Wikipedia kaawiki https://kaa.wikipedia.org/wiki/Bas_bet MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Media Arnawlı Talqılaw Paydalanıwshı Paydalanıwshı talqılawı Wikipedia Wikipedia talqılawı Fayl Fayl talqılawı MediaWiki MediaWiki talqılawı Úlgi Úlgi talqılawı Járdem Járdem talqılawı Kategoriya Kategoriya talqılawı Portal Portal talqılawı TimedText TimedText talk Modul Modul talqılawı Event Event talk 0 926 268554 212060 2026-09-25T21:17:47Z Bekan88 11311 268554 wikitext text/x-wiki '''Microsoft Corporation''' — bas keńsesi Vashington shtatınıń Redmond qalasında jaylasqan AQSH kóp milletli texnologiyalıq kompaniya. Kompaniya [[Microsoft Windows|Windows]] sıyaqlı programmalıq támiynatlar arqalı [[Jeke kompyuter|jeke kompyuterlerdiń]] rawajlanıwında úlken áhmiyetke iye boldı hám keyin [[Internet]] xızmetleri, bultlı esaplaw, [[jasalma intellekt]], video oyınlar hám basqa tarawlarǵa keńeydi. Big Tech kompaniyası retinde Microsoft kiris kólemi boyınsha dúnyadaǵı eń iri programmalıq támiynat kompaniyası, bazarda ashıq túrde satılatuǵın eń qımbat kompaniyalardıń biri hám dúnyadaǵı eń qımbat brendlerdiń biri bolıp tabıladı. 1975-jılı [[Bill Gates|Bill Geyts]] hám Pol Allen tárepinen Altair 8800 ushın BASIC interpretatorların satıw maqsetinde tiykar salınǵan Microsoft 1980-jıllardıń ortalarında [[MS-DOS]], al keyin Windows arqalı jeke kompyuterlerdiń operaciyalıq sistemaları bazarında ústemlikke eristi. Kompaniyanıń 1986-jılǵı birinshi ashıq akciyalar usınısı (IPO) hám keyin kompaniya akciyaları bahasınıń ósiwi Microsoft xızmetkerleri arasında úsh milliarderdi hám shama menen 12 000 millionerdi payda etti. 1990-jıllardan baslap kompaniya óz biznesin barǵan sayın túrli tarawlarǵa keńeytti. Stiv Ballmer 2000-jılı Geyts ornına bas direktor boldı. Ol basqarǵan dáwirde Microsoft 2011-jılı Skype Technologies kompaniyasın satıp alıp, sol waqıtqa shekemgi eń iri korporativ satıp alıwın ámelge asırdı, 2012-jılı kompaniyanıń birinshi óz ishinde islep shıǵarılǵan kompyuterler liniyası — Surface — penen apparatlıq ónimlerge kóbirek itibar qaratıldı hám [[Nokia]] arqalı Microsoft Mobile dúzildi. Satya Nadella 2014-jılı bas direktor bolǵannan berli kompaniya óz itibarın bultlı esaplawǵa burdı hám 2016-jılı LinkedIn-di satıp aldı. Onıń basqarıwı astında kompaniya Xbox brendin qollaw ushın video oyınlar biznesin keńeytti, 2022-jılı Microsoft Gaming bólimin dúzdi hám 2023-jılı Activision Blizzard kompaniyasın satıp aldı. Microsoft 1990-jıllardan berli IBM PC-ge sáykes [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemalar]] hám ofis programmalıq támiynat paketleri bazarlarında ústemlik etip kelmekte. Onıń eń belgili programmalıq ónimleri — [[Microsoft Windows|Windows]] operaciyalıq sistemaları liniyası hám [[Microsoft Office]] hám Microsoft 365 ónimlilik qosımshaları jıynaǵı. Olardıń eń ataqlılarınıń quramına [[Microsoft Word|Word]] tekst processorı, [[Microsoft Excel|Excel]] elektron kesteler redaktorı hám [[Microsoft PowerPoint|PowerPoint]] prezentaciya programması kiredi. Kompaniyanıń tiykarǵı apparatlıq ónimleri — Surface kompyuterleri tarmaǵı hám Xbox video oyın konsolları brendi bolıp, sońǵısı Xbox tarmaǵın da óz ishine aladı. Kompaniya sonday-aq Bing veb-izlew xızmeti, MSN veb-portal, Outlook.com (Hotmail) elektron pochta xızmeti hám Microsoft Store sıyaqlı onlayn xızmetlerdi usınadı. Korporativ hám islep shıǵıw tarawlarında Microsoft, ásirese, Azure bultlı esaplaw platformasın, Microsoft SQL Server [[maǵlıwmatlar bazası]] programmalıq támiynatın hám Visual Studio-nı usınadı. Microsoft 2019-jıldıń aprelinde bazardaǵı bahalanıwı 1 trillion AQSH dollarınan asqan úshinshi ashıq akciyalı AQSH kompaniyası boldı. Kompaniya monopoliyalıq ámeliyatları ushın sınǵa alındı, al onıń programmalıq támiynatı paydalanıw qolaylıǵı, isenimliligi hám qáwipsizligi menen baylanıslı máseleler ushın sınǵa alındı. == Tariyxı == === 1972–1985: Tiykar salınıwı === [[File:Altair 8800 and Model 33 ASR Teletype.jpg|left|thumb|256x256px|Terminal retinde keń tarqalǵan Model 33 ASR Teletype, qaǵaz lenta oqıw qurılması hám qaǵaz lenta tesiw qurılması menen birge Altair 8800 kompyuteri (shep jaqta)]] [[File:1981BillPaul.jpg|thumb|left|1981-jıl 19-oktyabrde áhmiyetli shártnamaǵa [[IBM]] menen qol qoyǵannan keyingi Pol Allen hám [[Bill Gates|Bill Geyts]]<ref name="Allan 2001">{{Cite book |url=https://archive.org/details/A_History_of_the_Personal_Computer |title=A History of the Personal Computer |last=Allan |first=Roy A. |publisher=Allan Publishing |isbn=978-0-9689108-0-1 |year=2001 |access-date=July 17, 2010}}</ref>{{Rp|228|date=November 2012}}]] [[File:Bill_Gates_and_Paul_Allen_Business_Cards.jpg|thumb|Microsoft Visitor Center-de jaylasqan Bill Geyts hám Pol Allenniń birinshi biznes kartochkaları]] Balalıq dáwirden doslar [[Bill Gates|Bill Geyts]] hám Pol Allen kompyuter [[Programmalastırıw|programmalastırıwındaǵı]] bilimlerin qollanıp, biznes jaratıwǵa umtıldı<ref>{{Cite web |url=http://www.biography.com/people/bill-gates-9307520#early-life |title=Bill Gates |publisher=Biography.com |access-date=November 8, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161106203412/http://www.biography.com/people/bill-gates-9307520#early-life |archive-date=November 6, 2016 |url-status=live}}</ref>. 1972-jılı olar avtomobil qatnawı haqqındaǵı maǵlıwmatlardı baqlaw hám analizlew ushın ápiwayı kompyuter satqan Traf-O-Data kompaniyasına tiykar saldı<ref>{{Cite web |title=Microsoft Company History |url=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/microsoft-corporation-history/ |access-date=March 20, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806021000/http://www.fundinguniverse.com/company-histories/microsoft-corporation-history/ |archive-date=August 6, 2013 |url-status=live}}</ref>. 1975-jıl yanvar ayındaǵı Popular Electronics jurnalında Micro Instrumentation and Telemetry Systems (MITS) kompaniyasınıń Altair 8800 mikrokompyuteri haqqında maǵlıwmat járiyalandı,<ref>{{Cite web |url=https://www.boston.com/news/local/breaking_news/2008/12/by_martin_finuc_2.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090101055041/http://www.boston.com/news/local/breaking_news/2008/12/by_martin_finuc_2.html |archive-date=January 1, 2009 |title=Harvard Square newsstand sold the magazine that started a revolution |work=Boston.com |publisher=The New York Times Company |date=December 30, 2008 |last=Finucane |first=Martin}}</ref> bul Allenge qurılma ushın [[BASIC]] [[Interpretator|interpretatorın]] programmalastırıwǵa bolatuǵının usınıwǵa sebep boldı. Geyts MITS-ke qońıraw etip, onda isleytuǵın interpretator bar ekenin ayttı, al MITS demonstraciyanı talap etti. Allen Altair ushın simulyator ústinde isleydi, Geyts bolsa interpretatordı islep shıqtı hám olar 1975-jıldıń mart ayında Albuquerque, Nyu Mexiko-da MITS-ke kórsetkende programma kemshiliksiz isledi. MITS onı tarqatıwǵa kelisti hám Altair BASIC atı menen bazarǵa shıǵardı<ref name="Allan 2001" />{{Rp|108, 112–114|date=November 2012}}. Geyts hám Allen 1975-jıl 4-aprelde Microsoft kompaniyasın dúzdi, Geyts bas direktor boldı,<ref name="BBCTL">{{Cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5085630.stm |title=Bill Gates: A Timeline |work=BBC News Online |publisher=BBC |date=July 15, 2006 |access-date=July 17, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060622201711/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5085630.stm |archive-date=June 22, 2006 |url-status=live}}</ref> al Allen «Micro-Soft» atın, yaǵnıy micro-computer software sózleriniń qısqartpasın usındı<ref>{{Cite web |url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1995/10/02/206528/index.htm |date=October 2, 1995 |title=Bill Gates & Paul Allen Talk Check Out The Ultimate Buddy Act in Business History |work=Fortune |publisher=Time Inc. |last=Schlender |first=Brent |access-date=April 25, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110503155554/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1995/10/02/206528/index.htm |archive-date=May 3, 2011 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book |last=Allen |first=Paul |date=2011 |title=Paul Allen: Idea Man |publisher=Penguin Group |page=91 |url=https://books.google.com/books?isbn=0141969385 |isbn=978-0-14-196938-1}}</ref>. 1977-jıldıń avgustında kompaniya Yaponiyadaǵı ASCII Magazine menen kelisim dúzdi, nátiyjede onıń ASCII Microsoft dep atalǵan birinshi xalıqaralıq keńsesi ashıldı<ref>{{Cite journal |url=http://www.atarimagazines.com/creative/v10n8/192_Kay_Nishi_bridges_the_cul.php |title=Kay Nishi bridges the cultural gap |last=Staples |first=Betsy |journal=Creative Computing |volume=10 |issue=8 |page=192 |date=August 1984 |access-date=July 15, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511110050/http://www.atarimagazines.com/creative/v10n8/192_Kay_Nishi_bridges_the_cul.php |archive-date=May 11, 2011 |url-status=live}}</ref>. Microsoft 1979-jıldıń yanvarında bas keńsesin Bellevue, Vashingtonǵa kóshirdi<ref name="BBCTL" />. Microsoft 1980-jılı [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemalar]] (OS) biznesine kirdi. Bir jıl aldın AT&T Corporation-nan licenziya arqalı alınǵan [[Unix]]-tiń Xenix dep atalǵan óz versiyasın islep shıqtı,<ref>{{Cite web |url=http://www.computersourcemag.com/articles/viewer.asp?a=695 |title=Under The Hood: Part 8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060901182630/http://www.computersourcemag.com/articles/viewer.asp?a=695 |archive-date=September 1, 2006 |work=Computer Source |last=Dyar |first=Dafydd Neal |date=November 4, 2002 |access-date=July 14, 2010}}</ref> biraq kompaniyanıń ústemligin bekkemlegen sistema [[MS-DOS]] boldı. [[IBM]] 1980-jıl noyabr ayında Microsoftqa IBM Personal Computer (IBM PC) ushın qollanılatuǵın CP/M OS versiyasın jetkerip beriw boyınsha shártnama berdi<ref>{{Cite book |title=Engines That Move Markets: Technology Investing from Railroads to the Internet and Beyond |url=https://books.google.com/books?id=k9xS6t4ibxoC |year=2002 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0-471-20595-1 |access-date=February 8, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323120013/https://books.google.com/books?id=k9xS6t4ibxoC |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}</ref>. Bul kelisim ushın Microsoft Seattle Computer Products kompaniyasınan 86-DOS dep atalǵan CP/M klonın satıp alıp, onı MS-DOS dep brendledi, al IBM onı IBM PC DOS dep qayta atadı. Microsoft 1981-jıldıń avgustında IBM PC shıǵarılǵannan keyin de MS-DOSqa iyelik etiwdi saqlap qaldı. IBM IBM PC BIOSına avtorlıq huqıq alǵan edi, sonlıqtan basqa kompaniyalar IBMge tiyisli bolmaǵan apparatlarda IBM PC-ge sáykes sistemalardı qollanıw ushın onı qayta injeneriyalawı kerek boldı, biraq bunday sheklew operaciyalıq sistemalarǵa qollanılmadı. Kompaniya 1983-jılı Microsoft Mouse tı shıǵarıw menen, sonday-aq Microsoft Press dep atalǵan baspa bólimin dúziw arqalı jańa bazarlarǵa kirdi<ref name="Allan 2001" />{{Rp|232|date=November 2012}}. Pol Allen Hodgkin limfoması menen awırǵannan keyin 1983-jılı Microsofttan ketti<ref>{{Cite news |url=http://old.seattletimes.com/html/businesstechnology/2014643290_paulallen31.html |title=Paul Allen goes public with hard feelings toward Gates |work=The Seattle Times |access-date=January 4, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104003653/http://old.seattletimes.com/html/businesstechnology/2014643290_paulallen31.html |archive-date=November 4, 2016 |url-status=dead }}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} fdz6uwdkuf3bnh3xm94rbtnupgzun11 268556 268554 2026-09-25T21:36:41Z Bekan88 11311 268556 wikitext text/x-wiki '''Microsoft Corporation''' — bas keńsesi Vashington shtatınıń Redmond qalasında jaylasqan AQSH kóp milletli texnologiyalıq kompaniya. Kompaniya [[Microsoft Windows|Windows]] sıyaqlı programmalıq támiynatlar arqalı [[Jeke kompyuter|jeke kompyuterlerdiń]] rawajlanıwında úlken áhmiyetke iye boldı hám keyin [[Internet]] xızmetleri, bultlı esaplaw, [[jasalma intellekt]], video oyınlar hám basqa tarawlarǵa keńeydi. Big Tech kompaniyası retinde Microsoft kiris kólemi boyınsha dúnyadaǵı eń iri programmalıq támiynat kompaniyası, bazarda ashıq túrde satılatuǵın eń qımbat kompaniyalardıń biri hám dúnyadaǵı eń qımbat brendlerdiń biri bolıp tabıladı. 1975-jılı [[Bill Gates|Bill Geyts]] hám Pol Allen tárepinen Altair 8800 ushın BASIC interpretatorların satıw maqsetinde tiykar salınǵan Microsoft 1980-jıllardıń ortalarında [[MS-DOS]], al keyin Windows arqalı jeke kompyuterlerdiń operaciyalıq sistemaları bazarında ústemlikke eristi. Kompaniyanıń 1986-jılǵı birinshi ashıq akciyalar usınısı (IPO) hám keyin kompaniya akciyaları bahasınıń ósiwi Microsoft xızmetkerleri arasında úsh milliarderdi hám shama menen 12 000 millionerdi payda etti. 1990-jıllardan baslap kompaniya óz biznesin barǵan sayın túrli tarawlarǵa keńeytti. Stiv Ballmer 2000-jılı Geyts ornına bas direktor boldı. Ol basqarǵan dáwirde Microsoft 2011-jılı Skype Technologies kompaniyasın satıp alıp, sol waqıtqa shekemgi eń iri korporativ satıp alıwın ámelge asırdı, 2012-jılı kompaniyanıń birinshi óz ishinde islep shıǵarılǵan kompyuterler liniyası — Surface — penen apparatlıq ónimlerge kóbirek itibar qaratıldı hám [[Nokia]] arqalı Microsoft Mobile dúzildi. Satya Nadella 2014-jılı bas direktor bolǵannan berli kompaniya óz itibarın bultlı esaplawǵa burdı hám 2016-jılı LinkedIn-di satıp aldı. Onıń basqarıwı astında kompaniya Xbox brendin qollaw ushın video oyınlar biznesin keńeytti, 2022-jılı Microsoft Gaming bólimin dúzdi hám 2023-jılı Activision Blizzard kompaniyasın satıp aldı. Microsoft 1990-jıllardan berli IBM PC-ge sáykes [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemalar]] hám ofis programmalıq támiynat paketleri bazarlarında ústemlik etip kelmekte. Onıń eń belgili programmalıq ónimleri — [[Microsoft Windows|Windows]] operaciyalıq sistemaları liniyası hám [[Microsoft Office]] hám Microsoft 365 ónimlilik qosımshaları jıynaǵı. Olardıń eń ataqlılarınıń quramına [[Microsoft Word|Word]] tekst processorı, [[Microsoft Excel|Excel]] elektron kesteler redaktorı hám [[Microsoft PowerPoint|PowerPoint]] prezentaciya programması kiredi. Kompaniyanıń tiykarǵı apparatlıq ónimleri — Surface kompyuterleri tarmaǵı hám Xbox video oyın konsolları brendi bolıp, sońǵısı Xbox tarmaǵın da óz ishine aladı. Kompaniya sonday-aq Bing veb-izlew xızmeti, MSN veb-portal, Outlook.com (Hotmail) elektron pochta xızmeti hám Microsoft Store sıyaqlı onlayn xızmetlerdi usınadı. Korporativ hám islep shıǵıw tarawlarında Microsoft, ásirese, Azure bultlı esaplaw platformasın, Microsoft SQL Server [[maǵlıwmatlar bazası]] programmalıq támiynatın hám Visual Studio-nı usınadı. Microsoft 2019-jıldıń aprelinde bazardaǵı bahalanıwı 1 trillion AQSH dollarınan asqan úshinshi ashıq akciyalı AQSH kompaniyası boldı. Kompaniya monopoliyalıq ámeliyatları ushın sınǵa alındı, al onıń programmalıq támiynatı paydalanıw qolaylıǵı, isenimliligi hám qáwipsizligi menen baylanıslı máseleler ushın sınǵa alındı. == Tariyxı == === 1972–1985: Tiykar salınıwı === [[File:Altair 8800 and Model 33 ASR Teletype.jpg|left|thumb|256x256px|Terminal retinde keń tarqalǵan Model 33 ASR Teletype, qaǵaz lenta oqıw qurılması hám qaǵaz lenta tesiw qurılması menen birge Altair 8800 kompyuteri (shep jaqta)]] [[File:1981BillPaul.jpg|thumb|left|1981-jıl 19-oktyabrde áhmiyetli shártnamaǵa [[IBM]] menen qol qoyǵannan keyingi Pol Allen hám [[Bill Gates|Bill Geyts]]<ref name="Allan 2001">{{Cite book |url=https://archive.org/details/A_History_of_the_Personal_Computer |title=A History of the Personal Computer |last=Allan |first=Roy A. |publisher=Allan Publishing |isbn=978-0-9689108-0-1 |year=2001 |access-date=July 17, 2010}}</ref>{{Rp|228|date=November 2012}}]] [[File:Bill_Gates_and_Paul_Allen_Business_Cards.jpg|thumb|Microsoft Visitor Center-de jaylasqan Bill Geyts hám Pol Allenniń birinshi biznes kartochkaları]] Balalıq dáwirden doslar [[Bill Gates|Bill Geyts]] hám Pol Allen kompyuter [[Programmalastırıw|programmalastırıwındaǵı]] bilimlerin qollanıp, biznes jaratıwǵa umtıldı<ref>{{Cite web |url=http://www.biography.com/people/bill-gates-9307520#early-life |title=Bill Gates |publisher=Biography.com |access-date=November 8, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161106203412/http://www.biography.com/people/bill-gates-9307520#early-life |archive-date=November 6, 2016 |url-status=live}}</ref>. 1972-jılı olar avtomobil qatnawı haqqındaǵı maǵlıwmatlardı baqlaw hám analizlew ushın ápiwayı kompyuter satqan Traf-O-Data kompaniyasına tiykar saldı<ref>{{Cite web |title=Microsoft Company History |url=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/microsoft-corporation-history/ |access-date=March 20, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806021000/http://www.fundinguniverse.com/company-histories/microsoft-corporation-history/ |archive-date=August 6, 2013 |url-status=live}}</ref>. 1975-jıl yanvar ayındaǵı Popular Electronics jurnalında Micro Instrumentation and Telemetry Systems (MITS) kompaniyasınıń Altair 8800 mikrokompyuteri haqqında maǵlıwmat járiyalandı,<ref>{{Cite web |url=https://www.boston.com/news/local/breaking_news/2008/12/by_martin_finuc_2.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090101055041/http://www.boston.com/news/local/breaking_news/2008/12/by_martin_finuc_2.html |archive-date=January 1, 2009 |title=Harvard Square newsstand sold the magazine that started a revolution |work=Boston.com |publisher=The New York Times Company |date=December 30, 2008 |last=Finucane |first=Martin}}</ref> bul Allenge qurılma ushın [[BASIC]] [[Interpretator|interpretatorın]] programmalastırıwǵa bolatuǵının usınıwǵa sebep boldı. Geyts MITS-ke qońıraw etip, onda isleytuǵın interpretator bar ekenin ayttı, al MITS demonstraciyanı talap etti. Allen Altair ushın simulyator ústinde isleydi, Geyts bolsa interpretatordı islep shıqtı hám olar 1975-jıldıń mart ayında Albuquerque, Nyu Mexiko-da MITS-ke kórsetkende programma kemshiliksiz isledi. MITS onı tarqatıwǵa kelisti hám Altair BASIC atı menen bazarǵa shıǵardı<ref name="Allan 2001" />{{Rp|108, 112–114|date=November 2012}}. Geyts hám Allen 1975-jıl 4-aprelde Microsoft kompaniyasın dúzdi, Geyts bas direktor boldı,<ref name="BBCTL">{{Cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5085630.stm |title=Bill Gates: A Timeline |work=BBC News Online |publisher=BBC |date=July 15, 2006 |access-date=July 17, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060622201711/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5085630.stm |archive-date=June 22, 2006 |url-status=live}}</ref> al Allen «Micro-Soft» atın, yaǵnıy micro-computer software sózleriniń qısqartpasın usındı<ref>{{Cite web |url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1995/10/02/206528/index.htm |date=October 2, 1995 |title=Bill Gates & Paul Allen Talk Check Out The Ultimate Buddy Act in Business History |work=Fortune |publisher=Time Inc. |last=Schlender |first=Brent |access-date=April 25, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110503155554/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1995/10/02/206528/index.htm |archive-date=May 3, 2011 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book |last=Allen |first=Paul |date=2011 |title=Paul Allen: Idea Man |publisher=Penguin Group |page=91 |url=https://books.google.com/books?isbn=0141969385 |isbn=978-0-14-196938-1}}</ref>. 1977-jıldıń avgustında kompaniya Yaponiyadaǵı ASCII Magazine menen kelisim dúzdi, nátiyjede onıń ASCII Microsoft dep atalǵan birinshi xalıqaralıq keńsesi ashıldı<ref>{{Cite journal |url=http://www.atarimagazines.com/creative/v10n8/192_Kay_Nishi_bridges_the_cul.php |title=Kay Nishi bridges the cultural gap |last=Staples |first=Betsy |journal=Creative Computing |volume=10 |issue=8 |page=192 |date=August 1984 |access-date=July 15, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511110050/http://www.atarimagazines.com/creative/v10n8/192_Kay_Nishi_bridges_the_cul.php |archive-date=May 11, 2011 |url-status=live}}</ref>. Microsoft 1979-jıldıń yanvarında bas keńsesin Bellevue, Vashingtonǵa kóshirdi<ref name="BBCTL" />. Microsoft 1980-jılı [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemalar]] (OS) biznesine kirdi. Bir jıl aldın AT&T Corporation-nan licenziya arqalı alınǵan [[Unix]]-tiń Xenix dep atalǵan óz versiyasın islep shıqtı,<ref>{{Cite web |url=http://www.computersourcemag.com/articles/viewer.asp?a=695 |title=Under The Hood: Part 8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060901182630/http://www.computersourcemag.com/articles/viewer.asp?a=695 |archive-date=September 1, 2006 |work=Computer Source |last=Dyar |first=Dafydd Neal |date=November 4, 2002 |access-date=July 14, 2010}}</ref> biraq kompaniyanıń ústemligin bekkemlegen sistema [[MS-DOS]] boldı. [[IBM]] 1980-jıl noyabr ayında Microsoftqa IBM Personal Computer (IBM PC) ushın qollanılatuǵın CP/M OS versiyasın jetkerip beriw boyınsha shártnama berdi<ref>{{Cite book |title=Engines That Move Markets: Technology Investing from Railroads to the Internet and Beyond |url=https://books.google.com/books?id=k9xS6t4ibxoC |year=2002 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0-471-20595-1 |access-date=February 8, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323120013/https://books.google.com/books?id=k9xS6t4ibxoC |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}</ref>. Bul kelisim ushın Microsoft Seattle Computer Products kompaniyasınan 86-DOS dep atalǵan CP/M klonın satıp alıp, onı MS-DOS dep brendledi, al IBM onı IBM PC DOS dep qayta atadı. Microsoft 1981-jıldıń avgustında IBM PC shıǵarılǵannan keyin de MS-DOSqa iyelik etiwdi saqlap qaldı. IBM IBM PC BIOSına avtorlıq huqıq alǵan edi, sonlıqtan basqa kompaniyalar IBMge tiyisli bolmaǵan apparatlarda IBM PC-ge sáykes sistemalardı qollanıw ushın onı qayta injeneriyalawı kerek boldı, biraq bunday sheklew operaciyalıq sistemalarǵa qollanılmadı. Kompaniya 1983-jılı Microsoft Mouse tı shıǵarıw menen, sonday-aq Microsoft Press dep atalǵan baspa bólimin dúziw arqalı jańa bazarlarǵa kirdi<ref name="Allan 2001" />{{Rp|232|date=November 2012}}. Pol Allen Hodgkin limfoması menen awırǵannan keyin 1983-jılı Microsofttan ketti<ref>{{Cite news |url=http://old.seattletimes.com/html/businesstechnology/2014643290_paulallen31.html |title=Paul Allen goes public with hard feelings toward Gates |work=The Seattle Times |access-date=January 4, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104003653/http://old.seattletimes.com/html/businesstechnology/2014643290_paulallen31.html |archive-date=November 4, 2016 |url-status=dead }}</ref>. === 1985–1994: Windows hám Office === [[File:Microsoft Windows 1.0 pages2 3.jpg|thumb|Windows 1.0 — Windows liniyasınıń birinshi versiyası, 1985-jıl 20-noyabrde shıǵarılǵan.]] Microsoft Windows 1.0-di 1985-jıl 20-noyabrde MS-DOS ushın grafikalıq keńeytpe retinde shıǵardı,<ref name="Allan 2001" />{{Rp|242–243, 246|date=November 2012}} al sol jıldıń avgust ayında IBM menen birgelikte OS/2-ni islep shıǵıwdı baslaǵan edi<ref>{{Cite web |url=http://pages.prodigy.net/michaln/history/pr/87apr_m3592.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100410013835/http://pages.prodigy.net/michaln/history/pr/87apr_m3592.html |url-status=dead |archive-date=April 10, 2010 |title=Microsoft OS/2 Announcement |date=April 10, 2010 |access-date=August 9, 2017}}</ref>. Microsoft 1986-jıl 26-fevralda bas keńsesin Bellevue-den Vashington shtatınıń Redmond qalasına kóshirdi hám 13-martta NASDAQ birjasında akciyaların birinshi ret ashıq satıwın (IPO) ótkerdi<ref name="CBSCHRON">{{Cite web |url=https://www.cbsnews.com/elements/2006/06/16/in_depth_business/timeline1720211.shtml |title=Microsoft Chronology |work=CBS News |publisher=CBS Interactive |access-date=August 5, 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081105185844/http://www.cbsnews.com/elements/2006/06/16/in_depth_business/timeline1720211.shtml |archive-date=November 5, 2008}}</ref>. Nátiyjede kompaniya akciyalarınıń bahası ósiwi Microsoft xızmetkerleri arasında shama menen tórt milliarderdi hám 12 000 millionerdi payda etti<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2005/05/29/business/yourmoney/29millionaire.html?ex=1275019200&en=de3d71cbbb7e06f8&ei=5090&partner=rssuserland&emc=rss |title=The Microsoft Millionaires Come of Age |last=Bick |first=Julie |date=May 29, 2005 |work=The New York Times |access-date=July 3, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060412145540/http://www.nytimes.com/2005/05/29/business/yourmoney/29millionaire.html?ex=1275019200&en=de3d71cbbb7e06f8&ei=5090&partner=rssuserland&emc=rss |archive-date=April 12, 2006 |url-status=live}}</ref>. Microsoft 1987-jıl 2-aprelde OS/2-niń óz versiyasın original apparat ónimlerin islep shıǵarıwshılarǵa (OEM) usındı<ref name="Allan 2001" />. 1990-jılı Federal Sawda Komissiyası IBM menen sheriklik sebepli Microsofttı múmkin bolǵan kelisimge keliw fakti boyınsha tekserdi. Bul kompaniyanıń mámleket penen on jıldan artıq dawam etken huqıqıy tartıslarınıń baslanıwın bildirdi<ref>{{Cite magazine |url=https://www.wired.com/2002/11/u-s-v-microsoft-timeline/ |title=U.S. v. Microsoft: Timeline |date=November 4, 2002 |magazine=Wired |archive-url=https://web.archive.org/web/20100419063415/http://www.wired.com/techbiz/it/news/2002/11/35212 |archive-date=April 19, 2010 |url-status=live |access-date=July 17, 2010}}</ref> {{Rp|243–244|date=November 2012}}. Sol waqıtta kompaniya OS/2 kodınıń ózgerislerine kóp súyengen Microsoft Windows NT ústinde isledi. Ol 1993-jıl 21-iyulde jańa modulli yadrosı hám 32-bitli Win32 qosımsha programmalastırıw interfeysi (API) menen shıǵarıldı. Bul 16-bitli (MS-DOS negizindegi) Windows programmaların jańa platformaǵa kóshiriwdi ańsatlastırdı. Microsoft Windows NT haqqında IBM-ge maǵlıwmat berdi hám OS/2 boyınsha sheriklik nátiyjede buzıldı<ref>{{Cite web |url=http://www.winsupersite.com/reviews/winserver2k3_gold1.asp |title=Windows Server 2003: The Road To Gold |last=Thurrott |first=Paul |work=winsupersite.com |publisher=Penton Media |date=January 24, 2003 |access-date=July 15, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604082534/http://www.winsupersite.com/reviews/winserver2k3_gold1.asp |archive-date=June 4, 2010 |url-status=dead}}</ref>. 1990-jılı Microsoft [[Microsoft Office]] programmalıq támiynat paketin usındı. Oǵan [[Microsoft Word]] hám [[Microsoft Excel]] sıyaqlı bólek qosımshalar biriktirilgen edi<ref name="Allan 2001" />{{Rp|301|date=November 2012}}. 22-mayda Microsoft Windows 3.0-di iske qostı. Onda [[Paydalanıwshı interfeysi|paydalanıwshı interfeysiniń]] grafikalıq kórinisi jetilistirilgen hám Intel 386 processorı ushın qorǵalǵan rejim múmkinshiligi jaqsılatılǵan edi<ref>{{Cite web |url=http://www.itproportal.com/2010/05/22/microsoft-windows-30-20-years-today/ |title=Microsoft Windows 3.0 Is 20 Years Old Today!!! |work=ITProPortal |last=Athow |first=Desire |date=May 22, 2010 |access-date=April 4, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325093045/http://www.itproportal.com/2010/05/22/microsoft-windows-30-20-years-today/ |archive-date=March 25, 2012 |url-status=live}}</ref>. Office hám Windows ózleriniń tiyisli tarawlarında ústemlikke iye boldı<ref>{{Cite magazine |url=https://www.pcmag.com/article2/0,2817,1159610,00.asp |title=OS Market Share 1993–2001 – Windows 98 Put to the Test |magazine=[[PC Magazine]] |publisher=Ziff Davis |date=August 1, 1998 |access-date=July 3, 2010 |first=Michael |last=Miller |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511141923/http://www.pcmag.com/article2/0,2817,1159610,00.asp |archive-date=May 11, 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine |url=http://www.pcworld.com/article/18462/a_peek_at_office_upgrade.html |title=A Peek at Office Upgrade |magazine=[[PC World]] |publisher=[[IDG]] |date=September 13, 2000 |last=McCracken |first=Harry |access-date=July 4, 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506065942/http://www.pcworld.com/article/18462/a_peek_at_office_upgrade.html |archive-date=May 6, 2009 }}</ref>. 1994-jıl 27-iyulde AQSH Ádillik departamentiniń Antimonopoliyalıq bólimi básekileslikke tásir haqqındaǵı protokolın berdi. Onda 1988-jıldan berli Microsoft OEM islep shıǵarıwshıların kompyuterlerinde Microsoft ónimi qollanılǵan yamasa qollanılmaǵanına qaramastan, processorǵa baylanıslı licenziya boyınsha royalti tólewge barǵan sayın kóbirek májbúrlegeni aytıldı<ref>{{Cite web |url=https://www.justice.gov/atr/cases/f0000/0045.htm |title=Competitive Impact Statement : U.S. v. Microsoft Corporation |publisher=Justice.gov |access-date=May 11, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510012902/http://www.justice.gov/atr/cases/f0000/0045.htm |archive-date=May 10, 2011 |url-status=live}}</ref>. === 1995–2007: Vebke kiriw, Windows 95, Windows XP hám Xbox === [[File:300lx.jpg|thumb|left|1996-jılı shıǵarılǵan Windows CE — HP 300LX-da kórsetilgen jeke cifrlı járdemshiler hám basqa kishi kompyuterler ushın arnalǵan operaciyalıq sistema versiyası.]] 1995-jıl 26-mayda Bill Geyts ishki kompaniyalıq «Internet Tidal Wave memo»sın jibergennen keyin, Microsoft óz usınısların qayta belgilewge hám ónim liniyasın kompyuter tarmaqları hám World Wide Web tarawlarına keńeytiwge kiristi<ref>{{Cite web |url=http://news.cnet.com/2009-1032-995681.html |title=Victor: Software empire pays high price |last=Borland |first=John |date=April 15, 2003 |work=[[CNET]] |publisher=[[CBS Interactive]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20111116150815/http://news.cnet.com/2009-1032-995681.html |archive-date=November 16, 2011 |access-date=July 16, 2010}}</ref>. Netscape sıyaqlı jańa kompaniyalardan tısqarı, Microsoft World Wide Webke derlik baslanǵan máwritten-aq qatnasıw ushın jetkilikli tez háreket etken jalǵız iri hám jetilisken kompaniya boldı. Borland, WordPerfect, Novell, IBM hám Lotus sıyaqlı basqa kompaniyalar jańa jaǵdayǵa beyimlesiwde ádewir áste háreket etti, bul Microsoftqa bazarda ústemlik etiwge múmkinshilik berdi<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=qiDsEgYKXRAC&q=Bill+Gates+1994+Internet+blow+over+Netscape+Borland+WordPerfect+Novell+IBM+Lotus&pg=PA11 |title=Network Security Foundations: Technology Fundamentals for IT Success |access-date=March 16, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323120021/https://books.google.no/books?id=qiDsEgYKXRAC&pg=PA11&dq=Bill+Gates+1994+Internet+blow+over+Netscape+Borland+WordPerfect+Novell+IBM+Lotus&hl=no&sa=X&ved=0ahUKEwjliaaH-IbhAhVHw4sKHRIlCnkQ6AEIKTAA#v=onepage&q=Bill%20Gates%201994%20Internet%20blow%20over%20Netscape%20Borland%20WordPerfect%20Novell%20IBM%20Lotus&f=false |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live |isbn=9780782151367 |last1=Strebe |first1=Matthew |date=February 20, 2006|publisher=John Wiley & Sons }}</ref>. Kompaniya 1995-jıl 24-avgustta Windows 95-ti shıǵardı. Onda aldınnan basqarılatuǵın kóp tapsırmalı rejim, jańa Start túymesine iye pútkilley jańa paydalanıwshı interfeysi hám 32-bitli sáykeslik bar edi; NT sıyaqlı ol da Win32 API-di usındı<ref>{{Cite journal |journal=Smart Computing |publisher=Sandhills Publishing Company |volume=4 |issue=3 |url=http://www.smartcomputing.com/editorial/article.asp?article=articles/archive/95win/95win02/95win02.asp&guid= |archive-url=https://web.archive.org/web/20040706233547/http://www.smartcomputing.com/editorial/article.asp?article=articles%2Farchive%2F95win%2F95win02%2F95win02.asp&guid= |url-status=dead |archive-date=July 6, 2004 |title=New And Improved |last=Cope |first=Jim |date=March 1996 |access-date=July 16, 2010 }}</ref><ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/windows95systemp00matt |title=Windows 95 Programming Secrets |last=Pietrek |first=Matt |author-link=Matt Pietrek |publisher=IDG |isbn=978-1-56884-318-6 |date=March 1996 |access-date=July 17, 2010 |url-access=registration}}</ref>{{Rp|20|date=November 2012}}. Windows 95 MSN onlayn xızmeti menen bir paketke biriktirildi. MSN CompuServe hám AOL sıyaqlı xızmetlerge básekiles bolıwı kózde tutılǵan edi. Internet Explorer veb-brauzeri Windows 95-tiń dúkanlardaǵı birinshi versiyasına kirgizilmedi, al keyinirek Microsoft Plus! paketine hám Windows 95-tiń OEM versiyalarına qosıldı<ref>{{Cite web |url=http://winsupersite.com/windows-live/msn-inside-story |title=MSN: The Inside Story |work=Supersite for Windows |last=Thurrott |first=Paul |publisher=[[Penton (company)|Penton Media]] |date=May 19, 2005 |access-date=July 17, 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100523202530/http://www.winsupersite.com/showcase/msn_inside_01.asp |archive-date=May 23, 2010}}</ref>. Joqarı dárejeli marketing kampaniyası<ref>Edwards, Benj (August 24, 2020).[https://www.howtogeek.com/685668/windows-95-turns-25-heres-how-it-transformed-pcs/ "Windows 95 Turns 25: When Windows Went Mainstream."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210105020917/https://www.howtogeek.com/685668/windows-95-turns-25-heres-how-it-transformed-pcs/|date=January 5, 2021}} ''How To Geek''. Retrieved November 29, 2020.</ref> hám The New York Times baspasınıń «bul taraw tariyxındaǵı kompyuter óniminiń eń dawlı, eń tartıslı hám eń qımbat tanıstırılıwı» dep ataǵan prezentaciyası<ref>Chew, Jonathan (August 24, 2015). [https://fortune.com/2015/08/24/20-years-microsoft-windows-95/ "Microsoft Launched This Product 20 Years Ago and Changed the World"]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021131927/https://fortune.com/2015/08/24/20-years-microsoft-windows-95/ |date=October 21, 2020 }} ''[[Fortune (magazine)|Fortune]]''. Retrieved November 29, 2020.</ref> járdeminde Windows 95 tez arada tabıslı ónimge aylandı<ref>Wild, Chris (August 24, 2015).[https://mashable.com/2015/08/24/windows-95-launch/?europe=true "Aug. 24, 1995: Launching Windows 95."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201127173449/https://mashable.com/2015/08/24/windows-95-launch/?europe=true |date=November 27, 2020 }} ''[[Mashable]]''. Retrieved November 29, 2020.</ref>. 1996-jılı jańa bazarlarǵa kirip, Microsoft hám [[General Electric]] kompaniyasınıń NBC bólimi jańa 24/7 kabel jańalıqlar kanalın — MSNBC-di — dúzdi<ref>{{Cite web |url=http://marketplace.publicradio.org/shows/1996/07/15_mpp.html |title=Marketplace: News Archives |work=Marketplace |publisher=American Public Media |date=July 15, 1996 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040823174040/http://marketplace.publicradio.org/shows/1996/07/15_mpp.html |archive-date=August 23, 2004}}</ref>. Microsoft jeke cifrlı járdemshiler sıyaqlı yad kólemi az hám basqa sheklewleri bar qurılmalar ushın arnalǵan jańa operaciyalıq sistema — Windows CE 1.0-di jarattı<ref>{{Cite web |url=http://www.hpcfactor.com/support/windowsce/ |last=Tilly |first=Chris |title=The History of Microsoft Windows CE |work=HPC:Factor |access-date=August 18, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921144050/http://www.hpcfactor.com/support/windowsce/ |archive-date=September 21, 2008 |url-status=live}}</ref>. 1997-jıldıń oktyabr ayında Ádillik departamenti Federal District Courtqa Microsoft 1994-jılı qol qoyılǵan kelisimdi buzǵanı haqqında arız berip, sudtan Internet Explorerdi Windows penen bir paketke biriktiriwdi toqtatıwdı soradı<ref name="Allan 2001" />{{Rp|323–324|date=November 2012}}. [[File:Microsoft IntelliMouse 2001.jpg|thumb|200x200px|Microsoft tiykarınan programmalıq támiynatqa itibar bergenine qaramastan, bul jerde kórsetilgen IntelliMouse kompyuter tıshqanshaları sıyaqlı birneshe tabıslı JK aksessuarların da islep shıǵardı.]] [[File:Xbox-console.jpg|thumb|Microsoft 2001-jılı Xbox konsolları seriyasınıń birinshi ónimin shıǵardı. Básekilesleri menen salıstırǵanda grafikalıq jaqtan kúshli bolǵan Xbox ádettegi PC-degi 733 MHz Intel Pentium III processorın qollanǵan.]] 2000-jıl 13-yanvarda Bill Geyts bas direktor lawazımın 1980-jıldan berli kompaniyada islewshi hám onıń universitetten beri dostı Stiv Ballmerge tapsırdı. Sol waqıtta Geyts ózi ushın Chief Software Architect lawazımın dúzdi<ref name="Allan 2001" />{{Rp|111, 228|date=November 2012}}<ref name="BBCTL" />. Ballmerdiń basqarıwı astında kompaniya apparatlıq ónimlerge kóbirek itibar beriwdi basladı<ref>{{Cite web |date=October 21, 2016 |title=Microsoft sees shares hit record high |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-37724557 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171016012110/http://www.bbc.co.uk/news/business-37724557 |archive-date=October 16, 2017 |access-date=October 7, 2017 |website=[[BBC]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 30, 2010 |title=Notify The Next Of Kin |url=http://www.informationweek.com/applications/notify-the-next-of-kin/d/d-id/1090416 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140424124515/http://www.informationweek.com/applications/notify-the-next-of-kin/d/d-id/1090416 |archive-date=April 24, 2014 |access-date=April 24, 2014 |work=[[InformationWeek]]}}</ref>. 2001-jıl 25-oktyabrde Microsoft Windows XP-di shıǵardı. Ol NT kod bazası tiykarında Windows OS-tiń tiykarǵı hám NT liniyaların biriktirdi. Kompaniya sol jılı keyinirek Xbox-ti shıǵarıp, [[Sony]] hám Nintendo ústemlik etken video oyın konsolları bazarına kirdi. 2004-jıldıń martında Evropa Awqamı Microsoftqa qarsı antimonopoliyalıq huqıqıy is basladı. Onda kompaniyanıń Windows OS-tegi ústemlik jaǵdayınan unamsız paydalanǵanı aytıldı. Nátiyjede €497 million ($613 million) kóleminde shtraf salındı hám Microsoft Windows Media Player-siz Windows XP-diń jańa versiyaların — Windows XP Home Edition N hám Windows XP Professional N — shıǵarıwǵa májbúr boldı. 2005-jıldıń noyabr ayında kompaniyanıń ekinshi hám eń tabıslı video oyın konsolı [[Xbox 360]] shıǵarıldı. Xbox shıǵarılǵannan keyin apparatlıq ónimler biznesinde kompaniyanıń qatnasıwı barǵan sayın arttı. 2006-jılı Microsoft burınǵı Portable Media Center programmalıq platformasınıń dawamı bolǵan Zune cifrlı media-pleerleri seriyasın shıǵardı. == Derekler == {{Derekler}} 2dh7fbngv97bn3eflypsyp2c9dhtmio 268557 268556 2026-09-25T21:46:41Z Bekan88 11311 268557 wikitext text/x-wiki '''Microsoft Corporation''' — bas keńsesi Vashington shtatınıń Redmond qalasında jaylasqan AQSH kóp milletli texnologiyalıq kompaniya. Kompaniya [[Microsoft Windows|Windows]] sıyaqlı programmalıq támiynatlar arqalı [[Jeke kompyuter|jeke kompyuterlerdiń]] rawajlanıwında úlken áhmiyetke iye boldı hám keyin [[Internet]] xızmetleri, bultlı esaplaw, [[jasalma intellekt]], video oyınlar hám basqa tarawlarǵa keńeydi. Big Tech kompaniyası retinde Microsoft kiris kólemi boyınsha dúnyadaǵı eń iri programmalıq támiynat kompaniyası, bazarda ashıq túrde satılatuǵın eń qımbat kompaniyalardıń biri hám dúnyadaǵı eń qımbat brendlerdiń biri bolıp tabıladı. 1975-jılı [[Bill Gates|Bill Geyts]] hám Pol Allen tárepinen Altair 8800 ushın BASIC interpretatorların satıw maqsetinde tiykar salınǵan Microsoft 1980-jıllardıń ortalarında [[MS-DOS]], al keyin Windows arqalı jeke kompyuterlerdiń operaciyalıq sistemaları bazarında ústemlikke eristi. Kompaniyanıń 1986-jılǵı birinshi ashıq akciyalar usınısı (IPO) hám keyin kompaniya akciyaları bahasınıń ósiwi Microsoft xızmetkerleri arasında úsh milliarderdi hám shama menen 12 000 millionerdi payda etti. 1990-jıllardan baslap kompaniya óz biznesin barǵan sayın túrli tarawlarǵa keńeytti. Stiv Ballmer 2000-jılı Geyts ornına bas direktor boldı. Ol basqarǵan dáwirde Microsoft 2011-jılı Skype Technologies kompaniyasın satıp alıp, sol waqıtqa shekemgi eń iri korporativ satıp alıwın ámelge asırdı, 2012-jılı kompaniyanıń birinshi óz ishinde islep shıǵarılǵan kompyuterler liniyası — Surface — penen apparatlıq ónimlerge kóbirek itibar qaratıldı hám [[Nokia]] arqalı Microsoft Mobile dúzildi. Satya Nadella 2014-jılı bas direktor bolǵannan berli kompaniya óz itibarın bultlı esaplawǵa burdı hám 2016-jılı LinkedIn-di satıp aldı. Onıń basqarıwı astında kompaniya Xbox brendin qollaw ushın video oyınlar biznesin keńeytti, 2022-jılı Microsoft Gaming bólimin dúzdi hám 2023-jılı Activision Blizzard kompaniyasın satıp aldı. Microsoft 1990-jıllardan berli IBM PC-ge sáykes [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemalar]] hám ofis programmalıq támiynat paketleri bazarlarında ústemlik etip kelmekte. Onıń eń belgili programmalıq ónimleri — [[Microsoft Windows|Windows]] operaciyalıq sistemaları liniyası hám [[Microsoft Office]] hám Microsoft 365 ónimlilik qosımshaları jıynaǵı. Olardıń eń ataqlılarınıń quramına [[Microsoft Word|Word]] tekst processorı, [[Microsoft Excel|Excel]] elektron kesteler redaktorı hám [[Microsoft PowerPoint|PowerPoint]] prezentaciya programması kiredi. Kompaniyanıń tiykarǵı apparatlıq ónimleri — Surface kompyuterleri tarmaǵı hám Xbox video oyın konsolları brendi bolıp, sońǵısı Xbox tarmaǵın da óz ishine aladı. Kompaniya sonday-aq Bing veb-izlew xızmeti, MSN veb-portal, Outlook.com (Hotmail) elektron pochta xızmeti hám Microsoft Store sıyaqlı onlayn xızmetlerdi usınadı. Korporativ hám islep shıǵıw tarawlarında Microsoft, ásirese, Azure bultlı esaplaw platformasın, Microsoft SQL Server [[maǵlıwmatlar bazası]] programmalıq támiynatın hám Visual Studio-nı usınadı. Microsoft 2019-jıldıń aprelinde bazardaǵı bahalanıwı 1 trillion AQSH dollarınan asqan úshinshi ashıq akciyalı AQSH kompaniyası boldı. Kompaniya monopoliyalıq ámeliyatları ushın sınǵa alındı, al onıń programmalıq támiynatı paydalanıw qolaylıǵı, isenimliligi hám qáwipsizligi menen baylanıslı máseleler ushın sınǵa alındı. == Tariyxı == === 1972–1985: Tiykar salınıwı === [[File:Altair 8800 and Model 33 ASR Teletype.jpg|left|thumb|256x256px|Terminal retinde keń tarqalǵan Model 33 ASR Teletype, qaǵaz lenta oqıw qurılması hám qaǵaz lenta tesiw qurılması menen birge Altair 8800 kompyuteri (shep jaqta)]] [[File:1981BillPaul.jpg|thumb|left|1981-jıl 19-oktyabrde áhmiyetli shártnamaǵa [[IBM]] menen qol qoyǵannan keyingi Pol Allen hám [[Bill Gates|Bill Geyts]]<ref name="Allan 2001">{{Cite book |url=https://archive.org/details/A_History_of_the_Personal_Computer |title=A History of the Personal Computer |last=Allan |first=Roy A. |publisher=Allan Publishing |isbn=978-0-9689108-0-1 |year=2001 |access-date=July 17, 2010}}</ref>{{Rp|228|date=November 2012}}]] [[File:Bill_Gates_and_Paul_Allen_Business_Cards.jpg|thumb|Microsoft Visitor Center-de jaylasqan Bill Geyts hám Pol Allenniń birinshi biznes kartochkaları]] Balalıq dáwirden doslar [[Bill Gates|Bill Geyts]] hám Pol Allen kompyuter [[Programmalastırıw|programmalastırıwındaǵı]] bilimlerin qollanıp, biznes jaratıwǵa umtıldı<ref>{{Cite web |url=http://www.biography.com/people/bill-gates-9307520#early-life |title=Bill Gates |publisher=Biography.com |access-date=November 8, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161106203412/http://www.biography.com/people/bill-gates-9307520#early-life |archive-date=November 6, 2016 |url-status=live}}</ref>. 1972-jılı olar avtomobil qatnawı haqqındaǵı maǵlıwmatlardı baqlaw hám analizlew ushın ápiwayı kompyuter satqan Traf-O-Data kompaniyasına tiykar saldı<ref>{{Cite web |title=Microsoft Company History |url=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/microsoft-corporation-history/ |access-date=March 20, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806021000/http://www.fundinguniverse.com/company-histories/microsoft-corporation-history/ |archive-date=August 6, 2013 |url-status=live}}</ref>. 1975-jıl yanvar ayındaǵı Popular Electronics jurnalında Micro Instrumentation and Telemetry Systems (MITS) kompaniyasınıń Altair 8800 mikrokompyuteri haqqında maǵlıwmat járiyalandı,<ref>{{Cite web |url=https://www.boston.com/news/local/breaking_news/2008/12/by_martin_finuc_2.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090101055041/http://www.boston.com/news/local/breaking_news/2008/12/by_martin_finuc_2.html |archive-date=January 1, 2009 |title=Harvard Square newsstand sold the magazine that started a revolution |work=Boston.com |publisher=The New York Times Company |date=December 30, 2008 |last=Finucane |first=Martin}}</ref> bul Allenge qurılma ushın [[BASIC]] [[Interpretator|interpretatorın]] programmalastırıwǵa bolatuǵının usınıwǵa sebep boldı. Geyts MITS-ke qońıraw etip, onda isleytuǵın interpretator bar ekenin ayttı, al MITS demonstraciyanı talap etti. Allen Altair ushın simulyator ústinde isleydi, Geyts bolsa interpretatordı islep shıqtı hám olar 1975-jıldıń mart ayında Albuquerque, Nyu Mexiko-da MITS-ke kórsetkende programma kemshiliksiz isledi. MITS onı tarqatıwǵa kelisti hám Altair BASIC atı menen bazarǵa shıǵardı<ref name="Allan 2001" />{{Rp|108, 112–114|date=November 2012}}. Geyts hám Allen 1975-jıl 4-aprelde Microsoft kompaniyasın dúzdi, Geyts bas direktor boldı,<ref name="BBCTL">{{Cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5085630.stm |title=Bill Gates: A Timeline |work=BBC News Online |publisher=BBC |date=July 15, 2006 |access-date=July 17, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060622201711/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5085630.stm |archive-date=June 22, 2006 |url-status=live}}</ref> al Allen «Micro-Soft» atın, yaǵnıy micro-computer software sózleriniń qısqartpasın usındı<ref>{{Cite web |url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1995/10/02/206528/index.htm |date=October 2, 1995 |title=Bill Gates & Paul Allen Talk Check Out The Ultimate Buddy Act in Business History |work=Fortune |publisher=Time Inc. |last=Schlender |first=Brent |access-date=April 25, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110503155554/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1995/10/02/206528/index.htm |archive-date=May 3, 2011 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book |last=Allen |first=Paul |date=2011 |title=Paul Allen: Idea Man |publisher=Penguin Group |page=91 |url=https://books.google.com/books?isbn=0141969385 |isbn=978-0-14-196938-1}}</ref>. 1977-jıldıń avgustında kompaniya Yaponiyadaǵı ASCII Magazine menen kelisim dúzdi, nátiyjede onıń ASCII Microsoft dep atalǵan birinshi xalıqaralıq keńsesi ashıldı<ref>{{Cite journal |url=http://www.atarimagazines.com/creative/v10n8/192_Kay_Nishi_bridges_the_cul.php |title=Kay Nishi bridges the cultural gap |last=Staples |first=Betsy |journal=Creative Computing |volume=10 |issue=8 |page=192 |date=August 1984 |access-date=July 15, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511110050/http://www.atarimagazines.com/creative/v10n8/192_Kay_Nishi_bridges_the_cul.php |archive-date=May 11, 2011 |url-status=live}}</ref>. Microsoft 1979-jıldıń yanvarında bas keńsesin Bellevue, Vashingtonǵa kóshirdi<ref name="BBCTL" />. Microsoft 1980-jılı [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemalar]] (OS) biznesine kirdi. Bir jıl aldın AT&T Corporation-nan licenziya arqalı alınǵan [[Unix]]-tiń Xenix dep atalǵan óz versiyasın islep shıqtı,<ref>{{Cite web |url=http://www.computersourcemag.com/articles/viewer.asp?a=695 |title=Under The Hood: Part 8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060901182630/http://www.computersourcemag.com/articles/viewer.asp?a=695 |archive-date=September 1, 2006 |work=Computer Source |last=Dyar |first=Dafydd Neal |date=November 4, 2002 |access-date=July 14, 2010}}</ref> biraq kompaniyanıń ústemligin bekkemlegen sistema [[MS-DOS]] boldı. [[IBM]] 1980-jıl noyabr ayında Microsoftqa IBM Personal Computer (IBM PC) ushın qollanılatuǵın CP/M OS versiyasın jetkerip beriw boyınsha shártnama berdi<ref>{{Cite book |title=Engines That Move Markets: Technology Investing from Railroads to the Internet and Beyond |url=https://books.google.com/books?id=k9xS6t4ibxoC |year=2002 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0-471-20595-1 |access-date=February 8, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323120013/https://books.google.com/books?id=k9xS6t4ibxoC |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}</ref>. Bul kelisim ushın Microsoft Seattle Computer Products kompaniyasınan 86-DOS dep atalǵan CP/M klonın satıp alıp, onı MS-DOS dep brendledi, al IBM onı IBM PC DOS dep qayta atadı. Microsoft 1981-jıldıń avgustında IBM PC shıǵarılǵannan keyin de MS-DOSqa iyelik etiwdi saqlap qaldı. IBM IBM PC BIOSına avtorlıq huqıq alǵan edi, sonlıqtan basqa kompaniyalar IBMge tiyisli bolmaǵan apparatlarda IBM PC-ge sáykes sistemalardı qollanıw ushın onı qayta injeneriyalawı kerek boldı, biraq bunday sheklew operaciyalıq sistemalarǵa qollanılmadı. Kompaniya 1983-jılı Microsoft Mouse tı shıǵarıw menen, sonday-aq Microsoft Press dep atalǵan baspa bólimin dúziw arqalı jańa bazarlarǵa kirdi<ref name="Allan 2001" />{{Rp|232|date=November 2012}}. Pol Allen Hodgkin limfoması menen awırǵannan keyin 1983-jılı Microsofttan ketti<ref>{{Cite news |url=http://old.seattletimes.com/html/businesstechnology/2014643290_paulallen31.html |title=Paul Allen goes public with hard feelings toward Gates |work=The Seattle Times |access-date=January 4, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104003653/http://old.seattletimes.com/html/businesstechnology/2014643290_paulallen31.html |archive-date=November 4, 2016 |url-status=dead }}</ref>. === 1985–1994: Windows hám Office === [[File:Microsoft Windows 1.0 pages2 3.jpg|thumb|Windows 1.0 — Windows liniyasınıń birinshi versiyası, 1985-jıl 20-noyabrde shıǵarılǵan.]] Microsoft Windows 1.0-di 1985-jıl 20-noyabrde MS-DOS ushın grafikalıq keńeytpe retinde shıǵardı,<ref name="Allan 2001" />{{Rp|242–243, 246|date=November 2012}} al sol jıldıń avgust ayında IBM menen birgelikte OS/2-ni islep shıǵıwdı baslaǵan edi<ref>{{Cite web |url=http://pages.prodigy.net/michaln/history/pr/87apr_m3592.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100410013835/http://pages.prodigy.net/michaln/history/pr/87apr_m3592.html |url-status=dead |archive-date=April 10, 2010 |title=Microsoft OS/2 Announcement |date=April 10, 2010 |access-date=August 9, 2017}}</ref>. Microsoft 1986-jıl 26-fevralda bas keńsesin Bellevue-den Vashington shtatınıń Redmond qalasına kóshirdi hám 13-martta NASDAQ birjasında akciyaların birinshi ret ashıq satıwın (IPO) ótkerdi<ref name="CBSCHRON">{{Cite web |url=https://www.cbsnews.com/elements/2006/06/16/in_depth_business/timeline1720211.shtml |title=Microsoft Chronology |work=CBS News |publisher=CBS Interactive |access-date=August 5, 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081105185844/http://www.cbsnews.com/elements/2006/06/16/in_depth_business/timeline1720211.shtml |archive-date=November 5, 2008}}</ref>. Nátiyjede kompaniya akciyalarınıń bahası ósiwi Microsoft xızmetkerleri arasında shama menen tórt milliarderdi hám 12 000 millionerdi payda etti<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2005/05/29/business/yourmoney/29millionaire.html?ex=1275019200&en=de3d71cbbb7e06f8&ei=5090&partner=rssuserland&emc=rss |title=The Microsoft Millionaires Come of Age |last=Bick |first=Julie |date=May 29, 2005 |work=The New York Times |access-date=July 3, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060412145540/http://www.nytimes.com/2005/05/29/business/yourmoney/29millionaire.html?ex=1275019200&en=de3d71cbbb7e06f8&ei=5090&partner=rssuserland&emc=rss |archive-date=April 12, 2006 |url-status=live}}</ref>. Microsoft 1987-jıl 2-aprelde OS/2-niń óz versiyasın original apparat ónimlerin islep shıǵarıwshılarǵa (OEM) usındı<ref name="Allan 2001" />. 1990-jılı Federal Sawda Komissiyası IBM menen sheriklik sebepli Microsofttı múmkin bolǵan kelisimge keliw fakti boyınsha tekserdi. Bul kompaniyanıń mámleket penen on jıldan artıq dawam etken huqıqıy tartıslarınıń baslanıwın bildirdi<ref>{{Cite magazine |url=https://www.wired.com/2002/11/u-s-v-microsoft-timeline/ |title=U.S. v. Microsoft: Timeline |date=November 4, 2002 |magazine=Wired |archive-url=https://web.archive.org/web/20100419063415/http://www.wired.com/techbiz/it/news/2002/11/35212 |archive-date=April 19, 2010 |url-status=live |access-date=July 17, 2010}}</ref> {{Rp|243–244|date=November 2012}}. Sol waqıtta kompaniya OS/2 kodınıń ózgerislerine kóp súyengen Microsoft Windows NT ústinde isledi. Ol 1993-jıl 21-iyulde jańa modulli yadrosı hám 32-bitli Win32 qosımsha programmalastırıw interfeysi (API) menen shıǵarıldı. Bul 16-bitli (MS-DOS negizindegi) Windows programmaların jańa platformaǵa kóshiriwdi ańsatlastırdı. Microsoft Windows NT haqqında IBM-ge maǵlıwmat berdi hám OS/2 boyınsha sheriklik nátiyjede buzıldı<ref>{{Cite web |url=http://www.winsupersite.com/reviews/winserver2k3_gold1.asp |title=Windows Server 2003: The Road To Gold |last=Thurrott |first=Paul |work=winsupersite.com |publisher=Penton Media |date=January 24, 2003 |access-date=July 15, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604082534/http://www.winsupersite.com/reviews/winserver2k3_gold1.asp |archive-date=June 4, 2010 |url-status=dead}}</ref>. 1990-jılı Microsoft [[Microsoft Office]] programmalıq támiynat paketin usındı. Oǵan [[Microsoft Word]] hám [[Microsoft Excel]] sıyaqlı bólek qosımshalar biriktirilgen edi<ref name="Allan 2001" />{{Rp|301|date=November 2012}}. 22-mayda Microsoft Windows 3.0-di iske qostı. Onda [[Paydalanıwshı interfeysi|paydalanıwshı interfeysiniń]] grafikalıq kórinisi jetilistirilgen hám Intel 386 processorı ushın qorǵalǵan rejim múmkinshiligi jaqsılatılǵan edi<ref>{{Cite web |url=http://www.itproportal.com/2010/05/22/microsoft-windows-30-20-years-today/ |title=Microsoft Windows 3.0 Is 20 Years Old Today!!! |work=ITProPortal |last=Athow |first=Desire |date=May 22, 2010 |access-date=April 4, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325093045/http://www.itproportal.com/2010/05/22/microsoft-windows-30-20-years-today/ |archive-date=March 25, 2012 |url-status=live}}</ref>. Office hám Windows ózleriniń tiyisli tarawlarında ústemlikke iye boldı<ref>{{Cite magazine |url=https://www.pcmag.com/article2/0,2817,1159610,00.asp |title=OS Market Share 1993–2001 – Windows 98 Put to the Test |magazine=[[PC Magazine]] |publisher=Ziff Davis |date=August 1, 1998 |access-date=July 3, 2010 |first=Michael |last=Miller |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511141923/http://www.pcmag.com/article2/0,2817,1159610,00.asp |archive-date=May 11, 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine |url=http://www.pcworld.com/article/18462/a_peek_at_office_upgrade.html |title=A Peek at Office Upgrade |magazine=[[PC World]] |publisher=[[IDG]] |date=September 13, 2000 |last=McCracken |first=Harry |access-date=July 4, 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506065942/http://www.pcworld.com/article/18462/a_peek_at_office_upgrade.html |archive-date=May 6, 2009 }}</ref>. 1994-jıl 27-iyulde AQSH Ádillik departamentiniń Antimonopoliyalıq bólimi básekileslikke tásir haqqındaǵı protokolın berdi. Onda 1988-jıldan berli Microsoft OEM islep shıǵarıwshıların kompyuterlerinde Microsoft ónimi qollanılǵan yamasa qollanılmaǵanına qaramastan, processorǵa baylanıslı licenziya boyınsha royalti tólewge barǵan sayın kóbirek májbúrlegeni aytıldı<ref>{{Cite web |url=https://www.justice.gov/atr/cases/f0000/0045.htm |title=Competitive Impact Statement : U.S. v. Microsoft Corporation |publisher=Justice.gov |access-date=May 11, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510012902/http://www.justice.gov/atr/cases/f0000/0045.htm |archive-date=May 10, 2011 |url-status=live}}</ref>. === 1995–2007: Vebke kiriw, Windows 95, Windows XP hám Xbox === [[File:300lx.jpg|thumb|left|1996-jılı shıǵarılǵan Windows CE — HP 300LX-da kórsetilgen jeke cifrlı járdemshiler hám basqa kishi kompyuterler ushın arnalǵan operaciyalıq sistema versiyası.]] 1995-jıl 26-mayda Bill Geyts ishki kompaniyalıq «Internet Tidal Wave memo»sın jibergennen keyin, Microsoft óz usınısların qayta belgilewge hám ónim liniyasın kompyuter tarmaqları hám World Wide Web tarawlarına keńeytiwge kiristi<ref>{{Cite web |url=http://news.cnet.com/2009-1032-995681.html |title=Victor: Software empire pays high price |last=Borland |first=John |date=April 15, 2003 |work=[[CNET]] |publisher=[[CBS Interactive]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20111116150815/http://news.cnet.com/2009-1032-995681.html |archive-date=November 16, 2011 |access-date=July 16, 2010}}</ref>. Netscape sıyaqlı jańa kompaniyalardan tısqarı, Microsoft World Wide Webke derlik baslanǵan máwritten-aq qatnasıw ushın jetkilikli tez háreket etken jalǵız iri hám jetilisken kompaniya boldı. Borland, WordPerfect, Novell, IBM hám Lotus sıyaqlı basqa kompaniyalar jańa jaǵdayǵa beyimlesiwde ádewir áste háreket etti, bul Microsoftqa bazarda ústemlik etiwge múmkinshilik berdi<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=qiDsEgYKXRAC&q=Bill+Gates+1994+Internet+blow+over+Netscape+Borland+WordPerfect+Novell+IBM+Lotus&pg=PA11 |title=Network Security Foundations: Technology Fundamentals for IT Success |access-date=March 16, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323120021/https://books.google.no/books?id=qiDsEgYKXRAC&pg=PA11&dq=Bill+Gates+1994+Internet+blow+over+Netscape+Borland+WordPerfect+Novell+IBM+Lotus&hl=no&sa=X&ved=0ahUKEwjliaaH-IbhAhVHw4sKHRIlCnkQ6AEIKTAA#v=onepage&q=Bill%20Gates%201994%20Internet%20blow%20over%20Netscape%20Borland%20WordPerfect%20Novell%20IBM%20Lotus&f=false |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live |isbn=9780782151367 |last1=Strebe |first1=Matthew |date=February 20, 2006|publisher=John Wiley & Sons }}</ref>. Kompaniya 1995-jıl 24-avgustta Windows 95-ti shıǵardı. Onda aldınnan basqarılatuǵın kóp tapsırmalı rejim, jańa Start túymesine iye pútkilley jańa paydalanıwshı interfeysi hám 32-bitli sáykeslik bar edi; NT sıyaqlı ol da Win32 API-di usındı<ref>{{Cite journal |journal=Smart Computing |publisher=Sandhills Publishing Company |volume=4 |issue=3 |url=http://www.smartcomputing.com/editorial/article.asp?article=articles/archive/95win/95win02/95win02.asp&guid= |archive-url=https://web.archive.org/web/20040706233547/http://www.smartcomputing.com/editorial/article.asp?article=articles%2Farchive%2F95win%2F95win02%2F95win02.asp&guid= |url-status=dead |archive-date=July 6, 2004 |title=New And Improved |last=Cope |first=Jim |date=March 1996 |access-date=July 16, 2010 }}</ref><ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/windows95systemp00matt |title=Windows 95 Programming Secrets |last=Pietrek |first=Matt |author-link=Matt Pietrek |publisher=IDG |isbn=978-1-56884-318-6 |date=March 1996 |access-date=July 17, 2010 |url-access=registration}}</ref>{{Rp|20|date=November 2012}}. Windows 95 MSN onlayn xızmeti menen bir paketke biriktirildi. MSN CompuServe hám AOL sıyaqlı xızmetlerge básekiles bolıwı kózde tutılǵan edi. Internet Explorer veb-brauzeri Windows 95-tiń dúkanlardaǵı birinshi versiyasına kirgizilmedi, al keyinirek Microsoft Plus! paketine hám Windows 95-tiń OEM versiyalarına qosıldı<ref>{{Cite web |url=http://winsupersite.com/windows-live/msn-inside-story |title=MSN: The Inside Story |work=Supersite for Windows |last=Thurrott |first=Paul |publisher=[[Penton (company)|Penton Media]] |date=May 19, 2005 |access-date=July 17, 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100523202530/http://www.winsupersite.com/showcase/msn_inside_01.asp |archive-date=May 23, 2010}}</ref>. Joqarı dárejeli marketing kampaniyası<ref>Edwards, Benj (August 24, 2020).[https://www.howtogeek.com/685668/windows-95-turns-25-heres-how-it-transformed-pcs/ "Windows 95 Turns 25: When Windows Went Mainstream."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210105020917/https://www.howtogeek.com/685668/windows-95-turns-25-heres-how-it-transformed-pcs/|date=January 5, 2021}} ''How To Geek''. Retrieved November 29, 2020.</ref> hám The New York Times baspasınıń «bul taraw tariyxındaǵı kompyuter óniminiń eń dawlı, eń tartıslı hám eń qımbat tanıstırılıwı» dep ataǵan prezentaciyası<ref>Chew, Jonathan (August 24, 2015). [https://fortune.com/2015/08/24/20-years-microsoft-windows-95/ "Microsoft Launched This Product 20 Years Ago and Changed the World"]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021131927/https://fortune.com/2015/08/24/20-years-microsoft-windows-95/ |date=October 21, 2020 }} ''[[Fortune (magazine)|Fortune]]''. Retrieved November 29, 2020.</ref> járdeminde Windows 95 tez arada tabıslı ónimge aylandı<ref>Wild, Chris (August 24, 2015).[https://mashable.com/2015/08/24/windows-95-launch/?europe=true "Aug. 24, 1995: Launching Windows 95."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201127173449/https://mashable.com/2015/08/24/windows-95-launch/?europe=true |date=November 27, 2020 }} ''[[Mashable]]''. Retrieved November 29, 2020.</ref>. 1996-jılı jańa bazarlarǵa kirip, Microsoft hám [[General Electric]] kompaniyasınıń NBC bólimi jańa 24/7 kabel jańalıqlar kanalın — MSNBC-di — dúzdi<ref>{{Cite web |url=http://marketplace.publicradio.org/shows/1996/07/15_mpp.html |title=Marketplace: News Archives |work=Marketplace |publisher=American Public Media |date=July 15, 1996 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040823174040/http://marketplace.publicradio.org/shows/1996/07/15_mpp.html |archive-date=August 23, 2004}}</ref>. Microsoft jeke cifrlı járdemshiler sıyaqlı yad kólemi az hám basqa sheklewleri bar qurılmalar ushın arnalǵan jańa operaciyalıq sistema — Windows CE 1.0-di jarattı<ref>{{Cite web |url=http://www.hpcfactor.com/support/windowsce/ |last=Tilly |first=Chris |title=The History of Microsoft Windows CE |work=HPC:Factor |access-date=August 18, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921144050/http://www.hpcfactor.com/support/windowsce/ |archive-date=September 21, 2008 |url-status=live}}</ref>. 1997-jıldıń oktyabr ayında Ádillik departamenti Federal District Courtqa Microsoft 1994-jılı qol qoyılǵan kelisimdi buzǵanı haqqında arız berip, sudtan Internet Explorerdi Windows penen bir paketke biriktiriwdi toqtatıwdı soradı<ref name="Allan 2001" />{{Rp|323–324|date=November 2012}}. [[File:Microsoft IntelliMouse 2001.jpg|thumb|200x200px|Microsoft tiykarınan programmalıq támiynatqa itibar bergenine qaramastan, bul jerde kórsetilgen IntelliMouse kompyuter tıshqanshaları sıyaqlı birneshe tabıslı JK aksessuarların da islep shıǵardı.]] [[File:Xbox-console.jpg|thumb|Microsoft 2001-jılı Xbox konsolları seriyasınıń birinshi ónimin shıǵardı. Básekilesleri menen salıstırǵanda grafikalıq jaqtan kúshli bolǵan Xbox ádettegi PC-degi 733 MHz Intel Pentium III processorın qollanǵan.]] 2000-jıl 13-yanvarda Bill Geyts bas direktor lawazımın 1980-jıldan berli kompaniyada islewshi hám onıń universitetten beri dostı Stiv Ballmerge tapsırdı. Sol waqıtta Geyts ózi ushın Chief Software Architect lawazımın dúzdi<ref name="Allan 2001" />{{Rp|111, 228|date=November 2012}}<ref name="BBCTL" />. Ballmerdiń basqarıwı astında kompaniya apparatlıq ónimlerge kóbirek itibar beriwdi basladı<ref>{{Cite web |date=October 21, 2016 |title=Microsoft sees shares hit record high |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-37724557 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171016012110/http://www.bbc.co.uk/news/business-37724557 |archive-date=October 16, 2017 |access-date=October 7, 2017 |website=[[BBC]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 30, 2010 |title=Notify The Next Of Kin |url=http://www.informationweek.com/applications/notify-the-next-of-kin/d/d-id/1090416 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140424124515/http://www.informationweek.com/applications/notify-the-next-of-kin/d/d-id/1090416 |archive-date=April 24, 2014 |access-date=April 24, 2014 |work=[[InformationWeek]]}}</ref>. 2001-jıl 25-oktyabrde Microsoft Windows XP-di shıǵardı. Ol NT kod bazası tiykarında Windows OS-tiń tiykarǵı hám NT liniyaların biriktirdi. Kompaniya sol jılı keyinirek Xbox-ti shıǵarıp, [[Sony]] hám Nintendo ústemlik etken video oyın konsolları bazarına kirdi. 2004-jıldıń martında Evropa Awqamı Microsoftqa qarsı antimonopoliyalıq huqıqıy is basladı. Onda kompaniyanıń Windows OS-tegi ústemlik jaǵdayınan unamsız paydalanǵanı aytıldı. Nátiyjede €497 million ($613 million) kóleminde shtraf salındı hám Microsoft Windows Media Player-siz Windows XP-diń jańa versiyaların — Windows XP Home Edition N hám Windows XP Professional N — shıǵarıwǵa májbúr boldı. 2005-jıldıń noyabr ayında kompaniyanıń ekinshi hám eń tabıslı video oyın konsolı [[Xbox 360]] shıǵarıldı. Xbox shıǵarılǵannan keyin apparatlıq ónimler biznesinde kompaniyanıń qatnasıwı barǵan sayın arttı. 2006-jılı Microsoft burınǵı Portable Media Center programmalıq platformasınıń dawamı bolǵan Zune cifrlı media-pleerleri seriyasın shıǵardı. === 2007–2011: Microsoft Azure, Windows Vista, Windows 7 hám Microsoft Store-lar === [[File:Steve Ballmer - MIX 2008.jpg|thumb|left|2008-jılı MIX is-ilajındaǵı bas direktor Stiv Ballmer. 2005-jılı onıń basqarıw usılı haqqındaǵı intervyuında, delegaciya etilgen xızmetkerlerdi durıs baǵdarlaw birinshi náwbettegi wazıypası ekenin ayttı. Ballmer sonday-aq birinshi háreketler sátsiz bolǵan jaǵdayda da jańa texnologiyalardı izlewdi dawam ettiriw kerek ekenin ayttı hám bunı Windows-tıń dáslepki háreketleri menen mısal etti<ref>{{Cite news |title=Steve Ballmer on management style |url=http://www.itworld.com/051109ballmerinterview |work=ITWorld |agency=CIO Asia |publisher=[[International Data Group|IDG]] |date=November 10, 2005 |first=Gerald |last=Wee |access-date=January 29, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514145636/http://www.itworld.com/051109ballmerinterview |archive-date=May 14, 2011 |url-status=live}}</ref>.]] [[File:Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|thumb|Microsoftqa birneshe ayıppul salǵan Evropa Komissiyasınıń bas keńsesi]] 2007-jıldıń yanvar ayında shıǵarılǵan Windows-tiń keyingi versiyası — Vista — múmkinshiliklerge, qáwipsizlikke hám Aero dep atalǵan qayta dizaynlanǵan paydalanıwshı interfeysine itibar beriw menen shıǵarıldı<ref>{{Cite web |url=http://reviews.cnet.com/windows/windows-vista-ultimate/4505-3672_7-32013603.html |title=Windows Vista Ultimate review |date=January 23, 2007 |access-date=April 4, 2012 |last=Vamosi |first=Robert |work=[[CNET]] |publisher=[[CBS Interactive]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406015257/http://reviews.cnet.com/windows/windows-vista-ultimate/4505-3672_7-32013603.html |archive-date=April 6, 2012 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.informationweek.com/gates-says-security-is-job-one-for-vista-/d/d-id/1040561 |title=Gates Says Security Is Job One For Vista |date=February 14, 2006 |access-date=April 4, 2012 |last=Ricadela |first=Aaron |work=[[InformationWeek]] |publisher=UBM TechWeb |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318064254/http://informationweek.com/news/180201580 |archive-date=March 18, 2012 }}</ref>. Sol waqıtta shıǵarılǵan Microsoft Office 2007 «Ribbon» paydalanıwshı interfeysin engizdi, bul aldınǵı versiyalardan ádewir ózgeshe edi. Eki ónimniń de salıstırmalı túrde kúshli satılıwı 2007-jılı rekord payda alıwǵa járdem berdi<ref>{{Cite web |url=http://www.scotsman.com/news/vista-gives-microsoft-view-of-record-profit-1-1316524 |title=Vista gives Microsoft view of record profit |work=Edinburgh Evening News |date=April 27, 2007 |publisher=[[Johnston Press]] |access-date=February 1, 2009 |archive-date=August 4, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804053508/https://www.scotsman.com/business/vista-gives-microsoft-view-record-profit-2512476 |url-status=dead }}</ref>. 2008-jıl 27-fevralda Evropa Awqamı Microsofttıń 2004-jıldıń martındaǵı sud qararına boysınbaǵanı ushın jáne bir €899 million ($1,4 milliard) shtraf saldı. Onda kompaniya básekileslerine óziniń jumıs toparı hám backoffice serverleri haqqındaǵı tiykarǵı maǵlıwmatlar ushın aqılǵa sıymas bahalardı belgilegen dep kórsetildi<ref>{{Cite book |last=McCormick |first=John |title=European Union Politics |publisher=Palgrave Macmillan |year=2011 |isbn=978-0-230-57707-7 |location=New York |pages=340 |language=en}}</ref>. Microsoft óziniń qararǵa ámel etkenin aytıp, «bul ayıppullardıń sebebi burınǵı máseleler bolıp, olar sheshilgen» dep málimledi<ref>{{Cite news |title=AFP:EU hits Microsoft with record 899&nbsp;million euro antitrust fine |url=http://afp.google.com/article/ALeqM5iozBXlp2nzuVxnMx_SwmtKvi7C-w |agency=[[Agence France-Presse]] |work=[[Google News]] |date=February 27, 2008 |access-date=June 1, 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080430164250/http://afp.google.com/article/ALeqM5iozBXlp2nzuVxnMx_SwmtKvi7C-w |archive-date=April 30, 2008}}</ref>. Geyts 2008-jıl 27-iyunda Chief Software Architect lawazımınan ketti. Bul qarar 2006-jıldıń iyunında járiyalanǵan edi. Ol kompaniya menen baylanıslı basqa lawazımların saqlap qaldı hám tiykarǵı joybarlar boyınsha kompaniyaǵa keńes beriwdi dawam ettirdi<ref>{{Cite magazine |url=https://www.pcmag.com/article2/0,2817,1977363,00.asp |title=Bill Gates Announces Resignation |author-link=Natali Morris |last=Conte |first=Natali Del |magazine=[[PC Magazine]] |publisher=[[Ziff Davis]] |date=June 15, 2006 |access-date=July 17, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100420070747/http://www.pcmag.com/article2/0,2817,1977363,00.asp |archive-date=April 20, 2010 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/technology/3357698/Bill-Gates-steps-down-as-Microsoft-head-to-concentrate-on-philanthropy.html |title=Bill Gates steps down as Microsoft head to concentrate on philanthropy |last=Beaumont |first=Claudine |work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |date=June 27, 2008 |access-date=January 9, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313023003/http://www.telegraph.co.uk/technology/3357698/Bill-Gates-steps-down-as-Microsoft-head-to-concentrate-on-philanthropy.html |archive-date=March 13, 2016 |url-status=live}}</ref>. Kompaniyanıń Windows ushın bultlı esaplaw bazarına kiriwi bolǵan Azure Services Platform 2008-jıl 27-oktyabrde iske túsirildi<ref>{{Cite web |url=http://news.cnet.com/microsoft-launches-windows-azure/ |title=Microsoft launches Windows Azure |work=CNET |publisher=CBS Interactive |first=Ina |last=Fried |author-link=Ina Fried |date=October 27, 2008 |access-date=July 6, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510020425/http://news.cnet.com/microsoft-launches-windows-azure/ |archive-date=May 10, 2011 |url-status=live}}</ref>. 2009-jıl 12-fevralda Microsoft Microsoft brendi astındaǵı bólek sawda dúkanları tarmaǵın ashıw niyetin járiyaladı. 2009-jıl 22-oktyabrde Scottsdale, Arizona shtatında birinshi Microsoft Store ashıldı; sol kúni Windows 7 de rásmiy túrde kópshilikke shıǵarıldı. 2000-jıllardıń aqırında smartfonlar industriyası tez rawajlanǵan dáwirde Microsoft zamanagóy [[smartfon]] [[Mobil operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemasın]] usınıwda básekileslerin quwıp jetiwde qıyınshılıqqa ushıradı hám AQSH bazarında [[Apple Inc.|Apple]] hám [[Google]] tárepinen qollanǵan [[Android|Androidtan]] artta qaldı<ref>{{Cite web|url=https://money.cnn.com/2010/10/11/technology/windows_phone_7/index.htm|title=Microsoft unveils Windows Phone 7 partners – Oct. 11, 2010|website=money.cnn.com|access-date=September 24, 2020|archive-date=November 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129083750/https://money.cnn.com/2010/10/11/technology/windows_phone_7/index.htm|url-status=dead}}</ref>. Sonıń nátiyjesinde 2010-jılı Microsoft eskirgen tiykarǵı [[Mobil operaciyalıq sistema|mobil operaciyalıq sisteması]] Windows Mobile-dı qayta islep shıǵıp, onı sol jıldıń oktyabrında shıǵarılǵan jańa Windows Phone OS menen almastırdı<ref>{{Cite book |last1=Lecrenski |first1=Nick |title=Beginning Windows Phone 7 Application Development: Building Windows Phone Applications Using Silverlight and XNA |last2=Watson |first2=Karli |last3=Fonseca-Ensor |first3=Robert |publisher=John Wiley & Sons |year=2010 |isbn=978-0-470-91233-1 |location=Hoboken, NJ |pages=4 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Helal |first1=Abdelsalam A. |title=Mobile Platforms and Development Environments |last2=Helal |first2=Sumi |last3=Bose |first3=Raja |last4=Li |first4=Wendong |publisher=Morgan & Claypool Publishers |year=2012 |isbn=978-1-60845-866-0 |pages=33 |language=en}}</ref>. Onda «Metro» kod atı menen belgili bolǵan jańa [[paydalanıwshı interfeysi]] dizayn tili qollanıldı. Bul dizayn ápiwayı formalarǵa, tipografikaǵa hám ikonografikaǵa, sonday-aq minimalizm konceptine úlken itibar beriwi menen belgili boldı. Microsoft Windows Phone OS qollanatuǵın barlıq smartfonlarda birdey paydalanıwshı tájiriybesin támiyinleytuǵın jańa programmalıq strategiyanı engizdi. 2011-jılı kompaniya Nokia menen sheriklik dúzdi hám Windows Phone-dı birgelikte islep shıǵıw ushın kompaniya menen tıǵız isledi,<ref>{{Cite web|url=https://www.marketingweek.com/nokia-to-partner-with-microsoft-under-new-structure/|title=Nokia to partner with Microsoft under new structure|first=Rosie|last=Baker|date=February 11, 2011|access-date=September 24, 2020|archive-date=November 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127141115/https://www.marketingweek.com/nokia-to-partner-with-microsoft-under-new-structure/|url-status=live}}</ref> biraq uzaq jıllardan beri Windows Mobile OEM-sherigi bolǵan HTC penen sheriklikti de saqlap qaldı<ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2012/9/19/3356676/htc-microsoft-windows-phone-8-marketing-partnership|title=HTC rekindles its old Microsoft romance and bets on Windows Phone 8|first=Tom|last=Warren|date=September 19, 2012|website=The Verge|access-date=September 24, 2020|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031558/http://www.theverge.com/2012/9/19/3356676/htc-microsoft-windows-phone-8-marketing-partnership|url-status=live}}</ref>. Microsoft 2011-jıl 23-martta dúzilgen Open Networking Foundationnıń tiykar salıwshı aǵzalarınıń biri boldı. Bul kommerciyalıq emes shólkem Software-Defined Networking dep atalatuǵın bultlı esaplaw baslamasına járdem beriwge baǵdarlanǵan<ref>{{Cite web |url=http://www.openflow.org/wp/2011/03/open-networking-foundation-formed-to-speed-network-innovation/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110326044008/http://www.openflow.org/wp/2011/03/open-networking-foundation-formed-to-speed-network-innovation/ |url-status=dead |archive-date=March 26, 2011 |title=Open Networking Foundation News Release |first=David |last=Erickson |work=Openflow.org |date=March 21, 2011 |access-date=May 29, 2011}}</ref>. Baslamanıń maqseti telekommunikaciyalıq tarmaqlarda, sımsız tarmaqlarda, maǵlıwmatlar oraylarında hám basqa tarmaqlıq tarawlarda ápiwayı programmalıq ózgerisler arqalı innovaciyalardı tezletiwden ibarat<ref>{{Cite web |url=http://www.computerworld.com.au/article/380663/google_other_titans_form_open_networking_foundation/?fp=4&fpid=78268965 |title="Google and other titans form Open Networking Foundation." Noyes, March 23, 2011 |work=[[Computerworld]] |publisher=[[International Data Group|IDG]] |date=March 23, 2011 |access-date=May 29, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406121956/http://www.computerworld.com.au/article/380663/google_other_titans_form_open_networking_foundation/?fp=4&fpid=78268965 |archive-date=April 6, 2011 |url-status=live}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} bg4yzh0zu873mee8e2geo92k8w9upc5 268558 268557 2026-09-25T22:04:05Z Bekan88 11311 268558 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" ! colspan="2" class="infobox-above" style="background:#5E5E5E; color:white; font-size:125%;" |Microsoft Corporation |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[Fayl:Microsoft_logo_(2012).svg|220px|sürmesiz]] <div class="infobox-caption">Microsoft logotipi, 2012-jıldan berli qollanılmaqta</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[Fayl:Aerial_Microsoft_West_Campus_August_2009.jpg|220px|sürmesiz]] <div class="infobox-caption">Microsoft kompaniyasınıń Redmond qalasındaǵı (Vashington shtatı) bas keńsesi jaylasqan kampusı</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Túri | class="infobox-data" |Ashıq akcionerlik jámiyet |- ! class="infobox-label" scope="row" |Birjadaǵı belgisi | class="infobox-data" |NASDAQ: MSFT<br>NASDAQ-100 indeksiniń quramında<br>Dow Jones Industrial Average indeksiniń quramında<br>S&P 100 indeksiniń quramında<br>S&P 500 indeksiniń quramında |- ! class="infobox-label" scope="row" |ISIN | class="infobox-data" |US5949181045 |- ! class="infobox-label" scope="row" |Tarawı | class="infobox-data" |[[Informaciyalıq texnologiya|Informaciyalıq texnologiyalar]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Aldınǵı kompaniya | class="infobox-data" |Traf-O-Data |- ! class="infobox-label" scope="row" |Tiykar salınǵan kúni | class="infobox-data" |4-aprel, 1975-j.<br>Albuquerque, Nyu-Meksiko, AQSH |- ! class="infobox-label" scope="row" |Tiykarshıları | class="infobox-data" |[[Bill Gates|Bill Geyts]]<br>Pol Allen |- ! class="infobox-label" scope="row" |Bas keńsesi | class="infobox-data" |Microsoft kampusı, Redmond, Vashington, AQSH |- ! class="infobox-label" scope="row" |Xızmet kórsetiw aymaǵı | class="infobox-data" |Pútkil dúnya |- ! class="infobox-label" scope="row" |Basqarıwshılar | class="infobox-data" |Satya Nadella — basqarma baslıǵı hám bas direktor (CEO)<br>Bred Smit — vice-prezident hám prezident<br>Bill Geyts — texnikalıq keńes beriwshi<br>Emi Xus — bas finans direktorı (CFO) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Ónimleri | class="infobox-data" |Programmalıq támiynat islep shıǵarıw<br>Kompyuter apparatlıq támiynatı<br>[[Jasalma intellekt]]<br>Elektronika ónimleri<br>Sociallıq tarmaq xızmetleri<br>Bultlı esaplaw<br>Kompyuter oyınları<br>Korporativ venchurlıq investiciyalar |- ! class="infobox-label" scope="row" |Brendleri | class="infobox-data" |[[Microsoft Windows|Windows]]<br>Microsoft 365<br>Teams<br>Visual Studio<br>Azure<br>Xbox<br>Dynamics<br>Surface |- ! class="infobox-label" scope="row" |Xızmetleri | class="infobox-data" |Edge<br>Azure<br>Bing<br>LinkedIn<br>Viva Engage<br>Microsoft 365<br>OneDrive<br>Dynamics 365<br>Outlook<br>[[GitHub]]<br>Microsoft Store<br>Windows Update<br>Game Pass<br>Xbox tarmaǵı |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background:#F2F2F2;" |Finanslıq kórsetkishleri |- ! class="infobox-label" scope="row" |Kirisi | class="infobox-data" |{{profit}}331,8 mlrd AQSH dolları (2026) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Operaciyalıq paydası | class="infobox-data" |{{profit}}155,2 mlrd AQSH dolları (2026) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Taza paydası | class="infobox-data" |{{profit}}133,7 mlrd AQSH dolları (2026) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Ulıwma aktivleri | class="infobox-data" |{{profit}}758,4 mlrd AQSH dolları (2026) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Ulıwma kapitalı | class="infobox-data" |{{profit}}442,4 mlrd AQSH dolları (2026) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Xızmetkerler sanı | class="infobox-data" |223 000 (2026) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Bólimleri | class="infobox-data" |Xbox<br>Microsoft 365<br>Microsoft Research<br>Microsoft AI<br>Windows and Devices Group<br>Microsoft Cloud<br>Microsoft Security<br>Microsoft Industry<br>Microsoft Business Applications<br>Microsoft Developer |- ! class="infobox-label" scope="row" |[[Sıńar kompaniya|Sıńar kompaniyalar]] | class="infobox-data" |[[GitHub]]<br>LinkedIn |- ! class="infobox-label" scope="row" |ASN | class="infobox-data" |8075 |- ! class="infobox-label" scope="row" |[[Veb-sayt|Veb-saytı]] | class="infobox-data" |[https://www.microsoft.com microsoft.com] |} '''Microsoft Corporation''' — bas keńsesi Vashington shtatınıń Redmond qalasında jaylasqan AQSH kóp milletli texnologiyalıq kompaniya. Kompaniya [[Microsoft Windows|Windows]] sıyaqlı programmalıq támiynatlar arqalı [[Jeke kompyuter|jeke kompyuterlerdiń]] rawajlanıwında úlken áhmiyetke iye boldı hám keyin [[Internet]] xızmetleri, bultlı esaplaw, [[jasalma intellekt]], video oyınlar hám basqa tarawlarǵa keńeydi. Big Tech kompaniyası retinde Microsoft kiris kólemi boyınsha dúnyadaǵı eń iri programmalıq támiynat kompaniyası, bazarda ashıq túrde satılatuǵın eń qımbat kompaniyalardıń biri hám dúnyadaǵı eń qımbat brendlerdiń biri bolıp tabıladı. 1975-jılı [[Bill Gates|Bill Geyts]] hám Pol Allen tárepinen Altair 8800 ushın BASIC interpretatorların satıw maqsetinde tiykar salınǵan Microsoft 1980-jıllardıń ortalarında [[MS-DOS]], al keyin Windows arqalı jeke kompyuterlerdiń operaciyalıq sistemaları bazarında ústemlikke eristi. Kompaniyanıń 1986-jılǵı birinshi ashıq akciyalar usınısı (IPO) hám keyin kompaniya akciyaları bahasınıń ósiwi Microsoft xızmetkerleri arasında úsh milliarderdi hám shama menen 12 000 millionerdi payda etti. 1990-jıllardan baslap kompaniya óz biznesin barǵan sayın túrli tarawlarǵa keńeytti. Stiv Ballmer 2000-jılı Geyts ornına bas direktor boldı. Ol basqarǵan dáwirde Microsoft 2011-jılı Skype Technologies kompaniyasın satıp alıp, sol waqıtqa shekemgi eń iri korporativ satıp alıwın ámelge asırdı, 2012-jılı kompaniyanıń birinshi óz ishinde islep shıǵarılǵan kompyuterler liniyası — Surface — penen apparatlıq ónimlerge kóbirek itibar qaratıldı hám [[Nokia]] arqalı Microsoft Mobile dúzildi. Satya Nadella 2014-jılı bas direktor bolǵannan berli kompaniya óz itibarın bultlı esaplawǵa burdı hám 2016-jılı LinkedIn-di satıp aldı. Onıń basqarıwı astında kompaniya Xbox brendin qollaw ushın video oyınlar biznesin keńeytti, 2022-jılı Microsoft Gaming bólimin dúzdi hám 2023-jılı Activision Blizzard kompaniyasın satıp aldı. Microsoft 1990-jıllardan berli IBM PC-ge sáykes [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemalar]] hám ofis programmalıq támiynat paketleri bazarlarında ústemlik etip kelmekte. Onıń eń belgili programmalıq ónimleri — [[Microsoft Windows|Windows]] operaciyalıq sistemaları liniyası hám [[Microsoft Office]] hám Microsoft 365 ónimlilik qosımshaları jıynaǵı. Olardıń eń ataqlılarınıń quramına [[Microsoft Word|Word]] tekst processorı, [[Microsoft Excel|Excel]] elektron kesteler redaktorı hám [[Microsoft PowerPoint|PowerPoint]] prezentaciya programması kiredi. Kompaniyanıń tiykarǵı apparatlıq ónimleri — Surface kompyuterleri tarmaǵı hám Xbox video oyın konsolları brendi bolıp, sońǵısı Xbox tarmaǵın da óz ishine aladı. Kompaniya sonday-aq Bing veb-izlew xızmeti, MSN veb-portal, Outlook.com (Hotmail) elektron pochta xızmeti hám Microsoft Store sıyaqlı onlayn xızmetlerdi usınadı. Korporativ hám islep shıǵıw tarawlarında Microsoft, ásirese, Azure bultlı esaplaw platformasın, Microsoft SQL Server [[maǵlıwmatlar bazası]] programmalıq támiynatın hám Visual Studio-nı usınadı. Microsoft 2019-jıldıń aprelinde bazardaǵı bahalanıwı 1 trillion AQSH dollarınan asqan úshinshi ashıq akciyalı AQSH kompaniyası boldı. Kompaniya monopoliyalıq ámeliyatları ushın sınǵa alındı, al onıń programmalıq támiynatı paydalanıw qolaylıǵı, isenimliligi hám qáwipsizligi menen baylanıslı máseleler ushın sınǵa alındı. == Tariyxı == === 1972–1985: Tiykar salınıwı === [[File:Altair 8800 and Model 33 ASR Teletype.jpg|left|thumb|256x256px|Terminal retinde keń tarqalǵan Model 33 ASR Teletype, qaǵaz lenta oqıw qurılması hám qaǵaz lenta tesiw qurılması menen birge Altair 8800 kompyuteri (shep jaqta)]] [[File:1981BillPaul.jpg|thumb|left|1981-jıl 19-oktyabrde áhmiyetli shártnamaǵa [[IBM]] menen qol qoyǵannan keyingi Pol Allen hám [[Bill Gates|Bill Geyts]]<ref name="Allan 2001">{{Cite book |url=https://archive.org/details/A_History_of_the_Personal_Computer |title=A History of the Personal Computer |last=Allan |first=Roy A. |publisher=Allan Publishing |isbn=978-0-9689108-0-1 |year=2001 |access-date=July 17, 2010}}</ref>{{Rp|228|date=November 2012}}]] [[File:Bill_Gates_and_Paul_Allen_Business_Cards.jpg|thumb|Microsoft Visitor Center-de jaylasqan Bill Geyts hám Pol Allenniń birinshi biznes kartochkaları]] Balalıq dáwirden doslar [[Bill Gates|Bill Geyts]] hám Pol Allen kompyuter [[Programmalastırıw|programmalastırıwındaǵı]] bilimlerin qollanıp, biznes jaratıwǵa umtıldı<ref>{{Cite web |url=http://www.biography.com/people/bill-gates-9307520#early-life |title=Bill Gates |publisher=Biography.com |access-date=November 8, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161106203412/http://www.biography.com/people/bill-gates-9307520#early-life |archive-date=November 6, 2016 |url-status=live}}</ref>. 1972-jılı olar avtomobil qatnawı haqqındaǵı maǵlıwmatlardı baqlaw hám analizlew ushın ápiwayı kompyuter satqan Traf-O-Data kompaniyasına tiykar saldı<ref>{{Cite web |title=Microsoft Company History |url=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/microsoft-corporation-history/ |access-date=March 20, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806021000/http://www.fundinguniverse.com/company-histories/microsoft-corporation-history/ |archive-date=August 6, 2013 |url-status=live}}</ref>. 1975-jıl yanvar ayındaǵı Popular Electronics jurnalında Micro Instrumentation and Telemetry Systems (MITS) kompaniyasınıń Altair 8800 mikrokompyuteri haqqında maǵlıwmat járiyalandı,<ref>{{Cite web |url=https://www.boston.com/news/local/breaking_news/2008/12/by_martin_finuc_2.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090101055041/http://www.boston.com/news/local/breaking_news/2008/12/by_martin_finuc_2.html |archive-date=January 1, 2009 |title=Harvard Square newsstand sold the magazine that started a revolution |work=Boston.com |publisher=The New York Times Company |date=December 30, 2008 |last=Finucane |first=Martin}}</ref> bul Allenge qurılma ushın [[BASIC]] [[Interpretator|interpretatorın]] programmalastırıwǵa bolatuǵının usınıwǵa sebep boldı. Geyts MITS-ke qońıraw etip, onda isleytuǵın interpretator bar ekenin ayttı, al MITS demonstraciyanı talap etti. Allen Altair ushın simulyator ústinde isleydi, Geyts bolsa interpretatordı islep shıqtı hám olar 1975-jıldıń mart ayında Albuquerque, Nyu Mexiko-da MITS-ke kórsetkende programma kemshiliksiz isledi. MITS onı tarqatıwǵa kelisti hám Altair BASIC atı menen bazarǵa shıǵardı<ref name="Allan 2001" />{{Rp|108, 112–114|date=November 2012}}. Geyts hám Allen 1975-jıl 4-aprelde Microsoft kompaniyasın dúzdi, Geyts bas direktor boldı,<ref name="BBCTL">{{Cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5085630.stm |title=Bill Gates: A Timeline |work=BBC News Online |publisher=BBC |date=July 15, 2006 |access-date=July 17, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060622201711/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5085630.stm |archive-date=June 22, 2006 |url-status=live}}</ref> al Allen «Micro-Soft» atın, yaǵnıy micro-computer software sózleriniń qısqartpasın usındı<ref>{{Cite web |url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1995/10/02/206528/index.htm |date=October 2, 1995 |title=Bill Gates & Paul Allen Talk Check Out The Ultimate Buddy Act in Business History |work=Fortune |publisher=Time Inc. |last=Schlender |first=Brent |access-date=April 25, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110503155554/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1995/10/02/206528/index.htm |archive-date=May 3, 2011 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book |last=Allen |first=Paul |date=2011 |title=Paul Allen: Idea Man |publisher=Penguin Group |page=91 |url=https://books.google.com/books?isbn=0141969385 |isbn=978-0-14-196938-1}}</ref>. 1977-jıldıń avgustında kompaniya Yaponiyadaǵı ASCII Magazine menen kelisim dúzdi, nátiyjede onıń ASCII Microsoft dep atalǵan birinshi xalıqaralıq keńsesi ashıldı<ref>{{Cite journal |url=http://www.atarimagazines.com/creative/v10n8/192_Kay_Nishi_bridges_the_cul.php |title=Kay Nishi bridges the cultural gap |last=Staples |first=Betsy |journal=Creative Computing |volume=10 |issue=8 |page=192 |date=August 1984 |access-date=July 15, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511110050/http://www.atarimagazines.com/creative/v10n8/192_Kay_Nishi_bridges_the_cul.php |archive-date=May 11, 2011 |url-status=live}}</ref>. Microsoft 1979-jıldıń yanvarında bas keńsesin Bellevue, Vashingtonǵa kóshirdi<ref name="BBCTL" />. Microsoft 1980-jılı [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemalar]] (OS) biznesine kirdi. Bir jıl aldın AT&T Corporation-nan licenziya arqalı alınǵan [[Unix]]-tiń Xenix dep atalǵan óz versiyasın islep shıqtı,<ref>{{Cite web |url=http://www.computersourcemag.com/articles/viewer.asp?a=695 |title=Under The Hood: Part 8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060901182630/http://www.computersourcemag.com/articles/viewer.asp?a=695 |archive-date=September 1, 2006 |work=Computer Source |last=Dyar |first=Dafydd Neal |date=November 4, 2002 |access-date=July 14, 2010}}</ref> biraq kompaniyanıń ústemligin bekkemlegen sistema [[MS-DOS]] boldı. [[IBM]] 1980-jıl noyabr ayında Microsoftqa IBM Personal Computer (IBM PC) ushın qollanılatuǵın CP/M OS versiyasın jetkerip beriw boyınsha shártnama berdi<ref>{{Cite book |title=Engines That Move Markets: Technology Investing from Railroads to the Internet and Beyond |url=https://books.google.com/books?id=k9xS6t4ibxoC |year=2002 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0-471-20595-1 |access-date=February 8, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323120013/https://books.google.com/books?id=k9xS6t4ibxoC |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}</ref>. Bul kelisim ushın Microsoft Seattle Computer Products kompaniyasınan 86-DOS dep atalǵan CP/M klonın satıp alıp, onı MS-DOS dep brendledi, al IBM onı IBM PC DOS dep qayta atadı. Microsoft 1981-jıldıń avgustında IBM PC shıǵarılǵannan keyin de MS-DOSqa iyelik etiwdi saqlap qaldı. IBM IBM PC BIOSına avtorlıq huqıq alǵan edi, sonlıqtan basqa kompaniyalar IBMge tiyisli bolmaǵan apparatlarda IBM PC-ge sáykes sistemalardı qollanıw ushın onı qayta injeneriyalawı kerek boldı, biraq bunday sheklew operaciyalıq sistemalarǵa qollanılmadı. Kompaniya 1983-jılı Microsoft Mouse tı shıǵarıw menen, sonday-aq Microsoft Press dep atalǵan baspa bólimin dúziw arqalı jańa bazarlarǵa kirdi<ref name="Allan 2001" />{{Rp|232|date=November 2012}}. Pol Allen Hodgkin limfoması menen awırǵannan keyin 1983-jılı Microsofttan ketti<ref>{{Cite news |url=http://old.seattletimes.com/html/businesstechnology/2014643290_paulallen31.html |title=Paul Allen goes public with hard feelings toward Gates |work=The Seattle Times |access-date=January 4, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104003653/http://old.seattletimes.com/html/businesstechnology/2014643290_paulallen31.html |archive-date=November 4, 2016 |url-status=dead }}</ref>. === 1985–1994: Windows hám Office === [[File:Microsoft Windows 1.0 pages2 3.jpg|thumb|Windows 1.0 — Windows liniyasınıń birinshi versiyası, 1985-jıl 20-noyabrde shıǵarılǵan.]] Microsoft Windows 1.0-di 1985-jıl 20-noyabrde MS-DOS ushın grafikalıq keńeytpe retinde shıǵardı,<ref name="Allan 2001" />{{Rp|242–243, 246|date=November 2012}} al sol jıldıń avgust ayında IBM menen birgelikte OS/2-ni islep shıǵıwdı baslaǵan edi<ref>{{Cite web |url=http://pages.prodigy.net/michaln/history/pr/87apr_m3592.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100410013835/http://pages.prodigy.net/michaln/history/pr/87apr_m3592.html |url-status=dead |archive-date=April 10, 2010 |title=Microsoft OS/2 Announcement |date=April 10, 2010 |access-date=August 9, 2017}}</ref>. Microsoft 1986-jıl 26-fevralda bas keńsesin Bellevue-den Vashington shtatınıń Redmond qalasına kóshirdi hám 13-martta NASDAQ birjasında akciyaların birinshi ret ashıq satıwın (IPO) ótkerdi<ref name="CBSCHRON">{{Cite web |url=https://www.cbsnews.com/elements/2006/06/16/in_depth_business/timeline1720211.shtml |title=Microsoft Chronology |work=CBS News |publisher=CBS Interactive |access-date=August 5, 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081105185844/http://www.cbsnews.com/elements/2006/06/16/in_depth_business/timeline1720211.shtml |archive-date=November 5, 2008}}</ref>. Nátiyjede kompaniya akciyalarınıń bahası ósiwi Microsoft xızmetkerleri arasında shama menen tórt milliarderdi hám 12 000 millionerdi payda etti<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2005/05/29/business/yourmoney/29millionaire.html?ex=1275019200&en=de3d71cbbb7e06f8&ei=5090&partner=rssuserland&emc=rss |title=The Microsoft Millionaires Come of Age |last=Bick |first=Julie |date=May 29, 2005 |work=The New York Times |access-date=July 3, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060412145540/http://www.nytimes.com/2005/05/29/business/yourmoney/29millionaire.html?ex=1275019200&en=de3d71cbbb7e06f8&ei=5090&partner=rssuserland&emc=rss |archive-date=April 12, 2006 |url-status=live}}</ref>. Microsoft 1987-jıl 2-aprelde OS/2-niń óz versiyasın original apparat ónimlerin islep shıǵarıwshılarǵa (OEM) usındı<ref name="Allan 2001" />. 1990-jılı Federal Sawda Komissiyası IBM menen sheriklik sebepli Microsofttı múmkin bolǵan kelisimge keliw fakti boyınsha tekserdi. Bul kompaniyanıń mámleket penen on jıldan artıq dawam etken huqıqıy tartıslarınıń baslanıwın bildirdi<ref>{{Cite magazine |url=https://www.wired.com/2002/11/u-s-v-microsoft-timeline/ |title=U.S. v. Microsoft: Timeline |date=November 4, 2002 |magazine=Wired |archive-url=https://web.archive.org/web/20100419063415/http://www.wired.com/techbiz/it/news/2002/11/35212 |archive-date=April 19, 2010 |url-status=live |access-date=July 17, 2010}}</ref> {{Rp|243–244|date=November 2012}}. Sol waqıtta kompaniya OS/2 kodınıń ózgerislerine kóp súyengen Microsoft Windows NT ústinde isledi. Ol 1993-jıl 21-iyulde jańa modulli yadrosı hám 32-bitli Win32 qosımsha programmalastırıw interfeysi (API) menen shıǵarıldı. Bul 16-bitli (MS-DOS negizindegi) Windows programmaların jańa platformaǵa kóshiriwdi ańsatlastırdı. Microsoft Windows NT haqqında IBM-ge maǵlıwmat berdi hám OS/2 boyınsha sheriklik nátiyjede buzıldı<ref>{{Cite web |url=http://www.winsupersite.com/reviews/winserver2k3_gold1.asp |title=Windows Server 2003: The Road To Gold |last=Thurrott |first=Paul |work=winsupersite.com |publisher=Penton Media |date=January 24, 2003 |access-date=July 15, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604082534/http://www.winsupersite.com/reviews/winserver2k3_gold1.asp |archive-date=June 4, 2010 |url-status=dead}}</ref>. 1990-jılı Microsoft [[Microsoft Office]] programmalıq támiynat paketin usındı. Oǵan [[Microsoft Word]] hám [[Microsoft Excel]] sıyaqlı bólek qosımshalar biriktirilgen edi<ref name="Allan 2001" />{{Rp|301|date=November 2012}}. 22-mayda Microsoft Windows 3.0-di iske qostı. Onda [[Paydalanıwshı interfeysi|paydalanıwshı interfeysiniń]] grafikalıq kórinisi jetilistirilgen hám Intel 386 processorı ushın qorǵalǵan rejim múmkinshiligi jaqsılatılǵan edi<ref>{{Cite web |url=http://www.itproportal.com/2010/05/22/microsoft-windows-30-20-years-today/ |title=Microsoft Windows 3.0 Is 20 Years Old Today!!! |work=ITProPortal |last=Athow |first=Desire |date=May 22, 2010 |access-date=April 4, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325093045/http://www.itproportal.com/2010/05/22/microsoft-windows-30-20-years-today/ |archive-date=March 25, 2012 |url-status=live}}</ref>. Office hám Windows ózleriniń tiyisli tarawlarında ústemlikke iye boldı<ref>{{Cite magazine |url=https://www.pcmag.com/article2/0,2817,1159610,00.asp |title=OS Market Share 1993–2001 – Windows 98 Put to the Test |magazine=[[PC Magazine]] |publisher=Ziff Davis |date=August 1, 1998 |access-date=July 3, 2010 |first=Michael |last=Miller |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511141923/http://www.pcmag.com/article2/0,2817,1159610,00.asp |archive-date=May 11, 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine |url=http://www.pcworld.com/article/18462/a_peek_at_office_upgrade.html |title=A Peek at Office Upgrade |magazine=[[PC World]] |publisher=[[IDG]] |date=September 13, 2000 |last=McCracken |first=Harry |access-date=July 4, 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506065942/http://www.pcworld.com/article/18462/a_peek_at_office_upgrade.html |archive-date=May 6, 2009 }}</ref>. 1994-jıl 27-iyulde AQSH Ádillik departamentiniń Antimonopoliyalıq bólimi básekileslikke tásir haqqındaǵı protokolın berdi. Onda 1988-jıldan berli Microsoft OEM islep shıǵarıwshıların kompyuterlerinde Microsoft ónimi qollanılǵan yamasa qollanılmaǵanına qaramastan, processorǵa baylanıslı licenziya boyınsha royalti tólewge barǵan sayın kóbirek májbúrlegeni aytıldı<ref>{{Cite web |url=https://www.justice.gov/atr/cases/f0000/0045.htm |title=Competitive Impact Statement : U.S. v. Microsoft Corporation |publisher=Justice.gov |access-date=May 11, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510012902/http://www.justice.gov/atr/cases/f0000/0045.htm |archive-date=May 10, 2011 |url-status=live}}</ref>. === 1995–2007: Vebke kiriw, Windows 95, Windows XP hám Xbox === [[File:300lx.jpg|thumb|left|1996-jılı shıǵarılǵan Windows CE — HP 300LX-da kórsetilgen jeke cifrlı járdemshiler hám basqa kishi kompyuterler ushın arnalǵan operaciyalıq sistema versiyası.]] 1995-jıl 26-mayda Bill Geyts ishki kompaniyalıq «Internet Tidal Wave memo»sın jibergennen keyin, Microsoft óz usınısların qayta belgilewge hám ónim liniyasın kompyuter tarmaqları hám World Wide Web tarawlarına keńeytiwge kiristi<ref>{{Cite web |url=http://news.cnet.com/2009-1032-995681.html |title=Victor: Software empire pays high price |last=Borland |first=John |date=April 15, 2003 |work=[[CNET]] |publisher=[[CBS Interactive]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20111116150815/http://news.cnet.com/2009-1032-995681.html |archive-date=November 16, 2011 |access-date=July 16, 2010}}</ref>. Netscape sıyaqlı jańa kompaniyalardan tısqarı, Microsoft World Wide Webke derlik baslanǵan máwritten-aq qatnasıw ushın jetkilikli tez háreket etken jalǵız iri hám jetilisken kompaniya boldı. Borland, WordPerfect, Novell, IBM hám Lotus sıyaqlı basqa kompaniyalar jańa jaǵdayǵa beyimlesiwde ádewir áste háreket etti, bul Microsoftqa bazarda ústemlik etiwge múmkinshilik berdi<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=qiDsEgYKXRAC&q=Bill+Gates+1994+Internet+blow+over+Netscape+Borland+WordPerfect+Novell+IBM+Lotus&pg=PA11 |title=Network Security Foundations: Technology Fundamentals for IT Success |access-date=March 16, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323120021/https://books.google.no/books?id=qiDsEgYKXRAC&pg=PA11&dq=Bill+Gates+1994+Internet+blow+over+Netscape+Borland+WordPerfect+Novell+IBM+Lotus&hl=no&sa=X&ved=0ahUKEwjliaaH-IbhAhVHw4sKHRIlCnkQ6AEIKTAA#v=onepage&q=Bill%20Gates%201994%20Internet%20blow%20over%20Netscape%20Borland%20WordPerfect%20Novell%20IBM%20Lotus&f=false |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live |isbn=9780782151367 |last1=Strebe |first1=Matthew |date=February 20, 2006|publisher=John Wiley & Sons }}</ref>. Kompaniya 1995-jıl 24-avgustta Windows 95-ti shıǵardı. Onda aldınnan basqarılatuǵın kóp tapsırmalı rejim, jańa Start túymesine iye pútkilley jańa paydalanıwshı interfeysi hám 32-bitli sáykeslik bar edi; NT sıyaqlı ol da Win32 API-di usındı<ref>{{Cite journal |journal=Smart Computing |publisher=Sandhills Publishing Company |volume=4 |issue=3 |url=http://www.smartcomputing.com/editorial/article.asp?article=articles/archive/95win/95win02/95win02.asp&guid= |archive-url=https://web.archive.org/web/20040706233547/http://www.smartcomputing.com/editorial/article.asp?article=articles%2Farchive%2F95win%2F95win02%2F95win02.asp&guid= |url-status=dead |archive-date=July 6, 2004 |title=New And Improved |last=Cope |first=Jim |date=March 1996 |access-date=July 16, 2010 }}</ref><ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/windows95systemp00matt |title=Windows 95 Programming Secrets |last=Pietrek |first=Matt |author-link=Matt Pietrek |publisher=IDG |isbn=978-1-56884-318-6 |date=March 1996 |access-date=July 17, 2010 |url-access=registration}}</ref>{{Rp|20|date=November 2012}}. Windows 95 MSN onlayn xızmeti menen bir paketke biriktirildi. MSN CompuServe hám AOL sıyaqlı xızmetlerge básekiles bolıwı kózde tutılǵan edi. Internet Explorer veb-brauzeri Windows 95-tiń dúkanlardaǵı birinshi versiyasına kirgizilmedi, al keyinirek Microsoft Plus! paketine hám Windows 95-tiń OEM versiyalarına qosıldı<ref>{{Cite web |url=http://winsupersite.com/windows-live/msn-inside-story |title=MSN: The Inside Story |work=Supersite for Windows |last=Thurrott |first=Paul |publisher=[[Penton (company)|Penton Media]] |date=May 19, 2005 |access-date=July 17, 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100523202530/http://www.winsupersite.com/showcase/msn_inside_01.asp |archive-date=May 23, 2010}}</ref>. Joqarı dárejeli marketing kampaniyası<ref>Edwards, Benj (August 24, 2020).[https://www.howtogeek.com/685668/windows-95-turns-25-heres-how-it-transformed-pcs/ "Windows 95 Turns 25: When Windows Went Mainstream."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210105020917/https://www.howtogeek.com/685668/windows-95-turns-25-heres-how-it-transformed-pcs/|date=January 5, 2021}} ''How To Geek''. Retrieved November 29, 2020.</ref> hám The New York Times baspasınıń «bul taraw tariyxındaǵı kompyuter óniminiń eń dawlı, eń tartıslı hám eń qımbat tanıstırılıwı» dep ataǵan prezentaciyası<ref>Chew, Jonathan (August 24, 2015). [https://fortune.com/2015/08/24/20-years-microsoft-windows-95/ "Microsoft Launched This Product 20 Years Ago and Changed the World"]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021131927/https://fortune.com/2015/08/24/20-years-microsoft-windows-95/ |date=October 21, 2020 }} ''[[Fortune (magazine)|Fortune]]''. Retrieved November 29, 2020.</ref> járdeminde Windows 95 tez arada tabıslı ónimge aylandı<ref>Wild, Chris (August 24, 2015).[https://mashable.com/2015/08/24/windows-95-launch/?europe=true "Aug. 24, 1995: Launching Windows 95."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201127173449/https://mashable.com/2015/08/24/windows-95-launch/?europe=true |date=November 27, 2020 }} ''[[Mashable]]''. Retrieved November 29, 2020.</ref>. 1996-jılı jańa bazarlarǵa kirip, Microsoft hám [[General Electric]] kompaniyasınıń NBC bólimi jańa 24/7 kabel jańalıqlar kanalın — MSNBC-di — dúzdi<ref>{{Cite web |url=http://marketplace.publicradio.org/shows/1996/07/15_mpp.html |title=Marketplace: News Archives |work=Marketplace |publisher=American Public Media |date=July 15, 1996 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040823174040/http://marketplace.publicradio.org/shows/1996/07/15_mpp.html |archive-date=August 23, 2004}}</ref>. Microsoft jeke cifrlı járdemshiler sıyaqlı yad kólemi az hám basqa sheklewleri bar qurılmalar ushın arnalǵan jańa operaciyalıq sistema — Windows CE 1.0-di jarattı<ref>{{Cite web |url=http://www.hpcfactor.com/support/windowsce/ |last=Tilly |first=Chris |title=The History of Microsoft Windows CE |work=HPC:Factor |access-date=August 18, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921144050/http://www.hpcfactor.com/support/windowsce/ |archive-date=September 21, 2008 |url-status=live}}</ref>. 1997-jıldıń oktyabr ayında Ádillik departamenti Federal District Courtqa Microsoft 1994-jılı qol qoyılǵan kelisimdi buzǵanı haqqında arız berip, sudtan Internet Explorerdi Windows penen bir paketke biriktiriwdi toqtatıwdı soradı<ref name="Allan 2001" />{{Rp|323–324|date=November 2012}}. [[File:Microsoft IntelliMouse 2001.jpg|thumb|200x200px|Microsoft tiykarınan programmalıq támiynatqa itibar bergenine qaramastan, bul jerde kórsetilgen IntelliMouse kompyuter tıshqanshaları sıyaqlı birneshe tabıslı JK aksessuarların da islep shıǵardı.]] [[File:Xbox-console.jpg|thumb|Microsoft 2001-jılı Xbox konsolları seriyasınıń birinshi ónimin shıǵardı. Básekilesleri menen salıstırǵanda grafikalıq jaqtan kúshli bolǵan Xbox ádettegi PC-degi 733 MHz Intel Pentium III processorın qollanǵan.]] 2000-jıl 13-yanvarda Bill Geyts bas direktor lawazımın 1980-jıldan berli kompaniyada islewshi hám onıń universitetten beri dostı Stiv Ballmerge tapsırdı. Sol waqıtta Geyts ózi ushın Chief Software Architect lawazımın dúzdi<ref name="Allan 2001" />{{Rp|111, 228|date=November 2012}}<ref name="BBCTL" />. Ballmerdiń basqarıwı astında kompaniya apparatlıq ónimlerge kóbirek itibar beriwdi basladı<ref>{{Cite web |date=October 21, 2016 |title=Microsoft sees shares hit record high |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-37724557 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171016012110/http://www.bbc.co.uk/news/business-37724557 |archive-date=October 16, 2017 |access-date=October 7, 2017 |website=[[BBC]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 30, 2010 |title=Notify The Next Of Kin |url=http://www.informationweek.com/applications/notify-the-next-of-kin/d/d-id/1090416 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140424124515/http://www.informationweek.com/applications/notify-the-next-of-kin/d/d-id/1090416 |archive-date=April 24, 2014 |access-date=April 24, 2014 |work=[[InformationWeek]]}}</ref>. 2001-jıl 25-oktyabrde Microsoft Windows XP-di shıǵardı. Ol NT kod bazası tiykarında Windows OS-tiń tiykarǵı hám NT liniyaların biriktirdi. Kompaniya sol jılı keyinirek Xbox-ti shıǵarıp, [[Sony]] hám Nintendo ústemlik etken video oyın konsolları bazarına kirdi. 2004-jıldıń martında Evropa Awqamı Microsoftqa qarsı antimonopoliyalıq huqıqıy is basladı. Onda kompaniyanıń Windows OS-tegi ústemlik jaǵdayınan unamsız paydalanǵanı aytıldı. Nátiyjede €497 million ($613 million) kóleminde shtraf salındı hám Microsoft Windows Media Player-siz Windows XP-diń jańa versiyaların — Windows XP Home Edition N hám Windows XP Professional N — shıǵarıwǵa májbúr boldı. 2005-jıldıń noyabr ayında kompaniyanıń ekinshi hám eń tabıslı video oyın konsolı [[Xbox 360]] shıǵarıldı. Xbox shıǵarılǵannan keyin apparatlıq ónimler biznesinde kompaniyanıń qatnasıwı barǵan sayın arttı. 2006-jılı Microsoft burınǵı Portable Media Center programmalıq platformasınıń dawamı bolǵan Zune cifrlı media-pleerleri seriyasın shıǵardı. === 2007–2011: Microsoft Azure, Windows Vista, Windows 7 hám Microsoft Store-lar === [[File:Steve Ballmer - MIX 2008.jpg|thumb|left|2008-jılı MIX is-ilajındaǵı bas direktor Stiv Ballmer. 2005-jılı onıń basqarıw usılı haqqındaǵı intervyuında, delegaciya etilgen xızmetkerlerdi durıs baǵdarlaw birinshi náwbettegi wazıypası ekenin ayttı. Ballmer sonday-aq birinshi háreketler sátsiz bolǵan jaǵdayda da jańa texnologiyalardı izlewdi dawam ettiriw kerek ekenin ayttı hám bunı Windows-tıń dáslepki háreketleri menen mısal etti<ref>{{Cite news |title=Steve Ballmer on management style |url=http://www.itworld.com/051109ballmerinterview |work=ITWorld |agency=CIO Asia |publisher=[[International Data Group|IDG]] |date=November 10, 2005 |first=Gerald |last=Wee |access-date=January 29, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514145636/http://www.itworld.com/051109ballmerinterview |archive-date=May 14, 2011 |url-status=live}}</ref>.]] [[File:Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|thumb|Microsoftqa birneshe ayıppul salǵan Evropa Komissiyasınıń bas keńsesi]] 2007-jıldıń yanvar ayında shıǵarılǵan Windows-tiń keyingi versiyası — Vista — múmkinshiliklerge, qáwipsizlikke hám Aero dep atalǵan qayta dizaynlanǵan paydalanıwshı interfeysine itibar beriw menen shıǵarıldı<ref>{{Cite web |url=http://reviews.cnet.com/windows/windows-vista-ultimate/4505-3672_7-32013603.html |title=Windows Vista Ultimate review |date=January 23, 2007 |access-date=April 4, 2012 |last=Vamosi |first=Robert |work=[[CNET]] |publisher=[[CBS Interactive]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406015257/http://reviews.cnet.com/windows/windows-vista-ultimate/4505-3672_7-32013603.html |archive-date=April 6, 2012 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.informationweek.com/gates-says-security-is-job-one-for-vista-/d/d-id/1040561 |title=Gates Says Security Is Job One For Vista |date=February 14, 2006 |access-date=April 4, 2012 |last=Ricadela |first=Aaron |work=[[InformationWeek]] |publisher=UBM TechWeb |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318064254/http://informationweek.com/news/180201580 |archive-date=March 18, 2012 }}</ref>. Sol waqıtta shıǵarılǵan Microsoft Office 2007 «Ribbon» paydalanıwshı interfeysin engizdi, bul aldınǵı versiyalardan ádewir ózgeshe edi. Eki ónimniń de salıstırmalı túrde kúshli satılıwı 2007-jılı rekord payda alıwǵa járdem berdi<ref>{{Cite web |url=http://www.scotsman.com/news/vista-gives-microsoft-view-of-record-profit-1-1316524 |title=Vista gives Microsoft view of record profit |work=Edinburgh Evening News |date=April 27, 2007 |publisher=[[Johnston Press]] |access-date=February 1, 2009 |archive-date=August 4, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804053508/https://www.scotsman.com/business/vista-gives-microsoft-view-record-profit-2512476 |url-status=dead }}</ref>. 2008-jıl 27-fevralda Evropa Awqamı Microsofttıń 2004-jıldıń martındaǵı sud qararına boysınbaǵanı ushın jáne bir €899 million ($1,4 milliard) shtraf saldı. Onda kompaniya básekileslerine óziniń jumıs toparı hám backoffice serverleri haqqındaǵı tiykarǵı maǵlıwmatlar ushın aqılǵa sıymas bahalardı belgilegen dep kórsetildi<ref>{{Cite book |last=McCormick |first=John |title=European Union Politics |publisher=Palgrave Macmillan |year=2011 |isbn=978-0-230-57707-7 |location=New York |pages=340 |language=en}}</ref>. Microsoft óziniń qararǵa ámel etkenin aytıp, «bul ayıppullardıń sebebi burınǵı máseleler bolıp, olar sheshilgen» dep málimledi<ref>{{Cite news |title=AFP:EU hits Microsoft with record 899&nbsp;million euro antitrust fine |url=http://afp.google.com/article/ALeqM5iozBXlp2nzuVxnMx_SwmtKvi7C-w |agency=[[Agence France-Presse]] |work=[[Google News]] |date=February 27, 2008 |access-date=June 1, 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080430164250/http://afp.google.com/article/ALeqM5iozBXlp2nzuVxnMx_SwmtKvi7C-w |archive-date=April 30, 2008}}</ref>. Geyts 2008-jıl 27-iyunda Chief Software Architect lawazımınan ketti. Bul qarar 2006-jıldıń iyunında járiyalanǵan edi. Ol kompaniya menen baylanıslı basqa lawazımların saqlap qaldı hám tiykarǵı joybarlar boyınsha kompaniyaǵa keńes beriwdi dawam ettirdi<ref>{{Cite magazine |url=https://www.pcmag.com/article2/0,2817,1977363,00.asp |title=Bill Gates Announces Resignation |author-link=Natali Morris |last=Conte |first=Natali Del |magazine=[[PC Magazine]] |publisher=[[Ziff Davis]] |date=June 15, 2006 |access-date=July 17, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100420070747/http://www.pcmag.com/article2/0,2817,1977363,00.asp |archive-date=April 20, 2010 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/technology/3357698/Bill-Gates-steps-down-as-Microsoft-head-to-concentrate-on-philanthropy.html |title=Bill Gates steps down as Microsoft head to concentrate on philanthropy |last=Beaumont |first=Claudine |work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |date=June 27, 2008 |access-date=January 9, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313023003/http://www.telegraph.co.uk/technology/3357698/Bill-Gates-steps-down-as-Microsoft-head-to-concentrate-on-philanthropy.html |archive-date=March 13, 2016 |url-status=live}}</ref>. Kompaniyanıń Windows ushın bultlı esaplaw bazarına kiriwi bolǵan Azure Services Platform 2008-jıl 27-oktyabrde iske túsirildi<ref>{{Cite web |url=http://news.cnet.com/microsoft-launches-windows-azure/ |title=Microsoft launches Windows Azure |work=CNET |publisher=CBS Interactive |first=Ina |last=Fried |author-link=Ina Fried |date=October 27, 2008 |access-date=July 6, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510020425/http://news.cnet.com/microsoft-launches-windows-azure/ |archive-date=May 10, 2011 |url-status=live}}</ref>. 2009-jıl 12-fevralda Microsoft Microsoft brendi astındaǵı bólek sawda dúkanları tarmaǵın ashıw niyetin járiyaladı. 2009-jıl 22-oktyabrde Scottsdale, Arizona shtatında birinshi Microsoft Store ashıldı; sol kúni Windows 7 de rásmiy túrde kópshilikke shıǵarıldı. 2000-jıllardıń aqırında smartfonlar industriyası tez rawajlanǵan dáwirde Microsoft zamanagóy [[smartfon]] [[Mobil operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemasın]] usınıwda básekileslerin quwıp jetiwde qıyınshılıqqa ushıradı hám AQSH bazarında [[Apple Inc.|Apple]] hám [[Google]] tárepinen qollanǵan [[Android|Androidtan]] artta qaldı<ref>{{Cite web|url=https://money.cnn.com/2010/10/11/technology/windows_phone_7/index.htm|title=Microsoft unveils Windows Phone 7 partners – Oct. 11, 2010|website=money.cnn.com|access-date=September 24, 2020|archive-date=November 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129083750/https://money.cnn.com/2010/10/11/technology/windows_phone_7/index.htm|url-status=dead}}</ref>. Sonıń nátiyjesinde 2010-jılı Microsoft eskirgen tiykarǵı [[Mobil operaciyalıq sistema|mobil operaciyalıq sisteması]] Windows Mobile-dı qayta islep shıǵıp, onı sol jıldıń oktyabrında shıǵarılǵan jańa Windows Phone OS menen almastırdı<ref>{{Cite book |last1=Lecrenski |first1=Nick |title=Beginning Windows Phone 7 Application Development: Building Windows Phone Applications Using Silverlight and XNA |last2=Watson |first2=Karli |last3=Fonseca-Ensor |first3=Robert |publisher=John Wiley & Sons |year=2010 |isbn=978-0-470-91233-1 |location=Hoboken, NJ |pages=4 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Helal |first1=Abdelsalam A. |title=Mobile Platforms and Development Environments |last2=Helal |first2=Sumi |last3=Bose |first3=Raja |last4=Li |first4=Wendong |publisher=Morgan & Claypool Publishers |year=2012 |isbn=978-1-60845-866-0 |pages=33 |language=en}}</ref>. Onda «Metro» kod atı menen belgili bolǵan jańa [[paydalanıwshı interfeysi]] dizayn tili qollanıldı. Bul dizayn ápiwayı formalarǵa, tipografikaǵa hám ikonografikaǵa, sonday-aq minimalizm konceptine úlken itibar beriwi menen belgili boldı. Microsoft Windows Phone OS qollanatuǵın barlıq smartfonlarda birdey paydalanıwshı tájiriybesin támiyinleytuǵın jańa programmalıq strategiyanı engizdi. 2011-jılı kompaniya Nokia menen sheriklik dúzdi hám Windows Phone-dı birgelikte islep shıǵıw ushın kompaniya menen tıǵız isledi,<ref>{{Cite web|url=https://www.marketingweek.com/nokia-to-partner-with-microsoft-under-new-structure/|title=Nokia to partner with Microsoft under new structure|first=Rosie|last=Baker|date=February 11, 2011|access-date=September 24, 2020|archive-date=November 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127141115/https://www.marketingweek.com/nokia-to-partner-with-microsoft-under-new-structure/|url-status=live}}</ref> biraq uzaq jıllardan beri Windows Mobile OEM-sherigi bolǵan HTC penen sheriklikti de saqlap qaldı<ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2012/9/19/3356676/htc-microsoft-windows-phone-8-marketing-partnership|title=HTC rekindles its old Microsoft romance and bets on Windows Phone 8|first=Tom|last=Warren|date=September 19, 2012|website=The Verge|access-date=September 24, 2020|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031558/http://www.theverge.com/2012/9/19/3356676/htc-microsoft-windows-phone-8-marketing-partnership|url-status=live}}</ref>. Microsoft 2011-jıl 23-martta dúzilgen Open Networking Foundationnıń tiykar salıwshı aǵzalarınıń biri boldı. Bul kommerciyalıq emes shólkem Software-Defined Networking dep atalatuǵın bultlı esaplaw baslamasına járdem beriwge baǵdarlanǵan<ref>{{Cite web |url=http://www.openflow.org/wp/2011/03/open-networking-foundation-formed-to-speed-network-innovation/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110326044008/http://www.openflow.org/wp/2011/03/open-networking-foundation-formed-to-speed-network-innovation/ |url-status=dead |archive-date=March 26, 2011 |title=Open Networking Foundation News Release |first=David |last=Erickson |work=Openflow.org |date=March 21, 2011 |access-date=May 29, 2011}}</ref>. Baslamanıń maqseti telekommunikaciyalıq tarmaqlarda, sımsız tarmaqlarda, maǵlıwmatlar oraylarında hám basqa tarmaqlıq tarawlarda ápiwayı programmalıq ózgerisler arqalı innovaciyalardı tezletiwden ibarat<ref>{{Cite web |url=http://www.computerworld.com.au/article/380663/google_other_titans_form_open_networking_foundation/?fp=4&fpid=78268965 |title="Google and other titans form Open Networking Foundation." Noyes, March 23, 2011 |work=[[Computerworld]] |publisher=[[International Data Group|IDG]] |date=March 23, 2011 |access-date=May 29, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406121956/http://www.computerworld.com.au/article/380663/google_other_titans_form_open_networking_foundation/?fp=4&fpid=78268965 |archive-date=April 6, 2011 |url-status=live}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} g636emx5pe5bqcwnibq0xwtixwt9mwb 268559 268558 2026-09-25T22:07:01Z Bekan88 11311 268559 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" ! colspan="2" class="infobox-above" style="background:#5E5E5E; color:white; font-size:125%;" |Microsoft Corporation |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[Fayl:Microsoft_logo_(2012).svg|220px|sürmesiz]] <div class="infobox-caption">Microsoft logotipi, 2012-jıldan berli qollanılmaqta</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[Fayl:Aerial_Microsoft_West_Campus_August_2009.jpg|220px|sürmesiz]] <div class="infobox-caption">Microsoft kompaniyasınıń Redmond qalasındaǵı (Vashington shtatı) bas keńsesi jaylasqan kampusı</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Túri | class="infobox-data" |Ashıq akcionerlik jámiyet |- ! class="infobox-label" scope="row" |Birjadaǵı belgisi | class="infobox-data" |NASDAQ: MSFT<br>NASDAQ-100 indeksiniń quramında<br>Dow Jones Industrial Average indeksiniń quramında<br>S&P 100 indeksiniń quramında<br>S&P 500 indeksiniń quramında |- ! class="infobox-label" scope="row" |ISIN | class="infobox-data" |US5949181045 |- ! class="infobox-label" scope="row" |Tarawı | class="infobox-data" |[[Informaciyalıq texnologiya|Informaciyalıq texnologiyalar]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Aldınǵı kompaniya | class="infobox-data" |Traf-O-Data |- ! class="infobox-label" scope="row" |Tiykar salınǵan kúni | class="infobox-data" |4-aprel, 1975-j.<br>Albuquerque, Nyu-Meksiko, AQSH |- ! class="infobox-label" scope="row" |Tiykarshıları | class="infobox-data" |[[Bill Gates|Bill Geyts]]<br>Pol Allen |- ! class="infobox-label" scope="row" |Bas keńsesi | class="infobox-data" |Microsoft kampusı, Redmond, Vashington, AQSH |- ! class="infobox-label" scope="row" |Xızmet kórsetiw aymaǵı | class="infobox-data" |Pútkil dúnya |- ! class="infobox-label" scope="row" |Basqarıwshılar | class="infobox-data" |Satya Nadella — basqarma baslıǵı hám bas direktor (CEO)<br>Bred Smit — vice-prezident hám prezident<br>Bill Geyts — texnikalıq keńes beriwshi<br>Emi Xus — bas finans direktorı (CFO) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Ónimleri | class="infobox-data" |[[Programmalıq támiynattı islep shıǵıw|Programmalıq támiynat islep shıǵıw]]<br>[[Kompyuter apparatlıq támiynatı]]<br>[[Jasalma intellekt]]<br>Elektronika ónimleri<br>[[Sociallıq tarmaq|Sociallıq tarmaq xızmetleri]]<br>Bultlı esaplaw<br>Kompyuter oyınları<br>Korporativ venchurlıq investiciyalar |- ! class="infobox-label" scope="row" |Brendleri | class="infobox-data" |[[Microsoft Windows|Windows]]<br>Microsoft 365<br>Teams<br>Visual Studio<br>Azure<br>Xbox<br>Dynamics<br>Surface |- ! class="infobox-label" scope="row" |Xızmetleri | class="infobox-data" |Edge<br>Azure<br>Bing<br>LinkedIn<br>Viva Engage<br>Microsoft 365<br>OneDrive<br>Dynamics 365<br>Outlook<br>[[GitHub]]<br>Microsoft Store<br>Windows Update<br>Game Pass<br>Xbox tarmaǵı |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background:#F2F2F2;" |Finanslıq kórsetkishleri |- ! class="infobox-label" scope="row" |Kirisi | class="infobox-data" |{{profit}}331,8 mlrd AQSH dolları (2026) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Operaciyalıq paydası | class="infobox-data" |{{profit}}155,2 mlrd AQSH dolları (2026) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Taza paydası | class="infobox-data" |{{profit}}133,7 mlrd AQSH dolları (2026) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Ulıwma aktivleri | class="infobox-data" |{{profit}}758,4 mlrd AQSH dolları (2026) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Ulıwma kapitalı | class="infobox-data" |{{profit}}442,4 mlrd AQSH dolları (2026) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Xızmetkerler sanı | class="infobox-data" |223 000 (2026) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Bólimleri | class="infobox-data" |Xbox<br>Microsoft 365<br>Microsoft Research<br>Microsoft AI<br>Windows and Devices Group<br>Microsoft Cloud<br>Microsoft Security<br>Microsoft Industry<br>Microsoft Business Applications<br>Microsoft Developer |- ! class="infobox-label" scope="row" |[[Sıńar kompaniya|Sıńar kompaniyalar]] | class="infobox-data" |[[GitHub]]<br>LinkedIn |- ! class="infobox-label" scope="row" |ASN | class="infobox-data" |8075 |- ! class="infobox-label" scope="row" |[[Veb-sayt|Veb-saytı]] | class="infobox-data" |[https://www.microsoft.com microsoft.com] |} '''Microsoft Corporation''' — bas keńsesi Vashington shtatınıń Redmond qalasında jaylasqan AQSH kóp milletli texnologiyalıq kompaniya. Kompaniya [[Microsoft Windows|Windows]] sıyaqlı programmalıq támiynatlar arqalı [[Jeke kompyuter|jeke kompyuterlerdiń]] rawajlanıwında úlken áhmiyetke iye boldı hám keyin [[Internet]] xızmetleri, bultlı esaplaw, [[jasalma intellekt]], video oyınlar hám basqa tarawlarǵa keńeydi. Big Tech kompaniyası retinde Microsoft kiris kólemi boyınsha dúnyadaǵı eń iri programmalıq támiynat kompaniyası, bazarda ashıq túrde satılatuǵın eń qımbat kompaniyalardıń biri hám dúnyadaǵı eń qımbat brendlerdiń biri bolıp tabıladı. 1975-jılı [[Bill Gates|Bill Geyts]] hám Pol Allen tárepinen Altair 8800 ushın BASIC interpretatorların satıw maqsetinde tiykar salınǵan Microsoft 1980-jıllardıń ortalarında [[MS-DOS]], al keyin Windows arqalı jeke kompyuterlerdiń operaciyalıq sistemaları bazarında ústemlikke eristi. Kompaniyanıń 1986-jılǵı birinshi ashıq akciyalar usınısı (IPO) hám keyin kompaniya akciyaları bahasınıń ósiwi Microsoft xızmetkerleri arasında úsh milliarderdi hám shama menen 12 000 millionerdi payda etti. 1990-jıllardan baslap kompaniya óz biznesin barǵan sayın túrli tarawlarǵa keńeytti. Stiv Ballmer 2000-jılı Geyts ornına bas direktor boldı. Ol basqarǵan dáwirde Microsoft 2011-jılı Skype Technologies kompaniyasın satıp alıp, sol waqıtqa shekemgi eń iri korporativ satıp alıwın ámelge asırdı, 2012-jılı kompaniyanıń birinshi óz ishinde islep shıǵarılǵan kompyuterler liniyası — Surface — penen apparatlıq ónimlerge kóbirek itibar qaratıldı hám [[Nokia]] arqalı Microsoft Mobile dúzildi. Satya Nadella 2014-jılı bas direktor bolǵannan berli kompaniya óz itibarın bultlı esaplawǵa burdı hám 2016-jılı LinkedIn-di satıp aldı. Onıń basqarıwı astında kompaniya Xbox brendin qollaw ushın video oyınlar biznesin keńeytti, 2022-jılı Microsoft Gaming bólimin dúzdi hám 2023-jılı Activision Blizzard kompaniyasın satıp aldı. Microsoft 1990-jıllardan berli IBM PC-ge sáykes [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemalar]] hám ofis programmalıq támiynat paketleri bazarlarında ústemlik etip kelmekte. Onıń eń belgili programmalıq ónimleri — [[Microsoft Windows|Windows]] operaciyalıq sistemaları liniyası hám [[Microsoft Office]] hám Microsoft 365 ónimlilik qosımshaları jıynaǵı. Olardıń eń ataqlılarınıń quramına [[Microsoft Word|Word]] tekst processorı, [[Microsoft Excel|Excel]] elektron kesteler redaktorı hám [[Microsoft PowerPoint|PowerPoint]] prezentaciya programması kiredi. Kompaniyanıń tiykarǵı apparatlıq ónimleri — Surface kompyuterleri tarmaǵı hám Xbox video oyın konsolları brendi bolıp, sońǵısı Xbox tarmaǵın da óz ishine aladı. Kompaniya sonday-aq Bing veb-izlew xızmeti, MSN veb-portal, Outlook.com (Hotmail) elektron pochta xızmeti hám Microsoft Store sıyaqlı onlayn xızmetlerdi usınadı. Korporativ hám islep shıǵıw tarawlarında Microsoft, ásirese, Azure bultlı esaplaw platformasın, Microsoft SQL Server [[maǵlıwmatlar bazası]] programmalıq támiynatın hám Visual Studio-nı usınadı. Microsoft 2019-jıldıń aprelinde bazardaǵı bahalanıwı 1 trillion AQSH dollarınan asqan úshinshi ashıq akciyalı AQSH kompaniyası boldı. Kompaniya monopoliyalıq ámeliyatları ushın sınǵa alındı, al onıń programmalıq támiynatı paydalanıw qolaylıǵı, isenimliligi hám qáwipsizligi menen baylanıslı máseleler ushın sınǵa alındı. == Tariyxı == === 1972–1985: Tiykar salınıwı === [[File:Altair 8800 and Model 33 ASR Teletype.jpg|left|thumb|256x256px|Terminal retinde keń tarqalǵan Model 33 ASR Teletype, qaǵaz lenta oqıw qurılması hám qaǵaz lenta tesiw qurılması menen birge Altair 8800 kompyuteri (shep jaqta)]] [[File:1981BillPaul.jpg|thumb|left|1981-jıl 19-oktyabrde áhmiyetli shártnamaǵa [[IBM]] menen qol qoyǵannan keyingi Pol Allen hám [[Bill Gates|Bill Geyts]]<ref name="Allan 2001">{{Cite book |url=https://archive.org/details/A_History_of_the_Personal_Computer |title=A History of the Personal Computer |last=Allan |first=Roy A. |publisher=Allan Publishing |isbn=978-0-9689108-0-1 |year=2001 |access-date=July 17, 2010}}</ref>{{Rp|228|date=November 2012}}]] [[File:Bill_Gates_and_Paul_Allen_Business_Cards.jpg|thumb|Microsoft Visitor Center-de jaylasqan Bill Geyts hám Pol Allenniń birinshi biznes kartochkaları]] Balalıq dáwirden doslar [[Bill Gates|Bill Geyts]] hám Pol Allen kompyuter [[Programmalastırıw|programmalastırıwındaǵı]] bilimlerin qollanıp, biznes jaratıwǵa umtıldı<ref>{{Cite web |url=http://www.biography.com/people/bill-gates-9307520#early-life |title=Bill Gates |publisher=Biography.com |access-date=November 8, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161106203412/http://www.biography.com/people/bill-gates-9307520#early-life |archive-date=November 6, 2016 |url-status=live}}</ref>. 1972-jılı olar avtomobil qatnawı haqqındaǵı maǵlıwmatlardı baqlaw hám analizlew ushın ápiwayı kompyuter satqan Traf-O-Data kompaniyasına tiykar saldı<ref>{{Cite web |title=Microsoft Company History |url=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/microsoft-corporation-history/ |access-date=March 20, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806021000/http://www.fundinguniverse.com/company-histories/microsoft-corporation-history/ |archive-date=August 6, 2013 |url-status=live}}</ref>. 1975-jıl yanvar ayındaǵı Popular Electronics jurnalında Micro Instrumentation and Telemetry Systems (MITS) kompaniyasınıń Altair 8800 mikrokompyuteri haqqında maǵlıwmat járiyalandı,<ref>{{Cite web |url=https://www.boston.com/news/local/breaking_news/2008/12/by_martin_finuc_2.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090101055041/http://www.boston.com/news/local/breaking_news/2008/12/by_martin_finuc_2.html |archive-date=January 1, 2009 |title=Harvard Square newsstand sold the magazine that started a revolution |work=Boston.com |publisher=The New York Times Company |date=December 30, 2008 |last=Finucane |first=Martin}}</ref> bul Allenge qurılma ushın [[BASIC]] [[Interpretator|interpretatorın]] programmalastırıwǵa bolatuǵının usınıwǵa sebep boldı. Geyts MITS-ke qońıraw etip, onda isleytuǵın interpretator bar ekenin ayttı, al MITS demonstraciyanı talap etti. Allen Altair ushın simulyator ústinde isleydi, Geyts bolsa interpretatordı islep shıqtı hám olar 1975-jıldıń mart ayında Albuquerque, Nyu Mexiko-da MITS-ke kórsetkende programma kemshiliksiz isledi. MITS onı tarqatıwǵa kelisti hám Altair BASIC atı menen bazarǵa shıǵardı<ref name="Allan 2001" />{{Rp|108, 112–114|date=November 2012}}. Geyts hám Allen 1975-jıl 4-aprelde Microsoft kompaniyasın dúzdi, Geyts bas direktor boldı,<ref name="BBCTL">{{Cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5085630.stm |title=Bill Gates: A Timeline |work=BBC News Online |publisher=BBC |date=July 15, 2006 |access-date=July 17, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060622201711/http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5085630.stm |archive-date=June 22, 2006 |url-status=live}}</ref> al Allen «Micro-Soft» atın, yaǵnıy micro-computer software sózleriniń qısqartpasın usındı<ref>{{Cite web |url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1995/10/02/206528/index.htm |date=October 2, 1995 |title=Bill Gates & Paul Allen Talk Check Out The Ultimate Buddy Act in Business History |work=Fortune |publisher=Time Inc. |last=Schlender |first=Brent |access-date=April 25, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110503155554/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1995/10/02/206528/index.htm |archive-date=May 3, 2011 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book |last=Allen |first=Paul |date=2011 |title=Paul Allen: Idea Man |publisher=Penguin Group |page=91 |url=https://books.google.com/books?isbn=0141969385 |isbn=978-0-14-196938-1}}</ref>. 1977-jıldıń avgustında kompaniya Yaponiyadaǵı ASCII Magazine menen kelisim dúzdi, nátiyjede onıń ASCII Microsoft dep atalǵan birinshi xalıqaralıq keńsesi ashıldı<ref>{{Cite journal |url=http://www.atarimagazines.com/creative/v10n8/192_Kay_Nishi_bridges_the_cul.php |title=Kay Nishi bridges the cultural gap |last=Staples |first=Betsy |journal=Creative Computing |volume=10 |issue=8 |page=192 |date=August 1984 |access-date=July 15, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511110050/http://www.atarimagazines.com/creative/v10n8/192_Kay_Nishi_bridges_the_cul.php |archive-date=May 11, 2011 |url-status=live}}</ref>. Microsoft 1979-jıldıń yanvarında bas keńsesin Bellevue, Vashingtonǵa kóshirdi<ref name="BBCTL" />. Microsoft 1980-jılı [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemalar]] (OS) biznesine kirdi. Bir jıl aldın AT&T Corporation-nan licenziya arqalı alınǵan [[Unix]]-tiń Xenix dep atalǵan óz versiyasın islep shıqtı,<ref>{{Cite web |url=http://www.computersourcemag.com/articles/viewer.asp?a=695 |title=Under The Hood: Part 8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060901182630/http://www.computersourcemag.com/articles/viewer.asp?a=695 |archive-date=September 1, 2006 |work=Computer Source |last=Dyar |first=Dafydd Neal |date=November 4, 2002 |access-date=July 14, 2010}}</ref> biraq kompaniyanıń ústemligin bekkemlegen sistema [[MS-DOS]] boldı. [[IBM]] 1980-jıl noyabr ayında Microsoftqa IBM Personal Computer (IBM PC) ushın qollanılatuǵın CP/M OS versiyasın jetkerip beriw boyınsha shártnama berdi<ref>{{Cite book |title=Engines That Move Markets: Technology Investing from Railroads to the Internet and Beyond |url=https://books.google.com/books?id=k9xS6t4ibxoC |year=2002 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0-471-20595-1 |access-date=February 8, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323120013/https://books.google.com/books?id=k9xS6t4ibxoC |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live}}</ref>. Bul kelisim ushın Microsoft Seattle Computer Products kompaniyasınan 86-DOS dep atalǵan CP/M klonın satıp alıp, onı MS-DOS dep brendledi, al IBM onı IBM PC DOS dep qayta atadı. Microsoft 1981-jıldıń avgustında IBM PC shıǵarılǵannan keyin de MS-DOSqa iyelik etiwdi saqlap qaldı. IBM IBM PC BIOSına avtorlıq huqıq alǵan edi, sonlıqtan basqa kompaniyalar IBMge tiyisli bolmaǵan apparatlarda IBM PC-ge sáykes sistemalardı qollanıw ushın onı qayta injeneriyalawı kerek boldı, biraq bunday sheklew operaciyalıq sistemalarǵa qollanılmadı. Kompaniya 1983-jılı Microsoft Mouse tı shıǵarıw menen, sonday-aq Microsoft Press dep atalǵan baspa bólimin dúziw arqalı jańa bazarlarǵa kirdi<ref name="Allan 2001" />{{Rp|232|date=November 2012}}. Pol Allen Hodgkin limfoması menen awırǵannan keyin 1983-jılı Microsofttan ketti<ref>{{Cite news |url=http://old.seattletimes.com/html/businesstechnology/2014643290_paulallen31.html |title=Paul Allen goes public with hard feelings toward Gates |work=The Seattle Times |access-date=January 4, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104003653/http://old.seattletimes.com/html/businesstechnology/2014643290_paulallen31.html |archive-date=November 4, 2016 |url-status=dead }}</ref>. === 1985–1994: Windows hám Office === [[File:Microsoft Windows 1.0 pages2 3.jpg|thumb|Windows 1.0 — Windows liniyasınıń birinshi versiyası, 1985-jıl 20-noyabrde shıǵarılǵan.]] Microsoft Windows 1.0-di 1985-jıl 20-noyabrde MS-DOS ushın grafikalıq keńeytpe retinde shıǵardı,<ref name="Allan 2001" />{{Rp|242–243, 246|date=November 2012}} al sol jıldıń avgust ayında IBM menen birgelikte OS/2-ni islep shıǵıwdı baslaǵan edi<ref>{{Cite web |url=http://pages.prodigy.net/michaln/history/pr/87apr_m3592.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100410013835/http://pages.prodigy.net/michaln/history/pr/87apr_m3592.html |url-status=dead |archive-date=April 10, 2010 |title=Microsoft OS/2 Announcement |date=April 10, 2010 |access-date=August 9, 2017}}</ref>. Microsoft 1986-jıl 26-fevralda bas keńsesin Bellevue-den Vashington shtatınıń Redmond qalasına kóshirdi hám 13-martta NASDAQ birjasında akciyaların birinshi ret ashıq satıwın (IPO) ótkerdi<ref name="CBSCHRON">{{Cite web |url=https://www.cbsnews.com/elements/2006/06/16/in_depth_business/timeline1720211.shtml |title=Microsoft Chronology |work=CBS News |publisher=CBS Interactive |access-date=August 5, 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081105185844/http://www.cbsnews.com/elements/2006/06/16/in_depth_business/timeline1720211.shtml |archive-date=November 5, 2008}}</ref>. Nátiyjede kompaniya akciyalarınıń bahası ósiwi Microsoft xızmetkerleri arasında shama menen tórt milliarderdi hám 12 000 millionerdi payda etti<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2005/05/29/business/yourmoney/29millionaire.html?ex=1275019200&en=de3d71cbbb7e06f8&ei=5090&partner=rssuserland&emc=rss |title=The Microsoft Millionaires Come of Age |last=Bick |first=Julie |date=May 29, 2005 |work=The New York Times |access-date=July 3, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060412145540/http://www.nytimes.com/2005/05/29/business/yourmoney/29millionaire.html?ex=1275019200&en=de3d71cbbb7e06f8&ei=5090&partner=rssuserland&emc=rss |archive-date=April 12, 2006 |url-status=live}}</ref>. Microsoft 1987-jıl 2-aprelde OS/2-niń óz versiyasın original apparat ónimlerin islep shıǵarıwshılarǵa (OEM) usındı<ref name="Allan 2001" />. 1990-jılı Federal Sawda Komissiyası IBM menen sheriklik sebepli Microsofttı múmkin bolǵan kelisimge keliw fakti boyınsha tekserdi. Bul kompaniyanıń mámleket penen on jıldan artıq dawam etken huqıqıy tartıslarınıń baslanıwın bildirdi<ref>{{Cite magazine |url=https://www.wired.com/2002/11/u-s-v-microsoft-timeline/ |title=U.S. v. Microsoft: Timeline |date=November 4, 2002 |magazine=Wired |archive-url=https://web.archive.org/web/20100419063415/http://www.wired.com/techbiz/it/news/2002/11/35212 |archive-date=April 19, 2010 |url-status=live |access-date=July 17, 2010}}</ref> {{Rp|243–244|date=November 2012}}. Sol waqıtta kompaniya OS/2 kodınıń ózgerislerine kóp súyengen Microsoft Windows NT ústinde isledi. Ol 1993-jıl 21-iyulde jańa modulli yadrosı hám 32-bitli Win32 qosımsha programmalastırıw interfeysi (API) menen shıǵarıldı. Bul 16-bitli (MS-DOS negizindegi) Windows programmaların jańa platformaǵa kóshiriwdi ańsatlastırdı. Microsoft Windows NT haqqında IBM-ge maǵlıwmat berdi hám OS/2 boyınsha sheriklik nátiyjede buzıldı<ref>{{Cite web |url=http://www.winsupersite.com/reviews/winserver2k3_gold1.asp |title=Windows Server 2003: The Road To Gold |last=Thurrott |first=Paul |work=winsupersite.com |publisher=Penton Media |date=January 24, 2003 |access-date=July 15, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100604082534/http://www.winsupersite.com/reviews/winserver2k3_gold1.asp |archive-date=June 4, 2010 |url-status=dead}}</ref>. 1990-jılı Microsoft [[Microsoft Office]] programmalıq támiynat paketin usındı. Oǵan [[Microsoft Word]] hám [[Microsoft Excel]] sıyaqlı bólek qosımshalar biriktirilgen edi<ref name="Allan 2001" />{{Rp|301|date=November 2012}}. 22-mayda Microsoft Windows 3.0-di iske qostı. Onda [[Paydalanıwshı interfeysi|paydalanıwshı interfeysiniń]] grafikalıq kórinisi jetilistirilgen hám Intel 386 processorı ushın qorǵalǵan rejim múmkinshiligi jaqsılatılǵan edi<ref>{{Cite web |url=http://www.itproportal.com/2010/05/22/microsoft-windows-30-20-years-today/ |title=Microsoft Windows 3.0 Is 20 Years Old Today!!! |work=ITProPortal |last=Athow |first=Desire |date=May 22, 2010 |access-date=April 4, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325093045/http://www.itproportal.com/2010/05/22/microsoft-windows-30-20-years-today/ |archive-date=March 25, 2012 |url-status=live}}</ref>. Office hám Windows ózleriniń tiyisli tarawlarında ústemlikke iye boldı<ref>{{Cite magazine |url=https://www.pcmag.com/article2/0,2817,1159610,00.asp |title=OS Market Share 1993–2001 – Windows 98 Put to the Test |magazine=[[PC Magazine]] |publisher=Ziff Davis |date=August 1, 1998 |access-date=July 3, 2010 |first=Michael |last=Miller |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511141923/http://www.pcmag.com/article2/0,2817,1159610,00.asp |archive-date=May 11, 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine |url=http://www.pcworld.com/article/18462/a_peek_at_office_upgrade.html |title=A Peek at Office Upgrade |magazine=[[PC World]] |publisher=[[IDG]] |date=September 13, 2000 |last=McCracken |first=Harry |access-date=July 4, 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506065942/http://www.pcworld.com/article/18462/a_peek_at_office_upgrade.html |archive-date=May 6, 2009 }}</ref>. 1994-jıl 27-iyulde AQSH Ádillik departamentiniń Antimonopoliyalıq bólimi básekileslikke tásir haqqındaǵı protokolın berdi. Onda 1988-jıldan berli Microsoft OEM islep shıǵarıwshıların kompyuterlerinde Microsoft ónimi qollanılǵan yamasa qollanılmaǵanına qaramastan, processorǵa baylanıslı licenziya boyınsha royalti tólewge barǵan sayın kóbirek májbúrlegeni aytıldı<ref>{{Cite web |url=https://www.justice.gov/atr/cases/f0000/0045.htm |title=Competitive Impact Statement : U.S. v. Microsoft Corporation |publisher=Justice.gov |access-date=May 11, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510012902/http://www.justice.gov/atr/cases/f0000/0045.htm |archive-date=May 10, 2011 |url-status=live}}</ref>. === 1995–2007: Vebke kiriw, Windows 95, Windows XP hám Xbox === [[File:300lx.jpg|thumb|left|1996-jılı shıǵarılǵan Windows CE — HP 300LX-da kórsetilgen jeke cifrlı járdemshiler hám basqa kishi kompyuterler ushın arnalǵan operaciyalıq sistema versiyası.]] 1995-jıl 26-mayda Bill Geyts ishki kompaniyalıq «Internet Tidal Wave memo»sın jibergennen keyin, Microsoft óz usınısların qayta belgilewge hám ónim liniyasın kompyuter tarmaqları hám World Wide Web tarawlarına keńeytiwge kiristi<ref>{{Cite web |url=http://news.cnet.com/2009-1032-995681.html |title=Victor: Software empire pays high price |last=Borland |first=John |date=April 15, 2003 |work=[[CNET]] |publisher=[[CBS Interactive]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20111116150815/http://news.cnet.com/2009-1032-995681.html |archive-date=November 16, 2011 |access-date=July 16, 2010}}</ref>. Netscape sıyaqlı jańa kompaniyalardan tısqarı, Microsoft World Wide Webke derlik baslanǵan máwritten-aq qatnasıw ushın jetkilikli tez háreket etken jalǵız iri hám jetilisken kompaniya boldı. Borland, WordPerfect, Novell, IBM hám Lotus sıyaqlı basqa kompaniyalar jańa jaǵdayǵa beyimlesiwde ádewir áste háreket etti, bul Microsoftqa bazarda ústemlik etiwge múmkinshilik berdi<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=qiDsEgYKXRAC&q=Bill+Gates+1994+Internet+blow+over+Netscape+Borland+WordPerfect+Novell+IBM+Lotus&pg=PA11 |title=Network Security Foundations: Technology Fundamentals for IT Success |access-date=March 16, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323120021/https://books.google.no/books?id=qiDsEgYKXRAC&pg=PA11&dq=Bill+Gates+1994+Internet+blow+over+Netscape+Borland+WordPerfect+Novell+IBM+Lotus&hl=no&sa=X&ved=0ahUKEwjliaaH-IbhAhVHw4sKHRIlCnkQ6AEIKTAA#v=onepage&q=Bill%20Gates%201994%20Internet%20blow%20over%20Netscape%20Borland%20WordPerfect%20Novell%20IBM%20Lotus&f=false |archive-date=March 23, 2019 |url-status=live |isbn=9780782151367 |last1=Strebe |first1=Matthew |date=February 20, 2006|publisher=John Wiley & Sons }}</ref>. Kompaniya 1995-jıl 24-avgustta Windows 95-ti shıǵardı. Onda aldınnan basqarılatuǵın kóp tapsırmalı rejim, jańa Start túymesine iye pútkilley jańa paydalanıwshı interfeysi hám 32-bitli sáykeslik bar edi; NT sıyaqlı ol da Win32 API-di usındı<ref>{{Cite journal |journal=Smart Computing |publisher=Sandhills Publishing Company |volume=4 |issue=3 |url=http://www.smartcomputing.com/editorial/article.asp?article=articles/archive/95win/95win02/95win02.asp&guid= |archive-url=https://web.archive.org/web/20040706233547/http://www.smartcomputing.com/editorial/article.asp?article=articles%2Farchive%2F95win%2F95win02%2F95win02.asp&guid= |url-status=dead |archive-date=July 6, 2004 |title=New And Improved |last=Cope |first=Jim |date=March 1996 |access-date=July 16, 2010 }}</ref><ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/windows95systemp00matt |title=Windows 95 Programming Secrets |last=Pietrek |first=Matt |author-link=Matt Pietrek |publisher=IDG |isbn=978-1-56884-318-6 |date=March 1996 |access-date=July 17, 2010 |url-access=registration}}</ref>{{Rp|20|date=November 2012}}. Windows 95 MSN onlayn xızmeti menen bir paketke biriktirildi. MSN CompuServe hám AOL sıyaqlı xızmetlerge básekiles bolıwı kózde tutılǵan edi. Internet Explorer veb-brauzeri Windows 95-tiń dúkanlardaǵı birinshi versiyasına kirgizilmedi, al keyinirek Microsoft Plus! paketine hám Windows 95-tiń OEM versiyalarına qosıldı<ref>{{Cite web |url=http://winsupersite.com/windows-live/msn-inside-story |title=MSN: The Inside Story |work=Supersite for Windows |last=Thurrott |first=Paul |publisher=[[Penton (company)|Penton Media]] |date=May 19, 2005 |access-date=July 17, 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100523202530/http://www.winsupersite.com/showcase/msn_inside_01.asp |archive-date=May 23, 2010}}</ref>. Joqarı dárejeli marketing kampaniyası<ref>Edwards, Benj (August 24, 2020).[https://www.howtogeek.com/685668/windows-95-turns-25-heres-how-it-transformed-pcs/ "Windows 95 Turns 25: When Windows Went Mainstream."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210105020917/https://www.howtogeek.com/685668/windows-95-turns-25-heres-how-it-transformed-pcs/|date=January 5, 2021}} ''How To Geek''. Retrieved November 29, 2020.</ref> hám The New York Times baspasınıń «bul taraw tariyxındaǵı kompyuter óniminiń eń dawlı, eń tartıslı hám eń qımbat tanıstırılıwı» dep ataǵan prezentaciyası<ref>Chew, Jonathan (August 24, 2015). [https://fortune.com/2015/08/24/20-years-microsoft-windows-95/ "Microsoft Launched This Product 20 Years Ago and Changed the World"]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021131927/https://fortune.com/2015/08/24/20-years-microsoft-windows-95/ |date=October 21, 2020 }} ''[[Fortune (magazine)|Fortune]]''. Retrieved November 29, 2020.</ref> járdeminde Windows 95 tez arada tabıslı ónimge aylandı<ref>Wild, Chris (August 24, 2015).[https://mashable.com/2015/08/24/windows-95-launch/?europe=true "Aug. 24, 1995: Launching Windows 95."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201127173449/https://mashable.com/2015/08/24/windows-95-launch/?europe=true |date=November 27, 2020 }} ''[[Mashable]]''. Retrieved November 29, 2020.</ref>. 1996-jılı jańa bazarlarǵa kirip, Microsoft hám [[General Electric]] kompaniyasınıń NBC bólimi jańa 24/7 kabel jańalıqlar kanalın — MSNBC-di — dúzdi<ref>{{Cite web |url=http://marketplace.publicradio.org/shows/1996/07/15_mpp.html |title=Marketplace: News Archives |work=Marketplace |publisher=American Public Media |date=July 15, 1996 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040823174040/http://marketplace.publicradio.org/shows/1996/07/15_mpp.html |archive-date=August 23, 2004}}</ref>. Microsoft jeke cifrlı járdemshiler sıyaqlı yad kólemi az hám basqa sheklewleri bar qurılmalar ushın arnalǵan jańa operaciyalıq sistema — Windows CE 1.0-di jarattı<ref>{{Cite web |url=http://www.hpcfactor.com/support/windowsce/ |last=Tilly |first=Chris |title=The History of Microsoft Windows CE |work=HPC:Factor |access-date=August 18, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080921144050/http://www.hpcfactor.com/support/windowsce/ |archive-date=September 21, 2008 |url-status=live}}</ref>. 1997-jıldıń oktyabr ayında Ádillik departamenti Federal District Courtqa Microsoft 1994-jılı qol qoyılǵan kelisimdi buzǵanı haqqında arız berip, sudtan Internet Explorerdi Windows penen bir paketke biriktiriwdi toqtatıwdı soradı<ref name="Allan 2001" />{{Rp|323–324|date=November 2012}}. [[File:Microsoft IntelliMouse 2001.jpg|thumb|200x200px|Microsoft tiykarınan programmalıq támiynatqa itibar bergenine qaramastan, bul jerde kórsetilgen IntelliMouse kompyuter tıshqanshaları sıyaqlı birneshe tabıslı JK aksessuarların da islep shıǵardı.]] [[File:Xbox-console.jpg|thumb|Microsoft 2001-jılı Xbox konsolları seriyasınıń birinshi ónimin shıǵardı. Básekilesleri menen salıstırǵanda grafikalıq jaqtan kúshli bolǵan Xbox ádettegi PC-degi 733 MHz Intel Pentium III processorın qollanǵan.]] 2000-jıl 13-yanvarda Bill Geyts bas direktor lawazımın 1980-jıldan berli kompaniyada islewshi hám onıń universitetten beri dostı Stiv Ballmerge tapsırdı. Sol waqıtta Geyts ózi ushın Chief Software Architect lawazımın dúzdi<ref name="Allan 2001" />{{Rp|111, 228|date=November 2012}}<ref name="BBCTL" />. Ballmerdiń basqarıwı astında kompaniya apparatlıq ónimlerge kóbirek itibar beriwdi basladı<ref>{{Cite web |date=October 21, 2016 |title=Microsoft sees shares hit record high |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-37724557 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171016012110/http://www.bbc.co.uk/news/business-37724557 |archive-date=October 16, 2017 |access-date=October 7, 2017 |website=[[BBC]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 30, 2010 |title=Notify The Next Of Kin |url=http://www.informationweek.com/applications/notify-the-next-of-kin/d/d-id/1090416 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140424124515/http://www.informationweek.com/applications/notify-the-next-of-kin/d/d-id/1090416 |archive-date=April 24, 2014 |access-date=April 24, 2014 |work=[[InformationWeek]]}}</ref>. 2001-jıl 25-oktyabrde Microsoft Windows XP-di shıǵardı. Ol NT kod bazası tiykarında Windows OS-tiń tiykarǵı hám NT liniyaların biriktirdi. Kompaniya sol jılı keyinirek Xbox-ti shıǵarıp, [[Sony]] hám Nintendo ústemlik etken video oyın konsolları bazarına kirdi. 2004-jıldıń martında Evropa Awqamı Microsoftqa qarsı antimonopoliyalıq huqıqıy is basladı. Onda kompaniyanıń Windows OS-tegi ústemlik jaǵdayınan unamsız paydalanǵanı aytıldı. Nátiyjede €497 million ($613 million) kóleminde shtraf salındı hám Microsoft Windows Media Player-siz Windows XP-diń jańa versiyaların — Windows XP Home Edition N hám Windows XP Professional N — shıǵarıwǵa májbúr boldı. 2005-jıldıń noyabr ayında kompaniyanıń ekinshi hám eń tabıslı video oyın konsolı [[Xbox 360]] shıǵarıldı. Xbox shıǵarılǵannan keyin apparatlıq ónimler biznesinde kompaniyanıń qatnasıwı barǵan sayın arttı. 2006-jılı Microsoft burınǵı Portable Media Center programmalıq platformasınıń dawamı bolǵan Zune cifrlı media-pleerleri seriyasın shıǵardı. === 2007–2011: Microsoft Azure, Windows Vista, Windows 7 hám Microsoft Store-lar === [[File:Steve Ballmer - MIX 2008.jpg|thumb|left|2008-jılı MIX is-ilajındaǵı bas direktor Stiv Ballmer. 2005-jılı onıń basqarıw usılı haqqındaǵı intervyuında, delegaciya etilgen xızmetkerlerdi durıs baǵdarlaw birinshi náwbettegi wazıypası ekenin ayttı. Ballmer sonday-aq birinshi háreketler sátsiz bolǵan jaǵdayda da jańa texnologiyalardı izlewdi dawam ettiriw kerek ekenin ayttı hám bunı Windows-tıń dáslepki háreketleri menen mısal etti<ref>{{Cite news |title=Steve Ballmer on management style |url=http://www.itworld.com/051109ballmerinterview |work=ITWorld |agency=CIO Asia |publisher=[[International Data Group|IDG]] |date=November 10, 2005 |first=Gerald |last=Wee |access-date=January 29, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514145636/http://www.itworld.com/051109ballmerinterview |archive-date=May 14, 2011 |url-status=live}}</ref>.]] [[File:Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|thumb|Microsoftqa birneshe ayıppul salǵan Evropa Komissiyasınıń bas keńsesi]] 2007-jıldıń yanvar ayında shıǵarılǵan Windows-tiń keyingi versiyası — Vista — múmkinshiliklerge, qáwipsizlikke hám Aero dep atalǵan qayta dizaynlanǵan paydalanıwshı interfeysine itibar beriw menen shıǵarıldı<ref>{{Cite web |url=http://reviews.cnet.com/windows/windows-vista-ultimate/4505-3672_7-32013603.html |title=Windows Vista Ultimate review |date=January 23, 2007 |access-date=April 4, 2012 |last=Vamosi |first=Robert |work=[[CNET]] |publisher=[[CBS Interactive]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406015257/http://reviews.cnet.com/windows/windows-vista-ultimate/4505-3672_7-32013603.html |archive-date=April 6, 2012 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.informationweek.com/gates-says-security-is-job-one-for-vista-/d/d-id/1040561 |title=Gates Says Security Is Job One For Vista |date=February 14, 2006 |access-date=April 4, 2012 |last=Ricadela |first=Aaron |work=[[InformationWeek]] |publisher=UBM TechWeb |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318064254/http://informationweek.com/news/180201580 |archive-date=March 18, 2012 }}</ref>. Sol waqıtta shıǵarılǵan Microsoft Office 2007 «Ribbon» paydalanıwshı interfeysin engizdi, bul aldınǵı versiyalardan ádewir ózgeshe edi. Eki ónimniń de salıstırmalı túrde kúshli satılıwı 2007-jılı rekord payda alıwǵa járdem berdi<ref>{{Cite web |url=http://www.scotsman.com/news/vista-gives-microsoft-view-of-record-profit-1-1316524 |title=Vista gives Microsoft view of record profit |work=Edinburgh Evening News |date=April 27, 2007 |publisher=[[Johnston Press]] |access-date=February 1, 2009 |archive-date=August 4, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804053508/https://www.scotsman.com/business/vista-gives-microsoft-view-record-profit-2512476 |url-status=dead }}</ref>. 2008-jıl 27-fevralda Evropa Awqamı Microsofttıń 2004-jıldıń martındaǵı sud qararına boysınbaǵanı ushın jáne bir €899 million ($1,4 milliard) shtraf saldı. Onda kompaniya básekileslerine óziniń jumıs toparı hám backoffice serverleri haqqındaǵı tiykarǵı maǵlıwmatlar ushın aqılǵa sıymas bahalardı belgilegen dep kórsetildi<ref>{{Cite book |last=McCormick |first=John |title=European Union Politics |publisher=Palgrave Macmillan |year=2011 |isbn=978-0-230-57707-7 |location=New York |pages=340 |language=en}}</ref>. Microsoft óziniń qararǵa ámel etkenin aytıp, «bul ayıppullardıń sebebi burınǵı máseleler bolıp, olar sheshilgen» dep málimledi<ref>{{Cite news |title=AFP:EU hits Microsoft with record 899&nbsp;million euro antitrust fine |url=http://afp.google.com/article/ALeqM5iozBXlp2nzuVxnMx_SwmtKvi7C-w |agency=[[Agence France-Presse]] |work=[[Google News]] |date=February 27, 2008 |access-date=June 1, 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080430164250/http://afp.google.com/article/ALeqM5iozBXlp2nzuVxnMx_SwmtKvi7C-w |archive-date=April 30, 2008}}</ref>. Geyts 2008-jıl 27-iyunda Chief Software Architect lawazımınan ketti. Bul qarar 2006-jıldıń iyunında járiyalanǵan edi. Ol kompaniya menen baylanıslı basqa lawazımların saqlap qaldı hám tiykarǵı joybarlar boyınsha kompaniyaǵa keńes beriwdi dawam ettirdi<ref>{{Cite magazine |url=https://www.pcmag.com/article2/0,2817,1977363,00.asp |title=Bill Gates Announces Resignation |author-link=Natali Morris |last=Conte |first=Natali Del |magazine=[[PC Magazine]] |publisher=[[Ziff Davis]] |date=June 15, 2006 |access-date=July 17, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100420070747/http://www.pcmag.com/article2/0,2817,1977363,00.asp |archive-date=April 20, 2010 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/technology/3357698/Bill-Gates-steps-down-as-Microsoft-head-to-concentrate-on-philanthropy.html |title=Bill Gates steps down as Microsoft head to concentrate on philanthropy |last=Beaumont |first=Claudine |work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |date=June 27, 2008 |access-date=January 9, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313023003/http://www.telegraph.co.uk/technology/3357698/Bill-Gates-steps-down-as-Microsoft-head-to-concentrate-on-philanthropy.html |archive-date=March 13, 2016 |url-status=live}}</ref>. Kompaniyanıń Windows ushın bultlı esaplaw bazarına kiriwi bolǵan Azure Services Platform 2008-jıl 27-oktyabrde iske túsirildi<ref>{{Cite web |url=http://news.cnet.com/microsoft-launches-windows-azure/ |title=Microsoft launches Windows Azure |work=CNET |publisher=CBS Interactive |first=Ina |last=Fried |author-link=Ina Fried |date=October 27, 2008 |access-date=July 6, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510020425/http://news.cnet.com/microsoft-launches-windows-azure/ |archive-date=May 10, 2011 |url-status=live}}</ref>. 2009-jıl 12-fevralda Microsoft Microsoft brendi astındaǵı bólek sawda dúkanları tarmaǵın ashıw niyetin járiyaladı. 2009-jıl 22-oktyabrde Scottsdale, Arizona shtatında birinshi Microsoft Store ashıldı; sol kúni Windows 7 de rásmiy túrde kópshilikke shıǵarıldı. 2000-jıllardıń aqırında smartfonlar industriyası tez rawajlanǵan dáwirde Microsoft zamanagóy [[smartfon]] [[Mobil operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemasın]] usınıwda básekileslerin quwıp jetiwde qıyınshılıqqa ushıradı hám AQSH bazarında [[Apple Inc.|Apple]] hám [[Google]] tárepinen qollanǵan [[Android|Androidtan]] artta qaldı<ref>{{Cite web|url=https://money.cnn.com/2010/10/11/technology/windows_phone_7/index.htm|title=Microsoft unveils Windows Phone 7 partners – Oct. 11, 2010|website=money.cnn.com|access-date=September 24, 2020|archive-date=November 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129083750/https://money.cnn.com/2010/10/11/technology/windows_phone_7/index.htm|url-status=dead}}</ref>. Sonıń nátiyjesinde 2010-jılı Microsoft eskirgen tiykarǵı [[Mobil operaciyalıq sistema|mobil operaciyalıq sisteması]] Windows Mobile-dı qayta islep shıǵıp, onı sol jıldıń oktyabrında shıǵarılǵan jańa Windows Phone OS menen almastırdı<ref>{{Cite book |last1=Lecrenski |first1=Nick |title=Beginning Windows Phone 7 Application Development: Building Windows Phone Applications Using Silverlight and XNA |last2=Watson |first2=Karli |last3=Fonseca-Ensor |first3=Robert |publisher=John Wiley & Sons |year=2010 |isbn=978-0-470-91233-1 |location=Hoboken, NJ |pages=4 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Helal |first1=Abdelsalam A. |title=Mobile Platforms and Development Environments |last2=Helal |first2=Sumi |last3=Bose |first3=Raja |last4=Li |first4=Wendong |publisher=Morgan & Claypool Publishers |year=2012 |isbn=978-1-60845-866-0 |pages=33 |language=en}}</ref>. Onda «Metro» kod atı menen belgili bolǵan jańa [[paydalanıwshı interfeysi]] dizayn tili qollanıldı. Bul dizayn ápiwayı formalarǵa, tipografikaǵa hám ikonografikaǵa, sonday-aq minimalizm konceptine úlken itibar beriwi menen belgili boldı. Microsoft Windows Phone OS qollanatuǵın barlıq smartfonlarda birdey paydalanıwshı tájiriybesin támiyinleytuǵın jańa programmalıq strategiyanı engizdi. 2011-jılı kompaniya Nokia menen sheriklik dúzdi hám Windows Phone-dı birgelikte islep shıǵıw ushın kompaniya menen tıǵız isledi,<ref>{{Cite web|url=https://www.marketingweek.com/nokia-to-partner-with-microsoft-under-new-structure/|title=Nokia to partner with Microsoft under new structure|first=Rosie|last=Baker|date=February 11, 2011|access-date=September 24, 2020|archive-date=November 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127141115/https://www.marketingweek.com/nokia-to-partner-with-microsoft-under-new-structure/|url-status=live}}</ref> biraq uzaq jıllardan beri Windows Mobile OEM-sherigi bolǵan HTC penen sheriklikti de saqlap qaldı<ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2012/9/19/3356676/htc-microsoft-windows-phone-8-marketing-partnership|title=HTC rekindles its old Microsoft romance and bets on Windows Phone 8|first=Tom|last=Warren|date=September 19, 2012|website=The Verge|access-date=September 24, 2020|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031558/http://www.theverge.com/2012/9/19/3356676/htc-microsoft-windows-phone-8-marketing-partnership|url-status=live}}</ref>. Microsoft 2011-jıl 23-martta dúzilgen Open Networking Foundationnıń tiykar salıwshı aǵzalarınıń biri boldı. Bul kommerciyalıq emes shólkem Software-Defined Networking dep atalatuǵın bultlı esaplaw baslamasına járdem beriwge baǵdarlanǵan<ref>{{Cite web |url=http://www.openflow.org/wp/2011/03/open-networking-foundation-formed-to-speed-network-innovation/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110326044008/http://www.openflow.org/wp/2011/03/open-networking-foundation-formed-to-speed-network-innovation/ |url-status=dead |archive-date=March 26, 2011 |title=Open Networking Foundation News Release |first=David |last=Erickson |work=Openflow.org |date=March 21, 2011 |access-date=May 29, 2011}}</ref>. Baslamanıń maqseti telekommunikaciyalıq tarmaqlarda, sımsız tarmaqlarda, maǵlıwmatlar oraylarında hám basqa tarmaqlıq tarawlarda ápiwayı programmalıq ózgerisler arqalı innovaciyalardı tezletiwden ibarat<ref>{{Cite web |url=http://www.computerworld.com.au/article/380663/google_other_titans_form_open_networking_foundation/?fp=4&fpid=78268965 |title="Google and other titans form Open Networking Foundation." Noyes, March 23, 2011 |work=[[Computerworld]] |publisher=[[International Data Group|IDG]] |date=March 23, 2011 |access-date=May 29, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110406121956/http://www.computerworld.com.au/article/380663/google_other_titans_form_open_networking_foundation/?fp=4&fpid=78268965 |archive-date=April 6, 2011 |url-status=live}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} 22gfogzuj6z1bwv2s29refxavkpda7b 4 23879 268542 266908 2026-09-25T12:01:31Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 268542 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:25119}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 2 || [[User:Qaraqalpaqpan|<span style="color:gray">Qaraqalpaqpan</span>]] || [[Special:Contributions/Qaraqalpaqpan|{{formatnum:17821}}]] || {{Permissions|Qaraqalpaqpan}} |- | 3 || [[User:Srajatdin Usnatdinov|<span style="color:gray">Srajatdin Usnatdinov</span>]] || [[Special:Contributions/Srajatdin Usnatdinov|{{formatnum:4885}}]] || {{Permissions|Srajatdin Usnatdinov}} |- | 4 || [[User:Bekan88|<span style="color:gray">Bekan88</span>]] || [[Special:Contributions/Bekan88|{{formatnum:4580}}]] || {{Permissions|Bekan88}} |- | 5 || [[User:Inosham|<span style="color:gray">Inosham</span>]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:4398}}]] || {{Permissions|Inosham}} |- | 6 || [[User:Frhdkazan|Frhdkazan]] || [[Special:Contributions/Frhdkazan|{{formatnum:4366}}]] || {{Permissions|Frhdkazan}} |- | 7 || [[User:Abdullaeva Shaxnoza-Banu|<span style="color:gray">Abdullaeva Shaxnoza-Banu</span>]] || [[Special:Contributions/Abdullaeva Shaxnoza-Banu|{{formatnum:3374}}]] || {{Permissions|Abdullaeva Shaxnoza-Banu}} |- | 8 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:2562}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}} |- | 9 || [[User:Рахман3|<span style="color:gray">Рахман3</span>]] || [[Special:Contributions/Рахман3|{{formatnum:2150}}]] || {{Permissions|Рахман3}} |- | 10 || [[User:Rabiga Shabatova|Rabiga Shabatova]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1653}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}} |- | 11 || [[User:PirjanovNurlan|<span style="color:gray">PirjanovNurlan</span>]] || [[Special:Contributions/PirjanovNurlan|{{formatnum:1553}}]] || {{Permissions|PirjanovNurlan}} |- | 12 || [[User:Anas1712|<span style="color:gray">Anas1712</span>]] || [[Special:Contributions/Anas1712|{{formatnum:1155}}]] || {{Permissions|Anas1712}} |- | 13 || [[User:Qarahat|<span style="color:gray">Qarahat</span>]] || [[Special:Contributions/Qarahat|{{formatnum:1111}}]] || {{Permissions|Qarahat}} |- | 14 || [[User:Gozzalina|<span style="color:gray">Gozzalina</span>]] || [[Special:Contributions/Gozzalina|{{formatnum:1091}}]] || {{Permissions|Gozzalina}} |- | 15 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:926}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 16 || [[User:Kuwanishbek|<span style="color:gray">Kuwanishbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kuwanishbek|{{formatnum:783}}]] || {{Permissions|Kuwanishbek}} |- | 17 || [[User:AlefZet|<span style="color:gray">AlefZet</span>]] || [[Special:Contributions/AlefZet|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|AlefZet}} |- | 18 || [[User:Aysabirlijol|<span style="color:gray">Aysabirlijol</span>]] || [[Special:Contributions/Aysabirlijol|{{formatnum:628}}]] || {{Permissions|Aysabirlijol}} |- | 19 || [[User:Umarxon III|<span style="color:gray">Umarxon III</span>]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:618}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 20 || [[User:Baurzhanuly|<span style="color:gray">Baurzhanuly</span>]] || [[Special:Contributions/Baurzhanuly|{{formatnum:538}}]] || {{Permissions|Baurzhanuly}} |- | 21 || [[User:Biypona|<span style="color:gray">Biypona</span>]] || [[Special:Contributions/Biypona|{{formatnum:517}}]] || {{Permissions|Biypona}} |- | 22 || [[User:Ayxan Dáryabay qızı|Ayxan Dáryabay qızı]] || [[Special:Contributions/Ayxan Dáryabay qızı|{{formatnum:484}}]] || {{Permissions|Ayxan Dáryabay qızı}} |- | 23 || [[User:Bazarbaeva Eleonora|<span style="color:gray">Bazarbaeva Eleonora</span>]] || [[Special:Contributions/Bazarbaeva Eleonora|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|Bazarbaeva Eleonora}} |- | 24 || [[User:QRNKS|<span style="color:gray">QRNKS</span>]] || [[Special:Contributions/QRNKS|{{formatnum:413}}]] || {{Permissions|QRNKS}} |- | 25 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:406}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 26 || [[User:Mrshaxas|<span style="color:gray">Mrshaxas</span>]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:404}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}} |- | 27 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:358}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 28 || [[User:Muxammedqudaynazarov|<span style="color:gray">Muxammedqudaynazarov</span>]] || [[Special:Contributions/Muxammedqudaynazarov|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|Muxammedqudaynazarov}} |- | 29 || [[User:Begdullaman|<span style="color:gray">Begdullaman</span>]] || [[Special:Contributions/Begdullaman|{{formatnum:328}}]] || {{Permissions|Begdullaman}} |- | 30 || [[User:Nurlibek Urgenichbaev|<span style="color:gray">Nurlibek Urgenichbaev</span>]] || [[Special:Contributions/Nurlibek Urgenichbaev|{{formatnum:297}}]] || {{Permissions|Nurlibek Urgenichbaev}} |- | 31 || [[User:Qareken Balasi|<span style="color:gray">Qareken Balasi</span>]] || [[Special:Contributions/Qareken Balasi|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Qareken Balasi}} |- | 32 || [[User:BEGJIGIT|<span style="color:gray">BEGJIGIT</span>]] || [[Special:Contributions/BEGJIGIT|{{formatnum:252}}]] || {{Permissions|BEGJIGIT}} |- | 33 || [[User:Saxibjamal Esemuratova|<span style="color:gray">Saxibjamal Esemuratova</span>]] || [[Special:Contributions/Saxibjamal Esemuratova|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Saxibjamal Esemuratova}} |- | 34 || [[User:Pirnazarova|<span style="color:gray">Pirnazarova</span>]] || [[Special:Contributions/Pirnazarova|{{formatnum:221}}]] || {{Permissions|Pirnazarova}} |- | 35 || [[User:Holder|<span style="color:gray">Holder</span>]] || [[Special:Contributions/Holder|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|Holder}} |- | 36 || [[User:Miracle0302|<span style="color:gray">Miracle0302</span>]] || [[Special:Contributions/Miracle0302|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Miracle0302}} |- | 37 || [[User:Begjigit|<span style="color:gray">Begjigit</span>]] || [[Special:Contributions/Begjigit|{{formatnum:208}}]] || {{Permissions|Begjigit}} |- | 38 || [[User:Kmoksy|<span style="color:gray">Kmoksy</span>]] || [[Special:Contributions/Kmoksy|{{formatnum:207}}]] || {{Permissions|Kmoksy}} |- | 39 || [[User:AbzalM|<span style="color:gray">AbzalM</span>]] || [[Special:Contributions/AbzalM|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|AbzalM}} |- | 40 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:196}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 41 || [[User:NurkaArzay|<span style="color:gray">NurkaArzay</span>]] || [[Special:Contributions/NurkaArzay|{{formatnum:173}}]] || {{Permissions|NurkaArzay}} |- | 42 || [[User:Gúlxan Medetbekovna|<span style="color:gray">Gúlxan Medetbekovna</span>]] || [[Special:Contributions/Gúlxan Medetbekovna|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Gúlxan Medetbekovna}} |- | 43 || [[User:Bakhit|<span style="color:gray">Bakhit</span>]] || [[Special:Contributions/Bakhit|{{formatnum:164}}]] || {{Permissions|Bakhit}} |- | 44 || [[User:Melek jurnalist|<span style="color:gray">Melek jurnalist</span>]] || [[Special:Contributions/Melek jurnalist|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Melek jurnalist}} |- | 45 || [[User:DARIO SEVERI|<span style="color:gray">DARIO SEVERI</span>]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:148}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}} |- | 46 || [[User:Jannazarova Sh|<span style="color:gray">Jannazarova Sh</span>]] || [[Special:Contributions/Jannazarova Sh|{{formatnum:136}}]] || {{Permissions|Jannazarova Sh}} |- | 47 || [[User:Jámiy|<span style="color:gray">Jámiy</span>]] || [[Special:Contributions/Jámiy|{{formatnum:133}}]] || {{Permissions|Jámiy}} |- | 48 || [[User:İmmortalance|<span style="color:gray">İmmortalance</span>]] || [[Special:Contributions/İmmortalance|{{formatnum:131}}]] || {{Permissions|İmmortalance}} |- | 49 || [[User:Romaine|<span style="color:gray">Romaine</span>]] || [[Special:Contributions/Romaine|{{formatnum:128}}]] || {{Permissions|Romaine}} |- | 50 || [[User:Kagansky|<span style="color:gray">Kagansky</span>]] || [[Special:Contributions/Kagansky|{{formatnum:124}}]] || {{Permissions|Kagansky}} {{/end}} 4z83qum30ulisln8pv16e87lckarhxx 4 26380 268544 266918 2026-09-25T12:01:33Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 268544 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:119304}}]] |- | 2 || [[User:MrshaxasBot|<span style="color:gray">MrshaxasBot</span>]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:4520}}]] |- | 3 || [[User:Bot 3-f|Bot 3-f]] || [[Special:Contributions/Bot 3-f|{{formatnum:4106}}]] |- | 4 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:3679}}]] |- | 5 || [[User:Xqbot|<span style="color:gray">Xqbot</span>]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:3173}}]] |- | 6 || [[User:EmausBot|<span style="color:gray">EmausBot</span>]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:2913}}]] |- | 7 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:1869}}]] |- | 8 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:1605}}]] |- | 9 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1353}}]] |- | 10 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:1213}}]] |- | 11 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:1195}}]] |- | 12 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:1087}}]] |- | 13 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1005}}]] |- | 14 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:906}}]] |- | 15 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:810}}]] |- | 16 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:791}}]] |- | 17 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:645}}]] |- | 18 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:601}}]] |- | 19 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:570}}]] |- | 20 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:559}}]] |- | 21 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:419}}]] |- | 22 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:391}}]] |- | 23 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:343}}]] |- | 24 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:327}}]] |- | 25 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:316}}]] |- | 26 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:265}}]] |- | 27 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:241}}]] |- | 28 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:225}}]] |- | 29 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:224}}]] |- | 30 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:224}}]] |- | 31 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:215}}]] |- | 32 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:211}}]] |- | 33 || [[User:CarsracBot|<span style="color:gray">CarsracBot</span>]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:204}}]] |- | 34 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:196}}]] |- | 35 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:192}}]] |- | 36 || [[User:BOTijo|<span style="color:gray">BOTijo</span>]] || [[Special:Contributions/BOTijo|{{formatnum:186}}]] |- | 37 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:180}}]] |- | 38 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:178}}]] |- | 39 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:169}}]] |- | 40 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:158}}]] |- | 41 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:156}}]] |- | 42 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:154}}]] |- | 43 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:146}}]] |- | 44 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:132}}]] |- | 45 || [[User:Zorrobot|<span style="color:gray">Zorrobot</span>]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:128}}]] |- | 46 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:118}}]] |- | 47 || [[User:Maintenance script|<span style="color:gray">Maintenance script</span>]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]] |- | 48 || [[User:Flow talk page manager|<span style="color:gray">Flow talk page manager</span>]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]] |- | 49 || [[User:MediaWiki default|<span style="color:gray">MediaWiki default</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:8}}]] {{/end}} ex50j9ymnmji69o2w6b5nzo63zzom8j 4 27432 268543 266917 2026-09-25T12:01:32Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 268543 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:119304}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 2 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:25119}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 3 || [[User:Qaraqalpaqpan|<span style="color:gray">Qaraqalpaqpan</span>]] || [[Special:Contributions/Qaraqalpaqpan|{{formatnum:17821}}]] || {{Permissions|Qaraqalpaqpan}} |- | 4 || [[User:Srajatdin Usnatdinov|<span style="color:gray">Srajatdin Usnatdinov</span>]] || [[Special:Contributions/Srajatdin Usnatdinov|{{formatnum:4885}}]] || {{Permissions|Srajatdin Usnatdinov}} |- | 5 || [[User:Bekan88|<span style="color:gray">Bekan88</span>]] || [[Special:Contributions/Bekan88|{{formatnum:4580}}]] || {{Permissions|Bekan88}} |- | 6 || [[User:MrshaxasBot|<span style="color:gray">MrshaxasBot</span>]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:4520}}]] || {{Permissions|MrshaxasBot}} |- | 7 || [[User:Inosham|<span style="color:gray">Inosham</span>]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:4398}}]] || {{Permissions|Inosham}} |- | 8 || [[User:Frhdkazan|Frhdkazan]] || [[Special:Contributions/Frhdkazan|{{formatnum:4366}}]] || {{Permissions|Frhdkazan}} |- | 9 || [[User:Bot 3-f|Bot 3-f]] || [[Special:Contributions/Bot 3-f|{{formatnum:4106}}]] || {{Permissions|Bot 3-f}} |- | 10 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:3679}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}} |- | 11 || [[User:Abdullaeva Shaxnoza-Banu|<span style="color:gray">Abdullaeva Shaxnoza-Banu</span>]] || [[Special:Contributions/Abdullaeva Shaxnoza-Banu|{{formatnum:3374}}]] || {{Permissions|Abdullaeva Shaxnoza-Banu}} |- | 12 || [[User:Xqbot|<span style="color:gray">Xqbot</span>]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:3173}}]] || {{Permissions|Xqbot}} |- | 13 || [[User:EmausBot|<span style="color:gray">EmausBot</span>]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:2913}}]] || {{Permissions|EmausBot}} |- | 14 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:2562}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}} |- | 15 || [[User:Рахман3|<span style="color:gray">Рахман3</span>]] || [[Special:Contributions/Рахман3|{{formatnum:2150}}]] || {{Permissions|Рахман3}} |- | 16 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:1869}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}} |- | 17 || [[User:Rabiga Shabatova|Rabiga Shabatova]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1653}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}} |- | 18 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:1605}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}} |- | 19 || [[User:PirjanovNurlan|<span style="color:gray">PirjanovNurlan</span>]] || [[Special:Contributions/PirjanovNurlan|{{formatnum:1553}}]] || {{Permissions|PirjanovNurlan}} |- | 20 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1353}}]] || {{Permissions|Jembot}} |- | 21 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:1213}}]] || {{Permissions|SieBot}} |- | 22 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:1195}}]] || {{Permissions|VolkovBot}} |- | 23 || [[User:Anas1712|<span style="color:gray">Anas1712</span>]] || [[Special:Contributions/Anas1712|{{formatnum:1155}}]] || {{Permissions|Anas1712}} |- | 24 || [[User:Qarahat|<span style="color:gray">Qarahat</span>]] || [[Special:Contributions/Qarahat|{{formatnum:1111}}]] || {{Permissions|Qarahat}} |- | 25 || [[User:Gozzalina|<span style="color:gray">Gozzalina</span>]] || [[Special:Contributions/Gozzalina|{{formatnum:1091}}]] || {{Permissions|Gozzalina}} |- | 26 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:1087}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}} |- | 27 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1005}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}} |- | 28 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:926}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 29 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:906}}]] || {{Permissions|Addbot}} |- | 30 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:810}}]] || {{Permissions|ZéroBot}} |- | 31 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:791}}]] || {{Permissions|ArthurBot}} |- | 32 || [[User:Kuwanishbek|<span style="color:gray">Kuwanishbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kuwanishbek|{{formatnum:783}}]] || {{Permissions|Kuwanishbek}} |- | 33 || [[User:AlefZet|<span style="color:gray">AlefZet</span>]] || [[Special:Contributions/AlefZet|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|AlefZet}} |- | 34 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:645}}]] || {{Permissions|JAnDbot}} |- | 35 || [[User:Aysabirlijol|<span style="color:gray">Aysabirlijol</span>]] || [[Special:Contributions/Aysabirlijol|{{formatnum:628}}]] || {{Permissions|Aysabirlijol}} |- | 36 || [[User:Umarxon III|<span style="color:gray">Umarxon III</span>]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:618}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 37 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:601}}]] || {{Permissions|FoxBot}} |- | 38 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:570}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}} |- | 39 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:559}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}} |- | 40 || [[User:Baurzhanuly|<span style="color:gray">Baurzhanuly</span>]] || [[Special:Contributions/Baurzhanuly|{{formatnum:538}}]] || {{Permissions|Baurzhanuly}} |- | 41 || [[User:Biypona|<span style="color:gray">Biypona</span>]] || [[Special:Contributions/Biypona|{{formatnum:517}}]] || {{Permissions|Biypona}} |- | 42 || [[User:Ayxan Dáryabay qızı|Ayxan Dáryabay qızı]] || [[Special:Contributions/Ayxan Dáryabay qızı|{{formatnum:484}}]] || {{Permissions|Ayxan Dáryabay qızı}} |- | 43 || [[User:Bazarbaeva Eleonora|<span style="color:gray">Bazarbaeva Eleonora</span>]] || [[Special:Contributions/Bazarbaeva Eleonora|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|Bazarbaeva Eleonora}} |- | 44 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:419}}]] || {{Permissions|Escarbot}} |- | 45 || [[User:QRNKS|<span style="color:gray">QRNKS</span>]] || [[Special:Contributions/QRNKS|{{formatnum:413}}]] || {{Permissions|QRNKS}} |- | 46 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:406}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 47 || [[User:Mrshaxas|<span style="color:gray">Mrshaxas</span>]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:404}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}} |- | 48 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:391}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}} |- | 49 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:358}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 50 || [[User:Muxammedqudaynazarov|<span style="color:gray">Muxammedqudaynazarov</span>]] || [[Special:Contributions/Muxammedqudaynazarov|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|Muxammedqudaynazarov}} {{/end}} 7qeeo1yk1cansnnvrprh1yfjxtdohly 3 48254 268545 2026-09-25T14:17:49Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 268545 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 14:17, 2026-jıl 25-sentyabr (UTC) tqnz5norxl85nfenhg4lqngmf38i7ix 3 48255 268546 2026-09-25T14:17:59Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 268546 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 14:17, 2026-jıl 25-sentyabr (UTC) tqnz5norxl85nfenhg4lqngmf38i7ix 3 48256 268547 2026-09-25T16:18:19Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 268547 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 16:18, 2026-jıl 25-sentyabr (UTC) 4rxtfsoiph33btpzae9ss5gb24ipuh8 10 48257 268548 2026-09-25T16:52:59Z Frhdkazan 4819 Taza bet jaratıldı: «002 Jabiru feeding its babies in their nest in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg» 268548 wikitext text/x-wiki 002 Jabiru feeding its babies in their nest in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg b46esy521q1ujreb9pnbp41wcnqvhuo 10 48258 268549 2026-09-25T16:56:13Z Frhdkazan 4819 Taza bet jaratıldı: «Elan 431.webm» 268549 wikitext text/x-wiki Elan 431.webm 6blvh3yku0z4d7ksga4rcmare6g19mk 0 48259 268550 2026-09-25T18:31:53Z Bekan88 11311 «[[:en:Special:Redirect/revision/1372533503|Microsoft Access]]» betinen awdarılıp jaratıldı 268550 wikitext text/x-wiki '''Microsoft Access''' — [[Microsoft]] kompaniyasınıń [[Maǵlıwmatlar bazası|maǵlıwmatlar bazasın]] [[Maǵlıwmatlar bazasın basqarıw sisteması|basqarıw sisteması]] (MBBS) bolıp, ol [[Grafikalıq paydalanıwshı interfeysi|grafikalıq paydalanıwshı interfeysin]] hám programmalıq támiynattı islep shıǵıw quralların relaciyalı Access Database Engine (ACE) menen birlestiredi. Ol Professional hám onnan joqarı basılımlarına kirgizilgen Microsoft 365 qosımshalar jıynaǵınıń quramına kiredi yamasa bólek satıp alınadı. Microsoft Access maǵlıwmatlardı Access Database Engine (burın Jet Database Engine dep atalǵan) negizinde óz formatında saqlaydı. Ol sonday-aq basqa qosımshalar hám maǵlıwmatlar bazalarında saqlanatuǵın [[Maǵlıwmat|maǵlıwmatlardı]] import etiw yamasa olarǵa tikkeley baylanıw múmkinshiligin beredi<ref name="ms-import">{{Web deregi|url=https://support.office.com/en-us/article/Introduction-to-importing-and-exporting-data-08422593-42dd-4e73-bdf1-4c21fc3aa1b0|bet=Introduction to importing and exporting data|baspaxana=Microsoft|qaralǵan sáne=October 15, 2010}}</ref>. [[Programmalıq támiynattı islep shıǵıw|Baǵdarlamashılar]], maǵlıwmatlar arxitektorları hám kúshli paydalanıwshılar Microsoft Access járdeminde qosımsha programmalıq támiynatın islep shıǵıwı múmkin. Microsoft Office-tıń basqa qosımshaları sıyaqlı, Access Visual Basic for Applications (VBA) tárepinen qollap-quwatlanadı. VBA — túrli obektlerge, sonıń ishinde burınǵı DAO (Data Access Objects), ActiveX Data Objects hám basqa da kóp sanlı ActiveX komponentlerine silteme bere alatuǵın [[Obyektke tiykarlanǵan til|obektke baǵdarlanǵan]] programmalastırıw tili. Formalar hám esabatlarda qollanılatuǵın vizual obektler VBA programmalastırıw arasında ózleriniń metodları hám qásiyetlerin ashıp beredi, al VBA kodı modulleri Windows [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemasınıń]] operaciyaların járiyalawı hám shaqırıwı múmkin. == Tariyxı == 1980-jıllarda Microsoft Access Dow Jones, CompuServe hám elektron poshta sıyaqlı onlayn xızmetlerge kiriwdi jeńillestiriw ushın terminal emulyaciyasın hám interfeyslerdi támiyinlegen, oǵan baylanısı joq telekommunikaciyalıq programmaǵa silteme bergen<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Wcv9oIHOrjQC&pg=PA139|title=PC Mag|publisher=Ziff Davis, Inc.}}</ref><ref>{{Web deregi|url=https://winworldpc.com/product/microsoft_access_business_information_access_program/10x|bet=Microsoft Access Business Information Access Program 1.0x|jumıs=WinWorld|qaralǵan sáne=May 23, 2022}}</ref>. Úyde hám jumıs ornında jeke kompyuterlerden paydalanıwdıń keńeyiwine baylanıslı, 1990-jıllarda stol ústi maǵlıwmatlar bazaları keń tarqalǵan texnologiyaǵa aylandı<ref>{{Cite book|title=Database Systems of the 90s|url=https://link.springer.com/book/10.1007/3-540-53397-4}}</ref>. Access payda bolıwdan burın desktop maǵlıwmatlar bazası bazarında Borland (Paradox penen), Ashton-Tate (dBase penen, 1991-jılı Borland tárepinen satıp alınǵan) hám Fox (FoxPro menen) ústemlik etti. Microsoft Access Windows ushın birinshi keń bazarda tarqalǵan maǵlıwmatlar bazası programması boldı. Microsoft 1992-jılı FoxPro-dı satıp alǵannan hám Fox kompaniyasınıń Rushmore sorawların optimizaciyalaw rutinlerin Access quramına kirgizgennen soń, Microsoft Access tez arada Windows ushın baslı maǵlıwmatlar bazası programmasına aylandı — [[MS-DOS]] dúnyasınan ótiwdi ámelge asıra almaǵan básekileslerdiń nátiyjeli túrde bazardan shıǵıp qalıwına alıp keldi<ref>{{Web deregi|url=http://www.fmsinc.com/MicrosoftAccess/history/index.html|bet=Microsoft Access History|qaralǵan sáne=March 13, 2016}}</ref>. == Derekler == [[Kategoriya:Microsoft programmalıq támiynatı]] [[Kategoriya:Microsoft Office]] mlwhjfkgqs29bt2sdk0wap1lzwgn2hm 268551 268550 2026-09-25T19:06:17Z Bekan88 11311 268551 wikitext text/x-wiki '''Microsoft Access''' — [[Microsoft]] kompaniyasınıń [[Maǵlıwmatlar bazası|maǵlıwmatlar bazasın]] [[Maǵlıwmatlar bazasın basqarıw sisteması|basqarıw sisteması]] (MBBS) bolıp, ol [[Grafikalıq paydalanıwshı interfeysi|grafikalıq paydalanıwshı interfeysin]] hám programmalıq támiynattı islep shıǵıw quralların relaciyalı Access Database Engine (ACE) menen birlestiredi. Ol Professional hám onnan joqarı basılımlarına kirgizilgen Microsoft 365 qosımshalar jıynaǵınıń quramına kiredi yamasa bólek satıp alınadı. Microsoft Access maǵlıwmatlardı Access Database Engine (burın Jet Database Engine dep atalǵan) negizinde óz formatında saqlaydı. Ol sonday-aq basqa qosımshalar hám maǵlıwmatlar bazalarında saqlanatuǵın [[Maǵlıwmat|maǵlıwmatlardı]] import etiw yamasa olarǵa tikkeley baylanıw múmkinshiligin beredi<ref name="ms-import">{{Web deregi|url=https://support.office.com/en-us/article/Introduction-to-importing-and-exporting-data-08422593-42dd-4e73-bdf1-4c21fc3aa1b0|bet=Introduction to importing and exporting data|baspaxana=Microsoft|qaralǵan sáne=October 15, 2010}}</ref>. [[Programmalıq támiynattı islep shıǵıw|Baǵdarlamashılar]], maǵlıwmatlar arxitektorları hám kúshli paydalanıwshılar Microsoft Access járdeminde qosımsha programmalıq támiynatın islep shıǵıwı múmkin. Microsoft Office-tıń basqa qosımshaları sıyaqlı, Access Visual Basic for Applications (VBA) tárepinen qollap-quwatlanadı. VBA — túrli obektlerge, sonıń ishinde burınǵı DAO (Data Access Objects), ActiveX Data Objects hám basqa da kóp sanlı ActiveX komponentlerine silteme bere alatuǵın [[Obyektke tiykarlanǵan til|obektke baǵdarlanǵan]] programmalastırıw tili. Formalar hám esabatlarda qollanılatuǵın vizual obektler VBA programmalastırıw arasında ózleriniń metodları hám qásiyetlerin ashıp beredi, al VBA kodı modulleri Windows [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemasınıń]] operaciyaların járiyalawı hám shaqırıwı múmkin. == Tariyxı == 1980-jıllarda Microsoft Access Dow Jones, CompuServe hám elektron poshta sıyaqlı onlayn xızmetlerge kiriwdi jeńillestiriw ushın terminal emulyaciyasın hám interfeyslerdi támiyinlegen, oǵan baylanısı joq telekommunikaciyalıq programmaǵa silteme bergen<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Wcv9oIHOrjQC&pg=PA139|title=PC Mag|publisher=Ziff Davis, Inc.}}</ref><ref>{{Web deregi|url=https://winworldpc.com/product/microsoft_access_business_information_access_program/10x|bet=Microsoft Access Business Information Access Program 1.0x|jumıs=WinWorld|qaralǵan sáne=May 23, 2022}}</ref>. Úyde hám jumıs ornında jeke kompyuterlerden paydalanıwdıń keńeyiwine baylanıslı, 1990-jıllarda stol ústi maǵlıwmatlar bazaları keń tarqalǵan texnologiyaǵa aylandı<ref>{{Cite book|title=Database Systems of the 90s|url=https://link.springer.com/book/10.1007/3-540-53397-4}}</ref>. Access payda bolıwdan burın desktop maǵlıwmatlar bazası bazarında Borland (Paradox penen), Ashton-Tate (dBase penen, 1991-jılı Borland tárepinen satıp alınǵan) hám Fox (FoxPro menen) ústemlik etti. Microsoft Access Windows ushın birinshi keń bazarda tarqalǵan maǵlıwmatlar bazası programması boldı. Microsoft 1992-jılı FoxPro-dı satıp alǵannan hám Fox kompaniyasınıń Rushmore sorawların optimizaciyalaw rutinlerin Access quramına kirgizgennen soń, Microsoft Access tez arada Windows ushın baslı maǵlıwmatlar bazası programmasına aylandı — [[MS-DOS]] dúnyasınan ótiwdi ámelge asıra almaǵan básekileslerdiń nátiyjeli túrde bazardan shıǵıp qalıwına alıp keldi<ref>{{Web deregi|url=http://www.fmsinc.com/MicrosoftAccess/history/index.html|bet=Microsoft Access History|qaralǵan sáne=March 13, 2016}}</ref>. === Cirrus joybarı === Omega joybarı toqtatılǵannan keyin, onıń bir neshe islep shıǵıwshıları Cirrus joybarına jiberildi (kópshiligi Visual Basic-ti jaratqan toparǵa jiberildi). Onıń maqseti Windows-ta islewshi Paradox yamasa dBase sıyaqlı qosımshalarǵa básekiles bolatuǵın programma jaratıw edi<ref>{{Cite news|title=Microsoft's Fox purchase stirs up the XBase market|first1=Lisa|last1=Picarille|first2=Scott|last2=Mace|newspaper=InfoWorld|date=March 30, 1992|page=1|url=https://books.google.com/books?id=5j0EAAAAMBAJ|quote=Cirrus (...) will go head-to-head with Paradox and Metaphor Computer Systems' Metaphor program.}}</ref>. Microsoft FoxPro-nı satıp alǵannan keyin, Microsofttıń bul joybarı onıń ornına almastırılıwı múmkin degen gápler tarqaldı,<ref>{{Cite news|title=Whatever costume Eckhard wears is likely to scare Silicon Graphics|first=Robert X.|last=Cringely|newspaper=InfoWorld|date=November 4, 1991|page=118|url=https://books.google.com/books?id=Xz0EAAAAMBAJ|quote=(...) rumor (...) that FoxPro might replace Redmond's long-delayed database, now code-named Cirrus.}}</ref> biraq kompaniya olardı bir waqıtta parallel túrde rawajlandırıwǵa qarar etti. Joybar Extensible Storage Engine (Jet Blue)<ref>{{Cite news|title=Microsoft creating API to complement ODBC|first=Scott|last=Mace|newspaper=InfoWorld|date=June 29, 1992|page=1|url=https://books.google.com/books?id=blEEAAAAMBAJ|quote=Open ISAM support will be in Microsoft's forthcomming Cirrus DBMS for Windows.}}</ref> qollanadı dep kútilgen edi, biraq aqırında tek Jet Database Engine (Jet Red) qollawı támiyinlendi. Joybarda Omega joybarınıń hám Visual Basic-tiń aldın ala shıǵarılǵan nusqasınıń ayrım kodları qollanıldı. 1992-jıldıń iyulında Cirrus-tıń beta nusqaları islep shıǵıwshılarǵa jiberildi<ref>{{Cite news|title=Developers get beta version of Microsoft DBMS|newspaper=InfoWorld|date=July 13, 1992|page=3|url=https://books.google.com/books?id=elEEAAAAMBAJ}}</ref> hám Access atı ónimniń rásmiy atına aylandı<ref>{{Cite news|title=Cirrus dubbed Access; faster beta released|newspaper=InfoWorld|first=Stuart J.|last=Johnston|date=July 20, 1998|page=1|url=https://books.google.com/books?id=IlEEAAAAMBAJ}}</ref>. «Access» atı burın Microsofttıń eskirgen terminal emulyaciyası programması ushın qollanılǵan edi. Programma qollanıwdan shıǵarılǵannan keyin birneshe jıl ótkennen soń, olar bul attı jańadan qollanıwǵa qarar etti<ref>{{cite web|url=https://devblogs.microsoft.com/oldnewthing/20060413-09/?p=31543|title=Where did the name for Microsoft Access come from?|publisher=Microsoft|work=The Old New Thing|date=April 13, 2006|access-date=March 13, 2016}}</ref>. === Xronologiya === [[File:Microsoft Office Access (2000–03).svg|thumb|89x89px|Office 2000 hám Office XP ushın Access logotipi]] Microsoft Access 1.0 nusqasın 1992-jıl 16-noyabrde shıǵardı,<ref name=":acrls">{{Cite web |date=2009-06-04 |title=The History of Microsoft - 1992 {{!}} The History of Microsoft {{!}} Channel 9 |url=https://channel9.msdn.com/Series/History/The-History-of-Microsoft-1992#:~:text=November%2016,%201992 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100926120849/https://channel9.msdn.com/Series/History/The-History-of-Microsoft-1992#:~:text=November%2016,%201992 |archive-date=2010-09-26 |access-date=2025-10-14 |website=channel9.msdn.com |quote="[...]<br>November 16, 1992<br>At COMDEX Fall 1992 in Las Vegas, Nevada, Microsoft announces the availability of Access Database for Windows.<br>[...]"}}</ref> onıń sol kúni gúzgi Comdex sawda kórgezbesinde satıwǵa shıǵarılǵanın járiyaladı. 1993-jıldıń mayında Access 1.1 nusqası shıǵarılıp, basqa Microsoft ónimleri menen sáykesligin jaqsılaw hám Access Basic programmalastırıw tilin qosıw maqset etildi. Access v2.0 menen Microsoft minimal apparatlıq talaplardı Microsoft Windows v3.1 hám 4 MB [[operativ yad]] (RAM) dep belgiledi, 6 MB RAM usınıldı; 8 MB bos qattı disk kólemi talap etildi, 14 MB usınıldı. Ónim 1,44 MB kólemdegi jeti disketada tarqatıldı. Qollanba 1994-jılǵı avtorlıq huqıq sánesin kórsetedi. Microsoft Office 4.3 Professional with Book Shelf quramında Microsoft Access 2.0 birinshi «NorthWind Trader» úlgi maǵlıwmatlar bazaları menen birge berildi. Olar maǵlıwmatlar bazasın programmalastırıwdıń múmkin bolǵan barlıq táreplerin qamtıdı. «Northwind Traders» úlgisi 1994-jılǵı Access 2.0-ge jańa bolǵan Main Switchboard múmkinshiligin birinshi ret usındı. Office 95 penen birge Microsoft Access 7.0 (sonday-aq «Access 95» dep ataladı) Microsoft Office Professional Suite quramına kirdi hám Microsoft Excel, Word hám PowerPoint programmaları menen bir qatarda boldı. Sol waqıtta Access Basic-ten VBAǵa ótti. Sonnan berli Microsoft Office-tiń hárbir jańa versiyası menen birge Microsoft Access-tiń de jańa versiyaları shıǵarılıp kelmekte<ref>{{cite web|url=https://www.fmsinc.com/microsoftaccess/history/versions.htm|title=Microsoft Access Version Releases, Service Packs, Hotfixes, and Updates History|publisher=FMS|access-date=August 20, 2023}}</ref>. Access 7.0 hám keyin shıǵarılǵan Access 97 tárepinen sáykes túrde qollanılǵan Jet Database Engine-niń 3.0 hám 3.5 nusqalarında zárúr másele bar edi. Bul másele 1 GB-tan artıq yadqa iye kompyuterde Access-tiń bul nusqaların isletiw múmkin emesligine alıp keldi<ref>[http://support.microsoft.com/kb/161255 "Out of memory" error starting Microsoft Access]</ref>. Microsoft Jet 3.5/Access 97 ushın bul máselelerdi shıǵarılǵannan keyin dúzetken bolsa da, Jet 3.0/Access 95-tegi másele hesh qashan dúzetilmedi. Access maǵlıwmatlar bazasınıń tiykarǵı formatı (Jet MDB Database) jıllar dawamında rawajlanıp bardı. Formatlarǵa Access 1.0, 1.1, 2.0, 7.0, 97, 2000, 2002 hám 2007 kiredi. Eń áhmiyetli ózgeris Access 97 formatınan Access 2000 formatına ótiw boldı; bul format Access-tiń aldınǵı nusqaları menen artqa qaray sáykes emes. Jańaraq Access nusqalarınıń barlıǵı Access 2000 formatın qollaydı. Access 2002 formatına jańa múmkinshilikler qosıldı, olardı Access 2002, 2003, 2007 hám 2010 nusqaları qollana aladı. Microsoft Access 2000 maǵlıwmatlar bazasınıń maksimal kólemin Access 97-degi 1 GB-tan 2 GB-qa shekem arttırdı. Microsoft Access 2007 jańa maǵlıwmatlar bazası formatı — ACCDB-di engizdi. Ol SharePoint sistemaları menen baylanıslardı hám kóp mánili maydanlar hám qosımsha fayllar sıyaqlı quramalı maǵlıwmat túrlerin qollaydı. Bul jańa maydan túrleri negizinde maydan ishindegi jazbalar jıynaǵı bolıp, bir maydanda birneshe mánisti yamasa fayldı saqlawǵa múmkinshilik beredi. Microsoft Access 2007 sonday-aq OLE (Object Linking and Embedding) maydanına qaraǵanda maǵlıwmatlardı nátiyjeli túrde saqlaytuǵın File Attachment maydanın engizdi. [[File:Microsoft Access 2013-2019 logo.svg|thumb|89x89px|2013–2019-jıllardaǵı Access logotipi]] Microsoft Access 2010 ACCDB formatınıń jańa nusqasın engizdi. Ol SharePoint 2010 serverinde Access Web Services xızmetlerin jaylastırıwdı qollaydı. Birinshi ret bul Access-ti paydalanıwshınıń kompyuterine ornatıw Access qosımshaların isletiwge múmkinshilik berdi hám Mac paydalanıwshıları ushın birinshi qollawdı támiyinledi. SharePoint saytında jetkilikli ruqsatları bar hárqanday paydalanıwshı Access Web Service-ten paydalana alatuǵın boldı. Biraq islep shıǵıwshıǵa Access Web Service-tı jaratıw ushın Access nusqası ele de kerek edi, al Access-tiń stol ústi (desktop) nusqası Access 2010 quramında qala berdi. Access Web Services stol ústi qosımshaları menen birdey emes edi. Avtomatlastırıw tek makro tili arqalı ámelge asırıldı (VBA arqalı emes), al Access onı avtomatik túrde [[JavaScript]]-ke aylandırdı. Maǵlıwmatlar endi Access maǵlıwmatlar bazasında emes, SharePoint sistemalarında saqlandı. Access-tiń desktop maǵlıwmatlar bazası SharePoint maǵlıwmatlarına baylanısa alatuǵın edi, sonıń ushın gibrid qosımshalardı jaratıw múmkin boldı: SharePoint paydalanıwshılarına ápiwayı kóriw hám ózgertiw múmkinshiliklerin beriw menen birge, quramalıraq, dástúrli qosımshalardı desktop Access maǵlıwmatlar bazasında qaldırıwǵa bolatuǵın edi. Microsoft Access 2013 dástúrli Access desktop qosımshaların hám ádewir jańartılǵan SharePoint 2013 veb xızmetin usındı<ref>{{cite web|url=http://msdn.microsoft.com/en-us/library/office/jj618413.aspx|title=Changes in Access|publisher=Microsoft|access-date=March 13, 2016}}</ref>. Access 2010-daǵı Access Web modeli maǵlıwmatların tikkeley SQL Server maǵlıwmatlar bazalarında saqlaytuǵın jańa arxitektura menen almastırıldı. SharePoint sistemalarınan ayırmashılıǵı, bul SQL Serverden kútilgen naǵız relaciyalıq maǵlıwmatlar bazası dizaynın, referencial pútinlikti, masshtablanıwdı, keńeytiw múmkinshiligin hám ónimdarlıqtı támiyinledi<ref name="New in Access for developers">{{cite web|url=http://msdn.microsoft.com/en-us/library/office/jj250134.aspx|title=New in Access for developers|publisher=Microsoft|access-date=March 13, 2016}}</ref>. SharePoint 2013-te jaratılǵan maǵlıwmatlar bazası sheshimleri birneshe qatarlı baylanıslardı kóriw hám ózgertiwge arnalǵan zamanagóy [[Paydalanıwshı interfeysi|paydalanıwshı interfeysin]], sonday-aq hár túrli qurılmalarǵa beyimlesiwdi hám sensorlı ekranlardı qollawdı usındı. Access 2013-tiń desktop nusqası Access 2010 ǵa uqsas boldı, biraq birqatar múmkinshilikler toqtatıldı. Olardıń ishinde Access Data Projects (ADPs), Clarify pivot tables, pivot charts, Access data collections, source code control, replication hám basqa da eski múmkinshiliklerdi qollaw bar<ref>{{cite web|url=http://office.microsoft.com/en-us/access-help/discontinued-features-and-modified-functionality-in-access-2013-HA102749226.aspx|title=Discontinued features and modified functionality in Access 2013|publisher=Microsoft|access-date=March 13, 2016}}</ref>. Access desktop maǵlıwmatlar bazasınıń maksimal kólemi 2 GB bolıp qaldı (2000-jılǵı versiyadan beri solay). [[File:Microsoft Office Access (2019-2025).svg|thumb|89x89px|2019–2025-jıllardaǵı Access logotipi]] Microsoft Access endi Microsoft Office 2021-diń bir ret satıp alınatuǵın nusqasına kirgizilmeydi, biraq Microsoft 365-tiń App for business hám Business Standard basılımlarında qalǵan. Access 2021-ge qosılǵan jańa múmkinshilikler arasında keńeytilgen dálliktegi sáne-waqıt maǵlıwmat túri<ref>{{cite web|url=http://support.microsoft.com/en-us/office/using-the-date-time-extended-data-type-708c32da-a052-4cc2-9850-9851042e0024|title=Using the Date/Time Extended data type}}</ref> hám qara tema qollawı bar<ref>{{cite web|url=http://support.microsoft.com/en-au/office/what-s-new-in-access-2021-2c5c0766-b22b-4b81-a222-a791a8b5b54b|title=What's new in Access 2021}}</ref>. Óziniń maǵlıwmatlar bazası faylında maǵlıwmatlardı saqlawdan tısqarı, Microsoft Access basqa ónimlerdi «back-end» kesteleri sıpatında qollanıp, programma «front-end»i retinde de paydalanıwı múmkin. Mısalı, Microsoft SQL Server, sonday-aq Microsoftqa tiyisli bolmaǵan Oracle hám Sybase sıyaqlı ónimlerdi qollanıwǵa boladı. Microsoft Access Jet Database (ACCDB hám MDB formatları) arqalı birneshe back-end dereklerin qollanıwǵa boladı. Sol sıyaqlı Visual Basic, ASP.NET yamasa Visual Studio .NET sıyaqlı ayırım qosımshalar kesteleri hám sorawları ushın Microsoft Access maǵlıwmatlar bazası formatın qollanadı. Microsoft Access sonday-aq [[Microsoft Excel]], [[Microsoft Outlook]], [[Microsoft Word]], [[Microsoft PowerPoint]] hám ActiveX basqarıw elementleri sıyaqlı basqa texnologiyalar menen integraciyalanǵan quramalı sheshimniń bir bólegi bola aladı. Access kesteleri standart maydan túrleriniń, indekslerdiń hám referencial pútinliktiń túrli túrlerin, sonıń ishinde kaskadlı jańalaw hám óshiriwdi qollaydı. Access sonday-aq sorawlardı jaratıw interfeysin, maǵlıwmatlardı kóriw hám kirgiziw ushın formalardı, baspadan shıǵarıw ushın esabatlardı óz ishine aladı. Bul obektlerdi óz ishine alatuǵın Access maǵlıwmatlar bazasınıń tiykarǵı bólegi birneshe paydalanıwshını qollaydı hám jazbalardı bloklawdı basqaradı. Qaytalanatuǵın tapsırmalardı «kórset hám bas» túrindegi parametrlerge iye makrolar járdeminde avtomatlastırıwǵa boladı. Maǵlıwmatlar bazasın tarmaqta jaylastırıw hám birneshe paydalanıwshınıń bir-biriniń jumısın ústinen jazıp jibermey, maǵlıwmatlardı birgelikte qollanıwı hám jańalawı da ańsat. Maǵlıwmatlar jazba dárejesinde bloklanadı, bul Excel-den ádewir ózgeshe, sebebi Excel pútkil elektron kesteni bloklaydı. Programma ishinde hám Microsofttıń saytınan júklep alıwǵa bolatuǵın maǵlıwmatlar bazaları bar. Bul múmkinshilikler Access iske túsirilgen waqıtta usınıladı hám paydalanıwshılarǵa aldın ala anıqlanǵan kesteler, sorawlar, formalar, esabatlar hám makrolar járdeminde maǵlıwmatlar bazasın keńeytiwge múmkinshilik beredi. Maǵlıwmatlar bazası úlgileri VBA kodın qollaydı, biraq Microsofttıń úlgilerine VBA kodı kiritilmeydi. Programmistler Excel, Word, Outlook hám PowerPoint sıyaqlı [[Microsoft Office]] programmalarında da qollanılatuǵın Visual Basic 6.0 (VB6)ǵa uqsas VBA járdeminde sheshimler jarata aladı. Windows API shaqırıwların qollanıwdı da qosqanda, VB6 kodlarınıń kópshiligi VBA-da qollanılıwı múmkin. Kúshli paydalanıwshılar hám islep shıǵıwshılar aqırǵı paydalanıwshılar ushın jaratılǵan ápiwayı sheshimlerdi keńeytip, jetilisken avtomatlastırıw, maǵlıwmatlardı tekseriw, qátelerdi uslaw hám birneshe paydalanıwshını qollaw múmkinshiliklerine iye professional sheshimler jarata aladı. Bir waqıtta qollap-quwatlanatuǵın paydalanıwshılardıń sanı maǵlıwmatlar kólemine, orınlanıp atırǵan tapsırmalarǵa, paydalanıw dárejesine hám qosımsha dizaynına baylanıslı. Ádette qabıl etilgen sheklewlerge 1 GB yamasa onnan az maǵlıwmatqa iye sheshimler (Access 2 GB-qa shekem qollaydı) hám 100 yamasa onnan az bir waqıttaǵı baylanıslardıń jaqsı islewi kiredi (255 bir waqıttaǵı paydalanıwshı qollanadı)<ref>{{Cite web|title=Migrate an Access database to SQL Server|url=https://support.microsoft.com/en-us/office/migrate-an-access-database-to-sql-server-7bac0438-498a-4f53-b17b-cc22fc42c979|access-date=October 15, 2021|website=support.microsoft.com}}</ref>. Bul múmkinshilik kóbinese bólim ishindegi sheshimler ushın qolaylı. Access maǵlıwmatlar bazası sheshimi kóp paydalanıwshılı ortada qollanılǵanda, qosımshanı «bóliw» kerek. Bul kestelerdi back end dep atalatuǵın bir faylǵa (ádetten tısqarı ortaq tarmaq papkasında saqlanadı), al qosımsha komponentlerin (formalar, esabatlar, sorawlar, kod, makrolar, baylanıstırılǵan kesteler) front end dep atalatuǵın basqa faylǵa jaylastırıwdı ańlatadı. Front end-tegi baylanıstırılǵan kesteler back end faylına silteme jasaydı. Access qosımshasınıń hárbir paydalanıwshısı front end faylınıń óz nusqasın aladı. Quramalı sorawlardı yamasa úlken maǵlıwmatlar jıynaqları ústinde analizdi orınlaytuǵın qosımshalar tábiyiy túrde kóbirek tarmaq ótkeriw qábiletin hám yad kólemin talap etedi. Microsoft Access birneshe Access maǵlıwmatlar bazasına baylanısıw yamasa Microsoft SQL Server sıyaqlı back-end maǵlıwmatlar bazasın qollanıw arqalı kóbirek maǵlıwmatlar hám paydalanıwshılardı qollaw ushın masshtablanıwǵa arnalǵan. Sońǵı dizayn qollanılǵanda, maǵlıwmatlar hám paydalanıwshılar kólemin kárxana dárejesindegi sheshimlerge shekem keńeytiwge boladı. Microsoft Access-tiń 2010-nusqasına shekemgi veb-islep shıǵıwdaǵı roli sheklengen edi. Access-tiń formalardı hám esabatlardı qosqandaǵı paydalanıwshı interfeysi múmkinshilikleri tek Windows-ta isleytuǵın edi. 2000–2003-nusqalarında Access-tiń Data Access Pages dep atalatuǵın obekt túri járiyalawǵa bolatuǵın [[Veb-bet|veb-betlerdi]] jarattı. Data Access Pages endi qollanılmaydı. Access-tiń tiykarı bolǵan Jet Database Engine-ge ODBC yamasa OLE DB sıyaqlı texnologiyalar arqalı kiriwge boladı. Maǵlıwmatlarǵa (yaǵnıy kesteler hám sorawlarǵa) ASP.NET, [[PHP]] yamasa [[Java (programmalastırıw tili)|Java]]-da islep shıǵılǵan [[Veb-qosımsha|veb-qosımshalar]] arqalı kiriw múmkin. Windows Server 2008 R2-niń Microsoft Terminal Services hám Remote Desktop Application xızmetlerin qollanıw arqalı shólkemler Access qosımshaların jaylastırıp, olardı veb arqalı qollana aladı<ref>{{cite web|url=http://www.fmsinc.com/microsoftaccess/terminal-services/remoteapp.htm|title=Using Terminal Services and RemoteApp to Extend Your Microsoft Access and other Windows Applications Over the Internet|access-date=March 13, 2016}}</ref>. Bul usıl veb-qosımshası sıyaqlı masshtablanbaydı, biraq serverdiń konfiguraciyasına baylanıslı sheklengen sandaǵı paydalanıwshılar ushın qolaylı. Access 2010 maǵlıwmatlar bazaların Access Services xızmetleri isleytuǵın SharePoint 2010 saytlarında járiyalawǵa múmkinshilik beredi. Bul veb-tiykarındaǵı formalar hám esabatlar hár qanday zamanagóy veb-brauzerde isley aladı. Veb-brauzer arqalı ashılǵanda, nátiyjede payda bolatuǵın veb-formalar hám esabatlar ushın ActiveX yamasa Silverlight sıyaqlı qosımsha modul yamasa keńeytpe talap etilmeydi. Access 2013 Access Services xızmeti isleytuǵın SharePoint 2013 saytlarında tikkeley veb-qosımshalar jarata aladı. Access 2013 veb-sheshimleri maǵlıwmatlar tiykarındaǵı SQL Server maǵlıwmatlar bazasında saqlaydı. Bul maǵlıwmatlardı saqlaw ushın SharePoint sistemaların qollanǵan Access 2010 versiyasına qaraǵanda ádewir masshtablanatuǵın hám isenimli. SharePoint-tegi Access Services xızmeti keyinirek toqtatıldı<ref name="AccessServicesSharepointRetired">{{cite web|title=Access Services in SharePoint Roadmap|url=https://support.office.com/en-us/article/access-services-in-sharepoint-roadmap-497fd86b-e982-43c4-8318-81e6d3e711e8|publisher=Microsoft|access-date=May 20, 2019}}</ref>. Access maǵlıwmatlar bazasınıń kompilyaciyalanǵan nusqasın (.MDE / ACCDE yamasa .ADE fayl keńeytpeleri; ACCDE tek Access 2007 yamasa onnan keyingi nusqalarda isleytuǵın) jaratıwǵa boladı. Bul paydalanıwshılardıń modul kodın, formalardı hám esabatlardı ózgertiw ushın dizayn interfeyslerine kiriwine tosqınlıq etiw ushın qollanıladı. MDE yamasa ADE faylı — barlıq modulleri kompilyaciyalanǵan hám ózgertiwge bolatuǵın derek kodı alıp taslanǵan Microsoft Access maǵlıwmatlar bazası faylı. Access maǵlıwmatlar bazasınıń .MDE hám .ADE versiyaları aqırǵı paydalanıwshılarǵa ózgertiwge ruqsat berilmeytuǵın jaǵdaylarda yamasa qosımshanıń derek kodı qupıya saqlanıwı kerek bolǵanda qollanıladı. Microsoft sonday-aq Access 2007 qosımshaların tarqatıwǵa, maǵlıwmatlar bazası úlgilerin jaratıwǵa hám derek kodın basqarıwdı Microsoft Visual SourceSafe penen integraciyalawǵa járdem beretuǵın islep shıǵıwshı keńeytpelerin júklep alıw ushın usınadı. == Derekler == [[Kategoriya:Microsoft programmalıq támiynatı]] [[Kategoriya:Microsoft Office]] keutzw4rgka918uxtcv7drn5sgr6vy3 268552 268551 2026-09-25T19:07:23Z Bekan88 11311 268552 wikitext text/x-wiki '''Microsoft Access''' — [[Microsoft]] kompaniyasınıń [[Maǵlıwmatlar bazası|maǵlıwmatlar bazasın]] [[Maǵlıwmatlar bazasın basqarıw sisteması|basqarıw sisteması]] (MBBS) bolıp, ol [[Grafikalıq paydalanıwshı interfeysi|grafikalıq paydalanıwshı interfeysin]] hám programmalıq támiynattı islep shıǵıw quralların relaciyalı Access Database Engine (ACE) menen birlestiredi. Ol Professional hám onnan joqarı basılımlarına kirgizilgen Microsoft 365 qosımshalar jıynaǵınıń quramına kiredi yamasa bólek satıp alınadı. Microsoft Access maǵlıwmatlardı Access Database Engine (burın Jet Database Engine dep atalǵan) negizinde óz formatında saqlaydı. Ol sonday-aq basqa qosımshalar hám maǵlıwmatlar bazalarında saqlanatuǵın [[Maǵlıwmat|maǵlıwmatlardı]] import etiw yamasa olarǵa tikkeley baylanıw múmkinshiligin beredi<ref name="ms-import">{{Web deregi|url=https://support.office.com/en-us/article/Introduction-to-importing-and-exporting-data-08422593-42dd-4e73-bdf1-4c21fc3aa1b0|bet=Introduction to importing and exporting data|baspaxana=Microsoft|qaralǵan sáne=October 15, 2010}}</ref>. [[Programmalıq támiynattı islep shıǵıw|Baǵdarlamashılar]], maǵlıwmatlar arxitektorları hám kúshli paydalanıwshılar Microsoft Access járdeminde qosımsha programmalıq támiynatın islep shıǵıwı múmkin. Microsoft Office-tıń basqa qosımshaları sıyaqlı, Access Visual Basic for Applications (VBA) tárepinen qollap-quwatlanadı. VBA — túrli obektlerge, sonıń ishinde burınǵı DAO (Data Access Objects), ActiveX Data Objects hám basqa da kóp sanlı ActiveX komponentlerine silteme bere alatuǵın [[Obyektke tiykarlanǵan til|obektke baǵdarlanǵan]] programmalastırıw tili. Formalar hám esabatlarda qollanılatuǵın vizual obektler VBA programmalastırıw arasında ózleriniń metodları hám qásiyetlerin ashıp beredi, al VBA kodı modulleri Windows [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemasınıń]] operaciyaların járiyalawı hám shaqırıwı múmkin. == Tariyxı == 1980-jıllarda Microsoft Access Dow Jones, CompuServe hám elektron poshta sıyaqlı onlayn xızmetlerge kiriwdi jeńillestiriw ushın terminal emulyaciyasın hám interfeyslerdi támiyinlegen, oǵan baylanısı joq telekommunikaciyalıq programmaǵa silteme bergen<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Wcv9oIHOrjQC&pg=PA139|title=PC Mag|publisher=Ziff Davis, Inc.}}</ref><ref>{{Web deregi|url=https://winworldpc.com/product/microsoft_access_business_information_access_program/10x|bet=Microsoft Access Business Information Access Program 1.0x|jumıs=WinWorld|qaralǵan sáne=May 23, 2022}}</ref>. Úyde hám jumıs ornında jeke kompyuterlerden paydalanıwdıń keńeyiwine baylanıslı, 1990-jıllarda stol ústi maǵlıwmatlar bazaları keń tarqalǵan texnologiyaǵa aylandı<ref>{{Cite book|title=Database Systems of the 90s|url=https://link.springer.com/book/10.1007/3-540-53397-4}}</ref>. Access payda bolıwdan burın desktop maǵlıwmatlar bazası bazarında Borland (Paradox penen), Ashton-Tate (dBase penen, 1991-jılı Borland tárepinen satıp alınǵan) hám Fox (FoxPro menen) ústemlik etti. Microsoft Access Windows ushın birinshi keń bazarda tarqalǵan maǵlıwmatlar bazası programması boldı. Microsoft 1992-jılı FoxPro-dı satıp alǵannan hám Fox kompaniyasınıń Rushmore sorawların optimizaciyalaw rutinlerin Access quramına kirgizgennen soń, Microsoft Access tez arada Windows ushın baslı maǵlıwmatlar bazası programmasına aylandı — [[MS-DOS]] dúnyasınan ótiwdi ámelge asıra almaǵan básekileslerdiń nátiyjeli túrde bazardan shıǵıp qalıwına alıp keldi<ref>{{Web deregi|url=http://www.fmsinc.com/MicrosoftAccess/history/index.html|bet=Microsoft Access History|qaralǵan sáne=March 13, 2016}}</ref>. === Cirrus joybarı === Omega joybarı toqtatılǵannan keyin, onıń bir neshe islep shıǵıwshıları Cirrus joybarına jiberildi (kópshiligi Visual Basic-ti jaratqan toparǵa jiberildi). Onıń maqseti Windows-ta islewshi Paradox yamasa dBase sıyaqlı qosımshalarǵa básekiles bolatuǵın programma jaratıw edi<ref>{{Cite news|title=Microsoft's Fox purchase stirs up the XBase market|first1=Lisa|last1=Picarille|first2=Scott|last2=Mace|newspaper=InfoWorld|date=March 30, 1992|page=1|url=https://books.google.com/books?id=5j0EAAAAMBAJ|quote=Cirrus (...) will go head-to-head with Paradox and Metaphor Computer Systems' Metaphor program.}}</ref>. Microsoft FoxPro-nı satıp alǵannan keyin, Microsofttıń bul joybarı onıń ornına almastırılıwı múmkin degen gápler tarqaldı,<ref>{{Cite news|title=Whatever costume Eckhard wears is likely to scare Silicon Graphics|first=Robert X.|last=Cringely|newspaper=InfoWorld|date=November 4, 1991|page=118|url=https://books.google.com/books?id=Xz0EAAAAMBAJ|quote=(...) rumor (...) that FoxPro might replace Redmond's long-delayed database, now code-named Cirrus.}}</ref> biraq kompaniya olardı bir waqıtta parallel túrde rawajlandırıwǵa qarar etti. Joybar Extensible Storage Engine (Jet Blue)<ref>{{Cite news|title=Microsoft creating API to complement ODBC|first=Scott|last=Mace|newspaper=InfoWorld|date=June 29, 1992|page=1|url=https://books.google.com/books?id=blEEAAAAMBAJ|quote=Open ISAM support will be in Microsoft's forthcomming Cirrus DBMS for Windows.}}</ref> qollanadı dep kútilgen edi, biraq aqırında tek Jet Database Engine (Jet Red) qollawı támiyinlendi. Joybarda Omega joybarınıń hám Visual Basic-tiń aldın ala shıǵarılǵan nusqasınıń ayrım kodları qollanıldı. 1992-jıldıń iyulında Cirrus-tıń beta nusqaları islep shıǵıwshılarǵa jiberildi<ref>{{Cite news|title=Developers get beta version of Microsoft DBMS|newspaper=InfoWorld|date=July 13, 1992|page=3|url=https://books.google.com/books?id=elEEAAAAMBAJ}}</ref> hám Access atı ónimniń rásmiy atına aylandı<ref>{{Cite news|title=Cirrus dubbed Access; faster beta released|newspaper=InfoWorld|first=Stuart J.|last=Johnston|date=July 20, 1998|page=1|url=https://books.google.com/books?id=IlEEAAAAMBAJ}}</ref>. «Access» atı burın Microsofttıń eskirgen terminal emulyaciyası programması ushın qollanılǵan edi. Programma qollanıwdan shıǵarılǵannan keyin birneshe jıl ótkennen soń, olar bul attı jańadan qollanıwǵa qarar etti<ref>{{cite web|url=https://devblogs.microsoft.com/oldnewthing/20060413-09/?p=31543|title=Where did the name for Microsoft Access come from?|publisher=Microsoft|work=The Old New Thing|date=April 13, 2006|access-date=March 13, 2016}}</ref>. === Xronologiya === [[File:Microsoft Office Access (2000–03).svg|thumb|89x89px|Office 2000 hám Office XP ushın Access logotipi]] Microsoft Access 1.0 nusqasın 1992-jıl 16-noyabrde shıǵardı,<ref name=":acrls">{{Cite web |date=2009-06-04 |title=The History of Microsoft - 1992 {{!}} The History of Microsoft {{!}} Channel 9 |url=https://channel9.msdn.com/Series/History/The-History-of-Microsoft-1992#:~:text=November%2016,%201992 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100926120849/https://channel9.msdn.com/Series/History/The-History-of-Microsoft-1992#:~:text=November%2016,%201992 |archive-date=2010-09-26 |access-date=2025-10-14 |website=channel9.msdn.com |quote="[...]<br>November 16, 1992<br>At COMDEX Fall 1992 in Las Vegas, Nevada, Microsoft announces the availability of Access Database for Windows.<br>[...]"}}</ref> onıń sol kúni gúzgi Comdex sawda kórgezbesinde satıwǵa shıǵarılǵanın járiyaladı. 1993-jıldıń mayında Access 1.1 nusqası shıǵarılıp, basqa Microsoft ónimleri menen sáykesligin jaqsılaw hám Access Basic programmalastırıw tilin qosıw maqset etildi. Access v2.0 menen Microsoft minimal apparatlıq talaplardı Microsoft Windows v3.1 hám 4 MB [[operativ yad]] (RAM) dep belgiledi, 6 MB RAM usınıldı; 8 MB bos qattı disk kólemi talap etildi, 14 MB usınıldı. Ónim 1,44 MB kólemdegi jeti disketada tarqatıldı. Qollanba 1994-jılǵı avtorlıq huqıq sánesin kórsetedi. Microsoft Office 4.3 Professional with Book Shelf quramında Microsoft Access 2.0 birinshi «NorthWind Trader» úlgi maǵlıwmatlar bazaları menen birge berildi. Olar maǵlıwmatlar bazasın programmalastırıwdıń múmkin bolǵan barlıq táreplerin qamtıdı. «Northwind Traders» úlgisi 1994-jılǵı Access 2.0-ge jańa bolǵan Main Switchboard múmkinshiligin birinshi ret usındı. Office 95 penen birge Microsoft Access 7.0 (sonday-aq «Access 95» dep ataladı) Microsoft Office Professional Suite quramına kirdi hám Microsoft Excel, Word hám PowerPoint programmaları menen bir qatarda boldı. Sol waqıtta Access Basic-ten VBAǵa ótti. Sonnan berli Microsoft Office-tiń hárbir jańa versiyası menen birge Microsoft Access-tiń de jańa versiyaları shıǵarılıp kelmekte<ref>{{cite web|url=https://www.fmsinc.com/microsoftaccess/history/versions.htm|title=Microsoft Access Version Releases, Service Packs, Hotfixes, and Updates History|publisher=FMS|access-date=August 20, 2023}}</ref>. Access 7.0 hám keyin shıǵarılǵan Access 97 tárepinen sáykes túrde qollanılǵan Jet Database Engine-niń 3.0 hám 3.5 nusqalarında zárúr másele bar edi. Bul másele 1 GB-tan artıq yadqa iye kompyuterde Access-tiń bul nusqaların isletiw múmkin emesligine alıp keldi<ref>[http://support.microsoft.com/kb/161255 "Out of memory" error starting Microsoft Access]</ref>. Microsoft Jet 3.5/Access 97 ushın bul máselelerdi shıǵarılǵannan keyin dúzetken bolsa da, Jet 3.0/Access 95-tegi másele hesh qashan dúzetilmedi. Access maǵlıwmatlar bazasınıń tiykarǵı formatı (Jet MDB Database) jıllar dawamında rawajlanıp bardı. Formatlarǵa Access 1.0, 1.1, 2.0, 7.0, 97, 2000, 2002 hám 2007 kiredi. Eń áhmiyetli ózgeris Access 97 formatınan Access 2000 formatına ótiw boldı; bul format Access-tiń aldınǵı nusqaları menen artqa qaray sáykes emes. Jańaraq Access nusqalarınıń barlıǵı Access 2000 formatın qollaydı. Access 2002 formatına jańa múmkinshilikler qosıldı, olardı Access 2002, 2003, 2007 hám 2010 nusqaları qollana aladı. Microsoft Access 2000 maǵlıwmatlar bazasınıń maksimal kólemin Access 97-degi 1 GB-tan 2 GB-qa shekem arttırdı. Microsoft Access 2007 jańa maǵlıwmatlar bazası formatı — ACCDB-di engizdi. Ol SharePoint sistemaları menen baylanıslardı hám kóp mánili maydanlar hám qosımsha fayllar sıyaqlı quramalı maǵlıwmat túrlerin qollaydı. Bul jańa maydan túrleri negizinde maydan ishindegi jazbalar jıynaǵı bolıp, bir maydanda birneshe mánisti yamasa fayldı saqlawǵa múmkinshilik beredi. Microsoft Access 2007 sonday-aq OLE (Object Linking and Embedding) maydanına qaraǵanda maǵlıwmatlardı nátiyjeli túrde saqlaytuǵın File Attachment maydanın engizdi. [[File:Microsoft Access 2013-2019 logo.svg|thumb|89x89px|2013–2019-jıllardaǵı Access logotipi]] Microsoft Access 2010 ACCDB formatınıń jańa nusqasın engizdi. Ol SharePoint 2010 serverinde Access Web Services xızmetlerin jaylastırıwdı qollaydı. Birinshi ret bul Access-ti paydalanıwshınıń kompyuterine ornatıw Access qosımshaların isletiwge múmkinshilik berdi hám Mac paydalanıwshıları ushın birinshi qollawdı támiyinledi. SharePoint saytında jetkilikli ruqsatları bar hárqanday paydalanıwshı Access Web Service-ten paydalana alatuǵın boldı. Biraq islep shıǵıwshıǵa Access Web Service-tı jaratıw ushın Access nusqası ele de kerek edi, al Access-tiń stol ústi (desktop) nusqası Access 2010 quramında qala berdi. Access Web Services stol ústi qosımshaları menen birdey emes edi. Avtomatlastırıw tek makro tili arqalı ámelge asırıldı (VBA arqalı emes), al Access onı avtomatik túrde [[JavaScript]]-ke aylandırdı. Maǵlıwmatlar endi Access maǵlıwmatlar bazasında emes, SharePoint sistemalarında saqlandı. Access-tiń desktop maǵlıwmatlar bazası SharePoint maǵlıwmatlarına baylanısa alatuǵın edi, sonıń ushın gibrid qosımshalardı jaratıw múmkin boldı: SharePoint paydalanıwshılarına ápiwayı kóriw hám ózgertiw múmkinshiliklerin beriw menen birge, quramalıraq, dástúrli qosımshalardı desktop Access maǵlıwmatlar bazasında qaldırıwǵa bolatuǵın edi. Microsoft Access 2013 dástúrli Access desktop qosımshaların hám ádewir jańartılǵan SharePoint 2013 veb xızmetin usındı<ref>{{cite web|url=http://msdn.microsoft.com/en-us/library/office/jj618413.aspx|title=Changes in Access|publisher=Microsoft|access-date=March 13, 2016}}</ref>. Access 2010-daǵı Access Web modeli maǵlıwmatların tikkeley SQL Server maǵlıwmatlar bazalarında saqlaytuǵın jańa arxitektura menen almastırıldı. SharePoint sistemalarınan ayırmashılıǵı, bul SQL Serverden kútilgen naǵız relaciyalıq maǵlıwmatlar bazası dizaynın, referencial pútinlikti, masshtablanıwdı, keńeytiw múmkinshiligin hám ónimdarlıqtı támiyinledi<ref name="New in Access for developers">{{cite web|url=http://msdn.microsoft.com/en-us/library/office/jj250134.aspx|title=New in Access for developers|publisher=Microsoft|access-date=March 13, 2016}}</ref>. SharePoint 2013-te jaratılǵan maǵlıwmatlar bazası sheshimleri birneshe qatarlı baylanıslardı kóriw hám ózgertiwge arnalǵan zamanagóy [[Paydalanıwshı interfeysi|paydalanıwshı interfeysin]], sonday-aq hár túrli qurılmalarǵa beyimlesiwdi hám sensorlı ekranlardı qollawdı usındı. Access 2013-tiń desktop nusqası Access 2010 ǵa uqsas boldı, biraq birqatar múmkinshilikler toqtatıldı. Olardıń ishinde Access Data Projects (ADPs), Clarify pivot tables, pivot charts, Access data collections, source code control, replication hám basqa da eski múmkinshiliklerdi qollaw bar<ref>{{cite web|url=http://office.microsoft.com/en-us/access-help/discontinued-features-and-modified-functionality-in-access-2013-HA102749226.aspx|title=Discontinued features and modified functionality in Access 2013|publisher=Microsoft|access-date=March 13, 2016}}</ref>. Access desktop maǵlıwmatlar bazasınıń maksimal kólemi 2 GB bolıp qaldı (2000-jılǵı versiyadan beri solay). [[File:Microsoft Office Access (2019-2025).svg|thumb|89x89px|2019–2025-jıllardaǵı Access logotipi]] Microsoft Access endi Microsoft Office 2021-diń bir ret satıp alınatuǵın nusqasına kirgizilmeydi, biraq Microsoft 365-tiń App for business hám Business Standard basılımlarında qalǵan. Access 2021-ge qosılǵan jańa múmkinshilikler arasında keńeytilgen dálliktegi sáne-waqıt maǵlıwmat túri<ref>{{cite web|url=http://support.microsoft.com/en-us/office/using-the-date-time-extended-data-type-708c32da-a052-4cc2-9850-9851042e0024|title=Using the Date/Time Extended data type}}</ref> hám qara tema qollawı bar<ref>{{cite web|url=http://support.microsoft.com/en-au/office/what-s-new-in-access-2021-2c5c0766-b22b-4b81-a222-a791a8b5b54b|title=What's new in Access 2021}}</ref>. Óziniń maǵlıwmatlar bazası faylında maǵlıwmatlardı saqlawdan tısqarı, Microsoft Access basqa ónimlerdi «back-end» kesteleri sıpatında qollanıp, programma «front-end»i retinde de paydalanıwı múmkin. Mısalı, Microsoft SQL Server, sonday-aq Microsoftqa tiyisli bolmaǵan Oracle hám Sybase sıyaqlı ónimlerdi qollanıwǵa boladı. Microsoft Access Jet Database (ACCDB hám MDB formatları) arqalı birneshe back-end dereklerin qollanıwǵa boladı. Sol sıyaqlı Visual Basic, ASP.NET yamasa Visual Studio .NET sıyaqlı ayırım qosımshalar kesteleri hám sorawları ushın Microsoft Access maǵlıwmatlar bazası formatın qollanadı. Microsoft Access sonday-aq [[Microsoft Excel]], [[Microsoft Outlook]], [[Microsoft Word]], [[Microsoft PowerPoint]] hám ActiveX basqarıw elementleri sıyaqlı basqa texnologiyalar menen integraciyalanǵan quramalı sheshimniń bir bólegi bola aladı. Access kesteleri standart maydan túrleriniń, indekslerdiń hám referencial pútinliktiń túrli túrlerin, sonıń ishinde kaskadlı jańalaw hám óshiriwdi qollaydı. Access sonday-aq sorawlardı jaratıw interfeysin, maǵlıwmatlardı kóriw hám kirgiziw ushın formalardı, baspadan shıǵarıw ushın esabatlardı óz ishine aladı. Bul obektlerdi óz ishine alatuǵın Access maǵlıwmatlar bazasınıń tiykarǵı bólegi birneshe paydalanıwshını qollaydı hám jazbalardı bloklawdı basqaradı. Qaytalanatuǵın tapsırmalardı «kórset hám bas» túrindegi parametrlerge iye makrolar járdeminde avtomatlastırıwǵa boladı. Maǵlıwmatlar bazasın tarmaqta jaylastırıw hám birneshe paydalanıwshınıń bir-biriniń jumısın ústinen jazıp jibermey, maǵlıwmatlardı birgelikte qollanıwı hám jańalawı da ańsat. Maǵlıwmatlar jazba dárejesinde bloklanadı, bul Excel-den ádewir ózgeshe, sebebi Excel pútkil elektron kesteni bloklaydı. Programma ishinde hám Microsofttıń saytınan júklep alıwǵa bolatuǵın maǵlıwmatlar bazaları bar. Bul múmkinshilikler Access iske túsirilgen waqıtta usınıladı hám paydalanıwshılarǵa aldın ala anıqlanǵan kesteler, sorawlar, formalar, esabatlar hám makrolar járdeminde maǵlıwmatlar bazasın keńeytiwge múmkinshilik beredi. Maǵlıwmatlar bazası úlgileri VBA kodın qollaydı, biraq Microsofttıń úlgilerine VBA kodı kiritilmeydi. Programmistler Excel, Word, Outlook hám PowerPoint sıyaqlı [[Microsoft Office]] programmalarında da qollanılatuǵın Visual Basic 6.0 (VB6)ǵa uqsas VBA járdeminde sheshimler jarata aladı. Windows API shaqırıwların qollanıwdı da qosqanda, VB6 kodlarınıń kópshiligi VBA-da qollanılıwı múmkin. Kúshli paydalanıwshılar hám islep shıǵıwshılar aqırǵı paydalanıwshılar ushın jaratılǵan ápiwayı sheshimlerdi keńeytip, jetilisken avtomatlastırıw, maǵlıwmatlardı tekseriw, qátelerdi uslaw hám birneshe paydalanıwshını qollaw múmkinshiliklerine iye professional sheshimler jarata aladı. Bir waqıtta qollap-quwatlanatuǵın paydalanıwshılardıń sanı maǵlıwmatlar kólemine, orınlanıp atırǵan tapsırmalarǵa, paydalanıw dárejesine hám qosımsha dizaynına baylanıslı. Ádette qabıl etilgen sheklewlerge 1 GB yamasa onnan az maǵlıwmatqa iye sheshimler (Access 2 GB-qa shekem qollaydı) hám 100 yamasa onnan az bir waqıttaǵı baylanıslardıń jaqsı islewi kiredi (255 bir waqıttaǵı paydalanıwshı qollanadı)<ref>{{Cite web|title=Migrate an Access database to SQL Server|url=https://support.microsoft.com/en-us/office/migrate-an-access-database-to-sql-server-7bac0438-498a-4f53-b17b-cc22fc42c979|access-date=October 15, 2021|website=support.microsoft.com}}</ref>. Bul múmkinshilik kóbinese bólim ishindegi sheshimler ushın qolaylı. Access maǵlıwmatlar bazası sheshimi kóp paydalanıwshılı ortada qollanılǵanda, qosımshanı «bóliw» kerek. Bul kestelerdi back end dep atalatuǵın bir faylǵa (ádetten tısqarı ortaq tarmaq papkasında saqlanadı), al qosımsha komponentlerin (formalar, esabatlar, sorawlar, kod, makrolar, baylanıstırılǵan kesteler) front end dep atalatuǵın basqa faylǵa jaylastırıwdı ańlatadı. Front end-tegi baylanıstırılǵan kesteler back end faylına silteme jasaydı. Access qosımshasınıń hárbir paydalanıwshısı front end faylınıń óz nusqasın aladı. Quramalı sorawlardı yamasa úlken maǵlıwmatlar jıynaqları ústinde analizdi orınlaytuǵın qosımshalar tábiyiy túrde kóbirek tarmaq ótkeriw qábiletin hám yad kólemin talap etedi. Microsoft Access birneshe Access maǵlıwmatlar bazasına baylanısıw yamasa Microsoft SQL Server sıyaqlı back-end maǵlıwmatlar bazasın qollanıw arqalı kóbirek maǵlıwmatlar hám paydalanıwshılardı qollaw ushın masshtablanıwǵa arnalǵan. Sońǵı dizayn qollanılǵanda, maǵlıwmatlar hám paydalanıwshılar kólemin kárxana dárejesindegi sheshimlerge shekem keńeytiwge boladı. Microsoft Access-tiń 2010-nusqasına shekemgi veb-islep shıǵıwdaǵı roli sheklengen edi. Access-tiń formalardı hám esabatlardı qosqandaǵı paydalanıwshı interfeysi múmkinshilikleri tek Windows-ta isleytuǵın edi. 2000–2003-nusqalarında Access-tiń Data Access Pages dep atalatuǵın obekt túri járiyalawǵa bolatuǵın [[Veb-bet|veb-betlerdi]] jarattı. Data Access Pages endi qollanılmaydı. Access-tiń tiykarı bolǵan Jet Database Engine-ge ODBC yamasa OLE DB sıyaqlı texnologiyalar arqalı kiriwge boladı. Maǵlıwmatlarǵa (yaǵnıy kesteler hám sorawlarǵa) ASP.NET, [[PHP]] yamasa [[Java (programmalastırıw tili)|Java]]-da islep shıǵılǵan [[Veb-qosımsha|veb-qosımshalar]] arqalı kiriw múmkin. Windows Server 2008 R2-niń Microsoft Terminal Services hám Remote Desktop Application xızmetlerin qollanıw arqalı shólkemler Access qosımshaların jaylastırıp, olardı veb arqalı qollana aladı<ref>{{cite web|url=http://www.fmsinc.com/microsoftaccess/terminal-services/remoteapp.htm|title=Using Terminal Services and RemoteApp to Extend Your Microsoft Access and other Windows Applications Over the Internet|access-date=March 13, 2016}}</ref>. Bul usıl veb-qosımshası sıyaqlı masshtablanbaydı, biraq serverdiń konfiguraciyasına baylanıslı sheklengen sandaǵı paydalanıwshılar ushın qolaylı. Access 2010 maǵlıwmatlar bazaların Access Services xızmetleri isleytuǵın SharePoint 2010 saytlarında járiyalawǵa múmkinshilik beredi. Bul veb-tiykarındaǵı formalar hám esabatlar hár qanday zamanagóy veb-brauzerde isley aladı. Veb-brauzer arqalı ashılǵanda, nátiyjede payda bolatuǵın veb-formalar hám esabatlar ushın ActiveX yamasa Silverlight sıyaqlı qosımsha modul yamasa keńeytpe talap etilmeydi. Access 2013 Access Services xızmeti isleytuǵın SharePoint 2013 saytlarında tikkeley veb-qosımshalar jarata aladı. Access 2013 veb-sheshimleri maǵlıwmatlar tiykarındaǵı SQL Server maǵlıwmatlar bazasında saqlaydı. Bul maǵlıwmatlardı saqlaw ushın SharePoint sistemaların qollanǵan Access 2010 versiyasına qaraǵanda ádewir masshtablanatuǵın hám isenimli. SharePoint-tegi Access Services xızmeti keyinirek toqtatıldı<ref name="AccessServicesSharepointRetired">{{cite web|title=Access Services in SharePoint Roadmap|url=https://support.office.com/en-us/article/access-services-in-sharepoint-roadmap-497fd86b-e982-43c4-8318-81e6d3e711e8|publisher=Microsoft|access-date=May 20, 2019}}</ref>. Access maǵlıwmatlar bazasınıń kompilyaciyalanǵan nusqasın (.MDE / ACCDE yamasa .ADE fayl keńeytpeleri; ACCDE tek Access 2007 yamasa onnan keyingi nusqalarda isleytuǵın) jaratıwǵa boladı. Bul paydalanıwshılardıń modul kodın, formalardı hám esabatlardı ózgertiw ushın dizayn interfeyslerine kiriwine tosqınlıq etiw ushın qollanıladı. MDE yamasa ADE faylı — barlıq modulleri kompilyaciyalanǵan hám ózgertiwge bolatuǵın derek kodı alıp taslanǵan Microsoft Access maǵlıwmatlar bazası faylı. Access maǵlıwmatlar bazasınıń .MDE hám .ADE versiyaları aqırǵı paydalanıwshılarǵa ózgertiwge ruqsat berilmeytuǵın jaǵdaylarda yamasa qosımshanıń derek kodı qupıya saqlanıwı kerek bolǵanda qollanıladı. Microsoft sonday-aq Access 2007 qosımshaların tarqatıwǵa, maǵlıwmatlar bazası úlgilerin jaratıwǵa hám derek kodın basqarıwdı Microsoft Visual SourceSafe penen integraciyalawǵa járdem beretuǵın islep shıǵıwshı keńeytpelerin júklep alıw ushın usınadı. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Microsoft programmalıq támiynatı]] [[Kategoriya:Microsoft Office]] juunu5z04qjx1lh17c0stoojft53e5i 268553 268552 2026-09-25T19:13:31Z Bekan88 11311 268553 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" ! colspan="2" class="infobox-above" style="background:#A4373A; color:white; font-size:125%;" |Microsoft Access |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[Fayl:Microsoft_Office_Access_(2025-present).svg|120px|sürmesiz]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |[[Programmist (Baǵdarlamashı)|Baǵdarlamashı]] | class="infobox-data" |[[Microsoft]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Dáslepki shıǵarılıwı | class="infobox-data" |16-noyabr, 1992-jıl |- ! class="infobox-label" scope="row" |Turaqlı shıǵarılıwları | class="infobox-data" | '''Office 2024 (LTSC)''' — 2408 (17932.21000), 17-sentyabr, 2026<br> '''Office 2021 (LTSC)''' — 2108 (14334.20918), 16-sentyabr, 2026<br> '''Office 2019 (LTSC)''' — 1808 (10417.20211), 21-sentyabr, 2026<br> '''Office 2021–24 (Retail)''' — 2609 (20430.20092), 22-sentyabr, 2026<br> '''Office 2019 (Retail)''' — 2509 (19231.20194), 14-oktyabr, 2025 |- ! class="infobox-label" scope="row" |[[Programmalastırıw tili|Jazılǵan tili]] | class="infobox-data" |[[C++]] (backend) |- ! class="infobox-label" scope="row" |[[Operaciyalıq sistema|Operaciyalıq sisteması]] | class="infobox-data" |[[Microsoft Windows]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Túri | class="infobox-data" |Relyaciyalıq maǵlıwmatlar bazasın basqarıw sisteması (RMBBS) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Licenziyası | class="infobox-data" |[[Menshikli programmalıq támiynat|Menshikli]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |[[Veb-sayt|Veb-saytı]] | class="infobox-data" |[https://www.microsoft.com/microsoft-365/access microsoft.com/microsoft-365/access] |} '''Microsoft Access''' — [[Microsoft]] kompaniyasınıń [[Maǵlıwmatlar bazası|maǵlıwmatlar bazasın]] [[Maǵlıwmatlar bazasın basqarıw sisteması|basqarıw sisteması]] (MBBS) bolıp, ol [[Grafikalıq paydalanıwshı interfeysi|grafikalıq paydalanıwshı interfeysin]] hám programmalıq támiynattı islep shıǵıw quralların relaciyalı Access Database Engine (ACE) menen birlestiredi. Ol Professional hám onnan joqarı basılımlarına kirgizilgen Microsoft 365 qosımshalar jıynaǵınıń quramına kiredi yamasa bólek satıp alınadı. Microsoft Access maǵlıwmatlardı Access Database Engine (burın Jet Database Engine dep atalǵan) negizinde óz formatında saqlaydı. Ol sonday-aq basqa qosımshalar hám maǵlıwmatlar bazalarında saqlanatuǵın [[Maǵlıwmat|maǵlıwmatlardı]] import etiw yamasa olarǵa tikkeley baylanıw múmkinshiligin beredi<ref name="ms-import">{{Web deregi|url=https://support.office.com/en-us/article/Introduction-to-importing-and-exporting-data-08422593-42dd-4e73-bdf1-4c21fc3aa1b0|bet=Introduction to importing and exporting data|baspaxana=Microsoft|qaralǵan sáne=October 15, 2010}}</ref>. [[Programmalıq támiynattı islep shıǵıw|Baǵdarlamashılar]], maǵlıwmatlar arxitektorları hám kúshli paydalanıwshılar Microsoft Access járdeminde qosımsha programmalıq támiynatın islep shıǵıwı múmkin. Microsoft Office-tıń basqa qosımshaları sıyaqlı, Access Visual Basic for Applications (VBA) tárepinen qollap-quwatlanadı. VBA — túrli obektlerge, sonıń ishinde burınǵı DAO (Data Access Objects), ActiveX Data Objects hám basqa da kóp sanlı ActiveX komponentlerine silteme bere alatuǵın [[Obyektke tiykarlanǵan til|obektke baǵdarlanǵan]] programmalastırıw tili. Formalar hám esabatlarda qollanılatuǵın vizual obektler VBA programmalastırıw arasında ózleriniń metodları hám qásiyetlerin ashıp beredi, al VBA kodı modulleri Windows [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sistemasınıń]] operaciyaların járiyalawı hám shaqırıwı múmkin. == Tariyxı == 1980-jıllarda Microsoft Access Dow Jones, CompuServe hám elektron poshta sıyaqlı onlayn xızmetlerge kiriwdi jeńillestiriw ushın terminal emulyaciyasın hám interfeyslerdi támiyinlegen, oǵan baylanısı joq telekommunikaciyalıq programmaǵa silteme bergen<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Wcv9oIHOrjQC&pg=PA139|title=PC Mag|publisher=Ziff Davis, Inc.}}</ref><ref>{{Web deregi|url=https://winworldpc.com/product/microsoft_access_business_information_access_program/10x|bet=Microsoft Access Business Information Access Program 1.0x|jumıs=WinWorld|qaralǵan sáne=May 23, 2022}}</ref>. Úyde hám jumıs ornında jeke kompyuterlerden paydalanıwdıń keńeyiwine baylanıslı, 1990-jıllarda stol ústi maǵlıwmatlar bazaları keń tarqalǵan texnologiyaǵa aylandı<ref>{{Cite book|title=Database Systems of the 90s|url=https://link.springer.com/book/10.1007/3-540-53397-4}}</ref>. Access payda bolıwdan burın desktop maǵlıwmatlar bazası bazarında Borland (Paradox penen), Ashton-Tate (dBase penen, 1991-jılı Borland tárepinen satıp alınǵan) hám Fox (FoxPro menen) ústemlik etti. Microsoft Access Windows ushın birinshi keń bazarda tarqalǵan maǵlıwmatlar bazası programması boldı. Microsoft 1992-jılı FoxPro-dı satıp alǵannan hám Fox kompaniyasınıń Rushmore sorawların optimizaciyalaw rutinlerin Access quramına kirgizgennen soń, Microsoft Access tez arada Windows ushın baslı maǵlıwmatlar bazası programmasına aylandı — [[MS-DOS]] dúnyasınan ótiwdi ámelge asıra almaǵan básekileslerdiń nátiyjeli túrde bazardan shıǵıp qalıwına alıp keldi<ref>{{Web deregi|url=http://www.fmsinc.com/MicrosoftAccess/history/index.html|bet=Microsoft Access History|qaralǵan sáne=March 13, 2016}}</ref>. === Cirrus joybarı === Omega joybarı toqtatılǵannan keyin, onıń bir neshe islep shıǵıwshıları Cirrus joybarına jiberildi (kópshiligi Visual Basic-ti jaratqan toparǵa jiberildi). Onıń maqseti Windows-ta islewshi Paradox yamasa dBase sıyaqlı qosımshalarǵa básekiles bolatuǵın programma jaratıw edi<ref>{{Cite news|title=Microsoft's Fox purchase stirs up the XBase market|first1=Lisa|last1=Picarille|first2=Scott|last2=Mace|newspaper=InfoWorld|date=March 30, 1992|page=1|url=https://books.google.com/books?id=5j0EAAAAMBAJ|quote=Cirrus (...) will go head-to-head with Paradox and Metaphor Computer Systems' Metaphor program.}}</ref>. Microsoft FoxPro-nı satıp alǵannan keyin, Microsofttıń bul joybarı onıń ornına almastırılıwı múmkin degen gápler tarqaldı,<ref>{{Cite news|title=Whatever costume Eckhard wears is likely to scare Silicon Graphics|first=Robert X.|last=Cringely|newspaper=InfoWorld|date=November 4, 1991|page=118|url=https://books.google.com/books?id=Xz0EAAAAMBAJ|quote=(...) rumor (...) that FoxPro might replace Redmond's long-delayed database, now code-named Cirrus.}}</ref> biraq kompaniya olardı bir waqıtta parallel túrde rawajlandırıwǵa qarar etti. Joybar Extensible Storage Engine (Jet Blue)<ref>{{Cite news|title=Microsoft creating API to complement ODBC|first=Scott|last=Mace|newspaper=InfoWorld|date=June 29, 1992|page=1|url=https://books.google.com/books?id=blEEAAAAMBAJ|quote=Open ISAM support will be in Microsoft's forthcomming Cirrus DBMS for Windows.}}</ref> qollanadı dep kútilgen edi, biraq aqırında tek Jet Database Engine (Jet Red) qollawı támiyinlendi. Joybarda Omega joybarınıń hám Visual Basic-tiń aldın ala shıǵarılǵan nusqasınıń ayrım kodları qollanıldı. 1992-jıldıń iyulında Cirrus-tıń beta nusqaları islep shıǵıwshılarǵa jiberildi<ref>{{Cite news|title=Developers get beta version of Microsoft DBMS|newspaper=InfoWorld|date=July 13, 1992|page=3|url=https://books.google.com/books?id=elEEAAAAMBAJ}}</ref> hám Access atı ónimniń rásmiy atına aylandı<ref>{{Cite news|title=Cirrus dubbed Access; faster beta released|newspaper=InfoWorld|first=Stuart J.|last=Johnston|date=July 20, 1998|page=1|url=https://books.google.com/books?id=IlEEAAAAMBAJ}}</ref>. «Access» atı burın Microsofttıń eskirgen terminal emulyaciyası programması ushın qollanılǵan edi. Programma qollanıwdan shıǵarılǵannan keyin birneshe jıl ótkennen soń, olar bul attı jańadan qollanıwǵa qarar etti<ref>{{cite web|url=https://devblogs.microsoft.com/oldnewthing/20060413-09/?p=31543|title=Where did the name for Microsoft Access come from?|publisher=Microsoft|work=The Old New Thing|date=April 13, 2006|access-date=March 13, 2016}}</ref>. === Xronologiya === [[File:Microsoft Office Access (2000–03).svg|thumb|89x89px|Office 2000 hám Office XP ushın Access logotipi]] Microsoft Access 1.0 nusqasın 1992-jıl 16-noyabrde shıǵardı,<ref name=":acrls">{{Cite web |date=2009-06-04 |title=The History of Microsoft - 1992 {{!}} The History of Microsoft {{!}} Channel 9 |url=https://channel9.msdn.com/Series/History/The-History-of-Microsoft-1992#:~:text=November%2016,%201992 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100926120849/https://channel9.msdn.com/Series/History/The-History-of-Microsoft-1992#:~:text=November%2016,%201992 |archive-date=2010-09-26 |access-date=2025-10-14 |website=channel9.msdn.com |quote="[...]<br>November 16, 1992<br>At COMDEX Fall 1992 in Las Vegas, Nevada, Microsoft announces the availability of Access Database for Windows.<br>[...]"}}</ref> onıń sol kúni gúzgi Comdex sawda kórgezbesinde satıwǵa shıǵarılǵanın járiyaladı. 1993-jıldıń mayında Access 1.1 nusqası shıǵarılıp, basqa Microsoft ónimleri menen sáykesligin jaqsılaw hám Access Basic programmalastırıw tilin qosıw maqset etildi. Access v2.0 menen Microsoft minimal apparatlıq talaplardı Microsoft Windows v3.1 hám 4 MB [[operativ yad]] (RAM) dep belgiledi, 6 MB RAM usınıldı; 8 MB bos qattı disk kólemi talap etildi, 14 MB usınıldı. Ónim 1,44 MB kólemdegi jeti disketada tarqatıldı. Qollanba 1994-jılǵı avtorlıq huqıq sánesin kórsetedi. Microsoft Office 4.3 Professional with Book Shelf quramında Microsoft Access 2.0 birinshi «NorthWind Trader» úlgi maǵlıwmatlar bazaları menen birge berildi. Olar maǵlıwmatlar bazasın programmalastırıwdıń múmkin bolǵan barlıq táreplerin qamtıdı. «Northwind Traders» úlgisi 1994-jılǵı Access 2.0-ge jańa bolǵan Main Switchboard múmkinshiligin birinshi ret usındı. Office 95 penen birge Microsoft Access 7.0 (sonday-aq «Access 95» dep ataladı) Microsoft Office Professional Suite quramına kirdi hám Microsoft Excel, Word hám PowerPoint programmaları menen bir qatarda boldı. Sol waqıtta Access Basic-ten VBAǵa ótti. Sonnan berli Microsoft Office-tiń hárbir jańa versiyası menen birge Microsoft Access-tiń de jańa versiyaları shıǵarılıp kelmekte<ref>{{cite web|url=https://www.fmsinc.com/microsoftaccess/history/versions.htm|title=Microsoft Access Version Releases, Service Packs, Hotfixes, and Updates History|publisher=FMS|access-date=August 20, 2023}}</ref>. Access 7.0 hám keyin shıǵarılǵan Access 97 tárepinen sáykes túrde qollanılǵan Jet Database Engine-niń 3.0 hám 3.5 nusqalarında zárúr másele bar edi. Bul másele 1 GB-tan artıq yadqa iye kompyuterde Access-tiń bul nusqaların isletiw múmkin emesligine alıp keldi<ref>[http://support.microsoft.com/kb/161255 "Out of memory" error starting Microsoft Access]</ref>. Microsoft Jet 3.5/Access 97 ushın bul máselelerdi shıǵarılǵannan keyin dúzetken bolsa da, Jet 3.0/Access 95-tegi másele hesh qashan dúzetilmedi. Access maǵlıwmatlar bazasınıń tiykarǵı formatı (Jet MDB Database) jıllar dawamında rawajlanıp bardı. Formatlarǵa Access 1.0, 1.1, 2.0, 7.0, 97, 2000, 2002 hám 2007 kiredi. Eń áhmiyetli ózgeris Access 97 formatınan Access 2000 formatına ótiw boldı; bul format Access-tiń aldınǵı nusqaları menen artqa qaray sáykes emes. Jańaraq Access nusqalarınıń barlıǵı Access 2000 formatın qollaydı. Access 2002 formatına jańa múmkinshilikler qosıldı, olardı Access 2002, 2003, 2007 hám 2010 nusqaları qollana aladı. Microsoft Access 2000 maǵlıwmatlar bazasınıń maksimal kólemin Access 97-degi 1 GB-tan 2 GB-qa shekem arttırdı. Microsoft Access 2007 jańa maǵlıwmatlar bazası formatı — ACCDB-di engizdi. Ol SharePoint sistemaları menen baylanıslardı hám kóp mánili maydanlar hám qosımsha fayllar sıyaqlı quramalı maǵlıwmat túrlerin qollaydı. Bul jańa maydan túrleri negizinde maydan ishindegi jazbalar jıynaǵı bolıp, bir maydanda birneshe mánisti yamasa fayldı saqlawǵa múmkinshilik beredi. Microsoft Access 2007 sonday-aq OLE (Object Linking and Embedding) maydanına qaraǵanda maǵlıwmatlardı nátiyjeli túrde saqlaytuǵın File Attachment maydanın engizdi. [[File:Microsoft Access 2013-2019 logo.svg|thumb|89x89px|2013–2019-jıllardaǵı Access logotipi]] Microsoft Access 2010 ACCDB formatınıń jańa nusqasın engizdi. Ol SharePoint 2010 serverinde Access Web Services xızmetlerin jaylastırıwdı qollaydı. Birinshi ret bul Access-ti paydalanıwshınıń kompyuterine ornatıw Access qosımshaların isletiwge múmkinshilik berdi hám Mac paydalanıwshıları ushın birinshi qollawdı támiyinledi. SharePoint saytında jetkilikli ruqsatları bar hárqanday paydalanıwshı Access Web Service-ten paydalana alatuǵın boldı. Biraq islep shıǵıwshıǵa Access Web Service-tı jaratıw ushın Access nusqası ele de kerek edi, al Access-tiń stol ústi (desktop) nusqası Access 2010 quramında qala berdi. Access Web Services stol ústi qosımshaları menen birdey emes edi. Avtomatlastırıw tek makro tili arqalı ámelge asırıldı (VBA arqalı emes), al Access onı avtomatik túrde [[JavaScript]]-ke aylandırdı. Maǵlıwmatlar endi Access maǵlıwmatlar bazasında emes, SharePoint sistemalarında saqlandı. Access-tiń desktop maǵlıwmatlar bazası SharePoint maǵlıwmatlarına baylanısa alatuǵın edi, sonıń ushın gibrid qosımshalardı jaratıw múmkin boldı: SharePoint paydalanıwshılarına ápiwayı kóriw hám ózgertiw múmkinshiliklerin beriw menen birge, quramalıraq, dástúrli qosımshalardı desktop Access maǵlıwmatlar bazasında qaldırıwǵa bolatuǵın edi. Microsoft Access 2013 dástúrli Access desktop qosımshaların hám ádewir jańartılǵan SharePoint 2013 veb xızmetin usındı<ref>{{cite web|url=http://msdn.microsoft.com/en-us/library/office/jj618413.aspx|title=Changes in Access|publisher=Microsoft|access-date=March 13, 2016}}</ref>. Access 2010-daǵı Access Web modeli maǵlıwmatların tikkeley SQL Server maǵlıwmatlar bazalarında saqlaytuǵın jańa arxitektura menen almastırıldı. SharePoint sistemalarınan ayırmashılıǵı, bul SQL Serverden kútilgen naǵız relaciyalıq maǵlıwmatlar bazası dizaynın, referencial pútinlikti, masshtablanıwdı, keńeytiw múmkinshiligin hám ónimdarlıqtı támiyinledi<ref name="New in Access for developers">{{cite web|url=http://msdn.microsoft.com/en-us/library/office/jj250134.aspx|title=New in Access for developers|publisher=Microsoft|access-date=March 13, 2016}}</ref>. SharePoint 2013-te jaratılǵan maǵlıwmatlar bazası sheshimleri birneshe qatarlı baylanıslardı kóriw hám ózgertiwge arnalǵan zamanagóy [[Paydalanıwshı interfeysi|paydalanıwshı interfeysin]], sonday-aq hár túrli qurılmalarǵa beyimlesiwdi hám sensorlı ekranlardı qollawdı usındı. Access 2013-tiń desktop nusqası Access 2010 ǵa uqsas boldı, biraq birqatar múmkinshilikler toqtatıldı. Olardıń ishinde Access Data Projects (ADPs), Clarify pivot tables, pivot charts, Access data collections, source code control, replication hám basqa da eski múmkinshiliklerdi qollaw bar<ref>{{cite web|url=http://office.microsoft.com/en-us/access-help/discontinued-features-and-modified-functionality-in-access-2013-HA102749226.aspx|title=Discontinued features and modified functionality in Access 2013|publisher=Microsoft|access-date=March 13, 2016}}</ref>. Access desktop maǵlıwmatlar bazasınıń maksimal kólemi 2 GB bolıp qaldı (2000-jılǵı versiyadan beri solay). [[File:Microsoft Office Access (2019-2025).svg|thumb|89x89px|2019–2025-jıllardaǵı Access logotipi]] Microsoft Access endi Microsoft Office 2021-diń bir ret satıp alınatuǵın nusqasına kirgizilmeydi, biraq Microsoft 365-tiń App for business hám Business Standard basılımlarında qalǵan. Access 2021-ge qosılǵan jańa múmkinshilikler arasında keńeytilgen dálliktegi sáne-waqıt maǵlıwmat túri<ref>{{cite web|url=http://support.microsoft.com/en-us/office/using-the-date-time-extended-data-type-708c32da-a052-4cc2-9850-9851042e0024|title=Using the Date/Time Extended data type}}</ref> hám qara tema qollawı bar<ref>{{cite web|url=http://support.microsoft.com/en-au/office/what-s-new-in-access-2021-2c5c0766-b22b-4b81-a222-a791a8b5b54b|title=What's new in Access 2021}}</ref>. Óziniń maǵlıwmatlar bazası faylında maǵlıwmatlardı saqlawdan tısqarı, Microsoft Access basqa ónimlerdi «back-end» kesteleri sıpatında qollanıp, programma «front-end»i retinde de paydalanıwı múmkin. Mısalı, Microsoft SQL Server, sonday-aq Microsoftqa tiyisli bolmaǵan Oracle hám Sybase sıyaqlı ónimlerdi qollanıwǵa boladı. Microsoft Access Jet Database (ACCDB hám MDB formatları) arqalı birneshe back-end dereklerin qollanıwǵa boladı. Sol sıyaqlı Visual Basic, ASP.NET yamasa Visual Studio .NET sıyaqlı ayırım qosımshalar kesteleri hám sorawları ushın Microsoft Access maǵlıwmatlar bazası formatın qollanadı. Microsoft Access sonday-aq [[Microsoft Excel]], [[Microsoft Outlook]], [[Microsoft Word]], [[Microsoft PowerPoint]] hám ActiveX basqarıw elementleri sıyaqlı basqa texnologiyalar menen integraciyalanǵan quramalı sheshimniń bir bólegi bola aladı. Access kesteleri standart maydan túrleriniń, indekslerdiń hám referencial pútinliktiń túrli túrlerin, sonıń ishinde kaskadlı jańalaw hám óshiriwdi qollaydı. Access sonday-aq sorawlardı jaratıw interfeysin, maǵlıwmatlardı kóriw hám kirgiziw ushın formalardı, baspadan shıǵarıw ushın esabatlardı óz ishine aladı. Bul obektlerdi óz ishine alatuǵın Access maǵlıwmatlar bazasınıń tiykarǵı bólegi birneshe paydalanıwshını qollaydı hám jazbalardı bloklawdı basqaradı. Qaytalanatuǵın tapsırmalardı «kórset hám bas» túrindegi parametrlerge iye makrolar járdeminde avtomatlastırıwǵa boladı. Maǵlıwmatlar bazasın tarmaqta jaylastırıw hám birneshe paydalanıwshınıń bir-biriniń jumısın ústinen jazıp jibermey, maǵlıwmatlardı birgelikte qollanıwı hám jańalawı da ańsat. Maǵlıwmatlar jazba dárejesinde bloklanadı, bul Excel-den ádewir ózgeshe, sebebi Excel pútkil elektron kesteni bloklaydı. Programma ishinde hám Microsofttıń saytınan júklep alıwǵa bolatuǵın maǵlıwmatlar bazaları bar. Bul múmkinshilikler Access iske túsirilgen waqıtta usınıladı hám paydalanıwshılarǵa aldın ala anıqlanǵan kesteler, sorawlar, formalar, esabatlar hám makrolar járdeminde maǵlıwmatlar bazasın keńeytiwge múmkinshilik beredi. Maǵlıwmatlar bazası úlgileri VBA kodın qollaydı, biraq Microsofttıń úlgilerine VBA kodı kiritilmeydi. Programmistler Excel, Word, Outlook hám PowerPoint sıyaqlı [[Microsoft Office]] programmalarında da qollanılatuǵın Visual Basic 6.0 (VB6)ǵa uqsas VBA járdeminde sheshimler jarata aladı. Windows API shaqırıwların qollanıwdı da qosqanda, VB6 kodlarınıń kópshiligi VBA-da qollanılıwı múmkin. Kúshli paydalanıwshılar hám islep shıǵıwshılar aqırǵı paydalanıwshılar ushın jaratılǵan ápiwayı sheshimlerdi keńeytip, jetilisken avtomatlastırıw, maǵlıwmatlardı tekseriw, qátelerdi uslaw hám birneshe paydalanıwshını qollaw múmkinshiliklerine iye professional sheshimler jarata aladı. Bir waqıtta qollap-quwatlanatuǵın paydalanıwshılardıń sanı maǵlıwmatlar kólemine, orınlanıp atırǵan tapsırmalarǵa, paydalanıw dárejesine hám qosımsha dizaynına baylanıslı. Ádette qabıl etilgen sheklewlerge 1 GB yamasa onnan az maǵlıwmatqa iye sheshimler (Access 2 GB-qa shekem qollaydı) hám 100 yamasa onnan az bir waqıttaǵı baylanıslardıń jaqsı islewi kiredi (255 bir waqıttaǵı paydalanıwshı qollanadı)<ref>{{Cite web|title=Migrate an Access database to SQL Server|url=https://support.microsoft.com/en-us/office/migrate-an-access-database-to-sql-server-7bac0438-498a-4f53-b17b-cc22fc42c979|access-date=October 15, 2021|website=support.microsoft.com}}</ref>. Bul múmkinshilik kóbinese bólim ishindegi sheshimler ushın qolaylı. Access maǵlıwmatlar bazası sheshimi kóp paydalanıwshılı ortada qollanılǵanda, qosımshanı «bóliw» kerek. Bul kestelerdi back end dep atalatuǵın bir faylǵa (ádetten tısqarı ortaq tarmaq papkasında saqlanadı), al qosımsha komponentlerin (formalar, esabatlar, sorawlar, kod, makrolar, baylanıstırılǵan kesteler) front end dep atalatuǵın basqa faylǵa jaylastırıwdı ańlatadı. Front end-tegi baylanıstırılǵan kesteler back end faylına silteme jasaydı. Access qosımshasınıń hárbir paydalanıwshısı front end faylınıń óz nusqasın aladı. Quramalı sorawlardı yamasa úlken maǵlıwmatlar jıynaqları ústinde analizdi orınlaytuǵın qosımshalar tábiyiy túrde kóbirek tarmaq ótkeriw qábiletin hám yad kólemin talap etedi. Microsoft Access birneshe Access maǵlıwmatlar bazasına baylanısıw yamasa Microsoft SQL Server sıyaqlı back-end maǵlıwmatlar bazasın qollanıw arqalı kóbirek maǵlıwmatlar hám paydalanıwshılardı qollaw ushın masshtablanıwǵa arnalǵan. Sońǵı dizayn qollanılǵanda, maǵlıwmatlar hám paydalanıwshılar kólemin kárxana dárejesindegi sheshimlerge shekem keńeytiwge boladı. Microsoft Access-tiń 2010-nusqasına shekemgi veb-islep shıǵıwdaǵı roli sheklengen edi. Access-tiń formalardı hám esabatlardı qosqandaǵı paydalanıwshı interfeysi múmkinshilikleri tek Windows-ta isleytuǵın edi. 2000–2003-nusqalarında Access-tiń Data Access Pages dep atalatuǵın obekt túri járiyalawǵa bolatuǵın [[Veb-bet|veb-betlerdi]] jarattı. Data Access Pages endi qollanılmaydı. Access-tiń tiykarı bolǵan Jet Database Engine-ge ODBC yamasa OLE DB sıyaqlı texnologiyalar arqalı kiriwge boladı. Maǵlıwmatlarǵa (yaǵnıy kesteler hám sorawlarǵa) ASP.NET, [[PHP]] yamasa [[Java (programmalastırıw tili)|Java]]-da islep shıǵılǵan [[Veb-qosımsha|veb-qosımshalar]] arqalı kiriw múmkin. Windows Server 2008 R2-niń Microsoft Terminal Services hám Remote Desktop Application xızmetlerin qollanıw arqalı shólkemler Access qosımshaların jaylastırıp, olardı veb arqalı qollana aladı<ref>{{cite web|url=http://www.fmsinc.com/microsoftaccess/terminal-services/remoteapp.htm|title=Using Terminal Services and RemoteApp to Extend Your Microsoft Access and other Windows Applications Over the Internet|access-date=March 13, 2016}}</ref>. Bul usıl veb-qosımshası sıyaqlı masshtablanbaydı, biraq serverdiń konfiguraciyasına baylanıslı sheklengen sandaǵı paydalanıwshılar ushın qolaylı. Access 2010 maǵlıwmatlar bazaların Access Services xızmetleri isleytuǵın SharePoint 2010 saytlarında járiyalawǵa múmkinshilik beredi. Bul veb-tiykarındaǵı formalar hám esabatlar hár qanday zamanagóy veb-brauzerde isley aladı. Veb-brauzer arqalı ashılǵanda, nátiyjede payda bolatuǵın veb-formalar hám esabatlar ushın ActiveX yamasa Silverlight sıyaqlı qosımsha modul yamasa keńeytpe talap etilmeydi. Access 2013 Access Services xızmeti isleytuǵın SharePoint 2013 saytlarında tikkeley veb-qosımshalar jarata aladı. Access 2013 veb-sheshimleri maǵlıwmatlar tiykarındaǵı SQL Server maǵlıwmatlar bazasında saqlaydı. Bul maǵlıwmatlardı saqlaw ushın SharePoint sistemaların qollanǵan Access 2010 versiyasına qaraǵanda ádewir masshtablanatuǵın hám isenimli. SharePoint-tegi Access Services xızmeti keyinirek toqtatıldı<ref name="AccessServicesSharepointRetired">{{cite web|title=Access Services in SharePoint Roadmap|url=https://support.office.com/en-us/article/access-services-in-sharepoint-roadmap-497fd86b-e982-43c4-8318-81e6d3e711e8|publisher=Microsoft|access-date=May 20, 2019}}</ref>. Access maǵlıwmatlar bazasınıń kompilyaciyalanǵan nusqasın (.MDE / ACCDE yamasa .ADE fayl keńeytpeleri; ACCDE tek Access 2007 yamasa onnan keyingi nusqalarda isleytuǵın) jaratıwǵa boladı. Bul paydalanıwshılardıń modul kodın, formalardı hám esabatlardı ózgertiw ushın dizayn interfeyslerine kiriwine tosqınlıq etiw ushın qollanıladı. MDE yamasa ADE faylı — barlıq modulleri kompilyaciyalanǵan hám ózgertiwge bolatuǵın derek kodı alıp taslanǵan Microsoft Access maǵlıwmatlar bazası faylı. Access maǵlıwmatlar bazasınıń .MDE hám .ADE versiyaları aqırǵı paydalanıwshılarǵa ózgertiwge ruqsat berilmeytuǵın jaǵdaylarda yamasa qosımshanıń derek kodı qupıya saqlanıwı kerek bolǵanda qollanıladı. Microsoft sonday-aq Access 2007 qosımshaların tarqatıwǵa, maǵlıwmatlar bazası úlgilerin jaratıwǵa hám derek kodın basqarıwdı Microsoft Visual SourceSafe penen integraciyalawǵa járdem beretuǵın islep shıǵıwshı keńeytpelerin júklep alıw ushın usınadı. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Microsoft programmalıq támiynatı]] [[Kategoriya:Microsoft Office]] lag0o6xeeor4vaai7dcjd96poc593kw 3 48260 268555 2026-09-25T21:19:13Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 268555 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 21:19, 2026-jıl 25-sentyabr (UTC) gd3f80wbo3abk9bqriuijeqoo06i9pi 3 48261 268560 2026-09-25T23:19:34Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 268560 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 23:19, 2026-jıl 25-sentyabr (UTC) i3nttqdwc0stmnple4vvxxcgtu0c1s8 1 48262 268561 2026-09-26T02:13:18Z Bot 3-f 14133 Bot: Qostı {{Talqılaw}} 268561 wikitext text/x-wiki {{Talqılaw}} 1mstbrplpl5zdevl10vqvxamy49mz67 3 48263 268562 2026-09-26T06:20:43Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 268562 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 06:20, 2026-jıl 26-sentyabr (UTC) trfs7kmwenpn5f40ocqmof2ee40rhp3 3 48264 268563 2026-09-26T08:21:13Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 268563 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 08:21, 2026-jıl 26-sentyabr (UTC) fg7jdz897rw0o3itfzz9h5k7tcxyy3r