha=Официальный сайт Европейского Отделения ООН в Женеве |qaralgan sana=2013-01-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130116204654/http://www.unog.ch/80256EE600583A0B/(httpPages)/747572BE619A22EA80256EF700760AF6?OpenDocument |arxivsana=2013-01-16}}</ref><ref>Качалов С. [https://www.neweurasia.info/archive/2001/top5/03_15_158.htm Мартовские встряски. Токаев бежит в Москву?] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230407043211/https://www.neweurasia.info/archive/2001/top5/03_15_158.htm |date=2023-04-07 }} // IAC Eurasia, 15.03.2001</ref><ref>[https://sputniknews.kz/infographics/20190320/9633946/qasym-jomart-toqaev-qyzyqty-derekter.html Қасым-Жомарт Тоқаев туралы қызықты деректер: руы, отбасы, еңбек жолы, білімі, лауазымдары]</ref>. Ajrasqan. Burınǵı zayıbı Nadejda Davidovna Toqayeva (1957-jılı tuwılǵan), Rossiya puqarası.<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.akorda.kz/ru/republic_of_kazakhstan/president |sarlavha=ПРЕЗИДЕНТ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН |qaralgan sana=2019-03-29 |arxivsana=2019-03-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190329063023/http://www.akorda.kz/ru/republic_of_kazakhstan/president}}</ref><ref name="svoboda">{{Veb manbasi |url=https://www.svoboda.org/a/mister-kemel-kak-semya-tokayeva-svyazana-s-rossiyej/31651217.html |sarlavha=Мистер Кемел. Как семья Токаева связана с Россией |qaralgan sana=2022-01-15 |arxivsana=2022-01-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220114235839/https://www.svoboda.org/a/mister-kemel-kak-semya-tokayeva-svyazana-s-rossiyej/31651217.html}}</ref>. Ulı: Timur Qasımjomartovich Toqaev (1984-jılı tuwılǵan, keyin familiyasın Kemelge ózgertken).<ref>{{Veb manbasi |url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/chto-izvestno-o-seme-prezidenta-tokaeva-365531/ |sarlavha=Что известно о семье Президента Токаева: 20 марта 2019, Tengrinews |qaralgan sana=2019-03-24 |arxivsana=2019-03-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190321141516/https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/chto-izvestno-o-seme-prezidenta-tokaeva-365531/}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://kapital.kz/dossier/tokaev-kasym-zhomart/ |sarlavha=Токаев Касым-Жомарт Кемелевич |qaralgan sana=2019-03-24 |arxivsana=2019-03-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190324133801/https://kapital.kz/dossier/tokaev-kasym-zhomart/}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.nur.kz/politics/kazakhstan/1830100-stalo-izvestno-kakuu-familiu-nosit-syn-tokaeva/ |sarlavha=Стало известно, какую фамилию носит сын Токаева {{!}} NUR.KZ |qaralgan sana=2022-01-15 |arxivsana=2022-01-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220116012306/https://www.nur.kz/politics/kazakhstan/1830100-stalo-izvestno-kakuu-familiu-nosit-syn-tokaeva/}}</ref> Leman kolledjin ([[Jeneva]], [[Shveycariya]]), Webster universitetin (B[[Ellevue|ellevue]], Shveycariya) hám Rossiya Sırtqı isler ministrligi Diplomatiyalıq akademiyasın tamamlaǵan.<ref name="svoboda2">{{Veb manbasi |url=https://www.svoboda.org/a/mister-kemel-kak-semya-tokayeva-svyazana-s-rossiyej/31651217.html |sarlavha=Мистер Кемел. Как семья Токаева связана с Россией |qaralgan sana=2022-01-15 |arxivsana=2022-01-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220114235839/https://www.svoboda.org/a/mister-kemel-kak-semya-tokayeva-svyazana-s-rossiyej/31651217.html}}</ref> 2009-jılı Sırtqı isler ministrligi akademiyasında “Qazaqstan Respublikasınıń Batısqa baylanıslı strategiyası” temasında kandidatlıq dissertaciyasın qorǵaǵan. Siyasiy ilimler kandidatı. Ol biznes penen shuǵıllanadı hám [[Neft|neft]] tarawında úlken isbilermen. Atası Kemel Toqaev atındaǵı qayırqomlıq qorına da basshılıq etedi.<ref>{{Veb manbasi |url=http://kemeltokayev.kz/ru/pravlenie |sarlavha=Официальный сайт Благотворительного фонда имени Кемеля Токаева |qaralgan sana=2019-06-19 |arxivsana=2019-10-03 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191003181546/http://kemeltokayev.kz/ru/pravlenie}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://rus.azattyq.org/a/kazakhstan-tokayev-as-a-second-president-of-kazakhstan-opinions/29832872.html |sarlavha=Эксперты: «Назарбаев будет знать даже то, о чём Токаев думает» |qaralgan sana=2019-03-24 |arxivsana=2019-03-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190324135053/https://rus.azattyq.org/a/kazakhstan-tokayev-as-a-second-president-of-kazakhstan-opinions/29832872.html}}</ref> Shveycariyanıń Public Eye shólkemi maǵlıwmatlarına qaraǵanda, 2010-jıllarda Toqaevtiń ulı Timur neft hám metallar óndiriwi tarawında bizneske iye bolǵan. 2021-jıl dekabrinde Aleksey Navalniydiń komandası Rossiya kóshpes múlk reestrinde izertlew ótkizgende, Toqaevtiń tuwısqanlarınıń Rossiyadaǵı múlkleri haqqındaǵı maǵlıwmatlar óshirilgenin anıqlaǵan. == Derekler == {{Derekler}} {{ǴMDA mámleket basshıları}} [[Kategoriya:Qazaqstan]] [[Kategoriya:Prezidentler]] [[Kategoriya:Siyasatshılar]] nl87rftj6j3g7jwgn03qwyp65yjbxpn 0 47845 266429 265766 2026-08-25T08:29:52Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 «[[Kategoriya:Prezidentler|Prezidentler]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 266429 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı|atı=Imamali Raxman|súwret=Emomali Rahmon (2017-02-27).jpg|uzınlıq=220px|bayraq=Flag of the President of Tajikistan.svg|lawazımı=Tájikstan Prezidenti|wákillik baslanıwı=[[1994-jıl]] [[6-noyabr]]|premyer=[[Jamshed Karimov]]<br>[[Yahyo Azimov]]<br/>[[Oqil Oqilov]]<br/>[[Qohir Rasulzoda]]|aldınǵı isker=[[Akbarsha Iskenderov]](v.b.)<br/>[[Raxman Nabiyev]]|bayraq_2=Emblem of Tajikistan.svg|tuwılǵan sánesi=05.10.1952|tuwılǵan jeri=Kulab wálayatı, [[Tájikstan SSR]], [[SSSR]]|partiyası=Tájikstan Xalıq demokratiyalıq partiyası|hayalı=Azizmo Asadullaeva|balaları='''ulı''':Rustem Imamali|anası=Maryam Sharipova|ákesi=Sharif Raxmanov|dini=[[Islam]], Sunniylik|qolı=Emomali Rahmon's signature.png}} '''Imamali Raxman''' ({{lang-tg|Эмомалӣ Раҳмон}}, 2007-jıl 21-martqa deyin Imamali Sharipovich Raxmanov, {{lang-tg|Эмомалӣ Шарифович Раҳмонов}}. 1952-jıl 5-oktyabrde tuwılǵan) — [[Tájikstan]]lı siyasatshı, 1992—1994-jıllarda Tájikstan Joqarı Keńesi baslıǵı, 1994-jıldan baslap Tájikstan Respublikası Prezidenti.<ref>[http://www.president.tj/ Rasmiy sayti]</ref> . [[2015-jıl]] [[25-dekabr]]de «Tınıshlıq tiykarshısı» ataǵı berilgen. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Prezidentler]] awd2i3xxusarem4mc390496ze3fwswg 266430 266429 2026-08-25T08:31:06Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 «[[Kategoriya:Siyasatshılar|Siyasatshılar]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 266430 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı|atı=Imamali Raxman|súwret=Emomali Rahmon (2017-02-27).jpg|uzınlıq=220px|bayraq=Flag of the President of Tajikistan.svg|lawazımı=Tájikstan Prezidenti|wákillik baslanıwı=[[1994-jıl]] [[6-noyabr]]|premyer=[[Jamshed Karimov]]<br>[[Yahyo Azimov]]<br/>[[Oqil Oqilov]]<br/>[[Qohir Rasulzoda]]|aldınǵı isker=[[Akbarsha Iskenderov]](v.b.)<br/>[[Raxman Nabiyev]]|bayraq_2=Emblem of Tajikistan.svg|tuwılǵan sánesi=05.10.1952|tuwılǵan jeri=Kulab wálayatı, [[Tájikstan SSR]], [[SSSR]]|partiyası=Tájikstan Xalıq demokratiyalıq partiyası|hayalı=Azizmo Asadullaeva|balaları='''ulı''':Rustem Imamali|anası=Maryam Sharipova|ákesi=Sharif Raxmanov|dini=[[Islam]], Sunniylik|qolı=Emomali Rahmon's signature.png}} '''Imamali Raxman''' ({{lang-tg|Эмомалӣ Раҳмон}}, 2007-jıl 21-martqa deyin Imamali Sharipovich Raxmanov, {{lang-tg|Эмомалӣ Шарифович Раҳмонов}}. 1952-jıl 5-oktyabrde tuwılǵan) — [[Tájikstan]]lı siyasatshı, 1992—1994-jıllarda Tájikstan Joqarı Keńesi baslıǵı, 1994-jıldan baslap Tájikstan Respublikası Prezidenti.<ref>[http://www.president.tj/ Rasmiy sayti]</ref> . [[2015-jıl]] [[25-dekabr]]de «Tınıshlıq tiykarshısı» ataǵı berilgen. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Prezidentler]] [[Kategoriya:Siyasatshılar]] b90g3nczqds5pxcrwhknpirtn6xbwny 266431 266430 2026-08-25T08:32:34Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 266431 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı|atı=Imamali Raxman|súwret=Emomali Rahmon (2017-02-27).jpg|uzınlıq=220px|bayraq=Flag of the President of Tajikistan.svg|lawazımı=Tájikstan Prezidenti|wákillik baslanıwı=[[1994-jıl]] [[6-noyabr]]|premyer=[[Jamshed Karimov]]<br>[[Yahyo Azimov]]<br/>[[Oqil Oqilov]]<br/>[[Qohir Rasulzoda]]|aldınǵı isker=[[Akbarsha Iskenderov]](v.b.)<br/>[[Raxman Nabiyev]]|bayraq_2=Emblem of Tajikistan.svg|tuwılǵan sánesi=05.10.1952|tuwılǵan jeri=Kulab wálayatı, [[Tájikstan SSR]], [[SSSR]]|partiyası=Tájikstan Xalıq demokratiyalıq partiyası|hayalı=Azizmo Asadullaeva|balaları='''ulı''':Rustem Imamali|anası=Maryam Sharipova|ákesi=Sharif Raxmanov|dini=[[Islam]], Sunniylik|qolı=Emomali Rahmon's signature.png}} '''Imamali Raxman''' ({{lang-tg|Эмомалӣ Раҳмон}}, 2007-jıl 21-martqa deyin Imamali Sharipovich Raxmanov, {{lang-tg|Эмомалӣ Шарифович Раҳмонов}}. 1952-jıl 5-oktyabrde tuwılǵan) — [[Tájikstan]]lı siyasatshı, 1992—1994-jıllarda Tájikstan Joqarı Keńesi baslıǵı, 1994-jıldan baslap Tájikstan Respublikası Prezidenti.<ref>[http://www.president.tj/ Rasmiy sayti]</ref> . [[2015-jıl]] [[25-dekabr]]de «Tınıshlıq tiykarshısı» ataǵı berilgen. == Derekler == {{Derekler}} {{ǴMDA mámleket basshıları}} [[Kategoriya:Prezidentler]] [[Kategoriya:Siyasatshılar]] 2g4h8idch726olig1vc1iygj8cdxnqr 266432 266431 2026-08-25T08:33:21Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 «[[Kategoriya:Tájikstan xalıq punktleri|Tájikstan xalıq punktleri]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 266432 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı|atı=Imamali Raxman|súwret=Emomali Rahmon (2017-02-27).jpg|uzınlıq=220px|bayraq=Flag of the President of Tajikistan.svg|lawazımı=Tájikstan Prezidenti|wákillik baslanıwı=[[1994-jıl]] [[6-noyabr]]|premyer=[[Jamshed Karimov]]<br>[[Yahyo Azimov]]<br/>[[Oqil Oqilov]]<br/>[[Qohir Rasulzoda]]|aldınǵı isker=[[Akbarsha Iskenderov]](v.b.)<br/>[[Raxman Nabiyev]]|bayraq_2=Emblem of Tajikistan.svg|tuwılǵan sánesi=05.10.1952|tuwılǵan jeri=Kulab wálayatı, [[Tájikstan SSR]], [[SSSR]]|partiyası=Tájikstan Xalıq demokratiyalıq partiyası|hayalı=Azizmo Asadullaeva|balaları='''ulı''':Rustem Imamali|anası=Maryam Sharipova|ákesi=Sharif Raxmanov|dini=[[Islam]], Sunniylik|qolı=Emomali Rahmon's signature.png}} '''Imamali Raxman''' ({{lang-tg|Эмомалӣ Раҳмон}}, 2007-jıl 21-martqa deyin Imamali Sharipovich Raxmanov, {{lang-tg|Эмомалӣ Шарифович Раҳмонов}}. 1952-jıl 5-oktyabrde tuwılǵan) — [[Tájikstan]]lı siyasatshı, 1992—1994-jıllarda Tájikstan Joqarı Keńesi baslıǵı, 1994-jıldan baslap Tájikstan Respublikası Prezidenti.<ref>[http://www.president.tj/ Rasmiy sayti]</ref> . [[2015-jıl]] [[25-dekabr]]de «Tınıshlıq tiykarshısı» ataǵı berilgen. == Derekler == {{Derekler}} {{ǴMDA mámleket basshıları}} [[Kategoriya:Prezidentler]] [[Kategoriya:Siyasatshılar]] [[Kategoriya:Tájikstan xalıq punktleri]] mzf3tbzqwabki4qh94e2qbp1atjvqkb 266433 266432 2026-08-25T08:33:31Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 «[[Kategoriya:Tájikstan xalıq punktleri|Tájikstan xalıq punktleri]]» kategoriyası alıp taslandı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 266433 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı|atı=Imamali Raxman|súwret=Emomali Rahmon (2017-02-27).jpg|uzınlıq=220px|bayraq=Flag of the President of Tajikistan.svg|lawazımı=Tájikstan Prezidenti|wákillik baslanıwı=[[1994-jıl]] [[6-noyabr]]|premyer=[[Jamshed Karimov]]<br>[[Yahyo Azimov]]<br/>[[Oqil Oqilov]]<br/>[[Qohir Rasulzoda]]|aldınǵı isker=[[Akbarsha Iskenderov]](v.b.)<br/>[[Raxman Nabiyev]]|bayraq_2=Emblem of Tajikistan.svg|tuwılǵan sánesi=05.10.1952|tuwılǵan jeri=Kulab wálayatı, [[Tájikstan SSR]], [[SSSR]]|partiyası=Tájikstan Xalıq demokratiyalıq partiyası|hayalı=Azizmo Asadullaeva|balaları='''ulı''':Rustem Imamali|anası=Maryam Sharipova|ákesi=Sharif Raxmanov|dini=[[Islam]], Sunniylik|qolı=Emomali Rahmon's signature.png}} '''Imamali Raxman''' ({{lang-tg|Эмомалӣ Раҳмон}}, 2007-jıl 21-martqa deyin Imamali Sharipovich Raxmanov, {{lang-tg|Эмомалӣ Шарифович Раҳмонов}}. 1952-jıl 5-oktyabrde tuwılǵan) — [[Tájikstan]]lı siyasatshı, 1992—1994-jıllarda Tájikstan Joqarı Keńesi baslıǵı, 1994-jıldan baslap Tájikstan Respublikası Prezidenti.<ref>[http://www.president.tj/ Rasmiy sayti]</ref> . [[2015-jıl]] [[25-dekabr]]de «Tınıshlıq tiykarshısı» ataǵı berilgen. == Derekler == {{Derekler}} {{ǴMDA mámleket basshıları}} [[Kategoriya:Prezidentler]] [[Kategoriya:Siyasatshılar]] 2g4h8idch726olig1vc1iygj8cdxnqr 0 47860 266436 265809 2026-08-25T08:36:45Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 «[[Kategoriya:Prezidentler|Prezidentler]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 266436 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı|atı=Armen Sarkisyan<br />{{lang|hy|Արմեն Սարգսյան}}|negizgi atı={{lang|hy|Արմեն Սարգսյան}}|súwret=Sarkissian armen profile.jpg|uzınlıq=220px|lawazımı=[[Armeniya]] Prezidenti|lawazımǵa kirisiw sánesi=[[2018-jıl]] [[18-aprel]]|lawazımnan ketiw sánesi=[[2022-jıl]][1-fevral]]|premyer=[[Karen Karapetyan]] {{small|(v. b.)}}<br />[[Serj Sargsyan]]<br />[[Karen Karapetyan]] {{small|(v. b.)}}<br />[[Nikol Pashinyan]]|aldınǵı isker=[[Serj Sargsyan]]|keyingi isker=[[Vaagn Xachaturyan]]|lawazımı_3=[[Armeniya]] Bas ministri|lawazımǵa kirisiw sánesi_3=[[1996-jıl]] [[4-noyabr]]|lawazımnan ketiw sánesi_3=[[1997-jıl]] [[20-mart]]|prezident_3=[[Levon Ter-Petrosyan]]|dáslepki ministr_3=[[Hrant Bagratyan]]|orınbasarı_3=[[Robert Kocharyan]]|lawazımı_4=[[Armenistan]]nıń [[Birlesken Korollik]]degi elshisi|lawazımǵa kirisiw sánesi_4=[[1998-jıl]]|lawazımnan ketiw sánesi_4=[[2018-jıl]]|premyer_4=[[Armen Darbinyan]]<br />[[Vazgen Sargsyan]]<br />[[Aram Sargsyan]]<br />[[Andranik Margaryan]]<br />[[Serj Sargsyan]]<br />[[Tigran Sargsyan]]<br />[[Hovik Abrahamyan]]<br />[[Karen Karapetyan]]<br />[[Hovik Abrahamyan]]<br />[[Tigran Sargsyan]]|prezident_4=[[Robert Kocharyan]]<br />[[Serj Sargsyan]]|tuwılǵan sánesi=23.06.1952|tuwılǵan jeri=[[Erevan]]}} '''Armen Vardanovich Sarkissian''' ({{lang-hy|Արմեն Վարդանի Սարգսյան}}; [[23-iyun]] [[1952]]) – [[Armeniya]]lı fizik, texnolog va siyasatshı, [[2018]]-jıldan [[2022]]-jılǵa shekem mámleket prezidenti bolǵan.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.rferl.org/a/armenia-armen-sarkisian-new-president/29072539.html|title=Armen Sarkisian (No Relation) Elected Next Armenian President|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty|language=en|access-date=2018-03-02}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://tribune.com.pk/story/1649172/3-armenia-lawmakers-elect-president-leader-eyes-super-powers/|title=Armenia lawmakers elect president as leader eyes ʻsuperʻ powers - The Express Tribune|date=2018-03-02|work=The Express Tribune|access-date=2018-03-02|language=en-US}}</ref>. Sarkisyan sırt eldiń [[Ullı Britaniya]]daǵı eń uzaq múddetli elshisi bolıp, birinshi márte [[1992]]-[[1996]]-jıllarda tayınlanǵan.<ref>https://www.weforum.org/people/armen-sarkissian</ref> [[1998]]-[[2018]]-jıllarda ekinshi múddet islegen.<ref>https://www.tcs.cam.ac.uk/news/0038191-former-cambridge-professor-to-become-candidate-for-armenian-president.html</ref> Armeniyanıń [[Vatikan]], [[Evropa Awqamı]], [[NATO]], [[Niderlandiya]], [[Lyuksemburg]], [[Belgiya]]daǵı birinshi elshisi bolǵan hám [[Evropa]]da «úlken elshi» ataǵına iye.<ref>{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://www.eurasiahouse.com/directors/armen-sarkissian |access-date=2018-05-06 |archivedate=2018-12-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224184746/http://www.eurasiahouse.com/directors/armen-sarkissian }}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://www.aravot-en.am/2018/02/14/207704/ |qaralgan sana=2018-05-06 |arxivsana=2023-04-10 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230410024456/https://www.aravot-en.am/2018/02/14/207704/ }}</ref>. Sarkisyan Dúnyalıq ekonomikalıq forumda energiya qáwipsizligi boyınsha global keńestiń birinshi baslıǵı bolǵan. Kóplegen ilimiy maqalalardıń avtorı, xalqaralıq máseleler boyınsha bayanatshı hám komentator. Onıń bayanatları hám esseleri [[Times]], [[Financial Times]], [[Daily Telegraph]], [[Time]] jurnalı, [[Newsweek]], [[Hollywood Reporter]] hám [[The Wall Street Journal]] sıyaqlı basılımlarda basılǵan.<ref>http://www.panarmenian.net/eng/news/251013/</ref><ref>https://armenpress.am/eng/news/922634/potential-presidential-candidate-armen-sarkissian-presents-story-behind-creating-tetris.html</ref>. == Ómiri == Sarkisyan [[Erevan|Erevan]] mámleketlik universitetiniń teoriyalıq fizika hám [[matematika]] fakultetin tamamlaǵan. Armeniya ilimler akademiyasınıń húrmetli doktorı hám Armeniya milliy básekige shıdamlılıq keńesi aǵzası. 1976-jıldan 1984-jılǵa shekem Erevan mamleketlik universitetinde fizika kafedrası assistenti, keyinshelli docenti bolǵan. 1984-jılı [[Kembridj universiteti|Kembridj universiteti]]nde usınıs etilgen izertlewshi hám professor boldı.<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.tcs.cam.ac.uk/news/0038191-former-cambridge-professor-to-become-candidate-for-armenian-president.html |sarlavha=Former Cambridge Professor to become candidate for Armenian President : The Cambridge Student |sana=21 January 2018 |ish=Tcs.cam.ac.uk |qaralgan sana=2018-07-15}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.weforum.org/people/armen-sarkissian |sarlavha=Armen Sarkissian &#124; World Economic Forum |ish=Weforum.org |qaralgan sana=15 July 2018}}</ref> [[Stiven Xoking]] hám [[lord Martin Ris]] penen birge islesken. 1988-jılı Erevan mámleketlik universitetinde quramalı sistemalardı kompyuterde modellestiriw kafedrasın shólkemlestirdi hám keyin baslıǵı boldı.<ref>{{Veb manbasi |url=https://armenpress.am/eng/news/922634/potential-presidential-candidate-armen-sarkissian-presents-story-behind-creating-tetris.html |sarlavha=Potential presidential candidate Armen Sarkissian presents story behind creating TETRIS-WORDTRIS |ish=Armenpress.am |qaralgan sana=14 February 2022}}</ref> Sarkisyan 1991-jılı [[Wordtris Tetris spinoff]] oyınınıń avtorlaslarınan biri edi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://gamefaqs.gamespot.com/snes/588860-wordtris/credit |sarlavha=Wordtris Credit Information - GameFAQs |ish=Gamefaqs.gamespot.com |qaralgan sana=14 February 2022}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.eurasiahouse.com/directors/armen-sarkissian |sarlavha=eurasia » Armen Sargsyan |nashriyot=Eurasiahouse.com |qaralgan sana=2018-07-15 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180513064928/http://www.eurasiahouse.com/directors/armen-sarkissian |arxivsana=13 May 2018}}</ref> Ol bir waqıtları satılıwı boyınsha dúnyadaǵı eń ataqlı video oyın bolǵan.<ref>{{Veb manbasi |url=http://showsotros.com/video-game-reviews/game-boy-wordtris |sarlavha="Wordtris" (Game Boy) - Video Gaming Reviews |ish=Showsotros.com |qaralgan sana=14 February 2022 |arxivsana=2023-04-09 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230409115910/http://showsotros.com/video-game-reviews/game-boy-wordtris }}</ref> [[2023]]-jıl mart ayında Hollywood Reporter jurnalında basılǵan maqalada Sarkisyan Wordtristiń yaratılıwı hám unıń Spectrum Holobyte kompaniyasına satılıwı menen baylanıslı keskin hám dramalıq waqıyalardı tolıq bayan etken.<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.mobygames.com/game/snes/wordtris_ |sarlavha=Wordtris for SNES (1992) |ish=MobyGames.com |qaralgan sana=14 February 2022}}</ref> Aprel ayında Tetristiń tiykarın salıwshılarınan biri Henk Rojers hám Sovet Awqamında aqırǵı ret kórisken oyın jaratıwshısı [[Aleksey Pajitnov]] penen birge podkastta payda boldı.<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.panarmenian.net/eng/news/251013/ |sarlavha=Tetris-Wordtris co-creator nommed for Armenia president's post |sana=19 January 2018 |ish=Panarmenian.net |qaralgan sana=15 July 2018}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.aravot-en.am/2018/02/14/207704/ |sarlavha=Armenia's presidential candidate takes 'Tetris' to 'Synopsis' to show to students: 'I am one of you' |ish=Aravot-en.am |qaralgan sana=14 February 2022 |arxivsana=2023-04-10 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230410024456/https://www.aravot-en.am/2018/02/14/207704/ }}</ref> [[1991-jıl]] noyabr ayında Sarkisyan [[London]]da Armeniya elshixanasın ashqan. Bul Batıstaǵı birinshi armen diplomatik missiyası edi. Ullı Britaniyadaǵı diplomatik missiyasınan tısqarı, Evropadaǵı «úlken elshi», NATOdaǵı, Belgiya, Niderlandiya, Lyuksemburg, Vatikandaǵı elshi lavazımın iyeledi. 1995–1996-jıllarda Armeniyanıń Evropa Awqamındaǵı wákilxanası basshısı bolǵan. 1996-jılı Sarkisyan Armeniya bas ministri etip saylandı. Áhmiyetli ekonomikalıq hám siyasiy ózgerisler, sonday-aq, 1992-jılı Armeniya gárezsizlikke eriskeninen keyin birinshi márte baspasóz erkinligine jol ashqan Málimleme ministrligin saplastırıw baslaması menen shıqtı. [[Ázerbayjan]] menen urıs dáwirinde awır kriziske ushıraǵan Armeniya energetika sektorın qayta tiklewge basshılıq etti. [[1997-jılı]] rak keselligine shalınǵanınan keyin wazıypasınan ketip, onıń ornına Robert Kocharyan keldi. Densawlıǵı tiklengennen keyin, Sarkisyan Evropa tikleniw hám rawajlanıw banki (ETRB) prezidentiniń arnawlı másláhatshisi hám 1998-jıldan 2000-jılǵa shekem ETRB baslıǵınıń maslahatshısı etip tayınlandı. Sarkisyan sonday-aq, dúnyadaǵı eń úlken transmilliy kompaniyalarda másláhatshı hám biznes másláhatshısı bolıp isledi. Sarkisyan «Eurasia House International» direktorlarınan biri, [[Nyu-York]]taǵı Batıs institutı baslıǵınıń orınbasarı, Kembrij universiteti qasındaǵı sudya-biznes mektebi qasındaǵı [[Evraziya]] orayı direktori (2001-2011) bolǵan. Sarkisyan hár qıylı húrmetli hám basshılıq lawazımlardı iyeleydi, atap aytqanda Garvard Kennedi mektebi dekanınıń máslahat keńesi aǵzası, [[Chikago]] universitetiniń Xarris atındaǵı Mámleketlik siyasattı úyreniw mektebi dekanınıń máslahat keńesi, Dilijondaǵı xalqaralıq mektep Qáwenderlik keńesi aǵzası, Evro-Atlantika qáwipsizlik baslaması aǵzası, Xalqaralıq izertlew hám almasıw keńesi (IREX) aǵzası, Global basshılıq qorı aǵzası, Xalqaralıq ekonomikalıq awqam hám Global basshılıq qorı aǵzası. Sarkisyan pútkil dúnyadaǵı eń úlken armen qayırqomlıq shólkemi – Armen ulıwma qayırqomlıq awqamınıń isenimli wákili. Londondaǵı Korolica Mary universiteti matematika ilimleri mektebiniń húrmetli úlken ilimiy xızmetkeri bolǵan. Prezident Serj Sarkisyan 2018-jıl 19-yanvar kúni rásmiy televideniye arqalı Sarkisyanǵa Armeniyanıń sırtqı baylanısları, diaspora qatnasları, sırt el investitsiyası, ilim, bilim hám mádeniyattı rawajlandırıwda juwapkershilikti óz moynına alıwın sorap, prezidentlikti usınıs etti. Sarkisyan kandidatlııǵn húkimran Respublikashılar partiyası qollap-quwatladı. Armen revolyuciyalıq federaciyası bloki, Tsarukyan parlament bloki tárepinen qosımsha qollap-quwatlawǵa iye boldı. Sarkisyan 2018-jıldıń 2-martında Milliy assambleyanıń kópshilik dawısı menen 105 aǵzalı palatada 90 dawıs alıp, prezident etib saylanǵan edi. 2018-jıl 9-aprelde inauguratsiya qıldı. Máresim Yerevandaǵı Karen Demirchyan kompleksinde bolıp ótti.<ref>{{Veb manbasi |url=https://news.am/eng/news/441802.html |sarlavha=Armenia President-elect expected to take oath of office at Yerevan sports, concert complex |ish=News.am |sana=2018-03-19 |qaralgan sana=2018-04-18}}</ref>. == Shańaraǵı == 1978-jılı Matenadaran izertlewshisi Noun Sarkisyanǵa (1954-jılı tuwılǵan) úylendi. Olardıń eki perzentı bar. Sarkisyan balalıǵınan sóylesetuǵın [[Armen|armen]] hám [[Rus tili|rus til]]lerinen tısqarı, [[inglis tili]]n de jaqsı biledi.<ref>{{Web manbasi|url=https://www.president.am/en/press-release/item/2020/05/09/President-Armen-Sarkissian-spoke-about-Gevorg-and-Gohar-Vardanyan/ |sarlavha=President Sarkissian told about the legendary agent, the Hero of USSR Gevork Vardanian and his spouse Gohar Vardanian: They were a good example of how to serve the Fatherland being away from it, to love homeland and to never forget it |ish=President.am}}</ref> == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Prezidentler]] 86crkmp0ef446x43bmwu5y19y5h2o5a 266437 266436 2026-08-25T08:37:07Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 «[[Kategoriya:Siyasatshılar|Siyasatshılar]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 266437 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı|atı=Armen Sarkisyan<br />{{lang|hy|Արմեն Սարգսյան}}|negizgi atı={{lang|hy|Արմեն Սարգսյան}}|súwret=Sarkissian armen profile.jpg|uzınlıq=220px|lawazımı=[[Armeniya]] Prezidenti|lawazımǵa kirisiw sánesi=[[2018-jıl]] [[18-aprel]]|lawazımnan ketiw sánesi=[[2022-jıl]][1-fevral]]|premyer=[[Karen Karapetyan]] {{small|(v. b.)}}<br />[[Serj Sargsyan]]<br />[[Karen Karapetyan]] {{small|(v. b.)}}<br />[[Nikol Pashinyan]]|aldınǵı isker=[[Serj Sargsyan]]|keyingi isker=[[Vaagn Xachaturyan]]|lawazımı_3=[[Armeniya]] Bas ministri|lawazımǵa kirisiw sánesi_3=[[1996-jıl]] [[4-noyabr]]|lawazımnan ketiw sánesi_3=[[1997-jıl]] [[20-mart]]|prezident_3=[[Levon Ter-Petrosyan]]|dáslepki ministr_3=[[Hrant Bagratyan]]|orınbasarı_3=[[Robert Kocharyan]]|lawazımı_4=[[Armenistan]]nıń [[Birlesken Korollik]]degi elshisi|lawazımǵa kirisiw sánesi_4=[[1998-jıl]]|lawazımnan ketiw sánesi_4=[[2018-jıl]]|premyer_4=[[Armen Darbinyan]]<br />[[Vazgen Sargsyan]]<br />[[Aram Sargsyan]]<br />[[Andranik Margaryan]]<br />[[Serj Sargsyan]]<br />[[Tigran Sargsyan]]<br />[[Hovik Abrahamyan]]<br />[[Karen Karapetyan]]<br />[[Hovik Abrahamyan]]<br />[[Tigran Sargsyan]]|prezident_4=[[Robert Kocharyan]]<br />[[Serj Sargsyan]]|tuwılǵan sánesi=23.06.1952|tuwılǵan jeri=[[Erevan]]}} '''Armen Vardanovich Sarkissian''' ({{lang-hy|Արմեն Վարդանի Սարգսյան}}; [[23-iyun]] [[1952]]) – [[Armeniya]]lı fizik, texnolog va siyasatshı, [[2018]]-jıldan [[2022]]-jılǵa shekem mámleket prezidenti bolǵan.<ref>{{veb manbasi|url=https://www.rferl.org/a/armenia-armen-sarkisian-new-president/29072539.html|title=Armen Sarkisian (No Relation) Elected Next Armenian President|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty|language=en|access-date=2018-03-02}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://tribune.com.pk/story/1649172/3-armenia-lawmakers-elect-president-leader-eyes-super-powers/|title=Armenia lawmakers elect president as leader eyes ʻsuperʻ powers - The Express Tribune|date=2018-03-02|work=The Express Tribune|access-date=2018-03-02|language=en-US}}</ref>. Sarkisyan sırt eldiń [[Ullı Britaniya]]daǵı eń uzaq múddetli elshisi bolıp, birinshi márte [[1992]]-[[1996]]-jıllarda tayınlanǵan.<ref>https://www.weforum.org/people/armen-sarkissian</ref> [[1998]]-[[2018]]-jıllarda ekinshi múddet islegen.<ref>https://www.tcs.cam.ac.uk/news/0038191-former-cambridge-professor-to-become-candidate-for-armenian-president.html</ref> Armeniyanıń [[Vatikan]], [[Evropa Awqamı]], [[NATO]], [[Niderlandiya]], [[Lyuksemburg]], [[Belgiya]]daǵı birinshi elshisi bolǵan hám [[Evropa]]da «úlken elshi» ataǵına iye.<ref>{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://www.eurasiahouse.com/directors/armen-sarkissian |access-date=2018-05-06 |archivedate=2018-12-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224184746/http://www.eurasiahouse.com/directors/armen-sarkissian }}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://www.aravot-en.am/2018/02/14/207704/ |qaralgan sana=2018-05-06 |arxivsana=2023-04-10 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230410024456/https://www.aravot-en.am/2018/02/14/207704/ }}</ref>. Sarkisyan Dúnyalıq ekonomikalıq forumda energiya qáwipsizligi boyınsha global keńestiń birinshi baslıǵı bolǵan. Kóplegen ilimiy maqalalardıń avtorı, xalqaralıq máseleler boyınsha bayanatshı hám komentator. Onıń bayanatları hám esseleri [[Times]], [[Financial Times]], [[Daily Telegraph]], [[Time]] jurnalı, [[Newsweek]], [[Hollywood Reporter]] hám [[The Wall Street Journal]] sıyaqlı basılımlarda basılǵan.<ref>http://www.panarmenian.net/eng/news/251013/</ref><ref>https://armenpress.am/eng/news/922634/potential-presidential-candidate-armen-sarkissian-presents-story-behind-creating-tetris.html</ref>. == Ómiri == Sarkisyan [[Erevan|Erevan]] mámleketlik universitetiniń teoriyalıq fizika hám [[matematika]] fakultetin tamamlaǵan. Armeniya ilimler akademiyasınıń húrmetli doktorı hám Armeniya milliy básekige shıdamlılıq keńesi aǵzası. 1976-jıldan 1984-jılǵa shekem Erevan mamleketlik universitetinde fizika kafedrası assistenti, keyinshelli docenti bolǵan. 1984-jılı [[Kembridj universiteti|Kembridj universiteti]]nde usınıs etilgen izertlewshi hám professor boldı.<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.tcs.cam.ac.uk/news/0038191-former-cambridge-professor-to-become-candidate-for-armenian-president.html |sarlavha=Former Cambridge Professor to become candidate for Armenian President : The Cambridge Student |sana=21 January 2018 |ish=Tcs.cam.ac.uk |qaralgan sana=2018-07-15}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.weforum.org/people/armen-sarkissian |sarlavha=Armen Sarkissian &#124; World Economic Forum |ish=Weforum.org |qaralgan sana=15 July 2018}}</ref> [[Stiven Xoking]] hám [[lord Martin Ris]] penen birge islesken. 1988-jılı Erevan mámleketlik universitetinde quramalı sistemalardı kompyuterde modellestiriw kafedrasın shólkemlestirdi hám keyin baslıǵı boldı.<ref>{{Veb manbasi |url=https://armenpress.am/eng/news/922634/potential-presidential-candidate-armen-sarkissian-presents-story-behind-creating-tetris.html |sarlavha=Potential presidential candidate Armen Sarkissian presents story behind creating TETRIS-WORDTRIS |ish=Armenpress.am |qaralgan sana=14 February 2022}}</ref> Sarkisyan 1991-jılı [[Wordtris Tetris spinoff]] oyınınıń avtorlaslarınan biri edi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://gamefaqs.gamespot.com/snes/588860-wordtris/credit |sarlavha=Wordtris Credit Information - GameFAQs |ish=Gamefaqs.gamespot.com |qaralgan sana=14 February 2022}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.eurasiahouse.com/directors/armen-sarkissian |sarlavha=eurasia » Armen Sargsyan |nashriyot=Eurasiahouse.com |qaralgan sana=2018-07-15 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180513064928/http://www.eurasiahouse.com/directors/armen-sarkissian |arxivsana=13 May 2018}}</ref> Ol bir waqıtları satılıwı boyınsha dúnyadaǵı eń ataqlı video oyın bolǵan.<ref>{{Veb manbasi |url=http://showsotros.com/video-game-reviews/game-boy-wordtris |sarlavha="Wordtris" (Game Boy) - Video Gaming Reviews |ish=Showsotros.com |qaralgan sana=14 February 2022 |arxivsana=2023-04-09 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230409115910/http://showsotros.com/video-game-reviews/game-boy-wordtris }}</ref> [[2023]]-jıl mart ayında Hollywood Reporter jurnalında basılǵan maqalada Sarkisyan Wordtristiń yaratılıwı hám unıń Spectrum Holobyte kompaniyasına satılıwı menen baylanıslı keskin hám dramalıq waqıyalardı tolıq bayan etken.<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.mobygames.com/game/snes/wordtris_ |sarlavha=Wordtris for SNES (1992) |ish=MobyGames.com |qaralgan sana=14 February 2022}}</ref> Aprel ayında Tetristiń tiykarın salıwshılarınan biri Henk Rojers hám Sovet Awqamında aqırǵı ret kórisken oyın jaratıwshısı [[Aleksey Pajitnov]] penen birge podkastta payda boldı.<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.panarmenian.net/eng/news/251013/ |sarlavha=Tetris-Wordtris co-creator nommed for Armenia president's post |sana=19 January 2018 |ish=Panarmenian.net |qaralgan sana=15 July 2018}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.aravot-en.am/2018/02/14/207704/ |sarlavha=Armenia's presidential candidate takes 'Tetris' to 'Synopsis' to show to students: 'I am one of you' |ish=Aravot-en.am |qaralgan sana=14 February 2022 |arxivsana=2023-04-10 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230410024456/https://www.aravot-en.am/2018/02/14/207704/ }}</ref> [[1991-jıl]] noyabr ayında Sarkisyan [[London]]da Armeniya elshixanasın ashqan. Bul Batıstaǵı birinshi armen diplomatik missiyası edi. Ullı Britaniyadaǵı diplomatik missiyasınan tısqarı, Evropadaǵı «úlken elshi», NATOdaǵı, Belgiya, Niderlandiya, Lyuksemburg, Vatikandaǵı elshi lavazımın iyeledi. 1995–1996-jıllarda Armeniyanıń Evropa Awqamındaǵı wákilxanası basshısı bolǵan. 1996-jılı Sarkisyan Armeniya bas ministri etip saylandı. Áhmiyetli ekonomikalıq hám siyasiy ózgerisler, sonday-aq, 1992-jılı Armeniya gárezsizlikke eriskeninen keyin birinshi márte baspasóz erkinligine jol ashqan Málimleme ministrligin saplastırıw baslaması menen shıqtı. [[Ázerbayjan]] menen urıs dáwirinde awır kriziske ushıraǵan Armeniya energetika sektorın qayta tiklewge basshılıq etti. [[1997-jılı]] rak keselligine shalınǵanınan keyin wazıypasınan ketip, onıń ornına Robert Kocharyan keldi. Densawlıǵı tiklengennen keyin, Sarkisyan Evropa tikleniw hám rawajlanıw banki (ETRB) prezidentiniń arnawlı másláhatshisi hám 1998-jıldan 2000-jılǵa shekem ETRB baslıǵınıń maslahatshısı etip tayınlandı. Sarkisyan sonday-aq, dúnyadaǵı eń úlken transmilliy kompaniyalarda másláhatshı hám biznes másláhatshısı bolıp isledi. Sarkisyan «Eurasia House International» direktorlarınan biri, [[Nyu-York]]taǵı Batıs institutı baslıǵınıń orınbasarı, Kembrij universiteti qasındaǵı sudya-biznes mektebi qasındaǵı [[Evraziya]] orayı direktori (2001-2011) bolǵan. Sarkisyan hár qıylı húrmetli hám basshılıq lawazımlardı iyeleydi, atap aytqanda Garvard Kennedi mektebi dekanınıń máslahat keńesi aǵzası, [[Chikago]] universitetiniń Xarris atındaǵı Mámleketlik siyasattı úyreniw mektebi dekanınıń máslahat keńesi, Dilijondaǵı xalqaralıq mektep Qáwenderlik keńesi aǵzası, Evro-Atlantika qáwipsizlik baslaması aǵzası, Xalqaralıq izertlew hám almasıw keńesi (IREX) aǵzası, Global basshılıq qorı aǵzası, Xalqaralıq ekonomikalıq awqam hám Global basshılıq qorı aǵzası. Sarkisyan pútkil dúnyadaǵı eń úlken armen qayırqomlıq shólkemi – Armen ulıwma qayırqomlıq awqamınıń isenimli wákili. Londondaǵı Korolica Mary universiteti matematika ilimleri mektebiniń húrmetli úlken ilimiy xızmetkeri bolǵan. Prezident Serj Sarkisyan 2018-jıl 19-yanvar kúni rásmiy televideniye arqalı Sarkisyanǵa Armeniyanıń sırtqı baylanısları, diaspora qatnasları, sırt el investitsiyası, ilim, bilim hám mádeniyattı rawajlandırıwda juwapkershilikti óz moynına alıwın sorap, prezidentlikti usınıs etti. Sarkisyan kandidatlııǵn húkimran Respublikashılar partiyası qollap-quwatladı. Armen revolyuciyalıq federaciyası bloki, Tsarukyan parlament bloki tárepinen qosımsha qollap-quwatlawǵa iye boldı. Sarkisyan 2018-jıldıń 2-martında Milliy assambleyanıń kópshilik dawısı menen 105 aǵzalı palatada 90 dawıs alıp, prezident etib saylanǵan edi. 2018-jıl 9-aprelde inauguratsiya qıldı. Máresim Yerevandaǵı Karen Demirchyan kompleksinde bolıp ótti.<ref>{{Veb manbasi |url=https://news.am/eng/news/441802.html |sarlavha=Armenia President-elect expected to take oath of office at Yerevan sports, concert complex |ish=News.am |sana=2018-03-19 |qaralgan sana=2018-04-18}}</ref>. == Shańaraǵı == 1978-jılı Matenadaran izertlewshisi Noun Sarkisyanǵa (1954-jılı tuwılǵan) úylendi. Olardıń eki perzentı bar. Sarkisyan balalıǵınan sóylesetuǵın [[Armen|armen]] hám [[Rus tili|rus til]]lerinen tısqarı, [[inglis tili]]n de jaqsı biledi.<ref>{{Web manbasi|url=https://www.president.am/en/press-release/item/2020/05/09/President-Armen-Sarkissian-spoke-about-Gevorg-and-Gohar-Vardanyan/ |sarlavha=President Sarkissian told about the legendary agent, the Hero of USSR Gevork Vardanian and his spouse Gohar Vardanian: They were a good example of how to serve the Fatherland being away from it, to love homeland and to never forget it |ish=President.am}}</ref> == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Prezidentler]] [[Kategoriya:Siyasatshılar]] 6kd6bo29fiyzlkc77vfgc16w8zr8dk7 0 47873 266438 265828 2026-08-25T08:39:48Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 «[[Kategoriya:Prezidentler|Prezidentler]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 266438 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı|qaraqalpaqsha atı=Aleksandr Grigoryevich Lukashenko|negizgi atı={{lang-be|Alyaksandr Rıgoravıch Lukashenka}}|súwret=Alexander Lukashenko at the Supreme Eurasian Economic Council meeting in 2024 (cropped 2).jpg|súwret atı=Lukashenko, 2024-jıl|bayraq= Flag of the President of Belarus.svg|bayraq2=Flag of Belarus.svg|lawazımı=Belarus Prezidenti|wákillik baslanıwı=[[1994-jıl]] [[20-iyul]] 2020-jılǵı Belarustaǵı prezident saylawınan berli ayırım mámleketler Lukashenkonı Belarustıń tolıq huqıqlı prezidenti dep tán almaydı.|premyer=[[Mikhail Nikolayevich Chigir|Mikhail Chigir]] * [[Sergey Stepanovich Ling|Sergey Ling]] * [[Vladimir Vasilyevich Yermoshin|Vladimir Yermoshin]] * [[Gennadiy Vasilyevich Novitskiy|Gennadiy Novitskiy]] * [[Sergey Sergeyevich Sidorskiy|Sergey Sidorskiy]] * [[Mikhail Vladimirovich Myasnikovich|Mikhail Myasnikovich]] * [[Andrey Vladimirovich Kobyakov|Andrey Kobyakov]] * [[Sergey Nikolayevich Rumas|Sergey Rumas]] * [[Roman Aleksandrovich Golovchenko|Roman Golovchenko]]|aldınǵı isker=''Lawazım dúzildi, Belarus Joqarı Keńesi baslıǵı sıpatında'' [[Mechislav Ivanovich Grib|Mechislav Grib]]|bayraq_2=Flag of Belarus.svg|bayraq2_2=Emblem of Belarus.svg|lawazımı_2=Belarus Xalıq Assambleyasınıń baslıǵı|lawazımǵa kirisiw sánesi_2=[[2024-jıl]] [[24-aprel]]|bayraq_3=Flag of Belarus.svg|bayraq2_3=Flag of Russia.svg|lawazımı_3=Awqamlas Mámleket Joqarı Mámleketlik Keńesiniń baslıǵı|lawazımǵa kirisiw sánesi_3=[[2000-jıl]] [[26-yanvar]]|bayraq_4=Flag of Belarus (1918, 1991-1995).svg|bayraq2_4=Coat of Arms of Belarus (1991).svg|lawazımı_4=Belarus Joqarǵı Keńesi 12-shaqırıǵınıń deputatı|lawazımǵa kirisiw sánesi_4=1990-jıl 15-may|lawazımnan ketiw sánesi_4=1994-jıl 20-iyul|tuwılǵan sánesi=30.08.1954|tuwılǵan jeri=[[Vitebsk wálayatı]], [[Belarus SSR]], [[SSSR]]|partiya=|partiyası=[[Partiyasız]] (1991–)<br>[[Белая Русь]] (2007–)<br>Demokratiya ushın Kommunistler (1991–1992)<br>[[Sovet Awqamı Kommunistlik Partiyası]] (1979–1991)|ómirlik joldası=Galina Rodionovna Lukashenko|balaları={{hlist |[[Viktor Aleksandrovich Lukashenko | Viktor]]|[[Dmitriy Aleksandrovich Lukashenko| Dmitriy]] |[[Nikolay Aleksandrovich Lukashenko| Nikolay]]| }}|anası=Ekaterina Lukashenko|dini=[[ateizm]]|sayt={{URL|https://president.gov.by/be}}}} '''Aleksandr Grigoryevich Lukashenko''' (belarussha: Alyaksandr Rıgoravıch Lukashenka; 1954-jıl 30-avgust, Vitebsk wálayatı) — belarus siyasatshısı, 1994-jıldan berli xızmettegi Belarus tariyxındaǵı birinshi hám jalǵız prezident, usılayınsha házirgi Evropada hákimiyatta eń uzaq otırǵan mámleket baslıǵı. Siyasiy karyerasına deyin Lukashenko sovxozǵa basshılıq etken, SSSR Shegara áskerleri menen Sovet armiyasında xızmet etken. 1990-jılı ol Belarus SSR Joqarı Keńesine deputat bolıp saylandı. SSSR ıdıraǵannan keyin ol Belarus Joqarı Keńesi waqtınsha Korrupsiyaǵa qarsı komitetiniń baslıǵı boldı. Jańa Konstitutsiya qabıllanǵannan keyin 1994-jılı ótkerilgen mámlekettiń birinshi prezident saylawında Lukashenko jeńiske eristi. Ekonomikalıq shok terapiyasına qarsı shıǵıp, tiykarǵı óndiris-kárxanaların mámleketlik menshik etip qaldırǵan Lukashenko Belarustı postsovetlik mákan-jaydaǵı basqa mámleketlerde bolǵanday awır recessiyadan saqlap qaldı. Sovetlik ideologiyaǵa jaqın siyasattı ustanǵan Lukashenko 1995-jılǵı tartıslı referendumnıń nátiyjesinde rus tilin saqlap qaldı hám mámleketlik belgilerge sovetlik simvolikanı qaytardı. Tap sol referendum járdemi menen Lukashenko jańa wákilliklerge iye boldı: ol endi Joqarı Keńesti qálegen waqıtta tarata alatuǵın boldı. 1996-jılǵı referendum nátiyjesinde ońıń hákimiyatı jáne de bеkkemlendi. Sol waqıttan berli Lukashenkonıń basqarıwı avtoritar bolıp keldi hám ózi «Evropanıń sońǵı diktatorı» atandı. Xalıqaralıq baqlawshılar Belarustaǵı saylawlardı (Lukashenkonıń birinshi jeńisin esapqa almaǵanda) ádil hám erkin dep tán almadı. Húkimet qarsılaslarǵa qısım kórsetedi, ǵalaba xabar qurallarınıń erkinligin shekleydi. Nátiyjede birneshe batıs húkimetleri Lukashenko hám basqa da belaruslıq shınovniklerge sanksiya engizdi. 2020-jılǵı saylawdaǵı Lukashenkonıń jeńisi tartıslı bolıp shıqtı hám nátiyjede 2020—2021-jılları el tariyxındaǵı eń úlken narazılıq akciyaları bolıp ótti. Usılayınsha Ullı Britaniya, Amerika Qurama Shtatları hám Evropa Awqamı Lukashenkonı eldiń prezidenti sıpatında tán almaytuǵın boldı. Batıs áleminen ajıralıwı sebepli Belarus Rossiyaǵa gárezli mámleketke aylandı. Bul qubılıs Vladimir Putin hákimiyatınıń bеkkemleniwi menen jáne de kúsheydi. Lukashenko, bunnan tısqarı, Belarus hám Rossiya arasındaǵı Awqamlas mámleket dúziliwine úlken úles qostı; bul awqam arqalı belaruslar hám rossiyalılar eki el arasında erkin háreketlene alatuǵın boldı. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Prezidentler]] hruwmdbg0wwe12m04kufcezfon63eaq 266439 266438 2026-08-25T08:40:03Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 «[[Kategoriya:Siyasatshılar|Siyasatshılar]]» kategoriyası qosıldı ([[WP:HOTCAT|HotCat]] quralınıń kómegi menen) 266439 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı|qaraqalpaqsha atı=Aleksandr Grigoryevich Lukashenko|negizgi atı={{lang-be|Alyaksandr Rıgoravıch Lukashenka}}|súwret=Alexander Lukashenko at the Supreme Eurasian Economic Council meeting in 2024 (cropped 2).jpg|súwret atı=Lukashenko, 2024-jıl|bayraq= Flag of the President of Belarus.svg|bayraq2=Flag of Belarus.svg|lawazımı=Belarus Prezidenti|wákillik baslanıwı=[[1994-jıl]] [[20-iyul]] 2020-jılǵı Belarustaǵı prezident saylawınan berli ayırım mámleketler Lukashenkonı Belarustıń tolıq huqıqlı prezidenti dep tán almaydı.|premyer=[[Mikhail Nikolayevich Chigir|Mikhail Chigir]] * [[Sergey Stepanovich Ling|Sergey Ling]] * [[Vladimir Vasilyevich Yermoshin|Vladimir Yermoshin]] * [[Gennadiy Vasilyevich Novitskiy|Gennadiy Novitskiy]] * [[Sergey Sergeyevich Sidorskiy|Sergey Sidorskiy]] * [[Mikhail Vladimirovich Myasnikovich|Mikhail Myasnikovich]] * [[Andrey Vladimirovich Kobyakov|Andrey Kobyakov]] * [[Sergey Nikolayevich Rumas|Sergey Rumas]] * [[Roman Aleksandrovich Golovchenko|Roman Golovchenko]]|aldınǵı isker=''Lawazım dúzildi, Belarus Joqarı Keńesi baslıǵı sıpatında'' [[Mechislav Ivanovich Grib|Mechislav Grib]]|bayraq_2=Flag of Belarus.svg|bayraq2_2=Emblem of Belarus.svg|lawazımı_2=Belarus Xalıq Assambleyasınıń baslıǵı|lawazımǵa kirisiw sánesi_2=[[2024-jıl]] [[24-aprel]]|bayraq_3=Flag of Belarus.svg|bayraq2_3=Flag of Russia.svg|lawazımı_3=Awqamlas Mámleket Joqarı Mámleketlik Keńesiniń baslıǵı|lawazımǵa kirisiw sánesi_3=[[2000-jıl]] [[26-yanvar]]|bayraq_4=Flag of Belarus (1918, 1991-1995).svg|bayraq2_4=Coat of Arms of Belarus (1991).svg|lawazımı_4=Belarus Joqarǵı Keńesi 12-shaqırıǵınıń deputatı|lawazımǵa kirisiw sánesi_4=1990-jıl 15-may|lawazımnan ketiw sánesi_4=1994-jıl 20-iyul|tuwılǵan sánesi=30.08.1954|tuwılǵan jeri=[[Vitebsk wálayatı]], [[Belarus SSR]], [[SSSR]]|partiya=|partiyası=[[Partiyasız]] (1991–)<br>[[Белая Русь]] (2007–)<br>Demokratiya ushın Kommunistler (1991–1992)<br>[[Sovet Awqamı Kommunistlik Partiyası]] (1979–1991)|ómirlik joldası=Galina Rodionovna Lukashenko|balaları={{hlist |[[Viktor Aleksandrovich Lukashenko | Viktor]]|[[Dmitriy Aleksandrovich Lukashenko| Dmitriy]] |[[Nikolay Aleksandrovich Lukashenko| Nikolay]]| }}|anası=Ekaterina Lukashenko|dini=[[ateizm]]|sayt={{URL|https://president.gov.by/be}}}} '''Aleksandr Grigoryevich Lukashenko''' (belarussha: Alyaksandr Rıgoravıch Lukashenka; 1954-jıl 30-avgust, Vitebsk wálayatı) — belarus siyasatshısı, 1994-jıldan berli xızmettegi Belarus tariyxındaǵı birinshi hám jalǵız prezident, usılayınsha házirgi Evropada hákimiyatta eń uzaq otırǵan mámleket baslıǵı. Siyasiy karyerasına deyin Lukashenko sovxozǵa basshılıq etken, SSSR Shegara áskerleri menen Sovet armiyasında xızmet etken. 1990-jılı ol Belarus SSR Joqarı Keńesine deputat bolıp saylandı. SSSR ıdıraǵannan keyin ol Belarus Joqarı Keńesi waqtınsha Korrupsiyaǵa qarsı komitetiniń baslıǵı boldı. Jańa Konstitutsiya qabıllanǵannan keyin 1994-jılı ótkerilgen mámlekettiń birinshi prezident saylawında Lukashenko jeńiske eristi. Ekonomikalıq shok terapiyasına qarsı shıǵıp, tiykarǵı óndiris-kárxanaların mámleketlik menshik etip qaldırǵan Lukashenko Belarustı postsovetlik mákan-jaydaǵı basqa mámleketlerde bolǵanday awır recessiyadan saqlap qaldı. Sovetlik ideologiyaǵa jaqın siyasattı ustanǵan Lukashenko 1995-jılǵı tartıslı referendumnıń nátiyjesinde rus tilin saqlap qaldı hám mámleketlik belgilerge sovetlik simvolikanı qaytardı. Tap sol referendum járdemi menen Lukashenko jańa wákilliklerge iye boldı: ol endi Joqarı Keńesti qálegen waqıtta tarata alatuǵın boldı. 1996-jılǵı referendum nátiyjesinde ońıń hákimiyatı jáne de bеkkemlendi. Sol waqıttan berli Lukashenkonıń basqarıwı avtoritar bolıp keldi hám ózi «Evropanıń sońǵı diktatorı» atandı. Xalıqaralıq baqlawshılar Belarustaǵı saylawlardı (Lukashenkonıń birinshi jeńisin esapqa almaǵanda) ádil hám erkin dep tán almadı. Húkimet qarsılaslarǵa qısım kórsetedi, ǵalaba xabar qurallarınıń erkinligin shekleydi. Nátiyjede birneshe batıs húkimetleri Lukashenko hám basqa da belaruslıq shınovniklerge sanksiya engizdi. 2020-jılǵı saylawdaǵı Lukashenkonıń jeńisi tartıslı bolıp shıqtı hám nátiyjede 2020—2021-jılları el tariyxındaǵı eń úlken narazılıq akciyaları bolıp ótti. Usılayınsha Ullı Britaniya, Amerika Qurama Shtatları hám Evropa Awqamı Lukashenkonı eldiń prezidenti sıpatında tán almaytuǵın boldı. Batıs áleminen ajıralıwı sebepli Belarus Rossiyaǵa gárezli mámleketke aylandı. Bul qubılıs Vladimir Putin hákimiyatınıń bеkkemleniwi menen jáne de kúsheydi. Lukashenko, bunnan tısqarı, Belarus hám Rossiya arasındaǵı Awqamlas mámleket dúziliwine úlken úles qostı; bul awqam arqalı belaruslar hám rossiyalılar eki el arasında erkin háreketlene alatuǵın boldı. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Prezidentler]] [[Kategoriya:Siyasatshılar]] 2rnq7umqds8u44ajdwdx6uoxs3toc6i 266440 266439 2026-08-25T08:41:10Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 /* Derekler */ 266440 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı|qaraqalpaqsha atı=Aleksandr Grigoryevich Lukashenko|negizgi atı={{lang-be|Alyaksandr Rıgoravıch Lukashenka}}|súwret=Alexander Lukashenko at the Supreme Eurasian Economic Council meeting in 2024 (cropped 2).jpg|súwret atı=Lukashenko, 2024-jıl|bayraq= Flag of the President of Belarus.svg|bayraq2=Flag of Belarus.svg|lawazımı=Belarus Prezidenti|wákillik baslanıwı=[[1994-jıl]] [[20-iyul]] 2020-jılǵı Belarustaǵı prezident saylawınan berli ayırım mámleketler Lukashenkonı Belarustıń tolıq huqıqlı prezidenti dep tán almaydı.|premyer=[[Mikhail Nikolayevich Chigir|Mikhail Chigir]] * [[Sergey Stepanovich Ling|Sergey Ling]] * [[Vladimir Vasilyevich Yermoshin|Vladimir Yermoshin]] * [[Gennadiy Vasilyevich Novitskiy|Gennadiy Novitskiy]] * [[Sergey Sergeyevich Sidorskiy|Sergey Sidorskiy]] * [[Mikhail Vladimirovich Myasnikovich|Mikhail Myasnikovich]] * [[Andrey Vladimirovich Kobyakov|Andrey Kobyakov]] * [[Sergey Nikolayevich Rumas|Sergey Rumas]] * [[Roman Aleksandrovich Golovchenko|Roman Golovchenko]]|aldınǵı isker=''Lawazım dúzildi, Belarus Joqarı Keńesi baslıǵı sıpatında'' [[Mechislav Ivanovich Grib|Mechislav Grib]]|bayraq_2=Flag of Belarus.svg|bayraq2_2=Emblem of Belarus.svg|lawazımı_2=Belarus Xalıq Assambleyasınıń baslıǵı|lawazımǵa kirisiw sánesi_2=[[2024-jıl]] [[24-aprel]]|bayraq_3=Flag of Belarus.svg|bayraq2_3=Flag of Russia.svg|lawazımı_3=Awqamlas Mámleket Joqarı Mámleketlik Keńesiniń baslıǵı|lawazımǵa kirisiw sánesi_3=[[2000-jıl]] [[26-yanvar]]|bayraq_4=Flag of Belarus (1918, 1991-1995).svg|bayraq2_4=Coat of Arms of Belarus (1991).svg|lawazımı_4=Belarus Joqarǵı Keńesi 12-shaqırıǵınıń deputatı|lawazımǵa kirisiw sánesi_4=1990-jıl 15-may|lawazımnan ketiw sánesi_4=1994-jıl 20-iyul|tuwılǵan sánesi=30.08.1954|tuwılǵan jeri=[[Vitebsk wálayatı]], [[Belarus SSR]], [[SSSR]]|partiya=|partiyası=[[Partiyasız]] (1991–)<br>[[Белая Русь]] (2007–)<br>Demokratiya ushın Kommunistler (1991–1992)<br>[[Sovet Awqamı Kommunistlik Partiyası]] (1979–1991)|ómirlik joldası=Galina Rodionovna Lukashenko|balaları={{hlist |[[Viktor Aleksandrovich Lukashenko | Viktor]]|[[Dmitriy Aleksandrovich Lukashenko| Dmitriy]] |[[Nikolay Aleksandrovich Lukashenko| Nikolay]]| }}|anası=Ekaterina Lukashenko|dini=[[ateizm]]|sayt={{URL|https://president.gov.by/be}}}} '''Aleksandr Grigoryevich Lukashenko''' (belarussha: Alyaksandr Rıgoravıch Lukashenka; 1954-jıl 30-avgust, Vitebsk wálayatı) — belarus siyasatshısı, 1994-jıldan berli xızmettegi Belarus tariyxındaǵı birinshi hám jalǵız prezident, usılayınsha házirgi Evropada hákimiyatta eń uzaq otırǵan mámleket baslıǵı. Siyasiy karyerasına deyin Lukashenko sovxozǵa basshılıq etken, SSSR Shegara áskerleri menen Sovet armiyasında xızmet etken. 1990-jılı ol Belarus SSR Joqarı Keńesine deputat bolıp saylandı. SSSR ıdıraǵannan keyin ol Belarus Joqarı Keńesi waqtınsha Korrupsiyaǵa qarsı komitetiniń baslıǵı boldı. Jańa Konstitutsiya qabıllanǵannan keyin 1994-jılı ótkerilgen mámlekettiń birinshi prezident saylawında Lukashenko jeńiske eristi. Ekonomikalıq shok terapiyasına qarsı shıǵıp, tiykarǵı óndiris-kárxanaların mámleketlik menshik etip qaldırǵan Lukashenko Belarustı postsovetlik mákan-jaydaǵı basqa mámleketlerde bolǵanday awır recessiyadan saqlap qaldı. Sovetlik ideologiyaǵa jaqın siyasattı ustanǵan Lukashenko 1995-jılǵı tartıslı referendumnıń nátiyjesinde rus tilin saqlap qaldı hám mámleketlik belgilerge sovetlik simvolikanı qaytardı. Tap sol referendum járdemi menen Lukashenko jańa wákilliklerge iye boldı: ol endi Joqarı Keńesti qálegen waqıtta tarata alatuǵın boldı. 1996-jılǵı referendum nátiyjesinde ońıń hákimiyatı jáne de bеkkemlendi. Sol waqıttan berli Lukashenkonıń basqarıwı avtoritar bolıp keldi hám ózi «Evropanıń sońǵı diktatorı» atandı. Xalıqaralıq baqlawshılar Belarustaǵı saylawlardı (Lukashenkonıń birinshi jeńisin esapqa almaǵanda) ádil hám erkin dep tán almadı. Húkimet qarsılaslarǵa qısım kórsetedi, ǵalaba xabar qurallarınıń erkinligin shekleydi. Nátiyjede birneshe batıs húkimetleri Lukashenko hám basqa da belaruslıq shınovniklerge sanksiya engizdi. 2020-jılǵı saylawdaǵı Lukashenkonıń jeńisi tartıslı bolıp shıqtı hám nátiyjede 2020—2021-jılları el tariyxındaǵı eń úlken narazılıq akciyaları bolıp ótti. Usılayınsha Ullı Britaniya, Amerika Qurama Shtatları hám Evropa Awqamı Lukashenkonı eldiń prezidenti sıpatında tán almaytuǵın boldı. Batıs áleminen ajıralıwı sebepli Belarus Rossiyaǵa gárezli mámleketke aylandı. Bul qubılıs Vladimir Putin hákimiyatınıń bеkkemleniwi menen jáne de kúsheydi. Lukashenko, bunnan tısqarı, Belarus hám Rossiya arasındaǵı Awqamlas mámleket dúziliwine úlken úles qostı; bul awqam arqalı belaruslar hám rossiyalılar eki el arasında erkin háreketlene alatuǵın boldı. == Derekler == {{Derekler}} {{ǴMDA mámleket basshıları}} [[Kategoriya:Prezidentler]] [[Kategoriya:Siyasatshılar]] rvtqe5r58otaf78kotkh415h68xp84t 3 48015 266421 2026-08-24T12:00:56Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 266421 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 12:00, 2026-jıl 24-avgust (UTC) r7iz3nqqwu8p9tn7wdhnfxbfcwi9za9 10 48016 266425 2026-08-24T18:02:22Z Frhdkazan 4819 Taza bet jaratıldı: «Seven Sisters 3.jpg» 266425 wikitext text/x-wiki Seven Sisters 3.jpg 4kc80wslv8o6pdv9b4g3p9h7mxtcs1w 10 48017 266426 2026-08-24T18:05:20Z Frhdkazan 4819 Taza bet jaratıldı: «WCK en Pereira.webm» 266426 wikitext text/x-wiki WCK en Pereira.webm q27ednhpnup7ufvm1jucq6unbhifuyw 3 48018 266427 2026-08-24T19:02:20Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 266427 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 19:02, 2026-jıl 24-avgust (UTC) 6z2obbnt32c8tn1rxmgirojtwyxoupi 3 48019 266428 2026-08-24T19:02:30Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 266428 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 19:02, 2026-jıl 24-avgust (UTC) 6z2obbnt32c8tn1rxmgirojtwyxoupi 0 48020 266448 2026-08-25T09:26:10Z Ayxan Dáryabay qızı 14178 Taza bet jaratıldı: «'''Serdar Gurbanguliyevich Berdimuhamedov''' ({{lang-tk|Serdar Gurbangulyýewiç Berdimuhamedow}}) — Túrkmenstan mámleketlik hám siyasıy iskeri.Túrkmenstan Prezidenti, 2022-jıl 12-mart kúni bolıp ótken saylawda jeńip, 19-martda lawazımǵa kiristi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/uz/news/2022/03/15/turkmanistondagi-prezidentlik-saylovida-serdar-berdimuhamedovning-galabasi-elon-qilindi|title=Turkmanistondagi prezidentlik saylovida Serdar Berdimuham...» 266448 wikitext text/x-wiki '''Serdar Gurbanguliyevich Berdimuhamedov''' ({{lang-tk|Serdar Gurbangulyýewiç Berdimuhamedow}}) — Túrkmenstan mámleketlik hám siyasıy iskeri.Túrkmenstan Prezidenti, 2022-jıl 12-mart kúni bolıp ótken saylawda jeńip, 19-martda lawazımǵa kiristi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/uz/news/2022/03/15/turkmanistondagi-prezidentlik-saylovida-serdar-berdimuhamedovning-galabasi-elon-qilindi|title=Turkmanistondagi prezidentlik saylovida Serdar Berdimuhamedovning gʻalabasi eʼlon qilindi|website=Kun.uz|date=2022-03-15|accessdate=2022-03-15|deadlink=no}}</ref>. Túrkmenstannıń ekinshi prezidenti [[Gurbanguli Berdimuhamedov]]tıń jalǵız ulı. == Sıylıqları== * «Túrkmenstan Watanının` qorǵawshısı» húrmetli ataǵı 2021-jıl<ref>{{Veb manbasi|url=https://daryo.uz/|sarlavha=Gurbanguli Berdimuhamedov o‘g‘li Serdar Berdimuhamedovni faxriy unvon bilan taqdirladi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230124081305/https://daryo.uz/|sana=04.03.2021|qaralgan sana=24.01.2023|arxivsana=2023-01-24}}</ref>. * «Túrkmenstan qaharmanı» ataǵı <ref>https://daryo.uz/2023/09/25/serdar-berdimuhamedov-turkmaniston-qahramoni-unvonini-oldi</ref>. == Derekler == {{Derekler}} iwvzw9hte3dq35gmfhwg6q47afxpxpn