Wikipedia kaawiki https://kaa.wikipedia.org/wiki/Bas_bet MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Media Arnawlı Talqılaw Paydalanıwshı Paydalanıwshı talqılawı Wikipedia Wikipedia talqılawı Fayl Fayl talqılawı MediaWiki MediaWiki talqılawı Úlgi Úlgi talqılawı Járdem Járdem talqılawı Kategoriya Kategoriya talqılawı Portal Portal talqılawı TimedText TimedText talk Modul Modul talqılawı Event Event talk 10 692 274452 136705 2026-09-30T20:05:49Z Kvazimodo 10433 Kvazimodo atlı paydalanıwshı [[Úlgi:Infobox Website/doc]] betin [[Úlgi:Veb-sayt infoqutısı/doc]] betine aldınǵı bette baǵdarlawshı silteme qaldırmastan kóshirdi: Qáte atama 136705 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{template doc page transcluded}}</includeonly> <noinclude>{{template doc page viewed directly}}</noinclude> <!-- EDIT TEMPLATE DOCUMENTATION BELOW THIS LINE --> ==Usage== {| style="border: none; background: none;" |<pre> {{Infobox Website |name = |logo = |screenshot = |caption = |url = |commercial = |type = |language = |registration = |owner = |author = |launch date = |current status = |revenue = |slogan = }} </pre> |} ==Parameters== ''Note: Do not link to an article more than once in the infobox. All parameters are optional except '''url''', '''type''', '''owner''', and '''author'''. See also [[WP:WEB]].'' {| class="wikitable" ! style="text-align: left" | Parameter ! style="text-align: left" | Explanation |- | <code>name</code> | The websites most recognised name. |- | <code>logo</code> | The website logo. |- | <code>screenshot</code> | A screenshot of the entire homepage, see [[:Image:EnglishWikipediaMainPage3rdAugust2007.PNG|Example 1]]/[[:Image:EBay.png|Example 2]]. |- | <code>caption</code> | Caption saying screenshot of <website> name as of <date> |- | <code>url</code> | The most used URL of the website, use [[Alexa Internet|Alexa]] to find the most used URL, e.g. [http://www.wikipedia.org/ http://www.wikipedia.org/] ('''required''') |- | <code>type</code> | The type of website, search for similar sites for an idea. ('''required''') |- | <code>language</code> | The language(s) the website is available in |- | <code>registration</code> | Is there registration, none/optional/required? |- | <code>owner</code> | The current owner, company name/persons name/alias etc ('''required''') |- | <code>author</code> | The person or entity that originally created the website ('''required''') |- | <code>launch date</code> | When the website was launched, consider using the [[WHOIS]] data as a last resort if you are unable to determine the launch date. |- | <code>current status</code> | Is the site online/offline/sold etc |- | <code>revenue</code> | The approximate revenue of the site. |- | <code>slogan</code> | The slogan of the website, e.g. "the free encyclopedia that anyone can edit." |} ==Example== {{Infobox Website |name = Wikipedia |logo = [[Image:Wikipedia-logo.png|48px|Wikipedia logo.]] |screenshot = [[Image:Www.wikipedia screenshot (2021).png|280px|Detail of Wikipedia's multilingual portal. Here, the project's largest language editions are shown.]] |url = http://www.wikipedia.org/ |commercial = No |location = [[Miami, Florida]] |type = [[Internet encyclopedia project]] |registration = Optional |owner = [[Wikimedia Foundation]] |author = [[Jimmy Wales]] and [[Larry Sanger]] }} {{-}} <pre style="overflow:auto;"> {{Infobox Website |name = Wikipedia |logo = [[Image:Wikipedia-logo.png|48px|Wikipedia logo.]] |screenshot = [[Image:Www.wikipedia.org screenshot 2018.png|280px|Detail of Wikipedia's multilingual portal. Here, the project's largest language editions are shown.]] |url = http://www.wikipedia.org/ |commercial = No |location = [[Miami, Florida]] |type = [[Internet encyclopedia project]] |registration = Optional |owner = [[Wikimedia Foundation]] |author = [[Jimmy Wales]] and [[Larry Sanger]] }} </pre> ==See also== *{{tl|Infobox Dotcom company}} <includeonly> <!-- ADD CATEGORIES BELOW THIS LINE --> [[Kategoriya:Computing infobox templates|Website]] [[Kategoriya:Maǵqutı shablonları]] [[Kategoriya:Templates using ParserFunctions|{{PAGENAME}}]] <!-- ADD INTERWIKIS BELOW THIS LINE --> [[mk:Шаблон:Инфокутија вебсајт]] [[no:Mal:Infoboks nettsted]] </includeonly> pu2yjpno47qlsvy7mi9etx513o9om7d 0 6949 274466 232900 2026-10-01T02:41:47Z InternetArchiveBot 9299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 274466 wikitext text/x-wiki {{Alım infoqutısı |súwret =Húsniddin Hamidov.jpg |tuwılǵan sánesi = 5.1.1935 |tuwılǵan jeri = Shoqarıq awılı, [[Shımbay rayonı]], [[Qaraqalpaqstan ASSR]], [[Ózbekstan SSR]], [[SSSR]] |qaytıs bolǵan sánesi = 3.11.2019 |qaytıs bolǵan jeri = [[Nókis|Nókis qalası]], [[Qaraqalpaqstan]], [[Ózbekstan]] |puqaralıǵı ={{SSRA}} → {{UZB}} |milleti = [[Qaraqalpaqlar|Qaraqalpaq]] |ilimiy tarawı =[[Filologiya]], [[ádebiyat]]tanıw, [[lingvistika]] |ilimiy dárejesi =Filologiya ilimleriniń doktorı ([[1990]]) |ilimiy ataǵı =[[professor]], [[akademik]] ([[2000]]) |sıylıqları = «[[Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen ilim ǵayratkeri]]» ([[1993]])<br/>[[Shuhrat medalı|«Shuxrat» medalı]] ([[1998]]) |belgili tezisleri=«XVIII-XX ásirlerdegi yuridikalıq dokumentlerdiń tili hám onıń házirgi qaraqalpaq tiline qatnası» ([[1967]])<br/>«Jazba estelikler boyınsha XIX–XX ásirdiń basındaǵı qaraqalpaq tili» ([[1990]])|atı=Húsniddin Hamidov|islegen jeri=ÓzIA QF N. Dáwqaraev atındaǵı TTÁI ([[1960]]-[[2008]])<br/> [[Qaraqalpaq mámleketlik universiteti|QMU]] ([[2008]])|oqıǵan jeri=Qaraqalpaq mámleketlik muǵallimler institutı ([[1955]])<br/> QMPI ([[1963]])}} '''Húsniddin Hamidov''' (Ҳүсниддин Ҳамидов; [[1935|1935-jıl]] [[5-yanvar]], Shoqtorańǵıl awılı, [[Shımbay rayonı]], [[Qaraqalpaqstan ASSR]], [[Ózbekstan SSR]], [[SSSR]] — [[2019|2019-jıl]] [[3-noyabr]], [[Nókis|Nókis qalası]], [[Qaraqalpaqstan]], [[Ózbekstan]]) — belgili qaraqalpaq tilshi, ádebiyatshı alımı hám [[jazıwshı]]sı. Ilimpaz eski qaraqalpaq tili, sonday-aq, eski qaraqalpaq tiline tiyisli qoljazbalar, dárekler boyınsha ilimiy jumıslar islegen. Ózbekstan Ilimler akademiyasınıń akademigi ([[2000]]), Oliy Májlis deputatı ([[1995]]-[[1999|99]]). == Ómirbayanı == Húsniddin Hamidov [[1935|1935-jılı]] [[5-yanvar]]da [[Shımbay rayonı]]nıń Shoqarıq awılında tuwıldı. 1955-jılı [[Qaraqalpaq mámleketlik muǵallimler institutı]]nıń rus tili hám ádebiyatı fakultetin pitkerdi. 1963-jıl QMPI tariyx-filologoiya fakultetiniń rus tili hám ádebiyatı bólimin sırttan oqıp pitkerdi. Ilimpaz [[2019|2019-jılı]] [[5-noyabr]] kúni 84 jasında [[Nókis]]te qaytıs boldı. == Iskerligi == Húsniddin Hamidov dáslep 1955-1959-jılları Shımbay rayonınıń mekteplerinde rus tili hám ádebiyatı páni muǵallimi, 1960-67-jılları Ózbekstan Ilimler akademiyası Qaraqalpaqstan filialı N. Dáwqaraev atındaǵı Til, Tariyx hám Ádebiyat institutında qaraqalpaq tili tariyxı hám dialektologiyası sektorında dáslep kishi, sońınan úlken ilimiy xızmetker bolıp isledi. 1967-71-jılları instituttıń Shıǵıs qoljazbaları sektorında úlken ilimiy xızmetker bolıp isledi, al 1971-83-jılları sol bólimniń baslıǵı, 1983-86-jılları revolyuciyaǵa deyingi qaraqalpaq ádebiyatı hám Shıǵıs qoljazbaları bólimniń baslıǵı, 1986-89-jılı sol bólimniń úlken ilimiy xızmetkeri bolıp isledi. 1989-jıldan baslap qaraqalpaq tili tariyxı, dialektologiyası hám qoljazbalar bóliminiń baslıǵı bolıp isledi. 2008-jıldan keyingi jıllarda [[Qaraqalpaq mámleketlik universiteti|QMU]]da «Túrkiy filologiyası» kafedrasınıń professorı bolıp jaslarǵa ustazlıq etti<ref>{{Web deregi| url = https://qqtongi.uz/1829.html| bet = Ҳусниддин Ҳамидов| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240829143932/https://qqtongi.uz/1829.html| jumıs = qqtongi.uz| arxivsáne = 2024-08-29| sánesi = 20-dekabr  2019| access-date = 2024-08-29}}</ref>. Sonday-aq, ilimpaz 1993-jılı [[Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamı]]nıń aǵzası, 1994-jılı Ózbekstan Ilimler akademiyasınıń xabarshı aǵzası bolǵan bolsa, 2000-jıldan usı akademiyanıń haqıyqıy aǵzası bolıp saylanǵan. === Siyasiy iskerligi === H.Hamidov jámiyetlik jumıslarında da belsene qatnasıp, 1995-jılı «Vatan taraqqiyoti» partiyasınan Oliy Majlistiń birinshi shaqırıq deputatı bolǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.podrobno.uz/cat/obchestvo/skonchalsya-akademik-khusniddin-khamidov-mirziyeev-i-aripov-vyrazili-soboleznovaniya-/| bet = Скончался академик Хусниддин Хамидов. Мирзиёев и Арипов выразили соболезнования| baspaxana = Podrobno.uz| til = ru| qaralǵan sáne = 2020-jıl 28-yanvar | arxivsáne = 2020-jıl 28-yanvar | arxivurl = https://web.archive.org/web/20200128133752/https://www.podrobno.uz/cat/obchestvo/skonchalsya-akademik-khusniddin-khamidov-mirziyeev-i-aripov-vyrazili-soboleznovaniya-/| deadlink = no}}</ref>. == Dóretiwshiligi == === Ilim jolı === Til tariyxı boyınsha tereń izertlew jumısların alıp barǵan ilimpaz 1967-jılı [[Túrkmenstan Ilimler akademiyası]] [[Maqtımqulı atındaǵı Til hám ádebiyat institutı]]nda «XVIII-XX ásirlerdegi yuridikalıq dokumentlerdiń tili hám onıń házirgi qaraqalpaq tiline qatnası» degen temada kandidadtlıq dissertaciyasın, 1990- jılı ÓzIA Til hám ádebiyat institutında «Jazba estelikler boyınsha XIX–XX ásirdiń basındaǵı qaraqalpaq tili» degen temada doktorlıq dissertaciyasın jaqladı. Ilimpaz qaraqalpaq tiliniń tariyxı boyınsha kóplegen ilimiy miynetlerdiń avtorı. Shıǵıs qoljazbaların jıynaw, olarǵa kommentariyler jazıp baspaǵa tayarlaw isleri menen de shuǵıllandı. Usı jolda aalım 1971-jılı belgili filolog, shayır [[Nawrız Japaqov]] penen [[Kegeyli rayonı]] aymaǵındaǵı Xalqabad elatında [[Berdaq]]tıń «Shejire» hám «Xorezm» dástánlarınıń kátip kóshirgen qoljazba nusqaların tawıp aldı. «Shejire»niń bul variantın H.Hamidov «Ámiwdárya» jurnalınıń 1977-jılǵı 5-sanında járiyalap, ilimiy hám ádebiy aynalısqa engizdi<ref>Ибрагимов С. Бердақтың «Шежире» дәстаны ҳәм қарақалпақлар тарийхы. (-[[Nókis|Нөкис]], 2021).</ref>. === Ádebiy dóretiwshiligi === H. Hámidovtıń jazıwshı retinde «Ómir ıshqı» (1980), «Ilham» (1986) atlı qosıqlar toplamları, «Estelik» (1981) degen gúrriń, povestler kitabı hám «Ushqın» (1993), «Óz úyim» romanları járiyalandı. 2007-jılı «Ómir mánzilleri» qosıqlar, gúrrińler, povestler toplamı basılıp shıqtı. Ol [[parsı tili]]nen [[Saadiy Sheraziy|Saadiy]]diń «Gúlistan» kitabınan [[qaraqalpaq tili]]ne úzindiler awdardı. == Kitapları == === Shaǵatay tilinen tilinen awdarǵan kitapları === # Мунис, Агаҳий. Фирдаус-ул-ықбал. —Нөкис, «Билим», 2019. 384 бет. ISBN 978-9943-4454-3-7 === Til bilimine baylanıslı kitapları === # Ҳамидов Ҳ. Қарақалпақ тили тарийхының очерклери. —Нөкис, «Қарақалпақстан», 1974. 360 бет. # Ҳамидов Ҳ. Ески қарақалпақ тилиниң жазба естеликлери. —Нөкис, «Қарақалпақстан», 1985. 224 бет. # Ҳамидий Ҳ. Шығыс тиллеринде жазба дәреклер ҳәм XIX әсирдеги қарақалпақ шайырлары. —Нөкис, «Билим», 1991. 212 бет. == Ataq hám sıylıqları == * «[[Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen ilim ǵayratkeri]]» húrmetli ataǵı ([[1993|1993-jıl]]); * [[Shuhrat medalı|«Shuxrat» medalı]] ([[1998|1998-jıl]]). == Eske alınıwı == 2025-jıl noyabr ayında [[Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq ádebiyatı hám tariyxı mámleketlik muzeyi]]nde alımnıń 90 jıllıǵına arnalǵan «Húsniddin Hamidov Shıǵıs qoljazbaların izertlewshi alım» atamasında ádebiy ushrasıw bolıp ótti. == Ádebiyatlar == # [[Srajatdin Axmetov|Ахметов С]]. Қарақалпақстан Республикасының әдебиятшы—алымлары ҳәм сыншылары. —Нөкис, «Билим», 1993. 136 бет. # [[Ayjarıq Bekbergenov|Бекбергенов А.]], [[Quralbay Paxratdinov|Пахратдинов Қ.]] Қарақалпақ тилин изертлеўшилер. Биобиблиографиялық очерклер. —Нөкис, «Қарақалпақстан», 2000. 52 бет. ISBN 5-8272-0196-0 # Қарақалпақстан Республикасы жазыўшылары (библиографиялык мағлыўмат) / нашрга тайёрловчи [[Ziyada Bekbergenova|3. Бекбергенова]] —Ташкент: «Extremum press», 2011. 240 бет. ISBN 978-9943-356-45-0 == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == * [https://www.youtube.com/watch?v=T7xuYmPspP0 Akademik Húsniddin Hamidovtıń tuwılǵanına 90 jıl] {{Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń akademikleri}} [[Kategoriya:Qaraqalpaq tilshileri]] [[Kategoriya:Ilim ǵayratkerleri]] [[Kategoriya:Qaraqalpaq jazıwshıları]] [[Kategoriya:Qaraqalpaq ádebiyatshıları]] [[Kategoriya:Jazıwshılar]] [[Kategoriya:Shuhrat medalı iyeleri]] [[Kategoriya:Filologlar]] [[Kategoriya:Qaraqalpaq filologları]] [[Kategoriya:Shımbay rayonında tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen ilim ǵayratkerleri]] [[Kategoriya:Qaraqalpaq professorları]] [[Kategoriya:Qaraqalpaq roman jazıwshıları]] [[Kategoriya:Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń akademikleri]] [[Kategoriya:Ózbekstan Ilimler akademiyasınıń akademikleri]] 84yf5fj9y1vio4ll9qr5kiuof0c15g1 0 7268 274474 274068 2026-10-01T06:20:45Z InternetArchiveBot 9299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 274474 wikitext text/x-wiki {{Jazıwshı infoqutısı |qaraqalpaqsha atı = |negizgi atı = |súwret =Saǵınbay Ibragimov.jpg |súwret eni = |súwret táriypi = |tuwılǵandaǵı atı = |tolıq atı = |ádebiy laqabı = |tuwılǵan sánesi =1.9.1956 |tuwılǵan jeri =[[Qońırat rayonı]] |qaytıs bolǵan sánesi = |qaytıs bolǵan jeri = |puqaralıǵı = |milleti = [[Qaraqalpaqlar|Qaraqalpaq]] |dóretiwshilik túri = |oqıǵan jeri =M. Gorkiy atındaǵı ádebiyat institutı |dóretiwshilik jılları = |baǵdarı = |baǵdarları = |janrı = |janrları = |shıǵarmalarınıń tili = |birinshi kitabı =«Dalalar» (1982) |ákesi = |anası = |ómirlik joldası = |ómirlik joldasları =[[Gúlnara Ibragimova]] |perzentleri =Inamjan (ulı)<ref>{{Web deregi| url = https://livingasia.online/2020/03/25/maski-ot-kelinki/| bet = livingasia.online - Маски от келинки = 25-mart 2020| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240901140808/https://livingasia.online/2020/03/25/maski-ot-kelinki/| arxivsáne = 2024-jıl 1-sentyabr | qaralǵan sáne = 2024-jıl 1-sentyabr }}</ref><br/>Ziyba (qızı)<br/>Eleonora(qızı) |belgili pikirleri = |ataqları hám sıylıqları = |ataqları = |sıylıqları = |sayt = http://katharsis.su <br/> [https://t.me/katharsis_nukus Saǵınbay Ibragimovtıń telegram kanalı] |qolı = |atı=Saǵınbay Ibragimov}} '''Saǵınbay Ibragimov''' (Сағынбай Ибрагимов; [[1956|1956-jıl]] [[1-sentyabr]], [[Qońırat rayonı]]) — [[shayır]] hám [[jazıwshı]], esseist, «Jıldıń eń jaqsı shıǵarması» tańlawı jeńimpazı. == Ómiri == 1956-jılı 1-sentyabrde [[Qońırat rayonı]]<nowiki/>nda tuwıladı<ref>{{Web deregi| url = http://kp74.ru/sovremennye-poety-srednej-azii.html| bet = kp74.ru - Современные поэты Средней Азии = 18-yanvar 2019| arxivurl = https://web.archive.org/web/20250102210845/http://kp74.ru/sovremennye-poety-srednej-azii.html| arxivsáne = 2025-jıl 2-yanvar | qaralǵan sáne = 2024-jıl 1-sentyabr }}</ref><ref>{{Web deregi| url = https://www.anadilturkce.org/saginbay-ibragimov/| bet = anadilturkce.org - Saginbay İbragimov =| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240901141228/https://www.anadilturkce.org/saginbay-ibragimov/| arxivsáne = 2024-09-01| access-date = 2024-09-01 }}</ref>. 1982-jılı M.Gorkiy atındaǵı Ádebiyat institutın tamamlaǵan<ref>{{Web deregi| url = https://mv74.ru/blog/archives/chelyabinsk-uzbekistan/| bet = mv74.ru - Челябинск-Узбекистан = 15-iyul 2019| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240901140956/https://mv74.ru/blog/archives/chelyabinsk-uzbekistan/| arxivsáne = 2024-jıl 1-sentyabr | qaralǵan sáne = 2024-jıl 1-sentyabr }}</ref>. == Dóretiwshiligi == Saǵınbay Ibragimov – qaraqalpaq lirikasında hám mazmunlıq, hám formalıq jaqtan jańalıqlar jaratqan, óz stilin qáliplestirip, oqıwshını oylandırıwǵa, pikirlewge májbúrley alǵan shayır. Dóretiwshilikke kirip kelgen qırq jılǵa jaqın waqıt ishinde barı-joǵı tórt dana kitabın '''«Dalalar»''' (1982), '''«Besinshi máwsim»''' (1986), '''«Jer menen aspannıń aralıǵında»''' (1990) hám '''«Tańlamalı qosıqlar»''' (2016) járiyalaǵan shayır 2021-jıldıń ózinde tórt jańa shıǵarmalar toplamın basıp shıǵardı. Sonıń ushın da bul jıldı shayır dóretiwshiligindegi eń nátiyjeli jıl boldı dep ataw múmkin. 1988-jıldan Qaraqalpaqstan hám Ózbekstan Jazıwshılar awqamı aǵzası<ref>{{Web deregi| url = https://www.awardslondon.com/%D1%81%D0%B0%D0%B3%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9-%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2/| bet = awardslondon.com - Сагынбай Ибрагимов =| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240901140220/https://www.awardslondon.com/%D1%81%D0%B0%D0%B3%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9-%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2/| arxivsáne = 2024-jıl 1-sentyabr | qaralǵan sáne = 2024-jıl 1-sentyabr }}</ref>. [[Fayl:Saǵınbay hám Gúlnara Ibragimova.jpg|right|300px|thumb|[[Gúlnara Ibragimova]] hám Saǵınbay Ibragimov]] 2020-jıl alıs [[Chexiya]]daǵı perzentin kóriwge barǵan dóretiwshi juplıq – Saǵınbay Ibragimov hám [[Gúlnara Ibragimova]]lar bir jıl dawamında karantinde, óz tuwǵan elinen alısta qalıp qoydı. Biraq, Brno qalasında ([[Chexiya]]) ótken waqıt shayırdıń júregindegi sezimlerin qaǵazǵa túsiriwge imkan jaratıp berdi hám usı qalada «Brno dápteri» hám «Brno sáwbetleri» kitapları dúnyaǵa keldi. Bul kitaplardıń birinde shayırdıń qosıqları berilgen bolsa, ekinshisinde ádebiyat, dóretiwshilik haqqındaǵı oyları zayıbı, belgili jazıwshı hám awdarmashı [[Gúlnara Ibragimova]] menen sáwbeti tiykarında berilgen. Qaraqalpaq xalqınıń tariyxına baylanıslı jazılǵan '''«Berdaqtıń «Shejire»''' '''dástanı hám qaraqalpaqlar tariyxı»''' etnotariyxıy essesi shayırdı tariyxshı sıpatında xalıqqa tanıstırdı. Qaraqalpaqstan xalıq shayırı, belgili awdarmashı Rustam Musurman tárepinen S.Ibragimovtıń qosıqları [[ózbek tili]]<nowiki/>ne awdarılıp, «Yo'l o'rtasi» ataması menen ózbek tilinde járiyalandı. === Kitapları === * '''«Dalalar»''' (1982) * '''«Besinshi máwsim»''' (1986) * '''«Jer menen aspannıń aralıǵında»''' (1990) * '''«Tańlamalı qosıqlar»''' (2016) * '''«Brno dápteri»''' (2021) *'''«Berdaqtıń "Shejire" dástanı hám qaraqalpaq tariyxı. Etnografiyalıq esse»''' (2021) *'''«Brno sáwbetleri»''' (2021) *'''«Yoʻl oʻrtasi»''' (ózbek tilinde) (2021) *'''«Mádeniyat hám ilim darǵaları menen sáwbetler»''' (2022) *'''«Moy karakalpakskiy narod»'''<ref>{{Web deregi| url = https://kknews.uz/kk/96610.html| bet = kknews.uz - «Мой каракалпакский народ»: Сағынбай Ибрагимовтың қарақалпақлар тарийхы ҳаққында рус тилиндеги китабы баспадан шықты = 1-fevral 2022| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240901142056/https://kknews.uz/kk/96610.html| arxivsáne = 2024-jıl 1-sentyabr | qaralǵan sáne = 2024-jıl 1-sentyabr }}</ref> (rus tilinde) (2022) *'''«Sentyabrdiń sońǵı kúnleri»''' (2022) *'''«Shıǵarmalarınıń jıynaǵı»''' IV tomlıq (2025) === Awdarmaları === *'''Abay «Qarasózler: Abay shıǵarmalarınıń bir tomlıǵı»''' (1990) *'''Saadiy «Gúlistan»''' (1994) *'''Muslihaddin Saadiy Shiraziy «Gúlistan»''' (2022) *'''Áliysher Nawayı «Ǵázzeller. Rubailar. Tuyıqlar»''' ([[Dáwlen Aytmuratov|D. Aytmuratov]] penen birgelikte) (2020) *'''Maqtumqulı''' (2023) == Jetiskenlikleri == Ózbekstan Jazıwshılar awqamı, Ózbekstan Respublikası Ilimler Akademiyası, Ózbekstan Respublikası Mádeniyat ministrligi, Respublikalıq Ruwxıy-aǵartıwshılıq orayı hám Ózbekstan dóretiwshilerin qollap-quwatlawshı «Ilham» jámiyetlik qorı menen birgelikte ótkerilgen «Jıldıń eń jaqsı shıǵarması» tańlawı jeńimpazı boldı. '''«Jıldıń eń jaqsı shıǵarması»''' tańlawında Saǵınbay Ibragimov '''«Brno dápteri»''' qosıqlar toplamı hám «Berdaqtıń «Shejire» dástanı hám qaraqalpaqlar tariyxı» kitabı ushın xoshametlewshi sıylıqqa múnásip dep tabıldı<ref>{{Web deregi| url = https://kknews.uz/kk/94186.html| bet = kknews.uz - Сағынбай Ибрагимов – «Жылдың ең жақсы шығармасы» таңлаўы жеңимпазы = 30-dekabr 2021| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230405103547/https://kknews.uz/kk/94186.html| arxivsáne = 2023-jıl 5-aprel | qaralǵan sáne = 2024-jıl 1-sentyabr }}</ref>. == Qosımsha qarań == * [[Gúlnara Ibragimova]] == Derekler == {{Derekler|2}} == Sırtqı siltemeler == {{commons kategoriya|Saǵınbay Ibragimov}} {{Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń aǵzaları}} {{Ámiwdárya jurnalınıń bas redaktorları}} [[Kategoriya:Jazıwshılar]] [[Kategoriya:Qaraqalpaq jazıwshıları]] [[Kategoriya:Qońırat rayonında tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Ámiwdárya jurnalınıń bas redaktorları]] [[Kategoriya:Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamınıń aǵzaları]] dk4105ilahzdcbkhpy84hk48jw2pr88 3 11701 274470 61935 2026-10-01T04:46:51Z Veritas Sapientiae 10684 Veritas Sapientiae atlı paydalanıwshı [[Paydalanıwshı talqılawı:Qdirbaev Ongar]] betin [[Paydalanıwshı talqılawı:Lenian2099]] betine kóshirdi: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Qdirbaev Ongar|Qdirbaev Ongar]]" to "[[Special:CentralAuth/Lenian2099|Lenian2099]]" 61935 wikitext text/x-wiki == Assalawma áleykum! == {{Hello|[[Paydalanıwshı:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Doniyor Yóldoshev|talqılaw]]) 13:37, 2023 j. iyunnıń 12 (UTC)}} [[Paydalanıwshı:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Doniyor Yóldoshev|talqılaw]]) 13:37, 2023 j. iyunnıń 12 (UTC) 2dgukrgp4rjw4yyzn3bq6vbxumb44bz 0 12598 274450 177176 2026-09-30T20:03:20Z Ziv 13453 ([[c:GR|GR]]) [[File:Genghis Khan empire-switch.svg]] → [[File:Genghis Khan empire (mul).svg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · better langcode 274450 wikitext text/x-wiki '''Buxara qamalı''' 1220-jıl mart ayında monǵollardıń Xorezm imperiyasın basıp alıwı dáwirinde bolıp ótken. [[Monǵollar mámleketi|Monǵollar imperiyasınıń]] húkimdarı [[Shıńǵısxan]] [[Muhammad Xorezmshah|Shah Muhammed II]] basqarǵan [[Xorezmshahlar mámleketi|Xorezm imperiyasına]] kóp táreplema hújim uyımlastırǵan. Shah úlken qalalardı jeke tártipte qorǵawdı rejelestiriwine qaramastan, monǵollar shegaradaǵı [[Otrar]] qalasın qamal qılıp, Xorezmge soqqı beredi. [[Buxara]] qalası Xorezm imperiyasınıń iri sawda hám mádeniy orayı bolǵan. Qala Monǵollar imperiyası menen shegaradan uzaqta jaylasqanlıǵı sebepli [[Xorezmshah|shah]] qalanı qorǵaw ushın 20 mıńnan azraq ásker ajratqan. Bıraq sanı 30 000 nan 50 000 ǵa shekem bolǵan monǵol áskerleri , ótip bolmaydı dep esaplanǵan [[Qızılqum|Qızılqum shólin]] kesip ótiwge erisedi.Bunday jaǵdaydan qáweterlengen Buxara qorǵawshıları qorqıwǵa túsip qaladı hám áwmetsiz bolǵan gúresten soń úsh kún ishinde jeńiledi. [[Anushteginiylar|Xorezmlik]] hukmdarǵa sadıq áskerler qala buzıp taslanaman degenshe, eki hápteden az waqıt dawamında qalanı qorǵap turadı. Monǵol áskerleri saraydaǵı hámmeni óltirip, xalqtıń kópshilik bólimin qul etip aladı. Qolı gúl ónermentlerdiń miynetleri monǵollar tárepinen ózlestirildi, basqaları bolsa armiyaǵa alip ketildi. Sol waqıtta Buxara órtler ishinde qalǵan bolsa da, ziyan kóriw kórsetkishi kemlew edi. Qısqa waqıt ishinde qala jáne sawda hám mádeniy orayǵa aylanip, [[Pax Mongolica|Pax Mongolika]] dáwirinde jánede rawajlandı. == Tariyxı == [[Yoqut Hamaviy|Yoqut al-Hamaviydıń]] geografik maǵlıwmatlarına kóre, monǵollar basqınshılıǵı qarsańında Buxara [[Orta Aziya]]nıń ”Eń úlken qalaları qatarında bolǵan{{sfn|al-Hamawi|1955|pp=354–4}}{{refn|Al-Hamaviy xalıq tıǵız jaylasqan oray «kóchalarida pataslıq hám nopoklikning keń tarqalǵanini» sın pikir etiwshi shayırlarǵa belgi etken halda kemrek kúte jaramsaq derek jazǵan {{sfn|al-Hamawi|1955|pp=354–4}}.}}. 300 000 ǵa jaqın xalqı hám 45 000 kitaptan ibarat kitapxanaǵa iye bolǵan qala [[Baǵdad]] penen ilm hám mádeniyat orayi sıpatında básekilese alatuǵın edi{{sfn|Modelski|2007}}{{sfn|Ahmad|2000|p=217}}. 1121-jılı paydalanıwǵa tapsırılǵan [[Poi Kalon]] [[meshit]]i dúnyadaǵı eń úlken meshitlerden biri bolip, meshitte [[Minorai Kalon]] jaylasqan edi{{sfn|Emin|1989|pp=8–10}}. Qalanı V ásirde qurılǵan [[Buxara arki]] qorshap hám qorǵanıw wazıypasın atqaratuǵın edi. Diyxanshılıq jerleri [[Zarafshan (dáryası)|Zarafshan dáryasınıń]] suwı járdeminde suwǵarılǵan{{sfn|Nelson Frye|1997|pp=28–32}}. Qala XII ásir dawamında [[Qaraxaniyler mámleketi]] húkmranlıǵı astında bolip, olar tarıyxta [[Samarqand]], [[Tashkent]] ham [[Ferǵana]] siyaqlı kóplep eń bay qalalardı qadaǵalaǵan{{sfn|Golden|2009|pp=12–15}}. [[Qaraqitaylar mámleketi|Qaraqitay]] xanlıǵınıń nominal vassalları bolǵan Qaraxaniylerge xalq sanı hám jeri úlken bolǵanlıǵı sebepli avtonom jumıs kórsetiw ushın ruqsat berilgen edi. Qaraxaniyler 1215-jılı [[Seljukiyler mámleketi]] [[Gurganj]]da qulawı nátiyjesinde qáliplesken hám bir waqıtları qaraqıtaylardıń vassalları bolǵan [[Xorezmshahlar mámleketi]] tárepinen boysındırıldı{{sfn|Abazov|2008|p=43}}{{sfn|Buniyatov|2015|pp=32–33}}. 1218-jılı [[Xorezmshah]] [[Muhammed Xorezmshah]] [[Hamadon]], [[Úlken Iran|Iran]] hám Xorasan [[sultan]]ı bolıp, [[Ǵuriylar]] hám [[Eldegiziylar]] ústinen húkmranlıq ornatqan{{sfn|Abazov|2008|p=43}}. Xorezm imperiyası [[monǵollar]] ústinen gegemonlıq ornata baslaǵan [[Shıńǵısxan]] basqınshılıǵınan qashqan qashqınlar sebepli Qaraqıtaylar jerini iyelep aldı{{sfn|Biran|2009|p=47}}. Ortalıq dushpan bolǵan [[Nayman]] shaxzadası [[Kuchluq]] jeńiliske ushıraǵannan keyin [[monǵollar]] hám Xorezmshahlar ortasındaǵı múnasebetler dáslep bekkem qáliplesti{{sfn|Jackson|2009|pp=30–31}}. Bıraq, Xorezmshah monǵollarǵa qaraǵanda qorqıw bildire basladı. Solnamashı [[an-Nisoviy]] bul jaǵdaydıń ózgeriwin tezligi hám háreketsheńligi sebepli shaxtı qorqıtıp qoyǵan monǵol áskerleri menen kútilmegen soqlıǵısıw itimallıǵı menen baylanısqan{{sfn|al-Nasawi|1998|p=13}}. 1218-jılı shax Otrar hákimi Inalshıqqa monǵollardıń sawda karwanın qamaqqa alıp, olardıó tovarların tartıp alıwǵa ruqsat beredi. Shińǵısxan bul máselege diplomatik sheshim izlep, Úrgenshge úsh elshi jiberedi. Muhammede Xorezmshax olardı xorlaydı, solardan birewin xalq aldına shıǵarıp óltiredi. Bunnan ǵazeplengen Shıńǵısxan Jin dinastiyasına qarsı urıstı qaldırip, 1219-jılı áskerleriniń úlken bólimi menen batıs tárepke atlanıp, qorǵanıw ushın [[Muxali noyan]] basshılıǵında júda kem ásker qaldırdı{{sfn|May|2018|pp=60–61}}. === Qamaldıń baslanıwı === Monǵol basqınshılarınıń ulıwmalıq sanı haqqında bir-birine qarama-qarsı maǵlıwmatlar bar. Eń joqarı kórsetkishlerdi Juzjoniy hám Rashididdin sıyaqlı áyyemgi musılman tarıyxshılar shıǵarmalarında kóriw múmkin{{sfn|Juzjani|1873|p=968}}{{sfn|al-Din|1998|loc=346}}. [[Morris Rossabi]] siyaqlı zamanagóy alımlar monǵol basqınshılarınıń ulıwma sanı 200,000 nan artıq bolıwı múmkin emeslegin aytıp ótedi{{sfn|Rossabi|1994|pp=49–50}}. [[Jon Masson Smit]] 130,00 arirapındaǵı ásker dep boljaydı{{sfn|Smith|1975|pp=273–274, 280–284}}. Minimal 75,000lıq ásker haqqında Karl Svedrup maǵlıwmat bergen. Alım tuman (eń úlken monǵol [[áskeriy bólim]]i) kóbinese ólshemleri boyınsha hádden artıq asırılǵan dep boljaydı{{sfn|Sverdrup|2010|pp=109, 113}}. Monǵol áskerleri óz aldına bólimlerge bólinip, Xorezmshaxlar shegarasına jetip kelgen. Dáslep Shıńǵısxannıń tuńǵısh ulı [[Joji]] hám sarkarda [[Jebe]] basshılıǵındaǵı avangard [[Tyan-Shan]] tawlarınan ótip, [[Ferǵana]] qalaların basıp alǵan. Sol waqıtta Jojidıń inileri [[Shıǵatay]] hım [[Oqtayxan|Oqtay]] Otrardı qamal qıladı{{sfn|Buniyatov|2015|p=114}}. Tez arada Shıńǵısxannıń genje balası [[Tulixan|Tuli]] jetip kelip, basqınshı áskerlerdi tórt bólimge bóledi. Shıǵatay hám Oqtay Otrar qamalın dawam ettiredi, Joji arqa-batısqa Gurganj tárepke jol aladı. [[Xojend]]ti alıw ushın kishi otryad da jiberiledi. Shıńǵısxannıń ózi Tuli hám áskerlerdiń derlik yarımın — 30-50 mıń adam menen batıs tárepke jol aladı{{sfn|Sverdrup|2010|p=113}}. [[Fayl:Genghis Khan empire (mul).svg|thumb|left|upright=1.61|1207—1225-yillarda [[Shıńǵısxan]]nıń Áskeriy háreketleri kartası |alt=Map of Central Asian Mongol campaigns between 1216 and 1223.]] Bul jaǵdayda Xorezmshax kóplep qıyınshılıqlarǵa dus keldi. Imperiya shegaraları keń hám jańadan dúzilgen bolıp. Basqarıw rawajlanıp atırǵan edi{{sfn|Barthold|1968|pp=373–380}}. Húkmdardıń anası [[Turkan xatun]] saltanatta salmaqlı hákimiyayqa iye edi. [[Peter Golden]] húkmdar hám anası ortasındaǵı múnasebetlerdi «qolaysız diarxiya» dep ataǵan. Bul jaǵday kóbinese Muhammedge ziyan jetkergen{{sfn|Golden|2009|pp=14–15}}. Shax áskerbasshılardıń kópshiligine isenbeytuǵın edi. Tuńǵısh ulı hám bir jıl aldın Írǵız dóryasındaǵı urısta áskeriy talantın kórsetken miyrasxorı [[Jaloliddin Manguberdi|Jalaliddin]] bulóqatarǵa kirmeytuǵın edi{{sfn|Jackson|2009|p=31}}. Eger Xorezmshax kóplep sarkardaları qalegenindey ashıq urısqa kiriskeninde edi, ol monǵol áskerleri hám onıń ulıwma sanı, qabileti boyınsha artta qaladırar edi{{sfn|Sverdrup|2013|p=37}}. Solay etip, shax kúshlerin imperiyanıń eń áhmiyetli qalalarına garnizon áskerleri tárizinde bóliwge qarar etti{{sfn|May|2018|pp=60–61}}. Urıs frontınan uzaqta bońǵanı ushın Buxaraǵa qaraǵanda kem sanlı ásker ajıratılǵan edi. Monǵol áskerleri boyınsha bolǵan siyaqlı shax áskerleriniń ulıwma sanı hám quramı haqqında básekiler bar bolıp esaplanadı. Solnamashı Juvayniy Otrar ushın járdemge 50mıń adam jiberilgeni, Buxarada bolsa keminde 20mıń adam barlıǵın aytıp ótedi{{sfn|Juvaini|1958|p=82}}. Sverdruotıń jazıwınsha, Buxarada 2mıńnan 5 mıńǵa shekem adam bolǵan delinedi{{sfn|Sverdrup|2017|pp=151–153}}. Shaxtıń strategiyası haqqńnda juwmaqlap Shıńǵısxan [[Samarqand]] qorǵanın aylanıp ótip, 1220-jılı 7-fevralda [[Qızılqum shóli]]nen{{cvt|300|mi|km}} 300&nbsp;mi (480&nbsp;km) jol basıp, Buxaraǵa jetip keldi. Zamanlasları Qızılqumdı iri áskerler basıp óte almaydı dep oylaǵanı sepepli X.Desmond Martin hám Timoti Mey siyaqlı zamanagóy tariyxshılar manevri taktik qabilet dep ataǵan{{sfn|Buniyatov|2015|p=117}}{{sfn|Martin|1943|pp=63–64}}{{sfn|May|2018|p=62}}. == Qamal == Xorezmshax pútkilley qorqıwda qaldı. Ol shıńǵısxan dáslep Samarqandqa hújim qılıp. Bul jerde dala áskerkerin de, Buxarada jaylasqan garnizon da qamaldan azat qalıwın boljaǵan edi. Xannıń Qızılqumdı kesip ótiwi nátiyjesinde dala áskerleri kúshsizlenip ya dushpanǵa qarsı gúrese aladı, ya óz xalqına járdem bere aladı{{sfn|Sverdrup|2017|pp=151–153}}. Tarıyxshı Juvayniydıń jazıwınsha, Buxaradaǵı garnizondı Gurxan atlı kisi basqarǵan{{sfn|Juvaini|1958|p=103}}. XX ásir baslarında tarıyxshı [[Vasiliy Bartold]] sarkarda Shıńǵısxannıń eski dostı Jamuxa bolıwın boljaydı{{sfn|Barthold|1968|pp=119–120}}. Kópshilik tariyxshılar bul itimaldan jıraq dep aytadı. Sebebi, [[Jamuxa]] 1206-jılı óltirilgen dep esaplanadı. Qamaldıń tiykarǵı áskeriy háreketi ekinshi yamasa úshinshi kúnge tuwra keldi. Sol waqıtta Sultanniń 2000 nan 20 000 ǵa shekem bolǵan tańlanǵan áskerleri qaladan shıǵıp ketti. Juvayniy olardıń dárya boyında manǵollar tárepinen qırıp jiberilgeni haqqında jazıp qaldırǵan: {{blockquote |text=Bul áskerler Oks boylarına jetip kelgeninde, monǵol áskerleriniń qarawılları hám jedel bólimleri olardıń ústine júrip, olardan hesh qanday iz qaldırmadı. Ertesi kúni quysh nurı sebepli tegislik qanǵa tolǵan patnosqa uxsaytuǵın edi.” |author=Ato Malik Juvayniy |source=''Tarixi jahongusho''{{sfn|Juvaini|1958|p=103}}}} Tariyxshı Pol Buelldıń aytıwınsha, qala garnizonı emes, bálkim tek ǵana sultannıń áskerleri ámelge asırǵan áskeriy háreket tek qashıwǵa urınıw bolıwı múmkin. Tarıyxshi áskerlerdiń ketiwge tayyarlıǵı sebebi Buxara jaqın arada xorezmlikler basıp alǵanı, yaǵnıy bul waqıyadan on jıl aldın Qaraxaniyler qolınan tartıp alınǵanı menen aytıp ótedi{{sfn|Buell|1979|pp=130–131}}. 10-fevralda qala iyelenedi. Qala iyelengennen keyin jalǵız qarsılıq orayı qaladaǵı sadıq kúshlerdiń kishi toparı bolıp qaldı. Qala eń zamanagóy talaplarǵa say qurılǵan bolsa da, Xan Qıtaydan qamal urısı boyınsha arnawlı qaniygelerdi alıp kelgen edi. On kúnnen keyin ot qoyıwshı hám paroxli qurallar qollanǵanınan soń buzılıw bolıp, on ekinshi kúni qarsılıq toqtatıldı hám qala iyelendi{{sfn|Buniyatov|2015|p=118}}{{sfn|Jackson|2009|p=34}}. == Aqıbeti == Shıńǵısxan qalaǵa kirip, qaladaǵı [[Jome meshiti|juma meshitinde]] sóz sóylegenin aytıp ótken:{{sfn|May|2007|p=1}} {{blockquote |text=Ey insanlar, sonı biliń, sizler úlken gúna qıldıńız hám bul gúnalardı arańızdaǵı ullılarıńız da qıldıńız. Bul gáplerimge qanday dálil bar dep sorasańız, men Qudaydıń jazası ekenligim ushın sol jerdemen deymen. Eger úlken gúnalar qılmaǵanıńızda edi, Quday sizlerge men siyaqlı azaptı jibermegen bolar edi. |author=[[Ato Malik Juvayniy]] |source=''Tarixi Jahongusho''{{sfn|Juvaini|1958|p=105}}}} Qalanıń biraz qarsılıq kórsetiwi Buxaranıń qalǵan bólimine ziyan keltirdi. Monǵollar qarsılıq orayların bastırıw ushın qalaǵa ot qoyadı. Qaladaǵı kópshilik im aratlar aǵashtan bolǵanlıǵı sebepli, tez arada baqlap bolmaytuǵın dárejedegi órt qalanıń úlken bólegin, sol qatarda ataqlı bolǵan kitaopxananı da kúlge aylandırdı{{sfn|Buell|1979|pp=130–131}}. Órt janında qalǵan tas imaratlardıń kópshiligi, sol qatarda [[Poi Kalon]] da monǵollar tárepinen wayran qılınǵan. Tek ǵana [[Minorai Kalon]] aman qalǵan{{sfn|Man|2005|pp=198–199}}. {{multiple image|perrow = 2|total_width=300 | image1 = Bukhara01.jpg | image2 = UZ Bukhara Samanid-mausoleum.jpg | image3 = Bukhara sights8.jpg | alt1 = A tall minaret, with domed structures and a blue sky behind. | alt2 = A cuboid building with a dome, in a greenery-enclosed plaza. | alt3 = An entrance into a wall-like structure with two domes on top. | footer = Qamaldan omon qalǵan ımaratlar. Joqarı shep tárepten saat baǵdarı boyınsha : Minarı Kalon; loyga kómilganligi sebepli saqlanıp qalǵan [[Ismoil Samaniy mazarı]]{{sfn|Starr|2013|p=236}} va [[Magʻoki Attori masjidi]]{{sfn|World Heritage Site: Bukhara}} }} Qorǵan ishindegi hamme qırǵın qılınǵaan bolsa da, Marv hám Gurganj siyaqlı basqa qalalardan parqlı túrde, xalq pútkilley joq qılınbaǵan. Bunıń ornına, adamlar kóshirildi hám bólip jiberildi. Kópshilik hayallar zorlandı hám ekinshi hayallıqqa alındı, qala ónermentleri ustaxanalarǵa jiberildi, monǵollar ushın qurallar islep shıǵarıwǵa kórsetpe berilgen, qalǵaaan barlıq áskeriy jastaǵı erkekler monǵol áskerleri qatarına qosıp alınǵan{{sfn|Atwood|2004|p=25}}{{sfn|Chalind|Mangin-Woods|Woods|2014|pp=144–145}}. Buxaradan áskerlikke shaqırılǵanlar 1220-1221-jıllarda [[Samarqand qamalı (1220)|Samarqand]] hám [[Gurganj qamalı|Gurganj]] qamallarında tiri qalqan ornında paydalanǵan edi{{sfn|Martin|1943|pp=64–65}}. Sultan Muhammed [[Kaspiy teńizi]]ndegi aralda jarlılıqta dúnyadan ótedi. Monǵollar Xorezmshaxlar mámleketiniń barlıq iri qalaların turaqlı ráwishte qamal qılıp, iyelep aladı{{sfn|Buniyatov|2015|p=125}}. Sultan Muhammedtiń miyrasxorı Jalaliddin eń kóp qarsılıq kórsetti, bıraq 1221-jılı noyabrde [[Sind dáryası boyındaǵı urıs]]ta jeńiledi{{sfn|Sverdrup|2010|p=113}}. == Miyras == Qala qısqa waqıtta wayran qılınǵanına qaramay, pútkilley joq bolıp ketpedi. Usı waqıyadan keyinde qala jigirma jıl dawamında Aziya sawda orayın orınlay aldı. Doruǵashı Yulu Ahai basqınshılıǵında protubyurokratik elementler tezde óz ornın qoyıldı{{sfn|Foltz|2019|p=94}}. Keyinshelik ámelge asırılǵan kóplegen mámleket mekemeler Qaraqıtaylar úlgisi tiykarında bolıp, tarıyxshı Buell onı, «Monǵol imperiyasınıń prototipi» dep ataǵan{{sfn|Buell|1979|pp=130–131}}. 1221-jılda qalaǵa daochilar delegaciyasınıń keliwi haqqındaǵı maǵlıwmatlarǵa kóre, Samarqand bálkim [[Qıtay]] hám Xitan ónermentleri toplana baslaǵan{{sfn|Chih'ch'ang Li|1888|p=327}}. Bul waqıtta da aymaq beqarar edi. Xorezmlik qaraqshılar baslıǵı usı waqıtta buxaralıq ''doruǵashını'' óltirgen. Eski Xorezm qalaları keyinshelik Aqtaydıń tiykarǵı dáramat derekleri hámde [[Shıǵatay ulısı]]nıń tiykarǵı qalalarına aylandı. Buxara Samarqand penen birge keyinshelik [[Amir Temur]] mámleketiniń iri oraylarına da aylandı{{sfn|May|2019|p=39}}. Sonday-aq, qala ıziniń diniy áhmiyetinde qayta tiklep, Oraylıq Aziyada sofiyliktiń eń áhmiyetli orayına aylandı. [[Sayfiddin Boharziy|Sayfiddin al-Boharziy]] qábri átirapındaǵı ziyarat qılatuǵın orınlar aymaqtaǵı eń bay waqıp qılınǵan múlklerden biri edi{{sfn|Blair|2000|p=347}}. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Monǵol imperiyası qatnasıwındaǵı qamallar]] [[Kategoriya:Xorezmshaxlar úrim-putaǵı qatnasıwındaǵı sawashlar]] [[Kategoriya:1220-jıl Monǵol imperiyası]] [[Kategoriya:Xorezmshaxlar mámleketine Monǵol shabıwılı]] [[Kategoriya:1220-jıl qarama-qarsılıqları]] b46cwu3hatkiam5g2x54fcnmh4z3mc7 0 15321 274480 273992 2026-10-01T07:46:16Z InternetArchiveBot 9299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 274480 wikitext text/x-wiki {{Shayır infoqutısı |qaraqalpaqsha atı = Xosiyat Rustam |negizgi atı = Xosiyat Rustamova |súwret = Xosiyat Rustamova.jpg |súwret eni = 250px |súwret táriypi = |tuwılǵandaǵı atı = |tolıq atı = |ádebiy laqabı = |tuwılǵan sánesi = 19.03.1971 |tuwılǵan jeri = Chust rayonı, Ózbekstan SSR |qaytıs bolǵan sánesi = |qaytıs bolǵan jeri = |puqaralıǵı = {{bayraqlastırıw|SSRA}} → {{bayraqlastırıw|Ózbekstan}} |milleti = |dóretiwshilik túri = [[shayır]], awdarmashı |oqıǵan jeri = Ózbekstan Milliy universiteti |dóretiwshilik jılları = [[1997]] — házirgi kúnge shekem |baǵdarı = |baǵdarları = [[poeziya]], [[dramaturgiya]] |janrı = |janrları = |shıǵarmalarınıń tili = |birinshi kitabı = |ákesi = |anası = |ómirlik joldası = |ómirlik joldasları = |perzentleri = |belgili pikirleri = |ataqları hám sıylıqları = |ataqları = |sıylıqları = «Shuhrat» medalı<br/>«Altın qálem» milliy sıylıqı<br/>«Altın Ricar» |sayt = |qolı = }} '''Xosiyat Rustam''' (tolıq atı: ''Xosiyat Rustamova''; 1971-jıl 19-mart, Chust rayonı, Ózbekstan SSR) — [[shayır]]a, awdarmashı<ref>{{Web deregi | bet = Ozarbayjonlik deputat O‘zbekistonga kelyapti| url = https://qalampir.uz/| jumıs = Qalampir.uz| qaralǵan sáne = 2023-jıl 10-avgust | til = uz}}</ref>, bir neshe ssenariylar avtorı. «Shuhrat» medalı<ref>{{Web deregi | bet = Хосият Рустамова (1971)| url = https://ziyouz.uz/ru/2012-09-02-11-32-08/56-2012-09-02-11-20-41/493--1971| jumıs = ziyouz.uz| qaralǵan sáne = 2023-jıl 10-avgust | til = ru-ru}}</ref> hám de «Altın qálem» milliy sıylıqı, Rossiya Jazıwshılar awqamınıń abıraylı «Altın Ricar» sıylıqları menen táǵdirlengen<ref>{{Web deregi | bet = Рустамова Хосият| url = https://arboblar.uz/ru/people/rustamova-khosiyat| jumıs = Arboblar.uz| qaralǵan sáne = 2023-jıl 10-avgust | til = ru}}</ref><ref>{{Web deregi | bet = Узбекская поэтесса Хосият Рустамова выпускает сборник на английском языке {{!}} «Англия»| url = http://angliya.com/publication/uzbekskaya-poetessa-hosiyat-rustamova-vypuskaet-sbornik-na-angliyskom-yazyke/| jumıs = Англия| qaralǵan sáne = 2023-jıl 10-avgust }}</ref><ref>{{Web deregi | bet = ANTARIPA DEV PARASHAR READS KHOSIYAT RUSTAMOVA (UZBEKISTAN) in ASSAMESE TRANSLATION BY DEBASISH PARASHAR| url = https://advaitamspeaksliterary.wordpress.com/2020/04/27/antaripareadskhosiyatrustamova/| jumıs = Advaitam Speaks Literary| sáne = 2020-jıl 27-aprel | qaralǵan sáne = 2023-jıl 15-avgust | til = en| familiya = Advaitamspeaks}}</ref>. Házirde «Kitap dúnyası» gazetasi bas redaktorı. 2022-jıldan Kolumbiyanıń The World Poet Movement (Jáhán poeziyası háreketi) dıń Ózbekstandaǵı kordinatori. 2015-jıl 18-noyabr kúni Londonda Hertfordshire Press Awards kórkem ádebiyatqa baylanıslı sıylıqın tapsırıw dástúrinde Xosiyat Rustamovanıń «Reńli jaslar» qosıqiy kompleksi «TCritics' Choice Awardá nominatsiyasi boyınsha jeńimpaz dep tabılǵan<ref>{{Web deregi| bet = Dunyo| url = https://dunyo.info/ru/site/inner/uzbekskaya_poetessa_hosiyat_rustamova_stala_laureatom_britanskoy_premii_hertfordshire_press_awards-Jes| jumıs = dunyo.info| qaralǵan sáne = 2023-jıl 10-avgust | arxivurl = https://web.archive.org/web/20230811034519/https://dunyo.info/ru/site/inner/uzbekskaya_poetessa_hosiyat_rustamova_stala_laureatom_britanskoy_premii_hertfordshire_press_awards-Jes| arxivsáne = 2023-jıl 11-avgust }}</ref><ref>{{Web deregi| bet = Ўзбек шоираси Хосият Рустамованинг китоби Лондонда чоп қилинди| url = https://eltuz.com/asosiy-mavzular/214629/| jumıs = El tuz| sáne = 2020-jıl 8-avgust| qaralǵan sáne = 2023-jıl 10-avgust| til = uz-UZ| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200925200154/https://eltuz.com/asosiy-mavzular/214629/| arxivsáne = 2020-09-25}}</ref><ref>{{Citation|title=Ўзбек шоирасининг китоби Лондонда нашр этилди|url=https://www.youtube.com/watch?v=QCAkOvBR7rI|access-date=2023-08-15| til =en}}</ref><ref>{{Web deregi | bet = Acordarea premiilor literare de către Editura Hertfordshire Press la Londra| url = https://clusiumnews.ro/acordarea-premiilor-literare-de-catre-editura-hertfordshire-press-la-londra/| jumıs = Clusium News| sáne = 2022-jıl 27-noyabr | qaralǵan sáne = 2023-jıl 16-avgust | til = ro-RO| at = Tene| familiya = Ioan}}</ref>. Xosiyat Rustamova usı waqıtta Ózbekstan hám de [[Ázerbayjan]] jazıwshıları awqamınıń aǵzası bolıp tabıladı<ref>{{Web deregi | bet = Ўзбек шоираси Озарбайжон Ёзувчилар бирлиги аъзоси бўлди| url = https://uza.uz/uz/posts/zbek-shoirasi-ozarbayzhon-yezuvchilar-birligi-azosi-b-ldi-07-11-2019| jumıs = Uza.uz| sáne = 2019-jıl 7-noyabr | qaralǵan sáne = 2023-jıl 15-avgust | til = uz| familiya = uza.uz}}</ref><ref>{{Web deregi | bet = Ўзбек шоираси Озарбайжоннинг юксак мукофоти билан тақдирланди| url = https://uza.uz/uz/posts/ozbek-shoirasi-ozarbayzhonning-yuksak-mukofoti-bilan-taqdirlandi_271695| jumıs = Uza.uz| sáne = 2021-jıl 31-may | qaralǵan sáne = 2023-jıl 15-avgust | til = uz| familiya = uza.uz}}</ref><ref>{{Web deregi | bet = Xasiyyət Rüstəm Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin fəxri üzvü seçilib| url = https://olaylar.az/news/sosial/357334| jumıs = Olaylar.az| sáne = 2019-jıl 7-noyabr | qaralǵan sáne = 2023-jıl 15-avgust | til = az}}</ref>. Onıń qosıqları búginge shekem dúnyanıń kóplegen tillerine awdarma etilgen. Usı waqıtta shayıra Ózbekstan Milliy universiteti Jurnalistika fakultetiniń ǵárezsiz izertlewshisi. == Ómirbayanı == 1971-jıl [[Namangan wálayatı]], [[Chust (rayon)|Chust rayonı]], Almaz awılında tuwılǵan. [[1993]]-jıl Tashkent Mámleket universitetiniń (házirgi Ózbekstan Milliy universiteti) Jurnalistika fakultetin tamamlaǵan. 2003-jıl Ózbekstan Milliy universitetiniń Ózbek filologiyasi fakulteti qasındaǵı Joqarı Ádebiyat stulda oqıǵan. 2021-jıl [[Amerika]]nıń Ayova universiteti xalıqaralıq jazıwshılar programması rezidenti etip tayınlandi. == Sıylıqları == Xosiyat Rustam 2004-jıl Ózbekstan Respublikası Prezidenti tárepinen «Shuhrat» medalı hám 2016 -jıl «Ózbekstan Ǵárezsizligine 25 yil» estelik nıshanı menen táǵdirlengen. Bir neshe xalıq aralıq poeziya festivallarida qatnasqan hám 2012-jıl Turkiyanıń Bursa qalasında ótkerilgen xalıq aralıq jarıstıń poeziya baǵdarı boyınsha jeńimpazı bolǵan. 2015-jıl Ozarboyjonning Mikoil Súykimli sıylıqı, 2020-jıl Nurangiz GUN Xalıq aralıq shayır sıylıqı hám 2021-jılı Elshi Kelisim atındaǵı xalıq aralıq sıylıqı menen táǵdirlengen. 2017-jılı AMEA Qaǵıydaiy Ganjaviy atındaǵı Ádebiyat Institutınıń «<nowiki/>[[Ázerbayjan]] hám [[Ózbekstan]] ortasındaǵı ilimiy hám kórkem ádebiyatqa baylanıslı baylanıslar iskerligi ushın» Eń húrmetli Pármanı berilgen. 2018-jılda bolsa Tailandta bolıp ótken xalıq aralıq ádebiyat festivalida poeziya baǵdarı boyınsha eń joqarı sıylıqtı qolǵa kirgizgen. 2003-jıl Ózbekstan Jazıwshılar awqamı hám 2019-jıldan Ázerbayjan Jazıwshılar awqamı aǵzası. 2021-jılı Naji Naaman atındaǵı xalıq aralıq sıylıq bayraqdori. 2021-jılı Rossiya Jazıwshılar awqamınıń abıraylı «Altın Ricar» sıylıqı menen táǵdirlengen. 2022-jıl Livanda jaylasqan Naji Naaman atındaǵı Mádeniyat fondı (FGC) Xalıq aralıq shólkemi Xosiyat Xosiyat Rustamıń Mádeniyat ayrıqsha elshisi, dep járiyaladı. Londondagi Yunus Emre Institutında Hertfordshire Press baspası tárepinen ótkerilgen kórkem ádebiyatqa baylanıslı sıylıqlardı tapsırıw dástúrinde shayıraning «Rangin koʻzyoshlar» shıǵarması Alegerea Criticului (Sınshı tańlawı) nomincsiyası boyınsha jeńimpaz dep tabılǵan. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:19-martta tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Shuhrat medalı iyeleri]] i94vg4wdf5bcy945no9mz06zdwgo22c 0 16781 274456 212680 2026-09-30T23:13:29Z InternetArchiveBot 9299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 274456 wikitext text/x-wiki '''«Angren»''' — [[Tashkent wálayatı]] [[Angren]] qalasınıń ózbek futbol klubı. 1996-jılda shólkemlestirilgen. == Atlarınıń táriyxı == * 1997—2001-jıllar — «Semurgʻ» * 2002-jıldan — «Angren» == Táriyxı == Táriyxına názer taslasaq, [[Angren|Angrennıń]] basqa klubı '''Kánshi (Shaxtyor)''' klubınıń dawamshısı sıpatında kóriledi<ref>{{Web deregi | url = http://www.rsssf.com/tableso/oezfound.html| bet = Узбекистан - Таблиця дат заснування| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160320004923/http://www.rsssf.com/tableso/oezfound.html| arxivsáne = 20 березня 2016 | qaralǵan sáne = 25 квітня 2016 }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.rsssf.com/tableso/oez-names.html| bet = Узбекистан - Таблиця зміни назв - RSSSF| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160320004918/http://www.rsssf.com/tableso/oez-names.html| arxivsáne = 20 березня 2016 | qaralǵan sáne = 25 квітня 2016 }}</ref>. 1997-jılda Ekinshi ligada oynay baslaǵan. Aradan bir jıl ótip Ekinshi liganıń sońǵı basqıshında jeńimpaz bolıp, Ózbekstan chempionatınıń Birinshi ligasına jol alǵan. 1999 -jılǵı máwsimde tezlik penen Birinshi liga jeńimpazına aynalǵan. Joqarı ligada depyut etken hám 12-orındı iyelegen. Bir jıldan soń, Joqarı ligadan ketip, turnirdıń sońǵı, 18-orının iyelegen. 2003-jıldaǵı máwsim aqırında birinshi ligadan da ketken<ref>[http://rsssf.com/tableso/oez01.html Uzbekistán 2001]</ref>. == Eń jaqsı jetiskenlikleri == * 1 [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi|Birinshi liga]] jeńimpazı: 1999. * Joqarı ligada 12-orın: 2000. * Ózbekstan Kubogiı: 1/4 final (1999/2000) == Belgili futbolshılar == * Aleksandr Kostylev * Egor Vasilev * Ilya Zalutskiy * Denis Sharipov * Valeriy Vaxovskiy * Asliddin Habibullaev * Islam Inamov * Anvar Norqulov * Eldar Qasimov * Rustam Qurbanbaev * Ilyas Qurbanov * Nematullo Quttıbaev * Shavkat Raimqulov * Fahritdin Sharipov * Batır Sultanov * Aleksandr Volkov == Jáne qarań == * Kánshi == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == * [https://web.archive.org/web/20160422055619/http://footballfacts.ru/clubs/484998-semurg-angren Klub futbol faktlari maʼlumotlar bazasida] * [https://web.archive.org/web/20160314235419/http://wildstat.ru/p/2096/club/UZB_Semurg_Andzhren Klub oʻyinlari Wildstat maʼlumotlar bazasida] * [https://web.archive.org/web/20160601212448/http://lena-dvorkina.narod.ru/FOOTBALL_2013/FC_SNG_2013/Uzbek.html#m207 MDH futbol klublari tarixi] [[Kategoriya:Tashkent wálayatı futbol klubları]] [[Kategoriya:Ózbekstan futbol klubları]] dryczdpkkwywep7qc2bxee3hf76qghh 0 20634 274479 274000 2026-10-01T07:26:22Z InternetArchiveBot 9299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 274479 wikitext text/x-wiki {{Shaxs infoqutısı|atı=Viktoriya Principal|portret=Victoria Principal at the 39th Emmy Awards cropped.jpg|táriypi=Viktoriya Prinsipal 1987-jıl|tuwılǵan waqtındaǵı atı=Viki Ri Prinsipal|tuwılǵan sánesi={{Tuwılǵan sánesi hám jası|1950|1|3}}|tuwılǵan jeri=[[Fukuoka]], Yaponiya|kásibi={{Hlist|Aktrisa|prodyuser|isbilermen|avtor}}|iskerlik jılları=1972–2001 (m. atqarıwshısı)<br />1987– házir (prodyuser hám isbilermen)|ómirlik joldası={{plainlist| * {{marriage|Kristofer Skiner|1978|1981|end=divorced}} * {{marriage|Garri Glassman|1985|2006|end=divorced}} }}}} '''Vikki Ri Principal''' (1950-jılı 3-yanvarda tuwılǵan)<ref name="upi.com">{{Web deregi | url = https://www.upi.com/Top_News/2019/01/03/UPI-Almanac-for-Thursday-Jan-3-2019/1811546209344/| bet = UPI Almanac for Thursday, Jan. 3, 2019| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190103223323/https://www.upi.com/Top_News/2019/01/03/UPI-Almanac-for-Thursday-Jan-3-2019/1811546209344/| arxivsáne = 2019-jıl 3-yanvar | sáne = 2019-jıl 3-yanvar | jumıs = [[United Press International]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 3-sentyabr | citata = actor Victoria Principal in 1950 (age 70)}}</ref>, keyinirek '''Viktoriya Principal''' ''([[Inglis tili|ingl]], Victoria Principal)'' degen at penen belgili, amerikalı aktrisa, prodyuser, isbilermen hám avtor, amerikalı [[Dallas (teleserial)|Dallas]] teleserialındaǵı [[Pem Yuing|Pamela Parns Yuing]] roli menen ataqlı. Ol uzaq waqıt dawam etken serialǵa toǵız jıl jumsadı, al 1987-jılı serialdan ketip qaldı. Sonnan keyin ol negizinen telefilmlerge baǵdarlanǵan «Victoria Principal Productions» atlı jeke prodyuserlik kompaniyasın ashtı. 1980-jıllardıń ortasında ol tábiyiy sulıwlıq terapiyasına qızıǵıwshılıq bildirdi, al 1989-jılı ol «Tiykarǵı qupıya» terini kútiw ónimleriniń sol attaǵı tarmaǵın jarattı<ref name="WWD">{{Web deregi | url = http://www.wwd.com/beauty-industry-news/skin-care/victoria-principal-launches-reclaim-botanical-skin-care-7084142| bet = Victoria Principal Launches Reclaim Botanical Skin Care| avtor = Rachel Brown| sáne = 2013-jıl 9-avgust | jumıs = Women's Wear Daily| qaralǵan sáne = 2014-jıl 16-dekabr }}</ref>. Principal sulıwlıq, teri kútimi, fitnes, iygilikli hám densawlıq tuwralı úsh kitap jazıp, eń kóp satılatuǵın avtor boldı: The Body Principal (1983), The Beauty Principal (1984) hám The Diet Principal (1987). 2000-jılları ol «Living Principal» (2001) tórtinshi kitabın jazdı. Ol sonday-aq eki márte «<nowiki/>[[Altın Globus|Altın globus]]<nowiki/>» sıylıǵına talaban<ref name="goldenglobes.com">{{Web deregi| url = https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1983/all| bet = Winners & Nominees 1983| jumıs = Goldenglobes.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20180529145219/https://www.goldenglobes.com/winners-nominees/1983/all| arxivsáne = 2018-jıl 29-may }}</ref><ref name="mubi.com">{{Web deregi | url = https://mubi.com/awards-and-festivals/golden-globes?year=1973| bet = Golden Globes (USA) 1973| jumıs = MUBI| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref>. == Erte ómiri == Viktoriya Ri Principal 1950-jıl 3-yanvarda<ref name="upi.com"/> [[Yaponiya|Yaponiyanıń]] Fukuoka qalasında tuwıldı, ol [[Amerika Qurama Shtatları|Amerika Qurama Shtatlarınıń]] Áskeriy Hawa Kúshteri serjanti Viktor Rokko Principal menen Berta Ri Principal (qızlıq familiyası Vil) shansharaǵınıń úlken qızı edi. Ol óziniń birinshi úsh aylıq ómirin Yaponiyada ótkerdi<ref>{{Web deregi | url = https://people.com/archive/military-brat-victoria-principal-revisits-her-birthplace-to-sell-tokyo-on-dallas-vol-16-no-24| bet = Military Brat Victoria Principal Revisits Her Birthplace to Sell Tokyo on Dallas| jumıs = People.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref>. Ákesi AQSH áskerinde jumıs islegenligi sebepli, shańaraǵı kóbinese kóship júrdi. Ol [[London]], [[Puerto-Riko]], [[Florida]], Massachusets hám Djordjiyada hám basqa jerlerde ósti. Ol 17 túrli mektepte oqıdı, onıń ishinde onıń shańaraǵı [[Angliya|Angliyada]] bolǵanda Korollik balet mektebi<ref name="Victoria Principal">{{Web deregi | url = http://www.victoriaprincipal.com/biography.html| bet = Victoria Principal| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120819151508/http://www.victoriaprincipal.com/biography.html| arxivsáne = 2012-jıl 19-avgust | baspaxana = Victoriaprincipal.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 16-dekabr }}</ref>. Principal óziniń karyerasın televidenie reklamalarında basladı, ol 5 jasında birinshi ret payda boldı. 1968-jılı South Dade orta mektebin pitkergennen keyin, ol medicinalıq bilim alıw ushın Mayami-Dade jámiyetlik kolledjine kirdi. Degen menen, oqıwınıń birinshi kursın tamamlawǵa bir neshe ay qalǵanda, ol kitapxanadan úyine qaytıp baratırǵanda avtomobil apatına ushırap, awır jaraqat aldı. Basqa transport basqarıwshısı más jaǵdayında kólik aydaǵanı ushın ayıplanǵan hám qamalǵan. Principal bir neshe ayǵa shekem emlewxanada boldı hám oqıwınıń birinshi jılın qaytadan ótiw zárúrligine ushıradı<ref name="huffingtonpost.com">{{Web deregi | url = https://www.huffingtonpost.com/2012/03/20/victoria-principal-_n_1365673.html| bet = Victoria Principal On Her Skin Care Empire, Cary Grant And Her Big Regret| sáne = 2012-jıl 20-mart | jumıs = Huffingtonpost.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref>. Qatań introspekciyadan keyin ol aktyorlıq sheberlik penen shuǵıllanıw ushın [[Nyu-York]] qalasına, sonnan keyin kóp uzamay [[Evropa Awqamı|Evropaǵa]] kóship, jolın tolıǵı menen ózgertti. Ol [[London|Londondaǵı]] Jan Skot penen (korollik dramalıq kórkem óner akademiyasınıń professorı) jeke oqıdı hám 1971-jılı [[Los-Andjeles|Los-Andjeleske]] kóshti<ref name="Victoria Principal"/>. == Karyerası == === Aktyorliktiń baslanıwı === 1971-jılı Principal Los-Anjeleske, Kaliforniyaǵa kóshti. Ol Djon Xyustonnıń «Sudya Roy Binniń ómiri menen waqıtı» filminde (1972) (Pol Nyumaǵa qarama-qarsı) meksikalı xojayın Mari Elena retindegi dáslepki film rólin jeńip aldı, ol ushın «Eń perspektivalı jańadan kelgen oyınshı» retinde «Altın globus» nominaciyasın jeńip aldı<ref name="mubi.com"/>. Principaldıń aktyorlıq jumısına unamlı reakciyanıń negizinde onıń rolin jazıwshı Djon Milius keńeytti. [[Fayl:George_Peppard_with_Victoria_Principal.jpg|solğa|nobaý|Principal hám Djordj Peppard, 1970 j.]] 1974-jılı ol «Jer silkiniwi» blokbaster filmine tústi. Tiykarǵı rol ushın Syuzan Sarandon menen Key Lencti jeńip, Roza Amichi rolin jeńip aldı. Úshinshi ret qayta shaqırıw tańlawınıń aldında ol óziniń sol gezdegi belindegi qońır shashların qıyıp, qara túske boyap, afro stilinde sánlewdi tańladı.Rejissyor Mark Robson hayran qaldı, biraq Principaldıń táwekel túrlendiriwine hám qaharmanǵa jaqınıraq qarawǵa berilgenligine hayran qaldı. Film sol dáwirdegi eń kóp tabıs ákelgen filmlerdiń birine aylandı hám [[Oskar sıylıǵı|Oskar sıylıǵınıń]] tórt nominaciyasın hám eki Altın globus nominaciyasın aldı. Ol azıraq ataqlı filmlerde oynawdı dawam etti, mısalı «I Will, I Will... for Now» hám «Vigilante Force». Principal Brute Productions penen úsh filmge shártnamaǵa qol qoydı. === Saxna artında, almasıw hám aktyorlik ónerge qaytıw === Principal aktyorlıq ónerdi taslap, 1975-jıldan 1977-jıldıń ayaǵına shekem onıń qánigeligi bolǵan Gollivudlı talant agenti hám bronlaw agenti boldı. Sonnan keyin ol yuridika fakultetinde oqıwdı ármanladı hám kerek bolǵan jaǵdayda onıń keleshek kolledjdegi oqıwın qarjılandırıw ushın televideniye menen kinodaǵı kishi aktyorlıq roller arqalı ózin támiyinledi. 1976-jılı ol «Jer silkiniwi» filmindegi qaharmanǵa qayttı, bul filmniń premyerası ushın original kartinanıń jumıs waqıtın keńeytiw ushın qosımsha kórinisler túsiriw arqalı, al 1977-jılı ol «Qıyal atawı» teleserialınıń ushıwshısında qonaqta boldı. ABS tarmaǵında hám 1977-jılı NBC tarmaǵındaǵı «Sulıw arıwdı olar alǵan tún» telefilminde kórsetildi<ref name="tvguide.com">{{Web deregi | url = https://tvguide.com/news/dallas-victoria-principal-39025/| bet = Victoria's Dallas Secrets Revealed!| sáne = 2004-jıl 4-noyabr | jumıs = Tvguide.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.tcm.com/tcmdb/title/22753/Night-They-Took-Miss-Beautiful| bet = Night They Took Miss Beautiful (1977)| jumıs = TCM.com| baspaxana = Turner Classic Movies| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref>. Aktyorlıq ónerge qaytıwǵa umtılıwı televideniye prodyuseri Aaron Spelling Principalǵa Qıyal Atawı teleserialında rol oynawdı usınǵanda payda boldı hám ol bunı qabıl etti. === ''Dallas'' teleserialı === Principal [[Dallas (teleserial)|Dallas]] ushın pilotlıq tıńlaw scenariyin alǵanda, onıń akademiyalıq karyera ambiciyaları ózgerdi hám ol tolıq waqıttı aktyorlıq kásipke qaytıwdı sheshti. Principal 2004-jılı TV Guide Network-ke túsindirgendey: «Men agent bolıw ushın aktyorlıq ónerdi taslap, nızam mektebine baratuǵın boldım, biraq dostım Dallas scenariyin taslap ketkende, men onı oqıdım. Tamamlaǵan gezde men óz ómirimdi bildim. Ózgergen bolatuǵın - ol meniki boldı, sonlıqtan men birewdi jiberip atırman, dedim. Bul kútilmegen sıylıq boladı. Bul, álbette tosın sıylıq boldı - men ózim menen birge boldım! Men oǵan ózimdi jiberdim!»<ref name="tvguide.com"/> Principal 1978-jıldan 1991-jılǵa shekem [[CBS]] tarmaǵında kórsetilgen «Dallas» teleserialında uzaq waqıtqa sozılǵan praym-taym teleserialında [[Pem Yuing|Pamela Barns Yuing]] rolin oynadı<ref name="people.com">{{Web deregi | url = https://people.com/tv/victoria-principal-dallas-40-years-later| bet = Victoria Principal, Now Rescuing Animals on Her California Ranch, Revisits Dallas 40 Years Later| jumıs = People.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref>. Principal 2018-jılı adamlarǵa bılay dep túsindirdi: «Men Dallastaǵı rolge barǵanımda, Men onı oqıǵan máwritten baslap onıń bir bólimi bolǵım keletuǵının sezdim.»<ref name="people.com" /> Principal 2018-jılı TV-Insider-ge bergen interyude: «Men Dallastıń xit bolatuǵınına onı oqıǵan máwritten isengen edim. Haqıyqatında, men Dallasqa qarsı keletuǵın bas rolden bas tarttım. Pem solay boldı!» Principal [[CBS]] hám Dallas-tı islep shıqqan Lorimar Productions kompaniyaları menen shártnama kelisimlerinde óziniń menedjeri boldı. Principal Dallas shártnamasına qol qoyǵanda, ol tarmaqqa kelisimge hám sırtqı háreketlerinen payda alıwǵa huqıq beretuǵın punktti alıp tasladı. Ol bılay dep túsindirdi: «Nátiyjesinde, siz tek artta ǵana bayqay alasız, men aktyor quramında reklamalıq roliklerge túsken, háptelik filmlerge túsken, kitaplar jazǵan hám bulardıń barlıǵı maǵan tiyisli bolǵan jalǵız adam boldım. Men óz imidjimdi basqarıwdı hám menshikligin saqlap qaldım. Meniń imidjim heshkimge menshiklenbeydi.»<ref name="interview2007">{{Web deregi| url = http://www.ultimatedallas.com/victoriaprincipal| bet = Official Dallas website - Victoria Principal exclusive interview| avtor = David Massey - Goldlion| baspaxana = Ultimatedallas.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 16-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20220801010937/http://www.ultimatedallas.com/victoriaprincipal| arxivsáne = 2022-jıl 1-avgust }}</ref> Dallas 1980-jılı «Kim Dj.R.-dı attı?» jartastıń jumbaǵı ashıladı filminen global qubılısqa aylandı<ref name="huffingtonpost.com"/>. Sol gezde bul Amerika tariyxındaǵı eń joqarı reytingli efirge shıqqan teleserial edi. «Bunı kim qıldı» dep atalatuǵın epizod Dallastıń tórtinshi máwsimindegi (1980-1981) tórtinshi epizod bolıp tabıladı hám eń joqarı bahalanǵan ekinshi praym-taym telekórsetiwi bolıp qala beredi<ref>{{Cite book|url=https://mcfarlandbooks.com/product/televisions-top-100/|title=Television's Top 100}}</ref>. 1981-jılı Principal óziniń sol waqıttaǵı jigiti qosıqshı Endi Gibb penen birge «All I Have to Do Is Dream» qosıǵı shıqtı. Bul singl US Hot 100 chartında 51-orındı iyeledi. 1983-jılı Principal usı ret Dallas ushın teleserialdaǵı ayrıqsha aktrisa retinde óziniń ekinshi «Altın globus» nominaciyasın jeńip aldı<ref name="goldenglobes.com"/>. Principal óziniń minezin jaqsılawdıń basqa usılların qollandı, mısalı Texas akcentin jaqsılaw ushın dawıs sabaqların alıw. Principaldiń qaharmanı Pamela Yuing-niń, [[Patrik Daffi|Patrik Daffidiń]] qaharmanı [[Bobbi Yuing]] penen qarım-qatnası serialdıń tiykarǵı bólimleriniń biri boldı. Degen menen Daffidiń qaharmanı óltirildi. Daffi 1986-jılı Dallasqa qaytqanda, bir jıl burın óltirilgennen keyin, serial jazıwshıları Pemniń ármanı retinde jazdı. Ótken jıl qaharmanlardıń biri serialdıń ayırım ıqlasbentleri menen onsha jaqsı qarım-qatnasta bolmaǵanı tuwralı ármannan basqa heshnárse emes ekenin ayttı<ref name="Soap Staple">{{Web deregi | url = http://www.ugo.com/movies/dream-sequences-dallas| bet = Best Dream Sequences| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120213233305/http://www.ugo.com/movies/dream-sequences-dallas| arxivsáne = 2012-jıl 13-fevral | sáne = 2009-jıl 11-fevral | jumıs = [[UGO Networks]]| baspaxana = [[IGN]]| qaralǵan sáne = 2012-jıl 15-mart }}</ref>. Demek, Dallastıń bul máwsimi geyde serialdıń «árman máwsimi» retinde belgili, óytkeni bul toǵızınshı máwsim tek Pemniń ármanı boldı 2018-jılı, Viktoriya Principal 1978-jılı Dallas syomkasınıń birinshi kúnlerin esine alıp, TV Insider gazetasına bılay degen: "Dallas syomkasınıń birinshi kúni men ushın kútilmegen bir uwayım sezimi payda boldı. Hámmesi jańa edi, men albıraǵan edim, biraq soǵan qaramastan ózimniń bolıwım kerek jerimde hám boljaǵan adamlar menen birge ekenligime tań qalǵanday isengim keletuǵın edi, yaǵnıy bul burın da bolǵan sıyaqlı seziletuǵın edi. [[Patrik Daffi|Patrik Daffige]] qarap turǵanımda onı bilmegenimde men onıń jaqsı adam ekenligin oyladım. Sol sebepli sol kúni onıń qushaǵına barıw hám súyisiw sсenariylerin oynaw maǵan ańsat hám tábiyiy bolıp ketti". 2017-jılı The Huffington Post gazetasına bergen intervyuında [[Patrik Daffi]] Viktoriya Prinсipal yaǵnıy ekrandaǵı [[Bobbi Yuing|Bobbi]] menen [[Pem Yuing|Pemniń]] qarım-qatınasın bılay dep súwretlep bergen: "Bizde teleserialda haqıyqıy úylesimlik bar edi hám bul ózinen-ózi payda boldı. Menińshe, bul televidenie tariyxındaǵı eń tabıslı kasting bolǵan. Hárbir aktyor ózi oynaǵan rolge tolıǵı menen jarasatuǵın edi. [[Bobbi Yuing|Bobbi]] men [[Pem Yuing|Pem]] ushın tiykarǵı Romeo menen Djuletta teması bolǵanına qaramastan, biz birge islegende eń tınısh eki aktyor boldıq. Viktoriyanıń házilge sheksiz talantı bar edi. Kadrlar arasında jilli bolıp alıp, sońınan qaytadan rolge kirip ketetuǵın edik"<ref>{{Web deregi | url = https://www.huffingtonpost.com/pat-gallagher/patrick-duffy_b_5774444.html| bet = Patrick Duffy Talks Candidly About Why He Left The Original 'Dallas' And Why He Felt He Had To Return| avtor = Gallagher| at = Pat| sáne = 2014-jıl 9-sentyabr | jumıs = Huffingtonpost.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref>. Toǵız jıl dawamında Dallas serialında oynaǵannan soń, Prinсipal dúnya júzine dańqlı bolıp ketti. Prinсipal óziniń personajınıń sońǵı sezonın tayarlaw ushın serialdıń prodyuserleri menen eki jıllıq kelisimge kelgennen soń, 1987-jılı Dallastan ketip qaldı<ref>{{Web deregi | url = https://articles.latimes.com/1987-09-27/entertainment/ca-10708_1_actresses| bet = The Matter Of Principal| avtor = ROSENFIELD| at = PAUL| sáne = 1987-jıl 27-sentyabr | jumıs = Articles.latimes.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref>. Biraq, aktrisa sıpatında ol óz imidjin ekran obrazınan ajıratıw boyınsha qasaqana jumıs alıp bardı. Bul tuwralı ol 1987-jılı Dallas syomkasınıń sońǵı háptesinde The New York Times gazetasına bergen intervyuında bılay degen: "Viktoriya Prinсipaldı Pem Yuingten ajıratıw ushın kóp kúsh jumsaldı. Serialda kóbirek qalıw meniń karerama nátiyjesiz tásir eter edi" 2018-jılı People gazetasına bergen intervyuında Viktoriya Prinсipal Dallastaǵı waqıtı tuwralı bılay degen: "Jetinshi jılı men óz shártnamamdı qaytadan qarastırıwdıń waqıtı keldi hám men ózimniń alańlawım menen úmitsizligim tuwralı ashıq ayttım, sebebi bizde sonday jaqsı sсenariyler hám kóplegen ájayıp syujetler bolǵan edi, hám sсenaristlerdiń shártnamasın qaytadan qarastırıw waqıtı kelgende bir qatar sсenaristlerdiń durıs kelisimge iye bolmaǵanı sebepli ketip qalǵanın sezindim"<ref name="people.com"/> Ol bunı 2018-jılı Entertainment Weekly gazetasına bılay túsindirgen: "Dallastaǵı birinshi bes jılım sonshelli sheksiz ájayıp boldı – sońınan birneshe tiykarǵı sсenaristler ketti hám jetinshi jıldan baslap sсenariylerdiń dárejesi tómenledi, bul meniń ketiwimdegi úlken sebeplerden biri boldı. Men jetinshi jılda qaytadan shártnama dúziw waqıtında prodyuserlerge tek eki jıl qalatuǵınımdı ayttım. Olar uzaq múddetli shártnama qáledi, men bolsa joq dedim. Men tolıǵı menen ashıq boldım. Men Pemdi oynawdan kóp nárse úyrendim. Ol isenetuǵın nárse ushın batıl boldı. Onı oynaw shın mánisinde úlken mártebe edi"<ref>{{Web deregi | url = https://ew.com/tv/2018/03/31/why-victoria-principal-turned-down-a-texas-sized-payday-on-dallas/| bet = Why Victoria Principal turned down a Texas-sized payday on 'Dallas'| jumıs = Ew.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref> === 1987 − házirgi waqıtqa shekem === Prinсipal óz dóretiwshilik kompaniyası bolǵan Victoria Principal Productions arqalı ózi islep shıǵarǵan bir neshe telefilmlerde bas roldi atqarǵannan soń, densawlıq hám abıraylı turmıs jobalarına kewil bóliw ushın sheginip qaldı<ref name="people.com"/>. Ol Naked Lie (1989), Blind Witness (1989), hám Sparks: The Price of Passion (1990) sıyaqlı bir neshe iri teleónimlerdi islep shıǵardı hámde bas rolde oynadı<ref name="deseretnews.com">{{Web deregi| url = https://www.deseretnews.com/article/157568/VICTORIA-PRINCIPAL-LOVES-BIG-DEALS.html| bet = VICTORIA PRINCIPAL LOVES BIG DEALS| sáne = 1991-jıl 16-aprel | jumıs = [[Deseret News]]| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20180709172125/https://www.deseretnews.com/article/157568/VICTORIA-PRINCIPAL-LOVES-BIG-DEALS.html| arxivsáne = 2018-jıl 9-iyul }}</ref>. 1994-jılı Prinсipal tanımal telekomediya serialı bolǵan Home Improvement epizodında rol atqardı. 1990- jıllardıń aqırı menen 2000-jıllarda ol birneshe telekomediya hám [[praym-taym]] drama seriallarında qonaq juldız sıpatında payda bolıwdı dawam etti, sonıń ishinde Just Shoot Me!, Family Guy, Providence hám The Practice seriallarına qatnastı, sonday-aq Tracey Takes On komediyalıq showında ózi sıpatında kórinip turdı<ref>{{Web deregi | url = https://www.thetvdb.com/series/tracey-takes-on/episodes/112302| bet = Tracey Takes On... - Erotica @ TheTVDB| jumıs = Thetvdb.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref>. 1998-jılı Prinсipal franсuz komediyalıq filmi bolǵan «Michael Kael vs. the World News Company» filminde bas rollerdiń birin oynadı. Bul filmdi jazıwshı hám bas roldi oynawshı Benua Delepin boladı. Filmde Marine Delterm, Mikki Runi, Elliot Gould, Uilyam Aterton hám Fedor Atkin sıyaqlı aktyorler qatnastı. Film jurnalisttiń 1999-jılı Vashingtondaǵı CNN tipındaǵı bir shólkem menen jasırın operatorlar arasındaǵı mısqıllıq baylanıstı buzıwı haqqında boladı. Bul Mayamide jaylasqan xalıqaralıq jańalıqlar gigantı WNC korporaсiyasında bolıp ótedi, onda juldızlı aktyorlar Leyla Parker (Prinсipal) hám Djeyms Denit (Aterton) bir-birin jek kóredi. Olardıń baslıǵı Kugan (Gould) olarǵa birgelikte joqarı reytinglerdi jınaytuǵınların eskertedi<ref>{{Web deregi | url = https://variety.com/1998/film/reviews/michael-kael-vs-the-world-news-company-1200453152/| bet = Michael Kael vs. the World News Company| avtor = Nesselson| at = Lisa| sáne = 1998-jıl 12-mart | jumıs = Variety.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref>. Principal 2000-jılı taǵı da bir Aaron Spelling ónimi bolǵan qısqa múddetli NBC teleserialı «Titans» epizodında payda bolǵanda, [[praym-taym]] soap-opera televideniesine qaytıp keldi. Djon Barrouman, Perri King hám Yasmin Blif sıyaqlı juldızlar da qatnastı. On úsh epizod súwretke túsirildi, sonıń on biri kórsetiledi. Spelling tárepinen islep shıǵarılǵan bul serial basında «Jańa mıńjıllıq ushın Dinastiya» sıpatında bazarǵa shıǵarıldı hám Spellingtiń burınǵı tanımal serialınıń stilin qaytalay almaqshı boldı. Biraq, tómen reytingler NBC kanalın serialdıń birinshi sezonı juwmaqlanbastan biykarlawǵa májbúr etti<ref>{{Web deregi | url = https://variety.com/2000/tv/reviews/titans-1200465022/| bet = Titans| avtor = Gallo| at = Phil| sáne = 2000-jıl 2-oktyabr | jumıs = Variety.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref>. NBC kanalınıń «Titans» serialında oynaǵannan soń, Prinсipal óz waqıtın tolıǵı menen teri kútiw kompaniyasına hám filantropiyalıq jumıslarǵa arnadı, bul haqqıda ol 2018-jılı People gazetasına tastıyıqlaǵan edi: «Men 50 jasqa tolǵanda ómirimde ózgerisler islegim keletuǵının sezdim», – deydi ol 2001-jıldan soń Gollivudtan ketkenligi haqqında – «Meniń qızıǵıwshılıǵım bılay ózgerdi, yaǵnıy men óz qálewimdi tolıqlıǵı menen quwatınımdı bildim, ol da kóbirek teri kútiw kompaniyam hám kóp adamlarǵa jardem ete alatuǵın ónimlerdi jaratıw edi»<ref name="people.com"/>. 2004-jılı Principal basqa da dáslepki Dallas aktyorleri menen birgelikte [[CBS]] kanalında kórsetiletuǵın 1978-1991 jıllardaǵı [[praym-taym]] serialın atap ótetuǵın «Dallas Reunion: The Return to Southfork» televiziyalıq filminde qatnastı<ref>{{Web deregi| url = https://tvguide.com/tvshows/dallas-reunion-return-to-southfork/191469/| bet = Dallas Reunion: Return to Southfork| jumıs = TVGuide.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20180710103007/http://www.tvguide.com/tvshows/dallas-reunion-return-to-southfork/191469/| arxivsáne = 2018-jıl 10-iyul }}</ref>. == Isbilermen == Onnan isbilermenliginiń – teri kútiw imperiyası, eń kóp satılǵan avtor, televidenie hám kino prodyuseri sıpatındaǵı tabısınıń paydaları haqqında soraǵanda, Prinсipal 2012-jılı The Huffington Post gazetasına bılay degen: «Men ózim ushın islegenim hám nárseler buzılǵanda barlıq ayıptı óz ústime alǵanǵa hám durıs islegende maqtawdı alǵanǵa tayar ekenligimnen quwanıshlıman»<ref name="huffingtonpost.com"/>. [[Fayl:Victoria_Principal.jpg|oñğa|nobaý|Principal 1993-jılǵı Emmi sıylıǵında]] === Victoria Principal Pradakshn === 1987-jılı Dallas teleserialınan ketkennen soń, Prinсipal óz dóretiwshilik kompaniyası bolǵan Victoria Principal Productions kompaniyasın ashıp, kóbinese telefilmler islep shıǵardı. Prinсipal óz dóretiwshilik kompaniyası arqalı islep shıǵarǵan birneshe telefilmlerde bas roldi atqarǵannan soń, densawlıq hám abıraylı turmıs jobalarına kewil bóliw ushın sheginip qaldı<ref name="people.com"/>. Ol Naked Lie (1989), Blind Witness (1989), hám Sparks: The Price of Passion (1990) sıyaqlı bir  neshe iri teleónimlerdi islep shıǵardı hámde bas rolde oynadı<ref name="deseretnews.com"/>. === Tiykarǵı qupıya teri kútimi === 1980-jıllardıń ortasında Prinсipal tábiyiy sulıwlıq terapiyalarǵa qızıǵıp qaldı hám 1989-jılı óz atınan Principal Secret dep atalǵan teri kútiw ónimleri liniyasın jaratıwǵa kiristi. Sońǵı 25 jılda Prinсipal óziniń teri kútiw imperiyasın qurıp keldi<ref name="huffingtonpost.com"/>. 2000-jılı Prinсipal Kosmetikalıq ximikler jámáátınıń (SCC) aǵzası boldı<ref>{{Web deregi| url = https://www.principalsecret.com/victoria-principal.html| bet = Victoria Principal - Actress, Producer, Author, Skin Care Expert| jumıs = Principalsecret.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20180918054627/https://www.principalsecret.com/victoria-principal.html| arxivsáne = 2018-jıl 18-sentyabr }}</ref>. SCC kosmetika iliminiń rawajlanıwına baǵdarlanǵan hám ushırasıwlar menen basılımlar arqalı ilimiy informaсiyalardı arttırıwǵa hám tarqatıwǵa háreket etedi<ref>{{Web deregi | url = https://www.scconline.org/| bet = Home - Society of Cosmetic Chemists| jumıs = Society of Cosmetic Chemists| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref>. 2011-jılı yanvar ayında ol óziniń teri kútiw liniyası sıyaqlı bir saytta qolda bar «Keys & Hearts» atlı zergerlik buyımlar liniyasın iske qostı<ref name="Keys & Hearts">{{Web deregi| url = http://www.principalsecret.com/jewelry/index.php?pactvid=1nmehnosmahisioekg8gknthiur7dnqa| bet = Principal Secret® Reclaim® - Anti-Aging Skin Care| baspaxana = Principalsecret.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 16-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20120317183837/http://www.principalsecret.com/jewelry/index.php?pactvid=1nmehnosmahisioekg8gknthiur7dnqa| arxivsáne = 2012-jıl 17-mart }}</ref>. 2013-jılı avgust ayında Guthy Renker kompaniyasınıń bas direktorı Women's Wear Daily gazetasına Prinсipaldıń Principal Secret Skincare biznesiniń usı kúnge shekem 1,5 milliard dollardan aslam túsimge iye bolǵanın aytıp ótti, bul 2007-jılǵa shekemgi túsimge qaraǵanda jartı milliardtan aslam dollarǵa kóp<ref name="WWD"/>. Prinсipaldıń 2018-jılı TV Insider gazetasında aytıwınsha, «Men óz teri kútiw kompaniyam bolǵan Principal Secret kompaniyasın basqarıwǵa qızıǵıp kelemen. Biz biznesde 27 jıllıq toydı toylaw qarsańında turıppız. Hám men Dallastıń maǵan ármanlarımnıń kóbisine jetisiw ushın tramplin bolǵanın heshqashan umıtpadım». 2019-jılı aprel ayında Prinсipal Principal Secret kompaniyasınan ketip baratırǵanlıǵın jáne onıń Guthy Renker kompaniyası tárepinen satıp alınatuǵınlıǵın járiyaladı. Prinсipal óziniń The Victoria Principal Foundation for Thoughtful Existence qayırxomlıq qorına kewil bóletuǵınlıǵın jariyaladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.etonline.com/dallas-star-victoria-principal-stepping-down-after-28-years-in-skincare-to-focus-on-philanthropy| bet = 'Dallas' Star Victoria Principal Stepping Down After 28 Years in Skincare to Focus on Philanthropy| sáne = 2019-jıl 30-aprel | jumıs = etonline.com| qaralǵan sáne = 2019-jıl 8-iyul }}</ref>. == Kitapları == 1980-jıllarda Prinсipal sulıwlıq, terini kútiw, fitnes, abıraylı turmıs hám densawlıq haqqında úsh kitap jazıp, eń kóp satılǵan kitap avtorı boldı: The Body Principal (1983), The Beauty Principal (1984) hám The Diet Principal (1987). 2000-jıllarda ol tórtinshi Living Principal (2001) kitabın jazdı. Ulıwma kórkem emes kategoriyadaǵı kitaplar boyınsha The New York Times eń kóp satılǵan kitaplar diziminde 12 hápte turǵannan soń, The Body Principal 1984-jılı 1-yanvarda bul dizim baslanǵısh gezde «Keńes, qalay islew kerek» kategoriyası boyınsha birinshi №1 eń kóp satılǵan kitap boldı. == Sıylıqları == Prinсipal eki márte «Altın globus» sıylıǵına talaban bolǵan: 1973-jılı «Wádeli aktrisa» nominaсiyasında «Sudya Roy Binniń turmısı hám zamanı» filmi ushın hám 1983-jılı «Teleserialdaǵı aktrisanıń eń jaqsı roli» nominaсiyasında «Dallas» serialı ushın<ref name="goldenglobes.com"/><ref name="mubi.com"/>. 1981 hám 1982-jıllarda Prinсipal kino, televidenie hám muzıkadaǵı basqalarǵa úlgi bolatuǵın orınbasarlardı sıylıqlaytuǵın nemeс sıylıǵı «Bravo Otto» sıylıǵına iye boldı. Ol 1983-jılı da bul sıylıqqa talaban bolǵan. 1993-jılı Prinсipal Los-Anjelestiń batısındaǵı yuridiklıq mektebinen húrmetli yuristlik dárejesin aldı<ref name="Ultimate Dallas Interview">{{Web deregi| url = http://ultimatedallas.com/victoriaprincipal| bet = Official Dallas website: Victoria Principal profile| avtor = David Massey| baspaxana = Ultimatedallas.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 16-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20220801010937/http://www.ultimatedallas.com/victoriaprincipal| arxivsáne = 2022-jıl 1-avgust }}</ref>. 1995-jılı Prinсipal Hayal-qızlar biznes iyeleriniń milliy assoсiaсiyası tárepinen «Jıldıń oyın-zawıq biznesi hayalı» ataǵına iye boldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.nawbo.org| bet = National Association of Women Business Owners| jumıs = Nawbo.org| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref>. 1999-jılı Prinсipal televideniedegi hayallarǵa beriletuǵın «Geniy ómirlik erisiw» sıylıǵınıń eń jas iyesi boldı<ref name="Genii">{{Web deregi | url = http://www.awmsocal.org/?page_id=1652| bet = Alliance for Women in Media| baspaxana = Awmsocal.org| qaralǵan sáne = 2014-jıl 16-dekabr }}</ref>. 2003-jılı Kaliforniyanıń Palm-Springs qalasındaǵı juldızlar alleyasında Prinсipaldıń karerasına arnalǵan Altın palma juldızı ornatıldı<ref>{{Web deregi| url = http://palmsprings.com/stars/| bet = Palm Springs Walk of Stars - Palm Springs.com| jumıs = palmsprings.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20180611020031/http://palmsprings.com/stars/| arxivsáne = 2018-jıl 11-iyun }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.palmspringswalkofstars.com/web-storage/Stars/Stars%20dedicated%20by%20date.pdf| bet = Palm Springs Walk of Stars: LISTED BY DATE DEDICATED| arxivurl = https://web.archive.org/web/20121013165655/http://www.palmspringswalkofstars.com/web-storage/Stars/Stars%20dedicated%20by%20date.pdf| arxivsáne = 2012-jıl 13-oktyabr | baspaxana = Palm Springs Walk of Stars| qaralǵan sáne = 2014-jıl 16-dekabr }}</ref>. 2004-jılı ol Dreksel universitetiniń biznes mektebinen húrmetli dáreje aldı hám kiris sózin ayttı<ref name="Drexel">{{Web deregi | url = http://www.drexel.edu/univrel/commencement/2004/archives/Degree_Recipients.html| bet = Honorary Degree Recipients| baspaxana = Drexel.edu| qaralǵan sáne = 2014-jıl 16-dekabr }}</ref>. 2010-jılı 2-oktyabr kúni Prinсipal 2004-jılı bul parktıń tiykarın salıwshı sıpatında Tınısh okeanınıń jaǵasına jaqın Malibudaǵı Legasi parkiniń ashılıwında húrmetke iye boldı<ref>{{Web deregi | url = http://www.malibutimes.com/articles/2010/10/06/news/news1.txt| bet = Malibu's 'Central Park' opens to begin a legacy| jumıs = Malibu Times| qaralǵan sáne = 2014-jıl 16-dekabr }}</ref>. On eki jıl dawamında ol Artrit qorınıń húrmetli baslıǵı hám húkimetke elshi retinde xızmet etti<ref name="Victoria Principal"/>. == Jeke ómiri == Prinсipal eki márte turmıs qurıp ajırasqan, balası joq.[39] «Sudya Roy Binniń turmısı hám zamanı» (1972) filmin túsiriw gezinde ol aktyor Entoni Perkins penen ushırasıp, ol óziniń pákliginen ayırılǵanın  aytqan. Onıń birinshi turmısı 1978-jılı «Dallas» serialında kishkene rol oynaǵan jazıwshı-prodyuser Kristofer Skinner menen bolǵan. Erli-zayıplılar qarım-qatnasların baslaǵannan soń qısqa waqıttan keyin úylenedi, biraq eki jıldan soń, 1980-jılı ajırasıwǵa hújjet tapsıradı<ref name="people.com1">{{Web deregi | url = https://people.com/celebrity/victoria-principal-files-for-divorce| bet = Victoria Principal Files for Divorce| jumıs = People.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref>, bul 1981-jılı juwmaqlanadı. Prinсipal inglis-avstraliyalı qosıqshı-kompozitor Endi Gibb penen joqarı dárejeli qarım-qatnas qurǵan. Erli-zayıplılar 1981-jılı yanvar ayında «Djon Devidson showında» ushırasıp, bir-birine tez úyrenip qaladı. Olar óz muhabbatın «All I Have to Do Is Dream» (1981) atlı duet qosıqta belgiledi, bul 1981-jılı 12-sentyabrde Billboard Hot 100 diziminde 51-orınǵa shıqqan ápiwayı pop xit boldı. Bul Gibbtiń sońǵı singlı hám Prinсipaldıń jazǵan jalǵız singlı bolıp tabıladı<ref name="ew.com">{{Web deregi | url = https://ew.com/article/1994/03/11/encore-world-loses-andy-gibb/| bet = Encore: The world loses Andy Gibb| jumıs = Ew.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref><ref name="billboard.com">{{Web deregi | url = https://www.billboard.com/music/andy-gibb/chart-history| bet = Andy Gibb Chart History| jumıs = Billboard.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref>. Qarım-qatınas 1982-jılı mart ayında Gibbtiń náshebentlikke bolǵan ádetleniwiniń kúsheyiwi sebepli úziledi. 1988-jılı Gibb qaytıs bolǵannan soń, Prinсipal People gazetasına bılay túsindirgen: «Biziń ajırasıwımızǵa Endidiń náshebentlik paydalanıwı sebep boldı». Ol túsindirgen: «Men oǵan járdem beriw ushın qolımnan kelgenniń hámmesin qıldım, biraq sońınan oǵan men hám onıń probleması arasınan tańlaw kerek ekenligin ayttım»<ref>{{Web deregi | url = https://people.com/archive/cover-story-death-of-golden-child-vol-29-no-12/| bet = Death of Golden Child| jumıs = People.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref>. Prinсipal belgili Beverli-Xills plastikalıq xirurgi dárejeli doktor Garri Glassman menen 1983-jılı tanısqan<ref name=":0">{{Cite journal|title=Principal Player}}</ref>. Olar 1985-jılı 22-iyun kúni Texas shtatınıń Dallas qalasında, Prinсipal «Dallas» serialındaǵı rolinde jeti jıl bolǵanda úylenedi. Erli-zayıplılar Beverli-Xillzde jasaǵan. 2006-jılı may ayında Prinсipal kelispewshiliktiń sheshilmewi sebepli ajırasıwǵa hújjet tapsıradı<ref>{{Web deregi | url = https://www.today.com/popculture/victoria-principal-divorces-2nd-husband-1C9426812| bet = Victoria Principal divorces 2nd husband| sáne = 2006-jıl 29-dekabr | jumıs = Today.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref>. Erli-zayıplılar 2006-jılı dekabrde ajırasadı, Prinсipal bılay degen: «Biz 20 jıldan aslam súyispenshilik penen qarım-qatınasta boldıq»<ref name="people.com1"/>. Keyin Prinсipal Kaliforniyanıń Malibu qalasına kóship keledi. Onıń Kaliforniyanıń Big-Sur qalasında hám Shveyсariyada múlikleri bar. 2007-jılı Prinсipal Richard Brensonnıń kommerсiyalıq kosmos ushırılıw jobasına bilet alǵan, kosmosqa ushıwǵa tayarlanıwǵa qızıǵıp qaldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.usatoday.com/story/life/people/2014/11/03/stars-virgin-galactic-victoria-principal-ashton-kutcher-refunds/18416817/| bet = Stars still on board with Virgin Galactic?| jumıs = Usatoday.com| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.eonline.com/news/victoria_be_principal_character_in_space/54923| bet = Victoria to Be Principal Character in Space| avtor = Finn| at = Natalie| sáne = 2007-jıl 17-aprel | baspaxana = E! News| qaralǵan sáne = 2012-jıl 24-mart }}</ref>. Prinсipal bılay degen: «Kosmosqa barıw planetanı kóriw, tez júriw, az adam barǵan jerge barıw hám úmit etemen qaytıp keliw tuwralı meniń kóp ármanlarımdı qanaatlandıradı!» 2012-jılı Prinсipal Brenson basshılıq etetuǵın baǵdarlamadan bas tarttı. 2012-jıldan baslap Prinсipal Los-Anjelestiń sırtında ferma múlkin rawajlandırıp keldi, onda haywanlardı qutqarıp, qálpine keltiriw menen shuǵıllandı<ref name="people.com"/>. == Qayırqomlıq == [[Fayl:President with Actress Victoria Principal During a Photo Opportunity with Arthritis Poster Child of The Year in Oval Office - DPLA - cee8ff1f4648f19a517485618591be63.jpg|oñğa|nobaý|Principal [[1986]] jılı prezident [[Ronald Reagan|Ronald Reygan]] menen birge]] Prinсipal 2012-jılı The Huffington Post gazetasına bılay degen: «Meniń eń tereń alańlawım planeta hám ondaǵı hárbir tirishilikke baylanıstı. Salamat planetasız bilimge, ashılıqqa hám ilimge zárúrlik bolmaydı, sebebi biz jasap kete almaymız. Eger biz jerge hám okeanǵa salǵan zıyanlarımızdı dúzetip almasaq, men shın júrekden isenemen, planeta ózin qaytarıp aladı<ref name="huffingtonpost.com"/>. 2006-jılı Prinсipal 1978-jıldan baslap belsendi qatnasıp kelgen ekologiyalıq qozǵalısın qarjılandırıwǵa járdem beriw maqsetinde Viktoriya Prinсipal oylı turmıs qorı dep atalǵan qayırqomlıq shólkemin dúzdi<ref>{{Web deregi| url = http://www.ecorazzi.com/2009/11/09/victoria-principal-donates-25k-for-forest-restoration-efforts| bet = Victoria Principal Donates $25K For Forest Restoration Efforts| jumıs = Ecorazzi| qaralǵan sáne = 2014-jıl 16-dekabr| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180816065432/http://www.ecorazzi.com/2009/11/09/victoria-principal-donates-25k-for-forest-restoration-efforts/| arxivsáne = 2018-08-16 }}</ref>. Bul qordıń maqseti planetaǵa hám ondaǵı turmısqa qarjılay jardem beriwge kómeklesiwden ibarat. Prinсipal ekologiya, okeanlar, uwlı zatlardı qadaǵan etiw, balalarǵa járdem beriw hám haywanlardı qutqarıw hám qálpine keltiriw menen ayrıqsha shuǵıllanadı. Ol 2008-jılı Kaliforniyadaǵı toǵay órtinen soń mútájlerge járdem berdi. 2010-jılı 2-iyun kúni ol Meksika shıǵanaǵı aymaǵındaǵı tazalaw jumıslarına 200 million dollar qarjı bóldi. Onıń qarjıları eki úlken ekologiyalıq kommerсiyalıq emes shólkemlerin – Oceana hám Natural Resources Defense Council (NRDC) – birge islesiwge biriktirdi<ref>{{Cite news|url=http://www.victoriaadvocate.com/news/2010/jun/02/bc-us-gulf-oil-spill-victoria-principal|title=Victoria Principal donates to oil-spill cleanup|sáne=June 2, 2010|access-date=February 15, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160527072121/https://www.victoriaadvocate.com/news/2010/jun/02/bc-us-gulf-oil-spill-victoria-principal/|archivedate=May 27, 2016}}</ref>. Prinсipal 2010-jılı 21-iyun kúni CNN telekanalındaǵı Larri King basshılıq etken Deepwater Horizon jarılısınan soń Meksika shıǵanaǵı aymaǵına qollaw kórsetiw telemarafonında basqa da ataqlı adamlar  menen birge shıqtı. Prinсipal King penen birge panelde otırdı, telefonlarǵa juwap berdi hám eki saat dawamında qayırqomlıq qılıwshılar menen sóylesti. Telemarafon 1,8 million dollardan aslam qarjı jıynadı<ref>{{Web deregi| url = http://news.blogs.cnn.com/2010/06/22/larry-king-telethon-raises-1-8m-for-gulf| bet = Larry King telethon raises $1.8M for Gulf| jumıs = News.blogs.cnn.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 16-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20100625170457/http://news.blogs.cnn.com/2010/06/22/larry-king-telethon-raises-1-8m-for-gulf/| arxivsáne = 2010-jıl 25-iyun }}</ref>. Prinсipal Los-Anjeles okrugınıń úy-jaydaǵı zorlıq-zombılıqqa qarsı gúresiw keńesiniń jámáátlik másláhát keńesi bolǵan Victory Over Violence shólkeminiń burınǵı birgelikli baslıǵı bolıp islegen. Bul keńes hayallarǵa qarsı zorlıq-zombılıq máseleleri haqqında jámáátlik xabardarlıqtı arttırıw hám baspana hám qurban resursların arttırıwdıń eki maqsetinde birge kelgen itibar beriw sanaatı, biznes, húkimet hám jámáát wákilleriniń koaliсiyası bolıp tabıladı. 2011-jılı 13-dekabr kúni Prinсipal teńizdi saqlaw boyınsha kommerсiyalıq emes Oceana shólkemine hám Meksika shıǵanaǵı menen Arktikalıq okeanda teńizdi burawdı keńeytiwdi toqtatıw ushın NRDC shólkemine úlken qarjı bóldi, bunday jumıslar taǵı da bir apatlı neft tógiliwine alıp keliwi múmkinligine qorqıp álbette<ref>{{Web deregi | url = http://www.oil-spill.com/news/2011/12/14/victoria-principal-funds-oil-spill-research-and-response| bet = Victoria Principal funds oil-spill research & response| avtor = Niland, Kurt| sáne = 2011-jıl 14-dekabr | baspaxana = [[Jere Beasley|Beasley, Allen, Crow, Methvin, Portis & Miles, P.C.]]| qaralǵan sáne = 2012-jıl 15-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.cnn.com/2011/12/13/showbiz/victoria-principal-donation| bet = Victoria Principal puts up money to prevent oil spills| avtor = Alan Duke| sáne = 2011-jıl 13-dekabr | jumıs = Cnn.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 16-dekabr }}</ref>. 2011-jılı 20-dekabr kúni Giving Back Fund shólkemi Prinсipaldı 2011-jılǵı eń jaqsı 30 donor qayırqomlıq qarjılandırıwshılardıń biri dep atadı<ref>{{Web deregi | url = http://www.looktothestars.org/news/7569-giving-back-fund-announces-top-30-celebrity-charity-donations-for-2011-Victoria| bet = Giving Back Fund Announces Top 30 Celebrity Charity Donations For 2011| sáne = 2011-jıl 20-dekabr | jumıs = Look to the Stars| qaralǵan sáne = 2014-jıl 16-dekabr }}</ref>. 2012-jılı Prinсipal Kaliforniya jaǵalawındaǵı dawıs jarılısın toqtatıw hám júzlegen teńiz sút emiziwshi haywanlar menen teńiz turmısınıń óliminiń aldın alıw maqsetinde NRDC menen birge onlayn kampaniyanı qarjılandırdı hám qatnastı<ref>{{Web deregi | url = http://www.onearth.org/blog/use-your-facebook-photo-to-save-whales-and-dolphins| bet = Help Stop the Assault on Whales and Dolphins With Just Your Facebook Photo| sáne = 2012-jıl 9-oktyabr | baspaxana = Onearth.org| qaralǵan sáne = 2013-jıl 21-oktyabr }}</ref>. 2012-jılı ol Tree People arqalı Los-Anjeles aymaǵı ushın jıljımalı ayrıqsha jaǵdaydaǵı órtke qarsı eskertiw sistemasın jaratıwdı qarjılandırdı. 2013-jılı bul sistema juwmaqlandı hám qolǵa alındı, bul Kaliforniyadaǵı birinshi usınday sistema boldı<ref>{{Web deregi | url = http://www.prnewswire.com/news-releases-test/angeles-forest-fire-restoration-25000-gift-kicks-off-250000-goal-67680437.html| bet = Angeles Forest Fire Restoration, $25,000 Gift Kicks Off $250,000 Goal| sáne = 2009-jıl 30-oktyabr | qaralǵan sáne = 2013-jıl 21-oktyabr }}</ref>. 2013-jılı Prinсipal Kaliforniya jaǵalawında juwılıp atırǵan teńiz arıslan kúshikleriniń ahwalına itibar beriwge qaratılǵan reklamaǵa qarjı bóldi hám olardı qutqarıw hám qálpine keltiriw ushın Wildlife Org shólkemine qarjılay jardem berdi<ref>{{Web deregi| url = http://www.cawildlife.org/donate-landing-pg/donate-to-cwc-mnu/92-contribute/162-specific-funding-needs| bet = Specific Funding Needs| baspaxana = Cawildlife.org| qaralǵan sáne = 2013-jıl 21-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20130812222423/http://cawildlife.org/donate-landing-pg/donate-to-cwc-mnu/92-contribute/162-specific-funding-needs| arxivsáne = 2013-jıl 12-avgust }}</ref>. 2013-jılı Oklaxoma shtatınıń Mur qalasındaǵı ólimge ákelgen EF5 tornadosınan soń Prinсipal jaralanǵan hám joǵalǵan haywanlardı izlewge, qutqarıwǵa hám baspana beriwge járdem beriw maqsetinde olardı úyleri menen qaytadan birlestiriw ushın Amerika haywandardı qorǵaw assoсiaсiyasınıń donor Qızıl juldız qutqarıw toparına qarjılay jardem berdi. 2013-jılı avgust ayında ol puqaralarǵa órtke qarsı gúreste tiykarǵı qatnasıwǵa imkániyat beretuǵın jańa jıljımalı sistemanı Tree People menen birge qarjılandırdı<ref>{{Web deregi | url = http://blog.treepeople.org/community/2013/08/victoria-principal-fire-prevention-reforestation-rescue| bet = Victoria Principal to the (Fire Prevention and Reforestation) Rescue!| sáne = 2013-jıl 2-avgust | baspaxana = Blog.treepeople.org| qaralǵan sáne = 2013-jıl 21-oktyabr }}</ref>. 2014-jılı iyul ayında Prinсipal pal hárrelerin qutqarıw boyınsha NRDC kampaniyasına úlken qarjı bóldi. Ol bılay dedi: «Keshegi kúni men házir pal hárrelerin qutqarıw boyınsha NRDC kampaniyasın qollawǵa úlken qarjı bóldim hám qosıldım. Hárrelersiz miywe hám palız ónimlerin beretuǵın ósimlikler menen terekler ónimli bolıwdı toqtatadı»<ref>{{Web deregi| url = http://www.victoriaprincipalfan.com| bet = Victoria Principal Fansite| baspaxana = Victoriaprincipalfan.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 16-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20141218033959/http://www.victoriaprincipalfan.com/| arxivsáne = 2014-jıl 18-dekabr }}</ref>. 2015-jılı may ayında Prinсipal Oklaxoma hám Texas shtatlarındaǵı tornado hám suw tasqınınan jaralanǵan hám jer awdarǵan 150 iytti qutqarıw hám qálpine keltiriw ushın Amerika haywandardı qorǵaw assoсiaсiyasınıń Qızıl juldız qutqarıw toparın tolıq qarjılandırdı<ref>{{Web deregi| url = http://www.victoriaprincipalfan.com| bet = Victoria Principal Fansite| baspaxana = Victoriaprincipalfan.com| qaralǵan sáne = 2015-jıl 1-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20141218033959/http://www.victoriaprincipalfan.com/| arxivsáne = 2014-jıl 18-dekabr }}</ref>. Keyingi jılı ol haywanlardı qutqarıwǵa hám olarǵa mediсinalıq járdem kórsetiwge kómeklesiw maqsetinde máńgi úylerge bala alıw ushın Moki qorın shólkemlestirdi<ref>{{Web deregi| url = http://www.wagsandwalks.org/moki-victoria-principal-foundation| bet = The Moki Fund| jumıs = Wagsandwalks.org| qaralǵan sáne = 2016-jıl 9-sentyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20160910033417/http://www.wagsandwalks.org/moki-victoria-principal-foundation/| arxivsáne = 2016-jıl 10-sentyabr }}</ref>. I2016-jılı avgust ayında Prinсipal 2016-jılǵı Luizianadaǵı suw tasqınınıń qurbanlarına baspana hám azıq-awqat beriw ushın Amerika Qızıl kresti menen birge islesti, sonday-aq Luizianada jer awdarǵan haywanlardı qutqarıwǵa hám baspana beriwge hám olardı iyeleri menen qaytadan birlestiriwge jardem beriw ushın Amerika haywandardı qorǵaw assoсiaсiyası menen birge islesti<ref name="Louisianafloods">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/post-nation/wp/2016/08/17/louisiana-flood-victims-face-long-road-back-to-normal-i-lost-everything|title=Louisiana flooding is the country's 'worst natural disaster' since Hurricane Sandy, Red Cross says|access-date=August 17, 2016}}</ref>. 2018-jılı aprel ayında Prinсipal AQSH jaǵaların teńiz nefti hám gazınıń qáwip-qáterlerinen qorǵawǵa jardem beriw maqsetinde Okeanaǵa qarjılay jardemlerdi eki esege arttırıp, 50 000 dollarǵa shekem qarjı bóletuǵının járiyaladı. Óz minnetlemesin túsindirip, Prinсipal bılay dedi: «Okeana bunıń aldında Atlantika hám Arktikanıń kóp bólegin jańa burawdan saqlap qaldı, biraq házir bul qorǵanıwlar qáwip astında tur. Okeana biziń okeanlarımız ushın jeńislerge erisetuǵının biledi hám men óz jaǵalarımızdı qorǵaw gúresinde maǵan qosılıw ushın pútkil elimdegi adamlardı tartıw ushın bul minnetlemeni islep atırman»<ref>{{Web deregi | url = http://oceana.org/press-center/press-releases/victoria-principal-and-oceana-unite-against-offshore-drilling| bet = Victoria Principal and Oceana Unite Against Offshore Drilling| jumıs = Oceana.org| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-iyun }}</ref>. 2018-jılı sentyabr ayında Prinсipal Florensiya dawılınan keyin Karolinalardaǵı haywan apatlarına jardem kórsetiw boyınsha Amerika haywandardı qorǵaw shólkemine jardem beriw ushın qutqarıw qayıqlarınıń flotın sawǵa etti. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Tiri shaxslar]] [[Kategoriya:Dallas]] [[Kategoriya:Kino álemi]] [[Kategoriya:Dallas (teleserial)]] [[Kategoriya:Amerikalı aktrisalar]] [[Kategoriya:XXI ásir amerikalı aktrisalar]] [[Kategoriya:Amerikalı film aktrisaları]] sxyhursfbiic6g12efoh2128j8y1hmr 0 20765 274458 213199 2026-09-30T23:37:30Z InternetArchiveBot 9299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 274458 wikitext text/x-wiki {{Alım infoqutısı |qaraqalpaqsha atı = Ayjarıq Bekbergenov |negizgi atı = |súwret =Ayjarıq Bekbergenov.jpg |súwret eni = |súwret táriypi = |tuwılǵandaǵı atı = |tolıq atı = |tuwılǵan sánesi =2.4.1938 |tuwılǵan jeri =Qara qala awılı, [[Moynaq rayonı]] |qaytıs bolǵan sánesi =20.1.2002 |qaytıs bolǵan jeri =[[Nókis|Nókis qalası]] |puqaralıǵı = |milleti =[[Qaraqalpaqlar|Qaraqalpaq]] |ilimiy tarawı =Filologiya, til |jumıs orınları = |oqıǵan jeri = [[Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı|NMPI]] (1960) |ilimiy dárejesi =Filologiya ilimleriniń kandidatı (1971), docent (1993) |ilimiy ataǵı = Professor |belgili tezisleri = |belgili tezisi = «Qaraqalpaq tilindegi sanlıqlar» (1971) |ilimiy basshısı = |tanımalı shákirtleri = |belgili isleri = |ómirlik joldası = |ómirlik joldasları = |perzentleri = |sıylıqları = |sayt = |qolı = }} '''Ayjarıq Bekbergenov''' (Айжарық Бекбергенов; [[1939|1938-jıl]] [[2-aprel]], [[Moynaq rayonı]] — [[2002|2002-jıl]] [[20-yanvar]]) — [[qaraqalpaqlar|qaraqalpaq]] [[lingvist]]i. Filologiya ilimleriniń kandidatı ([[1971]]), [[docent]] ([[1993]]), [[professor]]. == Miynet jolı == Ayjarıq Bekbergenov 1938-jılı 2-aprelde [[Moynaq rayonı]]nıń Qara qala awılında tuwıldı. Milleti — qaraqalpaq. 1960-jılı [[Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı|NMPI]] tariyx-filologiya fakultetiniń rus tili hám ádebiyatı bólimin pitkerip, 1960-1961-jılları [[Ámiwdárya rayonı]]nıń 15-mektebinde muǵallim bolıp isledi. 1961-1962-jılları ÓzIA QF N.Dáwqaraev atındaǵı TTAI házirgi qaraqalpaq tili sektorında kishi ilimiy xızmetker bolıp isledi. 1962-1965-jıllarda armiyada xızmet etti. 1965-1967-jılları [[Moynaq|Moynaq qalasında]] orta mekteptiń muǵallimi boldı. 1967-1971-jılları ÓzIA QF N.Dáwqaraev atındaǵı TTAI házirgi qaraqalpaq tili sektorınıń kishi ilimiy xızmetkeri, al 1971-1982-jılları sol instituttıń ilimiy sekretarı bolıp isledi. 1982-1994-jılları [[Qaraqalpaq mámleketlik universiteti|Berdaq atındaǵı QMU]] qaraqalpaq tili kafedrasında dáslep úlken oqıtıwshı, 1993-jıldan docent bolıp isledi, 1994-1996-jılları usı kafedranı basqardı. 1997-1998-jılları [[Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı|Ájiniyaz atındaǵı NMPI]] qaraqalpaq til bilimi kafedrasın basqardı, ómiriniń aqırına shekem sol kafedranıń professorı bolıp isledi. 2002-jılı 20-yanvarda [[Nókis]]te qaytıs boldı. == Ilim jolı == 1971-jılı [[Ashxabad]]ta «Qaraqalpaq tilindegi sanlıqlar» degen temada kandidatlıq dissertaciyasın jaqladı. 1980-jılı úlken ilimiy xızmetker, 1993-jılı docent ilimiy ataqları berildi. A.Bekbergenov qaraqalpaq tiliniń leksikası tarawında sinonimler hám antonimler boyınsha ilimiy maqalalar járiyaladı. Onıń miynetlerinde sóz jasalıw máseleleri de sóz etilgen. Atap ótiw lazım, onıń kópshilik miynetleri qaraqalpaq tili morfologiyasınıń aktual máselelerine arnalǵan. Ol eki tillik, orfografiyalıq hám terminologiyalıq sózlikler dúziwge de qatnastı. Ilimpaz qaraqalpaq tili biliminiń barlıq tarawları boyınsha, atap aytqanda qaraqalpaq til bilimi tariyxı, leksikologiya, leksikografiya, morfologiya, sóz jasalıw, stilistikasınıń aktual máseleleri boyınsha ilimiy jumıslar alıp bardı, onıń bir qansha ilimiy-metodikalıq izertlewleri bar<ref>{{Web deregi| url = https://kknews.uz/kk/16806.html| bet = kknews.uz — Айжарық Бекбергеновтың 80 жыллығына арналған илимий-теориялық конференция| sánesi = 11-may 2018| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240828184653/https://kknews.uz/kk/16806.html| arxivsáne = 2024-08-28| access-date = 2024-08-28 }}</ref>. === Miynetleri === [[Fayl:Каракалпакское языкознание.jpg|nobaý|[[Dosjanbay Nasırov|D.S.Nasırov]] penen A.Bekbergenovtıń avtorlıǵındaǵı '''«Каракалпакское языкознание»''' (Nókis, 1984) ádebiyatlar kórsetkishi]] * Имена числительные в каракалпакском языке. АКД. Ашхабад, 1971. 19 б.; * Қарақалпақ тилиндеги санлықлар. Н., 1976. 108 б.; * Қарақалпақ тилинде сөзлердиң жасалыўы. Н., 1979. 128 б.; * Русша-қарақалпақша лингвистикалық терминлер сөзлиги. Н., 1979. 232 б. (Д.С.Насыров ҳәм А.Жәримбетов пенен бирликте); * Қарақалпақ тилин изертлеўшилер. Н., 1984. 47 б. 112 б.; * Илимпаз ҳәм педагог. Н., 1984. 47 б. (Д.С.Насыров пенен бирликте); * Краткий русско-каракалпакский словарь военных терминов. Н., 1988. 168 б. (А.Умаров пенен бирге); * Каракалпакское языкознание (1928-1988). Н., 1989. 108 б. (Д.С.Насыров пенен бирге); * Тилши илимпаздың творчестволық жолы. Н., 1990. 72 б. (О.Доспанов пенен бирге); * Қарақалпақ тилиниң стилистикасы. Н., 1990. 80 б.; * Қысқаша қарақалпақша-русша сөзлик. Н., 1992. 100 б. (Қ.Пахратдинов пенен бирге); * Қарақалпақ әдебияты классиклери шығармаларының тили. Н., 1995. 172 б. (басқа авторлар менен бирге); * Рус ҳәм қарақалпақ тиллериниң салыстырмалы грамматикасы. Н., 1995. 140 б.; * Тил билими терминлери сөзлиги. Н., 1997. 100 б. (Қ.Пахратдинов пенен бирге); * Көрнекли тюркологлар. Н., 1999. 32 б. (Қ.Пахратдинов пенен бирге). == Ádebiyatlar == * Бекбергенов А., Пахратдинов Қ. Қарақалпақ тилин изертлеўшилер. Биобиблиографиялық очерклер. —Нөкис, «Қарақалпақстан», 2000. 52 бет, ISBN 5-8272-0196-0 == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Qaraqalpaq tilshileri]] [[Kategoriya:Filologlar]] [[Kategoriya:1938-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:2-aprelde tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Alfavit boyınsha shaxslar]] [[Kategoriya:2002-jılı qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:20-yanvarda qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:Ilimpazlar]] [[Kategoriya:Moynaq rayonında tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Qaraqalpaq professorları]] 2089v6e36nbh4sy687d0aoh7jqjlbsa 0 21033 274459 270358 2026-10-01T00:20:35Z InternetArchiveBot 9299 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 274459 wikitext text/x-wiki {{Shaxs infoqutısı|atı=Bryus Li|portret=Bruce-Lee-as-Kato-1967-retouched.jpg|táriypi=Lee in 1967|asl ismi={{nobold|李小龍}}|tuwılǵan waqtındaǵı atı=Lee Jun-fan ({{lang|zh-Hant-HK|李振藩}})|tuwılǵan sánesi=27.11.1940|tuwılǵan jeri=[[Chinatown, San Francisco]], Kaliforniya, AQSH.|qaytıs bolǵan sánesi=20.7.1973|qaytıs bolǵan jeri=[[Kowloon]], [[British Hong Kong]]|kásibi={{hlist|[[Martial artist]]|actor|philosopher|film director|screenwriter|producer}}|iskerlik jılları=1941–1973|ómirlik joldası={{marriage|[[Linda Lee Cadwell|Linda Emery]]|August 17, 1964}}|balaları={{hlist|[[Brandon Lee|Brandon]]|[[Shannon Lee|Shannon]]}}|qolı=Signature of Bruce Lee.svg}} '''Bryus Li''' ({{lang-en|Bruce Lee}}; tuwılǵan waqtındaǵı atı — '''Li Djun-fan'''; [[1940|1940-jıl]] [[27-noyabr]] — [[1973|1973-jıl]] [[20-iyul]]) [[Gonkong]]-[[Amerika Qurama Shtatları|amerikalı]] [[jekpe-jek óneri]] sheberi hám aktyor bolǵan. Ol hár túrli [[Jekpe-jek óneri|jekpe-jek]] tártiplerinen paydalanǵan gibrid jekpe-jek filosofiyası Djit Kun Do-nıń tiykarın salıwshısı. 1970-jıllarda jekpe-jek filmleriniń keń tarqalıwına járdem bergeni ushın tanılǵan<ref name="britannica.com">{{Web deregi | url = https://www.britannica.com/biography/Bruce-Lee| bet = Bruce Lee &#124; Biography, Martial Arts, Movies, Death, Son, & Facts &#124; Britannica| sáne = 2024-jıl 16-iyul }}</ref>, Li ayırım kommentatorlar hám jekpe-jek sheberleri tárepinen barlıq waqıtlardaǵı eń tásirli jekpe-jek sheberi hám Shıǵıs penen Batıstı baylanıstırǵan XX ásirdiń pop mádeniyat belgisi sıpatında qaraladı. Ol Gonkong ekshn kinomatografiyasın alǵa ilgeriletiwde hám [[Amerika Qurama Shtatları|Amerika]] filmlerinde [[qıtay]] xalqınıń kórsetiw usılın ózgertiwge járdem beriwde úlken miyneti sińgen<ref name="Time 100">{{Web deregi | url = http://205.188.238.181/time/time100/heroes/profile/lee01.html| bet = Bruce Lee: With nothing but his hands, feet and a lot of attitude, he turned the little guy into a tough guy| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100605174143/http://205.188.238.181/time/time100/heroes/profile/lee01.html| arxivsáne = 2010-jıl 5-iyun | avtor = Stein| at = Joel| sáne = 1999-jıl 14-iyun | jumıs = The Time 100| qaralǵan sáne = 2010-jıl 7-iyun }}</ref>. [[San Francisco|San-Franсiskoda]] tuwılıp, Britaniya Gonkongında ósip-jetilisken Li, ákesi arqalı bala aktyor sıpatında [[Gonkong]] kino industriyasına kirisip kelgen<ref>{{Web deregi | url = https://www.cbsnews.com/sanfrancisco/news/bruce-lee-statue-san-francisco-chinatown-lunar-new-year/| bet = Proposal calls for Bruce Lee statue in San Francisco's Chinatown — CBS San Francisco| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240225083404/https://www.cbsnews.com/sanfrancisco/news/bruce-lee-statue-san-francisco-chinatown-lunar-new-year/| arxivsáne = 2024-jıl 25-fevral | avtor = Lee| at = Mary| sáne = 2024-jıl 8-fevral | til = en-US| jumıs = www.cbsnews.com| qaralǵan sáne = 2024-jıl 25-fevral }}</ref>. Onıń dáslepki [[Jekpe-jek óneri|jekpe-jek]] tájiriybesine Ving Chun (Ip Mannıń qol astında úyrengen), tay chi, [[boks]] (Gonkong boks turnirin jeńgen) hám kóshe tóbelesleri (awıl-aymaq hám úy tóbelerinde bolǵan urıslar) kiredi. 1959-jılı Li Sietlge kóship barǵan, sol jerde 1961-jılı [[Vashington]] universitetine oqıwǵa kirgen. [[Amerika Qurama Shtatları|AQSHta]] bolǵan usı dáwirde, aktyorlıq kareraǵa umtılsa da, jekpe-jek ónerin úyretiw arqalı aqsha islep tabıwdı oylay baslaǵan. Ol óziniń birinshi jekpe-jek mektebin Sietldegi úyinde ashqan. Keyinirek [[Kaliforniya shtatı|Kaliforniyanıń]] Oklend qalasında ekinshi mektepti ashqannan soń, 1964-jılı Kaliforniyanıń Long-Bich Xalıqaralıq karate chempionatında kórsetpeler hám sóylewleri menen úlken dıqqattı tartqan. Bunnan soń ol [[Los-Andjeles|Los-Andjeleske]] kóship barıp sabaq bere baslaǵan, onıń oqıwshıları arasında Chak Norris, Sheron Teyt hám Karim Abdul-Jabbar bolǵan. 1970-jıllarda onıń Gonkong hám [[Gollivud]] filmleri Gonkong jekpe-jek filmlerin jańa ataqlılıq hám maqullaw dárejesine kóterip, qıtay jekpe-jek ónerine Batıstıń qızıǵıwshılıǵın oyatqan. Onıń filmleriniń baǵdarı hám ruwxı pútkil dúnyadaǵı jekpe-jek óneri menen jekpe-jek filmlerine kúshli tásir etip, olardı ózgertken<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/us|title=Bruce Lee inspired Dev for martial arts| sáne =July 1, 2010}}</ref>. Karerası Gonkong hám AQSHtı qamtıǵan<ref>{{Web deregi | url = http://www.bruceleefoundation.com/index.cfm?pid=10606| bet = Jun Fan Jeet Kune Do| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100723235948/http://www.bruceleefoundation.com/index.cfm?pid=10606| arxivsáne = 2010-jıl 23-iyul | baspaxana = Bruce Lee Foundation}}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.avclub.com/bruce-lee-takes-on-chuck-norris-but-he-makes-you-wait-1798245604| bet = Bruce Lee takes on Chuck Norris, but he makes you wait for the fight| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230127163006/https://www.avclub.com/bruce-lee-takes-on-chuck-norris-but-he-makes-you-wait-1798245604| arxivsáne = 2023-jıl 27-yanvar | sáne = 2016-jıl 25-mart | til = en| jumıs = [[The A.V. Club]]| qaralǵan sáne = 2023-jıl 27-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.nbcnews.com/news/asian-america/director-ang-lee-will-direct-son-playing-bruce-lee-biopic-rcna59459| bet = Director Ang Lee will direct his son, playing Bruce Lee in biopic| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230127163011/https://www.nbcnews.com/news/asian-america/director-ang-lee-will-direct-son-playing-bruce-lee-biopic-rcna59459| arxivsáne = 2023-jıl 27-yanvar | sáne = 2022-jıl 30-noyabr | til = en| jumıs = NBC News| qaralǵan sáne = 2023-jıl 27-yanvar }}</ref>, ol 1970-jıllardıń basında túsirilgen bes tolıq metrajlı Gonkong jekpe-jek filmindegi rolleri menen tanımalı: Lo Veydiń «Úlken bas» (1971) hám «Ǵázep judırıǵı» (1972); Golden Xarvesttiń Li tárepinen jazılǵan hám rejissyorlıq etilgen «Aydarhanıń jolı» (1972); hám Golden Xarvest penen Uorner Brazerstiń Robert Klouz rejissyorlıǵındaǵı «Aydarhanıń kiriwi» (1973) hám «Ólim oyını» (1978)<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/article2058091.ece|title=How Bruce Lee changed the world-Series|sáne=May 29, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121025084120/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/article2058091.ece|archivedate=October 25, 2012|access-date=November 3, 2024}}</ref>. Lidiń óliminen keyin, onıń filmleri úlken tabınıwshılıqqa iye boldı<ref name="britannica.com"/>. Ol óz filmlerinde kanton mádeniyatın sáwlelendiriwi arqalı pútkil dúnyaǵa, ásirese qıtaylar arasında, hám AQSHtaǵı aziyalı stereotiplerge qarsı turǵanı ushın Aziya tegine iye amerikalılar arasında belgili tulǵaǵa aylandı<ref name=":10">{{Cite news|title=How Bruce Lee Exploded a Stereotype With a One-Inch Punch| sáne =January 25, 2017|url=https://www.nytimes.com/2017/01/25/movies/bruce-lee-movies.html}}</ref>. Li 1973-jıldıń iyul ayında, 32 jasında qaytıs boldı. Óliminen keyin de Li házirgi zaman jekpe-jek sportı túrlerine, sonıń ishinde [[dzyudo]], karate, aralas jekpe-jek túrleri hám [[Boks|boksqa]], sonday-aq házirgi zaman populyar mádeniyatına, sonıń ishinde kino, televidenie, komiksler, animaсiya hám video oyınlarına aytarlıqtay tásir etip kelmekte. Time jurnalı Lidi XX ásirdiń eń áhmiyetli 100 adamınıń qatarına kirgizgen. == Erte jaslıq dáwiri == [[Fayl:Bruce_Lee_with_his_parents_1940s.jpg|nobaý|Bryus Li náreste waqtında ata-anası Greys Xo hám Li Xoy-chuen menen birge]] Bryus Lidiń tuwılǵandaǵı atı Li Djun-fan bolǵan. Onıń ákesi, Li Xoy-chuen, [[Gonkong|Gonkongta]] jasaǵan kanton opera qosıqshısı edi. Anası Greys Xo [[Shanxay|Shanxayda]] tuwılǵan hám evraziyalıq shıǵısqa iye bolǵan<ref name="2018 Ng" /> 1939-jıldıń dekabr ayında, onıń ata-anası [[San Francisco|San-Franсiskonıń]] Chaynataun rayonında xalıqaralıq opera gastroli ushın Kaliforniyaǵa sapar shekken.<ref>{{Cite book|last1=Maeda|first1=Daryl Joji|title=Like Water: A Cultural History of Bruce Lee|date=August 9, 2016|publisher=NYU Press}}</ref>. Ol sol jerde 1940-jıldıń 27-noyabrinde tuwılıp, [[Amerika Qurama Shtatları|AQSHtıń]] jus soli (topıraq huqıqı) puqaralıq nızamları tiykarında AQSH puqaralıǵın alıw huqıqına iye bolǵan<ref name="2018 Ng" /> Ol tórt aylıq bolǵanda (1941-jıldıń aprel ayında), Li shańaraǵı Gonkongqa qaytıp kelgen.[2] Kóp ótpey, Ekinshi dúnya urısı dáwirinde, 1941-jıldıń dekabr ayında Yaponiya Gonkongqa kútilmegen hújim jasap, qalanı keyingi tórt jıl dawamında basqarǵan waqıtta, Li shańaraǵı kútilmegen qıyınshılıqlarǵa dus kelgen.<ref name="2018 Ng">{{Cite book|title=龍影中華──李小龍的光影片段|last1=吳貴龍|publisher=中華書局(香港)|date=2018}}</ref>. Lidiń ana tárepten atası kantonlıq, ana tárepten kempir apası inglis bolǵan<ref>{{Web deregi | url = http://fightland.vice.com/blog/was-bruce-lee-of-english-descent| bet = Was Bruce Lee of English Descent?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161025083142/http://fightland.vice.com/blog/was-bruce-lee-of-english-descent| arxivsáne = 2016-jıl 25-oktyabr | til = en| jumıs = Fightland| qaralǵan sáne = 2020-jıl 19-iyun }}</ref>, al ana tárepten úlken ájaǵası Robert Xotung golland evrey hám kanton tegine iye Gonkong biznesmeni bolǵan. == Karerası hám bilimi == === 1940–1958: Dáslepki rolleri, mektep bilimi hám jekpe-jek ónerine kirisiwi === Lidiń ákesi Li Xoy-chuen kanton operasınıń juldızı bolǵan. Nátiyjede, kishi Li júdá jas waqtınan kino dúnyasına kirisip, bala waqtında bir neshe filmlerde kóringen. Lidiń birinshi roli «Altın dárwaza qızı» filminde saxnaǵa kóterip shıǵılǵan náreste roli bolǵan. Ol qıtay kalendarı boyınsha hám Aydarha saatı, hám Aydarha jılında tuwılǵanı sebepli, óziniń qıtaysha saxna atın 李小龍 (Li kishi Aydarha) etip alǵan<ref name="bruceleefoundation biography">{{Web deregi | url = http://www.bruceleefoundation.com/index.cfm/page/About-Bruce-Lee/pid/10378| bet = Biography| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100822035902/http://www.bruceleefoundation.com/index.cfm/page/About-Bruce-Lee/pid/10378| arxivsáne = 2010-jıl 22-avgust | baspaxana = Bruce Lee Foundation| qaralǵan sáne = 2010-jıl 7-iyun }}</ref>. Toǵız jasında, ol 1950-jılı «Bala» filminde ákesi menen birge «Bala Cheung» atlı komiks qaharmanına tiykarlanǵan filmde birinshi bas rolin oynaǵan. On segiz jasqa tolǵanda, ol 20 filmde kórinip úlgergen<ref name="bruceleefoundation biography"/>. Tak Sun mektebinde (德信學校; Koulundaǵı 218 Natan jolındaǵı úyinen bir neshe kvartal qashıqlıqta) oqıǵannan soń, Li 12 jasında katolik La Salle kolledjiniń baslawısh mektep bólimine kirgen. 1956-jılı, oqıw úlgeriwi tómen bolǵanı ushın (hám múmkin minez-qulqı da jaqsı bolmaǵanı sebepli), ol Áuliye Franсisk Ksaveriy kolledjine ótkerilgen, sol jerde ol mekteptiń [[boks]] komandasınıń bavarlıq muǵallimi hám treneri Braz Edvard Masstıń qol astında tárbiyalanǵan<ref>{{Cite news|title=Bruce Lee, a global hero who epitomised Hong Kong's strengths — it's just a pity the city could not preserve his former home|url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/article/1880598/bruce-lee-global-hero-who-epitomised-hong-kongs-strengths-its-just|access-date=January 26, 2023}}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://archives.catholic.org.hk/In%20Memoriam/Clergy-Brother/E-Muss.htm| bet = Bro. Edward Muss FMS R.I.P.| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230126213017/https://archives.catholic.org.hk/In%20Memoriam/Clergy-Brother/E-Muss.htm| arxivsáne = 2023-jıl 26-yanvar | qaralǵan sáne = 2023-jıl 26-yanvar }}</ref>. Li bir neshe kóshe tóbelesine aralasqannan keyin, onıń ata-anası oǵan [[Jekpe-jek óneri|jekpe-jek ónerinen]] tálim alıw kerek degen sheshimge kelgen. 1953-jılı Lidiń dostı Uilyam Cheung onı Ip Manǵa tanıstırǵan<ref>{{Cite news|title=Who taught Bruce Lee kung fu? He was born to be a fighter, but the martial arts superstar also trained with the best|url=https://www.scmp.com/culture/film-tv/article/2156574/who-taught-bruce-lee-kung-fu-he-was-born-be-fighter-martial-arts|access-date=February 14, 2023}}</ref>, biraq anası tárepten evropalı teginiń bolıwı sebepli, qıtay jekpe-jek dúnyasındaǵı shet ellilerge úyretpew haqqındaǵı kóp jıllıq úrip-ádet sebepli, dáslep oǵan Ving Chun kung-fusın úyreniwge ruqsat etilmegen<ref name="Blitz">{{Cite news|url=http://www.ma-mags.com/Mags/Blitz/Blitz%203-3%20Cov.jpg|title=William Cheung Scene one... Take One|access-date=January 12, 2017|publisher=Blitz Publishers}}</ref><ref name="SMH">{{Cite news|title=All the right moves|url=http://www.smh.com.au/national/melbourne-life/all-the-right-moves-20110119-19wp3.html|access-date=December 26, 2016|publisher=Fairfax Media}}</ref>.  Cheung onıń jaǵın alıp sóylegennen soń, Li mektepke qabıl etilip, Ip Mannıń qol astında Ving Chun boyınsha shınıǵıwlardı baslaǵan<ref name="AsAmNews">{{Cite news|title=Bruce Lee Was an Anchor Baby|url=https://asamnews.com/2016/01/05/blog-bruce-lee-was-an-anchor-baby/|access-date=November 1, 2020|publisher=AsAmNews}}</ref>. Ip óz oqıwshıların Gonkongtıń kóshe bandalarında tóbelesiwden saqlaw ushın, olardı shólkemlestirilgen jarıslarda qatnasıwǵa úgitlegen. Ip Man menen bir jıl shınıǵıw ótkergennen soń, basqa oqıwshılardıń kópshiligi Li menen birge shınıǵıwdan bas tartqan. Olar onıń aralas tegin bilip qalǵan edi, al qıtaylar ulıwma ózleriniń jekpe-jek óneri usılların aziyalı emeslerge úyretiwge qarsı bolǵan. Lidiń sparring sherigi Xokins Cheungtıń aytıwınsha, "Pútkil Ving Chun klanında Ip Mannan jeke ózi yamasa hátte biraz bolsa da tálim alǵan altı adamnan da az adam bar edi".{{Sfn|Thomas|1994|p=26}} Degen menen, Li Ving Chunǵa úlken qızıǵıwshılıq kórsetip, Ip Man, Uilyam Cheung hám Vong Shun-leung penen jeke shınıǵıwların dawam etken.{{Sfn|Campbell|2006|p=172}}<ref>{{Cite news|author=<!--not stated-->| sáne =July 25, 2018|title=Who taught Bruce Lee kung fu? He was born to be a fighter, but the martial arts superstar also trained with the best|url=https://www.scmp.com/culture/film-tv/article/2156574/who-taught-bruce-lee-kung-fu-he-was-born-be-fighter-martial-arts|work=South China Morning Post|quote=Although Lee studied wing chun at Ip’s school, he was mainly taught by Wong Shun-leung, as Ip himself only taught advanced students, not beginners. Lee quickly became devoted to wing chun and practiced diligently.|access-date=February 14, 2023}}</ref> 1958-jılı Li Gonkong mektepleri boks turnirin jeńip alıp, finalda aldıńǵı chempion Geri Elmsti nokautqa shıǵarǵan. Sol jılı Li cha-cha ayaq oyınshısı bolǵan hám Gonkongtıń Táj koloniyası Cha-Cha chempionatın jeńip alǵan<ref>{{Cite book|last1=Lee|first1=Linda|title=The Bruce Lee Story|date=1989|publisher=[[Black Belt Communications]]}}</ref>. === 1959–1964: Úziliksiz oqıwlar hám jekpe-jek ónerindegi jetiskenlikler === Jas óspirimlik dáwirinde Lidiń kóshe tóbelesleri jiyilesip, qorqınıshlı triada shańaraǵınıń ulın jeńiwdi de óz ishine aldı. 1958-jılı, qarsılas Choy Li Fut jekpe-jek mektebiniń oqıwshıları Lidiń Ving Chun mektebine qarsı shaqırıq taslaǵannan keyin, ol úydiń tóbesinde tóbeleske qatnastı. Basqa bir balanıń ádil emes mushına juwap retinde, ol balanı sonshelli qattı urdı, onıń bir tisin túsirip jiberdi, bul balanıń ata-anasınıń poliсiyaǵa shaǵım etiwine alıp keldi<ref name="Burrows 2002">{{Web deregi | url = http://www.historylink.org/essays/output.cfm?file_id=3999| bet = Bruce Lee| arxivurl = https://web.archive.org/web/20080508051639/http://www.historylink.org/essays/output.cfm?file_id=3999| arxivsáne = 2008-jıl 8-may | avtor = Burrows| at = Alyssa| jıl = 2002| baspaxana = HistoryLink| qaralǵan sáne = 2008-jıl 30-may }}</ref>. Lidiń anası poliсiya bólimine barıp, eger onı óz qarawına shıǵarsa, ulınıń is-háreketleri ushın tolıq juwapkershilikti óz moynına alatuǵını haqqında hújjetke qol qoyıwǵa májbúr boldı. Ol bul waqıya haqqında kúyewine aytpasa da, ulına 18 jasında AQSH puqaralıǵın talap etiw ushın Qurama Shtatlarǵa qaytıwdı usınıs etti<ref>{{Cite news|title=What you didn't know about: Bruce Lee Bruce Lee in Seattle — Part 1|url=https://nwasianweekly.com/2022/08/what-you-didnt-know-about-bruce-lee-bruce-lee-in-seattle-part-1/|access-date=July 2, 2023}}</ref>. Lidiń ákesi kelisti, sebebi Gonkongta qalǵan jaǵdayda Lidiń kolledjde oqıw imkaniyatları onsha úmitli emes edi<ref name="Burrows 2002"/>. 1959-jıldıń aprel ayında, Lidiń ata-anası onı Qurama Shtatlarǵa, San-Franсiskoda shańaraq dosları menen birge jasap atırǵan úlken qarındası Agnes Lige jiberiwge qarar etti. Bir neshe aydan soń, ol 1959-jılı orta mektep bilimin dawam ettiriw ushın Sietlge kóship keldi, sol jerde Rubi Chowdıń restoranında jasap turıwshı ofiсiant bolıp isley basladı. Chowdıń kúyewi Lidiń ákesiniń kásiplesi hám dostı edi. Lidiń úlken ájaǵası Piter Li kolledjde oqıw ushın Minnesotaǵa ketpesten aldın qısqa waqıtqa Sietlde onıń menen birge boldı<ref name="Wing Chung Gung Fu">{{Web deregi | url = http://hardcorejkd.com/wing_chun.php| bet = Wing Chung Gung Fu| arxivurl = https://web.archive.org/web/20080514160028/http://www.hardcorejkd.com/wing_chun.php| arxivsáne = 2008-jıl 14-may | baspaxana = Hardcore JKD| qaralǵan sáne = 2008-jıl 30-may }}</ref>. 1959-jılı Li [[Jekpe-jek óneri|jekpe-jek ónerin]] oqıta basladı. Ol óziniń oqıtqan ónerin Jun Fan Gung Fu (sózbe-sóz awdarǵanda Bryus Lidiń Kung-fusı) dep atadı<ref name="Wing Chung Gung Fu"/>. Bul onıń Ving Chunǵa bolǵan usılı edi. Li Sietlde tanısqan doslarına sabaq berdi, dáslep Dzyudo sheberlik iyelewshisi Djessi Gloverden basladı, ol Lidiń dáslepki texnikalarınıń ayırımların oqıtıwdı dawam etti. Taki Kimura Lidiń birinshi Járdemshi Instruktorı boldı hám Lidiń óliminen keyin de onıń óneri menen filosofiyasın oqıtıwdı dawam etti<ref>{{Web deregi | url = http://bruceleefoundation.com/index.cfm/page/Biography/pid/10585| bet = Bruce Lee Biography| arxivurl = https://web.archive.org/web/20121119051316/http://bruceleefoundation.com/index.cfm/page/Biography/pid/10585| arxivsáne = 2012-jıl 19-noyabr | baspaxana = Bruce Lee Foundation| qaralǵan sáne = 2012-jıl 4-sentyabr }}</ref>. Li Sietlde óziniń birinshi jekpe-jek mektebin ashtı, ol Li Jun Fan Gung Fu Institutı dep ataldı. Li Sietldegi Kapitol-Xill rayonındaǵı Edison Texnikalıq Mektebinen orta bilim alıp, diplomın aldı<ref>{{Web deregi | url = http://nwasianweekly.com/2014/08/bruce-lee-seattle-roots-retrospective-comes-wing/| bet = Bruce Lee and his Seattle roots — A retrospective comes to the Wing| arxivurl = https://web.archive.org/web/20211125022933/http://nwasianweekly.com/2014/08/bruce-lee-seattle-roots-retrospective-comes-wing/| arxivsáne = 2021-jıl 25-noyabr | sáne = 2014-jıl 11-avgust | til = en-US| jumıs = Northwest Asian Weekly| qaralǵan sáne = 2021-jıl 25-noyabr }}</ref>. 1961-jıldıń mart ayında Li Vashington Universitetine oqıwǵa kirip, drama óneri, filosofiya, psixologiya hám basqa da pánlerdi oqıdı. Lidiń ózi hám kóp basqalar aytqanına qaramastan, universitettiń 1999-jılǵı pitkeriwshiler basılımındaǵı maqalaǵa tiykarlanǵanda, Lidiń rásmiy qánigeligi filosofiya emes, al drama bolǵan<ref>{{Web deregi | url = http://www.washington.edu/alumni/columns/dec99/j_o.html| bet = U. of Washington alumni records| arxivurl = https://web.archive.org/web/20110221043919/http://www.washington.edu/alumni/columns/dec99/j_o.html| arxivsáne = 2011-jıl 21-fevral | baspaxana = Washington.edu| qaralǵan sáne = 2010-jıl 22-yanvar }}</ref>. 1964-jıldıń basında Li universitetti taslap, Djeyms Yimm Li menen birge jasaw ushın Oklendke kóship keldi. Djeyms Li Bryus Liden jigirma jas úlken edi hám sol aymaqta belgili qıtay jekpe-jek sheberi edi. Olar birgelikte Oklendte ekinshi Jun Fan jekpe-jek studiyasın ashtı. Djeyms Li Bryus Lidi amerikalı jekpe-jek sheberi Ed Parker menen tanıstırdı. Parkerdiń mirát etiwi menen Li 1964-jılǵı Long-Bich Xalıqaralıq Karate Chempionatında qatnasıp, eki barmaqlı otırıp-turıwlardı — bir qoldıń bas barmaǵı hám kórsetkish barmaǵın paydalanıp, ayaqların shama menen iyin keńliginde qoyıp — kórsetti<ref name="Two Finger Pushup">{{Web deregi | url = http://www.maniacworld.com/bruce_lee_3.htm| bet = Two Finger Pushup| arxivurl = https://web.archive.org/web/20080521195049/http://www.maniacworld.com/bruce_lee_3.htm| arxivsáne = 2008-jıl 21-may | baspaxana = Maniac World| qaralǵan sáne = 2008-jıl 30-may }}</ref>. Sol Long-Bich jarısında, ol jáne "bir dyuymlik mush" kórsetti<ref name="Two Finger Pushup"/>. Li tik turıp, oń ayaǵın alǵa shıǵarıp, dizelerin azǵana búgip, qozǵalmay turǵan sherigi aldında turdı. Lidiń oń qolı jartılay sozılǵan hám oń mushın sheriginiń kókireginen shama menen bir dyuym (2.5 sm) qashıqlıqta edi. Oń qolın artqa tartpastan, Li óz turısın saqlaǵan halda erkin qatnasıwshı Bob Beykerge kúshli mush urdı. Bul Beykerdi artqa ılaqtırıp, jaraqat almawı ushın onıń artına qoyılǵan orındıqqa qulattı, biraq Beykerdiń páti onı polǵa qulawına alıp keldi. Beyker bılay eske aladı: "Men Bryuske bunday kórsetpelerdi qaytıp islemewin ayttım. Ol maǵan sońǵı ret mush urǵanda, kókiregimdegi awırıw shıdamsız bolǵanlıqtan, jumısqa bara almadım". Dál usı 1964-jılǵı chempionatta Li birinshi ret [[Taekwando|Taekvondo]] ustazı Djungu Ri menen tanıstı. Olar dos bolıp, bul qarım-qatnas ekewine de jekpe-jek sheberi sıpatında payda ákeldi. Ri Lige shetten tebiwdi tolıǵı menen úyretti, al Li Rige "signalsız" mush urıwdı úyretti. 1964-jılı Oklendtiń Chaynatawnında Li Vong Djek-man menen dawlı jeke jekpe-jek ótkerdi. Vong Ma Kin Fungtıń tikkeley shákirti bolıp, Siniсyuan, Arqa Shaolin hám tay-chi boyınsha sheberligi menen belgili edi. Lidiń aytıwınsha, qıtay jámiyeti oǵan qıtaylı emes adamlarǵa sabaq beriwdi toqtatıw haqqında ultimatum bergen. Ol bas tartqanda, onı Vong penen jekpe-jek ótkeriwge shaqırǵan. Kelisim boyınsha eger Li jeńilse, ol mektebin jabıwı kerek edi, al jeńse, aq adamlarǵa yamasa basqa qálegen adamlarǵa sabaq bere alatuǵın edi. Vong bunı biykarlap, Li Chaynatawn teatrındaǵı kórsetpeleriniń birinde San-Franсiskodaǵı hár qanday adamdı jeńe alatuǵının maqtanıp aytqannan keyin, ol Li menen jekpe-jek ótkeriwdi soraǵan hám onıń ózi aq adamlarǵa yamasa basqa qıtaylı emes adamlarǵa qarsı kemsitpegen dep aytqan. Li bılay dep pikir bildirgen: "Sol qaǵazda Chaynatawnnan barlıq sifulardıń atları bar edi, biraq olar meni qorqıta almaydı". Jekpe-jekti kórgen adamlar qatarına Kedwell, Djeyms Li (Bryus Lidiń sherigi, tuwısqanı emes) hám tay-chi oqıtıwshısı Uilyam Chen kiredi. Vong hám Uilyam Chenniń aytıwınsha, jekpe-jek ádettegiden tıs uzaq — 20-25 minut dawam etken<ref name="Mental Floss">{{Web deregi | url = http://mentalfloss.com/article/67108/time-bruce-lee-was-challenged-real-fight| bet = Bruce Lee: The Time Bruce Lee Was Challenged to a Real Fight| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160711225623/http://mentalfloss.com/article/67108/time-bruce-lee-was-challenged-real-fight| arxivsáne = 2016-jıl 11-iyul | avtor = Rossen| at = Jake| sáne = 2015-jıl 10-avgust | jumıs = Mental Floss| qaralǵan sáne = 2016-jıl 10-iyul }}</ref>. Vong dáslep ádep-ikramlı, biraq qatań jekpe-jek boladı dep kútkenin, biraq Li onı óltiriw niyetinde agressiv hújim etkenin aytadı. Vong dástúrli qol alısıwdı usınǵanda, Li sálemlesiwdi qabıl etkendey bolıp kóringen, biraq onıń ornına Li qolın nayza sıyaqlı Vongtıń kózlerine qaratıp urǵan eken. Óz ómirin qorǵawǵa májbúr bolǵan Vong, qolaylı máwrit bolǵanda da Lige óltiriw kúshi menen urmaǵanın, sebebi bul oǵan túrme jazasın ákeliwi múmkin edi, biraq jeńiniń astındaǵı nızamsız qurallardan paydalanǵanın aytadı. Maykl Dorgannıń 1980-jılǵı "Bryus Lidiń eń qıyın jekpe-jegi" kitabına qaraǵanda, jekpe-jek eki táreptiń de sheshiwshi soqqısı sebepli emes, al Lidiń "ádetten tıs haldan tayıwı" sebepli tamamlanǵan.<ref name="Dorgan" /> Degen menen, Bryus Li, Linda Li Kedwell hám Djeyms Yimm Lidiń aytıwınsha, jekpe-jek barı-joǵı úsh minut dawam etip, Lidiń sheshiwshi jeńisi menen tamamlanǵan. Kedwelldiń gúwalıǵı boyınsha: "Jekpe-jek baslandı, bul hesh qanday sheklewsiz jekpe-jek edi, ol úsh minut dawam etti. Bryus bul adamdı jerge jıqtı hám 'Berileseń be?' dep soradı, hám ol adam berilgenin ayttı". Jekpe-jekten bir neshe hápte ótkennen keyin, Li intervyu berip, atı atalmaǵan qarsılasın jeńgenin aytqan, Vongtıń aytıwınsha, bul anıq oǵan islegen silteme edi<ref name="Mental Floss"/>. Juwap retinde, Vong San-Franсiskodaǵı qıtay tilindegi "Pacific Weekly" gazetasında jekpe-jek haqqındaǵı óz bayanlamasın járiyalap, eger Li bul bayanlamaǵa qanaatlanbasa, ashıq qayta jekpe-jek ótkeriwge mirát etti. Li hárbir qozǵawǵa zorlıq penen juwap beriw uqıbına iye bolsa da, bul mirátqa juwap bermedi. Li aq adamlarǵa sabaq beriwdi dawam etkenine qaramastan, ekewi de bunnan keyin járiya bildiriwler jasamadı. Li film karerasın taslap, jekpe-jek ónerin rawajlandırıwdı maqul kórgen edi. Biraq, 1964-jılı Long-Bichtegi jekpe-jek kórsetpesi aqır-aqıbetinde televidenie prodyuseri Uilyam Dozerdiń Charli Channıń ulı Li Chan haqqındaǵı "Number One Son" filminiń pilot seriyasındaǵı rol ushın kastingke mirát etiwine alıp keldi. Serial hesh qashan ámelge aspadı, biraq Dozer Lidiń potenсialın kórdi<ref name=":0">{{Cite news|title=Color Him Green}}</ref>. === 1966–1970: Amerikadaǵı rolleri hám Djit Kun-Do dóretiw === [[Fayl:Van Williams and Bruce Lee in The Green Hornet 1966.jpg|oñğa|nobaý|1966-jılı "The Green Hornet" filmi ushın túsirilgen Uilyams hám Lidiń reklama súwreti]] 1966-jıldan 1967-jılǵa shekem Li Uilyam Dozer tárepinen islep shıǵarılǵan hám bayanlanǵan<ref>{{Web deregi | url = https://ahcwyo.org/2020/03/16/bruce-lee-steals-the-show-in-the-green-hornet/| bet = American Heritage Center Blog: Bruce Lee Steals the Show in ""The Green Hornet""| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200410205242/https://ahcwyo.org/2020/03/16/bruce-lee-steals-the-show-in-the-green-hornet/| arxivsáne = 2020-jıl 10-aprel | sáne = 2020-jıl 16-mart | jumıs = American Heritage Center| baspaxana = The American Heritage Center holds the papers of William Dozier, who produced and narrated the TV series The Green Hornet, as well as the Batman TV series.| qaralǵan sáne = 2020-jıl 5-aprel }}</ref>, sol atamadaǵı radio baǵdarlaması tiykarında islengen<ref>{{Cite news| sáne =September 3, 1966|title=Green Hornet's Creator Visits TV Scene|work=The Times Herald}}</ref><ref name=":0"/> "The Green Hornet" teleserialında Van Uilyams oynaǵan bas qaharman menen birge Kato rolin oynadı. Serial bir máwsim (26 bólim) dawamında 1966-jıldıń sentyabrinen 1967-jıldıń martına shekem efirge shıqtı. Li hám Uilyams jáne de Uilyam Dozer islep shıǵarǵan basqa teleserial "Batman"nıń úsh kesilisiw bóliminde óz qaharmanları sıpatında kórindi<ref>{{Web deregi | url = https://www.tvguide.com/tvshows/batman/episode-51-season-2/a-piece-of-the-action/100051| bet = Batman {{!}} TV Guide| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191115072502/https://www.tvguide.com/tvshows/batman/episode-51-season-2/a-piece-of-the-action/100051| arxivsáne = 2019-jıl 15-noyabr | til = en| jumıs = TVGuide.com| qaralǵan sáne = 2019-jıl 15-noyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.tvguide.com/tvshows/batman/episode-52-season-2/batmans-satisfaction/100051| bet = Batman {{!}} TV Guide| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191115072504/https://www.tvguide.com/tvshows/batman/episode-52-season-2/batmans-satisfaction/100051| arxivsáne = 2019-jıl 15-noyabr | til = en| jumıs = TVGuide.com| qaralǵan sáne = 2019-jıl 15-noyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.tvguide.com/tvshows/batman/episode-599958/100051| bet = Batman {{!}} TV Guide| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191115072503/https://www.tvguide.com/tvshows/batman/episode-599958/100051| arxivsáne = 2019-jıl 15-noyabr | til = en| jumıs = TVGuide.com| qaralǵan sáne = 2019-jıl 15-noyabr }}</ref>. "The Green Hornet" erjetken Bryus Lidi amerikalı tamashagóy auditoriyasına tanıstırdı hám aziyalı stildegi jekpe-jek ónerin usınǵan birinshi keń tarqalǵan amerika showı boldı. Showdıń rejissyorı Lidiń mush hám urıslar paydalanılatuǵın tipik amerika stilinde gúresiwin qáledi. Kásiplik jekpe-jek sheberi sıpatında Li bas tartıp, óz qánigeligi stilinde gúresiwi kerek ekenin talap etti. Dáslep, Li sonshelli tez háreket etkeni sonshelli, onıń háreketlerin plenkaǵa túsiriw múmkin bolmadı, sonlıqtan ol óz háreketlerin ásteletiwge májbúr boldı<ref name="American Heritage Center">{{Web deregi | url = https://ahcwyo.org/2020/03/16/bruce-lee-steals-the-show-in-the-green-hornet/| bet = American Heritage Center Blog: Bruce Lee Steals the Show in 'The Green Hornet'| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200410205242/https://ahcwyo.org/2020/03/16/bruce-lee-steals-the-show-in-the-green-hornet/| arxivsáne = 2020-jıl 10-aprel | sáne = 2020-jıl 16-mart | jumıs = American Heritage Center| qaralǵan sáne = 2020-jıl 5-aprel }}</ref>. Showdıń islep shıǵarılıwı waqtında Li showda kaskadyor bolıp isleytuǵın Djin LeBell menen dos boldı. Olar birge shınıqtı hám óz qánigelikleri boyınsha [[jekpe-jek óneri]] bilimleri menen almastı. 1967-jılı show toqtatılǵannan keyin, Li Dozerge "show-biznestegi meniń kareramdı" baslap bergeni ushın minnetdarshılıq xat jolladı.{{Sfn|Polly|2018|pp=187}} After the show was canceled in 1967, Lee wrote to Dozier thanking him for starting "my career in show business"<ref name="American Heritage Center"/>. 1967-jılı Li "Ironside" serialınıń bir bóliminde rol oynadı''.''<ref>{{Citation |last=Dubin |first=Charles S. |title=Tagged for Murder | sáne =October 26, 1967 |url=https://www.imdb.com/title/tt0612463/ |access-date=January 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230126211229/https://www.imdb.com/title/tt0612463/ |url-status=live |series=Ironside |archive-date=January 26, 2023}}</ref> [[Fayl:JeetKuneDo.svg|nobaý|Djit Kun-Do embleması Bryus Li Miyrası tárepinen saqlanatuǵın dizimge alınǵan sawda belgisi bolıp tabıladı. Tayсzitu simvolınıń átirapındaǵı qıtay háripleri bılay oqıladı: "Jolsızlıqtı jol etip paydalanıw" hám "Sheklewsizlikti sheklew etip alıw". Kórsetkishler yan hám in arasındaǵı sheksiz tásirlesiwdi ańlatadı.]] Djit Kun Do 1967-jılı payda bolǵan. «Jasıl shegirtke» serialınıń bir sezonın túsiriwden keyin, Li jumıssız qalıp, Djun Fan Gung-fu Institutın ashtı. Vong Djek-manmen bolǵan tartıslı jekpe-jek Lidiń jekpe-jek óneri haqqındaǵı filosofiyasına tásir etti. Li gúres uzaqqa sozılǵanın hám Ving Chun texnikasın qollanıp óz potenсialın tolıq kórsete almaǵanın túsindi. Ol dástúrli jekpe-jek óneri texnikaları kóshedegi tártipsiz urıs jaǵdaylarında qollanıw ushın júdá qattı hám formal degen pikirge keldi. Li «ámeliylik, iykemlilik, tezlik hám nátiyjelilik» ke pát bergen sistemanı rawajlandırıwdı sheshti. Ol kúsh ushın salmaq kóteriw, shıdamlılıq ushın juwırıw, iykemlilik ushın sozılıw sıyaqlı hár qıylı shınıǵıw usılların qollanıwdı basladı hám qılıshlasıw hám tiykarǵı [[boks]] texnikaları sıyaqlı kóplegen basqa usıllardı úziliksiz beyimlep bardı. Li ózi «stilsiz stil» dep ataǵan nársege pát berdi. Bul dástúrli stillerge tán dep esaplaǵan formal usıldan qutılıwdan ibarat edi. Li hátte ol endi Djun Fan Gung-fu dep ataǵan sistemanıń da júdá sheklewshi ekenin sezdi, hám ol aqır-aqıbetinde Djit Kun Do yamasa Tosqınlıq Berewshi Mushtıń Jolı dep ataytuǵın filosofiya hám jekpe-jek ónerine aylandı. Bul atamaǵa ol keyin ókindi, sebebi Djit Kun Do stillerge tán belgili parametrlerdi ańlattı, al onıń jekpe-jek óneriniń ideyası parametrler hám sheklewlerden tısqarı bolıwı edi. Sol waqıtta Lidiń jekpe-jek óneri boyınsha oqıwshılarınıń ekewi [[Gollivud]] sсenariyshisi Stirling Sillifant hám aktyor Djeyms Koburn edi. 1969-jılı olar úshewi «Únsiz Fleyta» atlı film ushın sсenariy ústinde islesti hám túsirilim ornın izlew ushın birge Hindstanǵa bardı. Joybar sol waqıtta ámelge aspadı, biraq 1978-jılǵı Devid Kerradin bas roldi oynaǵan «Temir sheńber» filmi usı syujet tiykarında islendi. 2010-jılı prodyuser Pol Maslanski «Únsiz Fleyta»nıń dáslepki sсenariyi tiykarında film islewdi jobalastırıp, oǵan qarjılandırıw alǵanı haqqında xabar berildi. 1969-jılı Li Sillifant jazǵan «Marlou» filminde qısqa rol oynadı, onda ol Djeyms Garner oynaǵan jeke detektiv Filip Marloudı qorqıtıw ushın jallanǵan ǵalaba adamnıń rolin orınladı, ol Marloudı qorqıtıw ushın óziniń jekpe-jek óneri qábiletlerinen paydalanıp, vandalizm háreketlerin ámelge asıradı<ref name=":3">{{Cite news|title=Meet Master Of Jeet Kune Do}}</ref><ref name=":4">{{Web deregi | url = https://catalog.afi.com/Film/22951-MARLOWE?cxt=filmography| bet = AFI{{!}}Catalog| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190608074317/https://catalog.afi.com/Film/22951-MARLOWE?cxt=filmography| arxivsáne = 2019-jıl 8-iyun | jumıs = catalog.afi.com| qaralǵan sáne = 2019-jıl 15-noyabr }}</ref>. Sol jılı ol Din Martin bas roldi oynaǵan Matt Xelm haqqındaǵı komediyalıq shpionlıq filmniń tórtinshi bólimi «Qıyratıwshı topar»da karate boyınsha másláhátshi sıpatında kórsetildi<ref>{{Web deregi | url = https://catalog.afi.com/Film/23670-THE-WRECKING-CREW?cxt=filmography| bet = AFI{{!}}Catalog| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190608074346/https://catalog.afi.com/Film/23670-THE-WRECKING-CREW?cxt=filmography| arxivsáne = 2019-jıl 8-iyun | jumıs = catalog.afi.com| qaralǵan sáne = 2019-jıl 15-noyabr }}</ref>. Jáne de sol jılı Li «Mine kelinler keledi» hám «Blondi» seriallarınıń bir-bir bóliminde rol oynadı<ref>{{Cite news|title=Prospective Bridal Pair}}</ref><ref>{{Cite news|title=Wednesday}}</ref>. 1970-jılı Li jáne de Sillifant jazǵan, Ingrid Bergman hám Antoni Kuinn bas roldi oynaǵan «Báhárgi jawında seruen» filminiń jekpe-jek xoreografiyasın islep shıǵarıwǵa juwapker boldı<ref name=":5">{{Web deregi | url = https://catalog.afi.com/Catalog/MovieDetails/23437| bet = AFI{{!}}Catalog| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190617032205/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/23437| arxivsáne = 2019-jıl 17-iyun | jumıs = catalog.afi.com| qaralǵan sáne = 2019-jıl 19-noyabr }}</ref>. === 1971–1973: Gonkong filmleri hám Gollivudtaǵı tabıslar === 1971-jılı Li Sillifant jazǵan «Longstrit» teleserialınıń tórt bóliminde rol oynadı. Li Djeyms Franсiskus oynaǵan bas qaharman Mayk Longstrittiń [[jekpe-jek óneri]] boyınsha ustazı Li Cung rolin orınladı, hám onıń jekpe-jek óneri filosofiyasınıń áhmiyetli tárepleri sсenariyge kirgizilgen edi<ref name=":1">{{Cite news|last=Riste|first=Tom| sáne =November 18, 1971|title=Bruce Lee's Acting adds To 'Longstreet'|volume=130|work=Arizona Daily Star}}</ref><ref name=":6">{{Cite news|last=Riste|first=Tom|date=September 18, 1971|title='Longstreet' Shines As New Detective Hit|volume=130|work=Arizona Daily Star}}</ref>. Lidiń óziniń aytıwınsha, sonday-aq onıń óliminen keyin Linda Li Keduelldiń aytıwı boyınsha, Li 1971-jılı óziniń teleserialın usınǵan, ol dáslep «Jawınger» dep atalıp, bul haqqındaǵı sóylesiwlerdi Warner Bros kompaniyası tastıyıqlaǵan. 1971-jıl 9-dekabrde «The Pierre Berton Show» telebaǵdarlamasındaǵı intervyude Li Paramount hám Warner Bros kompaniyalarınıń onı «zamanagóy nársede oynawın» qálegenin hám olardıń vestern ideyası eskirgenin oylaǵanın, al óziniń vestern islewdi qálegenin ayttı. Keduelldiń aytıwınsha, Lidiń konсepсiyası qayta islenip, «Kung-fu» dep ataldı, biraq Warner Bros Lige hesh qanday avtorlıq huqıq bermedi. Warner Bros kompaniyasınıń aytıwınsha, olar ádewir waqıttan beri usınday konсepсiya ústinde islep atırǵan edi, onı 1969-jılı eki sсenariyshi hám prodyuser — Ed Spilman hám Govard Fridlander dóretken edi<ref name="The Truth about the Creation of the Kung Fu TV Series">{{Web deregi | url = https://www.martialjournal.com/the-truth-about-the-creation-of-the-kung-fu-tv-series/| bet = The Truth about the Creation of the Kung Fu TV Series| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210130134124/https://www.martialjournal.com/the-truth-about-the-creation-of-the-kung-fu-tv-series/| arxivsáne = 2021-jıl 30-yanvar | sáne = 2019-jıl 20-may | baspaxana = Martial Journal| qaralǵan sáne = 2021-jıl 20-fevral }}</ref>, bunı Lidiń biografı Metyu Polli de tastıyıqlaydı<ref>{{Cite book|title=Bruce Lee: A Life}}</ref>. Bul derekler boyınsha, Lidiń bas rolge alınbawınıń sebebi onıń qalıń akсenti bolǵan, biraq Fred Uayntraub bunı onıń etnikalıq kelip shıǵıwı menen baylanıstıradı<ref>{{Cite book|url=https://www.scribd.com/book/131190162/Bruce-Lee-Woodstock-And-Me-From-The-Man-Behind-A-Half-Century-of-Music-Movies-and-Martial-Arts|title=Bruce Lee, Woodstock And Me}}</ref><ref>{{Cite book|title=Bruce Lee, Woodstock And Me: From The Man Behind A Half-Century of Music, Movies and Martial Arts}}</ref>. Batıs shólistanda Shaolin monaxı roli aqır-aqıbetinde sol waqıtta jekpe-jek óneri menen shuǵıllanbaytuǵın Devid Kerradinge berildi. «The Pierre Berton Show» baǵdarlamasında bergen intervyusinde Li serialdaǵı rol tarqatıwǵa baylanıslı Warner Bros kompaniyasınıń kóz-qarasın túsinetuǵının bildirdi: «Olar biznes kóz-qarasınan bunı qáwipli dep esaplaydı. Men olardı ayıplamayman. Eger jaǵday kerisinshe bolıp, Amerika juldızı Gonkongqa kelgende hám men qarjı iyesi bolǵanımda, men de onı tamashagóyler qabıl etiwi boyınsha óz táshiwishlerime iye bolar edim». Prodyuser Fred Uayntraub Lige Gonkongqa qaytıp, Gollivud basshılarına kórsete alatuǵın tolıq metrajlı film islewdi másláhát bergen edi. AQSHtaǵı ekinshi dárejeli rollerden qanaatlanbaǵan Li Gonkongqa qayttı. «Jasıl shegirtke» serialınıń Gonkongta úlken jetiskenlikke eriskeninen hám rásmiy emes túrde «Kato shouı» dep atalatuǵınınan xabarsız bolǵan Li, ózin shoudıń juldızı sıpatında tanıǵan adamlardı kórip tańqaldı. Shaw Brothers Studio hám Golden Harvest kompaniyaları menen sóylesiwlerden keyin, Li Golden Harvest óndirgen eki filmde bas rolde túsiw ushın shártnama dúzdi. Li óziniń birinshi bas rolin «The Big Boss» (1971) filminde oynadı, bul film pútkil Aziya boyınsha úlken kassalıq tabısqa erisip, onı juldızlıqqa alıp keldi. Bunnan keyin ol «Fist of Fury» (1972) filmin túsirdi, bul film «The Big Boss» filminiń qoyǵan kassalıq rekordların buzdı. Dáslepki eki jıllıq kelisimin tamamlaǵannan soń, Li Golden Harvest penen jańa shártnama dúzdi. Keyinirek Li Chou menen birge óziniń Concord Production Inc. kompaniyasın qurdı. Óziniń úshinshi filmi «The Way of the Dragon» (1972) ushın ol filmniń sсenariyin jazıwshısı, rejissyorı, bas aktyorı hám urıs saxnalarınıń xoreografı sıpatında tolıq baqlawǵa iye boldı. 1964-jılı Kaliforniyanıń Long-Bich qalasında ótkerilgen kórsetiwde Li karate chempionı Chak Norris penen tanıstı. «The Way of the Dragon» filminde Li Norristi kóriwshilerge óziniń qarsılası sıpatında tanıstırdı. Olardıń jekpe-jegi "jawıngerlik óner hám kino tariyxındaǵı eń jaqsı urıs saxnalarınıń biri" dep bahalanǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.cnn.com/2018/07/07/us/bruce-lee-myth-vs-reality/index.html| bet = New Bruce Lee bio debunks 'kung fu Jesus' myth| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191219081112/https://www.cnn.com/2018/07/07/us/bruce-lee-myth-vs-reality/index.html| arxivsáne = 2019-jıl 19-dekabr | avtor = John Blake| sáne = 2018-jıl 7-iyul | jumıs = CNN| qaralǵan sáne = 2019-jıl 19-noyabr }}</ref>. Bul rol dáslep amerikalı karate chempionı Djo Lyuiske usınılǵan edi. «Fist of Fury» hám «Way of the Dragon» filmleri dúnya júzi boyınsha sáykes túrde shama menen 100 million hám 130 million AQSH dolları tabıs alıp keldi. 1972-jıldıń avgust ayınan oktyabr ayına shekem Li óziniń tórtinshi Golden Harvest filmi «Game of Death» ústinde jumıs basladı. Ol ayırım saxnalardı, sonıń ishinde burınǵı oqıwshısı, 7 fut 2 dyuym (218 sm) boylı amerikalı basketbol juldızı Karim Abdul-Djabbar menen urıs saxnasın túsirdi. 1972-jıldıń noyabr ayında Warner Bros kompaniyası Lige Concord, Golden Harvest hám Warner Bros birgelikte islep shıǵaratuǵın birinshi film «Enter the Dragon»da bas roldi oynawdı usınǵannan keyin óndiris toqtatıldı. Túsiriw jumısları 1973-jıldıń fevral ayında Gonkongta baslanıp, aprel ayında juwmaqlandı<ref>{{Web deregi | url = http://bruceleefansite.com/bruces-life.html| bet = Bruce Lee's Life| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200218233318/http://bruceleefansite.com/bruces-life.html| arxivsáne = 2020-jıl 18-fevral | qaralǵan sáne = 2020-jıl 14-mart }}</ref>. Túsiriw baslanǵannan bir ay ótkennen soń, basqa óndiriwshi kompaniya Starseas Motion Pictures Lidi «Fist of Unicorn» filminiń bas aktyorı sıpatında járiyaladı, haqıyqatında ol tek kóp jıllıq dostı Yunikorn Chanǵa járdem retinde filmdegi urıs saxnalarınıń xoreografiyasın islep beriwge kelisken edi. Li óndiriwshi kompaniyaǵa qarsı arza bermekshi boldı, biraq Chan menen doslıǵın saqlap qaldı. Degen menen, «Enter the Dragon» filmi tamamlanǵannan bir neshe ay ótip hám onıń 1973-jılı 26-iyuldegi premerasına altı kún qalǵanda Li qaytıs boldı<ref name="Wilson">{{Cite book|last1=Wilson|first1=Wayne|title=Bruce Lee| sáne =2001|publisher=Mitchell Lane Publishers|isbn=978-1-58415-066-4|pages=30–1|url=https://archive.org/details/bruceleereallife00wayn/page/30/mode/2up|quote=After its release, ''Enter the Dragon'' became Warner Brothers' highest grossing movie of 1973. It has earned well over $400{{nbsp}}million}}</ref>. «Enter the Dragon» sol jıldıń eń kóp tabıs alıp kelgen filmleriniń birine aylandı hám Lidiń jawıngerlik óner ańızına aylanıwın tastıyıqladı. Film 1973-jılı 850,000 AQSH dollarına túsirilgen, bul 2007-jılǵı inflyaсiyanı esapqa alǵanda 4 million dollarǵa teń<ref name="bls">{{Web deregi | url = http://data.bls.gov/cgi-bin/cpicalc.pl| bet = Inflation Calculator| arxivurl = https://web.archive.org/web/20080529155647/http://data.bls.gov/cgi-bin/cpicalc.pl| arxivsáne = 2008-jıl 29-may | baspaxana = [[Bureau of Labor Statistics]]| qaralǵan sáne = 2008-jıl 30-may }}</ref>. «Enter the Dragon» filmi dúnya júzi boyınsha 400 million dollardan artıq tabıs alıp kelgeni mólsherlenedi, bul 2022-jılǵı inflyaсiyanı esapqa alǵanda 2 milliard dollardan artıqqa teń. Film jawıngerlik ónerge qısqa múddetli qızıǵıwshılıqtı oyattı, bul "Kung Fu Fighting" sıyaqlı qosıqlarda hám ayırım TV showlarda óz kórinisin taptı. === 1978-jıldan házirge shekem: Qaytıs bolǵannan keyingi jumısları === [[Fayl:Avenue_of_Stars_Bruce_Lee.jpg|oñğa|nobaý|Bryus Lidiń Gonkongtaǵı Dańq gúzarındaǵı juldızı]] "Enter the Dragon" filminiń rejissyorı Robert Klouz, Golden Harvest penen birge Lidiń pitpey qalǵan "Game of Death" filmin qayta tiklegen. Li "Enter the Dragon" filmin túsiriwge ketpesten aldın "Game of Death" ushın 100 minuttan aslam material, sonıń ishinde qaytalanǵan kórinislerdi túsirip úlgergen edi. Abdul-Jabbardan tısqarı, filmde Djordj Lezenbi, Xapkido ustazı Ji Xan-je hám Lidiń jáne bir shákirti Den Inosanto da qatnasqan. Filmniń shıńı — Lidiń qaharmanı Xay Tien sarı sport kiyiminde bes qabatlı pagodanıń hárbir qabatında hár qıylı qarsılaslar menen ayqasqan saxnalar boldı. Talqılawlarǵa sebep bolǵan adım menen, Robert Klouz filmdi Lige uqsaytuǵın aktyor (Kim Tay Chung, kaskadyor sıpatında Yuen Byao) hám Lidiń basqa filmlerinen alınǵan arxiv kórinislerin paydalanıp, jańa syujet hám aktyorlar quramı menen tamamladı. Film 1978-jılı ekranǵa shıqtı. Bul jıynap dúzilgen filmde Lidiń haqıyqıy túsirilgen kórinisleri tek on bes minut boldı. Lidiń paydalanılmaǵan materialları 22 jıldan keyin tabılıp, "Bruce Lee: A Warrior's Journey" hújjetli filmine kirgizildi. [[Fayl:Bruce_Lee_Walk_of_fame.jpg|nobaý|Bryus Lidiń Gollivud Dańq gúzarındaǵı juldızı]] 1972-jılı "The Big Boss" hám "Fist of Fury" filmleriniń tabıslı bolıwınan keyin, Golden Harvest kompaniyasınıń Raymond Chou tárepinen úshinshi film jobalastırıldı. Bul filmdi Lo Vey rejissyorlıq etiwi kerek edi hám onıń atı "Yellow-Faced Tiger" bolıwı kerek edi. Biraq, sol waqıtta Li óziniń "Way of the Dragon" sсenariyin rejissyorlıq etiw hám prodyuserlik etiwdi sheshti. Li Raymond Chou menen birge óndiris kompaniyasın qurǵan bolsa da, 1973-jıldıń sentyabr-noyabr aylarında básekiles Shaw Brothers Studio menen birge tariyxıy film jobalastırılǵan edi. Bul filmdi Chor Yuen yamasa Chen Kang rejissyorlıq etiwi, Yi Kang hám Chang Chex sсenariy jazıwı kerek edi. Filmniń atı "The Seven Sons of the Jade Dragon" bolıwı kerek edi<ref>{{Web deregi | url = http://www.fortunecity.com/lavender/friday/155/id47.htm| bet = Shaw Brothers Film Project| arxivurl = https://web.archive.org/web/20111103162421/http://www.fortunecity.com/lavender/friday/155/id47.htm| arxivsáne = 2011-jıl 3-noyabr | qaralǵan sáne = 2011-jıl 6-yanvar }}</ref>. 2015-jılı Perfect Storm Entertainment hám Bryus Lidiń qızı Shennon Li "The Warrior" serialınıń islep shıǵarılatuǵının hám Cinemax kanalında kórsetiletuǵının járiyaladı. Film rejissyorı Djastin Lin serialdı basqarıw ushın tańlandı<ref>{{Web deregi | url = https://deadline.com/2015/05/bruce-lee-crime-drama-warrior-justin-lin-cinemax-1201430580/| bet = Cinemax Developing Bruce Lee-Inspired Crime Drama 'Warrior' From Justin Lin| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201115200133/https://deadline.com/2015/05/bruce-lee-crime-drama-warrior-justin-lin-cinemax-1201430580/| arxivsáne = 2020-jıl 15-noyabr | avtor = Andreeva| at = Nellie| sáne = 2015-jıl 21-may | qaralǵan sáne = 2020-jıl 16-aprel }}</ref>. Óndiris 2017-jıldıń oktyabr ayında Qubla Afrikadaǵı [[Keyptaun|Keyptaunda]] baslandı. Birinshi sezonda 10 bólim bar<ref>{{Web deregi | url = https://deadline.com/2017/10/warrior-cinemax-cast-director-bruce-lee-inspired-martial-arts-series-1202185298/| bet = 'Warrior': Cinemax Sets Cast & Director For Bruce Lee-Inspired Martial Arts Series| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201115200052/https://deadline.com/2017/10/warrior-cinemax-cast-director-bruce-lee-inspired-martial-arts-series-1202185298/| arxivsáne = 2020-jıl 15-noyabr | avtor = Andreeva| at = Nellie| sáne = 2017-jıl 11-oktyabr | qaralǵan sáne = 2020-jıl 16-aprel }}</ref>. 2019-jıldıń aprel ayında Cinemax serialdıń ekinshi máwsimin tastıyıqladı<ref>{{Web deregi | url = https://deadline.com/2019/04/warrior-renewed-season-2-cinemax-tong-wars-drama-series-bruce-lee-justin-lin-1202600027/| bet = 'Warrior' Renewed For Season 2 By Cinemax| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201115200225/https://deadline.com/2019/04/warrior-renewed-season-2-cinemax-tong-wars-drama-series-bruce-lee-justin-lin-1202600027/| arxivsáne = 2020-jıl 15-noyabr | avtor = Andreeva| at = Nellie| sáne = 2019-jıl 24-aprel | jumıs = Deadline Hollywood| qaralǵan sáne = 2019-jıl 24-aprel }}</ref>. 2021-jıldıń mart ayında prodyuser Djeyson Kotxari "The Silent Flute" filminiń huqıqların satıp alǵanı haqqında xabar berildi. Bul film miniseriya bolıp isleniwi kerek, al Djon Fusko sсenarist hám atqarıwshı prodyuser bolıwı kerek edi<ref>{{Web deregi | url = https://variety.com/2021/film/asia/jason-kothari-and-john-fusco-to-produce-bruce-lee-scripted-the-silent-flute-1234936256/| bet = Jason Kothari and John Fusco to Produce Bruce Lee-Scripted 'The Silent Flute'| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210324152647/https://variety.com/2021/film/asia/jason-kothari-and-john-fusco-to-produce-bruce-lee-scripted-the-silent-flute-1234936256/| arxivsáne = 2021-jıl 24-mart | avtor = Frater| at = Patrick| sáne = 2021-jıl 23-mart | til = en-US| jumıs = [[Variety (magazine)|Variety]]| qaralǵan sáne = 2021-jıl 25-mart }}</ref>. === Islenbegen jumıslar === Li bir neshe sсenariyler ústinde ózi de islegen edi. "Southern Fist/Northern Leg" dep shártli túrde atalǵan filmniń tiykarǵı syujetin Lidiń óz dawısı menen aytıp bergen jazbası bar, onda "The Silent Flute" (Circle of Iron) filminiń biykar etilgen sсenariyi menen uqsaslıqlar bar. Basqa bir sсenariydiń atı "Green Bamboo Warrior" bolıp, ol [[San Francisco|San-Franсiskoda]] ótiwi kerek edi, Bolo Yung penen birge oynawı hám Endryu Vayna prodyuserlik etiwi jobalastırılǵan edi. Bul jobalastırılǵan film proektleri ushın kostyum sınawları da shólkemlestirilgen edi. === Soqqı beriw === Lidiń [[jekpe-jek óneri]] menen birinshi tanısıwı ákesi arqalı boldı, onnan ol U stilindegi tay chidiń tiykarların úyrendi. Jasóspirim waqtında Li Gonkongtaǵı banda ayqaslarına aralasıp, jiyi kóshe tóbeleslerine qatnastı<ref name="LeeLee1989">{{Cite book|title=The Bruce Lee Story|url=https://books.google.com/books?id=2NAuMRjSUSIC&pg=PA26}}</ref>. Lidiń jekpe-jek óneriniń rawajlanıwına eń úlken tásir etken nárse onıń Vin Chun úyreniwi boldı. Li 16 jasında, 1956-jıldıń aqırınan 1957-jılǵa shekem, qarsılas banda aǵzalarınan jeńilgennen keyin, Vin Chun ustazı Ip Mannıń qol astında boldı. Iptiń ádettegi sabaqları ulıwma alǵanda forma shınıǵıwları, chi sao (jabısqaq qollar) shınıǵıwları, aǵash maneken texnikaları hám erkin sparring bolıp ótti. Sabaqlar ushın belgilengen qálip joq edi. Li úyrengen basqa qıtay jekpe-jek stilleri arasında Arqa bogomol, Qubla bogomol, Búrkit tırnaǵı, Tan Tuy, Lou Xan, Mizongyi, Va Kung, Maymıl, Qubla aydarha, Fuсzyan aq tırna, Choy Li Fut, Xun Gar, Choy Gar, Fut Gar, Mok Gar, Yau Kung Mun, Li Gar hám Lau Gar bar edi. 1956-jıldan 1958-jılǵa shekem Li Áwliye Franсisk Ksaveriy kolledjiniń [[boks]] komandasınıń treneri Brat Edvardtan boks boyınsha tálim aldı. 1958-jılı Li Gonkong mektepleri arasındaǵı boks turnirin jeńip aldı, finalda aldıńǵı chempion Geri Elmsti nokdaunǵa túsirdi. Amerika Qurama Shtatlarına kóshkennen keyin, Li awır salmaqtaǵı boks chempionı [[Muhammed Ali|Muxammed Áliydiń]] kúshli tásirine tústi, 1960-jılları onıń ayaq jumısın izertlep, óz stiline kirgizdi<ref>{{Cite book|editor-last1=Vaughn|editor-last2=Lee|title=The Legendary Bruce Lee| sáne =1986|publisher=[[Black Belt Communications]]|isbn=978-0-89750-106-4|page=127|url=https://books.google.com/books?id=D8d_YjWV9k4C&pg=PA127}}</ref>. Li 1964-hám 1968-jılları Long-Bich qalasında ótkerilgen Xalıqaralıq karate chempionatında óziniń Jit Kun Do jekpe-jek ónerin kórsetti, sońǵısınıń joqarı sapalı video jazbası bar. Videoda Lidiń qarsılası qorǵanıwǵa úlgermey turıp tez kóz soqqıların beriwi hám bir neshe ıqtıyarlılarǵa bir dyuymlik mushın kórsetiwi sáwlelengen. Ol kózi baylanǵan halda qarsılası menen chi sao jattıǵıwların orınlaydı, qarsılasınıń hálsiz táreplerin izlep, mushlar hám jıǵıwlar menen utadı. Keyin Li tolıq baylanıslı sparring gúresinde qatnasadı, ekewi de teri bas qorǵawın kiygen. Videoda Lidiń Jit Kun Do konсepсiyasın qollanıp, únemli qozǵalıslardı ámelge asırǵanı kórinedi. Ol Áliyden úyrengen ayaq jumısın paydalanıp, qarsılasınan uzaqta turıp, arqa tárepten mushlar hám tuwrı soqqılar menen qarsı hújim etedi. Ol hújimlerdi toqtatıwshı jan soqqıları menen bólip taslaydı hám tez arada bir neshe sıpırıp túsiriwler hám bas tepkilerin orınlaydı. Qarsılas Lige qayta-qayta hújim etiwge urınadı, biraq hesh qashan taza soqqı bere almaydı. Bir márte ol aylanbalı tebiw menen jaqınlasıwǵa eristi, biraq Li buǵan qarsı hújim etti. Bul video 1995-jılı "Black Belt" jurnalı tárepinen kórip shıǵılıp, "háreketler Lidiń filmlerindegidey tez hám ǵázepli" degen juwmaqqa kelingen. 1964-jılǵı chempionatta Li birinshi ret [[Taekwando|taekvondo]] ustası Jungu Ri menen ushırastı. Ri Lige jan tebiwdi detallı túrde úyretken bolsa, Li Rige "signalsız" mush urıwdı úyretti. Ri Liden "akkupunch" dep ataytuǵın usıldı úyrenip, onı amerikalı taekvondoǵa kirgizdi. "Akkupunch" — bul adamnıń reakсiya waqtına tiykarlanǵan, bloklaw qıyın bolǵan tez mush — "ideya soqqını qarsılas miyden bilekke baylanıs jasap bolǵansha tamamlawdan ibarat"<ref name="Rhee">{{Web deregi | url = http://www.jhoonrhee.com/bio7.html| bet = Jhoon Rhee, Father of American Tae Kwon Do| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190506223915/http://www.jhoonrhee.com/bio7.html| arxivsáne = 2019-jıl 6-may | jumıs = jhoonrhee.com| qaralǵan sáne = 2019-jıl 1-may }}</ref>. Li kóbinese qıya tebiwdi qollanǵan, bul keyinirek aralas jekpe-jek túrlerinde keń qollanıldı<ref name="Fantaousakis">{{Web deregi | url = https://www.bloodyelbow.com/2018/12/29/18158029/ufc-232-jones-vs-gustafsson-2-moves-to-look-for-breakdown-technique-oblique-kicks-jon-bones-gus| bet = UFC 232 — Jones vs. Gustafsson 2: Moves to look for| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200616005356/https://www.bloodyelbow.com/2018/12/29/18158029/ufc-232-jones-vs-gustafsson-2-moves-to-look-for-breakdown-technique-oblique-kicks-jon-bones-gus| arxivsáne = 2020-jıl 16-iyun | avtor = Fantaousakis| at = Kostas| sáne = 2018-jıl 29-dekabr | jumıs = [[Bloody Elbow]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 16-iyun }}</ref>. Jit Kun Doda bul "jit tek", "toqtatıwshı tebiw" yamasa "kesip ótiwshi tebiw" dep ataladı<ref>{{Cite book|title=Instructors Confidential Manual Supplemental Handbook|publisher=Dorrance Publishing|url=https://books.google.com/books?id=7ObHDhW-AxEC&pg=PA98}}</ref>. === Greppling (Gúres) === Li hár qıylı jekpe-jek stilleri arasında kross-trenirovkanı maqul kórgen hám ásirese grepplinge qızıqqan. Li Sietl hám [[Kaliforniya shtatı|Kaliforniyada]] bir neshe [[dzyudo]] sheberleri menen shınıqtı, olardıń arasında Fred Sato, Djessi Glover, Taki Kimura, Xeyuord Nishioka hám Uolli Djey, sonday-aq Djin LeBell bar edi. Onıń birinshi shákirtleriniń kópshiligi dzyudo hám basqa da jekpe-jek túrlerinde tájiriybeli bolǵan, al Li ózi úyretkenindey-aq kóp nárse úyrendi. "Jasıl shıbın" filminiń túsiriliwi waqtında LeBell menen doslasqannan keyin, Li oǵan soqqı beriw ónerin úyretiwdi usındı, bunıń ornına gúres usılların úyreniw ushın. LeBell ataqlı gúresshiler Lu Tesz hám Ed Lyuisten ketch-restling úyrengen edi, hám dzyudo menen ketch-restlingtiń ayrıqsha usılların Lidiń "Jit Kun Donıń jolı" kitabınan kóriwge boladı. Ol jáne de gúres usılların xapkido ustası Ji Xan-jeden úyrendi.{{Sfn|Rafiq|2020}} Gloverdiń aytıwınsha, Li tek qarsılastı uslap alıw háreketinde ǵana dzyudonı nátiyjesiz dep tapqan. Olardıń birinshi birgeliktegi shınıǵıwında, Glover Lige osoto gari usılın kórsetti, Li bunı jaman usıl emes dep esapladı, biraq Gloverdiń onı uslap turıwǵa májbúr bolǵanın unatpadı. Sietlde bolǵan waqtında, Li onı qulatıwǵa yamasa jerge jıqpaqshı bolǵan qarsılaslarǵa qarsı gúreske qarsı usıllardı islep shıqtı. Glover Lidiń "eger sizdi tik turǵan halda uslap alıw múmkinshiligi bolsa, hesh qashan jerge jıǵılmaytuǵının" eske túsirdi. Soǵan qaramastan, Li LeBellge dzyudonı óziniń jekpe-jek stiline qosıw tilegin bildirdi. Ol osoto garini Jit Kun Do sistemasına kirgizdi, sonday-aq dzyudodan basqa da laqtırıwlar, qol qulpılawlar hám buwındırıwlardı qostı.{{Sfn|Cheng|1993}} Li gúresiwdiń háreket xoreografiyasında kózge túserlik emesligi sebepli az paydalı dep esaplasa da,{{Sfn|Thomas|1994|pp=77}} ol óz filmlerinde gúres usılların kórsetti. Mısalı, "Aydarhanıń jolı" filminde onıń qaharmanı qarsılası Chak Norristi LeBellden ilhamlanǵan moyın qısıwı menen jeńedi,{{Sfn|Polly|2018|pp=187}} al "Aydarhanıń kiriwi" filminiń prologında Li qarsılası Sammo Xungtı qol qulpılaw arqalı jeńedi.{{Sfn|Rafiq|2020}} "Ólim oyını" filminde de Li hám Xan-jey gúres usılların almasadı, sonday-aq Li Karim Abdul-Jabbar oynaǵan personajǵa qarsı kúres usılların qollanadı.{{Sfn|Rafiq|2020}} Lige sonday-aq Úlken Gama dep atalǵan, gúres kúshi menen tanılǵan hind/pákistan pexlevani gúres chempionınıń shınıǵıw rejimi tásir etken. Li Gamanıń shınıǵıwların óziniń shınıǵıw rejimine kirgizgen.{{Sfn|Little|1998|pp=58}} === Kóshe tóbelesi === Lige taǵı bir úlken tásir etken nárse Gonkongtıń kóshe tóbelesi mádeniyatı, ásirese úy tóbelerindegi urıslar edi. XX ásirdiń ortasında Gonkongta jınayatshılıqtıń ósiwi hám Gonkong poliсiyasınıń adam kúshiniń sheklengenligi sebepli, kóp jas gonkonglılar ózin qorǵaw ushın jekpe-jek ónerin úyrene basladı. 1960-jıllar dógereginde Gonkongta shama menen 400 jekpe-jek mektebi bolıp, olar ózleriniń ayrıqsha stillerin úyretetuǵın edi. Gonkongtıń kóshe tóbelesi mádeniyatında 1950-1960-jılları úy tóbelerindegi urıs kórinisi payda boldı, bunda qarsılas jekpe-jek mektepleriniń toparları britaniya kolonial hákimiyatlarınıń qatań sharalarınan qashıw ushın Gonkong úyleriniń tóbelerinde qolǵapsız urıslarǵa shaqırısatuǵın edi. Li bul Gonkong úy tóbelerindegi urıslarǵa jiyi qatnasatuǵın edi. Ol hár qıylı jekpe-jek mektepleriniń hár túrli usılların óziniń gibrid jekpe-jek stiline biriktirdi. Li 1970-jıllardıń basında Gonkongqa qaytıp kelgende, onıń "shıǵıstaǵı eń tez mush" ataǵı jergilikli adamlardıń onı kóshe tóbelesine shaqırıwına sebep boldı. Ol geyde bul shaqırıqlardı qabıl etip, kóshe tóbeleslerine qatnastı, bul sol waqıtta baspasózdiń onı zorlıqshıl etip kórsetiwine alıp keldi hám ayırım sınǵa ushıradı<ref>{{Cite news|last1=Elegant|first1=Robert S.|title=Chinese movies find market as gore, blood fill screen|url=https://newspaperarchive.com/biloxi-daily-herald-jan-21-1973-p-5/|access-date=April 15, 2022|work=[[The Sun Herald]]| sáne =January 21, 1973|page=5|quote=Today, Bruce Lee is the hottest property in the Chinese film business and "the fastest fist in the east," as Chow calls him. <br /> Small boys — and some very big boys — regularly challenge him to fight when they spy him on the streets. Sometimes he accepts, for he is full of suppressed violence engendered by a singularly unhappy childhood.}}</ref>. === Fizikalıq tayarlıq === 172 sm (5 fut 8 dyuym) boyı hám 64 kg (141 funt)<ref>{{Web deregi | url = http://www.theringer.com/movies/2018/5/29/17400010/bruce-lee-death-a-life-matthew-polly| bet = The Last Days of Bruce Lee| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230802050414/https://www.theringer.com/movies/2018/5/29/17400010/bruce-lee-death-a-life-matthew-polly| arxivsáne = 2023-jıl 2-avgust | sáne = 2018-jıl 29-may | jumıs = theringer.com| baspaxana = The Ringer| qaralǵan sáne = 2023-jıl 1-avgust }}</ref> salmaǵı menen Li óziniń fizikalıq tayarlıǵı hám kúsh-quwatı menen belgili edi. Ol múmkin bolǵanınsha kúshli bolıw ushın arnawlı fizikalıq shınıǵıw rejimin qollandı. 1965-jılı Vong Jek-man menen bolǵan gúresinen keyin, Li jekpe-jek ónerin úyreniwge degen qatnasın ózgertti. Li óz dáwirindegi kóp jekpe-jek sheberleriniń fizikalıq shınıǵıwǵa jetkilikli waqıt ajıratpaytuǵının sezdi. Li tolıq fizikalıq tayarlıqtıń barlıq elementlerin — bulshıq et kúshi, bulshıq et shıdamlılıǵı, júrek-qan tamır shıdamlılıǵı hám iykemlilikti kirgizdi. Ol ayırım bulshıq et massasın qurıw ushın dástúrli bodibilding usılların qollandı, biraq onı asırıp jibermedi, sebebi bul tezlikti yamasa iykemlilikti tómenletiwi múmkin edi. Sonnıń menen birge, teńsalmaqlılıq máselesinde, Li ruwxıy hám psixikalıq tayarlıqtıń jekpe-jek óneri kónlikpelerin fizikalıq jaqtan úyreniwdiń tabıslı bolıwı ushın tiykarǵı áhmiyetke iye ekenin ayttı. Ol óziniń "Jit Kun Do jolı" kitabında bılay dep jazdı: ''Shınıǵıw — sporttıń eń kóp itibarsız qaldırılǵan tárepleriniń biri. Kónlikpelerdi rawajlandırıwǵa kóp waqıt ajıratılıp, qatnasıwshınıń jeke rawajlanıwına az waqıt berilgen. ... Jit Kun Do, aqır-aqıbetinde, mayda texnikalar máselesi emes, al joqarı dárejede rawajlanǵan ruwxıylıq hám dene qurılısı máselesi.'' Linda Li Kedwelldiń aytıwınsha, Qurama Shtatlarǵa kóship kelgennen keyin kóp ótpey, Li awqatlanıwǵa itibar beriwdi basladı hám paydalı awqatlar, joqarı proteinli ishimlikler, vitaminler hám minerallı qosımshalarǵa qızıǵıwshılıq payda etti. Keyinirek ol joqarı ónimli denege erisiwdiń joqarı ónimli avtomobil dvigatelin saqlap turıwǵa uqsas ekenin túsindi. Kóshpeli mánide, tómen oktanlı janılǵı menen mashinanı júrgiziw múmkin bolmaǵanı sıyaqlı, adamnıń denesin de zıyanlı awqatlar menen uzaq waqıt dawamında saqlap turıw múmkin emes, hám "nadurıs janılǵı" menen adamnıń denesi áste yamasa shala isleydi. Li pechenyeler hám aq unnan tayarlanǵan ónimlerden awlaq boldı, olardı denesi ushın hesh qanday paydası joq bos kaloriyalar dep sıpatladı. Ol Aziya aspazlıǵınıń hár qıylılıǵın jaqsı kóretuǵını menen belgili edi hám kóbinese palız ónimleri, gúrish hám balıq aralas awqatlanatuǵın edi. Li sút ónimlerin unatpaytuǵın edi, sonlıqtan óz raсionında qurǵaq sútti paydalanatuǵın edi<ref>{{Web deregi | url = https://www.newindianexpress.com/lifestyle/health/2018/nov/28/fit-as-a-fiddle-bruce-lees-diet-and-fitness-routine-1904397.html#:~:text=Here%20are%20some%20tips%20from%20Bruce%20Lee%27s%20diet%20plan%3A&text=He%20was%20fond%20of%20steak,tofu%20and%20above%20all%2C%20vegetables.| bet = Inspirational! Bruce Lee's diet and fitness routine| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200728171336/https://www.newindianexpress.com/lifestyle/health/2018/nov/28/fit-as-a-fiddle-bruce-lees-diet-and-fitness-routine-1904397.html#:~:text=Here%20are%20some%20tips%20from%20Bruce%20Lee%27s%20diet%20plan%3A&text=He%20was%20fond%20of%20steak,tofu%20and%20above%20all%2C%20vegetables.| arxivsáne = 2020-jıl 28-iyul | sáne = 2018-jıl 28-noyabr | jumıs = newindianexpress.com| qaralǵan sáne = 2020-jıl 7-iyul }}</ref>. Den Inosanto Lidiń kúndelikli rejesinde birinshi is retinde meditaсiya menen shuǵıllanǵanın eske túsiredi.{{Sfn|Thomas|1994|pp=97}} == Kórkemlik == === Filosofiya === Li tiykarınan [[jekpe-jek óneri]] sheberi sıpatında belgili bolsa da, ol Vashington universitetinde oqıǵan waqtında drama hám Aziya hám Batıs filosofiyasın úyrendi. Ol kóp oqıytuǵın edi hám onıń keń kitapxanasında tiykarınan jekpe-jek óneri hám filosofiyalıq tekstler bar edi<ref>{{Web deregi | url = http://houseofbrucelee.blogspot.tw/2012/08/books.html| bet = Inside Bruce Lee's Personal Library| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161006050350/http://houseofbrucelee.blogspot.tw/2012/08/books.html| arxivsáne = 2016-jıl 6-oktyabr | jumıs = houseofbrucelee.blogspot.tw| qaralǵan sáne = 2016-jıl 5-oktyabr }}</ref>. Onıń jekpe-jek óneri hám gúres filosofiyası haqqındaǵı kitapları jekpe-jek óneri sheńberinde de, onnan tısqarı da óziniń filosofiyalıq pikirleri menen belgili. Onıń hár tárepleme filosofiyası kóbinese onıń gúres isenimlerin sáwlelendiretuǵın edi, biraq ol óziniń jekpe-jek óneriniń tek usınday tálimler ushın metafora ekenin tez-tez aytıp turatuǵın edi. Ol hár qanday bilimniń aqır-aqıbette ózin-ózi tanıwǵa alıp keletuǵınına isenetuǵın edi. Ol ózin-ózi kórsetiwdiń ózi tańlaǵan usılı jekpe-jek óneri ekenin aytqan.<ref name="warriorwithin122" /> === Poeziya === Jekpe-jek óneri hám filosofiyadan tısqarı, olar fizikalıq aspekt hám haqıyqat hám prinсipler ushın ózin-ózi ańlawǵa itibar qaratadı, Li jáne de óziniń sezimlerin hám ómiriniń belgili bir dáwirin sáwlelendiretuǵın qosıqlar da jazǵan. Kóp túrli kórkem óner túrleri olardı dóretiwshi suwretshiniń ózi menen úylesimli bolıp qaladı. Lidiń ózin-ózi kórsetiw prinсipi onıń poeziyasına da qollanılǵan. Onıń qızı Shennon Li bılay degen: "Ol haqıyqattan da qosıqlar jazǵan; ol shınında da hár tárepleme suwretshi edi"<ref>{{Web deregi | url = http://www.brucelee.com/index.cfm/page/Bruce-Lee-s-Poetry---Shannon-Lee-reads-one-of-her-father-s-handwritten-poems/pid/10277/cdid/10363| bet = Bruce Lee's Poetry: Shannon Lee reads one of her father's handwritten poems| arxivurl = https://web.archive.org/web/20121106192413/https://www.brucelee.com/index.cfm/page/Bruce-Lee-s-Poetry---Shannon-Lee-reads-one-of-her-father-s-handwritten-poems/pid/10277/cdid/10363| arxivsáne = 2012-jıl 6-noyabr | avtor = Lee| at = Shannon| jumıs = Poetry| qaralǵan sáne = 2012-jıl 17-aprel }}</ref>. Onıń poetikalıq shıǵarmaları dáslep qoldan qaǵazǵa jazılǵan, keyin redakсiyalanıp baspadan shıqqan, Bryus Lidiń shıǵarmalarınıń tiykarǵı avtorı (redaktorı) Djon Littl bolǵan. Linda Li Keduell (Bryus Lidiń hayalı) kúyewiniń jazbaları, qosıqları hám tájiriybelerin izin dawam ettiriwshiler menen bólisken. Ol bılay degen: "Lidiń qosıqları, amerikalı standartlar boyınsha, ádewir qarańǵı — adam psixikasınıń tereń, az ashılǵan táreplerin sáwlelendiredi"<ref>{{Cite book|last=Lee|first=Bruce|title=Bruce Lee Artist of Life|url=https://archive.org/details/bruceleeartistof0000leeb|year=1999|publisher=Tuttle|location=Martial Arts|isbn=978-0-8048-3263-2|page=[https://archive.org/details/bruceleeartistof0000leeb/page/92 92]|author2=Linda Lee Cadwell|editor=John Little|chapter=Part 4 Poetry}}</ref>. Bryus Lidiń qosıqlarınıń kópshiligi anti-poeziya kategoriyasına kiredi yamasa paradoks túrine jatadı. Onıń qosıqlarındaǵı kewil-xosh onıń Robert Frost sıyaqlı basqa da ataqlı shayırlar menen salıstırıwǵa bolatuǵın tárepin kórsetedi, olardıń kópshiligi ózlerin qarańǵı poetikalıq shıǵarmalar arqalı kórsetken. Jekpe-jek ónerindegi In hám Yan simvolınan alınǵan paradoks onıń poeziyasına da sińdirilgen. Onıń jekpe-jek óneri hám filosofiyası onıń poeziyasına úlken úles qosadı. Lidiń poeziyasınıń erkin qosıq forması onıń "Formasız bolıń... pishimsiz, suw sıyaqlı" degen sózin sáwlelendiredi<ref>{{Cite book|title=The Warrior Within|year=1996|publisher=McGraw-Hill|location=Martial arts-Philosophy|isbn=0-8092-3194-8|page=[https://archive.org/details/warriorwithinphi00litt/page/43 43]|author=John Little|editor=John Little|chapter=Five: The Running Water}}</ref>. == Jeke ómiri == === Atları === Lidiń kanton tilindegi tuwılǵan atı Li Jun-fan edi. Bul at omofon túrinde "qayta keliw" mánisin ańlatadı hám oǵan anası tárepinen berilgen, sebebi anası onıń erjetkende Qurama Shtatlarǵa qaytıp keletuǵının sezgen. Anasınıń ırımshıllıǵı sebepli, dáslep oǵan Say-fon dep at qoyǵan, bul "kishi feniks" mánisin ańlatıwshı hayal-qızlar atı. "Bryus" degen inglisshe attı oǵan emlewxanadaǵı qarawshı shıpaker, doktor Meri Glover bergen dep esaplanadı. Lidiń úsh basqa qıtaysha atı da bolǵan: Li Yuen-cham — shańaraq/urıw atı; Li Yuen-kam — La Sall kolledjinde oqıǵan waqtında qollanǵan studentlik atı, hám onıń qıtaysha ekran atı Li Siu-lun (Siu-lun "kishi aydarha" degendi ańlatadı). Lidiń Jun-fan degen atı dáslep qıtaysha jazılǵan; biraq, Jun qıtay ieroglifi onıń atasınıń atı Li Jun-biudaǵı bir bólegi menen birdey edi. Demek, qıtay dástúrinde tıyım salıwdı biykarlaw ushın, Lidiń atındaǵı Jun ieroglifi omonimne almastırılǵan. === Shańaraq === Lidiń ákesi, Li Xoy-chuen, sol waqıtta aldıńǵı qatarlı kanton operası hám kino aktyorlarınıń biri bolǵan hám Yaponiyanıń Gonkongtı basıp alıwınıń aldında shańaraǵı menen bir jıllıq opera gastroline shıǵıwǵa tayarlanıp atırǵan edi. Li Xoy-chuen kóp jıllar dawamında AQSH-tı aralap, sol jerdegi kóplegen qıtay jámáátlerinde dóretiwshilik etken edi. Kópshilik zamanlasları AQSH-ta qalıwdı sheshken bolsa da, Li Xoy-chuen Bryustiń tuwılıwınan soń Gonkongqa qayttı. Bir neshe aydan soń Gonkong basıp alındı hám Liler úsh jıl segiz ay yapon okkupaсiyası astında jasadı. Urıs tamam bolǵannan keyin, Li Xoy-chuen aktyorlıq kásibin qayta basladı hám Gonkongtıń qayta qurılıw jıllarında burınǵıdan da ataqlı aktyorǵa aylandı. Lidiń anası, Greys Xo, Gonkongtaǵı eń bay hám kúshli klanlardıń biri bolǵan Xo-tunglardan edi. Ol klannıń evraziyalıq patriarxı Ser Robert Xo-tungtıń yarım jiyeni bolǵan<ref name="People's Republic of China">{{Web deregi | url = http://www.lcsd.gov.hk/ce/Museum/Monument/form/147meeting/AAB-46%20Annex%20B.pdf| bet = Kom Tong Hall at 7 Castle Road, Mid-levels, Hong Kong| arxivurl = https://web.archive.org/web/20110612034159/http://www.lcsd.gov.hk/ce/Museum/Monument/form/147meeting/AAB-46%20Annex%20B.pdf| arxivsáne = 2011-jıl 12-iyun | baspaxana = People's Republic of China| qaralǵan sáne = 2010-jıl 12-sentyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.lcsd.gov.hk/CE/Museum/History/en/pspecial_8.php| bet = Kom Tong Hall and the Dr Sun Yat-sen Museum| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100818100840/http://www.lcsd.gov.hk/CE/Museum/History/en/pspecial_8.php| arxivsáne = 2010-jıl 18-avgust | sáne = 2005-jıl 10-yanvar | baspaxana = People's Republic of China| qaralǵan sáne = 2010-jıl 12-sentyabr }}</ref>. Sonıń ushın, jas Bryus Li bay hám jeńil ortalıqta ósip-jetildi. Shańaraǵınıń joqarı mártebesine qaramastan, Li ósken aymaq kommunistlik [[Qıtay|Qıtaydan]] [[Gonkong|Gonkongqa]] (sol waqıtta Britaniya táj koloniyası bolǵan) qashqan qashqınlardıń aǵılıp keliwi sebepli adamǵa tolıp ketken, qáwipli hám banda básekilerine tolı bolıp qalǵan edi. Greys Xo, eki belgili Gonkong isbilermeni hám qayırqomı Xo Kom-tongtıń (Xo Gumtong) asırap alınǵan yamasa tuwma qızı hám Ser Robert Xo-tungtıń yarım jiyeni sıpatında xabar etiledi<ref name="People's Republic of China"/>. Bryus bes baladan tórtinshisi edi: Fibi Li, Agnes Li, Piter Li hám Robert Li. [[Fayl:Bruce_Lee_-_son.jpg|alt=|oñğa|nobaý|Bryus Li 1966-jılı ulı Brendon menen birge]] Greystiń ata-anası haqqında anıq maǵlıwmat joq. Linda Li óziniń 1989-jılǵı "Bryus Lidiń ómir bayanı" atlı kitabında Greystiń ákesi nemis bolǵanın hám ózi katolik bolǵanın aytadı. Bryus Tomas óziniń 1994-jılǵı "Bryus Li: Gúresiwshi ruwx" atlı ómirbayanlıq kitabında Greystiń anası qıtaylı, al ákesi nemis bolǵanın kórsetedi<ref name="Thomas1994page3">{{Cite book|last=Bruce Thomas|url=https://archive.org/details/bruceleefighting0000thom_d0z5|title=Bruce Lee: Fighting Spirit : a Biography}}</ref>. Lidiń aǵayini Erik Piter Xo óziniń 2010-jılǵı "Balalarımnıń shejiresin izlep" atlı kitabında Greystiń Shanxayda Cheung King-sin atlı evraziyalı hayaldan tuwılǵanın aytadı<ref name="Russo" /> Erik Piter Xo Greys Lidiń anası aralas násilli shanxaylı hayal, al ákesi Xo Kom Tong ekenin aytqan. Greys Lidiń ózi anasınıń inglis, al ákesiniń qıtaylı ekenin xabarlaǵan.<ref name="Russo">{{Cite news|url=http://fightland.vice.com/blog/was-bruce-lee-of-english-descent|title=Was Bruce Lee of English Descent?|last=Russo|first=Charles|sáne=May 18, 2016|work=VICE Fightland|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161025083142/http://fightland.vice.com/blog/was-bruce-lee-of-english-descent|archivedate=October 25, 2016|access-date=November 3, 2024}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=S0MuDAAAQBAJ&pg=PA50|title=Striking Distance: Bruce Lee and the Dawn of Martial Arts in America|last=Russo|first=Charles}}</ref>. Fredda Dadli Balling Greys Lidiń tórtten úsh bólegi qıtaylı, al tórtten bir bólegi britaniyalı ekenin aytqan<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=o7iHCgAAQBAJ&pg=PA36|title=Words of the Dragon: Interviews, 1958–1973|last=Balling|first=Fredda Dudley|date=2017}}</ref>. 2018-jılǵı "Bryus Li: Bir ómir" atlı ómirbayanlıq kitapta, Metyu Polli Lidiń ana tárepten atasın Xo Kom-tong dep anıqlaydı, ol kóbinese onıń asırap alǵan atası sıpatında xabarlanǵan edi. Xo Kom-tongtıń ákesi, Charlz Moris Bosman,{{Sfn|Polly|2018|pp=12–15}} [[Rotterdam|Rotterdamnan]] kelgen gollandiyalı evrey isbilermen bolǵan. Ol Gollandiya Shıǵıs Hindistan kompaniyası menen birge Gonkongqa kóship kelgen hám bir waqıtları Gonkongtaǵı Gollandiya konsulı bolıp xızmet etken. Onıń Sze Tay atlı qıtaylı toqalı bolǵan, olardan altı bala, sonıń ishinde Xo Kom Tong tuwılǵan. Keyin Bosman óz shańaraǵın taslap, Kaliforniyaǵa kóship ketken.{{Sfn|Polly|2018|p=12}} Onıń kishkene inisi Robert Li Jun-fay muzıkant hám qosıqshı; ol Gonkongtaǵı The Thunderbirds toparında dóretiwshilik etken. Bir neshe jeke qosıqları kóbinese yamasa tolıǵı menen inglis tilinde aytılǵan. Sonday-aq, Lidiń Ayrin Rayder menen birge aytqan dueti de shıǵarılǵan. Li Jun-fay Li menen birge AQSHtıń Los-Andjeles qalasında jasaǵan hám sol jerde qalǵan. Lidiń qaytıs bolıwınan keyin, Li Jun-fay Lige baǵıshlanǵan "Bryus Li haqqında ballada" dep atalǵan albom hám sol atamadaǵı jeke qosıq shıǵarǵan. [[Vashington]] universitetinde oqıp júrgen waqtında ol bolajaq hayalı Linda Emeri menen tanıstı, ol da sol jerde muǵallim bolıwǵa oqıp atırǵan edi. AQSHtıń kóp shtatlarında hár qıylı rasadaǵı adamlar arasındaǵı qatnasıqlar ele de qadaǵan etilgenlikten, olar 1964-jıldıń avgust ayında jasırın túrde nekelesti. Lidiń Lindadan eki perzenti boldı: Brendon (1965–1993) hám Shennon Li (1969-jılı tuwılǵan). 1973-jılı Li qaytıs bolǵannan keyin, Linda Bryus Lidiń jekpe-jek óneri Jit Kun Donı úgitlewdi dawam etti. Ol 1975-jılı "Bryus Li: Tek men bilgen adam" atlı kitap jazdı, bul kitap tiykarında 1993-jılı "Aydarha: Bryus Li haqqında ertek" atlı tolıq metrajlı film islendi<ref>{{Web deregi | url = https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1992-10-25-ca-1095-story.html| bet = ON LOCATION : Re-Enter the Dragon : A film biography of kung fu king Bruce Lee, who died almost 20 years ago, weaves martial arts action with an interracial love story| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200806135438/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1992-10-25-ca-1095-story.html| arxivsáne = 2020-jıl 6-avgust | sáne = 1992-jıl 25-oktyabr | til = en-US| jumıs = Los Angeles Times| qaralǵan sáne = 2019-jıl 15-noyabr }}</ref>. 1989-jılı ol "Bryus Li tariyxı" atlı kitaptı jazdı. 2001-jılı ol shańaraq múlkin basqarıwdan ketti. Li qaytıs bolǵanda onıń ulı Brendon segiz jasta edi. Tiri waqtında Li Brendonǵa jekpe-jek ónerin úyretken hám onı túsiriliw maydanshalarına mirát etken. Bul Brendonda aktyorlıq kásibine qızıǵıwshılıq oyattı hám ol usı ónerdi úyreniwge kiristi. Jas jigit bolǵanda, Brendon Li "Ǵázeptiń miyrası" (1986), "Kishkene Tokiodaǵı ayqas" (1991) hám "Tez ot" (1992) sıyaqlı háreketsheń filmlerde oynap, belgili bir jetiskenliklerge eristi. 1993-jılı, 28 jasında, Brendon Li "Ǵarǵa" filminiń túsiriliwi waqtında rekvizit quraldan abaysızda atılıp qaytıs boldı. Lee died when his daughter Shannon was four. In her youth she studied Jeet Kune Do under Richard Bustillo, one of her father's students; however, her serious studies did not begin until the late 1990s. To train for parts in action movies, she studied Jeet Kune Do with Ted Wong<ref name="BB1999">{{Cite journal|last=Reid|first=Dr. Craig D.|title=Shannon Lee: Emerging From the Shadows of Bruce Lee, the Butterfly Spreads her Wings}}</ref>. === Dosları, shákirtleri hám zamanlasları === Lidiń inisi Robert onıń dosları Taki Kimura, Den Inosanto, Stiv Makkuin, Djeyms Kobern hám Piter Chin menen birge onıń tabıtın kóterip júrdi<ref name="auto1">{{Web deregi | url = http://www.historylink.org/index.cfm?DisplayPage=output.cfm&file_id=3999| bet = Lee, Bruce (1940–1973), Martial Arts Master and Film Maker| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160825221754/http://www.historylink.org/index.cfm?DisplayPage=output.cfm&file_id=3999| arxivsáne = 2016-jıl 25-avgust | jumıs = www.historylink.org| qaralǵan sáne = 2016-jıl 22-iyul }}</ref>. Kobern jekpe-jek óneriniń shákirti hám Lidiń dostı edi. Kobern Li hám Stirling Sillifant penen birge "Únsiz fleyta" filmin islep shıǵarıw ústinde islegen. Lidiń erte qaytıs bolıwına baylanıslı, onıń jerlewinde Kobern joqlaw sóz sóyledi<ref name="auto1" /> Makkuinge kelsek, Li Makkuinde bar nárseniń hámmesin qáleytuǵının hám onı alıw ushın hesh nárseden toqtamaytuǵının jasırmaǵan.<ref>{{Web deregi | url = https://www.closerweekly.com/posts/steve-mcqueen-bruce-lee-163809/| bet = Steve McQueen and Bruce Lee: Inside Their Hollywood Rivalry| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191103012337/https://www.closerweekly.com/posts/steve-mcqueen-bruce-lee-163809/| arxivsáne = 2019-jıl 3-noyabr | sáne = 2019-jıl 5-mart | til = en-US| jumıs = Closer Weekly| qaralǵan sáne = 2019-jıl 3-noyabr }}</ref><ref name="bruce">{{Web deregi | url = http://www.historylink.org/File/3999//| bet = Lee, Bruce (1940–1973), Martial Arts Master and Film Maker| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180709222216/http://www.historylink.org/File/3999| arxivsáne = 2018-jıl 9-iyul | avtor = Burrows| at = Alyssa| sáne = 2002-jıl 21-oktyabr | baspaxana = History Link.org| qaralǵan sáne = 2017-jıl 15-aprel }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://chicago.cbslocal.com/2018/06/11/bruce-lee-matthew-polly-clint-eastwood-steve-mcqueen/| bet = Matthew Polly: 'Bruce Lee Wanted To Be The Next Clint Eastwood'| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191103012336/https://chicago.cbslocal.com/2018/06/11/bruce-lee-matthew-polly-clint-eastwood-steve-mcqueen/| arxivsáne = 2019-jıl 3-noyabr | sáne = 2018-jıl 11-iyun | til = en-US| qaralǵan sáne = 2019-jıl 3-noyabr }}</ref>. Inosanto hám Kimura Lidiń dosları hám shákirtleri edi. Inosanto keyin Lidiń ulı Brendondı úyretti<ref>{{Cite news| sáne =May 30, 1993|title=Family Matters|work=The Age}}</ref>. Kimura Lidiń ónerin Sietlde oqıtıwdı dawam etti<ref>{{Cite news|date=June 4, 1995|title=Visitors leave objects of devotion on graves of Bruce Lee and son}}</ref>. Lidiń hayalınıń aytıwınsha, Chin olardıń ómirlik shańaraq dostı hám Lidiń shákirti bolǵan. Djeyms Yimm Li (tuwısqan emes) Lidiń jeke ózi tastıyıqlaǵan úsh 3-dárejeli oqıtıwshısınıń biri bolıp, Oklenddegi Djun Fan Gung-fu Institutın birge qurdı, onda Lidiń joqlıǵında Djun Fan Gung-fudı oqıttı. Djeyms Lidi Ed Parkerge tanıstırǵan, ol Long-Bich Xalıqaralıq karate chempionatınıń shólkemlestiriwshisi edi, sol jerde Li birinshi ret jekpe-jek óneri jámiyetine tanıstırıldı<ref>{{Web deregi | url = https://blackbeltmag.com/arts/chinese-arts/meet-james-yimm-lee-the-man-who-helped-make-bruce-lee-a-success| bet = Meet James Yimm Lee: "The Man Who Helped Make Bruce Lee A Success" {{!}} Black Belt Magazine| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190729192243/https://blackbeltmag.com/arts/chinese-arts/meet-james-yimm-lee-the-man-who-helped-make-bruce-lee-a-success| arxivsáne = 2019-jıl 29-iyul | sáne = 2014-jıl 21-aprel | til = en| jumıs = blackbeltmag.com| qaralǵan sáne = 2019-jıl 20-noyabr }}</ref>. Gollivud jubı Roman Polanski hám Sheron Teyt Li menen jekpe-jek ónerin úyrendi. Polanski Lidi [[Shveycariya|Shveyсariyaǵa]] oqıtıw ushın alıp bardı. Teyt "The Wrecking Crew" filmindegi roli ushın tayarlanıp, Li menen birge shınıqtı. Teyt Menson shańaraǵı tárepinen óltirilgennen keyin, Polanski dáslep Liden gúmanlandı<ref>{{Web deregi | url = https://www.esquire.com/entertainment/movies/a28414367/roman-polanski-bruce-lee-killed-sharon-tate-true-story-once-upon-a-time-in-hollywood/| bet = The True Story Behind Bruce Lee's 'Once Upon a Time in Hollywood' Character| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200727044328/https://www.esquire.com/entertainment/movies/a28414367/roman-polanski-bruce-lee-killed-sharon-tate-true-story-once-upon-a-time-in-hollywood/| arxivsáne = 2020-jıl 27-iyul | sáne = 2019-jıl 24-iyul | qaralǵan sáne = 2019-jıl 25-iyul }}</ref>. Sсenarist Stirling Sillifant jekpe-jek óneriniń shákirti hám Lidiń dostı edi. Sillifant Li hám Djeyms Kobern menen birge "Únsiz fleyta" filmin islep shıǵarıw ústinde isledi''.'' Li Sillifant jazǵan bir neshe joybarlarda aktyorlıq etti hám óziniń jekpe-jek óneri tájiriybesin berdi, birinshi ret "Marlou" (1969) filminde Li jekpe-jek ónerinde tájiriybeli jınayatshı Uinslou Vong rolin oynadı. Li jáne de "Báhárgi jawında júriw" (1970) filmi ushın urıs xoreografiyasın isledi hám "Longstrit" (1971) telekórsetiwinde bas qaharmanǵa sabaq beretuǵın Djit Kun-do oqıtıwshısı Li Cung rolin oynadı. Onıń jekpe-jek óneri filosofiyasınıń elementleri sońǵısınıń sсenariyine kirgizilgen<ref name=":4"/><ref name=":5"/>. Basketbol oyınshısı Karim Abdul-Djabbar jekpe-jek ónerin úyrendi hám Li menen dos boldı<ref name=":2">{{Cite news|last=Heffernan|first=Harold| sáne =June 19, 1969|title=Hollywood|work=The Times-Tribune}}</ref>. Aktyor hám karate chempionı Chak Norris Lidiń dostı hám shınıǵıw sherigi bolǵan<ref>{{Cite news|last=Blank|first=Ed|date=April 3, 1983|title=King Of The Good Guys|work=The Pittsburgh Press|volume=99}}</ref>. Lidiń óliminen keyin, Norris onıń shańaraǵı menen baylanıstı saqlap qalǵanın ayttı<ref>{{Cite news|last=Murray|first=Steve|date=May 3, 1993|title=Actor's new kick: family values|work=The Atlanta Constitution}}</ref>. Dzyudoshı hám kásiplik gúresshi Djin LeBell "Jasıl shıbın" filminiń túsiriliw maydanında Li menen dos boldı. Olar birge shınıqtı hám jekpe-jek óneri boyınsha bilimlerin almastı.{{Sfn|Polly|2018|pp=187}}{{Sfn|Thomas|1994|pp=77}} == Ólimi == [[Fayl:Bruce_Lee_1.JPG|nobaý|Bryus Li óziniń ulı Brendon menen birge Sietldegi Leyk-Vyu qábirstanında jerlengen.]] 1973-jılı 10-mayda Li Gonkongtaǵı Orange Sky Golden Harvest Film Studio studiyasında "Aydaharǵa kiriw" filmi ushın avtomatlastırılǵan dialog almastırıw sessiyası waqtında talıp qaldı. Onıń epilepsiya tutqanaqları hám bas awırıwları bolǵanlıqtan, ol tez arada Gonkong Baptist emlewxanasına jetkerildi, sol jerde shıpakerler miydiń shayqılıwı (сerebral edema) diagnozın qoydı. 1973-jılı 20-iyulde Li Gonkongta aktyor Djordj Lazenbi menen keshki awqatlanıw ushın kelgen edi, ol Lazenbi menen film túsiriwdi jobalastırǵan edi. Lidiń hayalı Lindanıń aytıwınsha, Li saaat 14:00 de úyinde prodyuser Reymond Chou menen ushırasıp, "Ólim oyını" filmin islep shıǵarıw haqqında sóylesken. Olar saat 16:00 ǵa shekem islegen, sońınan birge Lidiń kásiplesi, tayvanlı aktrisa Betti Ting Peydiń úyine barǵan. Úshewi Tingtiń úyinde sсenariydi qarap shıqqan, sońınan Chou keshki jıynalısqa ketken. Li uyqıǵa ketken hám keshki awqatqa kelmegende, Chou kvartiraǵa kelgen, biraq Lidi oyata almaǵan. Shıpaker shaqırılıp, on minut dawamında Lidi tiriltiwge háreket etken, sońınan onı tez járdem arqalı Koroleva Elizabet emlewxanasına jibergen. Li 32 jasında emlewxanaǵa kelgende ólgen dep járiyalanǵan<ref>{{Cite news|url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/article/1068705/bruce-lees-kowloon-tong-residence-go-sale|title=Bruce Lee's residence|work=[[South China Morning Post]]|date=October 24, 2012}}</ref>. Li Sietldegi Leyk-Vyu qábirstanında jerlengen<ref>{{Cite news|url=https://www.chron.com/life/travel/article/Tourists-drawn-to-Seattle-s-dead-1857486.php|title=Tourists drawn to Seattle's dead|work=[[Houston Chronicle]]|date=November 1, 2006}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.tampabay.com/archive/1998/01/11/no-rest-for-the-dead-and-famous/|title=No rest for the dead and famous|work=[[Tampa Bay Times]]|date=January 11, 1998}}</ref>. 1973-jılı 25-iyulde Lidiń jerlewinde tabıt kóteriwshiler arasında Taki Kimura, Stiv Makkuin, Djeyms Kobern, Den Inosanto, Piter Chin hám Lidiń inisi Robert bar edi<ref>{{Web deregi | url = https://www.historylink.org/File/3999| bet = Lee, Bruce (1940–1973), Martial Arts Master and Film Maker| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160825221754/http://www.historylink.org/index.cfm?DisplayPage=output.cfm&file_id=3999| arxivsáne = 2016-jıl 25-avgust | jumıs = www.historylink.org}}</ref>. === Ólimniń múmkin bolǵan sebepleri === Lidiń belgili statusı hám waqıtsız ólimi kóp mısh-mıshlar hám teoriyalarǵa sebep boldı. Bular arasında triadalar qatnasqan óltiriw hám onıń ózi hám shańaraǵına qoyılǵan gúman etilgen ǵarǵıs bar edi<ref>{{Cite news|url=https://www.scmp.com/magazines/style/celebrity/article/3141681/what-killed-bruce-lee-triads-jealous-lover-ancient|title=What killed Bruce Lee — triads, a jealous lover, an ancient Chinese curse or the legendary 'touch of death'? 6 conspiracy theories explored|work=[[South China Morning Post]]| sáne =July 20, 2021}}</ref>. Shotlandiya Yardı tárepinen usınıs etilgen, 1000 nan aslam ólik ashıwdı baqlaǵan sud-mediсina ilimpazı Donald Tir Lidiń ólik ashıwın ótkeriwge tayınlandı. Onıń juwmaǵı Equagesic quramalı dárisindegi birikpelerge reakсiya nátiyjesinde payda bolǵan miy shıyqıldawı sebepli "baxıtsız waqıya arqalı ólim" boldı. Ólik ashıw esabatlarına qaraǵanda, Lidiń miyi 1,400 grammnan 1,575 grammǵa deyin, yaǵnıy 12.5% ke úlkeygen edi. Li ólgen kúni Equagesic qabıllaǵan, onıń quramında aspirin hám tınıshlandırıwshı meprobamat bar edi, biraq ol bunı burın da kóp márte qabıllaǵan edi. Dáslep Lidiń asqazanında tabılǵan kannabis onıń ólimine sebep bolǵan bolıwı múmkin degen boljawlar bolsa da, Tir bul "Bryustıń 10-maydaǵı talıp qalıwı yamasa 20-iyuldaǵı ólimine [kannabis] sebep bolǵan bolıwı múmkin" dep aytıw "juwapkersiz hám aqılsız" bolatuǵının ayttı. Koroleva Elizaveta emlewxanasınıń klinikalıq patologı doktor R. R. Laysett sudmedekspert tıńlawında ólimniń kannabisten bolıwı múmkin emesligin xabarladı. 2018-jılǵı biografiyada avtor Metyu Polli mediсina ekspertleri menen keńesip, Lidi óltirgen miy shıyqıldawınıń shamadan tıs kúsh salıw hám ıssılıq urıwdan bolǵan dep boljadı; ıssılıq urıwı sol waqıtta jaqsı túsinilmegen jaǵday bolǵanlıqtan, ol dıqqatqa alınbaǵan. Bunnan tısqarı, Li 1972-jıldıń aqırında qoltıq ter bezlerin aldırıp taslaǵan, sebebi qoltıq teri filmde jaqsı kórinbeydi dep esaplaǵan. Pollidiń pikirinshe, bul Lidiń denesiniń 1973-jılı 10-may hám 20-iyulde ıssı hawada shınıǵıw waqtında qattı qızıp ketiwine alıp kelgen, nátiyjede ıssılıq urıwı payda bolıp, bul óz gezeginde onıń ólimine alıp kelgen miy shıyqıldawın kúsheytken.{{Sfn|Polly|2018|pp=473–475}} 2022-jıldıń dekabr ayındaǵı "Clinical Kidney Journal" jurnalınıń maqalasında, izertlewshiler toparı Lidiń ólim sebebi haqqındaǵı hár qıylı teoriyalardı izertledi hám onıń ólimine alıp kelgen miydiń shıyqıldawı giponatremiya, yaǵnıy qandaǵı natriy konсentraсiyasınıń jetispewshiligi sebepli júz bergenin anıqladı. Avtorlar Lide giponatremiyaǵa alıp keliwshi bir neshe qáwip faktorları bolǵanın atap ótti, olardıń qatarına shekten tıs suw ishiw, eritpelerdi jeterli dárejede qabıl etpew, alkogol ishiw hám búyreklerdiń artıq suyıqlıqtı shıǵarıw qábiletin tómenletetuǵın bir neshe dárilerdi paydalanıw yamasa olardı shekten tıs qollanıw kiredi. Sonday-aq, Lidiń óliminen aldınǵı belgileri giponatremiyadan ólimge alıp kelgen belgili jaǵdaylarǵa júdá uqsas ekenligi anıqlandı<ref>{{Cite journal|last=Villalvazo|first=Priscila|date=March 10, 2022|title=Who killed Bruce Lee? The hyponatraemia hypothesis}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2022/film/news/bruce-lee-death-too-much-water-study-finds-1235439405/|title=Bruce Lee's Death Caused by Drinking Too Much Water, Researchers Propose in New Study|first=Jackson Kim|last=Murphy|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=November 21, 2022|access-date=February 25, 2024}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/story/2022-11-21/bruce-lee-cause-of-death-theory-water-hyponatremia|title=Kidney specialists revisit Bruce Lee's cause of death|first=CHRISTIE|last=D'ZURILLA|work=[[Los Angeles Times]]|date=November 21, 2022|access-date=February 25, 2024}}</ref>. == Miyras hám mádeniy tásir == [[Fayl:Hong_kong_bruce_lee_statue.jpg|alt=|nobaý|Gonkongtaǵı Bryus Lidiń esteligi]] Geybir sholıwshılar hám jekpe-jek sheberleri tárepinen Li barlıq dáwirlerdegi eń tásirli jekpe-jek sheberi<ref>{{Web deregi | url = http://www.fuel.tv/bruceleelives/| bet = Bruce Lee Lives Documentary| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120629135830/http://www.fuel.tv/bruceleelives| arxivsáne = 2012-jıl 29-iyun }}</ref>, sonday-aq Shıǵıs penen Batıs arasındaǵı kópir bolǵan XX ásirdiń pop-mádeniyat belgisi dep esaplanadı<ref>{{Cite news| sáne =December 11, 2009|title=From Icon to Lifestyle, the Marketing of Bruce Lee|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2009/12/12/business/global/12iht-lee.html|access-date=June 3, 2011}}</ref><ref>{{Cite news|date=November 30, 2010|title=Bruce Lee's 70th birth anniversary celebrated|work=The Hindu|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article923515.ece?homepage=true|access-date=June 3, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121025084029/http://www.thehindu.com/arts/cinema/article923515.ece?homepage=true|archivedate=October 25, 2012}}</ref>. Time jurnalı Lidi XX ásirdiń eń áhmiyetli 100 adamınıń qatarına kirgizdi<ref>{{Cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,991260-3,00.html|title=The Gladiator Bruce Lee|date=June 14, 1999|work=Time|access-date=August 29, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080306175606/http://time.com/time/magazine/article/0,9171,991260-3,00.html|archivedate=March 6, 2008}}</ref>. Li haqqında bir qansha biografiyalıq kitaplar jazılǵan. 1988-jılǵa kelip, bir biografiya 4 millionnan aslam nusqada satılǵan edi. === Ekshn filmler === Li 1970-jıllardaǵı "kung-fu qızǵınlıǵın" baslawǵa tiykarǵı sebepshi boldı. Ol dáslep kung-fudı Batısqa "The Green Hornet" hám "Kung Fu" sıyaqlı Amerika telekórsetiwleri arqalı tanıstırdı,<ref name="Green" /> "kung-fu qızǵınlıǵı" 1973-jılı Gonkong jekpe-jek óneri filmleriniń ústemligi menen baslanbastan burın.<ref name="Desser" /> Lidiń tabısı 1970-1990-jıllar dawamında Batıs jekpe-jek óneri filmleri hám telekórsetiwleriniń tolqının qozǵadı ([[Jan-Klod Van Damm]], Stiven Sigal hám Chak Norris sıyaqlı Batıs jekpe-jek juldızlarınıń karerasın basladı), sonday-aq 1980-1990-jıllarda Aziya jekpe-jek ónerleriniń Batıs ekshn filmleri hám telekórsetiwlerine ulıwma integraсiyasın qozǵadı.<ref name="Green" /> "Aydaharǵa kiriw" filmi hámme waqıtlardaǵı eń tásirli háreket filmleriniń biri sıpatında kórsetilgen. Vice jurnalınıń Sasha Matushak "Aydaharǵa kiriw" filmi "hár qıylı mediada tilge alınadı, syujet sızıǵı hám personajları búgingi kúnde de gúrrińshilerge tásir etpekte, hám filmniń afrika-amerikalılardı, aziyalılardı hám dástúriy jekpe-jek ónerlerin sáwlelendiriw usılında revolyuсiyalıq tásiri ayrıqsha sezildi" dep ayttı<ref>{{Web deregi | url = http://fightland.vice.com/blog/bruce-lees-last-words-enter-the-dragon-and-the-martial-arts-explosion| bet = Bruce Lee's Last Words: Enter the Dragon and the Martial Arts Explosion| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200102120348/http://fightland.vice.com/blog/bruce-lees-last-words-enter-the-dragon-and-the-martial-arts-explosion| arxivsáne = 2020-jıl 2-yanvar | avtor = Matuszak| at = Sascha| sáne = 2015-jıl 1-iyul | jumıs = [[Vice (magazine)|Vice]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 23-mart }}</ref>. Kuan-Sing Chen hám Beng Xuat Chua Lidiń "Aydaharǵa kiriw" sıyaqlı filmlerindegi urıs saxnaların "jaqsılıq penen jamanlıqtıń dáslepki gúresin usınday tamashaǵa tolı usılda" kórsetkeni ushın tásirli dep atap ótti<ref>{{Cite book|last1=Chen|first1=Kuan-Hsing|url=https://books.google.com/books?id=q4d4CAAAQBAJ&pg=PT489|title=The Inter-Asia Cultural Studies Reader| sáne =2015}}</ref>. Dúnya júzindegi kóplegen ekshn filmleriniń rejissyorları Bryus Lidi óz kareralarına tásir etken adam sıpatında atap ótedi, olardıń qatarında Gonkong háreket filmleriniń rejissyorları [[Jackie Chan|Djeki Chan]]<ref name="Birthday">{{Web deregi | url = https://www.youtube.com/watch?v=OneqSB_oeJk| bet = Happy 80th Birthday Bruce Lee!| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201128225852/https://www.youtube.com/watch?v=OneqSB_oeJk| arxivsáne = 2020-jıl 28-noyabr | sáne = 2020-jıl 27-noyabr | jumıs = YouTube| baspaxana = BruceLee.com| qaralǵan sáne = 2020-jıl 7-dekabr }}</ref> hám Djon Vu<ref name=":8">{{Web deregi | url = https://press.discovery.com/asia-pacific/dsc/programs/how-bruce-lee-changed-world/| bet = How Bruce Lee Changed the World| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100124015816/http://press.discovery.com/asia-pacific/dsc/programs/how-bruce-lee-changed-world/| arxivsáne = 2010-jıl 24-yanvar | sáne = 2010-jıl 24-yanvar | jumıs = [[Discovery Channel]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 16-may }}</ref><ref name=":9" /> sonday-aq Gollivud rejissyorları Kventin Tarantino<ref>{{Web deregi | url = https://www.vulture.com/2015/08/quentin-tarantino-the-complete-syllabus.html| bet = Quentin Tarantino: The Complete Syllabus of His Influences and References| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220517042305/https://www.vulture.com/2015/08/quentin-tarantino-the-complete-syllabus.html| arxivsáne = 2022-jıl 17-may | avtor = Fitzmaurice| at = Larry| sáne = 2015-jıl 28-avgust | til = en-us| jumıs = [[Vulture.com]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 16-may }}</ref>, hám Brett Ratner bar. === Jekpe-jek óneri hám jekpe-jek sport túrleri === Djit Kun Do — Li tárepinen dúzilgen, hár qıylı jekpe-jek tártiplerinen paydalanǵan gibrid jekpe-jek filosofiyası — geyde aralas jekpe-jek sportı (MMA) ushın jol ashqan dep esaplanadı<ref name="auto2">{{Cite book|last=Chris Crudelli|title=The Way of the Warrior|url=https://books.google.com/books?id=QlI0fxSm1vgC}}</ref><ref name="Black-Belt">{{Cite journal|last=Beasley|first=Jerry| sáne =September 2003|title=The Man Who Changed the World: How Bruce Lee Continues to Influence the American Martial Arts|url=https://books.google.com/books?id=FtwDAAAAMBAJ|access-date=April 12, 2021}}</ref>. Aralas jekpe-jek konсepсiyası Batısta Bryus Lidiń Djit Kun Do sisteması arqalı keń tarqaldı. Li "eń jaqsı jekpe-jek sheberi — boksser, karate yamasa dzyudo sheberi emes. Eń jaqsı jekpe-jek sheberi — hár qanday stilge beyimlese alatuǵın, formasız bolatuǵın, óziniń jeke stilin qabıllaytuǵın hám stiller sistemasına boysınbaytuǵın adam" dep isengen. 2004-jılı Ultimate Fighting Championship (UFC) qurıwshısı Dana Uayt Lidi "aralas jekpe-jek óneriniń atası" dep atadı hám bılay dedi: "Eger Bryus Lidiń qalay shınıqqanına, qalay gúreskenine hám ol jazǵan kóp nárselerge qarasańız, ol qátesiz stildiń stili joq ekenin aytqan. Siz hár nárseden azǵana alıwıńız kerek. Hár qıylı tártipten jaqsı nárselerdi alıp, isleytuǵının paydalanıp, qalǵanın taslap jiberiwińiz kerek". Li kóp adamlardıń jekpe-jek óneri menen shuǵıllanıwına sebepshi boldı. Bulardıń qatarına Liden ilham alǵan jekpe-jek sportı boyınsha kóplegen gúresshiler kiredi; [[boks]] chempionı Shugar Rey Leonard óziniń djebin Lidi kórip jetilistirgenin ayttı, boks chempionı Menni Pakyao óziniń gúresiw stilin Lidikine salıstırdı, al UFC chempionı Konor Makgregor ózin Li menen salıstırıp, eger Li házirgi waqıtta jarısqa qatnasqanda UFC chempionı bolar edi dep isenetuǵının ayttı<ref>{{Web deregi | url = https://www.espn.com/espn/story/_/id/29266542/could-bruce-lee-win-real-fight| bet = Could Bruce Lee win a real fight?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200609164026/https://www.espn.com/espn/story/_/id/29266542/could-bruce-lee-win-real-fight| arxivsáne = 2020-jıl 9-iyun | avtor = Akintoye| at = Dotun| sáne = 2020-jıl 6-iyun | jumıs = [[ESPN.com]]| baspaxana = [[ESPN Inc.]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 10-iyun }}</ref>. Li 1970-jıllarda Djo Lyuis hám Benni Urkidezdiń<ref name="Black-Belt" /> Amerikada tolıq baylanıslı kikboksing turnirlerin shólkemlestiriwine ilham berdi. Amerikalı taekvondo pioneri Djun Gu Ri Liden ol "akkupunch" dep ataytuǵın nárseni úyrendi hám onı amerikalı taekvondoǵa kirgizdi. Keyinirek Ri awır salmaq boks chempionı [[Muhammed Ali|Muxammed Álidi]] shınıqtırdı hám oǵan "akkupunch"tı úyretti, Áli bunı 1975-jılı Richard Danndı nokautqa shıǵarıw ushın qollandı<ref name="Rhee"/>. Awır salmaq boks chempionı [[Mike Tyson|Mayk Taysonnıń]] aytıwınsha, 1970-jıllarda "hámme Bryus Li bolıwdı qáledi"<ref>{{Web deregi | url = https://www.youtube.com/watch?v=z4GidINB4Zw| bet = Everyone Wanted to be Bruce Lee| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210109065059/https://www.youtube.com/watch?v=z4GidINB4Zw| arxivsáne = 2021-jıl 9-yanvar | avtor = Tyson| avtorsilteme = Mike Tyson| at = Mike| jumıs = YouTube| baspaxana = Hotboxin' with Mike Tyson| qaralǵan sáne = 2021-jıl 6-yanvar }}</ref>. Házirgi UFC awır salmaq chempionı Djon Djons Lidi ilham deregi sıpatında atap ótti<ref>{{Web deregi | url = https://www.coachmag.co.uk/sport/1461/exclusive-interview-with-ufc-champion-jon-jones| bet = Exclusive interview with UFC champion Jon Jones| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200616005357/https://www.coachmag.co.uk/sport/1461/exclusive-interview-with-ufc-champion-jon-jones| arxivsáne = 2020-jıl 16-iyun | avtor = Razvi| at = Sam| sáne = 2012-jıl 19-mart | jumıs = Coach Mag| qaralǵan sáne = 2020-jıl 16-iyun }}</ref>. Djons dizege qıya tebiwdi jiyi qollanıwı menen belgili, bul texnika Li tárepinen keń tarqalǵan edi<ref name="Fantaousakis"/>. Burınǵı UFC orta salmaq chempionı Anderson Silva da Lidi ilham deregi sıpatında atap ótti<ref name="Birthday"/>. Kóplegen basqa UFC gúresshileri de Lidi ózleriniń ilham deregi sıpatında atap ótti, olardıń bir neshewi onı MMA-dıń "ata-babası" yamasa "úlken atası" dep atadı<ref>{{Cite news|last1=Stets|first1=Michael|title=The MMA World Pays Tribute to Bruce Lee 40 Years After His Death|url=https://bleacherreport.com/articles/1710603-the-mma-world-pays-tribute-to-bruce-lee-40-years-after-his-death|access-date=June 15, 2020| sáne =July 20, 2013}}</ref>. == Derekler == [[Kategoriya:Kino álemi]] {{Derekler}} __BÖLİDİMÖNDEMEW__ [[Kategoriya:27-noyabrde tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:1940-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:20-iyulda qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:1973-jılı qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:Amerikalı film aktyorları]] [[Kategoriya:Amerikalı televidenie aktyorları]] p4etpt4rcs8plj57dnfipl231x4xcqr 0 21040 274477 274048 2026-10-01T06:33:35Z InternetArchiveBot 9299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 274477 wikitext text/x-wiki {{Shaxs infoqutısı|atı=Silvestr Stallone|portret=Sylvester Stallone Cannes 2019.jpg|táriypi=Stallone in 2019|tuwılǵan waqtındaǵı atı=<!-- Leave this blank as he does not use a stage name, per format. -->|tuwılǵan sánesi=06.07.1946|tuwılǵan jeri=[[New York City]], [[AQSh]]<!-- Just major city and country, no boroughs etc, per format. -->|kásibi={{flatlist| * Aktyor * Kinorejissyor * Scenarist * Prodyuser }}|iskerlik jılları=1968 ‒ házirgi waqıtqa deyin|ómirlik joldası={{plainlist| * {{marriage|Sasha Chak|1974|1985|end=div}} * {{marriage|[[Brijit Nilsen]]|1985|1987|end=div}} * {{marriage|[[Djennifer Flavin]]|1997}} }}|balaları=5, onıń ishinde [[Seydj Stallone|Seydj]] and [[Sistin Stallone|Sistin]]|anası=[[Djeki Stallone]]|ákesi=[[Frank Stallone Sr.]]|sıylıqları=[[List of awards and nominations received by Sylvester Stallone|Full list]]|sayt={{URL|sylvesterstallone.com}}|qolı=Sylvester Stallone's signature.svg}} '''Silvestr Gardenсio Stallone''' ''([[Inglis tili|ingl]].Sylvester Gardenzio Stallone 1946-jılı 6-iyulde tuwılǵan)'' — amerikalı aktyor hám kinorejissyor. Ol kóplegen sıylıqlarǵa, sonıń ishinde "[[Altın Globus|Altın globus]]" hám "Sınshılar tańlawı" sıylıqlarına iye bolǵan, sonday-aq úsh márte [[Oscar|Oskar]] hám eki márte BAFTA sıylıqlarına usınılǵan. Stallone tariyxta altı on jıl dawamında kassada birinshi orındı iyelegen filmlerde bas rolde oynaǵan eki aktyordıń biri ([[Xarrison Ford]] penen birge)<ref>{{Web deregi | url = https://sylvesterstallone.com/bio/| bet = Bio-About Sylvester Stallone| arxivurl = https://web.archive.org/web/20010601150127/https://sylvesterstallone.com/bio/| arxivsáne = 2001-jıl 1-iyun | sáne = | jumıs = sylvesterstallone.com| qaralǵan sáne = 2021-jıl 23-iyun }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://deadline.com/2021/08/sylvester-stallone-six-decades-number-one-film-rocky-rambo-the-suicide-squad-1234814038/| bet = Sylvester Stallone Punches Way To KO'Ing Number One Film In Six Straight Decades| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230314181046/https://deadline.com/2021/08/sylvester-stallone-six-decades-number-one-film-rocky-rambo-the-suicide-squad-1234814038/| arxivsáne = 2023-jıl 14-mart | sáne = 2021-jıl 12-avgust | jumıs = Deadline| qaralǵan sáne = 2021-jıl 13-avgust }}</ref>. 1969-jılı [[Nyu-York]] qalasına kóship kelgennen soń, bir neshe jıl dawamında aktyor sıpatında qıyınshılıqlardı bastan keshirgen Stallone "The Lords of Flatbush" (1974) sıyaqlı filmlerde áste-aqırın jumıs taba basladı. Ol óziniń eń úlken kritikalıq hám kommerсiyalıq tabısına 1976-jılı ózi jazǵan tabıslı "Rokki" franshizasınıń birinshi filmindegi boksshı Rokki Balboa obrazı menen eristi<ref>{{Web deregi | url = http://www.imdb.com/name/nm0000230/| bet = Sylvester Stallone| arxivurl = https://web.archive.org/web/20110414005846/http://www.imdb.com/name/nm0000230/| arxivsáne = 2011-jıl 14-aprel | jumıs = IMDb| qaralǵan sáne = 2021-jıl 6-avgust }}</ref>. 1977-jılı ol "Eń jaqsı sсenariy" hám "Eń jaqsı aktyor" nominaсiyaları boyınsha eki "[[Oscar|Oskar]]" sıylıǵına usınılǵan tariyxtaǵı úshinshi aktyor boldı. Ol "First Blood" (1982) filminde PTSD (posttravmatikalıq stress sindromı) menen awırıwshı ásker Djon Rambo obrazın atqardı, bul roldi ol bes Rambo filminde (1982-2019) oynadı. 1980-jıllardıń ortasınan 1990-jıllardıń aqırına shekem Stallone "Kobra" (1986), "Tango hám Kesh" (1989), "Jartas qumartıwshısı" (1993), "Qıyratıwshı adam" (1993) hám "Qánige" (1994) sıyaqlı ekshn filmlerde oynap, [[Gollivud|Gollivudtıń]] eń kóp haqı alatuǵın aktyorlarınıń birine aylandı. 1984-jılı ol [[Gollivud Dańq alleyası|Gollivud Dańq alleyasında]] óz juldızına iye boldı. Stallone "Ósh alıwshılar" film franshizasın baslawdan (2010-házirgi waqıtqa shekem) aldın Rokki Balboa (2006) hám Rambo (2008) filmlerindegi belgili rollerin dawam etti, onda ol jallanba ásker Barni Ross rolin oynadı. 2013-jılı ol tabıslı "Qashıw rejesi" filminde bas roldi oynadı hám onıń dawamlarında kórindi. 2015-jılı ol "Krid" filmi menen Rokki obrazına qaytıp keldi, bunda pensiyadaǵı Rokki burınǵı qarsılası Apollo Kridtiń ulı Donni Kridke tálim beredi. Bul film Stallonege keń kólemdegi maqtawlar hám onıń birinshi "[[Altın Globus|Altın globus]]" sıylıǵın alıp keldi, sonday-aq 40 jıl aldın usı rol ushın birinshi márte usınılǵannan keyin úshinshi márte "[[Oscar|Oskar]]" sıylıǵına usınıldı. 2022-jıldan baslap ol Paramount+ telekanalınıń "Talsa patshası" kriminal serialında bas rolde oynap atır. == Erte jaslıq dáwiri hám bilim alıwı == Silvestr Gardenсio Stallone<ref name="digitalspy" /><ref name="Aging heroes" /><ref name="upi" />1946-jılı 6-iyulde[5] [[Nyu-York]] qalasınıń Manxetten rayonındaǵı Xells-Kitchen elatında<ref name="guardianUK">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2016/feb/24/sylvester-stallone-profile-creed-rocky|title=Sylvester Stallone: the wacky people's champ who battled his own ego|access-date=November 16, 2017}}</ref><ref name="biography.com">{{Web deregi | url = https://www.biography.com/people/sylvester-stallone-9491745| bet = Sylvester Stallone: Director, Producer, Screenwriter, Actor, Film Actor (1946–)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20171206233506/https://www.biography.com/people/sylvester-stallone-9491745| arxivsáne = 2017-jıl 6-dekabr | baspaxana = [[Biography.com]] ([[FYI (TV network)|FYI]] / [[A&E Networks]])| qaralǵan sáne = 2017-jıl 16-noyabr }}</ref> hayal-qızlar professional gúresi promouteri Jaklin "Djeki" Stallone (qızlıq familiyası Labofish; 1921–2020) hám shashtárezshi Franchesko "Frenk" Stallone úlkeniniń (1919–2011)<ref name="genealogy">{{Web deregi | url = https://storiedifamiglia.com/2023/09/05/dalla-puglia-agli-usa-gli-antenati-di-sylvester-stallone/| bet = Dalla Puglia a gli USA! Gli antenati di Sylvester Stallone| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240108114141/https://storiedifamiglia.com/2023/09/05/dalla-puglia-agli-usa-gli-antenati-di-sylvester-stallone/| arxivsáne = 2024-jıl 8-yanvar | sáne = 2023-jıl 5-sentyabr | til = it| jumıs = storiedifamiglia.com| qaralǵan sáne = 2024-jıl 8-yanvar }}</ref> úlken ulı bolıp dúnyaǵa kelgen. Onıń anası [[Vashington]], [[Kolumbiya]] okrugınan bolǵan amerikalı bolıp, breton franсuz hám ukrain evrey shıǵısına<ref>{{Web deregi | url = http://www.interfaithfamily.com/arts_and_entertainment/popular_culture/Interfaith_Celebrities_Stallones_Jewish_Grandfather.shtml| bet = Interfaith Celebrities: Stallone's Jewish Grandfather| arxivurl = https://web.archive.org/web/20090626073935/http://www.interfaithfamily.com/arts_and_entertainment/popular_culture/Interfaith_Celebrities_Stallones_Jewish_Grandfather.shtml| arxivsáne = 2009-jıl 26-iyun | avtor = Bloom| at = Nate| sáne = 2009-jıl 23-iyun | jumıs = www.interfaithfamily.com| baspaxana = interfaith family| qaralǵan sáne = 2016-jıl 12-mart }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://jewishbusinessnews.com/2014/08/18/sylvester-stallones-jewish-mom-forced-him-to-become-a-hairdresser/| bet = Sylvester Stallone's Jewish Mom Forced Him To Become A Hairdresser| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150412022311/http://jewishbusinessnews.com/2014/08/18/sylvester-stallones-jewish-mom-forced-him-to-become-a-hairdresser/| arxivsáne = 2015-jıl 12-aprel | avtor = Lightening| at = L.M.| sáne = 2014-jıl 18-avgust | jumıs = www.jewishbusinessnews.com| baspaxana = Jewish Business News| qaralǵan sáne = 2016-jıl 12-mart }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.artukraine.com/old/historical/stallone.htm| bet = Mother of movie star Sylvester Stallone seeks grannie in Ukraine| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140809172653/http://www.artukraine.com/old/historical/stallone.htm| arxivsáne = 2014-jıl 9-avgust | jumıs = ArtUkraine.com| qaralǵan sáne = 2015-jıl 5-iyul }}</ref> iye edi, al ákesi 1930-jılları [[AQSh]]-qa kóship kelgen<ref name="genealogy" /> Djoyya-del-Kolleden shıqqan italiyalı immigrant edi<ref>{{Web deregi| url = https://www.youtube.com/watch?v=dsKu6TYaYpM| bet = Video of Stallone visiting Italy| arxivurl = https://web.archive.org/web/20241202040618/https://www.youtube.com/watch?v=dsKu6TYaYpM&ab_channel=EnzoColetta%7Cquesto| arxivsáne = 2024-jıl 2-dekabr | sáne = 2009-jıl 28-may | jumıs = Youtube| qaralǵan sáne = 2010-jıl 4-sentyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://equiery.com/blog/?p=852| bet = Polo Player and former Marylander Frank Stallone Dies| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160323184634/http://equiery.com/blog/?p=852| arxivsáne = 2016-jıl 23-mart | sáne = 2011-jıl 13-iyul | jumıs = equiery.com| qaralǵan sáne = 2013-jıl 20-fevral }}</ref>. Onıń kishkene inisi — aktyor hám muzıkant Frenk Stallone<ref name="genealogy" /> Stallone haqqındaǵı kóplegen biografiyalarda onıń tuwılǵandaǵı atı "Maykl Silvestr Gardenсio Stallone" ekenligi kórsetilgen, al anasınıń intervyude túsindiriwinshe, ol dáslep aktyor Tayron Pauerge húrmeti sebepli oǵan "Tayron" dep at qoyǵan, biraq Stalloneniń ákesi onı "Silvestr" dep ózgertken. Onıń balalıq laqabı "Binki" bolǵan, biraq mektep oqıwshıları onı "Stinki" dep atay baslaǵannan keyin, ol Mayk/Maykl laqabın qollanıwdı qálegen.<ref name="digitalspy">{{Web deregi | url = https://www.digitalspy.com/showbiz/10-things-about/a89634/ten-things-you-never-knew-about-sylvester-stallone/| bet = Ten Things You Never Knew About Sylvester Stallone| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230120185911/https://www.digitalspy.com/showbiz/10-things-about/a89634/ten-things-you-never-knew-about-sylvester-stallone/| arxivsáne = 2023-jıl 20-yanvar | sáne = 2008-jıl 20-fevral | jumıs = digitalspy.com| baspaxana = [[Digital Spy]]| qaralǵan sáne = 2023-jıl 1-fevral }}</ref><ref name="Aging heroes">{{Cite book|title=Aging heroes|url=https://books.google.com/books?id=OtNbCQAAQBAJ&dq=%22Gardenzio%22&pg=PA35|publisher=[[Rowman & Littlefield]]}}</ref><ref name="upi">{{Web deregi | url = https://www.upi.com/Archives/1987/12/17/TY-STALLONE/7459566715600| bet = Ty Stallone?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230121162159/https://www.upi.com/Archives/1987/12/17/TY-STALLONE/7459566715600| arxivsáne = 2023-jıl 21-yanvar | sáne = 1987-jıl 17-dekabr | jumıs = upi.com| baspaxana = [[United Press International]]| qaralǵan sáne = 2023-jıl 1-fevral }}</ref>. Onıń "Gardenсio" degen ekinshi atı italiyan tilindegi "Gaudenсio" atınıń ózgertilgen forması bolıp, ol onı kóbinese "Enсio" dep qısqartqan. Stalloneniń tuwılıw waqtında bolǵan qıyınshılıqlar akusherlerdi eki jup qısqıshtı qollanıwǵa májbúr etken, nátiyjede nervti tosınnan úzip tasladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/sylvester-stallone.html| bet = Sylvester Stallone Biography| arxivurl = https://web.archive.org/web/20091213163721/http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/sylvester-stallone.html| arxivsáne = 2009-jıl 13-dekabr | avtor = The Biography Channel| jıl = 2007| qaralǵan sáne = 2009-jıl 28-dekabr }}</ref>. Bul onıń betiniń tómengi shep tárepiniń (erinniń, tiliniń hám iyeginiń bir bólimin qosqanda) sal bolıwına alıp keldi, bul oǵan ózine tán tisin qayrap turǵan kórinisi hám sózleriniń anıq emes aytılıwın berdi<ref name="tca" /><ref>{{Web deregi | url = http://www.mid-day.com/articles/sylvester-stallone-can-still-pack-a-punch-at-68/15540185| bet = Sylvester Stallone can still pack a punch at 68| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190427064858/https://www.mid-day.com/articles/sylvester-stallone-can-still-pack-a-punch-at-68/15540185| arxivsáne = 2019-jıl 27-aprel | sáne = 2014-jıl 21-avgust | jumıs = mid-day| qaralǵan sáne = 2015-jıl 6-avgust }}</ref>. Nátiyjede ol balalıq dáwirinde kemsitiwlerge ushıraǵan, bunı ol bodibilding hám aktyorlıq penen shuǵıllanıw arqalı jeńgen<ref>{{Cite news|url=http://decoy.tvpassport.com/q_a/q-sylvester-stallone-has-very-interesting-voice-it-accent-or-something?subid=national-00001|title=Hollywood Q & A|author=Thomlison|access-date=August 26, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220814133615/http://decoy.tvpassport.com/q_a/q-sylvester-stallone-has-very-interesting-voice-it-accent-or-something?subid=national-00001|archivedate=August 14, 2022}}</ref>. Bir másláhátshi Stalloneniń anasına: "Siziń ulıńız sortirovka mashinasın basqarıwǵa yamasa tiykarınan lift operaсiyaları tarawında elektrik járdemshisi bolıwǵa uqıplı", — degen, biraq soǵan qaramastan, Silvestr aktyor hám sсenarist bolıwdı maqset etken<ref>{{Web deregi | url = https://english.elpais.com/culture/2023-03-03/sylvester-stallone-how-childhood-rejection-and-bullying-led-the-legendary-actor-to-create-rocky.html| bet = Sylvester Stallone: How childhood rejection and bullying led the legendary actor to create 'Rocky'| avtor = Güimil| at = Eva| sáne = 2023-jıl 3-mart | til = en-us| jumıs = EL PAÍS English| qaralǵan sáne = 2024-jıl 1-sentyabr }}</ref>. Stallone óziniń nárestelik dáwiriniń bir bólimin patronaj hám internat tárbiyasında ótkizgen, bes jasında shańaraǵı menen birge Merilendke kóship kelgen. 1950-jıllardıń basında ákesi shańaraǵın anasınıń tuwılǵan jeri [[Vashington]], [[Kolumbiya]] okrugına kóshirip, sol jerde sulıwlıq mektebin ashqan. 1954-jılı anası "Barbella" dep atalǵan hayal-qızlar sport zalın ashqan<ref>{{Web deregi | url = https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2020/09/22/jackie-stallone-dies-sylvester-stallone-mother-astrologist/5861878002/| bet = Jackie Stallone, celebrity astrologer, Sylvester Stallone's eccentric mother, dies at 98| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230520151925/https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2020/09/22/jackie-stallone-dies-sylvester-stallone-mother-astrologist/5861878002/| arxivsáne = 2023-jıl 20-may | jumıs = USA TODAY| qaralǵan sáne = 2023-jıl 20-may }}</ref>. Ol on bir jasında ata-anasınıń ajırasıwınan keyin dáslep ákesi menen qalǵan, biraq on bes jasında qayta turmıs qurǵan anası menen birge Filadelfiyaǵa kóship ketken. Bir waqıtları, Stalloneniń muǵallimleri onı "Elektr orınlıǵına otırıwı eń itimal" dep saylaǵan<ref>{{Web deregi | url = https://news.miami.edu/stories/2015/06/sharing-heart-and-humor.html| bet = Celebrating UM Alumni| avtor = Shear| at = Robin| til = en| jumıs = news.miami.edu| qaralǵan sáne = 2024-jıl 1-sentyabr }}</ref>; soǵan qaramastan, Stallone Filadelfiyadaǵı Notr-Dam Akademiyası hám Avraam Linkoln atındaǵı joqarı mektepte<ref name="Edu">{{Web deregi | url = http://pabook.libraries.psu.edu/palitmap/bios/Stallone__Sylvester.html| bet = Stallone, Sylvester (Sly)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120114162642/http://pabook.libraries.psu.edu/palitmap/bios/Stallone__Sylvester.html| arxivsáne = 2012-jıl 14-yanvar | avtor = Birnbaum| at = Aspen| baspaxana = Pabook libraries| qaralǵan sáne = 2011-jıl 27-noyabr }}</ref>, sonday-aq Merilendtegi Sharlott Xoll qalasındaǵı Sharlott Xoll áskeriy akademiyasında oqıǵan, keyin [[Mayami]] Deyd kolledjine barǵan<ref name="Alumni">{{Web deregi | url = http://www.chma.org/listing.cfm?year=1964&Submit=Submit| bet = Charlotte Hall Military Academy Alumni| arxivurl = https://web.archive.org/web/20111118103903/http://www.chma.org/listing.cfm?year=1964&Submit=Submit| arxivsáne = 2011-jıl 18-noyabr }}</ref>. Ol 1965-jıldıń sentyabrinen 1967-jıldıń iyunine shekem eki jıl dawamında [[Shveycariya|Shveyсariyadaǵı]] [[Amerika Qurama Shtatları|Amerika]] kolledjinde oqıǵan. Keyin ol [[Amerika Qurama Shtatları|AQSHqa]] qaytıp kelip, 1967-jıldan 1969-jılǵa shekem Mayami universitetinde drama baǵdarında oqıǵan<ref>{{Web deregi | url = https://sylvesterstallone.com/bio/| bet = Bio &#124; Sylvester Stallone| arxivurl = https://web.archive.org/web/20010601150127/https://sylvesterstallone.com/bio/| arxivsáne = 2001-jıl 1-iyun | jumıs = sylvesterstallone.com| qaralǵan sáne = 2019-jıl 14-iyun }}</ref>. Stallone óziniń aktyorlıq hám ómirlik tájiriybesin qalǵan oqıw kreditleri ornına qabıl etiwdi soraǵan soń, 1998-jılı Mayami universiteti oǵan Kórkem óner bakalavrı (BFA) dárejesin bergen<ref>{{Web deregi | url = https://news.miami.edu/stories/2015/06/sharing-heart-and-humor.html| bet = Celebrating UM Alumni| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150710062857/https://news.miami.edu/stories/2015/06/sharing-heart-and-humor.html| arxivsáne = 2015-jıl 10-iyul | baspaxana = 2015 University of Miami| qaralǵan sáne = 2023-jıl 25-mart }}</ref>. == Kino hám saxna karerası == === 1968–1976: dáslepki rollerden jetiskenlikke shekem === [[Fayl:Rocky-Ad-Santa-Ana-Orange-County-Register-Apr,01-1977-p-102_(cropped).jpg|nobaý|Stallone Rokki (1976) filminde Rokki Balboa sıpatında Adrian (Taliya Shir) menen birge]] 1969-jılǵa shekem ol saxnada Mayk Stallone atı menen shıqqan; 1970-jılı ol Silvestr E. Stallone degen saxna atın qollanıwdı baslaǵan. Mayami universitetinde oqıp atırǵan waqtında, Stallone 1968-jılı túsirilgen "Sol jaqsı bala" (basqasha "Kvadrat túbiri" dep te atalǵan) dramasında rol oynaǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.newspapers.com/newspage/184708715/| bet = MOVIE IN MIAMI: Michael Stallone, 21-year-old Mount Airy actor, is getting his first film break in location in Florida with MGM's "That Nice Boy."| arxivurl = https://web.archive.org/web/20211216232655/https://www.newspapers.com/newspage/184708715/| arxivsáne = 2021-jıl 16-dekabr | sáne = 1968-jıl 23-may | qaralǵan sáne = 2020-jıl 25-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://stallonezone.com/imgs/news/1970s/score_inside.jpg| bet = stallone note from theater programme| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100114053531/https://stallonezone.com/imgs/news/1970s/score_inside.jpg| arxivsáne = 2010-jıl 14-yanvar | qaralǵan sáne = 2020-jıl 25-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://worldradiohistory.com/CANADA/Archive-Broadcaster-Canada/60s/68/BCC-1968-05-23.pdf| bet = Vidicam Film System introduces high speed on 35mm (page 18)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200819075925/https://worldradiohistory.com/CANADA/Archive-Broadcaster-Canada/60s/68/BCC-1968-05-23.pdf| arxivsáne = 2020-jıl 19-avgust | qaralǵan sáne = 2020-jıl 25-dekabr }}</ref>. Bunnan tısqarı, ol hám Djon Xerсfeld 1969-jılı "Atlar" dep atalǵan tómen byudjetli ózbetinshe islep shıǵarǵan film ústinde birge islegen<ref>{{Web deregi | url = https://stallonezone.com/wordpress/?p=14126| bet = "Horses" – The College Film Project of Sly Stallone & John Herzfeld!| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230424121603/https://stallonezone.com/wordpress/?p=14126| arxivsáne = 2023-jıl 24-aprel | sáne = 2023-jıl 24-aprel | qaralǵan sáne = 2023-jıl 24-aprel }}</ref>. Nyu-York qalasına kóshkennen keyin, Stallone kelinshegi Sasha Chak penen bir kvartirada jasaǵan, ol bolajaq aktrisa, ofiсiant bolıp islep olardı asıraǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.sheknows.com/entertainment/articles/1128921/sylvester-stallones-life-timeline/| bet = Sylvester Stallone's taken more punches in life than he has on the big screen| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161012142330/https://www.sheknows.com/entertainment/articles/1128921/sylvester-stallones-life-timeline/| arxivsáne = 2016-jıl 12-oktyabr | avtor = Kelly| at = Lauren| sáne = 2016-jıl 11-oktyabr | jumıs = She Knows| qaralǵan sáne = 2020-jıl 30-mart }}</ref>. Bul waqıtta Stallone hár túrli jumıslardı islegen, sonıń ishinde zooparkta tazalawshı hám teatrda biletshi bolıp islegen; sońǵısınan biletlerdi qımbatqa satqanı ushın jumıstan bosatılǵan. Ol jergilikli kitapxanaǵa jiyi barıp, jazıw kónlikpelerin rawajlandırǵan hám Edgar Allan Ponıń shıǵarmalarına qızıǵıwshılıq payda etken<ref>{{Web deregi | url = https://www.looper.com/27729/truth-sylvester-stallone/| bet = The truth about Sylvester Stallone| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161017015946/https://www.looper.com/27729/truth-sylvester-stallone/| arxivsáne = 2016-jıl 17-oktyabr | avtor = Boone| at = Brian| sáne = 2016-jıl 13-oktyabr | jumıs = [[Looper.com]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 30-mart }}</ref>. I1972-jılı Stallone aktyorlıq karerasınan bas tartıwdıń aldında turǵan edi; ol keyinirek ómiriniń eń tómen noqatı dep táriyiplegen waqıtta, "Kryostnıy ata" filminde qosımsha rol alıwǵa urınǵan, biraq sátsizlikke ushıraǵan<ref>{{Web deregi | url = https://indianexpress.com/article/entertainment/hollywood/sylvester-stallone-was-rejected-as-extra-in-the-godfather/| bet = Sylvester Stallone was rejected as extra in 'The Godfather'| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160228112725/https://indianexpress.com/article/entertainment/hollywood/sylvester-stallone-was-rejected-as-extra-in-the-godfather/| arxivsáne = 2016-jıl 28-fevral | sáne = 2016-jıl 27-fevral | qaralǵan sáne = 2020-jıl 30-mart }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.projectcasting.com/news/sylvester-stallone-the-godfather/| bet = Stallone: I Was Turned Down for an Extra Role in 'The Godfather'| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160227024621/https://www.projectcasting.com/news/sylvester-stallone-the-godfather/| arxivsáne = 2016-jıl 27-fevral | sáne = 2016-jıl 25-fevral | qaralǵan sáne = 2020-jıl 30-mart }}</ref>. Onıń ornına, ol Barbra Streyzand bas rolde oynaǵan basqa Gollivud xiti "Ne bolıp atır, dok?" filminde fon roline jiberilgen. Stallone óziniń eki kórinisinde zorǵa kórinedi. Stallone dostı qatnasıwǵa shaqırǵan spektaklde oynap atırǵan edi, hám sol jerde bolǵan bir agent Stalloneniń "Fletbush lordları" filmindegi bas qaharman Stenlidiń roline tuwra keletuǵının oylaǵan. Bul film byudjet máseleleri sebepli 1972-jıldan 1974-jılǵa shekem toqtap-baslap túsirilgen<ref>{{Web deregi | url = https://cinemaretro.com/index.php?/archives/8347-REVIEW-THE-LORDS-OF-FLATBUSH-STARRING-SYLVESTER-STALLONE,-PERRY-KING,-and-HENRY-WINKLER-From-Sony-Pictures-Choice-Collection.html| bet = REVIEW: "THE LORDS OF FLATBUSH" STARRING SYLVESTER STALLONE, PERRY KING, and HENRY WINKLER From Sony Pictures Choice Collection – Cinema Retro| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200807173822/https://cinemaretro.com/index.php?/archives/8347-REVIEW-THE-LORDS-OF-FLATBUSH-STARRING-SYLVESTER-STALLONE,-PERRY-KING,-and-HENRY-WINKLER-From-Sony-Pictures-Choice-Collection.html| arxivsáne = 2020-jıl 7-avgust | jumıs = cinemaretro.com| qaralǵan sáne = 2020-jıl 20-mart }}</ref>. Stallone shama menen 1973-jıldıń ortasında óziniń birinshi haqıyqıy bas rolin aldı. Bul ǵárezsiz "Jasırınatuǵın jer joq" filmi bolıp, onda ol [[Nyu-York]] qalasındaǵı qalalıq terrorist háreketi menen baylanıslı adamdı oynaydı, al onıń súyiklisi zergerlik buyımlar satıwshısı boladı. Film keyinirek qayta montaj islenip, "Qozǵalańshı" dep ataldı, bul ekinshi versiyada Stallone bas rolde. 1990-jılı bul film dáslepki filmnen alınǵan qıyındılar hám jańadan túsirilgen sáykes kadrlar menen qayta montajlanıp, keyin — Vudi Allenniń "Ne bolıp atır, Tigr Lili?" filmi stilinde — óziniń parodiyasına aylandırılıp, "Reynbo dep atalǵan adam" dep ataldı. Stalloneniń basqa dáslepki film rolleri kishi bolıp, olarǵa tómendegiler kiredi: "M*A*S*H" (1970) filminde stolda otırǵan ásker sıpatında qısqa kreditsiz kóriniw; "Kepterler" (1970) filminde keshte qatnasıwshı sıpatında; Vudi Allenniń "Bananlar" (1971) filminde metro qaraqshısı sıpatında; psixologiyalıq triller "Klyut" (1971) filminde klubta oynap atırǵan qosımsha aktyor retinde; hám Djek Lemmon qatnasqan "Ekinshi avenyudiń tutqını" (1975) filminde jas adam retinde. Sońǵı filmde Djek Lemmonnıń qaharmanı Stalloneniń personajın qalta urlawshı dep oylap, onı quwıp, uslap alıp, uradı. Ol 1974-jılı "Fletbush lordları" filminde ekinshi márte bas roldi oynadı. 1975-jılı ol "Xosh bol, meniń súyiklim", "Kapone" hám "Ólim jarısı 2000" filmlerinde járdemshi rollerdi oynadı. Ol "Poliсiya tariyxı" hám "Kodjak" teleseriallarında miyman aktyor sıpatında qatnastı. Sonday-aq, ol "Mandingo" filminde de bar dep esaplanadı. Onıń saxnası óshirilgen dep kóbinese aytıladı<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-iFLCgAAQBAJ&q=stallone+mandingo+deleted&pg=PA145|title=Thomas Hauser on Boxing: Another Year Inside the Sweet Science}}</ref>. Stallone dúnya júzilik dańqqa "Rokki" (1976) filmindegi bas roli menen eristi. Bul film awır salmaq chempionı Apollo Krid penen bokslesiwge tayarlanıp atırǵan qıyınshılıqtaǵı boksshı Rokki Balboa haqqındaǵı sport draması edi. 1975-jılı 24-martta Stallone Muxammed Ali menen Chak Vepner arasındaǵı jekpe-jekti kórdi. Sol kúni keshte Stallone úyine qayttı hám úsh kúnnen soń "Rokki"diń birinshi variantın jazıp pitkerdi. Keyin Stallone Vepnerdiń sсenariyge qanday da tásir etkenin biykarladı, biraq Vepner shaǵım etti hám aqırında Stallone menen jasırın summa ushın kelisimge keldi<ref name="ESPN Wepner Recognized">{{Web deregi | url = https://www.espn.com/boxing/story/_/page/IamChuckWepner/chuck-wepner-recognized-rocky-fame| bet = 'Real Rocky' Wepner finally getting due| arxivurl = https://web.archive.org/web/20111027212214/http://espn.go.com/boxing/story/_/page/IamChuckWepner/chuck-wepner-recognized-rocky-fame| arxivsáne = 2011-jıl 27-oktyabr | sáne = 2011-jıl 25-oktyabr | baspaxana = [[ESPN]]| qaralǵan sáne = 2012-jıl 20-noyabr }}</ref>. Filmge basqa da ilham derekleri Rokki Graсiano avtobiografiyası "Birew joqarıda meni jaqsı kóredi" hám usı atamadaǵı film bolıwı múmkin. Stallone sсenariydi kóp studiyalarǵa satıwǵa urındı, ózi bas roldi oynaw niyetinde edi. Irvin Vinkler hám Robert Chartoff qızıǵıp, Stallonege huqıqları ushın 350 000 AQSH dolların usındı, biraq olardıń bas rol ushın óz kasting ideyaları bar edi, sonıń ishinde Robert Redford hám Bert Reynolds bar edi. Stallone bas qaharmandı ózi oynamaǵansha satıwdan bas tarttı — hám aqırında, byudjetti ádewir qısqartıwdan keyin, onıń juldız bolıwına kelisim berildi. Film shıqqannan keyin, sınshı Rodjer Ebert Stallone keyingi Marlon Brando bolıwı múmkin dep ayttı. 1977-jılı, 49-[[Oscar|Oskar]] sıylıqları máresiminde, "Rokki" filmi on Oskarǵa usınıs etildi, sonıń ishinde Stallone Eń jaqsı aktyor hám Eń jaqsı original sсenariy nominaсiyalarına usınıldı. Film Eń jaqsı súwret, Eń jaqsı rejissyura hám Eń jaqsı film montajı nominaсiyalarında Oskar sıylıqların uttı. Keyin "Rokki" Milliy film reestrine kirgizildi hám onıń rekvizitleri Smitson muzeyine qoyıldı. Stalloneniń "Rokki" seriyasında Filadelfiya kórkem óner muzeyiniń aldıńǵı kiris esigin paydalanıwı sebepli bul jer "Rokki teksheleri" dep ataldı, hám qalalıq muzeydiń janına Rokki personajınıń esteligin turaqlı túrde ornattı. Bul personaj Xalıqaralıq boks dańq zalına da saylandı. === 1978–1999: keyingi jetiskenlikler === Stallone 1978-jılǵı "Jánnet kóshesi" filminde rejissyorlıq debyutin isledi hám bas roldi oynadı. Bul filmde ol kásiplik gúreske qatnasatuǵın úsh tuwısqannıń biri rolin oynadı. Sol jılı ol Norman Djuisonnıń "F.I.S.T." filminde bas roldi oynadı, bul soсiallıq dramada ol Djeyms Xoffaǵa biraz uqsas, kásiplik awqam basshılıǵına aralasatuǵın qoyma jumısshısı rolin oynadı. 1979-jılı ol "Rokki II" filmin jazdı, bas roldi oynadı hám rejissyorlıq etti (Djon G. Evildsenniń ornına). Bul dawamı úlken tabısqa eristi, 200 million [[AQSh]] dollarınan artıq payda taptı. 1981-jılı ol Maykl Keyn hám futbol juldızı [[Pelé|Pele]] menen birge "Jeńiske qashıw" filminde bas roldi oynadı. Sol jılı ol "Túngi suńqarlar" trillerinde de bas roldi oynadı, bunda ol [[Nyu-York (shtat)|Nyu-York]] poliсiyasınıń xızmetkeri bolıp, Rutger Xauer oynaǵan shet ellik terrorist penen quwıspaq oynaydı. 1982-jılı Stallone Vetnam urısınıń veteranı, burınǵı "Jasıl beret" Djon Rambo rolin oynadı. Bul "Birinshi qan" ekshn filmi edi, Devid Morelldiń usı atamadaǵı romanınıń ekranlastırılıwı boldı. Biraq filmniń óndiris barısında Stallone sсenariydi ádewir ózgertti<ref>{{Web deregi | url = https://ew.com/movies/2017/04/07/first-blood-rambo-dead-ending-kirk-douglas/| bet = 'First Blood' Original Ending: Dead Rambo and Kirk Douglas| arxivurl = https://web.archive.org/web/20231006002817/https://ew.com/movies/2017/04/07/first-blood-rambo-dead-ending-kirk-douglas/| arxivsáne = 2023-jıl 6-oktyabr | jumıs = EW.com| qaralǵan sáne = 2021-jıl 6-avgust }}</ref>. Film hám sınshılar, hám kassada úlken tabısqa eristi. Sınshılar Stalloneniń oyının maqtadı, ol Rambonı kitaptaǵıday emes, adamıy etip kórsete aldı dep ayttı. Bul film "Rambo" franshizasın baslap berdi. Sol jılı Stallone "Rokki III" filmin jazdı, rejissyorlıq etti hám bas roldi oynadı. Bul ekinshi dawamı da kassada tabısqa eristi. Bul rollerge tayarlanıw ushın Stallone qatań shınıǵıw rejimin basladı, bul kóbinese háptesine altı kún sportzalda bolıw hám keshqurın qosımsha press shınıǵıwların islewdi ańlattı. Stallone "Rokki III" filmi ushın denesindegi may muǵdarın óziniń eń tómen kórsetkishi — 2.8% ke deyin túsirgenin aytadı. 1983-jılı ol "Tiri qalıw" filmine rejissyorlıq etti, bul "Shembi keshki qızdırma" filminiń dawamı bolıp, onda Djon Travolta bas roldi oynadı. Bul Stallone rejissyorlıq etken birden-bir film boldı, onda ol ózi oynamadı. "Tiri qalıw" filmi barlıq kino sınshıları tárepinen qattı sınǵa alındı<ref>{{Web deregi | url = https://www.rottentomatoes.com/m/staying_alive| bet = Staying Alive (1983)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20211213200712/https://www.rottentomatoes.com/m/staying_alive| arxivsáne = 2021-jıl 13-dekabr | sáne = 2002-jıl 8-oktyabr | jumıs = [[Rotten Tomatoes]]| baspaxana = [[Fandango Media]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 24-oktyabr }}</ref>. Sınǵa qaramastan, "Tiri qalıw" kommerсiyalıq jaqtan tabısqa eristi. Film muzıkalı filmler arasında eń úlken ashılıw háptesin kórsetti (sol waqıtta), 1,660 ekranda 12,146,143 dollar jıynadı. Ulıwma alǵanda, film AQSH prokatında 22 million dollarlıq byudjetke qarsı 65 million dollarǵa jaqın tabıs taptı. Dúnya júzi boyınsha 127 million dollar jıynadı<ref>{{Web deregi | url = http://jpbox-office.com/fichfilm.php?id=6839| bet = Staying Alive (1983) - JPBox-Office| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210421153142/http://jpbox-office.com/fichfilm.php?id=6839| arxivsáne = 2021-jıl 21-aprel | jumıs = jpbox-office.com| qaralǵan sáne = 2021-jıl 21-aprel }}</ref>. AQSH prokatındaǵı tabısı "Shembi keshki qızdırma" filminiń 139.5 million<ref>{{Web deregi | url = http://www.the-numbers.com/movie/Saturday-Night-Fever| bet = Staying Alive| arxivurl = https://web.archive.org/web/20151222085455/http://www.the-numbers.com/movie/Saturday-Night-Fever| arxivsáne = 2015-jıl 22-dekabr | jumıs = [[The Numbers (website)|The Numbers]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 10-oktyabr }}</ref> dollarınan ádewir tómen bolsa da, film 1983-jıldıń finanslıq jaqtan eń tabıslı on filminiń qatarına kirdi. 1980-jılları Stallone [[Arnold Schwarzenegger|Arnold Shvarсenegger]] menen birge dúnyadaǵı eń iri ekshn film juldızlarınıń biri dep esaplandı<ref name="pearson20171009">{{Web deregi | url = https://www.slashfilm.com/arnold-schwarzenegger-beyond-fest/| bet = Schwarzenegger Orchestrated a Legendary Hollywood Troll| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200727050548/https://www.slashfilm.com/arnold-schwarzenegger-beyond-fest/| arxivsáne = 2020-jıl 27-iyul | avtor = Pearson| at = Ben| sáne = 2017-jıl 19-oktyabr | jumıs = [[/Film]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 27-iyul }}</ref>. [[Arnold Schwarzenegger|Shvarсenegger]]-Stallone básekisi jıllar dawamında jalǵastı<ref name="raymond20131018">{{Web deregi | url = https://www.vulture.com/2013/10/stallone-schwarzenegger-relationship-timeline.html| bet = Schwarzenegger vs. Stallone: A Timeline| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220818143443/https://www.vulture.com/2013/10/stallone-schwarzenegger-relationship-timeline.html| arxivsáne = 2022-jıl 18-avgust | avtor = Raymond| at = Adam K.| sáne = 2013-jıl 18-oktyabr | jumıs = Vulture| qaralǵan sáne = 2022-jıl 19-avgust }}</ref>; olar bir-birin baspasózde hújim etti hám ekranda kóbirek adam óltiriw hám úlkenirek qurallar menen bir-birin basıp ótiwge urındı. Stallone geyde, hátteki tabıssız bolsa da, hár qıylı janrlardaǵı rollerdi orınlawǵa háreket etti. 1984-jılı ol Dolli Parton menen birge "Rinstoun" atlı komediya filminde bas roldi oynadı hám sсenariyin jazıstı, onda ol bolajaq kantri muzıka qosıqshısı rolin oynadı. "Rinstoun" saundtregi ushın ol bir qosıq ta orınladı. Stallone "Tas penen romantika" filmindegi bas erkek rolin bas tartıp, onıń ornına "Rinstoun" filmin tańladı, bul sheshimine ol keyin ókindi. 1985-jılı Stallone "Rokki IV" hám "Rembo: Birinshi qan. Ekinshi bólim" filmleri menen "Rokki" hám "Rembo" franshizalarındaǵı tabısın dawam etti. Stallone bul eki personajdı ulıwma 13 filmde sáwlelendirgen. Stallone "Rokki IV" filmi ushın óz qaharmanınıń sırtqı kórinisin islep shıǵıw ushın burınǵı Mister Olimpiya Franko Kolombo menen ushırastı, dál Mister Olimpiya jarısına tayarlanǵanday. Bul kúnine eki márte, háptesine altı kún shınıǵıw degendi ańlattı<ref>{{Web deregi | url = http://sylvesterstallone.com/health-fitness/four/| bet = Sylvester Stallone – Four<!-- Bot generated title -->| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120905145716/http://sylvesterstallone.com/health-fitness/four/| arxivsáne = 2012-jıl 5-sentyabr }}</ref>. Eki film de úlken finanslıq tabısqa eristi. [[Fayl:John_Rambo.jpg|solğa|nobaý|Stallone "Rembo III" (1988) filminde Djon Rembo rolinde]] 1985-jıl átirapında Stallone 1939-jılǵı Djeyms Kegni klassikası "Patas júzli perishteler" filminiń qayta túsiriliwine kelisim berdi. Bul film onıń Cannon Films kompaniyası menen kóp súwretli kelisiminiń bir bólegi bolıwı kerek edi hám onda Kristofer Riv penen birge bas roldi oynawı, al rejissyorı Menaxem Golan bolıwı kerek edi. Bunday súyikli klassikanıń qayta isleniwi Variety jurnalı tárepinen maqullanbadı hám joqarı sınshı Rodjer Ebert tárepinen qorqınısh penen qabıl etildi. Cannon kompaniyası 1986-jılı ekranǵa shıqqan hám kassalıq tabısqa erisken "Kobra" filmin túsiriwdi sheshti. Bul onıń White Eagle Enterprises óndiris kompaniyasınıń qurılıwına alıp keldi<ref>{{Web deregi | url = https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1986-05-23-ca-23596-story.html| bet = NONEXCLUSIVE CONTRACT : STALLONE, UA INK MULTIPICTURE DEAL| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201021005027/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1986-05-23-ca-23596-story.html| arxivsáne = 2020-jıl 21-oktyabr | sáne = 1986-jıl 23-may | jumıs = [[Los Angeles Times]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 19-oktyabr }}</ref>. 1987-jılı ol "Shegaranıń arǵı tárepinde" atlı shańaraq dramasında bas roldi oynadı, onda ol óziniń uzaqlasqan ulı menen jarasıwǵa háreket etken hám qol gúresi jarısına qatnasqan qıynalǵan júk tasıwshı rolin sáwlelendirdi. Bul film sınshılar tárepinen jaman qabıl etildi hám prokatta áwmetsiz boldı. 1989-jılı ol Kurt Rassel menen birge "Tango hám Kesh" atlı háreketsheń poliсiya filminde bas roldi oynadı, bul film ishki hám sırtqı bazarda jaqsı tabıs taptı, shet el bazarlarında 57 million AQSH dolları hám dúnya júzi boyınsha 120 million AQSH dollarınan artıq payda keltirdi<ref>{{Web deregi | url = https://www.flavorwire.com/402226/so-bad-its-good-sylvester-stallone-arm-wrestling-and-80s-nostalgia-in-over-the-top| bet = So Bad It's Good: Sylvester Stallone, Arm Wrestling, and '80s Nostalgia in 'Over the Top'| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210720102726/https://www.flavorwire.com/402226/so-bad-its-good-sylvester-stallone-arm-wrestling-and-80s-nostalgia-in-over-the-top| arxivsáne = 2021-jıl 20-iyul | avtor = Bailey| at = Jason| sáne = 2013-jıl 8-iyul | jumıs = Flavorwire| qaralǵan sáne = 2021-jıl 5-iyul }}</ref>. Stallone 1980-jıllarda boks promouteri boldı. Onıń Tiger Eye Productions boks promouterlik kompaniyası dúnya chempionları Shon O'Greydi hám Aaron Prayor menen shártnama dúzdi<ref>{{Web deregi | url = http://boxrec.com/media/index.php/Sylvester_Stallone| bet = Sylvester Stallone| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150418131744/http://boxrec.com/media/index.php/Sylvester_Stallone| arxivsáne = 2015-jıl 18-aprel | jumıs = boxrec.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 8-sentyabr }}</ref>. Stallone 1990-jıllardı "Rokki" franshizasınıń besinshi bólimi "Rokki V" filminde bas roldi oynaw menen basladı. Bul filmge birinshi filmniń rejissyorı Djon G. Evildsen qaytıp keldi hám ol seriyalardıń sońǵı bólimi bolıwı kerek edi. Biraq ol prokatta úmitsiz boldı hám unamsız pikirler aldı<ref>{{Cite news|title='Home' KOs 'Rocky V' at Box Office : Movies: The comedy grabs {{US$|17}}&nbsp;million in receipts to take the No. 1 spot over Stallone's much-hyped sequel.|url=https://articles.latimes.com/1990-11-20/entertainment/ca-5106_1_weekend-box| sáne =November 20, 1990|access-date=February 19, 2020}}</ref>. Keyin Stallone Djon Lendistiń "Oskar" atlı tariyxıy komediyasında kórindi, bul film de sınshılar tárepinen de, prokatta da sátsiz boldı<ref>{{Web deregi | url = https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/58972| bet = AFI{{!}}Catalog| arxivurl = https://web.archive.org/web/20191203170003/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/58972| arxivsáne = 2019-jıl 3-dekabr | jumıs = catalog.afi.com| qaralǵan sáne = 2020-jıl 11-oktyabr }}</ref>. 1992-jılı ol Rodjer Spottisvudtıń "Toqta! Bolmasa anam atadı" atlı háreketsheń komediyasında oynadı<ref>{{Web deregi | url = https://catalog.afi.com/Film/59402-STOP--OR-MY-MOM-WILL-SHOOT?cxt=filmography| bet = AFI{{!}}Catalog| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210805123657/http://catalog.afi.com/Film/59402-STOP--OR-MY-MOM-WILL-SHOOT?cxt=filmography| arxivsáne = 2021-jıl 5-avgust | jumıs = catalog.afi.com| qaralǵan sáne = 2020-jıl 11-oktyabr }}</ref>, bul da sınshılar tárepinen hám prokatta áwmetsiz boldı. Stallone bul filmge Shvarсeneggerdiń bas rolge qızıǵıp atırǵanı haqqındaǵı gáplerge isenip kelisim bergen. [[Arnold Schwarzenegger|Shvarсenegger]] bolsa, sсenariydiń sapası tómen ekenin bilip, Stalloneni aldaw ushın prodyuserlerge óziniń qızıǵıwshılıǵın kórsetkenin ayttı. 1993-jılı ol Renni Xarlinniń "Jartas shıńı" atlı ekshn trilleri menen qayta kóterildi<ref>{{Web deregi | url = https://catalog.afi.com/Film/59493-CLIFFHANGER?cxt=filmography| bet = AFI{{!}}Catalog| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201027201213/https://catalog.afi.com/Film/59493-CLIFFHANGER?cxt=filmography| arxivsáne = 2020-jıl 27-oktyabr | jumıs = catalog.afi.com| qaralǵan sáne = 2020-jıl 10-oktyabr }}</ref>. Bul film AQSH-ta tabısqa eristi, 84 million [[AQSh]] dolları tabıs taptı, al dúnya júzi boyınsha 171 million AQSH dolları tabıs taptı<ref>{{Web deregi | url = https://www.boxofficemojo.com/release/rl608863745/| bet = Cliffhanger| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200606232532/https://www.boxofficemojo.com/release/rl608863745/| arxivsáne = 2020-jıl 6-iyun | jumıs = [[Box Office Mojo]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 10-oktyabr }}</ref>. Sol jılı keyinirek ol Marko Brambilla rejissyorlıǵındaǵı "Qıyratıwshı adam" atlı keleshek haqqındaǵı háreketsheń filmde Uesli Snayps hám Sandra Bullok penen birge bas roldi oynadı<ref>{{Web deregi | url = https://catalog.afi.com/Film/67651-DEMOLITION-MAN?cxt=filmography| bet = AFI{{!}}Catalog| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210805123229/http://catalog.afi.com/Film/67651-DEMOLITION-MAN?cxt=filmography| arxivsáne = 2021-jıl 5-avgust | jumıs = catalog.afi.com| qaralǵan sáne = 2020-jıl 10-oktyabr }}</ref>. Rotten Tomatoes saytında film 42 pikir tiykarında 60% maqullaw reytingine iye, ortasha bahası 5.43/10. Sayttıń juwmaǵı: "Satiralıq astarı bar, ortashadan joqarı ilimiy-fantastikalıq atıspalı film, "Qıyratıwshı adam" Stallone, Snayps hám Bulloktıń kúshli oyınları menen bekkemlengen"<ref>{{Web deregi | url = https://www.rottentomatoes.com/m/demolition_man/| bet = Demolition Man (1993)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200626110756/https://www.rottentomatoes.com/m/demolition_man| arxivsáne = 2020-jıl 26-iyun | sáne = 2000-jıl 15-avgust | jumıs = [[Rotten Tomatoes]]| baspaxana = [[Fandango Media]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 31-iyul }}</ref>. Film prokatta birinshi orında basladı. "Qıyratıwshı adam" [[Arqa Amerika|Arqa Amerikada]] prokat dawamında 58,055,768 dollar hám dúnya júzi boyınsha 159,055,768 dollar tabıs taptı<ref name="the-numbers">{{Web deregi| url = https://www.the-numbers.com/movie/Demolition-Man#tab=summary| bet = Demolition Man – Box Office Data, Movie News, Cast Information| jumıs = [[The Numbers (website)|The Numbers]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 1-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20200108210513/https://www.the-numbers.com/movie/Demolition-Man#tab=summary| arxivsáne = 2020-jıl 8-yanvar }}</ref>. Onıń tabıslı filmler qatarı 1994-jılı Sharon Stoun menen birge bas roldi oynaǵan hám Luis Losa rejissyorlıq etken "Maman" filmi menen dawam etti. Film [[AQSh|AQSh]]<nowiki/>ta 7-oktyabrde ekranlarǵa shıqtı<ref>{{Web deregi | url = https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/60240| bet = AFI{{!}}Catalog| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210427042800/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/60240| arxivsáne = 2021-jıl 27-aprel | jumıs = catalog.afi.com| qaralǵan sáne = 2020-jıl 10-oktyabr }}</ref>. Sınshılardıń pikirleri kóbinese unamsız bolǵanına qaramastan<ref>{{Web deregi | url = https://www.rottentomatoes.com/m/1056079-specialist/| bet = The Specialist| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161222203234/https://www.rottentomatoes.com/m/1056079-specialist/| arxivsáne = 2016-jıl 22-dekabr | sáne = 2006-jıl 31-yanvar | jumıs = [[Rotten Tomatoes]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 6-dekabr }}</ref>, film kommerciyalıq jaqtan tabısqa eristi<ref>{{Cite news|last=Fox|first=David J.| sáne =October 11, 1994|title=Weekend Box Office Stallone and Stone Draw In the Fans|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-10-11-ca-48856-story.html|access-date=December 25, 2010}}</ref>. Birinshi háptesinde ol 14,317,765 dollar tabıs taptı hám aqırında AQSH prokatında 57,362,582 dollar menen óz byudjetin qapladı, al shet ellerde jáne 113,000,000 dollar taptı, ulıwma dúnya júzi boyınsha 170,362,582 dollar jıynadı<ref>{{Web deregi | url = https://www.boxofficemojo.com/release/rl3446703617/weekend/| bet = The Specialist| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210224141542/https://www.boxofficemojo.com/release/rl3446703617/weekend/| arxivsáne = 2021-jıl 24-fevral | jumıs = [[Box Office Mojo]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 10-oktyabr }}</ref>. [[Fayl:Sylvester_Stallone_Cannes.jpg|nobaý|Stallone 1993-jılǵı Kann kinofestivalında]] 1995-jılı ol ilimiy-fantastikalıq ekshn film "Sudya Dredd"te bas qaharman rolin oynadı (britaniyalı 2000 AD komiksinen). Onıń shet ellerdegi prokat tabısı AQSH-taǵı "Sudya Dredd" filminiń sátsizligin qapladı. Filmniń byudjeti shama menen 100 million AQSH dolların quradı hám dúnya júzi boyınsha 113 million AQSH dolları tabıs taptı, bul onıń byudjetin zorǵa qapladı. Filmniń prokattaǵı jaman nátiyjelerine qaramastan, Stallone Universal Pictures kompaniyası menen 60 million dollarlıq úsh filmlik kelisimge qol qoydı, bul onı Djim Kerriden keyin hárbir film ushın 20 million dollar alatuǵın ekinshi juldız etti. Biraq, 2000-jıldıń fevral ayında kelisimniń múddeti pitkenshe ol birde bir film túsirmegenlikten, hesh qanday tólem almadı. Sol jılı ol jáne Djulianna Mur hám Antonio Banderas penen birge "Killerler" trillerinde oynadı. Sol jılı Stallone, basqa da ataqlı juldızlar menen birge, Trey Parker hám Mett Stoun rejissyorlıq etken "Siziń studiyańız hám siz" atlı qısqa metrajlı komediya filminde qatnastı. Bul film Seagram kompaniyası tárepinen Universal Studios hám MCA Corporation kompaniyaların satıp alıwın bayramlaw ushın buyırtpa berilgen edi. Stallone filmde óziniń Rokki Balboa dawısı menen sóyleydi, al onıń aytqanları subtitrler arqalı awdarıladı. Bir waqıtta Stallone onıń Balboa obrazın qalay qollanıwı múmkinligi haqqında baqırıp, onı ótmishte qaldırǵanın aytadı; diktor onı sharap salqınlatqıshı menen tınıshlandırıp, onı "aqıllı" dep ataydı. Buǵan juwap retinde Stallone: "Úlken raxmet" deydi. Keyin ol sharap salqınlatqıshına qarap: "Aqmaq arzan studiya!" dep baqıradı. 1996-jılı ol "Kúndizgi jaqtı" atlı apat filminde bas roldi oynadı. Bul filmde ol jer astı tunnelindegi jarılıstan aman qalǵanlardı qutqarıwǵa háreket etiwshi, abıroydan ayırılǵan burınǵı ayrıqsha jaǵdaylar xızmetiniń basshısı rolin oynadı. "Kúndizgi jaqtı" filmi de AQSH ishki prokatında $33 million tabıs taptı, biraq sırtqı bazarda jaqsıraq kórsetkishke iye bolıp, ulıwma $158 million tabıs taptı<ref>{{Web deregi | url = https://www.avclub.com/this-sylvester-stallone-flop-still-makes-for-an-explosi-1844191264| bet = This Sylvester Stallone flop still makes for an explosive good time| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210709183357/https://www.avclub.com/this-sylvester-stallone-flop-still-makes-for-an-explosi-1844191264| arxivsáne = 2021-jıl 9-iyul | avtor = Gomez| at = Patrick| sáne = 2020-jıl 2-iyul | jumıs = The A.V. Club| qaralǵan sáne = 2021-jıl 5-iyul }}</ref>. 1997-jılı Stallone ózine úyrenishikli emes rol — semiz sherif rolin "Poliсiya jeri" atlı kriminal dramasında oynadı, onda ol Robert De Niro hám Rey Liotta menen birge bas rollerdi atqardı. Film sınshılar tárepinen jaqsı qabıl etildi hám prokatta ortasha tabısqa eristi, $15 million byudjetke qarsı $63 million tabıs taptı. Stalloneniń bul filmdegi oyını oǵan Stokgolm Xalıqaralıq Kino Festivaliniń Eń jaqsı aktyor sıylıǵın alıp berdi. 1998-jılı ol "Muravey" atlı animaсiyalıq filmde dawıslı rol oynadı, bul film AQSH ishki prokatında úlken tabısqa eristi. === 2000–2005: tómenlew jılları === 2000-jılı Stallone "Karterdi alıń" atlı trillerde bas roldi oynadı, bul 1971-jılǵı sonday atamadaǵı britaniyalıq filmniń qayta túsirilgen nusqası edi, biraq film sınshılar hám kóriwshiler tárepinen jaman qabıl etildi. Stalloneniń karerası onnan keyingi "Quwǵınǵa ushıraǵan" (2001), "Andjelonıń óshin alıw" (2002) hám "D-Tox" (2002) filmleri de sın hám kommerсiyalıq jaqtan sátsizlikke ushıraǵannan soń ádewir tómenledi. 2003-jılı ol "Shpion balalar" seriyasınıń úshinshi bóliminde: "Shpion balalar 3-D: Oyın tamam" filminde jawız rolin oynadı, bul film prokatta úlken tabısqa eristi (dúnya júzi boyınsha shama menen 200 million AQSH dolları). Stallone jáne de 2003-jılǵı franсuz filmi "Taksi 3"te jolawshı sıpatında qısqa rol oynadı. Sol jılı Stallone "Kóleńke" atlı neo-nuar kriminal dramasındaǵı járdemshi roli arqalı qaytadan kózge túse basladı. Bul film sheklengen formatta shıǵarılǵan bolsa da, sınshılar tárepinen maqtaldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.rottentomatoes.com/m/shade/| bet = Shade| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100728052059/http://www.rottentomatoes.com/m/shade/| arxivsáne = 2010-jıl 28-iyul | sáne = 2009-jıl 21-iyul | jumıs = Rotten Tomatoes| qaralǵan sáne = 2010-jıl 4-sentyabr }}</ref>. Ol jáne de "Rempart jánjeli" dep shártli túrde atalǵan filmde bas roldi oynawǵa hám onı rejissyorlıqqa alınǵan edi. Bul film reperler [[Tupak Shakur]] hám [[The Notorious B.I.G.]] óltiriliwi hám onıń dógeregindegi Los-Andjeles poliсiya departamentindegi korrupсiya jánjeli haqqında bolıwı kerek edi. Keyinirek ol "Notorious" dep ataldı, biraq toqtatıldı<ref>{{Web deregi | url = http://www.eurweb.com/story/eur30196.cfm| bet = Stallone's Tupac/Biggie Movie a No Go: Actor was to play LAPD detective who found dirty cops at root of murders| sáne = 2006-jıl 7-dekabr | baspaxana = EURWeb.com| qaralǵan sáne = 2010-jıl 9-yanvar }}</ref>. 2005-jılı Shugar Rey Leonard penen birge ol NBC telekanalınıń "Talapker" atlı realiti-show boksyorlıq jarıs baǵdarlamasınıń birgeliktegi alıp barıwshısı boldı. Sol jılı ol "Las-Vegas" teleseriyasınıń eki bóliminde qonaq sıpatında qatnastı. Sol jılı Stallone jáne de kásiplik gúres juldızı Xalk Xogandı WWE Dańq zalına kirgizdi. Xogan "Rokki III" filminde Gromoverjeс laqabı menen palwan rolin oynaǵan edi. Stallone Xoganǵa "Rokki III"degi usı qısqa roldi usınǵan adam bolǵan edi<ref>{{Web deregi | url = http://www.donaly.com/celebrity_scene_weekly.html| bet = Sylvester Stallone Rocky- Celebrity Scene Monthly By Don Aly Vol 36| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100721050133/http://www.donaly.com/celebrity_scene_weekly.html| arxivsáne = 2010-jıl 21-iyul | sáne = 2010-jıl 19-avgust | baspaxana = Donaly.com| qaralǵan sáne = 2010-jıl 4-sentyabr }}</ref>. Avgust ayında Stallone "Slaydıń júrisleri" atlı kitabın shıǵardı. Bul kitap fizikalıq forma hám awqatlanıw boyınsha qollanba bolıwdı, sonday-aq onıń ómiri hám jumısları haqqında óz kóz-qarasınan ashıq túsinik beriwdi maqset etken edi. Kitapta jáne de Stalloneniń jıllar dawamındaǵı kóp súwretleri hám onıń shınıǵıwlar islep atırǵan súwretleri bar edi. === 2006-jıldan házirgi waqıtqa shekem: jetiskenlikke qaytıw === [[Fayl:Sylvester_Stallone_Rocky_VI_2005.JPG|nobaý|"Rokki V" filmin túsirgennen 16 jıl ótkennen keyin, Stallone 2006-jılı Rokki Balboa roline qayttı.]] Úsh jıl filmlerden shetleskennen soń, Stallone 2006-jılı "Rokki" seriyasınıń altınshı bólimi "Rokki Balboa" menen qaytıp keldi, bul film sınshılar tárepinen de, kommersiyalıq jaqtan da tabısqa eristi. Aldıńǵı bólim "Rokki V"tiń sınshılar hám prokat jaǵınan sátsizliginen keyin, Stallone seriyalǵa ılayıqlı juwmaq bolatuǵın altınshı bólimdi jazıwǵa, rejissyorlıqqa hám bas roldi oynawǵa qarar etti. Filmniń ulıwma ishki prokat tabısı 70.3 million AQSH dolların (al dúnya júzi boyınsha 155.7 million AQSH dolların) quradı<ref>{{Web deregi | url = https://boxofficemojo.com/movies/?id=rocky6.htm| bet = Rocky Balboa| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100819053715/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=rocky6.htm| arxivsáne = 2010-jıl 19-avgust | jumıs = [[Box Office Mojo]]| qaralǵan sáne = 2010-jıl 4-sentyabr }}</ref>. Filmniń byudjeti tek 24 million AQSH dolları edi. Onıń "Rokki Balboa"daǵı oyını maqtaldı hám kóbinese unamlı pikirler aldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.rottentomatoes.com/m/rocky_balboa/| bet = Rocky Balboa| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201117080022/https://www.rottentomatoes.com/m/rocky_balboa| arxivsáne = 2020-jıl 17-noyabr | sáne = 2006-jıl 22-dekabr | jumıs = rottentomatoes.com| qaralǵan sáne = 2020-jıl 19-fevral }}</ref>. Sol jılı "Ólim tilegi" filminiń qayta túsiriliwi baslandı, Stallone 1974-jılǵı filmniń qayta túsiriliwin rejissyorlıq etip, bas roldi oynaytuǵının járiyaladı. Stallone bılay dedi: "Charlz Bronson personajı arxitektor bolǵannıń ornına, meniń versiyamda ol hesh qashan quralın qollanbay úlken tabıslarǵa erisken júdá jaqsı polisiyashı boladı. Sonlıqtan onıń shańaraǵına hújim bolǵanda, ol ósh alıwdı ámelge asırıwda haqıyqıy ádep-ikramlılıq dilemmasına ushıraydı." Keyinirek ol basılımǵa bul joybarǵa endi qatnaspaytuǵının ayttı. Biraq 2009-jılı MTV menen intervyusinde Stallone jáne de bul joybardı qarap atırǵanın bildirdi<ref>{{Web deregi | url = http://www.mtv.com/news/2433850/sylvester-stallone-speaks-on-a-death-wish-remake-and-edgar-allen-poe/| bet = Sylvester Stallone Speaks on a 'Death Wish' Remake and Edgar Allen Poe| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180221100840/http://www.mtv.com/news/2433850/sylvester-stallone-speaks-on-a-death-wish-remake-and-edgar-allen-poe/| arxivsáne = 2018-jıl 21-fevral | avtor = Rosenberg| at = Adam| sáne = 2009-jıl 2-oktyabr | jumıs = [[MTV News]]| baspaxana = [[MTV]]| qaralǵan sáne = 2018-jıl 21-fevral }}</ref>. Degen menen, bul rol Bryus Uilliske berildi, al rejissyor Eli Rot boldı. Stallone suwsın kompaniyası menen birlesip, Sly Water dep atalǵan joqarı sapalı suw markasın shıǵardı<ref>{{Web deregi | url = http://www.bizjournals.com/seattle/stories/2006/01/16/story2.html| bet = Sylvester Stallone taps Mount Rainier for water sales| arxivurl = https://web.archive.org/web/20070509061112/http://www.bizjournals.com/seattle/stories/2006/01/16/story2.html| arxivsáne = 2007-jıl 9-may | avtor = Dietrich, Heidi| sáne = 2006-jıl 15-yanvar | jumıs = Puget Sound Business Journal| qaralǵan sáne = 2015-jıl 6-dekabr }}</ref>. 2008-jılı Stallone óziniń ekinshi ataqlı roli Rembonı óziniń tabıslı film franshizasınıń tórtinshi bóliminde qayta oynadı. Bul film ápiwayı "Rambo" dep ataldı (ayırım ellerde, birinshi film "Rambo" dep atalǵanlıqtan, bul film "Djon Rambo" dep ataldı). Film 2008-jıl 25-yanvarda 2,751 kinoteatrda kórsetile basladı, birinshi kúni 6,490,000 AQSH dolları, al birinshi háptesinde 18,200,000 AQSH dolları tabıs taptı. Filmniń dúnya júzilik prokat tabısı 113,244,290 AQSH dolların quradı, al byudjeti 50 million AQSH dolları edi. 2009-jıldıń iyul ayında Stallone Bollivud filmi "Kambakkht Ishq"ta ózin-ózi oynap, qısqa rol atqardı<ref>{{Web deregi | url = http://www.mtv.com/news/2435621/sylvester-stallone-and-denise-richards-nominated-for-razzies-equivalent-the-golden-kela-awards/| bet = Sylvester Stallone And Denise Richards Nominated For Razzies Equivalent, The Golden Kela Awards| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100224081228/http://moviesblog.mtv.com/2010/02/22/sylvester-stallone-and-denise-richards-nominated-for-razzies-equivalent-the-golden-kela-awards/| arxivsáne = 2010-jıl 24-fevral | sáne = 2010-jıl 22-fevral | baspaxana = MTV| qaralǵan sáne = 2020-jıl 9-iyun }}</ref>. [[Fayl:Flickr_-_nicogenin_-_66ème_Festival_de_Venise_(Mostra)_-_Sylvester_Stallone_(26).jpg|solğa|nobaý|Stallone 2009-jılı 66-Veneсiya Xalıqaralıq Kino Festivalında]] 2010-jıl 7-dekabrde Stalloneniń Xalıqaralıq Boks Zalı Dańqına qatnaspawshı kategoriyasında saylanǵanı járiyalandı<ref>{{Cite news|sáne=December 7, 2010|title=Sylvester Stallone, hall of famer|work=Newsday|url=http://www.newsday.com/entertainment/pet-rock-1.811972/sylvester-stallone-hall-of-famer-1.2523881|access-date=December 7, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101211122730/http://www.newsday.com/entertainment/pet-rock-1.811972/sylvester-stallone-hall-of-famer-1.2523881|archivedate=December 11, 2010}}</ref>. Sol jılı Stallone "The Expendables" atlı toparlıq ekshn filmin jazdı, rejissyorlıq etti hám bas roldi oynadı. 2009-jıldıń jaz/qıs máwsiminde túsirilgen bul film 2010-jıl 13-avgustta ekranlarǵa shıqtı. Filmde onıń menen birge basqa da ekshn juldızları Djeyson Stetxem, [[Jet Li|Djet Li]] hám Dolf Lundgren, sonday-aq Terri Kryus, Mikki Rurk, Rendi Kutyur, Erik Roberts hám Stoun Kold Stiv Ostin qatnastı, al 80-jıllardıń ekshn belgileri Bryus Uillis hám [[Arnold Schwarzenegger|Arnold Shvarсenegger]] qısqa rollerde kórindi<ref>{{Web deregi | url = https://www.slashfilm.com/2009/07/09/action-movie-sequel-time-the-expendables-2-and-more-inglorious-basterds-prequel-talk/| bet = Action Movie Sequel Time: The Expendables 2, And More Inglorious Basterds Prequel Talk| arxivurl = https://web.archive.org/web/20090712030119/http://www.slashfilm.com/2009/07/09/action-movie-sequel-time-the-expendables-2-and-more-inglorious-basterds-prequel-talk/| arxivsáne = 2009-jıl 12-iyul | sáne = 2009-jıl 9-iyul | baspaxana = Slashfilm.com| qaralǵan sáne = 2010-jıl 4-sentyabr }}</ref>. Film óziniń birinshi kórsetiliw háptesinde AQSH prokatında birden 1-orınǵa shıǵıp, 34,825,135 AQSH dolları tabıs taptı. Bul kórsetkish Stalloneniń karerasındaǵı eń úlken ashılıw háptesi boldı<ref>{{Web deregi | url = https://boxofficemojo.com/news/?id=2889&p=.htm| bet = Weekend Report: 'Expendables' Pump Up, 'Eat Pray Love' Pigs Out, 'Scott Pilgrim' Powers Down| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100906040308/http://www.boxofficemojo.com/news/?id=2889&p=.htm| arxivsáne = 2010-jıl 6-sentyabr | jumıs = Box Office Mojo| qaralǵan sáne = 2010-jıl 4-sentyabr }}</ref>. 2010-jıldıń jazında Braziliya kompaniyası O2 Filmes film ústinde islegeni ushın ele de 2 million AQSH dollarınan kóbirek qarız ekenligi haqqında málimleme berdi<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2010/aug/02/sylvester-stallone-pursued-brazilians-debts|title=Sylvester Stallone pursued by Brazilian company for unexpendable debts| sáne =August 2, 2010|access-date=August 13, 2010}}</ref>. 2011-jılı Stallone Kevin Djeymstiń "Zookeeper" komediyasında arıslannıń dawısın berdi. "The Expendables 2" 2012-jıl 17-avgustta ekranǵa shıqtı; bul dawamı Rotten Tomatoes saytında 67% unamlı baha aldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.rottentomatoes.com/m/the_expendables_2/| bet = Expendables 2| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200918073654/https://www.rottentomatoes.com/m/the_expendables_2| arxivsáne = 2020-jıl 18-sentyabr | sáne = 2012-jıl 17-avgust | jumıs = Rotten Tomatoes| qaralǵan sáne = 2012-jıl 20-avgust }}</ref>, al birinshi film 41% alǵan edi<ref>{{Web deregi | url = https://www.rottentomatoes.com/m/the_expendables/| bet = The Expendables| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120822134113/http://www.rottentomatoes.com/m/the_expendables/| arxivsáne = 2012-jıl 22-avgust | sáne = 2010-jıl 13-avgust | jumıs = Rotten Tomatoes| qaralǵan sáne = 2012-jıl 20-avgust }}</ref>. Birinshi filmdegi aktyorlardan tısqarı, bul filmde [[Jan-Klod Van Damm]] hám Chak Norris te qatnastı. Sol jılı Stallone "Rokki" filminiń Brodvey myuzikli ushın sсenariy jazıwǵa qatnastı. 2013-jılı Stallone Uolter Xill rejissyorlıǵında túsirilgen "Bullet to the Head" ekshn filminde bas roldi oynadı. Bul film Aleksis Nolenttiń franсuz grafikalıq romanı "Du Plomb Dans La Tete" tiykarında islengen<ref>{{Web deregi | url = http://sylvesterstallone.com/bullet-to-the-head-wraps-filming/| bet = Bullet to the Head wraps filming| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120804084948/http://sylvesterstallone.com/bullet-to-the-head-wraps-filming/| arxivsáne = 2012-jıl 4-avgust | sáne = 2011-jıl 29-avgust | jumıs = SylvesterStallone.com| qaralǵan sáne = 2012-jıl 24-iyul }}</ref>. Jáne de 2013-jılı ol [[Arnold Schwarzenegger|Arnold Shvarсenegger]] hám Djim Kavizel menen birge "Escape Plan" háreket trillerinde, sonday-aq Robert De Niro menen birge "Grudge Match" sport komediya-dramasında oynadı, bul film "Rokki" franshizasın eske saldı. Stalloneniń ispan filmi "No Rest for the Wicked"tiń inglis tilindegi remeykin islep atırǵanı haqqında xabar berilgen edi, biraq bul joybar toqtatıldı<ref>{{Web deregi | url = http://film-book.com/sylvester-stallone-talks-rambo-5-no-rest-for-the-wicked-remake/| bet = Sylvester Stallone talks Rambo 5, ''No Rest For the Wicked'' Remake| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120313001958/http://film-book.com/sylvester-stallone-talks-rambo-5-no-rest-for-the-wicked-remake/| arxivsáne = 2012-jıl 13-mart | sáne = 2012-jıl 9-mart | qaralǵan sáne = 2012-jıl 24-iyul }}</ref>. Sol jılı Stallone Djeyson Stetxem ushın "Homefront" ekshn filminiń sсenariyin jazdı. "The Expendables 3", toparlıq ekshn film seriyasınıń úshinshi bólimi, 2014-jıl 15-avgustta ekranǵa shıqtı. Qaytıp kelgen aktyorlar quramına Uesli Snayps, Antonio Banderas, [[Mel Gibson]] hám [[Xarrison Ford]] ta qosıldı. Bul film sınshılar hám kóriwshiler tárepinen unamsız qabıl etildi hám seriyada eń az tabıs tapqan film boldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.cinemablend.com/new/Sylvester-Stallone-Finally-Admits-Expendables-Made-Huge-Mistake-68375.html| bet = Sylvester Stallone Finally Admits The Expendables Made This Huge Mistake| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200524095457/https://www.cinemablend.com/new/Sylvester-Stallone-Finally-Admits-Expendables-Made-Huge-Mistake-68375.html| arxivsáne = 2020-jıl 24-may | sáne = 2014-jıl 24-noyabr | qaralǵan sáne = 2018-jıl 23-noyabr }}</ref>. [[Fayl:Sylvester_Stallone_Cannes_2014_2.jpg|nobaý|Stallone 2014-jılǵı Kann kinofestivalında "The Expendables 3" filmin reklama etip atır.]] 2015-jılı Stallone "Creed" dep atalǵan spin-off-dawam filminde Rokki Balboa rolin qayta oynadı. Bul film Apollo Kridtiń (Rokkiydiń marhum dostı/qarsılası) ulı Adonis "Donni" Kridtiń professional boksshı bolıwına baǵıshlanǵan, onı Maykl B. Djordan oynadı. Rayan Kugler rejissyorlıǵında túsirilgen bul film sınshılar tárepinen joqarı bahalandı. 40 jıl dawamında jetinshi márte kinoekranda ataqlı boksshını sáwlelendirgen Stalloneniń bul roli keń kólemde maqtaw hám marapatlarǵa iye boldı, sonıń ishinde Eń jaqsı ekinshi planlı aktyor ushın "[[Altın Globus|Altın globus]]" sıylıǵın aldı hám úshinshi márte "[[Oscar|Oskar]]" sıylıǵına usınıldı, bul ret Eń jaqsı ekinshi planlı aktyor nominaсiyasında. 2017-jılı Stallone "Galaktika qorǵawshıları 2" filminde Stakar Ogord / Starhok rolinde payda boldı, ol Ravagerler frakсiyasınıń basshısı edi<ref>{{Web deregi | url = http://io9.gizmodo.com/guardians-of-the-galaxy-vol-2-reveals-who-star-lords-d-1784197253| bet = Guardians of the Galaxy Vol. 2 Reveals Who Star-Lord's Dad Is, and It's Stupendous (Updated!)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160724061205/http://io9.gizmodo.com/guardians-of-the-galaxy-vol-2-reveals-who-star-lords-d-1784197253| arxivsáne = 2016-jıl 24-iyul | sáne = 2016-jıl 23-iyul | baspaxana = [[io9]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 3-avgust }}</ref>. 2018-jılı ol Deyv Batista menen birge "Qashıw jobası 2: Hades" filminde oynadı, bul film tikkeley úy-videosına shıǵarıldı. Túsiriwdi juwmaqlaǵannan keyin, ol óziniń soсiallıq tarmaqtaǵı betinde "Qashıw jobası 3: Shaytan stanсiyası" ústinde jumıs dárhal baslanǵanın járiyaladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jaime-king-joins-sylvester-stallone-escape-plan-3-1041797/| bet = Jaime King Joins Sylvester Stallone in 'Escape Plan 3' (Exclusive)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20211024180216/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jaime-king-joins-sylvester-stallone-escape-plan-3-1041797/| arxivsáne = 2021-jıl 24-oktyabr | avtor = Kit| at = Borys| sáne = 2017-jıl 20-sentyabr | jumıs = [[The Hollywood Reporter]]| qaralǵan sáne = 2021-jıl 24-oktyabr }}</ref>. Iyul ayında Stallone "Creed" filmine dawam sсenariyin jazıp pitkergenin xabarladı, syujetke "Rokki IV" filminen Ivan Dragonıń qaytıwı kirgizilgen<ref>{{Web deregi | url = https://www.comingsoon.net/movies/news/872283-drago-confirmed-for-creed-ii-as-stallone-finishes-script#/slide/1| bet = Drago Confirmed for Creed II as Stallone Finishes Script| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201109014836/https://www.comingsoon.net/movies/news/872283-drago-confirmed-for-creed-ii-as-stallone-finishes-script#/slide/1| arxivsáne = 2020-jıl 9-noyabr | avtor = Max Evry| sáne = 2017-jıl 21-iyul | baspaxana = ComingSoon| qaralǵan sáne = 2017-jıl 21-iyul }}</ref>. Sol jılı Stallone Derek Ueyn Djonsonnıń "Djon G. Avildsen: Autsayderler patshası" hújjetli filminde qatnastı, bul film rejissyor Djon G. Avildsen haqqında edi. "Creed II" filminiń túsiriliwi 2018-jıldıń mart ayında baslandı, onı 2018-jıldıń Shúkirlik kúni sırtqa shıǵarıw jobalanǵan edi. Dáslep Stallone rejissyorlıq etiwi kerek edi, biraq keyin bul wazıypa kishi Stiven Keyplǵa berildi, bul onıń tolıq metrajlı film rejissyorı sıpatındaǵı debyuti boldı<ref>{{Web deregi | url = http://ftw.usatoday.com/2017/12/creed-2-release-date-sylvester-stallone-ivan-drago| bet = Sylvester Stallone drops major {{sic|announc|ment|nolink=y}} about 'Creed II'| arxivurl = https://web.archive.org/web/20171231155408/http://ftw.usatoday.com/2017/12/creed-2-release-date-sylvester-stallone-ivan-drago| arxivsáne = 2017-jıl 31-dekabr | sáne = 2017-jıl 27-dekabr | qaralǵan sáne = 2017-jıl 31-dekabr }}</ref>. "Creed II" AQSHta Metro-Goldwyn-Mayer kompaniyası tárepinen 2018-jıl 21-noyabrde ekranǵa shıǵarıldı. Film sınshılar tárepinen ulıwma unamlı bahalandı hám óziniń birinshi háptesinde 35,3 million dollar tabıs taptı (bes kúnlik barlıǵı 55,8 million dollar), bul Shúkirlik kúni dáwirinde shıǵarılǵan haqıyqıy háreketli filmler arasında eń úlken dáslepki tabıs boldı<ref>{{Web deregi | url = https://editorial.rottentomatoes.com/article/creed-ii-first-reviews-a-solid-if-predictable-sequel/| bet = Creed II First Reviews: A Solid, if Predictable, Sequel| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190423072752/http://editorial.rottentomatoes.com/article/creed-ii-first-reviews-a-solid-if-predictable-sequel/| arxivsáne = 2019-jıl 23-aprel | avtor = Campbell| at = Christopher| sáne = 2018-jıl 18-noyabr | jumıs = [[Rotten Tomatoes]]| qaralǵan sáne = 2018-jıl 16-noyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/scottmendelson/2018/11/25/michael-b-jordans-creed-2-kos-box-office-with-record-breaking-55m-debut/| bet = Michael B. Jordan's 'Creed 2' KO's Box Office With Record-Breaking $55M Debut| arxivurl = https://web.archive.org/web/20181125182651/https://www.forbes.com/sites/scottmendelson/2018/11/25/michael-b-jordans-creed-2-kos-box-office-with-record-breaking-55m-debut/| arxivsáne = 2018-jıl 25-noyabr | jumıs = [[Forbes]]| qaralǵan sáne = 2018-jıl 25-noyabr }}</ref>. 2019-jıl 23-iyulde Variety jurnalına bergen intervyusinde Stallone "Rokki" filminiń dawamın hám aldınnan tariyxıy filmleri islep atırılǵanın ayttı. Prodyuser Irvin Vinkler: "Biz buǵan júdá qızıǵıwshılıq bildirdik" dep, Stalloneniń sсenariy jazıwı hám bas rolde oynawı boyınsha kelisiwler alıp barılıp atırǵanın bildirdi. "Biz onı islewge asıǵıp turmız." Stallone filmniń syujeti Rokkiydiń hújjetsiz immigrant bolǵan jas jawınger menen dos bolıwı haqqında bolatuǵının ayttı. "Rokki óz ájapasın kóriwge kelgende elde qamalıp qalǵan ashıwlı jas adam menen ushırasadı. Ol onı óz ómirine alıp kiredi, hám isengisiz sawdalar baslanadı, olar shegaranıń arǵı tárepine ótip ketedi. Bul júdá waqıtlı másele," — dedi Stallone. Stallone jáne de "Rokki" haqqında aldın ala tariyxıy teleserialı boyınsha "dawamlı talqılawlar" alıp barılıp atırǵanın, onıń striming xızmetinde kórsetiliwin úmit etetuǵının ayttı. Serial, shaması, kásiplik boksta úmit etken jas Rokki Balboanıń ómirin sáwlelendiredi. Stallone prodyuser Irvin Vinklerdiń serial islewge gúmanlanıp qaraytuǵının ayttı: "Awa, onda biraz qarama-qarsılıq bar edi. Ol óz oyında 'Rokki'di tiykarınan tolıq metrajlı film dep esaplaydı hám onı kabel arqalı kórsetiwge boladı dep oylamaydı, sonlıqtan bul úlken kelispewshilik boldı."<ref>{{Web deregi | url = https://variety.com/2019/film/features/sylvester-stallone-rocky-ownership-stake-1203275639/| bet = Sylvester Stallone Feels Robbed of an Ownership Stake in 'Rocky': 'I Was Furious'| arxivurl = https://web.archive.org/web/20211031124140/https://variety.com/2019/film/features/sylvester-stallone-rocky-ownership-stake-1203275639/| arxivsáne = 2021-jıl 31-oktyabr | sáne = 2019-jıl 23-iyul | jumıs = [[Variety (magazine)|Variety]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 23-iyul }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://popculture.com/movies/2019/07/23/sylvester-stallone-reveals-rocky-sequel-prequel-in-development/| bet = Sylvester Stallone Reveals 'Rocky' Sequel and Prequel Are in Development| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190724165447/https://popculture.com/movies/2019/07/23/sylvester-stallone-reveals-rocky-sequel-prequel-in-development/| arxivsáne = 2019-jıl 24-iyul | sáne = 2019-jıl 16-iyul | jumıs = popculture.com| qaralǵan sáne = 2019-jıl 23-iyul }}</ref> Sol jılı Stallone dáslepki "Rokki" filminiń isleniwi haqqında "40 jıl Rokki" (2020) dep atalǵan hújjetli film túsiriw ushın Derek Ueyn Djonsondı ózi tańlap aldı. Hújjetli filmde Stallone filmniń isleniw barısındaǵı kórinislerge sóz qosıp baradı. Stallone 2018-jıldıń mart ayında Breden Aftergud penen birge Balboa Productions atlı kino studiyasın qurdı, onda Stallone hárbir joybardıń birlesken prodyuseri bolıp xızmet etedi. Studiya film hám televidenie joybarların rawajlandırıw ushın Starlight Culture Entertainment penen kóp jıllıq birge islesiw shártnamasın dúzdi<ref>{{Web deregi | url = https://www.hollywoodreporter.com/news/sylvester-stallone-launches-balboa-productions-1115792| bet = Sylvester Stallone Launches Balboa Productions| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180927124952/https://www.hollywoodreporter.com/news/sylvester-stallone-launches-balboa-productions-1115792| arxivsáne = 2018-jıl 27-sentyabr | sáne = 2018-jıl 30-may | jumıs = The Hollywood Reporter| qaralǵan sáne = 2018-jıl 22-oktyabr }}</ref>. 2018-jıldıń may ayında Rembo franshizasınıń besinshi bólimi járiyalandı, al 2018-jıldıń avgust ayında Adrian Gryunberg rejissyor sıpatında tastıyıqlandı<ref>{{Web deregi | url = https://screenrant.com/rambo-5-director/| bet = Rambo 5 Reportedly Recruits Get the Gringo Director| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180819050055/https://screenrant.com/rambo-5-director/| arxivsáne = 2018-jıl 19-avgust | avtor = Stephens| at = David| sáne = 2018-jıl 18-avgust | jumıs = Screen Rant| qaralǵan sáne = 2018-jıl 2-oktyabr }}</ref>. "Rembo: Sońǵı qan" filminiń túsiriliwi 2018-jıldıń sentyabr ayında baslandı, ssenariydi Stallone birge jazdı hám ol Vetnam urısınıń veteranı Djon Rembo rolin jáne oynadı<ref>{{Web deregi | url = https://deadline.com/2018/05/sylvester-stallone-in-line-to-take-on-mexican-cartel-in-rambo-5-1202383468/| bet = Sylvester Stallone In Line To Take on Mexican Cartel in Rambo 5| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190214104758/https://deadline.com/2018/05/sylvester-stallone-in-line-to-take-on-mexican-cartel-in-rambo-5-1202383468/| arxivsáne = 2019-jıl 14-fevral | avtor = Wiseman| at = Andrew| sáne = 2018-jıl 5-may | jumıs = [[Deadline Hollywood|Deadline]]| qaralǵan sáne = 2018-jıl 7-may }}</ref>. Syujet Rembonıń jaqın dostınıń qızın qutqarıw ushın Meksika narkokarteline kiriwi átirapında qurılǵan. 2019-jıldıń 20-sentyabrinde AQSHta kórsetilgen film<ref name="IGN">{{Cite news|url=https://www.ign.com/articles/2018/05/08/rambo-5-reportedly-in-the-works-with-sylvester-stallone|title=Rambo 5 Confirmed by Stallone, Coming Fall 2019| sáne =May 8, 2018|access-date=May 8, 2018}}</ref>, birinshi háptesinde 18.9 million dollar tabıs taptı, bul franshizanıń eń jaqsı baslanıwı boldı<ref>{{Web deregi | url = https://comicbook.com/movies/2019/08/29/rambo-last-blood-projected-franchise-best-opening/| bet = Rambo: Last Blood Projected For Franchise Best Opening| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190831005659/https://comicbook.com/movies/2019/08/29/rambo-last-blood-projected-franchise-best-opening/| arxivsáne = 2019-jıl 31-avgust | qaralǵan sáne = 2019-jıl 31-avgust }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://deadline.com/2019/08/rambo-last-blood-ad-astra-downton-abbey-box-office-projections-1202707434/| bet = Rambo: Last Blood' Eyes Franchise Best $24M+ Opening, Will Toss 'Ad Astra' Out Of Orbit & Crash 'Downton Abbey's Party| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190829181842/https://deadline.com/2019/08/rambo-last-blood-ad-astra-downton-abbey-box-office-projections-1202707434/| arxivsáne = 2019-jıl 29-avgust | avtor = D'Alessandro| at = Anthony| sáne = 2019-jıl 29-avgust | jumıs = [[Deadline Hollywood]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 29-avgust }}</ref>. Film 50 million dollar bolǵan óndiris byudjetine qarsı dúnya júzi boyınsha 91 million dollar tabıs taptı. 2020-jıldıń aqırında Stallone Mortal Kombat 11 urısıw video oyınınıń 2-Kombat Pack bóliminde Rembo sıpatında óz dawısın berdi<ref>{{Web deregi | url = https://www.thewrap.com/rambo-mortal-kombat-11-ultimate-sylvester-stallone/| bet = Sylvester Stallone to Voice Rambo in 'Mortal Kombat 11 Ultimate'| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210623065435/https://www.thewrap.com/rambo-mortal-kombat-11-ultimate-sylvester-stallone/| arxivsáne = 2021-jıl 23-iyun | avtor = Amore| at = Samson| sáne = 2020-jıl 8-oktyabr | jumıs = TheWrap| qaralǵan sáne = 2021-jıl 5-iyul }}</ref>. 2021-jılı ol DC Extended Universe filmi "The Suicide Squad"ta King Shark roline dawıs berdi<ref>{{Web deregi | url = https://www.irishtimes.com/culture/film/king-shark-sylvester-stallone-i-m-looking-for-love-it-s-the-loneliest-apex-predator-1.4624720| bet = King Shark Sylvester Stallone: 'I'm looking for love. It's the loneliest apex predator'| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210725231222/https://www.irishtimes.com/culture/film/king-shark-sylvester-stallone-i-m-looking-for-love-it-s-the-loneliest-apex-predator-1.4624720| arxivsáne = 2021-jıl 25-iyul | baspaxana = The Irish Times| qaralǵan sáne = 2021-jıl 10-avgust }}</ref>. 2022-jılı Stallone Bragi Shut jazǵan sсenariy boyınsha superqaharman janrınıń qarańǵı interpretaсiyası bolǵan "Samarityanin" filminde bas roldi oynadı<ref>{{Web deregi | url = https://variety.com/2019/film/news/sylvester-stallone-samaritan-mgm-1203145083/| bet = Sylvester Stallone's Superhero Drama 'Samaritan' Lands at MGM| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190222012147/https://variety.com/2019/film/news/sylvester-stallone-samaritan-mgm-1203145083/| arxivsáne = 2019-jıl 22-fevral | avtor = McNary| at = Dave| sáne = 2019-jıl 21-fevral | jumıs = [[Variety (magazine)|Variety]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 8-dekabr }}</ref>. 2022-jıldıń noyabr ayında Stallone "Tulsa King" striming teleserialında mafiya basshısı rolin oynap, óziniń striming televideniesindegi debyutin jasadı. Teylor Sheridan hám Terens Vinter dóretken 9 bólimnen ibarat serial Paramount+ platformasında kórsetildi<ref name="Mar22-cast">{{Web deregi | url = https://deadline.com/2022/03/tulsa-king-max-casella-domenick-lombardozzi-vincent-piazza-jay-cast-sylvester-stallone-paramount-plus-1234985490/| bet = ''Tulsa King'': Max Casella, Domenick Lombardozzi, Vincent Piazza & Jay Will Join Sylvester Stallone In Paramount+ Series| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220415095241/https://deadline.com/2022/03/tulsa-king-max-casella-domenick-lombardozzi-vincent-piazza-jay-cast-sylvester-stallone-paramount-plus-1234985490/| arxivsáne = 2022-jıl 15-aprel | avtor = Andreeva| at = Nellie| sáne = 2022-jıl 24-mart | jumıs = [[Deadline Hollywood]]| baspaxana = [[Penske Media Corporation]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 9-may }}</ref>. Ekinshi máwsim rawajlandırılmaqta. 2023-jıldıń may ayında Stallone hám onıń jaqın shańaraǵı (hayalı hám úsh qızı) "The Family Stallone" realiti-teleserialında bas rollerdi oynadı. Kórsetilgennen jeti kún ótkennen soń, serial ekinshi máwsimge uzaytıldı. Sol ayda Stallone "Galaktika qorǵawshıları. 3-bólim" filminde Stakar Ogord rolin qayta oynadı<ref>{{Web deregi | url = https://collider.com/guardians-of-the-galaxy-3-sylvester-stallone/| bet = Sylvester Stallone Confirms His Return to the MCU in 'Guardians of the Galaxy Vol. 3'| arxivurl = https://web.archive.org/web/20211113035650/https://collider.com/guardians-of-the-galaxy-3-sylvester-stallone/| arxivsáne = 2021-jıl 13-noyabr | avtor = DeVore| at = Britta| sáne = 2021-jıl 12-noyabr | jumıs = [[Collider (website)|Collider]]| qaralǵan sáne = 2021-jıl 12-noyabr }}</ref>. Tom Zimnidiń Stallone haqqındaǵı "Sly" hújjetli filmi 2023-jılǵı Toronto Xalıqaralıq Kino Festivalınıń juwmaqlawshı filmi sıpatında kórsetildi. 2023-jıldıń oktyabr ayında ol "Expend4bles" filminde Barni Ross rolin qayta oynadı, bul film kassada hám sınshılar arasında áwmetsiz bolıp, franshizadaǵı eń az tabıs tapqan film boldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.forbes.com/sites/markhughes/2023/09/25/expendables-4-is-another-2023-flop-at-50-million-box-office/| bet = 'Expendables 4' Is Another 2023 Flop At $50 Million Box Office| avtor = Hughes| at = Mark| sáne = 2023-jıl 25-sentyabr | jumıs = Forbes| qaralǵan sáne = 2024-jıl 3-aprel }}</ref>. ==== Keleshektegi joybarlar ==== "Creed II" hám "Rambo V: Last Blood" filmleriniń shıǵarılıwınan keyin, Balboa Productions keń kólemli óndiris dizimin járiyaladı. Birinshi Afrika-Amerikalı awır salmaqtaǵı boks chempionı Djek "Galveston gigantı" Djonsonnıń tariyxın súwretleytuǵın film rawajlandırılmaqta<ref>{{Web deregi | url = https://variety.com/2018/film/news/jack-johnson-boxer-movie-sylvester-stallone-1202825380/| bet = Sylvester Stallone to Make Movie About Trump-Pardoned Boxer Jack Johnson| arxivurl = https://web.archive.org/web/20181022073457/https://variety.com/2018/film/news/jack-johnson-boxer-movie-sylvester-stallone-1202825380/| arxivsáne = 2018-jıl 22-oktyabr | avtor = McNary| at = Dave| sáne = 2018-jıl 30-may | qaralǵan sáne = 2018-jıl 22-oktyabr }}</ref>. Keyinirek Stallone "Hunter" filminiń ekranlastırılıwında bas roldi oynaydı. Bul syujet dáslep "Rambo V: Last Blood" filminiń tiykarı ushın jobalanǵan edi. Gúrriń, qupıya agentliktiń tájiriybesi nátiyjesinde jaratılǵan yarım-adam, yarım-haywandı ańlaw ushın jallanǵan isbilermen ańshı Nataniel Xanter átirapında qurılǵan. Studiya ele sсenarist jallawı kerek. Bunnan soń, Maykl Makgowannıń 50-den aslam jasırın tapsırmalardı óz ishine alǵan karerası haqqında Maykl Makgowan hám Ralf Pezzullo tárepinen jazılǵan "Ghost: My Thirty Years as an FBI Undercover Agent" biografiyalıq romanınıń tolıq metrajlı ekranlastırılıwı jobalanǵan, biraq joybarǵa ele sсenarist bekitilmegen. Buǵan qosımsha, otstavkadaǵı Armiya reyndjeri Maks Adams tárepinen jazılıp atırǵan qara operaсiyalar áskerleri haqqındaǵı film de rawajlandırılmaqta. Stallone Chak Dikson tárepinen jaratılǵan kitap seriyasınan "Levon's Trade" di jazdı, ol dáslep televiziyalıq adaptaсiya sıpatında baslanıp, keyin film joybarına aylandı. Televiziyalıq óndiris dizimine Rob Uilyams tárepinen jazılıp atırǵan Charlz Seylordıń "Second Son" shıǵarmasınıń seriyalıq adaptaсiyası kiredi<ref>{{Web deregi | url = https://deadline.com/2018/10/sylvester-stallone-samaritan-hunter-balboa-productions-ghost-book-deal-1202483446/| bet = Sylvester Stallone To Star In 'Samaritan' & 'Hunter', Acquires FBI Memoir As His Balboa Productions Ramps Up Slate| arxivurl = https://web.archive.org/web/20181022073513/https://deadline.com/2018/10/sylvester-stallone-samaritan-hunter-balboa-productions-ghost-book-deal-1202483446/| arxivsáne = 2018-jıl 22-oktyabr | avtor = N'Duka| at = Amanda| sáne = 2018-jıl 17-oktyabr | qaralǵan sáne = 2018-jıl 22-oktyabr }}</ref>. Stallone 2020-jıldıń may ayınıń basında 1993-jılǵı "Demolition Man" filminiń dawamı isleniw ústinde ekenin járiyaladı: "Menińshe, ol kelip atır. Házir biz Warner Brothers penen birge islesip atırmız. Ol ájayıp kórinip atır. Solay etip, ol shıǵıwı kerek, bul boladı"<ref>{{Web deregi | url = https://www.denofgeek.com/movies/demolition-man-2-sylvester-stallone-warner/| bet = Demolition Man 2 in the Works at Warner, Says Sylvester Stallone| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200512185456/https://www.denofgeek.com/movies/demolition-man-2-sylvester-stallone-warner/| arxivsáne = 2020-jıl 12-may | sáne = 2020-jıl 5-may | jumıs = Den of Geek| qaralǵan sáne = 2020-jıl 30-iyun }}</ref>. Stallone Edgar Allan Ponıń ómiri haqqında film rejissyorlıq etiw qálewin bildiriwdi dawam etpekte, ol bul sсenariydi jıllar dawamında tayarlap kiyatır. Ol jáne de Nelson Demilldiń "The Lion's Game" romanın ekranlastırıwdı qáleytuǵının aytqan. == Mediadaǵı kóp tárepleme wazıypaları == 1977-jılı, birinshi "Rocky" filmi ushın, Stallone [[Charlie Chaplin|Charli Chaplin]] hám Orson Uellsten keyin tariyxta eń jaqsı aktyor hám eń jaqsı sсenariy ushın eki nominaсiya alǵan úshinshi adam boldı<ref>{{Web deregi | url = http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1977/memorable-moments| bet = The 49th Academy Awards Memorable Moments| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200405062039/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1977/memorable-moments| arxivsáne = 2020-jıl 5-aprel | sáne = 2014-jıl 26-avgust | jumıs = Oscars.org – Academy of Motion Picture Arts and Sciences| qaralǵan sáne = 2015-jıl 23-sentyabr }}</ref>. Joqarıda aytılǵanlar sıyaqlı, ol filmge sсenariy jazdı hám bas roldi oynadı. Stallone Rokki Balboa, Djon Rembo hám Barni Ross sıyaqlı qaytalanatuǵın rolleri menen tanımalı. Stallone altı "Rocky" filminiń hámmesine sсenariy jazdı hám bas rolde oynadı, sonıń menen birge tórt dawamınıń rejissyorı boldı. Stallone "Rambo" franshizasınıń bes filminde bas rolde oynadı hám qosımsha sсenariylerin jazdı, al tórtinshisin ózi rejissyorlıq etti. Stallone "The Expendables" filmleriniń birinshi bólimine sсenariy jazdı, rejissyorlıq etti hám bas rolde oynadı. Stallone "Paradise Alley" filmin rejissyorlıq etti, bas rolde oynadı hám sсenariyin jazdı. Djon Travolta "Saturday Night Fever" filminiń dawamı bolǵan "Staying Alive" de bas rolde oynadı, oǵan Stallone sсenariy jazdı hám rejissyorlıq etti. Stallone "Cobra" hám "Driven" filmlerine sсenariy jazdı hám olarda bas rolde oynadı. Stallone "F.I.S.T.", "Rhinestone", "Over the Top", "Cliffhanger" hám "Creed II" filmlerine qosımsha sсenariy jazdı hám olarda bas rolde oynadı. 2008-jılı fevral ayında Stallonedan qaysı obraz (Rokki yaki Rembo) benen este qalıwdı qáleytuǵını soraǵanda, ol: "Bul qıyın soraw, biraq Rokki meniń birinshi perzentim, sonlıqtan Rokki" dep juwap bergen<ref>{{Web deregi | url = http://www.stv.tv/content/out/film/videointerviews/display.html?id=opencms:/out/films/video_interviews/sylvester_stallone_rambo_video_interview| bet = Sylvester Stallone: Rambo Returns, video interview with STV| arxivurl = https://web.archive.org/web/20080518053857/http://www.stv.tv/content/out/film/videointerviews/display.html?id=opencms%3A%2Fout%2Ffilms%2Fvideo_interviews%2Fsylvester_stallone_rambo_video_interview| arxivsáne = 2008-jıl 18-may }}</ref>. Ol jáne de Rokkidi "sana", al Rembonı bir personajdıń "sanasızlıǵı" sıpatında túsindiriwge bolatuǵının aytqan. Stallone geyde óz filmlerinde qosıq aytqan. Ol "Paradise Alley" (1978) filmi ushın "Too Close to Paradise" qosıǵın aytqan, muzıkasın Bill Konti jazǵan (ol burın da Stallone menen birge islegen, onıń [[Oscar|Oskarǵa]] usınılǵan "Rocky" (1976) filmi ushın ataqlı "Gonna Fly Now" temasın jazǵan, ol AQSHta №1 xit bolǵan)<ref>{{Web deregi| url = https://www.youtube.com/watch?v=e9EZaI8dmrs| bet = Too Close To Paradise| arxivurl = https://web.archive.org/web/20241009204041/https://www.youtube.com/watch?si=NK31B3zemrY_JK73&v=e9EZaI8dmrs| arxivsáne = 2024-10-09| avtor = CalvinJohns| sáne = 2010-jıl 5-aprel| qaralǵan sáne = 2017-jıl 18-mart }}</ref>. "Rocky III" (1978) filminde Stallone (Rokki Balboa sıpatında) tósekte jatqan waqıtta ekrandaǵı hayalı Adrianǵa (Taliya Shir) "Take Me Back" qosıǵın aytqan. Bul qosıqtı dáslep onıń inisi Frank aytqan, ol birinshi "Rocky" filminde kishi rol oynaǵan. "Rhinestone" (1984) filmi ushın Stallone "Drinkenstein" sıyaqlı qosıqlardı hám haqıyqıy kantri juldızı bolǵan filmdegi partnerı Dolli Parton menen duetler aytqan. Ol jáne de karerasınıń shıńında bolǵan 1980-jılları "The Muppet Show" da qonaq sıpatında eki qosıq aytqan<ref>{{Web deregi | url = http://www.therobotsvoice.com/2009/09/the_muppet_shows_10_weirdest_moments.php| bet = The Muppet Show's 10 Weirdest Moments – The Robot's Voice| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221232521/http://www.therobotsvoice.com/2009/09/the_muppet_shows_10_weirdest_moments.php| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | sáne = 2009-jıl 4-sentyabr | qaralǵan sáne = 2017-jıl 18-mart }}</ref>. Stallonenıń filmde sońǵı ret qosıq aytqanı "Grudge Match" (2013) filminde bolǵan, onda ol Robert De Niro menen birge "The Star-Spangled Banner" di aytqan<ref>{{Web deregi | url = http://www.themortonreport.com/entertainment/film/blu-ray-review-grudge-match/| bet = Blu-ray Review: Grudge Match| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221233027/http://www.themortonreport.com/entertainment/film/blu-ray-review-grudge-match/| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr | avtor = Lipp| at = Chaz| sáne = 2014-jıl 9-aprel | qaralǵan sáne = 2017-jıl 18-mart }}</ref>. == Jeke ómiri == === Nekeleri hám balaları === [[Fayl:Sylvester_Stallone_Brigitte_Nielsen_(cropped).jpg|nobaý|Stallone 1985-jılı sol waqıttaǵı hayalı Bridjit Nilsen menen birge Aq úyde Prezident [[Ronald Reagan|Ronald Reygan]] hám Birinshi xanım Nensi Reygan menen ushırasqan.]] Stallone úsh márte úylengen. Onıń birinshi nekesinen eki ulı hám úshinshi nekesinen úsh qızı bar. 28 jasında, 1974-jıldıń 28-dekabrinde ol Sasha Chakqa úylengen. Olardıń eki ulı bolǵan: Seydj Munblad Stallone (1976–2012), ol 36 jasında júrek keselliginen qaytıs bolǵan, hám Sirdjeo (1979-jılı tuwılǵan), oǵan erte jasta autizm diagnozı qoyılǵan. Erli-zayıplılar 1985-jıldıń 14-fevralında ajırasqan. Stallone 1985-jıldıń 15-dekabrinde Beverli-Xillzde (Kaliforniya) model hám aktrisa Bridjit Nilsenge úylengen. Olardıń neke turmısı (eki jılǵa sozılǵan) hám keyingi ajırasıwı jámiyetlik basılımlarda keń járiyalanǵan<ref>{{Cite news|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1755&dat=19870723&id=vqMcAAAAIBAJ&sjid=RXAEAAAAIBAJ&pg=7140,3399728|last=Broeske|first=Pat H.|title=Stallone Divorce Stops Tabloid Presses| sáne =July 23, 1987|newspaper=[[Sarasota Herald-Tribune]]|agency=[[Los Angeles Times-Washington Post News Service]]|location=Hollywood|access-date=November 20, 2015}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1997/08/10/movies/stallone-seeks-a-serious-turn-for-the-better.html|last=Gabriel|first=Trip|title=Stallone Seeks a Serious Turn for the Better|date=August 10, 1997|newspaper=[[The New York Times]]|access-date=February 18, 2017}}</ref>. 1988-jılı Stallone model Djennifer Flavin menen tanısqan hám olar 1994-jılǵa shekem qarım-qatnasta bolǵan. Sol jılı Stallone oǵan model Djenis Dikinsonnan perzentli bolatuǵının aytqan. 1994-jıldıń fevralında bala tuwılǵannan soń, DNK testi Stalloneniń ákesi emesligin tastıyıqlaǵan hám ol Dikinson menen bolǵan kelisimin buzǵan. 1995-jılı model Endji Everxart penen qısqa múddetli aralasqannan soń, ol Flavin menen qarım-qatnasın qayta tiklegen. 1997-jıldıń may ayında Stallone Djennifer Flavinge úylengen. Erli-zayıplılardıń úsh qızı bar: Sofiya, Sistin hám Skarlet<ref name="PeopleDaughters">{{Cite news|url=http://people.com/movies/sylvester-stallones-daughters-what-to-know-about-sophia-sistine-scarlet/|title=Sylvester Stallone's Daughters: What to Know About Miss Golden Globes Sophia, Sistine & Scarlet|last1=Michelle Miller|date=January 5, 2017|access-date=April 23, 2017}}</ref>. Onıń qızları 74-Altın globus sıylıqları máresiminde Altın globus elshisi lawazımın bólisiwge tańlanǵan<ref>{{Cite news|title=Who is this year's Miss Golden Globe? All three of Sylvester Stallone's daughters|url=https://www.latimes.com/entertainment/la-et-golden-globes-2017-live-sylvester-stallone-s-girls-are-all-miss-1483861175-htmlstory.html|date=January 8, 2017|last1=D'Zurilla|first1=Christie|access-date=February 19, 2020}}</ref>. 2022-jıldıń 19-avgustında, 25 jıllıq neke turmısınan soń, Palm-Bich okruginiń hújjetleri Djennifer Flavinniń "neke buzıw hám basqa járdem" ushın arza bergenin kórsetken<ref>{{Cite news|last1=Marr|first1=Madeleine|date=August 24, 2022|title=They were married 25 years. Now Sly Stallone's wife has filed for divorce in Florida|url=https://www.miamiherald.com/miami-com/miami-com-news/article264837969.html|access-date=August 26, 2022}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Whigham|first1=Julius|date=August 25, 2022|title=Sylvester Stallone divorce: Jennifer Flavin files in county, cites 'waste of marital assets'|url=https://www.palmbeachpost.com/story/news/local/2022/08/25/jennifer-flavin-seeks-divorce-rocky-rambo-star-sylvester-stallone/7887378001/|access-date=August 26, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220825220351/https://www.palmbeachpost.com/story/news/local/2022/08/25/jennifer-flavin-seeks-divorce-rocky-rambo-star-sylvester-stallone/7887378001/|archivedate=August 25, 2022}}</ref>. 2022-jıldıń 23-sentyabrinde jubaylar jarasqan<ref>{{Web deregi | url = https://people.com/movies/sylvester-stallone-wife-jennifer-flavin-reconcile-after-divorce-filing/| bet = Sylvester Stallone and Wife Jennifer Flavin Reconcile 1 Month After She Filed for Divorce| arxivurl = https://web.archive.org/web/20230625175219/https://people.com/movies/sylvester-stallone-wife-jennifer-flavin-reconcile-after-divorce-filing/| arxivsáne = 2023-jıl 25-iyun | avtor = VanHoose| at = Benjamin| sáne = 2022-jıl 23-sentyabr | jumıs = People| qaralǵan sáne = 2023-jıl 5-iyul }}</ref>. === Shańaraǵı hám dosları === Stallone óz tuwısqanı Frank penen jaqın qatnasta. Frank "Rembo: Birinshi qan. Ekinshi bólim" hám "Tiri qalıw" filmlerine saz jazǵan. 1983-jılı Franktiń "Far from Over" qosıǵı "Tiri qalıw" filmi ushın jazılıp, AQSHta 10-orınǵa shıqqan. Frank Silvestr rolde oynaǵan kóplegen filmlerde kishi rollerde oynap, saz jazǵan. Ásirese "Rokki" filmlerinde kóshe boyında qosıq aytıwshı sıpatında qatnasıp, qosıqlar jazǵan. Stalloneniń 48 jasar ógey qarındası Toni Enn Filiti 2012-jıldıń 26-avgustında ókpe ragınan qaytıs bolǵan<ref>{{Cite news|last=Dillon|first=Nancy|url=http://www.nydailynews.com/news/national/tragedy-strikes-sylvester-stallone-family-expendables-star-loses-half-sister-cancer-article-1.1145688|title=Sylvester Stallone's half-sister Toni Ann Filiti dies of cancer at 48| sáne =August 27, 2012|work=[[Daily News (New York)|Daily News]]|access-date=June 19, 2013}}</ref>. Stallone Djo Spinell menen jaqın dos bolǵan, biraq olardıń aqırǵı birge islegen jumısı "Túngi quslarda" (1981) kelispewshilik júz bergen. Spinell 1989-jılı qaytıs bolǵan<ref>{{Cite news|url=https://www.aintitcool.com/node/30932|title=Stallone answers December 9th & 10th Questions in a double round – plus Harry's Seen ROCKY BALBOA...|last=headgeek|work=Aint It Cool News|access-date=September 30, 2018}}</ref>. === Jaraqatlar === Fizikalıq jaqtan awır rollerdi oynawı hám kópshilik tryuklardı ózi orınlawǵa tayar bolǵanı menen belgili Stallone aktyorlıq karerası dawamında hár túrli jaraqatlar alǵan. "Jeńiske qashıw" filmin túsiriw waqtında [[Pelé|Peleden]] penaltidi qutqarıwǵa urınıp barmaǵın sındırǵan<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/25666378|title=Premier League predictions: Lawro v Robert De Niro & Sly Stallone|work=BBC Sport|access-date=May 23, 2014}}</ref>. ] "Rokki IV" filmindegi bir saxna ushın ol Dolf Lundgrenge: "Kókiregime qolıńnan kelgeninshe qattı ur" degen. Keyin ol: "Esime kelsem, Sent-Djons emlewxanasınıń reanimaсiya bóliminde tórt kún jatırman. Bul aqmaqlıq!" dep aytqan<ref>{{Web deregi | url = https://www.muscleandfitness.com/athletes-celebrities/news/sylvester-stallone-lundgren-put-me-hospital-during-rocky-iv/| bet = Stallone: Lundgren Put Me in Hospital During 'Rocky IV'| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201108133537/https://www.muscleandfitness.com/athletes-celebrities/news/sylvester-stallone-lundgren-put-me-hospital-during-rocky-iv/| arxivsáne = 2020-jıl 8-noyabr | sáne = 2014-jıl 11-avgust | jumıs = Muscle & Fitness| qaralǵan sáne = 2020-jıl 11-oktyabr }}</ref>. "Qáwipli adamlar" filminde "Tas suwıq" Stiv Ostin menen urıs saxnasın túsiriw waqtında moynın sındırıp, metall plastinka saldırıwǵa májbúr bolǵan<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/8443066.stm|title=Sylvester Stallone injures neck in fight scenes|work=BBC News|access-date=September 4, 2010}}</ref>. == Derekler == [[Kategoriya:Tiri shaxslar]] [[Kategoriya:Kino álemi]] {{Derekler}} __BÖLİDİMÖNDEMEW__ [[Kategoriya:Amerikalı film aktyorları]] [[Kategoriya:Amerikalı televidenie aktyorları]] 23p8tdgpyqua7xy9vkjxzitbsqnfi7h 0 21245 274473 274109 2026-10-01T05:21:11Z InternetArchiveBot 9299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 274473 wikitext text/x-wiki [[Fayl:User_icon_2.svg|nobaý|[[Kompyuter programması|Kompyuter baǵdarlaması]] yamasa [[Websayt|veb-sayt]] ishinde paydalanıwshı kóbinese adamnıń abstrakt belgisi menen kórsetiledi.]] '''Paydalanıwshı''' ''([[Inglis tili|ingl]]. user)'' ‒ bul [[Kompyuter|kompyuterdi]] yamasa tarmaq xızmetin qollanatuǵın adam. Paydalanıwshınıń kóbinese '''paydalanıwshı akkauntı''' boladı hám sistema tárepinen '''paydalanıwshı atı''' (yamasa login) arqalı anıqlanadı. Ayırım baǵdarlamalıq ónimler basqa sistemalarǵa xızmet kórsetedi hám olarda tikkeley sońǵı paydalanıwshılar bolmaydı. == Aqırǵı paydalanıwshı == Aqırǵı paydalanıwshılar - bul baǵdarlamalıq ónimniń eń sońǵı insan paydalanıwshıları (sonday-aq operatorlar dep te ataladı). Aqırǵı paydalanıwshı ónimdi qollap-quwatlaytuǵın yamasa saqlaytuǵın paydalanıwshılardan, mısalı, sistema operatorları, maǵlıwmatlar bazasın basqarıwshılar hám kompyuter texniklerinen ózgeshelenedi. Bul termin tek [[Programmalıq támiynat|baǵdarlamanı]] paydalanatuǵınlardı aqırǵı paydalanıwshılar ushın baǵdarlamanı jetilistiretuǵın [[Programmist (Baǵdarlamashı)|baǵdarlamashılardan]] ajıratıw hám abstrakciyalaw ushın qollanıladı. Paydalanıwshıǵa baǵdarlanǵan dizaynda, ol sonday-aq baǵdarlama operatorın onıń rawajlanıwı ushın tóleytuǵın klientten hám baǵdarlamanı tikkeley paydalanbawı múmkin, biraq onıń talapların belgilewge járdem beretuǵın basqa mápli táreplerden ajıratadı<ref>{{Web deregi | url = http://boxesandarrows.com/understanding-organizational-stakeholders-for-design-success/| bet = Understanding Organizational Stakeholders for Design Success| sáne = 2004-jıl 6-may | til = en-US| qaralǵan sáne = 2016-jıl 31-avgust }}</ref>. Bul abstrakciya tiykarınan [[Paydalanıwshı interfeysi|paydalanıwshı interfeysin]] jobalawda paydalı hám kútilgen paydalanıwshılardıń kópshiliginde ulıwma bolǵan tiyisli sıpatlamalar toplamına tiyisli. Paydalanıwshıǵa baǵdarlanǵan dizaynda paydalanıwshılar túrlerin kórsetiw ushın tulǵalar jaratıladı. Hárbir tulǵa (jeke adam) ushın qaysı [[Paydalanıwshı interfeysi|paydalanıwshı interfeysleri]] menen jumıs islewge qolaylı ekenligi (aldıńǵı tájiriybe yamasa interfeystiń óziniń ápiwayılıǵı sebepli) hám belgili tarawlar yamasa pánlerde qanday texnikalıq tájiriybege hám bilim dárejesine iye ekenligi anıqlanadı. Aqırǵı paydalanıwshı kategoriyasına az sheklewler qoyılǵanda, ásirese ulıwma xalıq paydalanıwı ushın baǵdarlamalar jobalanǵanda, aqırǵı paydalanıwshılardan minimal texnikalıq tájiriybe yamasa aldınnan oqıtıwdı kútiw ádettegi ámeliyat bolıp esaplanadı<ref>{{Web deregi| url = http://www.webopedia.com/TERM/E/end_user.html| bet = What is end user?| sáne = September 1996 | qaralǵan sáne = 2010-jıl 7-noyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20201215212638/http://www.webopedia.com/TERM/E/end_user.html| arxivsáne = 2020-jıl 15-dekabr }}</ref>. Aqırǵı paydalanıwshı rawajlanıw tártibi paydalanıwshılar menen [[Programmist (Baǵdarlamashı)|baǵdarlamashılar]] arasındaǵı ádettegi ayırmashılıqtı buldıratadı. Ol kásiplik baǵdarlamashı bolmaǵan adamlardıń [[Programmalastırıw tili|programmalastırıw tilin]] aytarlıqtay bilmey avtomatlastırılǵan háreketler hám quramalı maǵlıwmat obyektlerin jaratıw iskerligi yamasa usılların belgileydi. Háreket etiwshisi basqa sistema yamasa baǵdarlamalıq agent bolǵan sistemalardıń tikkeley aqırǵı paydalanıwshıları joq. == Paydalanıwshı akkauntı == Paydalanıwshı akkauntı paydalanıwshıǵa sistemaǵa [[autentifikaciya]] ámelge asırıwǵa hám potencial túrde sol sistema tárepinen berilgen yamasa oǵan baylanıslı resurslarǵa kiriw ruqsatın alıwǵa múmkinshilik beredi; biraq, [[autentifikaciya]] ruqsat etiwdi ańlatpaydı. Akkauntqa kiriw ushın, paydalanıwshıdan ádette esap júrgiziw, [[Kompyuter qáwipsizligi|qáwipsizlik]], jurnal jazıw hám resurslardı basqarıw maqsetlerinde parol yamasa basqa tastıyıqlawshı maǵlıwmatlar menen ózin tastıyıqlawı talap etiledi. Paydalanıwshı sistemaǵa kirgennen keyin, operaciyalıq sistema kóbinese onıń paydalanıwshı atınıń ornına sáykeslik identifikatorı dep atalatuǵın process arqalı pútin san sıyaqlı identifikatordı qollanadı. [[Unix]] sistemalarında paydalanıwshı atı paydalanıwshı identifikatorı yamasa paydalanıwshı ID menen baylanıstırıladı. Kompyuter sistemaları ózleriniń paydalanıwshı túrlerine qaray eki túrge bólinedi: * Bir paydalanıwshılı sistemalarda bir neshe paydalanıwshı akkauntı túsinigi joq. * Kóp paydalanıwshılı sistemalarda bunday túsinik bar hám paydalanıwshılardan sistemanı qollanıwdan aldın ózlerin sáykeslendiriwdi talap etedi. Kóp paydalanıwshılı sistemadaǵı hárbir paydalanıwshı akkauntında ádette úy katalogı boladı. Bul katalogta tek sol paydalanıwshınıń iskerligine baylanıslı fayllar saqlanadı hám basqa paydalanıwshılardıń kiriwinen qorǵalǵan (biraq sistema administratorı kire aladı). Paydalanıwshı akkauntlarında kóbinese akkaunt iyesi tárepinen berilgen tiykarǵı informaciyanı óz ishine alǵan ashıq paydalanıwshı profili boladı.Úy katalogında (hám sistemadaǵı barlıq basqa kataloglarda) saqlanǵan fayllar fayl sistemasınıń ruqsatlarına iye. Bul ruqsatlar [[operaciyalıq sistema]] tárepinen tekserilip, qaysı paydalanıwshılarǵa fayldı oqıw yamasa orınlaw, ya bolmasa sol katalogta jańa fayl saqlaw ruqsat etilgenin anıqlaydı. Sistemalar kópshilik paydalanıwshı akkauntlarınıń tek bir adam tárepinen paydalanılıwın kútse de, kóp sistemalarda hár kimniń paydalanıwına arnalǵan arnawlı akkauntlar bar, mısalı, anonim FTP ushın "anonymous" paydalanıwshı atı hám miyman akkauntı ushın "guest" paydalanıwshı atı. === Paroldi saqlaw === [[Unix]] sistemalarında jergilikli paydalanıwshı akkauntları <code>/etc/passwd</code> faylında saqlanadı, al paydalanıwshı parolleri <code>/etc/shadow</code> faylında xeshlengen túrinde saqlanıwı múmkin<ref>{{Web deregi | url = https://alaedine07.github.io/posts/passwd-shadow/| bet = What is /etc/passwd and /etc/shadow files| sáne = 2021-jıl 7-mart }}</ref>. [[Microsoft Windows]] sistemasında paydalanıwshı parolleri Credential Manager baǵdarlaması arqalı basqarıladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.passfab.com/windows-tips/where-are-passwords-stored-in-windows-10.html| bet = [Solved] Where Are Passwords Stored in Windows 10/11}}</ref>. Paroller Windows profil papkasında jaylasqan<ref>{{Web deregi | url = https://www.nirsoft.net/articles/saved_password_location.html| bet = Password Storage Locations For Popular Windows Applications}}</ref>. === Paydalanıwshı atınıń formatı === Hár túrli kompyuter operaciyalıq sistemaları hám baǵdarlamaları formatı boyınsha hár qıylı qaǵıydalardı talap etedi/orınlaydı. [[Microsoft Windows]] ortalıǵında, mısalı, tómendegiler qollanılıwı múmkin:<ref> {{Web deregi | url = https://msdn.microsoft.com/en-us/library/windows/desktop/aa380525%28v=vs.85%29.aspx| bet = User Name Formats| jumıs = MSDN| baspaxana = Microsoft| qaralǵan sáne = 2016-jıl 11-yanvar | citata = The down-level logon name format is used to specify a [[Windows domain|domain]] and a user account in that domain [...].}} </ref> * Tiykarǵı paydalanıwshı atı (UPN) formatı - mısalı: UserName@Example.com * Tómengi dárejeli kiriw atı formatı - mısalı: DOMAIN\UserName == Terminologiya == Ayırım qolaylılıq qánigeleri "paydalanıwshı" terminine qarsı pikirlerin bildirip, onı ózgertiwdi usınıs etken<ref>{{Web deregi| url = https://jnd.org/words_matter_talk_about_people_not_customers_not_consumers_not_users/| bet = Words Matter. Talk About People: Not Customers, Not Consumers, Not Users| avtor = Don Norman| sáne = 2008-jıl 17-noyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20190825233932/https://jnd.org/words_matter_talk_about_people_not_customers_not_consumers_not_users/| arxivsáne = 2019-jıl 25-avgust | qaralǵan sáne = 2024-jıl 14-dekabr }}</ref>. Don Norman bılay degen: "Biziń qollanatuǵın jaman sózlerimizdiń biri - 'paydalanıwshılar'. Men 'paydalanıwshılar' sózin joq qılıw ushın gúres alıp barıp atırman. Men olardı 'adamlar' dep atawdı maqul kóremen"<ref name="centre-finesthour">{{Web deregi| url = https://www.youtube.com/watch?v=WgJcUHC3qJ8| bet = Don Norman at UX Week 2008 © Adaptive Path| arxivurl = https://web.archive.org/web/20241231220952/https://www.youtube.com/watch?v=WgJcUHC3qJ8| arxivsáne = 2024-12-31| sáne = February 2010| qaralǵan sáne = 2010-jıl 8-noyabr }}</ref>. "Paydalanıwshı" termini kompyuter sistemaları hám baǵdarlamalıq ónimlerdiń qalay isleytuǵının tolıq túsiniw ushın kerek bolǵan texnikalıq bilimniń jetispewshiligin ańlatıwı múmkin. Tájiriybeli paydalanıwshılar baǵdarlamalardıń qosımsha múmkinshiliklerin paydalanadı, biraq olar [[Programmalastırıw|kompyuter programmalastırıw]] hám sistema administratorlıǵı qábiletine iye bolıwı shárt emes<ref>{{Web deregi | url = https://help.sap.com/saphelp_nw70ehp2/helpdata/en/1e/013f420e09b26be10000000a155106/frameset.htm| bet = Power Users' Guide| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150627173157/https://help.sap.com/saphelp_nw70ehp2/helpdata/en/1e/013f420e09b26be10000000a155106/frameset.htm| arxivsáne = 2015-jıl 27-iyun | jumıs = SAP Help Portal| qaralǵan sáne = 2015-jıl 14-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://technet.microsoft.com/en-us/magazine/hh824683.aspx| bet = Windows Confidential: Power to the Power User| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150404094645/https://technet.microsoft.com/en-us/magazine/hh824683.aspx| arxivsáne = 2015-jıl 4-aprel | avtor = Chen| at = Raymond| sáne = Feb 2012 | jumıs = Microsoft| qaralǵan sáne = 2015-jıl 14-yanvar }}</ref>. == Derekler == [[Kategoriya:Programmalıq injiniring]] {{Derekler}} __BÖLİDİMÖNDEMEW__ ofg40jgtbddx3shdgujv17mo0kzfxc4 0 23279 274454 274414 2026-09-30T22:50:38Z InternetArchiveBot 9299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 274454 wikitext text/x-wiki '''Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw''' – [[2001|2001-jılı]] 17 [[Programmist (Baǵdarlamashı)|baǵdarlamashıdan]] ibarat «Agile Alyans» toparı tárepinen kelisilgen bahalıqlar hám principlerdi sáwlelendiretuǵın [[programmalıq támiynattı islep shıǵıw]] usıllarınıń ulıwma termini bolıp tabıladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.agilealliance.org/agile101/| bet = What is Agile?| sáne = 2015-jıl 29-iyun | jumıs = Agile Alliance| qaralǵan sáne = 2024-jıl 16-iyul }}</ref>. Olardıń «Agile Programmalıq Támiynattı Islep Shıǵıw Manifesti»nde jazılǵanınday, baǵdarlamashılar tómendegilerdi itibarǵa aladı<ref name="AgileManifesto">{{Web deregi | url = http://agilemanifesto.org/| bet = Manifesto for Agile Software Development| arxivurl = | arxivsáne = | avtor = Kent Beck| avtorsilteme = Kent Beck| jıl = 2001| jumıs = | baspaxana = Agile Alliance| qaralǵan sáne = 2010-jıl 14-iyun }}</ref>: * Processler hám qurallarǵa qaraǵanda '''jeke adamlar hám óz-ara qatnasıqlar''' * Keń kólemli hújjetlerge qaraǵanda '''jumıs isleytuǵın baǵdarlama''' * Shártnama dodalasıwǵa qaraǵanda '''tutınıwshılar menen birge islesiw''' * Jobanı qatań túrde orınlawǵa qaraǵanda '''ózgerislerge juwap beriw''' Ámeliyatshılar sol waqıttaǵı jańa ámeliyatlardan, sonıń ishinde ekstremal programmalastırıw, scrum, dinamikalıq sistemalardı islep shıǵıw usılı, adaptiv programmalıq támiynattı islep shıǵıw hám hújjetlestiriwge tiykarlanǵan, awır programmalıq támiynattı islep shıǵıw processlerine alternativ zárúrligine túsinikli bolıwdan ilham alǵanın aytadı<ref name="LarmanGuide">{{Cite book|last=Larman|first=Craig|year=2004|title=Agile and Iterative Development: A Manager's Guide|url=https://archive.org/details/agileiterativede0000larm|publisher=Addison-Wesley|isbn=978-0-13-111155-4|page=[https://archive.org/details/agileiterativede0000larm/page/27 27]}}</ref>. Agile kóz-qarastan kóplegen programmalıq támiynat islep shıǵıw ámeliyatları payda boldı. Bul Agilege tiykarlanǵan ámeliyatlar, geyde Agile (bas hárip penen)<ref>{{Web deregi | url = https://www.rallydev.com/blog/engineering/agile-capital-vs-agile-lowercase| bet = Agile With a Capital "A" Vs. agile With a Lowercase "a"| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160105105258/https://www.rallydev.com/blog/engineering/agile-capital-vs-agile-lowercase| arxivsáne = 2016-jıl 5-yanvar | familiya = Rally| sáne = 2010 | qaralǵan sáne = 2015-jıl 9-sentyabr | url-status = unfit}}</ref> dep atalıp, ózin-ózi shólkemlestiriwshi hám funkcional-aralıq komandalardıń olardıń tutınıwshı(lar)/aqırǵı paydalanıwshı(lar) menen birge islesiwi arqalı talaplar, ashılıwlar hám sheshimlerdi jaqsılawdı óz ishine aladı<ref name="WhatIsAgile">{{Web deregi | url = http://www.agilealliance.org/the-alliance/what-is-agile/| bet = What is Agile Software Development?| sáne = 2013-jıl 8-iyun | baspaxana = Agile Alliance| qaralǵan sáne = 2015-jıl 4-aprel }}</ref>. Agile kóz-qaras hám Agilege tiykarlanǵan ámeliyatlardıń programmalıq támiynat islep shıǵıw processin jaqsılaytuǵını haqqında kóp jaǵdaylıq dáliller bar bolsa da, empirikalıq dáliller sheklengen hám tolıq isendiretuǵın emes<ref>{{Cite journal|last1=Dybå|first1=Tore|last2=Dingsøyr|first2=Torgeir|title=Empirical studies of agile software development: A systematic review|url=https://archive.org/details/sim_information-and-software-technology_2008-08_50_9-10/page/n4|journal=Information and Software Technology|date=1 August 2008|volume=50|issue=9–10|pages=833–859|doi=10.1016/j.infsof.2008.01.006| til =en|issn=0950-5849}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Lee|first1=Gwanhoo|last2=Xia|first2=Weidong|date=2010|title=Toward Agile: An Integrated Analysis of Quantitative and Qualitative Field Data on Software Development Agility|journal=MIS Quarterly|volume=34|issue=1|pages=87–114|doi=10.2307/20721416}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Kroll|first1=J.|last2=Richardson|first2=I.|date=2018|title=Empirical evidence in follow the Sun software development: A systematic mapping study|journal=Information and Software Technology|volume=93|pages=30–44|doi=10.1016/j.infsof.2017.08.011}}</ref>. == Tariyxı == Iteraciyalıq hám inkrementallıq programmalıq támiynat islep shıǵıw usılların 1957-jılǵa shekem izlewge boladı, al evolyuciyalıq joba basqarıw<ref name="EvolutionaryProjectManagement">{{Web deregi | url = https://www.gilb.com/Project-Management| bet = Evolutionary Project Management (Original page, external archive)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160327214807/http://www.gilb.com/Project-Management| arxivsáne = 2016-jıl 27-mart | baspaxana = Gilb| qaralǵan sáne = 2017-jıl 30-aprel }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://concepts.gilb.com/tiki-page.php?pageName=Evolutionary-Project-Management| bet = Evolutionary Project Management (New page)| baspaxana = Gilb| qaralǵan sáne = 2017-jıl 30-aprel }}</ref> hám adaptiv programmalıq támiynattı islep shıǵıw<ref name="edmonds1974">{{Cite journal|title=A Process for the Development of Software for Nontechnical Users as an Adaptive System}}</ref> 1970-jıllardıń basında payda bolǵan<ref>{{Cite journal|title=Evolutionary development}}</ref>. 1990-jıllar dawamında bir qatar jeńil programmalıq támiynat islep shıǵıw usılları sın-pikirshiler tárepinen júdá qatań tártipke salınǵan, jobalanǵan hám mikro-basqarılǵan dep sıpatlanǵan sol waqıttaǵı awır usıllarǵa (kóbinese birgelikte sarqırama (waterfall) dep atalatuǵın) reakciya retinde rawajlandı<ref>{{Citation |title=Heavyweight project organizationHEAVYWEIGHT PROJECT ORGANIZATION | sáne =2000 |url=https://doi.org/10.1007/1-4020-0612-8_400 |work=Encyclopedia of Production and Manufacturing Management |pages=261–262 |editor-last=Swamidass |editor-first=P. M. |access-date=2022-06-22 |place=Boston, MA |publisher=Springer US | til =en |doi=10.1007/1-4020-0612-8_400 |isbn=978-1-4020-0612-8}}</ref>. Bul jeńil usıllardı óz ishine aldı: tez qollanbalardı islep shıǵıw (RAD), 1991-jıldan; birlesken process (UP) hám dinamikalıq sistemalardı islep shıǵıw usılı (DSDM), ekewi de 1994-jıldan; Scrum, 1995-jıldan; Crystal Clear hám ekstremal programmalastırıw (XP), ekewi de 1996-jıldan; hám funkciyaǵa baǵdarlanǵan islep shıǵıw (FDD), 1997-jıldan. Bulardıń hámmesi Agile Manifesti járiyalanıwınan aldın payda bolǵan bolsa da, házir olar birgelikte Agile programmalıq támiynat islep shıǵıw usılları dep ataladı. 1991-jıldan baslap, óndiris hám basqarıw oy-pikirlewinde<ref>{{Cite journal|last=Sanchez|first=Luis|date=November 2010|title=A Review of Agile Manufacturing Systems|url=https://www.researchgate.net/publication/261652716|journal=International Journal of Production Research|issue=39(16):3561-3600}}</ref> Lean basqarıwınan kelip shıqqan uqsas ózgerisler júrip atırǵan edi. 2001-jılı on jeti programmalıq támiynat baǵdarlamashısı jeńil islep shıǵıw usılların talqılaw ushın Yuta shtatındaǵı Snouberd kurortında jıynaldı. Olar: Kent Bek (Ekstremal Programmalastırıw), Uord Kanningem (Ekstremal Programmalastırıw), Deyv Tomas (Pragmatikalıq Programmalastırıw, Ruby), Djeff Sazerlend (Scrum), Ken Shvaber (Scrum), Djim Xaysmit (Adaptiv Programmalıq Támiynattı Islep shıǵıw), Alister Kokbern (Crystal), Robert K. Martin (SOLID), Mayk Bidl (Scrum), Ari van Bennekum, Martin Fauler (OOAD hám [[UML]]), Djeyms Grenning, Endryu Xant (Pragmatikalıq Programmalastırıw, Ruby), Ron Djeffris (Ekstremal Programmalastırıw), Djon Kern, Brayan Marik (Ruby, Testten ótkiziwge baǵdarlanǵan islep shıǵıw), hám Stiv Mellor (OOA). Bul topar, Agile Alyans, Agile Programmalıq Támiynattı Jaratıw Manifestin járiyaladı. 2005-jılı Kokbern hám Xaysmit basqarǵan topar Agile programmalıq támiynat islep shıǵıw usılları boyınsha programmalıq támiynat jobaların basqarıwǵa jol kórsetiw ushın joba basqarıw principleriniń qosımshasın, Óz-ara Ǵárezlilik Basqarması Deklaraciyasın jazdı<ref>{{Web deregi | url = http://pmdoi.org| bet = Declaration of Interdependence| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180127094805/http://www.pmdoi.org/| arxivsáne = 2018-jıl 27-yanvar | avtor = Anderson| at = David| jıl = 2005| qaralǵan sáne = 2018-jıl 4-oktyabr }}</ref>. 2009-jılı Martin menen islegen topar kásiplik minez-qulıq hám sheberlikke muwapıq Agile [[programmalıq támiynattı islep shıǵıw]]ǵa jol kórsetiw ushın programmalıq támiynat islep shıǵıw principleriniń keńeytiliwin, Programmalıq Támiynat Sheberligi Manifestin jazdı. 2011-jılı Agile Alyans dúnya júzindegi Agile ámeliyatshılar jámiyeti tárepinen túsindirme hám tájiriybe kórsetpeleri menen birge Agile ámeliyatlar, terminler hám elementlerdiń jumıs anıqlamalarınıń rawajlanıp baratırǵan [[ashıq kodlı]] jıynaǵı Agile Ámeliyatlar Kórsetpesin (2016-jılı Agile Glossariyi dep qayta atalǵan) dúzdi<ref>{{Cite news|url=https://www.agilealliance.org/how-you-can-help-the-agile-alliance-help-you/|title=How You Can Help Agile Alliance Help You|last=McDonald|first=Kent| sáne =1 November 2016|journal=Agile Alliance Blog}}</ref>. == Qádiriyatlar hám principler == === Qunlılıqlar === Agile manifesti bılay oqıladı: ''Bizler programmalıq támiynattı islep shıǵıwdıń jaqsıraq usılların onı islew hám basqalarǵa onı islewge járdem beriw arqalı ashıp atırmız. Bul jumıs arqalı bizler tómendegilerdi qádirlewge keldik:'' * Processler hám qurallarǵa qaraǵanda '''jeke adamlar hám óz-ara qatnasıqlar''' * Keń kólemli hújjetlerge qaraǵanda '''jumıs isleytuǵın baǵdarlama''' * Shártnama dodalasıwǵa qaraǵanda '''tutınıwshılar menen birge islesiw''' * Jobanı qatań túrde orınlawǵa qaraǵanda '''ózgerislerge juwap beriw''' ''Yaǵnıy, oń táreptegi elementlerdiń qádiri bar bolsa da, bizler shep táreptegi elementlerdi kóbirek qádirleymiz.'' Skott Ambler bılay túsindirdi:<ref name="abmmw"> {{Web deregi | url = http://www.ambysoft.com/essays/agileManifesto.html| bet = Examining the Agile Manifesto| baspaxana = Ambysoft Inc.| qaralǵan sáne = 2011-jıl 6-aprel }}</ref> * Qurallar hám processler áhmiyetli, biraq kompetentli adamlardıń birge tásirli islesiwi kóbirek áhmiyetli. * Jaqsı hújjetler programmalıq támiynattıń qalay qurılǵanın hám onı qalay paydalanıwdı túsiniwge járdem beriwde paydalı, biraq rawajlandırıwdıń tiykarǵı maqseti hújjetlerdi emes, al programmalıq támiynattı jaratıw. * Shártnama áhmiyetli, biraq ol tutınıwshılar menen tıǵız islesip, olardıń ne kerek ekenin biliwdiń ornın basa almaydı. * Proekttiń jobası áhmiyetli, biraq ol texnologiya yaki ortalıqtaǵı ózgerislerge, steykxolderlerdiń basımlıqlarına hám adamlardıń mashqala hám onıń sheshimin túsiniwine beyimlesiw ushın júdá qatań bolmawı kerek. Agile Alyansı atınan manifestti tanıstırıp, Djim Xaysmit bılay dedi, «Agile háreketi metodologiyaǵa qarsı emes, ámelde bizlerdiń kópshiligimiz metodologiya sózine isenimdi qaytarıwdı qáleymiz. Bizler teńsalmaqlıqtı qaytarıwdı qáleymiz. Bizler modellestiriwdi qabıl etemiz, biraq qanday da bir diagrammanı shań basqan korporativ repozitoriyge qoyıw ushın emes. Bizler hújjetlestiriwdi qabıl etemiz, biraq hesh qashan saqlanbaytuǵın hám siyrek qollanılatuǵın júzlegen betlik tomlardı emes. Bizler jobalaymız, biraq turbulentli ortalıqta jobalawdıń sheklerin tán alamız. XP yaki SCRUM yamasa basqa qanday da bir Agile Metodologiyalarınıń jaqlawshıların 'xakerler' dep ataytuǵınlar hám metodologiyalar hám xaker termininiń dáslepki anıqlaması haqqında xabarsız.» - Djim Xaysmit, Tariyx: Agile Manifesti. === Principler === Qádiriyatlar tómendegi principlerge tiykarlanǵan:<ref name="ManifestoPrinciples"> {{Web deregi | url = http://www.agilemanifesto.org/principles.html| bet = Principles behind the Agile Manifesto| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100614043008/http://www.agilemanifesto.org/principles.html| arxivsáne = 2010-jıl 14-iyun | avtor = Kent Beck| avtorsilteme = Kent Beck| jıl = 2001| baspaxana = Agile Alliance| qaralǵan sáne = 2010-jıl 6-iyun }}</ref> # Paydalı programmalıq támiynattı erte hám úziliksiz jetkiziw arqalı tutınıwshınıń qanaatlanıwın támiyinlew. # Islep shıǵıwdıń kesh basqıshlarında bolsa da, ózgeretuǵın talaplardı maqul kóriw. # Jumıs isleytuǵın programmalıq támiynattı jiyi jetkiziw (aylar emes, hápteler dawamında). # Biznes adamları hám baǵdarlamashılar arasında tıǵız, kúndelikli birge islesiw. # Proektler ilhamlanǵan jeke adamlar átirapında qurıladı, olarǵa iseniw kerek. # Júzbe-júz sóylesiw kommunikaciyanıń eń jaqsı forması (bir jerde bolıw). # Jumıs isleytuǵın programmalıq támiynat progresstiń tiykarǵı ólshemi bolıp tabıladı. # Turaqlı tezlikti saqlay alatuǵın turaqlı rawajlanıw. # Texnikalıq sheberlikke hám jaqsı dizaynǵa turaqlı itibar. # Ápiwayılıq – islenbegen jumıs muǵdarın maksimumǵa jetkeriw óneri – áhmiyetli. # Eń jaqsı arxitekturalar, talaplar hám dizaynlar ózin-ózi shólkemlestiriwshi komandalardan kelip shıǵadı. # Komanda turaqlı túrde qalay nátiyjelirek bolıw haqqında oylanadı hám muwapıqlastıradı.. == Sholıw == === Iteraciyalıq, inkrementallıq hám evolyuciyalıq === Kópshilik Agile islep shıǵıw usılları ónim islep shıǵıw jumısın aldın-ala jobalaw hám dizayn muǵdarın minimumǵa keltiretuǵın kishi inkrementlerge bóledi. Iteraciyalar, yamasa sprintler - bul ádette bir hápteden tórt háptege shekem dawam etetuǵın qısqa waqıt aralıqları (waqıt qutıları).: 20 Hárbir iteraciya funkcional-aralıq komandanıń barlıq funkciyalarda islewin óz ishine aladı: jobalaw, analiz, dizayn, [[Programmalastırıw|kod jazıw]], blok testlew hám qabıllaw testlewi. Iteraciya aqırında steykxolderlerge jumıs islep turǵan ónim kórsetiledi. Bul ulıwma qáwipti minimumǵa keltiredi hám ónimniń ózgerislerge tez beyimlesiwine múmkinshilik beredi. Iteraciya bazar shıǵarılıwın tastıyıqlaw ushın jetkilikli funkcionallıqtı qospawı múmkin, biraq maqset hárbir iteraciya aqırında jetkilikli shıǵarılıwdı (minimal qáteler menen) alıw bolıp tabıladı. Inkrementallıq rawajlanıw arqalı ónimler aqırǵı shıǵarılıw kúninde jedel túrde qulaw ornına hárbir iteraciyalıq faza dawamında «jiyi hám erte qulaw» ushın orınǵa iye. Ónimdi yamasa jańa funkciyaladı shıǵarıw ushın bir neshe iteraciyalar talap etiliwi múmkin. Jumıs islep turǵan programmalıq támiynat progresstiń tiykarǵı ólshemi bolıp tabıladı. Agile usıllarınıń tiykarǵı artıqmashılıǵı bazarǵa tez shıǵıw hám qáwiplerdi azaytıw bolıp tabıladı. Ádette bazarǵa kishirek inkrementler shıǵarıladı, bul paydalanıwshı talaplarına juwap bermeytuǵın ónimdi islep shıǵıwdıń waqıt hám qarjılıq qáwip-qáterlerin azaytadı. === Nátiyjeli hám júzbe-júz kommunikaciya === Programmalıq támiynattı islep shıǵıw boyınsha Agile manifestiniń 6-shı principi bılay deydi: «Islep shıǵıw komandasına hám komanda ishinde informaciya jetkiziwdiń eń ónimli hám nátiyjeli usılı - júzbe-júz sóylesiw». 2001-jılı jazılǵan manifest, video konferenciya keń qollanılmaǵan waqıtta, bunı informaciya uzatıwǵa baylanıslı aytadı, komandalar birge jaylasıwı kerek degendi ańlatpaydı. Birge jaylasıw principi boyınsha bir komandadaǵı birge isleytuǵın adamlar komanda sıpatında identifikaciyanı jaqsıraq ornatıw hám kommunikaciyanı jaqsılaw ushın birge otırıwı kerek<ref>{{Web deregi | url = https://www.infoq.com/news/collaborative-team-space-study| bet = Study: Co-Located Teams vs. the Cubicle Farm| avtor = Preuss| at = Deborah Hartmann| sáne = 2006-jıl 13-oktyabr | jumıs = InfoQ| qaralǵan sáne = 2018-jıl 23-oktyabr }}</ref>. Bul júzbe-júz óz-ara qatnasıqtı, ideal jaǵdayda taxta aldında, támiyinleydi, bul ádette telefon, turaqlı chat, wiki yamasa elektron pochta arqalı sorawlar hám juwaplar berilgende alınatuǵın cikl waqıtın qısqartadı<ref>{{Web deregi | url = https://www.pearson.com/us/higher-education/program/Cockburn-Agile-Software-Development-The-Cooperative-Game-2nd-Edition/PGM38838.html| bet = Agile Software Development: The Cooperative Game| avtor = Cockburn| at = Alistair| sáne = 2007 | til = en| jumıs = www.pearson.com| baspaxana = Addison-Wesley Professional| qaralǵan sáne = 2018-jıl 23-oktyabr }}</ref>. [[COVID-19 pandemiyası]] waqtında aralıqtan jumıs islewdiń keń qabıl etiliwi hám qurallardıń ózgeriwi menen, birge jaylasıw hám tarqatılǵan jumıs átirapında kóbirek izertlewler ótkerilgen<ref>{{Web deregi | url = https://www.managers.org.uk/knowledge-and-insights/research-thought-leadership/management-transformed/| bet = Management Transformed &#124; Research}}</ref>, olar bir jerde jaylasıwdıń barǵan sayın az áhmiyetli bolıp baratırǵanın kórsetedi. Qaysı islep shıǵıw usılı qollanılıwına qaramastan, hárbir komanda tutınıwshı wákilin qamtıwı kerek (Scrum-da ónim iyesi dep ataladı). Bul wákil steykxolderler tárepinen olardıń atınan háreket etiw ushın kelisiledi hám iteraciya dawamında baǵdarlamashılardıń sorawlarına juwap beriw ushın jetkilikli bolıwǵa jeke minnetleme aladı. Hárbir iteraciya aqırında, joba steykxolderleri tutınıwshı wákili menen birge investiciya qaytımın (ROI) optimallastırıw hám tutınıwshı mútájlikleri hám kompaniya maqsetleri menen sáykeslikti támiyinlew maqsetinde progressti kórip shıǵadı hám basımlıqlardı qayta bahalaydı. Hárbir faza aqırında jiyi óz-ara tásir hám kórip shıǵıw arqalı detallı bayan etilgen steykxolderler qanaatlanıwınıń áhmiyetligi, bul usıldıń kóbinese tutınıwshıǵa baǵdarlanǵan metodologiya dep belgileniwiniń sebebi bolıp tabıladı<ref>{{Cite book|last=Jain|first=Parita|title=2018 7th International Conference on Reliability, Infocom Technologies and Optimization (Trends and Future Directions) (ICRITO)| sáne =August 2018}}</ref>. ==== Informaciya radiatorı ==== Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıwda, informaciya radiatorı - bul (ádette úlken) fizikalıq displey, jabısqaq qaǵazlar menen taxta yamasa usıǵan uqsas, islep shıǵıw komandasınıń qasında kórinetuǵın jerde jaylasqan, ótip ketiwshiler kóre alatuǵın jerde. Ol ónimdi islep shıǵıw statusınıń jańalanǵan qısqasha mazmunın kórsetedi. Qurılıs jaqtısı indikatorı da komandanı olardıń ónimdi islep shıǵıwınıń házirgi statusı haqqında xabardar etiw ushın paydalanılıwı múmkin. === Júdá qısqa keri baylanıs hám beyimlesiw cikli === Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıwdaǵı ulıwmalıq ózgeshelik - bul kúndelikli stend-ap (Scrum strukturasında kúndelikli scrum dep ataladı). Qısqa sessiyada (mısalı, 15 minut), komanda aǵzaları óz maqsetlerine qaray qalay ilgerilep atırǵanın kollektiv bolıp kórip shıǵadı hám olar óz kózqarasların beyimlewi kerek pe, sonı kelisip aladı. Kelisilgen waqıt sheklewinde qalıw ushın, komandalar kóbinese ápiwayı kodlanǵan sorawlardı qollanadı (mısalı, olar aldıńǵı kúni neni tamamlaǵanı, sol kúni neni tamamlawdı maqset etkeni hám ilgerilewge qanday da bir tosqınlıqlar yamasa qáwipler bar ma), hám tolıǵı menen talqılawlardı hám máseleni sheshiwdi stend-aptan keyinge qaldıradı<ref>{{Web deregi | url = http://www.eylean.com/Publications/DownloadPublication/3443705e-1697-4557-8327-ff8644fab40b?name=Whitepaper---Developing-agile-project-task-and-team-management-practices| bet = Developing agile project task and team management practices| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140915141234/http://www.eylean.com/Publications/DownloadPublication/3443705e-1697-4557-8327-ff8644fab40b?name=Whitepaper---Developing-agile-project-task-and-team-management-practices| arxivsáne = 2014-jıl 15-sentyabr | avtor = Vasiliauskas| at = Vidas| sáne = 2014 | baspaxana = Eylean| qaralǵan sáne = 2014-jıl 15-sentyabr }}</ref>. === Sapaǵa itibar === [[Fayl:Pair_programming_1.jpg|oñğa|nobaý|XP-de qollanılatuǵın agile islep shıǵıw texnikası, juplıq programmalastırıw]] Úziliksiz integraciya, avtomatlastırılǵan blok testlew, juplıq programmalastırıw, test arqalı islep shıǵıw, dizayn úlgileri, minez-qulıq arqalı islep shıǵıw, [[Domenge baǵdarlanǵan dizayn|domen arqalı]] islep shıǵıw, kodtı qayta islew hám basqa texnikalar kóbinese sapanı jaqsılaw hám ónimdi rawajlandırıw jetikligin arttırıw ushın qollanıladı. Bul dáslepki baslamadan sapanı jobalaw hám qurıwǵa hám hár qanday waqıtta, yamasa hesh bolmaǵanda hárbir iteraciyanıń aqırında tutınıwshılarǵa programmalıq támiynattı kórsete alıwǵa tiykarlanǵan. == Filosofiya == Dástúrli programmalıq támiynat injeneriyası menen salıstırǵanda, agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw tiykarınan dinamikalıq, deterministik emes hám sızıqlı emes qásiyetlerge iye quramalı sistemalarǵa hám ónim rawajlandırıwǵa baǵdarlanǵan. Dáslepki basqıshlarda anıq bahalawlar, turaqlı jobalar hám boljawlardı alıw kóbinese qıyın, hám olarǵa isenim dárejesi tómen bolıwı múmkin. Agile ámeliyatshıları qádirli nárseniń dálili alınıwı múmkin bolǵanǵa deyin kerek bolǵan «isenim sekiriwin» azaytıw ushın óz erkinen paydalanadı<ref name="Mitchell2016">{{Cite book|last=Mitchell|first=Ian|year=2016|title=Agile Development in Practice|publisher=Tamare House|isbn=978-1-908552-49-5|page=11}}</ref>. Talaplar hám dizayn payda bolıwshı dep esaplanadı. Úlken aldın-ala specifikaciyalar bunday jaǵdaylarda kóp ısıraptı keltirip shıǵarıwı múmkin, yaǵnıy ekonomikalıq jaqtan durıs emes. Bul tiykarǵı dáliller hám aldıńǵı sanaat tájiriybesi, tabıslardı hám sátsizliklerdi jıllar dawamında úyrenip, agile islep shıǵıwınıń beyimlesiwshi, iterativli hám evolyuciyalıq islep shıǵıwǵa táreptarlıǵınıń payda bolıwına járdem berdi<ref name="LarmanGuide"/>. === Beyimlesiwshi hám boljawshı === Islep shıǵıw usılları beyimlesiwshiden boljawshıǵa deyin dawam etetuǵın kontinuumda jaylasqan<ref name="boehm2004App">{{Cite book|last=Boehm|first=B.|title=Balancing Agility and Discipline: A Guide for the Perplexed|url=https://archive.org/details/balancingagility0000boeh|publisher=Addison-Wesley|year=2004|isbn=978-0-321-18612-6}} Appendix A, pages&nbsp;165–194</ref>. Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw usılları bul kontinuumnıń beyimlesiwshi tárepinde jaylasqan. Beyimlesiwshi islep shıǵıw usıllarınıń bir tiykarǵı ózgesheligi - bul keste jobalawǵa tolqınlı kózqaras, ol belgilerdi anıqlaydı, biraq olarǵa jetiw jolında iykemlilik qaldıradı, sonday-aq belgilerdiń ózleriniń ózgeriwine imkaniyat beredi<ref>{{Cite book|title=Agile and Iterative Development: A Manager's Guide|last=Larman|first=Craig|year=2004|page=253|publisher=Addison-Wesley Professional|isbn=9780131111554}}</ref>. Beyimlesiwshi usıllar tez ózgeriwshi reallıqqa tez beyimleniwge itibar beredi. Joba talapları ózgergende, beyimlesiwshi komanda da ózgeredi. Beyimlesiwshi komanda keleshekte ne bolatuǵının anıq súwretlewde qıyınshılıq kóredi. Sáne qanshelli alıs bolsa, beyimlesiwshi usıl sol sánede ne bolatuǵını haqqında sonshelli gúńgirt boladı. Beyimlesiwshi komanda kelesi háptede qanday tapsırmalardı orınlaytuǵının anıq bayanlay almaydı, tek kelesi ay ushın jobalastırılǵan ózgesheliklerdi ayta aladı. Altı aydan keyin bolatuǵın reliz haqqında soraǵanda, beyimlesiwshi komanda tek relizdiń missiya málimlemesin yamasa kútilgen qun hám qárejet haqqında málimlemeni xabarlay alıwı múmkin. Boljawshı usıllar, kerisinshe, keleshekti tolıǵı menen talqılaw hám jobalawǵa hám belgili qáwiplerge qarap baǵdarlanǵan. Eń shegaradan tıs, boljawshı komanda islep shıǵıw processiniń pútkil dawamında jobalanǵan ózgeshelikler hám tapsırmalardı anıq xabarlay aladı. Boljawshı usıllar dáslepki fazanı nátiyjeli talqılawǵa tiykarlanadı, hám eger bul qattı qáte ketse, joba baǵdarın ózgertiwde qıyınshılıq kóriwi múmkin. Boljawshı komandalar kóbinese tek eń qunlı ózgerislerdi qarastırıwın támiyinlew ushın ózgerislerdi baqlaw keńesin dúzedi. Beyimlesiwshi (agile yamasa qunǵa baǵdarlanǵan) hám boljawshı (jobaǵa baǵdarlanǵan) usıllar arasında tańlaw ushın qáwip analizi qollanılıwı múmkin. Barry Boehm hám Richard Turner kontinuumnıń hárbir tárepiniń óz tiykarı bar dep usınıs etedi, tómendegishe: {| class="wikitable" |+Hár túrli islep shıǵıw usıllarınıń tiykarları ! style="width: 33%" |Qunǵa baǵdarlanǵan usıllar (agile) ! style="width: 33%" |Jobaǵa baǵdarlanǵan usıllar (waterfall) !Formal usıllar |- |Tómen áhmiyetlik |Joqarı áhmiyetlik |Ekstremal áhmiyetlik |- |Joqarı dárejeli baǵdarlamashılar |Kishi dárejeli baǵdarlamashılar(?) |Joqarı dárejeli baǵdarlamashılar |- |Talaplar jiyi ózgeredi |Talaplar jiyi ózgermeydi |Sheklengen talaplar, sheklengen ózgeshelikler, Virt nızamın qarań |- |Baǵdarlamashılardıń az sanı |Baǵdarlamashılardıń kóp sanı |Modellestiriwge bolatuǵın talaplar |- |Ózgeriske juwap beretuǵın mádeniyat |Tártipti talap etetuǵın mádeniyat |Ekstremal sapa |} === Agile hám (sarqırama) waterfall salıstırması === Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw usılları menen waterfall arasındaǵı ayırmashılıqlardıń biri - bul sapa hám testlewge bolǵan usıl. Waterfall modelinde, jumıs programmalıq támiynattı islep shıǵıw ómirlik cikli (SDLC) fazaları arqalı júredi - bir faza basqası baslanıwdan aldın tamamlanıwı kerek - sonlıqtan testlew fazası bólek hám qurıw fazasınan keyin keledi. Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıwında, degen menen, testlew programmalastırıw menen birdey iteraciyada tamamlanadı. Testlew hár iteraciyada orınlanatuǵını sebepli - ol programmalıq támiynattıń kishi bólegin rawajlandıradı - paydalanıwshılar programmalıq támiynattıń sol jańa bóleklerin jiyi qollana aladı hám qunın tastıyıqlay aladı. Paydalanıwshılar programmalıq támiynattıń jańalanǵan bóleginiń haqıyqıy qunın bilgennen keyin, olar programmalıq támiynattıń keleshegi haqqında jaqsıraq sheshimler qabıl ete aladı. Hár iteraciyada qun retrospektivası hám programmalıq támiynattı qayta jobalaw sessiyasın ótkeriw - Scrum ádette tek eki háptelik iteraciyalarǵa iye - komandaǵa jetkerip atırǵan qunın maksimumǵa jetkeriw ushın óz jobaların úziliksiz beyimlewge járdem beredi. Bul jobalaw-orınlaw-tekseriw-háreket (PDCA) cikline uqsas úlgige ámel etedi, sebebi jumıs jobalanadı, orınlanadı, tekseriledi (sholıw hám retrospektivada) hám kelisilgen hár qanday ózgerisler ámelge asırıladı. Bul iterativ usıl proekt pikirlewine qaraǵanda ónimdi qollap-quwatlaydı. Bul islep shıǵıw processi dawamında úlken iykemlilik beredi; proektlerde talaplar basınan anıqlanadı hám belgilenedi, bul olardı keyin ózgertiwdi qıyınlastıradı. Iterativ ónimdi islep shıǵıw programmalıq támiynatqa biznes ortalıq yamasa bazar talaplarındaǵı ózgerislerge juwap beriw ushın rawajlanıwǵa múmkinshilik beredi. === Kod hám hújjetlestiriw === IEEE Computer jurnalına jazǵan xatında Stiven Rakitin Agile programmalıq támiynateı islep shıǵıw haqqında gúmanlanıw bildirip, onı «programmalıq injeneriya tártibin buzıwǵa jáne bir háreket» dep atadı hám «tolıq hújjetlestiriwge qaraǵanda isleytuǵın programmalıq támiynat áhmiyetlirek» degen principti «bizler barlıq waqtımızdı kod jazıwǵa jumsaǵımız keledi. Esińizde bolsın, haqıyqıy baǵdarlamashılar hújjetlestiriw jazbaydı» dep awdardı<ref name="rakitin2001">{{Cite journal| last=Rakitin| first=Steven R.| title= Manifesto Elicits Cynicism: Reader's letter to the editor by Steven R. Rakitin|journal=IEEE Computer| volume=34| number=12 | doi = 10.1109/MC.2001.10095 | year=2001| page=4| s2cid=221106984|quote=The article titled 'Agile Software Development: The Business of Innovation' ... is yet another attempt to undermine the discipline of software engineering ... We want to spend all our time coding. Remember, real programmers don't write documentation.}}</ref>. Bul pikir Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıwdı qollap-quwatlawshılar tárepinen dawǵa aylandı. Olar baǵdarlamashılar, eger bul tiyisli maqsetlerge erisiwdiń eń jaqsı usılı bolsa, hújjetlestiriw jazıwı kerek, biraq kóbinese bul maqsetlerge erisiwdiń statikalıq hújjetlestiriw jazıwdan góre jaqsıraq usılları bar ekenin aytadı<ref name="agiledoc">{{Web deregi | url = http://www.agilemodeling.com/essays/agileDocumentation.htm| avtor = Scott Ambler| bet = Agile/Lean Documentation: Strategies for Agile Software Development| sáne = 2023-jıl 16-aprel }}</ref>. Skot Ambler hújjetlestiriw «tek jetkilikli dárejede jaqsı» (TJDJ) bolıwı kerek dep aytadı, óytkeni júdá kóp yamasa tolıq hújjetlestiriw ádette ısırapgershilikke alıp keledi, al baǵdarlamashılar siyrek jaǵdaylarda tolıq hújjetlestiriwge isenedi, óytkeni ol ádette kod penen úylespeydi<ref>{{Web deregi | avtor = Scott Ambler| url = http://www.agilemodeling.com/essays/barelyGoodEnough.html| bet = Just Barely Good Enough Models and Documents: An Agile Best Practice| qaralǵan sáne = 2014-jıl 24-yanvar | arxivsáne = 2014-jıl 8-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20141008163437/http://www.agilemodeling.com/essays/barelyGoodEnough.html| url-status = dead}}</ref>.<ref name="agiledoc"/> Sonıń menen birge, júdá az hújjetlestiriw de texnikalıq xızmet kórsetiw, baylanıs, úyreniw hám bilimlerdi bólisiw ushın mashqalalar keltirip shıǵarıwı múmkin. Alister Kokbern Crystal Clear usılı haqqında bılay jazdı: {{Blockquote|text=Crystal rawajlanıwdı birge islesiw oyınlarınıń qatarı dep esaplaydı hám hújjetlestiriwdiń keyingi oyında jeńiske erisiwge járdem beriwi ushın jetkilikli bolıwına itibar beredi. Crystal ushın jumıs ónimlerine qollanıw jaǵdayları, qáwip dizimi, iteraciya jobası, tiykarǵı domen modelleri hám tańlawlar haqqında maǵlıwmat beriw ushın dizayn jazbaları kiredi... Degen menen, bul hújjetler ushın úlgiler joq hám táriyipler anıq emes, biraq maqset anıq - keyingi oyın ushın jetkilikli hújjetlestiriw. Men bunı óz komandama bárhama bılay túsindiremen: eger siz erteń komandaǵa qosılsańız, neni bilgińiz keler edi.|sign=Alister Kokbern<ref>{{Web deregi | avtor = Geoffrey Wiseman| sáne = 2007-jıl 18-iyul | bet = Do Agile Methods Require Documentation?| url = http://www.infoq.com/news/2007/07/agile-methods-documentation| baspaxana = InfoQ}} quoting {{Web deregi | familiya = Cooper| at = Ian| sáne = 2007-jıl 6-iyul | url = https://ianhammondcooper.wordpress.com/2007/07/06/agile-and-documentation/| bet = Staccato Signals:Agile and Documentation| jumıs = WordPress.com}}</ref>}} == Metodlar == [[Fayl:SoftwareDevelopmentLifeCycle.jpg|thumb|right|Programmalıq támiynattı islep shıǵıwdıń ómirlik ciklin qollaw<ref name="Abrahamsson2002">{{cite tech report|first=Pekka|last=Abrahamson|first2=Outi|last2=Salo|first3=Jussi|last3=Ronkainen|first4=Juhani|last4=Warsta|name-list-style=vanc|title=Agile software development methods: Review and analysis|number=478|institution=[[VTT]]|year=2002|url=http://www.vtt.fi/inf/pdf/publications/2002/P478.pdf}}</ref>]] [[Fayl:Unified_Process_Model_for_Iterative_Development.svg|thumb|right|Agile birlesken process (AUP) birlesken processke tiykarlanǵan (iteraciyalıq hám inkremental programmalıq támiynattı islep shıǵıw processi sheńberi).]] Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw usılları programmalıq támiynattı islep shıǵıwdıń ómirlik ciklınıń keń spektrin qollaydı.<ref name="Abrahamsson2002" /> Ayırım usıllar ámeliyatlarǵa itibar beredi (mısalı, XP, pragmatikalıq programmalastırıw, Agile modellestiriw), al ayırımları jumıs aǵımın basqarıwǵa itibar beredi (mısalı, Scrum, Kanban). Ayırımları talaplardı anıqlaw hám rawajlandırıw iskerliklerin qollaydı (mısalı, FDD), al ayırımları rawajlanıwdıń tolıq ómirlik ciklın qamtıwǵa umtıladı (mısalı, DSDM, RUP). Belgili Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw sheńberlerine tómendegiler kiredi: {| class="wikitable" ! Sheńber ! Tiykarǵı úles qosıwshı(lar) |- | Adaptiv programmalıq támiynattı islep shıǵıw (ASD) || Djim Xaysmit, Sem Bayer |- | Agile modellestiriw || Skott Ambler, Robert Sesil Martin |- | Agile birlesken process (AUP) || Skott Ambler |- | Tártipli Agile jetkerip beriw || Skott Ambler |- | Dinamikalıq sistemalardı rawajlandırıw usılı (DSDM) ||Djennifer Steplton |- | Ekstremal programmalastırıw (XP) || Kent Bek, Robert Sesil Martin |- | Ózgeshelikke baǵdarlanǵan rawajlandırıw (FDD) || Djeff De Luka |- | Juqa programmalıq támiynattı islep shıǵıw || Meri Poppendik, Tom Poppendik |- | Juqa startap || Erik Ris |- | Kanban || Taichi Ono |- | Tez qollanba rawajlandırıw (RAD) || Djeyms Martin |- | Scrum || Ken Shvaber, Djeff Sazerlend |- | Scrumban || |} === Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw ámeliyatları === Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw bir qatar anıq ámeliyatlar menen qollanıladı, olar talaplar, dizayn, modellestiriw, kodlaw, testlew, jobalaw, qáwiplerdi basqarıw, process, sapa hám taǵı basqa tarawlardı qamtıydı. Geypara belgili Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw ámeliyatlarına tómendegiler kiredi<ref name="Agile Practices Guide">{{Web deregi | url = http://guide.agilealliance.org/| bet = Guide to Agile Practices| baspaxana = the Agile Alliance| url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140209152034/http://guide.agilealliance.org/| arxivsáne = 2014-jıl 9-fevral }}</ref>: {| class="wikitable" ! Ámeliyat ! Tiykarǵı úles qosıwshı(lar) |- |Qabıllaw testine baǵdarlanǵan islep shıǵıw (ATDD) || Ken Pyu |- | Agile modellestiriw || Skott Ambler |- | Agile testlew || Liza Krispin, Djanet Gregori |- |Bekloglar (Ónim hám Sprint) || Ken Shvaber, Djeff Sazerlend |- |Minez-qulıqqa baǵdarlanǵan islep shıǵıw (BDD) || Den Nort, Liz Keog |- |Úziliksiz integraciya (CI) || Greydi Buch |- |Kóp funkciyalı komanda || |- |Kúndelikli turıw / Kúndelikli Scrum |Djeyms O Koplin |- |Domenge baǵdarlanǵan dizayn (DDD) || Erik Evans |- | Iteraciyalı hám inkremental islep shıǵıw (IID) || |- |Jup programmalastırıw || Kent Bek |- |Jobalaw pokeri || Djeyms Grenning, Mayk Kon |- |Refaktoring || Martin Fauler |- |Retrospektiva || Ester Derbi, Diana Larsen, Ben Linders, Luis Gonsalves |- |Scrum waqıyaları (sprint jobalaw, sprint kórip shıǵıw hám retrospektiva) || Ken Shvaber, Djeff Sazerlend |- | Mısal arqalı specifikaciya || |- |Waqıyaǵa baǵdarlanǵan modellestiriw || Albert Cyundorf |- | Testke baǵdarlanǵan islep shıǵıw (TDD) || Kent Bek |- |Waqıt sheklew || |- | Paydalanıwshı waqıyası || Alister Kokbern |- | Tezlikti baqlaw || |} ==== Qabıllaw testke baǵdarlanǵan islep shıǵıw ==== Bul paragraf Qabıllaw testke baǵdarlanǵan islep shıǵıwdan alınǵan úzindi. Qabıllaw testke baǵdarlanǵan islep shıǵıw (ATDD) biznes klientleri, baǵdarlamashılar hám testlewshiler arasındaǵı baylanısqa tiykarlanǵan islep shıǵıw metodologiyası bolıp tabıladı. ATDD mısal arqalı specifikaciya (SBE), minez-qulıqqa baǵdarlanǵan islep shıǵıw (BDD), mısalǵa baǵdarlanǵan islep shıǵıw (EDD), hám qollawǵa baǵdarlanǵan islep shıǵıw, sonday-aq waqıya testine baǵdarlanǵan islep shıǵıw (SDD) dep atalatuǵın kóp usıllardıń ózine kirgizedi. Bul processlerdiń barlıǵı baǵdarlamashılar menen testlewshilerge ámelge asırıwdan aldın klienttiń talapların túsiniwge járdem beredi hám klientlerge óz taraw tilinde sóylesiw imkaniyatın beredi. ==== Agile modellestiriw ==== Bul paragraf Agile modellestiriwden alınǵan úzindi. Agile modellestiriw (AM) eń jaqsı ámeliyatlarǵa tiykarlanǵan programmalıq támiynat sistemaların modellestiriw hám hújjetlestiriw metodologiyası bolıp tabıladı. Bul (agile) programmalıq támiynattı islep shıǵıw proektinde qollanılıwı múmkin bolǵan qunlılıqlar hám principler toplamı. Bul metodologiya dástúrli modellestiriw usıllarına qaraǵanda kóbirek iykemli, sonlıqtan tez ózgeretuǵın ortalıqqa jaqsıraq sáykes keledi. Ol agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw qurallarınıń bir bólegi bolıp tabıladı. ==== Agile testlew ==== Bul paragraf Agile testlewden alınǵan úzindi. Agile testlew - bul agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw principlerine ámel etetuǵın programmalıq támiynat testlew ámeliyatı. Agile testlew funkcionallıq-aralıq agile komandasınıń barlıq aǵzaların qamtıydı, testlewshiler tárepinen ayrıqsha tájiriybe qosıladı, klient qálegen biznes qunlılıqtı jiyi aralıqlarda jetkerip beriwdi támiyinlew ushın turaqlı pátte isleydi. Mısal arqalı specifikaciya qálegen hám qálenbegen minez-qulıq mısalların qamtıw hám kodlawǵa baǵdar beriw ushın qollanıladı. ==== Bekloglar ==== Bul paragraf Ónim beklogınan alınǵan úzindi. Agile proektti basqarıw sheńberinde, ónim beklogi ónim qamtıwı kerek bolǵan funkcionallıqtıń ústemlik berilgen dizimin ańlatadı. Ol geyde islenetuǵın isler dizimi dep te ataladı, hám scrum programmalıq támiynattı islep shıǵıw sheńberinde 'artefakt' (hújjetlestiriw forması) dep esaplanadı. Ónim beklogi hár túrli proekt basqarıw sheńberlerinde hár túrli atamalar menen ataladı, mısalı, scrum-da ónim beklogi, tártipli agile-de jumıs elementi dizimi, hám lean-de opciya basseyni. Scrum sheńberinde, ónim beklogin jaratıw hám úziliksiz saqlap turıw ónim iyesiniń juwapkershiliginiń bir bólegi bolıp tabıladı. ==== Minez-qulıqqa tiykarlanǵan islep shıǵıw ==== Bul paragraf Minez-qulıqqa tiykarlanǵan islep shıǵıwdan alınǵan úzindi. Minez-qulıqqa tiykarlanǵan islep shıǵıw (BDD) kodtıń minez-qulqın súwretlew ushın domen tilin qollanıp programmalıq támiynat testlerin atawdı óz ishine aladı. ==== Úziliksiz integraciya ==== Bul paragraf úziliksiz integraciyadan alınǵan úzindi. Úziliksiz integraciya (CI) derek kodı ózgerislerin jiyi birіktiriw hám birіktirilgen kod bazasınıń islew halatında ekenligin támiyinlew ámeliyatı bolıp tabıladı. ==== Kóp funkciyalı komanda ==== Bul paragraf Kóp funkciyalı komandadan alınǵan úzindi. Kóp funkciyalı komanda (XFN), sonday-aq kóp tarawlı komanda yamasa pánaralıq komanda dep te ataladı, bul ulıwma maqsetke qarap jumıs isleytuǵın hár túrli funkcionallıq tájiriybege iye adamlar toparı. Oǵan finans, marketing, operaciyalar hám adam resursları bólimlerinen adamlar kiriwi múmkin. Ádette, ol shólkemniń barlıq dárejelerindegi xızmetkerlerdi óz ishine aladı. Aǵzalar sonday-aq shólkemnen tısqarı (atap aytqanda, jetkerip beriwshiler, tiykarǵı klientler yamasa másláhátshilerden) keliwi múmkin. ==== Kúndelikli turıp jıynalısıw ==== Bul paragraf Turıp jıynalısıwdan alınǵan úzindi. Turıp jıynalısıw (stum) - bul qatnasıwshılar ádette turıp qatnasatuǵın jıynalıs. Uzaq waqıt turıwdıń qolaysızlıǵı jıynalıslardı qısqa qılıwǵa baǵdarlanǵan. === Metodtı beyimlestiriw === Ádebiyatta usıldı beyimlestiriw túsinigine hár túrli atamalar qollanıladı, sonıń ishinde 'usıldı beyimlestiriw', 'usıl bólegin beyimlestiriw' hám 'jaǵdaylıq usıl injenerligi'. Usıldı beyimlestiriw bılay anıqlanadı: {{Blockquote |text=Adam agentleri kontekstler, niyetler hám usıl bólekleri arasındaǵı juwap beriwshi ózgerisler hám dinamikalıq óz-ara tásirler arqalı belgili bir proekt jaǵdayı ushın sistema rawajlandırıw kózqarasın anıqlaytuǵın process yamasa qábilet. |author=Mehmet Nafiz Aydin hám basqalar, |source=Qollanıwdaǵı Agile informaciyalıq sistemalardı islep shıǵıw usılı<ref name="Aydin2004">{{cite journal | last1 = Aydin | first1 = M.N. | last2 = Harmsen | first2 = F. | last3 = Slooten | last4 = Stagwee | first4 = R. A. | year = 2004 | title = An Agile Information Systems Development Method in use | journal = Turk J Elec Engin | volume = 12 | issue = 2| pages = 127–138 }}</ref>}} Jaǵdayǵa sáykeslik Agile metodları menen kóbirek proektke baǵdarlanǵan programmalıq támiynattı islep shıǵıw usılları arasındaǵı ayırmashılıq retinde qaralıwı kerek, bunda Agile usılları ónimdi islep shıǵıw toparlarına jeke ónimlerdiń talaplarına sáykes jumıs tájiriybelerin adaptaciyalawǵa múmkinshilik beredi<ref name="Aydin2004" /><ref>{{Cite book|title=The Paradox of Agile Transformation: Why trying too hard to be Agile stops organisations from becoming truly agile|last=Morris|first=David|publisher=University of Auckland|year=2015|location=NZ|doi=10.13140/RG.2.2.32698.08640}}</ref> Potencial túrde, kópshilik Agile metodları usıldı beyimlestiriw ushın qolaylı bolıwı múmkin,<ref name="Abrahamsson2002" /> mısalı, CMM kontekstinde beyimlestirilgen DSDM<ref name="Abrahamsson2003">Abrahamsson, P., Warsta, J., Siponen, M.T., & Ronkainen, J. (2003). New Directions on Agile Methods: A Comparative Analysis. ''Proceedings of ICSE'03'', 244-254</ref>. hám Qaǵıyda Sıpatlaw Tájiriybeleri (RDP) texnikası menen beyimlesken XP<ref>{{cite book|title=Proceedings of the 2008 international workshop on Scrutinizing agile practices or shoot-out at the agile corral (APOS '08)|last1=Mirakhorli|first1=M.|last2=Rad|first2=A.K.|last3=Shams|first3=F.|last4=Pazoki|first4=M.|last5=Mirakhorli|first5=A.|s2cid=9528636|publisher=ACM|year=2008|isbn=978-1-60558-021-0|pages=23–32|chapter=RDP technique: a practice to customize xp|doi=10.1145/1370143.1370149}}</ref>. Biraq, barlıq Agile tárepdarları oǵan kelispeydi, Shvaber bılay dep atap ótedi: «bul biziń dáslepki mashqalamızǵa qalay ushıraǵanımız, másele qıyın metodologiyanıń joqlıǵında dep oylaw edi. Kúsh-ǵayratlar kárxanadaǵı ózgerislerge baǵdarlanıwı»<ref>Schwaber, K (2006) Scrum is hard and disruptive.</ref>. Bas Vodde bul kóz-qarastı bekkemledi, dástúrli, úlken metodologiyalardan ayırmashılıǵı, sizden elementlerdi tańlap alıwdı talap etetuǵın Scrum qollanıwdı jergiliklestiriw hám kontekstlestiriw ushın qosımsha elementler qosatuǵın tiykarlardı beriwin usındı<ref>Vodde, B (2016) The Story of LeSS. Closing Keynote. Scrum Australia, Melbourne. April, 2016.</ref>. Ámeliyatshılar sistema rawajlandırıw usılların yamasa Agile usılların atap aytqanda, kitap boyınsha siyrek qollanadı, kóbinese ishki usıl jaratıw ushın usıldıń ayırım tájiriybelerin alıp taslawdı yamasa sáykeslestiriwdi tańlaydı<ref>Lagstedt, A., and Dahlberg, T. (2018). Understanding the Rarity of ISD Method Selection – Bounded Rationality and Functional Stupidity. PACIS 2018 Proceedings. 154. https://aisel.aisnet.org/pacis2018/154.</ref>. Ámeliyatta, usıllar hár túrli qurallar járdeminde beyimleniwi múmkin. Unified Modeling Language sıyaqlı ulıwma process modellestiriw tilleri programmalıq támiynattı islep shıǵıw usılların beyimlestiriw ushın qollanılıwı múmkin. Biraq, SEMAT tıń Programmalıq támiynat injeneriyasınıń Mánis teoriyası sıyaqlı usıl injeneriyası ushın arnawlı qurallar da bar<ref>Park, J. S., McMahon, P. E., and Myburgh, B. (2016). Scrum Powered by Essence. ACM SIGSOFT Software Engineering Notes, 41(1), pp. 1–8.</ref>. === Úlken kólemli, ofshor hám tarqatılǵan === Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw belgili bir ortalıqlarǵa, sonıń ishinde jańa proektler ústinde isleytuǵın qánigelerdiń kishi toparlarına júdá qolaylı dep keń kólemde qabıl etilgen<ref name="boehm2004">{{cite book|last=Boehm|first=B.|author-link=Barry Boehm|author2=R. Turner|title=Balancing Agility and Discipline: A Guide for the Perplexed|url=https://archive.org/details/balancingagility0000boeh|publisher=Addison-Wesley|location=Boston, MA|year=2004|isbn=978-0-321-18612-6|pages=[https://archive.org/details/balancingagility0000boeh/page/55 55]–57|author2-link=Richard Turner (software)}}</ref><ref name="beck1999">{{cite book|last=Beck|first=K.|author-link=Kent Beck|title=Extreme Programming Explained: Embrace Change|url=https://archive.org/details/extremeprogrammi00beck|publisher=Addison-Wesley|location=Boston, MA|year=1999|isbn=978-0-321-27865-4}}</ref>,hám úlken shólkemde miyras infrastruktura menen Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw usılların qabıllawda ushırasqan qıyınshılıqlar hám sheklewler jaqsı hújjetlestirilgen hám túsinikli<ref>{{Web deregi | familiya = Evans| at = Ian| bet = Agile Delivery at British Telecom| url = http://www.methodsandtools.com/archive/archive.php?id=43| qaralǵan sáne = 2011-jıl 21-fevral }}</ref>. Oǵan juwap retinde, úlken kólemli islep shıǵıw jumısları (>20 baǵdarlamashı)<ref name="ambler2006" /><ref name="sstc2007">Schaaf, R.J. (2007). Agility XL [http://www.sstc-online.org/Proceedings/2007/pdfs/RJS1722.pdf Systems and Software Technology Conference 2007] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160313105019/http://sstc-online.org/proceedings/2007/pdfs/rjs1722.pdf | sáne =13 March 2016 }}, Tampa, FL</ref> yamasa tarqatılǵan (bir jerde jaylaspaǵan) rawajlandırıw toparları<ref name="BridgingTheDistance">{{Web deregi | url = http://www.drdobbs.com/architecture-and-design/184414899| bet = Bridging the Distance| baspaxana = Sdmagazine.com| qaralǵan sáne = 2011-jıl 1-fevral }}</ref><ref name="AgileOffshore">{{Web deregi | at = Martin| familiya = Fowler| url = http://www.martinfowler.com/articles/agileOffshore.html| bet = Using an Agile Software Process with Offshore Development| baspaxana = Martinfowler.com| qaralǵan sáne = 2010-jıl 6-iyun }}</ref> menen baylanıslı qıyınshılıqlardı jeńiw ushın bir qatar strategiyalar hám úlgiler rawajlandı, basqa qıyınshılıqlar arasında; hám házirgi waqıtta bul qıyınshılıqlardı jumsartıwǵa yamasa aldın alıwǵa baǵdarlanǵan bir neshe tanılǵan qálipler bar. Bulardıń hámmesiniń nátiyjeli ekenligi yamasa haqıyqatında Agile islep shıǵıw anıqlamasına sáykes keletuǵını haqqında kóp qarama-qarsı kóz-qaraslar bar, hám bul izertlewdiń aktiv hám dawam etip atırǵan tarawı bolıp qalmaqta<ref name="ambler2006">W. Scott Ambler (2006) [http://www.drdobbs.com/184415491 Supersize Me] in Dr. Dobb's Journal, 15 February 2006.</ref><ref name="oopsla2002">Agile Processes Workshop II Managing Multiple Concurrent Agile Projects. Washington: OOPSLA 2002</ref>. Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw tarqatılǵan ortalıqta (toparlar bir neshe biznes orınlarına jaylastırılǵan) qollanılǵanda, ol ádette tarqatılǵan Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw dep ataladı. Maqset - hárbir usıldıń ózine tán artıqmashılıqlarınan paydalanıw. Tarqatılǵan (bólistirilgen) islep shıǵıw shólkemlerge dúnyanıń hár túrli bóleklerinde strategiyalıq jaqtan toparlar dúziw arqalı programmalıq támiynattı islep shıǵıwǵa, virtual túrde kúni-túni programmalıq támiynat dúziwge múmkinshilik beredi (ádette quyashtı baqlaw modeli dep ataladı). Ekinshi tárepten, Agile islep shıǵıw kóbirek ashıqlıqtı, úziliksiz keri baylanıstı hám ózgerislerge juwap bergende kóbirek iykemlilikti támiyinleydi. === Tártiplestirilgen tarawlar === Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw usılları dáslep áhmiyetsiz ónim rawajlandırıwları ushın eń qolaylı dep esaplanǵan, sonlıqtan medicinalıq ásbaplar, farmacevtika, finans, yadrolıq sistemalar, avtomobil hám aviaciya sektorları sıyaqlı tártiplestirilgen tarawlarda qollanıwdan shıǵarılǵan edi. Biraq, sońǵı bir neshe jıl ishinde bul tarawlar ushın Agile usılların beyimlestiriw boyınsha bir qansha baslamalar boldı<ref name="Cawley2010">{{Cite book| sáne = 2010|isbn = 978-3-642-16415-6|pages = 31–36|series = Lecture Notes in Business Information Processing|volume = 65|first1 = Oisín|last1 = Cawley|first2 = Xiaofeng|last2 = Wang|first3 = Ita|last3 = Richardson| title=Lean Enterprise Software and Systems | chapter=Lean/Agile Software Development Methodologies in Regulated Environments – State of the Art |editor-first = Pekka|editor-last = Abrahamsson|editor2-first = Nilay|editor2-last = Oza|doi=10.1007/978-3-642-16416-3_4|hdl = 10344/683}}</ref><ref name="McHugh2014">{{Cite book|date = 2014-11-04|isbn = 978-3-319-13035-4|pages = 190–201|series = Communications in Computer and Information Science|volume = 477|first1 = Martin|last1 = McHugh|first2 = Fergal|last2 = McCaffery|first3 = Garret|last3 = Coady| title=Software Process Improvement and Capability Determination | chapter=An Agile Implementation within a Medical Device Software Organisation |editor-first = Antanas|editor-last = Mitasiunas|editor2-first = Terry|editor2-last = Rout|editor3-first = Rory V.|editor3-last = O'Connor|editor4-first = Alec|editor4-last = Dorling| display-editors = 3|doi=10.1007/978-3-319-13036-1_17|url = https://arrow.dit.ie/cgi/viewcontent.cgi?article=1152&context=scschcomcon}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Wang|first1=Yang|last2=Ramadani|first2=Jasmin|last3=Wagner|first3=Stefan|title=Product-Focused Software Process Improvement |chapter=An Exploratory Study on Applying a Scrum Development Process for Safety-Critical Systems |date=2017-11-29|series=Lecture Notes in Computer Science| til =en|volume=10611|pages=324–340|arxiv=1703.05375|doi=10.1007/978-3-319-69926-4_23|isbn=9783319699257|bibcode=2017arXiv170305375W|s2cid=4585465}}</ref><ref name="SafeScrum">{{Web deregi | url = http://www.sintef.no/safescrum| bet = SafeScrum - SINTEF| baspaxana = Sintef.no| qaralǵan sáne = 2019-jıl 26-mart }}</ref><ref>Thor Myklebust, Tor Stålhane, Geir Kjetil Hanssen, Tormod Wien and Børge Haugset: Scrum, documentation and the IEC 61508-3:2010 software standard, https://web.archive.org/web/20220627235308/https://www.sintef.no/globalassets/ec-61508-documentation-and-safescrum-psam12.pdf</ref>. Tártiplestirilgen tarawlarda qollanılıwı múmkin bolǵan kóplegen standartlar bar, sonıń ishinde ISO 26262, ISO 9000, ISO 9001 hám ISO/IEC 15504. Tártiplestirilgen tarawlarda bir qatar tiykarǵı máseleler ayrıqsha áhmiyetke iye<ref name="Fitzgerald2013">{{Cite book| sáne = May 2013|pages = 863–872|doi = 10.1109/ICSE.2013.6606635|first1 = B.|last1 = Fitzgerald|first2 = K.-J.|last2 = Stol|first3 = R.|last3 = O'Sullivan|first4 = D.|last4 = O'Brien| title=2013 35th International Conference on Software Engineering (ICSE) | chapter=Scaling agile methods to regulated environments: An industry case study |isbn = 978-1-4673-3076-3|hdl = 10344/3055|s2cid = 192403}}</ref>: * Sapanı támiyinlew (QA): Qadaǵalanatuǵın kásiplik process hám ónimniń isenimliligi hám durıslıǵın tiykarlaytuǵın sistemalı hám ajıralmas sapa basqarıwı. * Qáwipsizlik hám qorǵanıw: Paydalanıwshılar ushın qáwipsizlik qáwiplerin azaytıw hám paydalanıwshılardı abaysızdan hám zıyanlı paydalanıwdan qorǵaw ushın rásmiy jobalastırıw hám qáwip-qáterlerdi basqarıw. *Izleniwshilik: Nızamlı talaplarǵa sáykesligin tekseriwge bolatuǵın dálillerdi támiyinleytuǵın hám máselelerdi izlew hám tekseriwdi ańsatlastıratuǵın hújjetlestiriw. * Tekseriw hám tastıyıqlaw (V&V): Programmalıq támiynattı islep shıǵıw processiniń barlıq basqıshlarına engizilgen (mısalı, paydalanıwshı talapların anıqlaw, funkcionallıq specifikaciya, dizayn specifikaciyası, kod kórip shıǵıw, blok sınawları, integraciya sınawları, sistema testleri). == Tájiriybe hám qabıl etiw == Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw usılları ámelde hár qanday programmalastırıw paradigması yamasa tili menen qollanılıwı múmkin bolsa da, olar dáslep Smalltalk, Lisp hám keyinirek Java, C# sıyaqlı obektke baǵdarlanǵan ortalıqlar menen tıǵız baylanıslı edi. Agile usılların dáslepki qabıl etiwshiler ádette talapları anıqlawı qıyın hám sistema rawajlanıp atırǵan waqıtta ózgeriwi itimal bolǵan burın bolmaǵan sistemalar ústinde isleytuǵın kishi hám orta kólemdegi toparlar edi. Bul bólimde shólkemler Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw usılların qabıl etiwge háreket etkende ushırasatuǵın ulıwma máseleler, sonday-aq Agile toparlarınıń sapası hám ónimdarlıǵın ólshewdiń hár túrli usılları súwretlenedi<ref>{{cite book|last1=Beck|first1=Kent|title=Extreme Programming Explained|date=2000|publisher=Addison-Wesley|isbn=978-0201616415|pages=[https://archive.org/details/extremeprogrammi00beck/page/1 1–24]|url=https://archive.org/details/extremeprogrammi00beck/page/1}}</ref>. === Agileni ólshew === ==== Ishki bahalawlar ==== Agility ólshew indeksi, basqalar qatarında, islep shıǵıwlardı ónim islep shıǵıwdıń bes ólshemi boyınsha bahalaydı (dawamlılıq, qáwip, jańalıq, kúsh-ǵayrat hám óz-ara tásir)<ref>{{cite conference |doi=10.1145/1185448.1185509|book-title=ACM-SE 44 Proceedings of the 44th annual Southeast regional conference |page=271 |year=2006 |last=Datta |first=Subhajit |isbn=1595933158 |title=Agility measurement index: a metric for the crossroads of software development methodologies}}</ref>. Basqa usıllar ólshenetuǵın maqsetlerge tiykarlanǵan<ref>{{Web deregi | url = http://www.smr.co.uk/presentations/measure.pdf| bet = Assessing Agility| avtor = Peter Lappo| author2 = Henry C.T. Andrew| qaralǵan sáne = 2010-jıl 6-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20090915040232/http://www.smr.co.uk/presentations/measure.pdf| arxivsáne = 2009-jıl 15-sentyabr | url-status = dead}}</ref> hám bir izertlew tezliktiń agility ólshemi sıpatında qollanılıwı múmkinligin usınıs etedi. Sonday-aq, topardıń Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw ámeliyatların qollanıp atırǵanın anıqlaw ushın Agile ózin-ózi bahalaw usılları bar (Nokia testi<ref>{{Web deregi | url = http://agileconsortium.blogspot.com/2007/12/nokia-test.html| bet = Nokia test, A scrum-specific test| avtor = Joe Little| sáne = 2007-jıl 2-dekabr | baspaxana = Agileconsortium.blogspot.com| qaralǵan sáne = 2010-jıl 6-iyun }}</ref>, Karlskrona testi<ref>{{Web deregi | url = http://mayberg.se/learning/karlskrona-test| bet = Karlskrona test, A generic agile adoption test| avtor = Mark Seuffert| author2 = Mayberg, Sweden| baspaxana = Mayberg.se| qaralǵan sáne = 2014-jıl 5-aprel }}</ref>, 42 punkt testi)<ref>{{Web deregi | url = http://www.allaboutagile.com/how-agile-are-you-take-this-42-point-test/| bet = How Agile Are You? (Take This 42 Point Test)| baspaxana = allaboutagile.com/| qaralǵan sáne = 2014-jıl 3-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20140505223335/http://www.allaboutagile.com/how-agile-are-you-take-this-42-point-test/| arxivsáne = 2014-jıl 5-may | url-status = dead}}</ref>. ==== Jámiyetlik sorawnamalar ==== Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw usılların qollanıw arqalı sapa, ónimdarlıq hám biznes qanaatlanıwında jetiskenlikler haqqında xabar bergen dáslepki izertlewlerdiń biri 2002-jıldıń noyabrinen 2003-jıldıń yanvarına shekem Shine Technologies tárepinen ótkerilgen sorawnama boldı<ref>{{Web deregi | url = http://www.shinetech.com/attachments/104_ShineTechAgileSurvey2003-01-17.pdf| bet = Agile Methodologies Survey Results| sáne = January 2003 | baspaxana = Shine Technologies| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100821225423/http://www.shinetech.com/attachments/104_ShineTechAgileSurvey2003-01-17.pdf| arxivsáne = 2010-jıl 21-avgust | url-status = dead| qaralǵan sáne = 2010-jıl 3-iyun | citata = 95% stated that there was either no effect or a cost reduction&nbsp;... 93% stated that productivity was better or significantly better&nbsp;... 88% stated that quality was better or significantly better&nbsp;... 83% stated that business satisfaction was better or significantly better}}</ref>. Usıǵan uqsas sorawnama, Agile jaǵdayı, 2006-jıldan baslap hár jılı programmalıq támiynattı islep shıǵıw jámiyetiniń mıńlaǵan qatnasıwshıları menen ótkeriledi. Bul Agile-diń paydaları, úyrenilgen sabaqlar hám jaqsı ámeliyatlar haqqındaǵı pikirlerdiń tendenciyaların qadaǵalaydı. Hárbir sorawnama Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıwı olarǵa programmalıq támiynattı tezirek jetkerip beriwge járdem beretuǵının; tutınıwshılardıń ózgermeli itibarların basqarıw uqıplılıǵın jaqsılaytuǵının; hám ónimdarlıqtı arttıratuǵının aytqanlardıń sanınıń kóbeyip baratırǵanın xabarladı<ref>{{Web deregi | url = http://stateofagile.versionone.com/why-agile/| bet = 2013 State of Agile report: Why Agile?| sáne = 2014-jıl 27-yanvar | baspaxana = stateofagile.com| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140828012224/http://stateofagile.versionone.com/why-agile/| arxivsáne = 2014-jıl 28-avgust | url-status = dead| qaralǵan sáne = 2014-jıl 13-avgust }}</ref>. Sorawnamalar sonday-aq, Agile ónim islep shıǵıw usıllarınıń klassikalıq proektti basqarıwǵa salıstırǵanda jaqsıraq nátiyjeler kórsetkenin izbe-iz kórsetip kelmekte<ref>[https://web.archive.org/web/20180318095442/http://status-quo-agile.net/ Status Quo Agile], Second study on success and forms of usage of agile methods. Retrieved 1 July 2015</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.drdobbs.com/architecture-and-design/191800169;jsessionid=2QJ23QRYM3H4PQE1GHPCKH4ATMY32JVN?queryText=agile+survey| bet = Survey Says: Agile Works in Practice| familiya = Ambler| at = Scott| avtorsilteme = Scott Ambler| sáne = 2006-jıl 3-avgust | jumıs = Dr. Dobb's| qaralǵan sáne = 2010-jıl 3-iyun | citata = Only 6% indicated that their productivity was lowered&nbsp;... No change in productivity was reported by 34% of respondents and 60% reported increased productivity&nbsp;... 66% [responded] that the quality is higher&nbsp;... 58% of organizations report improved satisfaction, whereas only 3% report reduced satisfaction.}}</ref>. Ulıwma alǵanda, ayırımlardıń Agile islep shıǵıw usıllarınıń olardıń tabıslılıǵın keń kólemli akademiyalıq izertlewge múmkinshilik beriw ushın ele jas ekenligin sezetuǵını haqqında esabatlar bar<ref>{{Web deregi | url = http://www.agilemodeling.com/essays/proof.htm| bet = Answering the "Where is the Proof That Agile Methods Work" Question| sáne = 2007-jıl 19-yanvar | baspaxana = Agilemodeling.com| qaralǵan sáne = 2010-jıl 2-aprel }}</ref>. === Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıwdıń ulıwma qıyınshılıqları === Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıwdı ámelge asırıwshı shólkemler hám toparlar kóbinese sarqırama islep shıǵıw sıyaqlı dástúrli usıllardan ótiwde qıyınshılıqlarǵa ushıraydı, mısalı, toparlarǵa Agile processi májbúriy túrde júklenedi<ref name="The Art of Agile Development">{{harvnb|Shore|Warden|2008|p=47}}</ref>. Bular kóbinese Agile qarsı úlgileri yamasa kóbirek tarqalǵan Agile iyisleri dep ataladı. Tómende ayırım keń tarqalǵan mısallar keltirilgen: ==== Ulıwma ónim dizaynınıń jetispewshiligi ==== Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıwdıń maqseti - isleytuǵın programmalıq támiynattı islep shıǵarıwǵa kóbirek itibar beriw hám hújjetlestiriwge azıraq dıqqat awdarıw. Bul process kóbinese qatań qadaǵalanatuǵın hám sistemadaǵı kishkene ózgerisler qollap-quwatlawshı hújjetlerdi anaǵurlım qayta kórip shıǵıwdı talap etetuǵın sarqırama modellerine qarama-qarsı. Biraq, bul hesh qanday analiz yamasa dizayn ámelge asırmawdı aqlamaydı. Dizaynǵa itibar bermew topardıń dáslep tez alǵa ilgerilewine, biraq keyin sistemanı keńeytiwge urınǵanda ádewir qayta islewdi talap etiwine alıp keliwi múmkin. Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıwdıń tiykarǵı ózgeshelikleriniń biri - onıń qaytalanıwshı ekenligi. Durıs islengende, Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıwı dizaynnıń sistema rawajlanǵanı sayın payda bolıwına múmkinshilik beredi hám toparǵa ulıwmalıqlardı hám qayta paydalanıw múmkinshiliklerin tabıwǵa járdem beredi<ref>{{cite book|last1=Beck|first1=Kent|title=Extreme Programming Explained|date=2000|publisher=Addison-Wesley|isbn=978-0201616415|pages=[https://archive.org/details/extremeprogrammi00beck/page/48 48–49]|url=https://archive.org/details/extremeprogrammi00beck/page/48}}</ref>. ==== Orınlanıp atırǵan iteraciyaǵa waqıyalardı qosıw ==== Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıwda, waqıyalar (qollanıw jaǵdayı sıpatlamalarına uqsas) ádette talaplardı anıqlaw ushın qollanıladı, al iteraciya - topar belgili maqsetlerge arnalǵan qısqa waqıt aralıǵı<ref>{{Web deregi | last1 = Rouse| first1 = Margaret| bet = Sprint (software development) definition| url = http://searchsoftwarequality.techtarget.com/definition/Scrum-sprint| jumıs = searchsoftwarequality.techtarget.com| qaralǵan sáne = 2015-jıl 2-oktyabr }}</ref>. Orınlanıp atırǵan iteraciyaǵa waqıyalardı qosıw jumıstıń jaqsı aǵımına zıyanlı. Bular ónim beklogına qosılıwı hám keyingi iteraciya ushın basımlıq beriliwi kerek yamasa siyrek jaǵdaylarda iteraciya biykar etiliwi múmkin<ref name="axisagile.com.au">{{Web deregi| last1 = Goldstein| first1 = Ilan| bet = Sprint issues – when sprints turn into crawls| url = http://www.axisagile.com.au/blog/planning-and-metrics/sprint-issues-when-sprints-turn-into-crawls/| jumıs = www.axisagile.com.au| qaralǵan sáne = 2014-jıl 8-iyun | sáne = 2011-jıl 11-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20250212013517/https://www.axisagile.com.au/blog/planning-and-metrics/sprint-issues-when-sprints-turn-into-crawls/| arxivsáne = 2025-jıl 12-fevral }}</ref>. Bul waqıyanıń keńeye almaytuǵının ańlatpaydı. Toparlar jańa informaciya menen islesiwi kerek, bul waqıya ushın qosımsha wazıypalardı payda etiwi múmkin. Eger jańa informaciya waqıyanıń iteraciya dawamında tamamlanıwına kesent etse, onda ol keyingi iteraciyaǵa ótkeriliwi kerek. Biraq, ol qalǵan barlıq waqıyalarǵa qaraǵanda basımlıq beriliwi kerek, óytkeni jańa informaciya waqıyanıń dáslepki áhmiyetliligin ózgertken bolıwı múmkin. ==== Qáwender qollawınıń jetispewshiligi ==== Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw kóbinese shólkemlerde programmalıq támiynattı islep shıǵıw toparları tárepinen ózleriniń islep shıǵıw processlerin optimallastırıw hám programmalıq támiynattı islep shıǵıwdıń ómirlik ciklindegi izbe-izlikti támiyinlew ushın tómennen joqarıǵa qarap ámelge asırıladı. Qáwender qollawı bolmaǵanlıqtan, toparlar biznes sherikleri, basqa rawajlandırıw toparları hám basqarıwdan qıyınshılıqlar hám qarsılıqqa ushırawı múmkin. Sonıń menen bir qatarda, olar sáykes qarjılandırıw hám resurslar bolmasa qıynalıwı múmkin<ref>{{Web deregi| url = http://agile-only.com/master-thesis/project-mgmt/pr-and-rd| bet = Project Roles and Responsibility Distribution| jumıs = agile-only.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 15-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20150418122752/http://agile-only.com/master-thesis/project-mgmt/pr-and-rd| arxivsáne = 2015-jıl 18-aprel }}</ref>. Bul sátsizlik itimallıǵın arttıradı<ref>{{Web deregi | last1 = Bourne| first1 = Lynda| bet = What Does a Project Sponsor Really Do?| url = http://blogs.pmi.org/blog/voices_on_project_management/2012/04/what-does-a-project-sponsor-re.html| jumıs = blogs.pmi.org| qaralǵan sáne = 2014-jıl 8-iyun | arxivsáne = 2014-jıl 7-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20140607221010/http://blogs.pmi.org/blog/voices_on_project_management/2012/04/what-does-a-project-sponsor-re.html| url-status = dead}}</ref>. ==== Jetkiliksiz oqıtıw ==== VersionOne tárepinen ótkerilgen soraw-maǵlıwmat qatnasıwshılardıń sátsiz Agile ámelge asırıwlardıń eń áhmiyetli sebebi sıpatında jetkiliksiz oqıtıwdı kórsetkenin anıqladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.versionone.com/state_of_agile_development_survey/09/page5.asp| bet = 9th State of Agile Report| jumıs = Stage of Agile Survey| baspaxana = VersionOne| qaralǵan sáne = 2014-jıl 8-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20150112225122/http://www.versionone.com/state_of_agile_development_survey/09/page5.asp| arxivsáne = 2015-jıl 12-yanvar | url-status = dead}}</ref> Toparlar Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıwdıń basqa usıllar, mısalı sarqırama usılına salıstırǵanda azaytılǵan processleri Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw ushın haqıyqıy qaǵıydalar joq degendi ańlatadı dep oylaw qaqpanına túsip qalǵan. ==== Ónim iyesi roli durıs toltırılmaǵan ==== Ónim iyesi islep shıǵıw iskerliginde biznesti wákillik etiwge juwapker hám kóbinese eń talapshań rol bolıp esaplanadı<ref>{{cite book|author1=Sims, Chris |author2=Johnson, Hillary Louise |title=The Elements of Scrum|year=2011 |url=https://archive.org/details/elementsofscrum0000sims | sáne =2011-02-15|publisher=Dymaxicon|page=[https://archive.org/details/elementsofscrum0000sims/page/73 73]|edition=Kindle}}</ref>. Keń tarqalǵan qáte - ónim iyesi rolin islep shıǵıw toparınan birew menen toltırıw. Bul topardıń biznesten haqıyqıy keri baylanıssız óz betinshe áhmiyetlilik boyınsha sheshim qabıl etiwin talap etedi. Olar biznes máselelerin ishki tárepten sheshiwge urınadı yamasa topardan tısqarı baǵdar izlep jumıstı keshiktiredi. Bul kóbinese dıqqattıń bóliniwine hám birge islesiwdiń buzılıwına alıp keledi<ref>{{Web deregi | last1 = Rothman| first1 = Johanna Rothman| bet = When You Have No Product Owner at All| url = http://www.jrothman.com/blog/mpd/2011/08/when-you-have-no-product-owner-at-all.html| jumıs = www.jrothman.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 8-iyun | sáne = 2011-jıl 25-avgust }}</ref>. ==== Komandalar itibarda emes ==== Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw toparlardan ónim boyınsha minnetlemelerdi orınlawdı talap etedi, bul olardıń tek sol ónim boyınsha jumısqa dıqqat qaratıwı kerek degendi bildiredi. Biraq, bos waqtı bar bolıp kóringen topar aǵzalarınan kóbinese basqa jumıslardı da orınlawı kútiledi, bul olardıń óz toparı minnetlengen jumıstı tamamlawǵa járdem beriwin qıyınlastıradı<ref>{{Web deregi | last1 = Fox| first1 = Alyssa| bet = Working on Multiple Agile Teams| url = http://techwhirl.com/working-multiple-agile-teams/| jumıs = techwhirl.com/| qaralǵan sáne = 2014-jıl 14-iyun | sáne = 2014-jıl 8-aprel }}</ref>. ==== Artıqsha tayarlıq/jobalastırıw ==== Toparlar júdá kóp waqıttı tayarlıq yamasa jobalastırıwǵa jumsaw duzaǵına túsip qalıwı múmkin. Bul Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw menen az tanısqan toparlar ushın keń tarqalǵan duzaq bolıp, toparlar barlıq waqıyalardı tolıq túsiniw hám anıqlawǵa májbúr boladı. Toparlar tek isenimli bolǵan waqıyalar menen alǵa talpınıwǵa tayar bolıwı kerek, sońınan iteraciya dawamında keyingi iteraciyalar ushın jumıstı ashıw hám tayarlawdı dawam etiwi kerek (kóbinese bul beklogtı (artta qalıwdı) tazalaw yamasa tártipke keltiriw dep ataladı). ==== Kúndelikli turıp jıynalısta máseleni sheshiw ==== Kúndelikli turıp jıynalıs barlıq topar aǵzaları informaciya tarqatatuǵın maqsetli, óz waqtındaǵı jıynalıs bolıwı kerek. Eger másele sheshiw júz berse, bul kóbinese tek belgili topar aǵzaların qamtıwı múmkin hám potencial túrde pútkil topardıń waqtın eń jaqsı paydalanıw bolmawı múmkin. Eger kúndelikli turıp jıynalıs waqtında topar máseleni sheshiwge kirisip ketse, bul kishi topar talqılay alǵansha keyinge qaldırılıwı kerek, ádette bul turıp jıynalıs tamamlanǵannan keyin dárhal boladı<ref>{{Web deregi | bet = Daily Scrum Meeting| url = http://www.mountaingoatsoftware.com/agile/scrum/daily-scrum| jumıs = www.mountaingoatsoftware.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 14-iyun }}</ref>. ==== Wazıypalardı bólistiriw ==== Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıwdıń maqsetli paydalarınıń biri - toparǵa tańlaw múmkinshiligin beriw, óytkeni olar máselege eń jaqın. Sonıń menen bir qatarda, olar sheshim qabıl etiwde eń sońǵı informaciyanı paydalanıw ushın ámelge asırıwǵa múmkin bolǵanınsha jaqın tańlaw etiwi kerek. Eger topar aǵzalarına wazıypalar basqalar tárepinen yamasa processtiń dáslepki basqıshlarında berilse, lokallasqan hám óz waqtındaǵı sheshim qabıl etiwdiń paydaları joǵalıwı múmkin<ref name="Effective Sprint Planning">{{Web deregi | last1 = May| first1 = Robert| bet = Effective Sprint Planning| url = http://www.agileexecutives.org/Blogs/tabid/66/EntryId/18/Effective-Sprint-Planning.aspx| jumıs = www.agileexecutives.org| qaralǵan sáne = 2014-jıl 14-iyun | url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140628102810/http://www.agileexecutives.org/Blogs/tabid/66/EntryId/18/Effective-Sprint-Planning.aspx| arxivsáne = 2014-jıl 28-iyun }}</ref>. Jumıstı tapsırıw sonday-aq topar aǵzaların belgili rollerge shekleydi (mısalı, A topar aǵzası bárqulla maǵlıwmatlar bazası menen jumıs islewi kerek), bul kross-trening múmkinshiliklerin shekleydi.<ref name="Effective Sprint Planning" /> Topar aǵzaları ózleri óz qábiletlerin keńeytetuǵın hám kross-trening múmkinshiliklerin beretuǵın wazıypalardı tańlay aladı. ==== Skrum masteriniń qosqan úlesi retinde ==== Agile qunlılıqları hám principlerine sáykes keletuǵının tastıyıqlaytuǵın Scrum strukturasında, skrum masteri roli skrum processiniń orınlanıwın támiyinlew hám skrum toparın usı process boyınsha úyretiw ushın juwapker. Keń tarqalǵan qátelik - skrum masteriniń úles qosıwshı retinde háreket etiwi. Scrum strukturası tárepinen qadaǵan etilmegen bolsa da, skrum masteri birinshi gezekte skrum masteri rolinde háreket etiw imkaniyatına iye ekenligine hám rawajlandırıw wazıypaları ústinde islemewine isenim payda etiwi kerek. Skrum masteriniń roli ónimdi jaratıwdan góre processti jeńillestiriw bolıp tabıladı<ref name="agileconnection.com">{{Web deregi | last1 = Berczuk| first1 = Steve| bet = Mission Possible: ScrumMaster and Technical Contributor| url = http://www.agileconnection.com/article/mission-possible-scrummaster-and-technical-contributor?page=0%2C1| jumıs = www.agileconnection.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 14-iyun }}</ref>. Skrum masteriniń kóp wazıypalardı bir waqıtta orınlawı ónimdarlıqqa keri tásir etetuǵın kóp kontekst almasıwlarına alıp keliwi múmkin. Sonıń menen bir qatarda, skrum masteri topardıń alǵa ilgerilewi ushın tosqınlıqlardı joq etiwge juwapker bolǵanlıqtan, ayırım tapsırmalardıń alǵa talpınıwınan alınǵan payda, potencialdıń jetispewshiligi sebepli keyinge qaldırılǵan tosqınlıqlardan ústin bolmawı múmkin<ref>{{Web deregi | url = https://aristeksystems.com/blog/how-not-to-burn-your-budget-with-agile-scrum/| bet = How to Implement Agile Scrum| qaralǵan sáne = 2022-jıl 4-yanvar }}</ref>. ==== Test avtomatizaciyasınıń jetispewshiligi ==== Agile islep shıǵıwdıń iterativlik tábiyatı sebepli, kóp márte testten ótkeriw talap etiledi. Avtomatlastırılǵan testlew qaytalanıwshı blok, integraciya hám regressiya testleriniń tásirin azaytıwǵa járdem beredi hám baǵdarlamashılar menen testlewshilerge joqarı qunlı jumıslarǵa dıqqat awdarıwǵa múmkinshilik beredi<ref>{{Web deregi| last1 = Namta| first1 = Rajneesh| bet = Thoughts on Test Automation in Agile| url = http://www.infoq.com/articles/thoughts-on-test-automation-in-agile| jumıs = www.infoq.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 14-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20140818062107/http://www.infoq.com/articles/thoughts-on-test-automation-in-agile| arxivsáne = 2014-jıl 18-avgust }}</ref>. Test avtomatizaciyası sonday-aq iterativlik programmalıq támiynattı islep shıǵıw talap etetuǵın úziliksiz qayta qurıwdı qollaydı. Baǵdarlamashıǵa qayta qurıwdıń qollanbanıń funkcionallıǵın ózgertpegenin tastıyıqlaw ushın testlerdi tez ótkiziwge múmkinshilik beriw, jumıs kólemin azaytıwı hám tazalaw háreketleri jańa kemshiliklerdi kirgizbegenine isenimdi arttırıwı múmkin. ==== Texnikalıq qarızdıń jıynalıwına jol qoyıw ==== Jańa funkcionaldı jetkerip beriwge dıqqat awdarıw texnikalıq qarızdıń kóbeyiwine alıp keliwi múmkin. Topar kemshiliklerdi saplastırıw hám qayta qurıw ushın ózlerine waqıt ajıratıwı kerek. Texnikalıq qarız óndiristegi kemshilikler topardı alǵa ilgerilewden alańlatatuǵınlıqtan, jobalastırılmaǵan jumıslardıń kólemin arttırıw arqalı jobalaw qábiletlerine kesent etedi<ref name="Technical Debt + Red October">{{Web deregi| last1 = Band| first1 = Zvi| bet = Technical Debt + Red October| jumıs = Zvi Band| url = http://zviband.com/posts/technical-debt-red-october/| qaralǵan sáne = 2014-jıl 8-iyun | sáne = 2014-jıl 22-mart | arxivurl = https://web.archive.org/web/20140714193439/http://zviband.com/posts/technical-debt-red-october/| arxivsáne = 2014-jıl 14-iyul }}</ref>. Sistema rawajlanǵan sayın qayta qurıw áhmiyetli<ref>{{Web deregi | last1 = Shore| first1 = James| bet = The Art of Agile Development: Refactoring| url = http://www.jamesshore.com/Agile-Book/refactoring.html| jumıs = www.jamesshore.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 14-iyun }}</ref>. Waqıt ótiwi menen turaqlı texnikalıq xızmettiń joqlıǵı kemshiliklerdiń hám rawajlandırıw qárejetleriniń artıwına alıp keledi.<ref name="Technical Debt + Red October" /> ==== Bir iteraciyada júdá kóp nárseni qamtıwǵa urınıw ==== Keń tarqalǵan qáte túsinik - Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw úziliksiz ózgerislerge jol qoyadı dep esaplaw, biraq iteraciya beklogı - bul iteraciya dawamında orınlanıwı múmkin bolǵan jumıslar haqqında kelisim<ref>{{Web deregi | bet = Step 4: Sprint Planning (Tasks)| url = http://www.allaboutagile.com/how-to-implement-scrum-in-10-easy-steps-step-4-sprint-planning-tasks/| jumıs = www.allaboutagile.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 14-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20140629145319/http://www.allaboutagile.com/how-to-implement-scrum-in-10-easy-steps-step-4-sprint-planning-tasks/| arxivsáne = 2014-jıl 29-iyun | url-status = dead}}</ref>. Orınlanıwdaǵı jumıslardıń (WIP) júdá kóp bolıwı kontekst almasıw hám gezekke turıw sıyaqlı nátiyjesizliklerge alıp keledi<ref>{{Web deregi | url = http://leankit.com/blog/2014/03/limiting-work-in-progress/| bet = Why Limiting Your Work-in-Progress Matters| jumıs = leankit.com| last1 = George| first1 = Claire| sáne = 2014-jıl 3-mart | qaralǵan sáne = 2014-jıl 14-iyun }}</ref>. Topar qosımsha jumıslardı qabıl etiwge májbúr bolıw sezimine berilmewi kerek<ref>{{Web deregi | url = http://www.mountaingoatsoftware.com/agile/scrum/sprint-planning-meeting/| jumıs = www.mountaingoatsoftware.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 14-iyun | bet = Sprint Planning Meeting}}</ref>. ==== Belgilengen waqıt, resurslar, kólem hám sapa ==== Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw waqıttı (iteraciya dawamlılıǵı), sapanı hám ideal jaǵdayda resurslardı aldın ala belgileydi (biraq baǵdarlamashılar kóbinese óndiris waqıyaların basqarıw ushın wazıypalardan shetletilse, turaqlı resurslardı saqlaw qıyın bolıwı múmkin), al kólem ózgermeli bolıp qaladı. Tutınıwshı yamasa ónim iyesi kóbinese iteraciya ushın turaqlı kólemdi talap etedi. Biraq, toparlar belgilengen waqıt, resurslar hám kólemge (ádette proektti basqarıw úshmúyeshi dep ataladı) minnetleme alıwǵa qarsılıq kórsetiwi kerek. Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıwdıń belgilengen waqıtı hám resurslarına kólem qosıwǵa urınıwlar sapanıń tómenlewine alıp keliwi múmkin<ref name="adeptechllc.com">{{Web deregi | last1 = McMillan| first1 = Keith| bet = Time, Resources, Scope... and Quality.| url = http://www.adeptechllc.com/2010/05/13/time-resources-scope-and-quality/| jumıs = www.adeptechllc.com| sáne = 2010-jıl 13-may | qaralǵan sáne = 2014-jıl 15-iyun }}</ref>. ==== Baǵdarlamashınıń sharshawı ==== Agile ámeliyatlarınıń maqsetli páti hám úziliksiz tábiyatı sebepli, jetkerip beriw toparı aǵzaları arasında sharshaw qáwpi joqarı<ref>{{cite journal|title=Current study on limitations of Agile|journal=Procedia Computer Science|volume=78|pages=291–297|date=January 2016|doi=10.1016/j.procs.2016.02.056|doi-access=free}}</ref>. == Agile basqarıwı == Agile proektti basqarıwı - bul iteraciyalıq islep shıǵıw processi bolıp, onda durıs paydalanıwshı tájiriybesin jaratıw ushın paydalanıwshılar hám mápli táreplerden úziliksiz keri baylanıs alınadı. Agile processin ámelge asırıw ushın hár túrli usıllar qollanılıwı múmkin, olardıń qatarına scrum, ekstremal programmalastırıw, lean hám kanban kiredi<ref name="europeanbusinessreview.com">{{Web deregi | sáne = 2019-jıl 1-noyabr | bet = The Procurement Call for Agile, What does it mean?| url = https://www.europeanbusinessreview.com/the-procurement-call-for-agile-what-does-it-mean}}</ref>. Agile basqarıwı termini injenerlik, informaciyalıq texnologiyalar hám basqa biznes tarawlarında dizayn hám qurıw iskerliklerin basqarıwdıń iteraciyalıq, inkremental usılına qollanıladı. Bul usıl Agile Programmalıq támiynattı islep shıǵıw manifestinde bayan etilgen principlerge tiykarlanıp, jańa ónim yamasa xızmetti rawajlandırıwdı júdá iykemli hám interaktiv túrde usınıwǵa itibar beredi<ref>{{Cite book |last=Moran |first=Alan |title=Managing Agile: Strategy, Implementation, Organisation and People |date=2015 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-16262-1}}</ref>. Agile proektti basqarıw kórsetkishleri aljasıwdı azaytıwǵa, hálsiz noqatlardı anıqlawǵa hám rawajlanıw cikli dawamında komandanıń jumısın bahalawǵa járdem beredi. Támiyinlew shınjırınıń iykemliligi - bul támiyinlew shınjırınıń usınıs hám talap boyınsha belgisizlik hám ózgermelilik penen gúresiw uqıplılıǵı. Iykemli támiyinlew shınjırı óz quwatın tez arada kóbeytip hám azayta aladı, sonlıqtan ol tez ózgeriwshi tutınıwshı talabına beyimlese aladı. Aqırında, strategiyalıq iykemlilik - bul shólkemniń óz ortalıǵı rawajlanıp atırǵan waqıtta óz háreket baǵdarın ózgertiw uqıplılıǵı. Strategiyalıq iykemlilik ushın sırtqı ózgerislerdi jetkilikli dárejede erte seziw hám bul ózgeriwshi ortalıqqa beyimlesiw ushın resurslardı bólistiriw áhmiyetli. Agile X texnikaları ekstremal proektti basqarıwı dep te atalıwı múmkin. Bul iteraciyalıq ómirlik cikliniń bir túri bolıp<ref>{{Web deregi | sáne = 2008-jıl 22-oktyabr | bet = Which Life Cycle Is Best for Your Project?| url = https://pmhut.com/which-life-cycle-is-best-for-your-project| qaralǵan sáne = 2009-jıl 23-oktyabr | jumıs = PMHut| til = en-US}}</ref>, onda jetkerip beriletuǵın nárseler basqıshlar boyınsha tapsırıladı. Agile hám iteraciyalıq rawajlanıw arasındaǵı tiykarǵı parıq - Agile usılları hárbir jetkeriw ciklinde (iteraciyada) jetkerip beriletuǵın nárselerdiń kishi bóleklerin tolıq tamamlaydı<ref>{{Web deregi| bet = Agile Project Management| url = http://www.versionone.com/agile-project-management/| qaralǵan sáne = 2015-jıl 1-iyun | jumıs = VersionOne| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150609232115/http://www.versionone.com/agile-project-management/| arxivsáne = 2015-jıl 9-iyun }}</ref>, al iteraciyalıq usıllar jetkerip beriletuǵın nárselerdiń pútkil toplamın waqıt ótiwi menen rawajlandırıp, olardı proekttiń aqırında tamamlaydı. Iteraciyalıq hám Agile usıllarınıń ekewi de proektti shólkemlestiriwdiń izbe-iz formalarında payda bolǵan hár túrli tosqınlıqlarǵa juwap retinde islep shıǵılǵan. Mısalı, texnologiyalıq proektler quramalasqan sayın, aqırǵı paydalanıwshılar progressiv prototiplerdi kóre almastan uzaq múddetli talaplardı anıqlawda qıyınshılıqqa ushıraydı. Iteraciyalar menen rawajlanatuǵın proektler bul talaplardı jetilistiriwge járdem beriw ushın úziliksiz keri baylanıs jıynay aladı. Agile basqarıwı komanda aǵzaları arasında ótken jumıs haqqında kommunikaciya hám oylanıwǵa túrtki bolatuǵın ápiwayı qurılmanı da usınadı<ref>{{Web deregi| bet = What is Agile Management?| url = http://www.project-laneways.com.au/certification-courses/agilepm/what-is-agile-management| qaralǵan sáne = 2015-jıl 1-iyun| baspaxana = Project Laneways| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150602074558/http://www.project-laneways.com.au/certification-courses/agilepm/what-is-agile-management| arxivsáne = 2015-06-02}}</ref>. Dástúrli sarqırama jobalastırıwdı qollanǵan hám Agile rawajlanıw usılın qabıl etken komandalar ádette transformaciya basqıshınan ótedi hám kóbinese komandalarǵa tegis transformaciyadan ótiwge járdem beretuǵın Agile trenerleriniń járdemine mútáj boladı. Ádette Agile trenerliginiń eki stili bar: iyteriw tiykarındaǵı hám tartıw tiykarındaǵı Agile trenerligi. Bul jerde «iyteriw sisteması» sprintke qanday wazıypalar sıyıwı múmkin ekenligin aldın ala bahalawdı (jumıstı iyteriwdi) ańlatıwı múmkin, mısalı, scrum menen; al «tartıw sisteması» wazıypalar tek imkaniyat bolǵanda ǵana orınlanatuǵın ortalıqtı ańlatıwı múmkin<ref>{{Cite book |last1=Benson |first1=Jim |title=Personal Kanban: mapping work, navigating life |year=2011 |url=https://archive.org/details/personalkanbanma0000bens |last2=De Maria Barry |first2=Tonianne | sáne =2011 |publisher=Modus Cooperandi Press |isbn=978-1-4538-0226-7 |edition=1st |location=Seattle, WA |page=[https://archive.org/details/personalkanbanma0000bens/page/38 38]}}</ref>. Agile basqarıw usılları biznes hám húkimet sektorlarında da qollanılǵan hám beyimlestirilgen. Mısalı, Amerika Qurama Shtatlarınıń federal húkimeti sheńberinde, [[Amerika Qurama Shtatları|AQSH]] Xalıqaralıq Rawajlanıw Agentligi (USAID) baǵdarlamalastırıwdı iteraciyalaw hám beyimlestiriw ushın birge islesiw, úyreniw hám beyimlesiw (CLA) strategiyaların kirgiziwge qaratılǵan birlesken joybar basqarıw usılın qollanbaqta<ref>USAID. [https://web.archive.org/web/20191023195937/https://www.usaid.gov/sites/default/files/documents/1870/201.pdf "ADS Chapter 201 Program Cycle Operational Policy«] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20191023195937/https://www.usaid.gov/sites/default/files/documents/1870/201.pdf |date=23 October 2019 }}. Retrieved 19 April 2017</ref>. Agile metodları Proektlerdi Basqarıw Bilimleri Jıynaǵına Qollanba (PMBOK Guide 6-shı Basılım) ishinde Ónimdi Islep shıǵıw Ómirlik Cikl anıqlaması astında aytıladı: {{blockquote|Proekttiń ómirlik ciklı ishinde, ádette ónim, xızmet yamasa nátiyjeniń rawajlanıwı menen baylanıslı bir yamasa bir neshe basqısh boladı. Bular islep shıǵıwdıń ómirlik ciklı dep ataladı (...) Adaptiv ómirlik cikllar - bul Agile, iteraciyalı yamasa inkremental. Tolıq kólemli tapsırma iteraciya baslanıwdan aldın anıqlanadı hám maqullanadı. Adaptiv ómirlik cikllar sonday-aq Agile yamasa ózgeriske baǵdarlanǵan ómirlik cikllar dep te ataladı<ref>[[Project Management Institute]], ''[[A Guide to the Project Management Body of Knowledge]]'' (PMBOK Guide), Sixth Edition</ref>.}} === Programmalıq támiynattı islep shıǵıwdan tısqarı qollanılıwı === [[Fayl:Agile Brazil 2014 conference entrance.jpg|Agile Braziliya 2014 konferenciyası|thumb|right]] Jan-Lup Richettiń (ESSEC Strategiyalıq Innovaciya hám Xızmetler Institutınıń ilimiy xızmetkeri) pikirinshe, »bul usıldı programmalıq emes ónimler ushın hám ulıwma proektlerdi basqarıw ushın, ásirese innovaciya hám belgisizlik tarawlarında nátiyjeli qollanıwǵa boladı." Nátiyje - házirgi tutınıwshılardıń talaplarına eń jaqsı juwap beretuǵın hám minimal shıǵın, ısıraplar hám waqıt jumsap jetkerip beriletuǵın ónim yamasa proekt bolıp, kompaniyalarǵa dástúrli usıllarǵa qaraǵanda erterek payda alıwǵa múmkinshilik beredi<ref>Richet, Jean-Loup (2013). ''Agile Innovation''. Cases and Applied Research, n°31. ESSEC-ISIS. {{ISBN|978-2-36456-091-8}}</ref>. Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw usılları programmalıq ónimlerdi rawajlandırıw ushın keń qollanılǵan hám olardıń geyparaları programmalıq támiynattıń obekt texnologiyaları sıyaqlı ayırım qásiyetlerin paydalanadı<ref name="Smith2007">{{Cite book |last=Smith |first=Preston G |title=Flexible Product Development |url=https://archive.org/details/flexibleproductd0000smit |publisher=Jossey-Bass |year=2007 |isbn=978-0-7879-9584-3 |page=[https://archive.org/details/flexibleproductd0000smit/page/25 25]}}</ref>. Biraq, bul texnikalardı kompyuterler, medicinalıq ásbaplar, awqat, kiyim-kenshek hám muzıka sıyaqlı programmalıq emes ónimlerdi islep shıǵıwda da qollanıwǵa boladı<ref>{{Cite book |last=Newton Lee |title="Getting on the Billboard Charts: Music Production as Agile Software Development,« ''Digital Da Vinci: Computers in Music'' |publisher=Springer Science+Business Media |year=2014 |isbn=978-1-4939-0535-5}}</ref>. Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw usılları rawajlandırıwǵa tiyisli emes IT infrastrukturasın ornatıw hám kóshirip ótkeriwde de qollanılǵan. Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıwdıń ayırım keń principleri biznes iykemliligi yamasa Agile biznesti basqarıw atamaları astında ulıwma basqarıwda da (mısalı, strategiya, basqarıw, qáwip, qarjı) qollanılǵan<ref>{{Cite book |last=Moran, Alan |title=Managing Agile: Strategy, Implementation, Organisation and People |publisher=Springer Verlag |year=2015 |isbn=978-3-319-16262-1}}</ref>. Agile programmalıq támiynat metodologiyaları sonday-aq oqıwdı injenerlik jobalaw procesinde de qollanılǵan, bul - oqıwshılardı hám olardıń rawajlanıwın qollap-quwatlaw ushın oqıtıw ilimlerin, adamǵa baǵdarlanǵan dizayndı hám maǵlıwmatlarǵa tiykarlanǵan sheshim qabıl etiwdi qollanatuǵın iteraciyalı, maǵlıwmatlarǵa tiykarlanǵan process<ref>{{Citation |last1=Barrett |first1=M. |title=Learning Engineering Toolkit |date=2022 |pages=269–278 |chapter=Lean-Agile Development Tools |publisher=Routledge |doi=10.4324/9781003276579-16 |last2=Goodell |first2=J.|isbn=978-1-003-27657-9 }}</ref>. Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw paradigmaların ómirdiń basqa tarawlarında, mısalı, balalardı tárbiyalawda da qollanıwǵa boladı. Onıń bala rawajlanıwındaǵı tabısı ayırım tiykarǵı basqarıw principlerine tiykarlanǵan bolıwı múmkin; kommunikaciya, beyimlesiw hám xabardarlıq. TED Talk bayanatında Bruce Feiler úy xojalıǵın basqarıw hám balalardı tárbiyalawda tiykarǵı Agile paradigmaların qalay qollanǵanın bólisken<ref>[http://www.ted.com/talks/bruce_feiler_agile_programming_for_your_family.html »Agile programming – for your family"].</ref>. == Sın == Agile ámeliyatları iri shólkemlerde hám rawajlandırıwdıń ayırım túrlerinde nátiyjesiz bolıwı múmkin dep kórsetilgen<ref>{{cite book|url=http://www.informit.com/articles/article.aspx?p=1380615|first=Craig|last=Larman|author2=Bas Vodde|title=Top Ten Organizational Impediments to Large-Scale Agile Adoption |publisher=InformIT |date=2009-08-13}}</ref>. Kóplegen shólkemler Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw metodologiyalarınıń júdá ekstremal ekenine isenedi hám Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw hám jobaǵa baǵdarlanǵan usıllardı aralastırǵan gibrid usılın qabıl etedi<ref>{{Web deregi | url = https://www.binfire.com/blog/2016/07/hybrid-project-management-methodology//| bet = Introduction to Hybrid project management| jumıs = Collaboration Corner| sáne = 2016-jıl 20-iyul }}</ref><ref>{{cite journal|last=Barlow|first=Jordan B.|author2=Justin Scott Giboney|author3=Mark Jeffery Keith|author4=David W. Wilson|author5=Ryan M. Schuetzler|author6=Paul Benjamin Lowry|author7= Anthony Vance|title=Overview and Guidance on Agile Development in Large Organizations|journal=Communications of the Association for Information Systems|year=2011|volume=29|issue=1|pages=25–44|doi=10.17705/1CAIS.02902|doi-access=free}}</ref>. Dinamikalıq sistemalardı islep shıǵıw metodı (DSDM) sıyaqlı ayırım usıllar bunı tiykarǵı principlerden bas tartpastan, tártipli túrde ámelge asırıwǵa háreket etedi. Agile ámeliyatlarınıń keńnen qollanılıwı sonday-aq basqarıw modası sıpatında sınǵa alınǵan, óytkeni ol bar bolǵan jaqsı ámeliyatlardı jańa atamalar menen táriyipleydi, rawajlandırıw strategiyalarına qatnasta bir ólshem hámmege tuwrı keledi degen kóz-qarastı itibarǵa aladı hám usıldı nátiyjelerden joqarı qoyadı dep qáte bahalanadı<ref>{{Web deregi | url = http://www.batimes.com/kupe-kupersmith/agile-is-a-fad.html| bet = Agile is a Fad| familiya = Kupersmith| at = Kupe| sáne = 2011-jıl 4-iyul }}</ref>. Alister Kokburn 2011-jılı 12-fevralda Yuta shtatındaǵı Snoubirdte Agile Programmalıq támiynattı islep shıǵıw Manifestiniń 10 jıllıǵın bayramlawdı shólkemlestirdi, dáslepki jıynalısqa qatnasqan hám sońınan qosılǵan 30 dan aslam adamdı jıynadı. Bólmedegi shama menen 20 pildiń dizimi ('talqılanbaytuǵın' Agile temaları/máseleleri) toplandı, oǵan tómendegi aspektler kiredi: Agile programmalıq támiynattı islep shıǵıw ámeliyatları hám kontekstiniń awqamları, sátsizlikleri hám sheklewleri (múmkin sebepleri: kommerciyalıq mápler, kontekstsizlestiriw, sátsizlikke tiykarlanıp alǵa ilgerilewdiń anıq jolınıń joqlıǵı, obektiv dálillerdiń sheklengenligi, kognitiv kemshilikler hám pikirlew qáteleri), siyasat hám mádeniyat<ref name="TeenAgile">{{Web deregi | url = http://www.infoq.com/articles/agile-teenage-crisis| at = Philippe| familiya = Kruchten| bet = Agile's Teenage Crisis?| baspaxana = InfoQ| sáne = 2011-jıl 20-iyun }}</ref>. Filipp Kruxten bılay dep jazǵan: {{Blockquote |text=Agile háreketi ayırım jaǵdaylarda jasóspirimge uqsaydı: ózin júdá jaqsı ańlaydı, úziliksiz aynaǵa qarap sırtqı kórinisin tekseredi, sındı az qabıl etedi, tek óz teńlesleri menen bolıwǵa qızıǵadı, ótmishten kelgen barlıq danalıqtı tek ótmishten bolǵanı ushın daw menen biykarlaydı, jańa ádetler hám jańa jargonlardı qabıl etedi, geyde tákabbir hám menmen boladı. Biraq onıń onnan keyin de jetilisetuǵınına, sırtqı dúnyaǵa ashıq bolatuǵınına, kóbirek oylanatuǵınına hám sonlıqtan da nátiyjelirek bolatuǵınına gúmanım joq. |author=Filipp Kruxten<ref name="TeenAgile" />}} «Manifest» joqarı bilimlendiriw basqarıwı hám basshılıǵına unamsız tásir etiwi múmkin, óytkeni ol administratorlarǵa ásterek dástúrli hám oylanıp is tutıw processlerin «shaqqan» processler menen almastırıwdı usınıs etti. Bul koncepciya universitet oqıtıwshıları arasında siyrek qabıl etildi<ref>Richard Utz, «Against Adminspeak,» [https://www.chronicle.com/article/Against-Adminspeak/249047?key=hsZMErKIgGC276GPIxqHkSP5jbKbjZo7inN_XME_7x91_awBNokn0OtP-fqf8M6Ic0s4X016U01jTmlpaGVtSElwWjVONE9iRjI5UW9BdldZNVlTVEotMUVyVQ Chronicle of Higher Education], 24 June 2020.</ref>. Basqa bir sın - kóp jaǵdaylarda Agile basqarıw hám dástúrli basqarıw ámeliyatları bir-birine qarama-qarsı bolıp shıǵadı. Bul ámeliyattıń keń tarqalǵan sını - ámeliyattı úyreniw hám engiziwge jumsalǵan waqıt, potencial paydalarına qaramastan, júdá qımbatqa túsedi. Dástúrli basqarıwdan Agile basqarıwǵa ótiw Agile ge tolıq boysınıwdı hám shólkemniń barlıq aǵzalarınıń processti aqırına shekem alıp barıwǵa bekkem minnetlemesin talap etedi. Shólkem boyınsha teń emes nátiyjeler, xızmetkerlerdiń qábiletine salıstırǵanda ózgerislerdiń kópligi yamasa transformaciya aqırında kepilliklerdiń joqlıǵı sıyaqlı máseleler - olardıń tek bir neshe mısalları bolıp tabıladı<ref>{{Cite book|last=Cohn|first=Mike|title=Succeeding With Agile|url=https://archive.org/details/succeedingwithag0000cohn|publisher=Pearson|year=2015|isbn=978-0-321-57936-2|pages=[https://archive.org/details/succeedingwithag0000cohn/page/5 5]–10}}</ref>. == Derekler == {{Derekler|2}} __BÖLİDİMÖNDEMEW__ [[Kategoriya:Programmalıq injiniring]] gytbinoh9qddqf9hg4jm37j03a45wi2 4 23879 274434 273954 2026-09-30T12:01:26Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 274434 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:25120}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 2 || [[User:Qaraqalpaqpan|<span style="color:gray">Qaraqalpaqpan</span>]] || [[Special:Contributions/Qaraqalpaqpan|{{formatnum:17821}}]] || {{Permissions|Qaraqalpaqpan}} |- | 3 || [[User:Srajatdin Usnatdinov|<span style="color:gray">Srajatdin Usnatdinov</span>]] || [[Special:Contributions/Srajatdin Usnatdinov|{{formatnum:4885}}]] || {{Permissions|Srajatdin Usnatdinov}} |- | 4 || [[User:Bekan88|Bekan88]] || [[Special:Contributions/Bekan88|{{formatnum:4609}}]] || {{Permissions|Bekan88}} |- | 5 || [[User:Inosham|<span style="color:gray">Inosham</span>]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:4398}}]] || {{Permissions|Inosham}} |- | 6 || [[User:Frhdkazan|Frhdkazan]] || [[Special:Contributions/Frhdkazan|{{formatnum:4376}}]] || {{Permissions|Frhdkazan}} |- | 7 || [[User:Abdullaeva Shaxnoza-Banu|<span style="color:gray">Abdullaeva Shaxnoza-Banu</span>]] || [[Special:Contributions/Abdullaeva Shaxnoza-Banu|{{formatnum:3374}}]] || {{Permissions|Abdullaeva Shaxnoza-Banu}} |- | 8 || [[User:Doniyor Yóldoshev|<span style="color:gray">Doniyor Yóldoshev</span>]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:2562}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}} |- | 9 || [[User:Рахман3|<span style="color:gray">Рахман3</span>]] || [[Special:Contributions/Рахман3|{{formatnum:2150}}]] || {{Permissions|Рахман3}} |- | 10 || [[User:Rabiga Shabatova|Rabiga Shabatova]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1653}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}} |- | 11 || [[User:PirjanovNurlan|<span style="color:gray">PirjanovNurlan</span>]] || [[Special:Contributions/PirjanovNurlan|{{formatnum:1553}}]] || {{Permissions|PirjanovNurlan}} |- | 12 || [[User:Anas1712|<span style="color:gray">Anas1712</span>]] || [[Special:Contributions/Anas1712|{{formatnum:1155}}]] || {{Permissions|Anas1712}} |- | 13 || [[User:Qarahat|<span style="color:gray">Qarahat</span>]] || [[Special:Contributions/Qarahat|{{formatnum:1111}}]] || {{Permissions|Qarahat}} |- | 14 || [[User:Gozzalina|<span style="color:gray">Gozzalina</span>]] || [[Special:Contributions/Gozzalina|{{formatnum:1091}}]] || {{Permissions|Gozzalina}} |- | 15 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:927}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 16 || [[User:Kuwanishbek|<span style="color:gray">Kuwanishbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kuwanishbek|{{formatnum:783}}]] || {{Permissions|Kuwanishbek}} |- | 17 || [[User:AlefZet|<span style="color:gray">AlefZet</span>]] || [[Special:Contributions/AlefZet|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|AlefZet}} |- | 18 || [[User:Aysabirlijol|<span style="color:gray">Aysabirlijol</span>]] || [[Special:Contributions/Aysabirlijol|{{formatnum:628}}]] || {{Permissions|Aysabirlijol}} |- | 19 || [[User:Umarxon III|<span style="color:gray">Umarxon III</span>]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:618}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 20 || [[User:Baurzhanuly|<span style="color:gray">Baurzhanuly</span>]] || [[Special:Contributions/Baurzhanuly|{{formatnum:538}}]] || {{Permissions|Baurzhanuly}} |- | 21 || [[User:Biypona|<span style="color:gray">Biypona</span>]] || [[Special:Contributions/Biypona|{{formatnum:517}}]] || {{Permissions|Biypona}} |- | 22 || [[User:Ayxan Dáryabay qızı|Ayxan Dáryabay qızı]] || [[Special:Contributions/Ayxan Dáryabay qızı|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Ayxan Dáryabay qızı}} |- | 23 || [[User:Bazarbaeva Eleonora|<span style="color:gray">Bazarbaeva Eleonora</span>]] || [[Special:Contributions/Bazarbaeva Eleonora|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|Bazarbaeva Eleonora}} |- | 24 || [[User:QRNKS|<span style="color:gray">QRNKS</span>]] || [[Special:Contributions/QRNKS|{{formatnum:413}}]] || {{Permissions|QRNKS}} |- | 25 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:406}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 26 || [[User:Mrshaxas|<span style="color:gray">Mrshaxas</span>]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:404}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}} |- | 27 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:358}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 28 || [[User:Muxammedqudaynazarov|<span style="color:gray">Muxammedqudaynazarov</span>]] || [[Special:Contributions/Muxammedqudaynazarov|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|Muxammedqudaynazarov}} |- | 29 || [[User:Begdullaman|<span style="color:gray">Begdullaman</span>]] || [[Special:Contributions/Begdullaman|{{formatnum:328}}]] || {{Permissions|Begdullaman}} |- | 30 || [[User:Nurlibek Urgenichbaev|<span style="color:gray">Nurlibek Urgenichbaev</span>]] || [[Special:Contributions/Nurlibek Urgenichbaev|{{formatnum:297}}]] || {{Permissions|Nurlibek Urgenichbaev}} |- | 31 || [[User:Qareken Balasi|<span style="color:gray">Qareken Balasi</span>]] || [[Special:Contributions/Qareken Balasi|{{formatnum:285}}]] || {{Permissions|Qareken Balasi}} |- | 32 || [[User:BEGJIGIT|<span style="color:gray">BEGJIGIT</span>]] || [[Special:Contributions/BEGJIGIT|{{formatnum:252}}]] || {{Permissions|BEGJIGIT}} |- | 33 || [[User:Saxibjamal Esemuratova|<span style="color:gray">Saxibjamal Esemuratova</span>]] || [[Special:Contributions/Saxibjamal Esemuratova|{{formatnum:239}}]] || {{Permissions|Saxibjamal Esemuratova}} |- | 34 || [[User:Pirnazarova|<span style="color:gray">Pirnazarova</span>]] || [[Special:Contributions/Pirnazarova|{{formatnum:221}}]] || {{Permissions|Pirnazarova}} |- | 35 || [[User:Holder|<span style="color:gray">Holder</span>]] || [[Special:Contributions/Holder|{{formatnum:218}}]] || {{Permissions|Holder}} |- | 36 || [[User:Miracle0302|<span style="color:gray">Miracle0302</span>]] || [[Special:Contributions/Miracle0302|{{formatnum:213}}]] || {{Permissions|Miracle0302}} |- | 37 || [[User:Begjigit|<span style="color:gray">Begjigit</span>]] || [[Special:Contributions/Begjigit|{{formatnum:208}}]] || {{Permissions|Begjigit}} |- | 38 || [[User:Kmoksy|<span style="color:gray">Kmoksy</span>]] || [[Special:Contributions/Kmoksy|{{formatnum:207}}]] || {{Permissions|Kmoksy}} |- | 39 || [[User:AbzalM|<span style="color:gray">AbzalM</span>]] || [[Special:Contributions/AbzalM|{{formatnum:200}}]] || {{Permissions|AbzalM}} |- | 40 || [[User:ДолбоЯщер|<span style="color:gray">ДолбоЯщер</span>]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:196}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 41 || [[User:NurkaArzay|<span style="color:gray">NurkaArzay</span>]] || [[Special:Contributions/NurkaArzay|{{formatnum:173}}]] || {{Permissions|NurkaArzay}} |- | 42 || [[User:Gúlxan Medetbekovna|<span style="color:gray">Gúlxan Medetbekovna</span>]] || [[Special:Contributions/Gúlxan Medetbekovna|{{formatnum:168}}]] || {{Permissions|Gúlxan Medetbekovna}} |- | 43 || [[User:Bakhit|<span style="color:gray">Bakhit</span>]] || [[Special:Contributions/Bakhit|{{formatnum:164}}]] || {{Permissions|Bakhit}} |- | 44 || [[User:Melek jurnalist|<span style="color:gray">Melek jurnalist</span>]] || [[Special:Contributions/Melek jurnalist|{{formatnum:155}}]] || {{Permissions|Melek jurnalist}} |- | 45 || [[User:DARIO SEVERI|<span style="color:gray">DARIO SEVERI</span>]] || [[Special:Contributions/DARIO SEVERI|{{formatnum:148}}]] || {{Permissions|DARIO SEVERI}} |- | 46 || [[User:Jannazarova Sh|<span style="color:gray">Jannazarova Sh</span>]] || [[Special:Contributions/Jannazarova Sh|{{formatnum:136}}]] || {{Permissions|Jannazarova Sh}} |- | 47 || [[User:Jámiy|<span style="color:gray">Jámiy</span>]] || [[Special:Contributions/Jámiy|{{formatnum:133}}]] || {{Permissions|Jámiy}} |- | 48 || [[User:İmmortalance|<span style="color:gray">İmmortalance</span>]] || [[Special:Contributions/İmmortalance|{{formatnum:131}}]] || {{Permissions|İmmortalance}} |- | 49 || [[User:Romaine|<span style="color:gray">Romaine</span>]] || [[Special:Contributions/Romaine|{{formatnum:128}}]] || {{Permissions|Romaine}} |- | 50 || [[User:Kagansky|<span style="color:gray">Kagansky</span>]] || [[Special:Contributions/Kagansky|{{formatnum:124}}]] || {{Permissions|Kagansky}} {{/end}} d3g85jjnnivx5dt0c6degss9k959g61 0 24297 274460 232541 2026-10-01T00:49:29Z ~2026-52886-92 16695 /* */ + 274460 wikitext text/x-wiki {{Aktyor infoqutısı |qaraqalpaqsha atı = Aysanem Yusupova |negizgi atı = |súwret = Aysanem Yusupova.jpg |súwret eni = |súwret táriypi = |tuwılǵan waqtındaǵı atı = |tuwılǵan sánesi = 2.1.1997 |tuwılǵan jeri = [[Nókis]], [[Qaraqalpaqstan]] |qaytıs bolǵan sánesi = |qaytıs bolǵan jeri = |puqaralıǵı = |milleti = |kásibi = [[aktrisa]] |oqıǵan jeri = Ózbekstan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutı |iskerlik jılları = |janrı = |filmleri = |spektaklleri = |belgili pikirleri = |ákesi = |anası = |ómirlik joldası = |ómirlik joldasları = |perzentleri = |sıylıqları = |ataqları = |sayt = |qolı = |atı=Aysánem Yusupova Azatovna}} '''Yusupova Aysanem Azatovna''' ''(Айсәнем Юсупова; [[1997|1997-jıl]] [[2-yanvar]], [[Nókis]])'' — [[qaraqalpaqstan]]lı aktrisa. == Sırtqı siltemeler == * {{Telegram|ay_avto_moshina_bozor}} == Ómirbayanı == Aysanem Yusupova 1997-jıl 2-yanvarda Qaraqalpaqstan Respublikası Nókis qalasında tuwılǵan. 2012-jılı mektepti tamamlaǵannan soń, Nókis mámleketlik yuridikalıq kolledjinde oqıǵan. 2020-jılı [[Ózbekstan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutı]]nıń «Teatr hám kino aktyorlıǵı» baǵdarı bakalavrı, 2022-jılı magistratura basqıshın tamamlaǵan<ref name="yuz">{{Web deregi | bet = Актриса Айсанем Юсупова ҳақида 17 та аниқ ФАКТ!| url = https://yuz.uz/uz/news/yangi-ozbekiston-bogida-hunarmandlar-maskani-barpo-etiladi| jumıs = yuz.uz| qaralǵan sáne = 8-dekabr 2024-yil }}</ref><ref name="darakchi">{{Web deregi | bet = Aktrisa Aysanem Yusupova "Keleshek bunyadkarı" medalı menen sıylıqlanǵan.| url = https://darakchi.uz/oz/187068| jumıs = darakchi.uz| qaralǵan sáne = 8-dekabr 2024-yil }}</ref>. == Iskerligi == Dáslep kásibin qosıqshılıq penen baslaǵan. Aktrisa sıpatında birinshi márte 2017-jılı «Maftuningman 2» filminde bas roldi atqarǵan. 2019-jılı súwretke alınǵan Hilal Nasimov rejissyorlıǵındaǵı «Miyras» filmi menen keń tanılǵan. Rejissyor Akbar Bekturdiev tárepinen súwretke alınǵan «Ózbek qızı» filmindegi bas rol Aysanem Yusupovanı xalıqaralıq kólemde tanıttı. Usı roli ushın Rossiyada ótkerilgen IV Xalıqaralıq «Lendok» kinofestivalında hám Tájikstanda ótkerilgen «Tajı Saman» II Xalıqaralıq kinofestivalında «Eń jaqsı hayal-qız roli ushın» nominaciyasınıń jeńimpazı bolǵan<ref name="yuz"></ref>. == Sıylıqları == Aysanem Yusupova 2024-jıl «Keleshek bunyadkarı» medalı menen sıylıqlanǵan<ref>{{Web deregi | bet = Jaslar kúni múnásibeti menen elimizdiń belsendi hám intaker jas áwladtıń bir toparın sıylıqlaw haqqında| url = https://kknews.uz/oz/cs_docs_laws/ozbekcha-yoshlar-kuni-munosabati-bilan-yurtimizning-faol-va-tashabbuskor-yosh-avlod-vakillaridan-bir-guruhini-mukofotlash-to-g-risida-2| jumıs = kknews.uz| qaralǵan sáne = 8-dekabr 2024-yil }}</ref><ref name="darakchi"></ref>. == Filmografiyası == {| class="wikitable sortable" |- ! Jıl ! Kino ! Rol |- | 2017-jıl | ''Maftuningman 2'' | Qızlargúl |- | 2018-jıl | ''Ómir'' | Lola |- | 2021-jıl | ''[[Miyras (film)|Miyras]]'' | Aygúl |- | 2023-jıl | ''[[Ózbek qızı]]''<ref>{{Web deregi | bet = «Ózbek qızı» kórkem filmin súwretke alıw jumısları juwmaqlandı| url = https://kknews.uz/oz/128753.html| jumıs = kknews.uz| qaralǵan sáne = 8-dekabr 2024-yil | arxivsáne = 2023-jıl 21-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20230221083842/https://kknews.uz/oz/128753.html}}</ref> | Jamila |- | rowspan=3| 2024-jıl | ''Qartayǵan qız'' | Sitara |- | ''Pandemiya''<ref>{{Web deregi | bet = Awır temadaǵı awır kino: "Pandemiya" filmine pikir| url = https://www.afisha.uz/uz/cinema/2024/09/11/pandemiya| jumıs = afisha.uz| qaralǵan sáne = 8-dekabr 2024-yil }}</ref> | Gúlrux |- |} == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Ózbekstanlı aktrisalar]] [[Kategoriya:Nókis qalasında tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Alfavit boyınsha aktyorlar]] [[Kategoriya:Keleshek bunyadkarı medalı iyeleri]] q6kbf1949nuccldrzpqfmibi7405r6x 274462 274460 2026-10-01T00:51:04Z ~2026-52886-92 16695 /* Derekler */ + 274462 wikitext text/x-wiki {{Aktyor infoqutısı |qaraqalpaqsha atı = Aysanem Yusupova |negizgi atı = |súwret = Aysanem Yusupova.jpg |súwret eni = |súwret táriypi = |tuwılǵan waqtındaǵı atı = |tuwılǵan sánesi = 2.1.1997 |tuwılǵan jeri = [[Nókis]], [[Qaraqalpaqstan]] |qaytıs bolǵan sánesi = |qaytıs bolǵan jeri = |puqaralıǵı = |milleti = |kásibi = [[aktrisa]] |oqıǵan jeri = Ózbekstan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutı |iskerlik jılları = |janrı = |filmleri = |spektaklleri = |belgili pikirleri = |ákesi = |anası = |ómirlik joldası = |ómirlik joldasları = |perzentleri = |sıylıqları = |ataqları = |sayt = |qolı = |atı=Aysánem Yusupova Azatovna}} '''Yusupova Aysanem Azatovna''' ''(Айсәнем Юсупова; [[1997|1997-jıl]] [[2-yanvar]], [[Nókis]])'' — [[qaraqalpaqstan]]lı aktrisa. == Sırtqı siltemeler == * {{Telegram|ay_avto_moshina_bozor}} == Ómirbayanı == Aysanem Yusupova 1997-jıl 2-yanvarda Qaraqalpaqstan Respublikası Nókis qalasında tuwılǵan. 2012-jılı mektepti tamamlaǵannan soń, Nókis mámleketlik yuridikalıq kolledjinde oqıǵan. 2020-jılı [[Ózbekstan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutı]]nıń «Teatr hám kino aktyorlıǵı» baǵdarı bakalavrı, 2022-jılı magistratura basqıshın tamamlaǵan<ref name="yuz">{{Web deregi | bet = Актриса Айсанем Юсупова ҳақида 17 та аниқ ФАКТ!| url = https://yuz.uz/uz/news/yangi-ozbekiston-bogida-hunarmandlar-maskani-barpo-etiladi| jumıs = yuz.uz| qaralǵan sáne = 8-dekabr 2024-yil }}</ref><ref name="darakchi">{{Web deregi | bet = Aktrisa Aysanem Yusupova "Keleshek bunyadkarı" medalı menen sıylıqlanǵan.| url = https://darakchi.uz/oz/187068| jumıs = darakchi.uz| qaralǵan sáne = 8-dekabr 2024-yil }}</ref>. == Iskerligi == Dáslep kásibin qosıqshılıq penen baslaǵan. Aktrisa sıpatında birinshi márte 2017-jılı «Maftuningman 2» filminde bas roldi atqarǵan. 2019-jılı súwretke alınǵan Hilal Nasimov rejissyorlıǵındaǵı «Miyras» filmi menen keń tanılǵan. Rejissyor Akbar Bekturdiev tárepinen súwretke alınǵan «Ózbek qızı» filmindegi bas rol Aysanem Yusupovanı xalıqaralıq kólemde tanıttı. Usı roli ushın Rossiyada ótkerilgen IV Xalıqaralıq «Lendok» kinofestivalında hám Tájikstanda ótkerilgen «Tajı Saman» II Xalıqaralıq kinofestivalında «Eń jaqsı hayal-qız roli ushın» nominaciyasınıń jeńimpazı bolǵan<ref name="yuz"></ref>. == Sıylıqları == Aysanem Yusupova 2024-jıl «Keleshek bunyadkarı» medalı menen sıylıqlanǵan<ref>{{Web deregi | bet = Jaslar kúni múnásibeti menen elimizdiń belsendi hám intaker jas áwladtıń bir toparın sıylıqlaw haqqında| url = https://kknews.uz/oz/cs_docs_laws/ozbekcha-yoshlar-kuni-munosabati-bilan-yurtimizning-faol-va-tashabbuskor-yosh-avlod-vakillaridan-bir-guruhini-mukofotlash-to-g-risida-2| jumıs = kknews.uz| qaralǵan sáne = 8-dekabr 2024-yil }}</ref><ref name="darakchi"></ref>. == Filmografiyası == {| class="wikitable sortable" |- ! Jıl ! Kino ! Rol |- | 2017-jıl | ''Maftuningman 2'' | Qızlargúl |- | 2018-jıl | ''Ómir'' | Lola |- | 2021-jıl | ''[[Miyras (film)|Miyras]]'' | Aygúl |- | 2023-jıl | ''[[Ózbek qızı]]''<ref>{{Web deregi | bet = «Ózbek qızı» kórkem filmin súwretke alıw jumısları juwmaqlandı| url = https://kknews.uz/oz/128753.html| jumıs = kknews.uz| qaralǵan sáne = 8-dekabr 2024-yil | arxivsáne = 2023-jıl 21-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20230221083842/https://kknews.uz/oz/128753.html}}</ref> | Jamila |- | rowspan=3| 2024-jıl | ''Qartayǵan qız'' | Sitara |- | ''Pandemiya''<ref>{{Web deregi | bet = Awır temadaǵı awır kino: "Pandemiya" filmine pikir| url = https://www.afisha.uz/uz/cinema/2024/09/11/pandemiya| jumıs = afisha.uz| qaralǵan sáne = 8-dekabr 2024-yil }}</ref> | Gúlrux |- |} == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Ózbekstanlı aktrisalar]] [[Kategoriya:Nókis qalasında tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Alfavit boyınsha aktyorlar]] [[Kategoriya:Keleshek bunyadkarı medalı iyeleri]] == Sırtqı siltemeler == * {{Telegram|ay_avto_moshina_bozor}} 5un3fwujkp7nqrlopefw9nx372koulq 274463 274462 2026-10-01T00:51:43Z ~2026-52886-92 16695 - 274463 wikitext text/x-wiki {{Aktyor infoqutısı |qaraqalpaqsha atı = Aysanem Yusupova |negizgi atı = |súwret = Aysanem Yusupova.jpg |súwret eni = |súwret táriypi = |tuwılǵan waqtındaǵı atı = |tuwılǵan sánesi = 2.1.1997 |tuwılǵan jeri = [[Nókis]], [[Qaraqalpaqstan]] |qaytıs bolǵan sánesi = |qaytıs bolǵan jeri = |puqaralıǵı = |milleti = |kásibi = [[aktrisa]] |oqıǵan jeri = Ózbekstan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutı |iskerlik jılları = |janrı = |filmleri = |spektaklleri = |belgili pikirleri = |ákesi = |anası = |ómirlik joldası = |ómirlik joldasları = |perzentleri = |sıylıqları = |ataqları = |sayt = |qolı = |atı=Aysánem Yusupova Azatovna}} '''Yusupova Aysanem Azatovna''' ''(Айсәнем Юсупова; [[1997|1997-jıl]] [[2-yanvar]], [[Nókis]])'' — [[qaraqalpaqstan]]lı aktrisa. == Ómirbayanı == Aysanem Yusupova 1997-jıl 2-yanvarda Qaraqalpaqstan Respublikası Nókis qalasında tuwılǵan. 2012-jılı mektepti tamamlaǵannan soń, Nókis mámleketlik yuridikalıq kolledjinde oqıǵan. 2020-jılı [[Ózbekstan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutı]]nıń «Teatr hám kino aktyorlıǵı» baǵdarı bakalavrı, 2022-jılı magistratura basqıshın tamamlaǵan<ref name="yuz">{{Web deregi | bet = Актриса Айсанем Юсупова ҳақида 17 та аниқ ФАКТ!| url = https://yuz.uz/uz/news/yangi-ozbekiston-bogida-hunarmandlar-maskani-barpo-etiladi| jumıs = yuz.uz| qaralǵan sáne = 8-dekabr 2024-yil }}</ref><ref name="darakchi">{{Web deregi | bet = Aktrisa Aysanem Yusupova "Keleshek bunyadkarı" medalı menen sıylıqlanǵan.| url = https://darakchi.uz/oz/187068| jumıs = darakchi.uz| qaralǵan sáne = 8-dekabr 2024-yil }}</ref>. == Iskerligi == Dáslep kásibin qosıqshılıq penen baslaǵan. Aktrisa sıpatında birinshi márte 2017-jılı «Maftuningman 2» filminde bas roldi atqarǵan. 2019-jılı súwretke alınǵan Hilal Nasimov rejissyorlıǵındaǵı «Miyras» filmi menen keń tanılǵan. Rejissyor Akbar Bekturdiev tárepinen súwretke alınǵan «Ózbek qızı» filmindegi bas rol Aysanem Yusupovanı xalıqaralıq kólemde tanıttı. Usı roli ushın Rossiyada ótkerilgen IV Xalıqaralıq «Lendok» kinofestivalında hám Tájikstanda ótkerilgen «Tajı Saman» II Xalıqaralıq kinofestivalında «Eń jaqsı hayal-qız roli ushın» nominaciyasınıń jeńimpazı bolǵan<ref name="yuz"></ref>. == Sıylıqları == Aysanem Yusupova 2024-jıl «Keleshek bunyadkarı» medalı menen sıylıqlanǵan<ref>{{Web deregi | bet = Jaslar kúni múnásibeti menen elimizdiń belsendi hám intaker jas áwladtıń bir toparın sıylıqlaw haqqında| url = https://kknews.uz/oz/cs_docs_laws/ozbekcha-yoshlar-kuni-munosabati-bilan-yurtimizning-faol-va-tashabbuskor-yosh-avlod-vakillaridan-bir-guruhini-mukofotlash-to-g-risida-2| jumıs = kknews.uz| qaralǵan sáne = 8-dekabr 2024-yil }}</ref><ref name="darakchi"></ref>. == Filmografiyası == {| class="wikitable sortable" |- ! Jıl ! Kino ! Rol |- | 2017-jıl | ''Maftuningman 2'' | Qızlargúl |- | 2018-jıl | ''Ómir'' | Lola |- | 2021-jıl | ''[[Miyras (film)|Miyras]]'' | Aygúl |- | 2023-jıl | ''[[Ózbek qızı]]''<ref>{{Web deregi | bet = «Ózbek qızı» kórkem filmin súwretke alıw jumısları juwmaqlandı| url = https://kknews.uz/oz/128753.html| jumıs = kknews.uz| qaralǵan sáne = 8-dekabr 2024-yil | arxivsáne = 2023-jıl 21-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20230221083842/https://kknews.uz/oz/128753.html}}</ref> | Jamila |- | rowspan=3| 2024-jıl | ''Qartayǵan qız'' | Sitara |- | ''Pandemiya''<ref>{{Web deregi | bet = Awır temadaǵı awır kino: "Pandemiya" filmine pikir| url = https://www.afisha.uz/uz/cinema/2024/09/11/pandemiya| jumıs = afisha.uz| qaralǵan sáne = 8-dekabr 2024-yil }}</ref> | Gúlrux |- |} == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Ózbekstanlı aktrisalar]] [[Kategoriya:Nókis qalasında tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Alfavit boyınsha aktyorlar]] [[Kategoriya:Keleshek bunyadkarı medalı iyeleri]] == Sırtqı siltemeler == * {{Telegram|ay_avto_moshina_bozor}} kibfk692u9i6im1jidg4x2h1ajkpgha 274475 274463 2026-10-01T06:24:49Z Kvazimodo 10433 [[Arnawlı:Paydalanıwshı úlesi/~2026-52886-92|~2026-52886-92]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:~2026-52886-92|talqılaw]]) redaktorlawın biykarlap, betti [[Paydalanıwshı:Kvazimodo|Kvazimodo]] tárepinen sońǵı redaktorlanǵan nusqasına qaytardı. 232541 wikitext text/x-wiki {{Aktyor infoqutısı |qaraqalpaqsha atı = Aysanem Yusupova |negizgi atı = |súwret = Aysanem Yusupova.jpg |súwret eni = |súwret táriypi = |tuwılǵan waqtındaǵı atı = |tuwılǵan sánesi = 2.1.1997 |tuwılǵan jeri = [[Nókis]], [[Qaraqalpaqstan]] |qaytıs bolǵan sánesi = |qaytıs bolǵan jeri = |puqaralıǵı = |milleti = |kásibi = [[aktrisa]] |oqıǵan jeri = Ózbekstan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutı |iskerlik jılları = |janrı = |filmleri = |spektaklleri = |belgili pikirleri = |ákesi = |anası = |ómirlik joldası = |ómirlik joldasları = |perzentleri = |sıylıqları = |ataqları = |sayt = |qolı = |atı=Aysánem Yusupova Azatovna}} '''Yusupova Aysanem Azatovna''' ''(Айсәнем Юсупова; [[1997|1997-jıl]] [[2-yanvar]], [[Nókis]])'' — [[qaraqalpaqstan]]lı aktrisa. == Ómirbayanı == Aysanem Yusupova 1997-jıl 2-yanvarda Qaraqalpaqstan Respublikası Nókis qalasında tuwılǵan. 2012-jılı mektepti tamamlaǵannan soń, Nókis mámleketlik yuridikalıq kolledjinde oqıǵan. 2020-jılı [[Ózbekstan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutı]]nıń «Teatr hám kino aktyorlıǵı» baǵdarı bakalavrı, 2022-jılı magistratura basqıshın tamamlaǵan<ref name="yuz">{{Web deregi | bet = Актриса Айсанем Юсупова ҳақида 17 та аниқ ФАКТ!| url = https://yuz.uz/uz/news/yangi-ozbekiston-bogida-hunarmandlar-maskani-barpo-etiladi| jumıs = yuz.uz| qaralǵan sáne = 8-dekabr 2024-yil }}</ref><ref name="darakchi">{{Web deregi | bet = Aktrisa Aysanem Yusupova "Keleshek bunyadkarı" medalı menen sıylıqlanǵan.| url = https://darakchi.uz/oz/187068| jumıs = darakchi.uz| qaralǵan sáne = 8-dekabr 2024-yil }}</ref>. == Iskerligi == Dáslep kásibin qosıqshılıq penen baslaǵan. Aktrisa sıpatında birinshi márte 2017-jılı «Maftuningman 2» filminde bas roldi atqarǵan. 2019-jılı súwretke alınǵan Hilal Nasimov rejissyorlıǵındaǵı «Miyras» filmi menen keń tanılǵan. Rejissyor Akbar Bekturdiev tárepinen súwretke alınǵan «Ózbek qızı» filmindegi bas rol Aysanem Yusupovanı xalıqaralıq kólemde tanıttı. Usı roli ushın Rossiyada ótkerilgen IV Xalıqaralıq «Lendok» kinofestivalında hám Tájikstanda ótkerilgen «Tajı Saman» II Xalıqaralıq kinofestivalında «Eń jaqsı hayal-qız roli ushın» nominaciyasınıń jeńimpazı bolǵan<ref name="yuz"></ref>. == Sıylıqları == Aysanem Yusupova 2024-jıl «Keleshek bunyadkarı» medalı menen sıylıqlanǵan<ref>{{Web deregi | bet = Jaslar kúni múnásibeti menen elimizdiń belsendi hám intaker jas áwladtıń bir toparın sıylıqlaw haqqında| url = https://kknews.uz/oz/cs_docs_laws/ozbekcha-yoshlar-kuni-munosabati-bilan-yurtimizning-faol-va-tashabbuskor-yosh-avlod-vakillaridan-bir-guruhini-mukofotlash-to-g-risida-2| jumıs = kknews.uz| qaralǵan sáne = 8-dekabr 2024-yil }}</ref><ref name="darakchi"></ref>. == Filmografiyası == {| class="wikitable sortable" |- ! Jıl ! Kino ! Rol |- | 2017-jıl | ''Maftuningman 2'' | Qızlargúl |- | 2018-jıl | ''Ómir'' | Lola |- | 2021-jıl | ''[[Miyras (film)|Miyras]]'' | Aygúl |- | 2023-jıl | ''[[Ózbek qızı]]''<ref>{{Web deregi | bet = «Ózbek qızı» kórkem filmin súwretke alıw jumısları juwmaqlandı| url = https://kknews.uz/oz/128753.html| jumıs = kknews.uz| qaralǵan sáne = 8-dekabr 2024-yil | arxivsáne = 2023-jıl 21-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20230221083842/https://kknews.uz/oz/128753.html}}</ref> | Jamila |- | rowspan=3| 2024-jıl | ''Qartayǵan qız'' | Sitara |- | ''Pandemiya''<ref>{{Web deregi | bet = Awır temadaǵı awır kino: "Pandemiya" filmine pikir| url = https://www.afisha.uz/uz/cinema/2024/09/11/pandemiya| jumıs = afisha.uz| qaralǵan sáne = 8-dekabr 2024-yil }}</ref> | Gúlrux |- |} == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Ózbekstanlı aktrisalar]] [[Kategoriya:Nókis qalasında tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Alfavit boyınsha aktyorlar]] [[Kategoriya:Keleshek bunyadkarı medalı iyeleri]] qih629raxugrlb2x3xj776lajm6nfb0 0 25184 274465 274238 2026-10-01T02:19:58Z InternetArchiveBot 9299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 274465 wikitext text/x-wiki '''Google TV''' – bul [[Google]] tárepinen [[Intel]], [[Sony]] hám Logitech penen birgelikte islep shıǵılǵan aqıllı televizor [[Operaciyalıq sistema|operaciyalıq sisteması]]. Ol 2010-jıldıń oktyabr ayında iske qosıldı<ref name="gannounce">{{Web deregi | url = https://www.google.com/intl/en/press/pressrel/20100520_googletv.html| bet = Industry Leaders Announce Open Platform to Bring Web to TV| sáne = 2010-jıl 20-may | qaralǵan sáne = 2010-jıl 4-dekabr }}</ref>, dáslepki rásmiy qurılmalardı Sony hám Logitech islep shıǵardı<ref name="glaunch">{{Web deregi | url = http://googleblog.blogspot.com/2010/10/here-comes-google-tv.html| bet = Here comes Google TV| sáne = 2010-jıl 4-oktyabr | qaralǵan sáne = 2010-jıl 4-dekabr }}</ref>. Google TV [[Android|Android 3.0/3.2]] operaciyalıq sistemasın hám Google Chrome [[Veb-brauzer|veb-brauzerin]] biriktirip, bar bolǵan onlayn video saytlarınıń ústine interaktiv televizor qatlamın qostı, bul arqalı aqıllı televizor tájiriybesi ushın 10 futlıq paydalanıwshı interfeysin jarattı. Google TVnıń birinshi áwlad qurılmaları hámmesi x86 arxitekturasındaǵı processorlarǵa tiykarlanǵan bolıp, [[Sony]] hám Logitech tárepinen jaratıldı hám kommerciyalastırıldı. Ekinshi áwlad qurılmaları hámmesi ARM arxitekturasındaǵı processorlarǵa tiykarlanǵan hám LG, [[Samsung]]<ref>{{Web deregi | url = http://googletv.blogspot.com/2011/01/samsung-and-google-tv.html| bet = Samsung Plans Blu-ray Disc Google TV Release| sáne = 2011-jıl 7-yanvar | baspaxana = Googletv.blogspot.com| qaralǵan sáne = 2012-jıl 13-yanvar }}</ref>, Vizio hám Hisense sıyaqlı qosımsha sheriklerdi óz ishine aladı. 2013-jılı Hisense, Netgear, TCL hám Asus sıyaqlı jańa sherikler tárepinen kóbirek ekinshi áwlad Google TV qollawshı qurılmalar járiyalandı, olardıń geyparaları 3D video qollawın óz ishine aladı. Google TV 2014-jıldıń iyun ayında Android TV tárepinen almastırıldı, bul jańaraq platforma Android platforması menen jaqınıraq baylanıslarǵa iye hám Knowledge Graph penen integraciyalanǵan, mobil qurılmalardan translyaciya qollawın támiyinleytuǵın jańalanǵan paydalanıwshı tájiriybesine iye<ref name="V">{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2014/6/25/5840424/google-announces-android-tv| bet = Google officially unveils Android TV| avtor = Opam| at = Kwame| sáne = 2014-jıl 25-iyun | jumıs = [[The Verge]]| baspaxana = [[Vox Media]]| qaralǵan sáne = 2014-jıl 27-iyun }}</ref>. 2014-jıldıń iyun ayınan baslap, Google TV SDK endi jetkilikli emes, bul bar bolǵan qurılmalar ushın keleshektegi hár qanday programmalıq támiynattı islep shıǵıwdı toqtatadı hám platformanı tiykarınan eskirgen dep esaplaydı<ref name="verge-googletvdead">{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2014/6/25/5840424/google-announces-android-tv| bet = Google TV is finally dead. Long live Android TV| sáne = 2014-jıl 25-iyun | jumıs = The Verge| qaralǵan sáne = 2015-jıl 6-yanvar }}</ref>. «Google TV» brendi sońınan Google Play Movies & TV ornına qollanıldı hám jańaraq Android TV qurılmalarında (mısalı, Google TV menen Chromecast) qollanılatuǵın paydalanıwshı interfeysin bildiriw ushın qollanıldı. == Tariyxı == * 2010-jıl mart – Media quralları Google TV joybarınıń jolǵa qoyılǵanın xabarladı, biraq sherik kompaniyalar óz qatnasıwın keyinirek tastıyıqlamaǵansha, bul isbilermenliktegi qatnasıwın tastıyıqlamadı<ref name="nyt">{{Cite news|title=Google and Partners Seek TV Foothold|work=The New York Times| sáne =March 17, 2010|url=https://www.nytimes.com/2010/03/18/technology/18webtv.html|access-date=May 21, 2010|first=Nick|last=Bilton}}</ref><ref name="msspec">{{Cite news|title=Google TV on the cards in three-way project|work=The Spy Report|date=March 20, 2010|url=http://www.mediaspy.org/report/2010/05/21/google-tv-throws-down-the-gauntlet/|access-date=May 21, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100524120121/http://www.mediaspy.org/report/2010/05/21/google-tv-throws-down-the-gauntlet/|archivedate=May 24, 2010}}</ref><ref name="eweek">{{Cite news|title=Google TV Coming to Make Your TV a Larger Computer|first=Clint|last=Boulton|work=eWeek.com|date=March 18, 2010|url=http://www.eweek.com/c/a/Search-Engines/Google-TV-Coming-to-Make-Your-TV-a-Larger-Computer-815990/|access-date=May 21, 2010}}</ref>. * 2010-jıl 20-may – Google TV joybarı 2010-jılǵı Google I/O konferenciyasında 20-mayda rásmiy túrde járiyalandı<ref name="engadget">{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2010/05/20/google-tv-turns-on-at-i-o/| bet = Google TV turns on at I/O: runs Android and Flash, partnered with Sony, Logitech, and Intel| avtor = Patel| at = Nilay| sáne = 2010-jıl 20-may | qaralǵan sáne = 2010-jıl 21-may }}</ref><ref name="appmarket.tv">{{Web deregi| url = http://www.appmarket.tv/opinion/34-writers/401-google-tv-the-good-the-bad-and-the-ugly-at-io2010-with-the-android-flash-and-chrome-show.html| bet = Google TV – The Good, the Bad and the Ugly at #io2010 with the Android, Flash and Chrome Show| avtor = Kastelein| at = Richard| sáne = 2010-jıl 21-may | qaralǵan sáne = 2010-jıl 21-may | arxivurl = https://web.archive.org/web/20100524160559/http://www.appmarket.tv/opinion/34-writers/401-google-tv-the-good-the-bad-and-the-ugly-at-io2010-with-the-android-flash-and-chrome-show.html| arxivsáne = 2010-jıl 24-may }}</ref>. Google bul jańa platformanıń [[Sony]] tárepinen jańa joqarı anıqlıqtaǵı televizorlar hám Blu-ray Disc oynatqıshlarına tuwrıdan-tuwrı qosılatuǵının bildirdi, degen menen Logitech tárepinen de qosımsha qurılmalar islep shıǵarılatuǵın edi<ref>{{Web deregi | url = http://gtvhub.com/2010/05/what-we-know-so-far-about-google-tv/| bet = What we know so far about Google TV| arxivurl = https://web.archive.org/web/20100604112624/http://gtvhub.com/2010/05/what-we-know-so-far-about-google-tv/| arxivsáne = 2010-jıl 4-iyun | sáne = 2010-jıl 24-may | qaralǵan sáne = 2010-jıl 29-may }}</ref>. Kompaniya Sony hám Logitech tárepinen islep shıǵarılǵan jańa sistemalardıń Intel Atom tiykarındaǵı CE4100 tutınıwshı elektronikası sisteması-chipi menen isleytuǵının kórsetti. Sonday-aq, «tolıq optimallastırılǵan» kóriwshi tájiriybesi Dish Network arqalı jetkilikli bolatuǵının, biraq platforma hár qanday provayder arqalı isleytuǵının bildirdi. * 2010-jıl may – Sony 2010-jıldıń gúzinde óziniń Google qollawındaǵı Sony Internet TV ónim qatarın, sonıń ishinde óz aldına televizor modellerin hám integraciyalanǵan Blu-ray Disc diskovodları bar qosımsha qurılmalardı shıǵaratuǵının járiyaladı<ref>{{Web deregi | url = http://news.sel.sony.com/en/press_room/corporate_news/release/57588.html| bet = Sony to Introduce 'SONY INTERNET TV' – World's First TV Incorporating 'Google TV' Platform, Delivering Unprecedented TV-Internet Integration| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120717054906/https://news.sel.sony.com/en/press_room/corporate_news/release/57588.html| arxivsáne = 2012-jıl 17-iyul | sáne = 2010-jıl 20-may | qaralǵan sáne = 2010-jıl 21-may }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://discover.sonystyle.com/internettv/| bet = Sony introduces the world's first HDTV incorporating the Google TV platform| arxivurl = https://web.archive.org/web/20110710164938/http://discover.sonystyle.com/internettv/| arxivsáne = 2011-jıl 10-iyul | sáne = 2010-jıl 20-may | qaralǵan sáne = 2010-jıl 21-may }}</ref>. * 2010-jıl 10-noyabr – Dish Network óziniń Google TV sheshiminiń<ref>{{Web deregi | url = http://www.theamericandishtv.com/blog/dish-network-google-tv-solution/| bet = Dish Network Google TV Solution Now Available to Dish Subscribers| arxivurl = https://web.archive.org/web/20101115013734/http://www.theamericandishtv.com/blog/dish-network-google-tv-solution/| arxivsáne = 2010-jıl 15-noyabr | baspaxana = theamericandishtv.com| qaralǵan sáne = 2010-jıl 11-noyabr }}</ref> tutınıwshılar ushın jetkilikli ekenin járiyaladı. Dish Network kompaniyasınıń Google TV sheshimi, DVR integraciya xızmetin talap etedi hám óz ishine Google TV menen Logitech Revue kishi qosımsha qurılmasın aladı. * 2010-jıl 15-dekabr – Google birinshi Google TV jańalanıwın járiyalaydı, onda bazı bir qátelikler dúzetilip, tórt tiykarǵı jaqsılanıw kirgizilgen: atap aytqanda Netflix aǵımlı katalogı, Qos kórinisi, Android telefonları ushın aralıqtan basqarıw qosımshası hám filmlerdi izlew nátiyjeleri<ref>{{Web deregi | url = http://techshrimp.com/2010/12/15/google-pushes-out-first-google-tv-software-update-with-four-major-improvements/| bet = Google pushes out first Google TV software update with four major improvements| qaralǵan sáne = 2010-jıl 15-dekabr }}</ref>. * 2011-jıl 10-may – Google I/O konferenciyasında Google TV qurılmalarınıń Android 3.1 Honeycomb versiyasına jańalanatuǵını, Android Marketke kiriw múmkinshiligine iye bolatuǵını hám bazı bir qosımshalar jańalanatuǵını járiyalanadı. * 2011-jıl 18-iyun – Google úy media programmalıq támiynatın islep shıǵarıwshı SageTV kompaniyasın satıp aladı. * 2011-jıl 26-avgust – Google kompaniyası Google TVnıń 2012-jıldıń yanvar ayında Evropada rásmiy túrde shıǵarılatuǵının járiyalaydı<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-google-edinburgh-idUSTRE77P35820110826|title=Google TV to launch in Europe next year|access-date=April 9, 2012|work=Reuters| sáne =August 26, 2011}}</ref>. * 2011-jıl 28-oktyabr – Google TV Android 3.1 operaciyalıq sisteması hám Marketke kiriw múmkinshiligi menen Google TV 2.0 versiyasın en jayıp baslaydı<ref>{{Web deregi | url = http://googletv.blogspot.com/2011/10/update-on-google-tv.html| bet = The Official Google TV Blog: An Update on Google TV| sáne = 2011-jıl 28-oktyabr | baspaxana = Googletv.blogspot.com| qaralǵan sáne = 2012-jıl 13-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.linuxfordevices.com/c/a/News/Google-TV-2-rolls-out/| bet = Google TV 2.0 gains Honeycomb, Android Market| arxivurl = https://archive.today/20120905214746/http://www.linuxfordevices.com/c/a/News/Google-TV-2-rolls-out/| arxivsáne = 2012-jıl 5-sentyabr }}</ref>. * 2012-jıl 8-yanvar – Google TV qurılmalarınıń jańa áwladınıń hár túrli ARM SoC dizaynlarında isleytuǵını járiyalanadı. Tiykarǵı jetkiziwshilerdiń biri Armada 1500<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2012/1/8/2692555/marvells-armada-1500-reference-design-for-google-tv-hands-on| bet = Marvell's Armada 1500 reference design for Google TV hands-on| sáne = 2012-jıl 9-yanvar }}</ref> platforması menen Marvell kompaniyası boladı. * 2012-jıl 10-yanvar – Sony Corporation Google TVnı 2012-jıldıń jaz máwsiminde Kanadaǵa alıp keliwdi jobalastıradı. Anıq shıǵarılıw sánesi járiyalanbaǵan<ref>{{Web deregi | url = http://ca.news.yahoo.com/video/tech-22186835/google-tv-for-canada-27838677.html| bet = A video 'Google TV for Canada' from Yahoo| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120321003316/http://ca.news.yahoo.com/video/tech-22186835/google-tv-for-canada-27838677.html| arxivsáne = 2012-jıl 21-mart | qaralǵan sáne = 2012-jıl 9-aprel }}</ref>. Sony marketing direktorı Stefan Labruss Sony kompaniyasınıń Google TV tiykarındaǵı ónimlerdi 2012-jıldıń sentyabr ayında Evropada satıwdı baslaytuǵının bildirgen<ref>{{Web deregi | url = http://gigaom.com/video/google-tv-european-launch/| bet = Google TV is coming to Europe this September| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120402212556/http://gigaom.com/video/google-tv-european-launch/| arxivsáne = 2012-jıl 2-aprel | sáne = 2012-jıl 2-aprel | qaralǵan sáne = 2012-jıl 3-aprel }}</ref>. * 2012-jıl 19-aprel – Google TV hám filmler qosımshasın jámiyetlik funkciyalar menen jańalaydı<ref>{{Web deregi | url = http://googletv.blogspot.co.nz/2012/04/headline-making-google-tv-more-personal.html| bet = Making Google TV more personal with TV & Movies| avtor = Funk| at = Greg| qaralǵan sáne = 2012-jıl 19-aprel }}</ref>. * 2012-jıl 25-iyun – Sony kompaniyası Google TVnı 2012-jıldıń sentyabr ayında Evropada shıǵarıwdı jobalastıradı. Bul NSZ-GS7 tarmaq media pleeri hám NSZ-GS9 Google TV integraciyalanǵan Blu-ray pleeri menen ámelge asırıladı hám dáslep Ullı Britaniyada satılıwǵa shıǵarıladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.broadbandtvnews.com/2012/06/25/sony-brings-google-tv-to-europe-2/| bet = Sony brings Google TV to Europe| avtor = Robert Briel| sáne = 2012-jıl 25-iyun | baspaxana = Bradband TV News| qaralǵan sáne = 2012-jıl 25-iyun }}</ref>. * 2012-jıl 12-oktyabr – Google TV 3-versiyasınıń Google video demosı sırtqa shıǵıp ketedi. 3-versiya funkciyalarına jaqsılanǵan Primetime TV baǵdarlama qollanbası, sonday-aq Android qosımsha qosımshası kiredi. Mikrofonı bar modeller ushın dawıs arqalı TV hám veb-izlew. Satıp alıw ushın aǵımlı video usınıs etetuǵın Movies & TV Play Store qosımshası<ref>{{Web deregi| url = https://www.youtube.com/watch?v=mQ92HQluvW4| bet = Google TV V3 from Google – Demo| arxivurl = https://web.archive.org/web/20241203054647/https://www.youtube.com/watch?v=mQ92HQluvW4&feature=youtu.be| arxivsáne = 2024-12-03| sáne = 2012-jıl 19-oktyabr| baspaxana = YouTube| qaralǵan sáne = 2013-jıl 15-iyun }}</ref>. * 2013-jıl yanvar – Google TV 3-versiyası kópshilik Google TV qurılmalarına en jayılıp baslanadı. * 2013-jıl 15-may – Google 2-áwlad Google TV qurılmalarınıń (ARM processorların qollanatuǵın) Android 4.2.2 hám Android Chromenıń eń sońǵı versiyasına jańalanıw múmkinshiligine iye bolatuǵının járiyalaydı, Desktop Chrome ornına<ref>{{Web deregi | url = http://gigaom.com/2013/05/15/google-tv-android-jelly-bean-update/| bet = Google TV will receive Android 4.2.2 update as well as latest version of Chrome| arxivurl = https://web.archive.org/web/20130607034537/http://gigaom.com/2013/05/15/google-tv-android-jelly-bean-update/| arxivsáne = 2013-jıl 7-iyun | sáne = 2012-jıl 15-may | qaralǵan sáne = 2012-jıl 15-may }}</ref>. * 2013-jıl 10-oktyabr – Esabatta Google kompaniyasınıń Google TVnı Android TV dep qayta ataytuǵını hám shama menen bir million Google TV qurılması qollanılıp atırǵanı aytıladı<ref name="GigaOm-Oct13">{{Web deregi | url = http://gigaom.com/2013/10/10/google-tv-rebranded-android-tv/| bet = Google to sunset Google TV brand as its smart TV platform merges with Android — Tech News and Analysis| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140414202119/http://gigaom.com/2013/10/10/google-tv-rebranded-android-tv/| arxivsáne = 2014-jıl 14-aprel | sáne = 2013-jıl 10-oktyabr | baspaxana = Gigaom.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 21-aprel }}</ref>. * 2013-jıl 11-oktyabr – Google Google TV 4-versiyasınıń sońında tuwma Chromecast sıyaqlı funkcionallıqqa iye bolatuǵının tastıyıqlaydı<ref>{{Web deregi | url = https://www.engadget.com/2013/10/11/google-tv-v4-android-hacked-rom/| bet = Google TV v4 close to release, hacked 'Android TV' ROM is running in the wild| avtor = Lawler| at = Richard| sáne = 2013-jıl 11-oktyabr | baspaxana = Engadget.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 21-aprel }}</ref>. * 2013-jıl 24-oktyabr – Google TV menen úskenelengen LG televizorları Android 4.2.2 jańalanıwın alıwdı baslaydı<ref>{{Web deregi | url = http://www.androidpolice.com/2013/10/24/various-lg-google-tv-models-get-updated-to-android-4-2-2-finally-kiss-honeycomb-goodbye/| bet = Various LG Google TV Models Get Updated To Android 4.2.2, Finally Kiss Honeycomb Goodbye| sáne = 2013-jıl 24-oktyabr | baspaxana = Androidpolice.com| qaralǵan sáne = 2014-jıl 21-aprel }}</ref>. == Ózgeshelikleri == Google TV Googledıń bar bolǵan kóp ónimlerinen paydalandı. Google TVnıń operaciyalıq sisteması, televizor ushın arnawlı jobalanǵan Android 3.0/3.2 versiyası, tiykarǵı bazanı támiyinledi, bul baǵdarlamashılarǵa sistemanıń funkcionallıǵın keńeytetuǵın qosımshalardı jaratıwǵa múmkinshilik berdi. Googledıń Chrome brauzeri internetke kiriw qapısın támiyinledi, tutınıwshılarǵa veb-saytlardı kóriw hám bir waqıttıń ózinde televizor kóriw imkaniyatın berdi. Tutınıwshılar Chrome brauzeri arqalı HBO, CNBC hám basqa da provayderlerdiń kontentine kire alatuǵın edi. [[Android]] hám [[Apple Inc.|Apple]] [[Smartfon|smartfonları]] hám planshet kompyuterleri Google TV ushın aralıqtan basqarıw pulti sıpatında qollanıla alatuǵın edi. Google TV ónimleri tolıq QWERTY klaviaturası bar sımsız aralıqtan basqarıw pultleri menen jetkerildi. 2011-jıldıń noyabr ayındaǵı jańalanıw [[Google Play|Google Playge]] kiriwge ruqsat berdi hám izlewdiń tikkeley efirdegi televidenie, Netflix, YouTube, HBO GO, Amazon hám basqa da dereklerden kontent tabıwına múmkinshilik berdi<ref>{{Web deregi | url = https://code.google.com/tv/faq.html#android| bet = Frequently Asked Questions – Google TV – Google Developers| qaralǵan sáne = 2012-jıl 13-yanvar }}</ref>. Xyologic eń kóp ornatılǵan dáslepki Google TV qosımshalarınıń dizimin dúzdi<ref>{{Web deregi | url = http://www.xyologic.com/blog/google-tv-apps-fact-sheet/| bet = The Early Days of Google TV Apps| sáne = 2012-jıl 13-fevral | baspaxana = Xyologic.com| qaralǵan sáne = 2012-jıl 18-noyabr }}</ref>. 2012-jıldıń noyabr ayına kelip, eń kóp ornatılǵan qosımshalar Napster, Pandora Radio hám CNBC boldı. == Sherikler == Google TV platforması Google tárepinen OEM-lerge (original úskene óndiriwshilerge) olardıń tutınıwshı ónimlerine qosıw ushın beriledi. Tutınıwshı qurılmalarınıń birinshi áwladı Logitech hám [[Sony]] tárepinen óndirildi. Tutınıwshı qurılmalarınıń ekinshi áwladı Sony<ref>{{Web deregi | url = http://www.slashgear.com/sony-outs-2nd-gen-google-tv-boxes-with-streamlined-remote-10208207/| bet = Sony outs 2nd-Gen Google TV boxes with streamlined remote| sáne = 2012-jıl 10-yanvar | baspaxana = SlashGear| qaralǵan sáne = 2012-jıl 17-aprel }}</ref>, LG (LG L9 SoC qarań), Vizio<ref>{{Web deregi | url = https://www.theverge.com/2012/1/10/2696210/vizio-google-tv-vap430-media-streamer| bet = Vizio introduces Google TV-powered VAP430 media streamer| avtor = Bishop| at = Bryan| sáne = 2012-jıl 10-yanvar | baspaxana = The Verge| qaralǵan sáne = 2012-jıl 17-aprel }}</ref>, Hisense, NetGear hám Asus tárepinen óndirildi. Tutınıwshı qurılmalarınıń úshinshi áwladı 2013-jılǵı Xalıqaralıq tutınıwshı elektronikası kórgizbesinde (CES) LG tárepinen járiyalandı, olar ózleriniń televizor modellerin járiyaladı. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Google]] __BÖLİDİMÖNDEMEW__ 8rru6ve9oraumgi0g9uxshfjmqiyhmn 0 25595 274457 270183 2026-09-30T23:22:38Z InternetArchiveBot 9299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 274457 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em" ! colspan="2" style="text-align:center; font-size: 125%; font-weight: bold;"|Apple Pay |- | colspan="2" style="text-align:center"|[[Fayl:Apple_Pay_logo.svg|200px]] |- ! [[Programmist (Baǵdarlamashı)|Baǵdarlamashı(lar)]] | [[Apple Inc.]] |- ! Dáslepki shıǵarılıwı | [[20-oktyabr]], [[2014|2014-jıl]] |- ! [[Operaciyalıq sistema]] | [[IOS 8|iOS 8.1]] yamasa onnan keyingi<br/>(Vebte Apple Pay ushın [[iOS 10]] yamasa onnan keyingi)<br/>(Apple Cash ushın [[IOS 11|iOS 11.2]] yamasa onnan keyingi)<br/>Barlıq watchOS versiyaları<br/>macOS Sierra yamasa onnan keyingi<br/>Barlıq visionOS versiyaları |- ! Platforma | '''Dúkanda:''' * [[iPhone 6]] yamasa onnan jańa * [[iPhone]] menen baylanısqan Apple Watch, yamasa uyalı baylanıslı Series 3 yamasa onnan jańa ---- '''Vebte (Safari):''' * [[iOS 10]] yamasa onnan keyingi versiyadaǵı [[iPhone 6]] yamasa onnan jańa * [[iOS 10]] yamasa onnan keyingi versiyadaǵı 2014-jılǵı iPad-lar (Air 2, Mini 3) yamasa onnan jańa * macOS High Sierra yamasa onnan keyingi versiyadaǵı Touch ID-li 2016-jılǵı MacBook Pro yamasa onnan jańa * macOS Catalina yamasa onnan keyingi versiyadaǵı 2018-jılǵı MacBook Air yamasa onnan jańa * Touch ID-li Magic Keyboard penen baylanısqan Apple silicon tiykarındaǵı Mac-ler * Apple Watch yamasa iPhone 6 (yamasa jańa) menen baylanısqan Handoff funkciyasın qollap-quwatlaytuǵın macOS Sierra yamasa onnan keyingi versiyadaǵı Mac-ler * Apple Vision Pro ---- '''Vebte (WebKit qollanatuǵın basqa brauzerlerde):''' * [[iOS 16]] yamasa onnan keyingi versiyadaǵı iPhone 8 yamasa onnan jańa * macOS Sequoia yamasa onnan keyingi |- ! Licenziya | [[Menshikli programmalıq támiynat|Menshikli]] |- ! [[Veb-sayt]] | [https://www.apple.com/apple-pay apple.com/apple-pay] |} '''Apple Pay''' — bul [[Apple Inc.]] kompaniyasınıń mobil tólem xızmeti bolıp, ol paydalanıwshılarǵa jeke, [[iOS]] qosımshalarında hám internette tólemlerdi ámelge asırıwǵa múmkinshilik beredi. [[iPhone]], Apple Watch, iPad, Mac hám Vision Pro qurılmalarında qollap-quwatlanatuǵın Apple Pay kontaktsız tólemlerdi qabıl etiwshi sawda noqatı terminalında kredit yamasa debet kartasınıń chip hám PIN tranzakciyasın cifrlastıradı hám onıń ornın basa aladı. Ol Apple Pay ushın arnawlı kontaktsız tólem terminalların talap etpeydi; ol kontaktsız tólemlerdi qabıl etetuǵın hár qanday satıwshı menen isley aladı<ref name="pocket-lint.com">{{Web deregi | url = https://support.apple.com/en-us/HT207957| bet = Countries and regions that support Apple Pay| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210622212125/https://support.apple.com/en-us/HT207957| arxivsáne = 2021-jıl 22-iyun | sáne = 2019-jıl 17-iyul | baspaxana = [[Apple Inc.|Apple]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 18-iyul }}</ref> Ol Touch ID, Face ID, Optic ID, PIN yamasa kirisiw kodı arqalı eki faktorlı autentifikaciyanı qosadı. Qurılmalar sawda noqatı sistemaları menen jaqınnan baylanıs texnologiyası (NFC) arqalı sımsız baylanısadı, tólem maǵlıwmatların qáwipsiz saqlaw hám kriptografiyalıq funkciyalardı orınlaw ushın integraciyalanǵan qáwipsiz element (eSE) hám biometriyalıq autentifikaciya ushın Appledıń Touch ID, Face ID hám OpticID texnologiyaların paydalanadı. Apple Pay sonıń menen birge kóplegen jámiyetlik transport tarmaqlarında jol haqın tólew ushın da paydalanılıwı múmkin. Tólem qollap-quwatlanatuǵın jámiyetlik transport tarmaqları ushın autentifikaciyasız tastıyıqlanıwı múmkin, bul «Ekspress Rejim» dep ataladı, yamasa kontaktsız tólemlerdi qabıl etetuǵın basqa sistemalar ushın ádettegi autentifikaciyalanǵan Apple Pay tranzakciyası arqalı<ref>{{Web deregi | url = https://support.apple.com/en-us/HT207958| bet = Where you can ride transit with Apple Pay| arxivurl = https://web.archive.org/web/20200603014640/https://support.apple.com/en-us/HT207958| arxivsáne = 2020-jıl 3-iyun | baspaxana = [[Apple Inc.|Apple]] Support| qaralǵan sáne = 2019-jıl 18-iyul }}</ref>. == Xızmet == === Qurılmanıń úylesimliligi === Xızmet [[iPhone 6]] hám onnan jańaları, iPad Air 2 hám onnan jańaları, Touch ID bar Mac kompyuterleri hám Apple Watch Series 1 hám onnan keyingiler menen úylesimli. iOS 17 yamasa onnan keyingi versiyalarda, xızmetke qosılatuǵın kartalar sanı qáwipsiz elementtiń sıyımlılıǵı menen anıqlanadı, bul hár bir qurılmaǵa baylanıslı ózgeredi. === Texnologiya === [[Fayl:Apple_Pay_Acceptance_Mark.svg|nobaý|158x158 nükte|Apple Pay qabıllaw belgisi]] Apple Pay EMV Tólem Tokenizaciya Specifikaciyasın paydalanadı<ref name="emvpaytok">{{Web deregi | url = http://www.emvco.com/specifications.aspx?id=263| bet = Payment Tokenisation| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161014221023/http://emvco.com/specifications.aspx?id=263| arxivsáne = 2016-jıl 14-oktyabr | sáne = 2014-jıl 1-mart | baspaxana = EMVco| qaralǵan sáne = 2016-jıl 3-oktyabr }}</ref>. Xızmet klienttiń kredit yamasa debet kartasınıń tiykarǵı esap nomerin (FPAN) tokenlestirilgen Qurılma Tiykarǵı Esap Nomeri (DPAN) menen almastırıw arqalı klienttiń tólem informaciyasın satıwshıdan sır saqlaydı hám «hár bir operaciya ushın jaratılatuǵın dinamikalıq qáwipsizlik kodın» jaratadı. 'Dinamikalıq qáwipsizlik kodı' EMV rejimindegi operaciyada kriptogramma hám magnit polosa maǵlıwmatların emulyaciya etiw rejimindegi operaciyada Dinamikalıq Karta Tekseriw Mánisi (dCVV) bolıp tabıladı. Apple sonıń menen birge paydalanıwdı baqlamaytuǵının, bul klientler, satıwshılar hám bankler arasında qalatuǵının da atap ótti. Paydalanıwshılar sonday-aq joǵalǵan telefonda xızmetti [[Find My|Find My iPhone]] xızmeti arqalı uzaqtan toqtata aladı. Sawda noqatlarında tólew ushın paydalanıwshılar ózleriniń autentifikaciyalanǵan Apple qurılmasın satıw noqatı sistemasınıń NFC karta oqıwshısına jaqınlastıradı. iPhone paydalanıwshıları Touch ID, Face ID,<ref name="Apple Pay security">{{Web deregi | url = https://support.apple.com/en-us/HT203027| bet = Apple Pay security and privacy overview| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190828223059/https://support.apple.com/en-us/HT203027| arxivsáne = 2019-jıl 28-avgust | sáne = 2019-jıl 12-iyul | baspaxana = [[Apple Inc.|Apple]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 21-avgust }}</ref> yamasa paroldi paydalanıp autentifikaciyalanadı, al Apple Watch paydalanıwshıları qulıplanbaǵan qurılmada túymeni eki ret basıw arqalı autentifikaciyalanadı. Qollap-quwatlanatuǵın iOS qosımshalarında tólew ushın paydalanıwshılar Apple Pay-di tólem usılı retinde tańlaydı hám Touch ID yamasa Face ID menen autentifikaciyalanadı. Paydalanıwshılar xızmetke tólem kartaların tórt usıldıń birewi menen qosa aladı: olardıń iTunes akkauntlarında dizimge alınǵan tólem kartası arqalı, kartanı súwretke túsiriw arqalı, karta shıǵarıwshınıń qosımshası ishinen támiyinleniw arqalı yamasa karta informaciyasın qoldan kirgiziw arqalı. Paydalanıwshılar tranzakciya haqqında dárhal xabar alsa da, Apple Pay sisteması dárhal tólem quralı emes, sebebi tárepler arasındaǵı qarjı ótkiziwi birden ámelge aspaydı<ref>{{Web deregi | url = https://www.ecb.europa.eu/paym/retpaym/instant/html/index.en.html| bet = Definition of instant payment system| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180909033729/https://www.ecb.europa.eu/paym/retpaym/instant/html/index.en.html| arxivsáne = 2018-jıl 9-sentyabr | sáne = 2018-jıl 24-fevral | baspaxana = [[European Central Bank]]| qaralǵan sáne = 2018-jıl 11-sentyabr }}</ref>. Esap-kitap waqtı klient tárepinen tańlanǵan tólem usılına baylanıslı. (Bunnan tısqarı, Yaponiyanıń Suica kartası yamasa Gonkongtıń Octopus kartası sıyaqlı paydalanıwshınıń balansın kartanıń ózinde saqlaytuǵın karta menen ámelge asırılǵan tólemler. Bul kartalar onlayn baylanısqa mútáj bolmastan, qarjını tikkeley satıwshıǵa ótkere aladı.) Ullı Britaniyada bank kartaları menen ámelge asırılatuǵın ádettegi kontaktsız tólemler 100 funt sterling menen sheklengen (burın 2021-jıldıń 14-oktyabrine shekem 45 funt sterling edi), sebebi operaciyanıń bir bólimi retinde karta iyesiniń autentifikaciyası usınılmaydı. Biraq, Apple Pay menen ámelge asırılatuǵın tólemler Apple Pay operaciyalarındaǵı arttırılǵan qáwipsizlik hám aldawshılıq qáwpiniń tómenligi sebepli hár qanday muǵdardaǵı tólemlerdi qollap-quwatlaydı (degen menen ayırım shıǵarıwshı bankler ózleriniń operaciya sheklewlerin qoyıwı múmkin hám barlıq kontaktsız oqıwshılar bul funkciyanı qollap-quwatlamaydı – tómendegi CDCVM-ge qarań)<ref>{{Web deregi | url = https://support.apple.com/en-gb/HT204906| bet = About Apple Pay for merchants in the UK| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150909235530/https://support.apple.com/en-gb/HT204906| arxivsáne = 2015-jıl 9-sentyabr | baspaxana = [[Apple Inc.|Apple]]| qaralǵan sáne = 2015-jıl 12-iyul }}</ref>. Uqsas operaciya sheklewleri basqa mámleketlerde de qollanıladı. Apple xızmetti aldawshılıq penen paydalanıw ushın belgili bir juwapkershilikti óz moynına aladı. Bankler xızmettiń júgin kóteriwi kútiledi hám Appledıń kishirek tranzakciya tólemderin keliskenligi aytıladı. Óz gezeginde, bankler burın kreditsiz ámelge asırılǵan satıp alıwlardı ózlerine tartıwǵa úmit etken. Financial Times gazetası Apple AQSHta xızmet arqalı ámelge asırılǵan satıp alıwlardan 0.15% úles alatuǵının xabarladı, biraq, Ullı Britaniyadaǵı iske qosılıwdan keyin, Appledıń úlesi Ullı Britaniyada ádewir tómen ekenin xabarladı. Bul tiykarınan Evropa Ekonomikalıq Aymaǵındaǵı (EU) 2015/751 Qaǵıydası 2015-jıldıń 8-iyunınan baslap jeke kredit kartaları ushın almasıw tólemlerin 0.3%-ke hám jeke debet kartaları ushın 0.2%-ke sheklegeni sebepli boldı<ref>{{Web deregi | url = http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv:OJ.L_.2015.123.01.0001.01.ENG| bet = Regulation (EU) 2015/751 of the European Parliament and of the Council of April 29, 2015 on interchange fees for card-based payment transactions| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150725180246/http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv:OJ.L_.2015.123.01.0001.01.ENG| arxivsáne = 2015-jıl 25-iyul | baspaxana = [[European Commission]]| qaralǵan sáne = 2015-jıl 25-iyul }}</ref>. Rossiyada Apple hár bir satıp alıwdan debet kartaları ushın 0.05% hám kredit kartaları ushın 0.12% aladı, hám bunnan tısqarı bank xızmetke qosılǵan hár bir karta ushın jılına 45 rubl tóleydi. Apple AQSHtaǵı óziniń ishki «házir satıp al, keyin tóle» xızmetin juwmaqlap, bólip tólew jobaları ushın úshinshi tárep kreditorlarına ótpekte. Házirgi paydalanıwshılar ele de tólemlerdi Shıjlan qosımshası arqalı basqara aladı. Apple keleshektegi iOS 18-de usı opciyalardı usınıw ushın Citi, HSBC hám ANZ sıyaqlı bankler menen birge islesiwdi jobalastırmaqta<ref>{{Cite news|title=Apple scraps its Pay Later loan scheme| sáne =June 18, 2024|url=https://www.bbc.com/news/articles/c255y82y9x8o|access-date=June 19, 2024}}</ref>. === Tutınıwshı Qurılmasında Karta Iyesin Tekseriw Usılı (CDCVM) === EMV rejimindegi tranzakciyalarda, Apple Pay Touch ID, Face ID yamasa telefonnıń yamasa saattıń parol kodın paydalanıp, Tutınıwshı Qurılmasında Karta Iyesin Tekseriw Usılı (CDCVM) qollanılıwın qollap-quwatlaydı. CDCVM qollanılıwı qurılmanıń ózine tranzakciya ushın tekseriwdi támiyinlewge múmkinshilik beredi hám karta iyesiniń kvitanciyaǵa qol qoyıwı yamasa PIN kodın kirgiziwi talap etilmewi múmkin. Sonıń menen bir qatarda, kontaktsız kartalar arqalı 'tekseriwsiz kontaktsız tólem shegarası' bar bolǵan ayırım bazarlarda (mısalı, Ullı Britaniyadaǵı 100 funt sterlinglik sheklew, Kanadadaǵı 100 Kanada dollarlıq sheklew hám Saudiya Arabstanındaǵı 300 riyallıq sheklew), CDCVM qollanılıwı satıwshılarǵa eger olardıń terminal programmalıq támiynatı sońǵı tarmaq kontaktsız specifikaciyaların qollap-quwatlaw ushın jańalanǵan bolsa, Apple Pay arqalı usı summalardan joqarı tólemlerdi qabıllawǵa múmkinshilik beredi<ref>{{Cite news|url=https://support.apple.com/en-us/HT202527|title=Consumer Device Cardholder Verification Method|publisher=[[Apple Inc.|Apple]]|access-date=December 1, 2016}}</ref>. === Global qabıllaw === Satıwshılardıń shama menen úshten eki bólegi kontaktsız tólemlerdi qabıl etedi<ref>{{Cite news|title=Apple Card Review: Actually Owning It Changed Our Minds|url=https://thewirecutter.com/money/credit-cards/apple-credit-card-review/|last=Tepper|first=Taylor|date=May 11, 2020|newspaper=The New York Times|access-date=May 4, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191213011739/https://thewirecutter.com/money/credit-cards/apple-credit-card-review/|archivedate=December 13, 2019}}</ref>. Mámleketler (hám hátte shıǵarıwshılar) arasındaǵı támiyinlew ayırmashılıqları sebepli, paydalanıwshılar basqa mámleketke sayaxat etkende qabıllaw máselelerine ushırawı múmkin. Geybir belgili mısallar: * Kanada, Ullı Britaniya, Saudiya Arabstanı hám bálkim basqa da AQSHtan tıs shıǵarılǵan Visa kartaları tek EMV rejimindegi tranzakciyalardı ǵana qollap-quwatlaydı, al eski magnit polosa maǵlıwmatların emulyaciya etiw operaciyaların qollap-quwatlamaydı. AQSHtaǵı ayırım kontaktsız terminallar EMV rejimindegi kontaktsız tranzakciyalardı qollap-quwatlamaydı (hátte olar EMV kontakt tranzakciyaların qollap-quwatlasa da), hám sonlıqtan AQSHqa kelgen bunday sırt el puqaraları Apple Paydi qollanıwǵa urınǵanda iPhone ekranında «Tólemdi juwmaqlaw múmkin emes» qáteligin hám terminalda qáte payda boladı. === Apple Cash === '''Apple Cash''', burınǵı atı '''Apple Pay Cash''', iMessage arqalı bir paydalanıwshıdan ekinshisine aqsha ótkiziwge múmkinshilik beretuǵın funkciya. Paydalanıwshı tólemdi alǵanda, qarjılar alıwshınıń Apple Cash kartasına salınadı, ol jerde ol Apple Pay qabıl etetuǵın satıwshılarda dárhal paydalanıw ushın qoljetimli boladı. 2022-jıldıń aprel ayına shekem, Apple Cash Kartası Discover kontaktsız debet kartası retinde támiyinlengen. Házirgi waqıtta Apple Cash qurılma esap nomerleri Visa tólem tarmaǵında shıǵarıladı/qayta shıǵarıladı, bul Apple Cash kartasınıń kóbirek satıwshılarda keńirek qabıl etiliwin támiyinleydi. Alternativ túrde, paydalanıwshı balansın ACH awdarıwı arqalı kórsetilgen bank esabına ótkiziwdi tańlay aladı<ref>{{Cite news|url=https://www.macworld.com/article/3236545/ios/apple-pay-cash-guide-what-it-is-how-it-works-and-what-it-costs.html|title=Apple Pay Cash guide: What it is, how it works, and what it costs|work=[[Macworld]]|access-date=August 5, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180805142951/https://www.macworld.com/article/3236545/ios/apple-pay-cash-guide-what-it-is-how-it-works-and-what-it-costs.html|archivedate=August 5, 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/amitchowdhry/2017/12/19/how-to-use-apple-pay-cash/|title=How To Use Apple Pay Cash|work=[[Forbes]]|access-date=August 5, 2018}}</ref>. 2017-jıldan baslap, Apple Cash Green Dot Corporation tárepinen «Green Dot Bank» atı menen basqarıladı hám tek 18 jastan úlken, Amerika Qurama Shtatlarında fizikalıq turaq jay adresi bar bolǵan [[Amerika Qurama Shtatları|AQSH]] puqaraları yamasa rezidentleri ushın ǵana qoljetimli<ref>{{Cite news|url=https://applecash.greendot.com/termsconditions/|title=Apple Cash Terms and Conditions|access-date=September 8, 2024}}</ref>. == Bahası == Apple Pay paydalanıwshılar hám satıwshılar ushın qosımsha tólemler keltirmeydi. Mısalı, Shveycariyada qatnasıwshı karta shıǵarıwshılar bul xızmet ushın tóleydi. 2020-jılı Shveycariya bankleri Appleǵa hár bir karta ushın háptesine 0.275 Shveycariya frankı (0.26 AQSH dolları) turaqlı komissiya tóledi. Sonıń menen birge, olar kredit karta operaciyaları ushın 0.12% hám veb yamasa qosımsha tiykarındaǵı operaciyalar ushın 0.17% tóledi. Shveycariya antimonopoliya organları ekvayerdiń shıǵarıwshıǵa operaciya muǵdarınıń maksimal 0.44% tólewin talap etedi. Básekileslik komissiyası bul summanı «almasıw tólemi» dep ataydı. Apple kredit karta shıǵarıwshılardıń ekvayerden alǵan tabısınıń 27% hám 39% arasında tólem aladı<ref>{{Web deregi | url = https://www.finews.ch/news/banken/42500-apple-pay-schweizer-banken-kosten-gebuehren-weko-untersuchung| bet = What Does Apple Pay Cost Swiss Banks?| arxivurl = https://web.archive.org/web/20211024003101/https://www.finews.ch/news/banken/42500-apple-pay-schweizer-banken-kosten-gebuehren-weko-untersuchung| arxivsáne = 2021-jıl 24-oktyabr | sáne = 2020-jıl 14-avgust | qaralǵan sáne = 2021-jıl 24-oktyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2014-09-10/apple-said-to-reap-fees-from-banks-in-new-payment-system| bet = Apple Said to Reap Fees From Banks in New Payment System| arxivurl = https://web.archive.org/web/20211024003103/https://www.bloomberg.com/news/articles/2014-09-10/apple-said-to-reap-fees-from-banks-in-new-payment-system| arxivsáne = 2021-jıl 24-oktyabr | avtor = Dexheimer| at = Elizabeth| sáne = 2014-jıl 10-sentyabr | baspaxana = Bloomberg| qaralǵan sáne = 2022-jıl 5-aprel }}</ref>. == Tariyxı == Xızmet uzaq waqıt dawamında tayarlıqta boldı, sebebi Apple startaplardı satıp aldı, basshılardı jumısqa aldı hám tólemlerge baylanıslı patentlerge arza berdi. Apple American Express, Mastercard hám Visa menen sheriklik etti. Olardıń birlesken joybarı 2013-jıldıń yanvar ayında baslandı, degen menen olar Appledıń potencial qatnasıwın jıllar dawamında talqılaǵan edi. Olardıń birlesken sheshimi jeke informaciyanıń ótkiziliwin almastıratuǵın bir retlik cifrlı tokenler sisteması edi. Visa basshısı kompaniyadaǵı 750 adamnıń bir jıl dawamında anonimlestirilgen «token» sisteması ústinde islegenin ayttı, al basqa sherikler de birge islesiwde uqsas toparlarǵa iye edi. Mastercard joybar ústinde 2013-jılı jumıs basladı hám olardıń birlesken jumısı «mobil tólemler ushın standart» boladı dep úmit etti. Xızmettiń járiyalanıwı Mastercard hám Visa siyasatınıń mobil tólemge sáykes keliwshi satıw noqatı sistemalarına jańalanıw ushın kúshli stimullar jaratqan waqıtqa tuwra keldi. Apple keyin 2013-jıldıń ortasında bir neshe iri banklerge xabarlastı hám basqa banklerdiń atların járiyalamadı. Qupıyalılıqtı saqlaw ushın JPMorgan áhmiyetli jumıslardıń kópshiligi orınlanǵan aynasız «urıs bólmesin» dúzdi. Olardıń joybarǵa qatnasqan 300 adamınıń shama menen 100-i sheriktiń Apple ekenin bildi. Joybarǵa jaqın basqalar onıń járiyalanıwına shekem «Apple Pay» dep atalǵanın bilmedi. Kompaniyanıń qatnasıwı onıń járiyalanıwına shekem sır bolıp qaldı<ref name="NYT: Apple's Way">{{Cite news|url=https://dealbook.nytimes.com/2014/09/11/banks-did-it-apples-way-in-payments-by-mobile|title=Banks Did It Apple's Way in Payments by Mobile|work=[[The New York Times]]|first=Nathaniel|last=Popper| sáne =September 11, 2014|access-date=March 5, 2017}}</ref>. Xızmet 2014-jılı 9-sentyabrde Appledıń iPhone 6 ilajında járiyalandı. Onıń járiyalanıwında, Apple bas direktorı Tim Kuk magnit polosa karta tólem processin plastik kartalardıń «eskirgen hám zıyanǵa ushırawshı magnit interfeysi», «ashıq nomerleri» hám qáwipsiz emes «qáwipsizlik kodları»na ǵárezliligi ushın buzılǵan dep sıpatladı. Xızmettiń iske qosılıwı menen birge kelgen [[IOS 8|iOS 8.1]] programmalıq támiynat jańalanıwı úylesimli qurılmalarda Apple Pay-di aktivlestirdi<ref>{{Web deregi | url = http://talentleopard.com/how-to-set-up-apple-pay-on-iphone-or-ipad/| bet = How To Set Up Apple Pay On Your iPhone, iPad and Apple Watch| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150717170639/http://talentleopard.com/how-to-set-up-apple-pay-on-iphone-or-ipad/| arxivsáne = 2015-jıl 17-iyul | jumıs = TaletLeopard| qaralǵan sáne = 2015-jıl 17-iyul }}</ref>. Kompaniya qosımsha baǵdarlamashıları ushın óz qosımshalarına Apple Pay tólew funkciyasın qurıwǵa arnalǵan API járiyaladı. Xızmet dáslep AQSHta shıǵarılǵan tólem kartaların qollap-quwatladı. Xalıqaralıq tarqatıw dawam etti, 2015-jıldıń iyul ayında Ullı Britaniyada shıǵarılǵan tólem kartaların qollap-quwatlaw menen baslandı<ref name="APUK BBC 1">{{Web deregi | url = https://www.bbc.co.uk/news/business-33063748| bet = Most Apple Pay payments will have £20 limit, banks say| arxivurl = https://web.archive.org/web/20150730101005/http://www.bbc.co.uk/news/business-33063748| arxivsáne = 2015-jıl 30-iyul | sáne = 2015-jıl 9-iyun | baspaxana = [[BBC News Online]]| qaralǵan sáne = 2015-jıl 26-iyul }}</ref>. 2015-jılı 17-dekabrde [[Apple Inc.|Apple]] [[Qıtay|Qıtayda]] on bes iri bank penen Apple Pay-di iske qosatuǵının járiyaladı,<ref name="china">{{Cite news|url=http://fortune.com/2015/12/17/apple-pay-china-2016/|title=Apple Pay Is Finally Coming To China| sáne =December 17, 2015|access-date=December 18, 2015}}</ref> al qıtaylı paydalanıwshılar 2016-jılı 18-fevraldan baslap Apple Pay-di paydalana basladı<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/technology-35601110|title=Apple Pay to be available in China from this week|publisher=[[BBC News Online]]|date=February 18, 2016|access-date=June 21, 2018}}</ref>. 2015-jıldıń oktyabr ayında Apple Pay vice-prezidenti Djennifer Beyli KFC, Chili's hám Starbucks 2016-jılda Apple Pay-di qabıl ete baslaytuǵının tastıyıqladı<ref>{{Web deregi | url = http://www.macrumors.com/2016/06/01/kfc-now-accepts-apple-pay-united-states/| bet = KFC Now Accepts Apple Pay in the United States| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160602130306/http://www.macrumors.com/2016/06/01/kfc-now-accepts-apple-pay-united-states/| arxivsáne = 2016-jıl 2-iyun | avtor = Rossignol| at = Joe| baspaxana = [[MacRumors]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 1-iyun }}</ref>. Bank of America ayırım bankomatların Apple Pay qollap-quwatlawı hám onı paydalanıp naq pul alıw múmkinshiligi menen úskenelemekte. Jańa Apple Pay qosılǵan bankomat Apple Pay paydalanıwshılarınıń xızmet iske qosılǵannan berli kóriwge úyrengen NFC oqıwshısı hám logotibi menen úskenelengen. NFC oqıwshısı karta oqıwshısınıń shep jaǵında jaylasqan, degen menen karta oqıwshısınan ayırmashılıǵı, NFC oqıwshısı janbaydı. Bank of America smartfon arqalı ([[Google Pay (tólem usılı)|Google Pay]], Samsung Pay yamasa Apple Pay) naq pul alıwdıń ápiwayı processin súwretleytuǵın jańa veb-sayt iske qostı<ref name="BoAPromo">{{Web deregi | url = https://www.reddit.com/r/apple/comments/4oogms/you_can_now_get_cash_at_bank_of_america_atms_with/| bet = You can now get cash at Bank of America ATMs with Apple Pay| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160706163951/https://www.reddit.com/r/apple/comments/4oogms/you_can_now_get_cash_at_bank_of_america_atms_with/| arxivsáne = 2016-jıl 6-iyul | sáne = 2016-jıl 18-iyun | jumıs = /r/apple| baspaxana = [[reddit]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-iyun }}</ref>. Bank of America «Tutınıwshı Debet Kartaları, U.S. Trust Debet Kartaları, Kishi Biznes Debet Kartaları (tek iyesiniń kartası)» qollap-quwatlanatuǵının aytadı<ref>{{Web deregi | url = http://promo.bankofamerica.com/cardlessatm/?cm_mmc=DEP-General-_-vanity-_-DG01VN001L_cardlessatm-_-NA| bet = Cardless ATM| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160623064223/http://promo.bankofamerica.com/cardlessatm/?cm_mmc=DEP-General-_-vanity-_-DG01VN001L_cardlessatm-_-NA| arxivsáne = 2016-jıl 23-iyun | baspaxana = [[Bank of America]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-iyun }}</ref>. Wells Fargo hám JPMorgan Chase de óz bankomatlarına Apple Pay qollap-quwatlawın integraciyaladı<ref>{{Web deregi | url = http://9to5mac.com/2016/01/28/bank-of-america-wells-fargo-said-to-be-working-on-apple-pay-support-for-atm-withdrawals/| bet = Bank of America & Wells Fargo said to be working on Apple Pay support for ATM withdrawals| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160531080703/http://9to5mac.com/2016/01/28/bank-of-america-wells-fargo-said-to-be-working-on-apple-pay-support-for-atm-withdrawals/| arxivsáne = 2016-jıl 31-may | avtor = Miller| at = Chance| sáne = 2016-jıl 28-yanvar | jumıs = [[9to5Mac]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 20-iyun }}</ref>. 2016-jılı 7-sentyabrde Apple [[Yaponiya|Yaponiyadaǵı]] iPhone 7 hám Apple Watch Series 2 paydalanıwshıları ózleriniń Apple Pay shıjlanına jergilikli kredit kartaların da, FeliCa kartaların da qosa alatuǵının járiyaladı. Tek Suica kartaları ǵana Apple Pay tárepinen qollap-quwatlanadı, olar ádettegi Suica kartaları sıyaqlı metro stanciyalarında, kerekli dúkanlarda hám t.b. jerlerde paydalanıwǵa boladı. Apple Pay sonıń menen birge Yaponiyada álleqashan ataqlı bolǵan barlıq QUICPay hám iD qosılǵan terminallar arqalı tólemdi de qollap-quwatlaydı<ref name="applepayjapan">{{Web deregi | url = https://www.apple.com/jp/apple-pay/| bet = Apple Pay| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170825020553/https://www.apple.com/jp/apple-pay/| arxivsáne = 2017-jıl 25-avgust | qaralǵan sáne = 2016-jıl 7-sentyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.apple.com/jp/apple-pay/getting-started/| bet = Apple Pay Getting Started| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170913230826/https://www.apple.com/jp/apple-pay/getting-started/| arxivsáne = 2017-jıl 13-sentyabr | qaralǵan sáne = 2016-jıl 7-sentyabr }}</ref><ref name="applepayjapan_news">{{Cite press release |url=https://www.apple.com/newsroom/2016/09/apple-pay-coming-to-japan-with-iphone-7.html |title=Apple Pay Coming to Japan |publisher=[[Apple Inc.|Apple]] |access-date=September 13, 2016 |archive-date=August 25, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170825020547/https://www.apple.com/newsroom/2016/09/apple-pay-coming-to-japan-with-iphone-7.html |url-status=live}}</ref>. 2019-jılı 25-martta [[Apple Card]] Goldman Sachs hám Mastercard penen sheriklikte járiyalandı<ref>{{Cite press release |last1=Wong |first1=Hanna |title=Introducing Apple Card, a new kind of credit card created by Apple |url=https://www.apple.com/newsroom/2019/03/introducing-apple-card-a-new-kind-of-credit-card-created-by-apple/ |publisher=[[Apple Inc.|Apple]] |access-date=May 24, 2019 |archive-date=March 26, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326051117/https://www.apple.com/newsroom/2019/03/introducing-apple-card-a-new-kind-of-credit-card-created-by-apple/ |url-status=live}}</ref>. 2024-jıldıń iyun ayında onlayn Apple Pay satıp alıwların úshinshi tárep qurılmalarınan baslaw múmkin bolatuǵını járiyalandı. Paydalanıwshılarǵa operaciyanı juwmaqlaw ushın iOS 18 yamasa onnan keyingi versiyada isleytuǵın iPhone menen skanerlew kerek bolǵan kod penen támiyinlenedi<ref>{{Web deregi | url = https://www.apple.com/newsroom/2024/06/new-features-come-to-apple-services-this-fall/| bet = New features come to Apple services this fall| til = en-US| jumıs = Apple Newsroom| qaralǵan sáne = 2024-jıl 11-iyun }}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Apple Inc. xızmetleri]] [[Kategoriya:Apple Inc. programmalıq támiynatı]] __BÖLİDİMÖNDEMEW__ p537k5dx8w2m44j1uzt5527yq12oz9g 4 26380 274436 273956 2026-09-30T12:01:28Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 274436 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:122882}}]] |- | 2 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:5895}}]] |- | 3 || [[User:MrshaxasBot|<span style="color:gray">MrshaxasBot</span>]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:4520}}]] |- | 4 || [[User:Bot 3-f|Bot 3-f]] || [[Special:Contributions/Bot 3-f|{{formatnum:4133}}]] |- | 5 || [[User:Xqbot|<span style="color:gray">Xqbot</span>]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:3173}}]] |- | 6 || [[User:EmausBot|<span style="color:gray">EmausBot</span>]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:2913}}]] |- | 7 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:1869}}]] |- | 8 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:1605}}]] |- | 9 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1368}}]] |- | 10 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:1213}}]] |- | 11 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:1195}}]] |- | 12 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:1087}}]] |- | 13 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1005}}]] |- | 14 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:906}}]] |- | 15 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:810}}]] |- | 16 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:791}}]] |- | 17 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:645}}]] |- | 18 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:601}}]] |- | 19 || [[User:CommonsDelinker|<span style="color:gray">CommonsDelinker</span>]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:570}}]] |- | 20 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:559}}]] |- | 21 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:419}}]] |- | 22 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:391}}]] |- | 23 || [[User:TjBot|<span style="color:gray">TjBot</span>]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:343}}]] |- | 24 || [[User:Idioma-bot|<span style="color:gray">Idioma-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:327}}]] |- | 25 || [[User:Legobot|<span style="color:gray">Legobot</span>]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:316}}]] |- | 26 || [[User:AvocatoBot|<span style="color:gray">AvocatoBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:265}}]] |- | 27 || [[User:Ripchip Bot|<span style="color:gray">Ripchip Bot</span>]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:241}}]] |- | 28 || [[User:HRoestBot|<span style="color:gray">HRoestBot</span>]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:225}}]] |- | 29 || [[User:Alexbot|<span style="color:gray">Alexbot</span>]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:224}}]] |- | 30 || [[User:Synthebot|<span style="color:gray">Synthebot</span>]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:224}}]] |- | 31 || [[User:KamikazeBot|<span style="color:gray">KamikazeBot</span>]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:215}}]] |- | 32 || [[User:RedBot|<span style="color:gray">RedBot</span>]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:211}}]] |- | 33 || [[User:CarsracBot|<span style="color:gray">CarsracBot</span>]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:204}}]] |- | 34 || [[User:Movses-bot|<span style="color:gray">Movses-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:196}}]] |- | 35 || [[User:Mjbmrbot|<span style="color:gray">Mjbmrbot</span>]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:192}}]] |- | 36 || [[User:BOTijo|<span style="color:gray">BOTijo</span>]] || [[Special:Contributions/BOTijo|{{formatnum:186}}]] |- | 37 || [[User:MastiBot|<span style="color:gray">MastiBot</span>]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:180}}]] |- | 38 || [[User:JackieBot|<span style="color:gray">JackieBot</span>]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:178}}]] |- | 39 || [[User:Ptbotgourou|<span style="color:gray">Ptbotgourou</span>]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:169}}]] |- | 40 || [[User:SilvonenBot|<span style="color:gray">SilvonenBot</span>]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:158}}]] |- | 41 || [[User:YiFeiBot|<span style="color:gray">YiFeiBot</span>]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:156}}]] |- | 42 || [[User:AvicBot|<span style="color:gray">AvicBot</span>]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:154}}]] |- | 43 || [[User:Rubinbot|<span style="color:gray">Rubinbot</span>]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:146}}]] |- | 44 || [[User:LaaknorBot|<span style="color:gray">LaaknorBot</span>]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:132}}]] |- | 45 || [[User:Zorrobot|<span style="color:gray">Zorrobot</span>]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:128}}]] |- | 46 || [[User:Vagobot|<span style="color:gray">Vagobot</span>]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:118}}]] |- | 47 || [[User:Maintenance script|<span style="color:gray">Maintenance script</span>]] || [[Special:Contributions/Maintenance script|{{formatnum:13}}]] |- | 48 || [[User:Flow talk page manager|<span style="color:gray">Flow talk page manager</span>]] || [[Special:Contributions/Flow talk page manager|{{formatnum:8}}]] |- | 49 || [[User:MediaWiki default|<span style="color:gray">MediaWiki default</span>]] || [[Special:Contributions/MediaWiki default|{{formatnum:8}}]] {{/end}} 2ktmdviwi3ejmq3talqynlr52ppsxup 0 26700 274461 274318 2026-10-01T00:50:59Z InternetArchiveBot 9299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 274461 wikitext text/x-wiki {{Shaxs infoqutısı|atı=Djennifer Linn Lopes|portret=Jennifer_Lopez_at_the_2025_Sundance_Film_Festival_(cropped_3).jpg|tuwılǵan waqtındaǵı atı=Djennifer Linn Lopes|kásibi=qosıqshı, qosıq jazıwshı, aktrisa, ayaq oyınshı, prodyuser, isbilermen hayal|iskerlik jılları=1989–házirgi waqıtqa shekem|tuwılǵan sánesi=24.07.1969|balaları=2|sayt=https://onthejlo.com/en/home|qolı=Jennifer_Lopez_Signature.svg}} '''Djennifer Linn Lopes''' (1969-jıl 24-iyulda tuwılǵan),<ref>{{Web deregi | url = https://www.etonline.com/inside-jennifer-lopezs-54th-birthday-party-hosted-by-ben-affleck-and-how-they-are-meshing-their| bet = Inside Jennifer Lopez's 54th Birthday Party Hosted by Ben Affleck| arxivurl = https://web.archive.org/web/20231110154633/https://www.etonline.com/inside-jennifer-lopezs-54th-birthday-party-hosted-by-ben-affleck-and-how-they-are-meshing-their| arxivsáne = 2023-jıl 10-noyabr | avtor = Schillaci| at = Sophie| sáne = 2023-jıl 1-avgust | jumıs = Entertainment Tonight| qaralǵan sáne = 2023-jıl 20-oktyabr }}</ref> sonday-aq '''J.Lo''' yaǵnıy '''Djey Lo''' laqabı menen belgili — amerikalı [[qosıqshı]], qosıq jazıwshı, [[aktrisa]], ayaq oyınshı hám isbilermen hayal. Lopes óz dáwiriniń eń tásirli [[oyın-zawıq]] juldızlarınıń biri retinde qaraladı,<ref>{{Web deregi | url = https://thesource.com/2024/02/15/jennifer-lopez-announces-this-is-menow-the-tour/| bet = Jennifer Lopez Announces 'This Is Me...Now The Tour'| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240304052410/https://thesource.com/2024/02/15/jennifer-lopez-announces-this-is-menow-the-tour/| arxivsáne = 2024-jıl 4-mart | avtor = Grant| at = Shawn| sáne = 2024-jıl 15-fevral | jumıs = [[The Source (magazine)|The Source]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 4-mart | citata = Jennifer Lopez, one of the most influential entertainers of our time...}}</ref> ol [[Gollivud]]ta Latın Amerikalılar ushın tosqınlıqlardı joq etiw hám muzıkada latın pop qozǵalısın alǵa órletiwge járdemleskeni menen belgili. Sonday-aq, ol moda, brending hám gózzallıǵı menen ózgeshelenedi. Lopes óz karerasın ayaq oyınshı retinde basladı, 1991-jılı «In Living Color» atlı sketch-komediya seriyasında Flay Gyorl retinde televideniede birinshi ret kórindi. Ol aktrisa retinde dańqqa eristi, Selena atlı qosıqshınıń rólin atqarıp, sol atamadaǵı filmde (1997) bas rolde oynadı hám ózin eń joqarı haqı alatuǵın latın aktrisası retinde tanıttı, «Anaconda» (1997) hám «Out of Sight» (1998) filmlerinde bas rollerdi oynadı. Lopes óziniń dáslepki albomı «On the 6» (1999) menen muzıka sanaatına tabıslı qádem tasladı. 2001-jılı ol AQSHta bir waqıtta birinshi orındı iyelegen albom hám birinshi orındı iyelegen filmge iye bolǵan birinshi hayal boldı, onıń ekinshi albomı «J.Lo» hám romantikalıq komediya «The Wedding Planner» menen. Sonnan berli ol romantikalıq komediyalarda bas rollerdi oynawı menen belgili, sonıń ishinde «Maid in Manhattan» (2002), «Shall We Dance?» (2004), hám «Monster-in-Law» (2005). Lopes 2002-jılı eki albom shıǵardı: «J to tha L–O! The Remixes» hám «This Is Me... Then», birinshi atalǵanı AQSHtıń Billboard 200 diziminde birinshi orındı iyelegen birinshi remiks albomı boldı. Ǵalaba xabar qurallarınıń qatań baqlawı hám onıń «Gigli» (2003) filminiń sátsizligi karerasınıń tómenlewine alıp keldi. Onıń keyingi albomları «Rebirth» (2005), «Como Ama una Mujer» (2007) (bul ispan tilindegi debyut albomnıń birinshi háptelik satılıw rekordın buzdı), sonday-aq «Love?» (2011) boldı. Lopes «American Idol» (2011–2016) baǵdarlamasında tóreshi bolıp qayta kózge tústi. 2010-jıllar dawamında ol animaciyalıq «Ice Age» franshizasında (2012–2016) Shiranıń dawısın berdi, «Shades of Blue» (2016–2018) policiya drama seriyasında bas roldi oynadı hám «World of Dance» (2017–2020) baǵdarlamasında tóreshi boldı. 2019-jılı ol «Hustlers» kriminal dramasındaǵı oyını ushın sınshılardıń maqtawına eristi. Lopes aktyorlıq karerasın dawam etti, «Marry Me» (2022), «The Mother» (2023), «This Is Me... Now: A Love Story», «Atlas» (ekewi de 2024) hám «Kiss of the Spider Woman» (2025) filmlerinde bas rollerdi oynadı. Lopes dúnya júzi boyınsha 80 millionnan aslam albom sattı, al onıń filmleri ulıwma 3.1 milliard AQSH dollarınan aslam tabıs alıp keldi. Onıń sıylıqları qatarında [[Gollivud Dańq alleyası|Gollivud dańq alleyasındaǵı]] juldız, Billboard Icon sıylıǵı, úsh American Music sıylıǵı, tórt MTV Video Music sıylıǵı (sonıń ishinde Michael Jackson Video Vanguard sıylıǵı) hám altı [[Ginness rekordlar kitabı|Ginness dúnya rekordı]] bar. Ol Time jurnalı tárepinen dúnyadaǵı eń tásirli 100 adamnıń qatarına (2018) hám Forbes jurnalı tárepinen Dúnyadaǵı eń kúshli 100 hayaldıń qatarına (2012) kirgizilgen. Lopestiń [[sociallıq tarmaq]]larda úlken auditoriyası bar, ol [[Instagram]]daǵı eń kóp jazılıwshıları bar adamlardıń biri. Onıń basqa isbilermenlik joybarları qatarına turmıs tárizi brendi, gózzallıq hám moda tarmaqları, átirler, óndiris kompaniyası hám qayırqomlıq fondı kiredi. == Erte jaslıq dáwiri == Djennifer Linn Lopes 1969-jılı 24-iyulda Nyu-York qalasınıń Bronks rayonında tuwılıp, Castle Hill aymaǵında ósip jetilisti<ref>{{Web deregi | url = http://www.courttv.com/trials/puffy/docs/duty-caps_3.html| bet = Duty Captain's Report| arxivurl = https://web.archive.org/web/20080209202541/http://www.courttv.com/trials/puffy/docs/duty-caps_3.html| arxivsáne = 2008-jıl 9-fevral | sáne = 2001-jıl 17-yanvar | baspaxana = [[Court TV]]| qaralǵan sáne = 2006-jıl 29-oktyabr }}</ref><ref name="biography.com">{{Web deregi | url = http://www.biography.com/people/jennifer-lopez-9542231| bet = Jennifer Lopez: Actress, Reality Television Star, Dancer, Singer (1969–)| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190313084042/https://www.biography.com/people/jennifer-lopez-9542231| arxivsáne = 2019-jıl 13-mart | jumıs = [[Biography.com]]| baspaxana = [[A&E Networks]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 11-fevral }}</ref>. Onıń ata-anası, Guadalupe Rodriges hám Devid Lopes, [[Puerto-Riko]]da tuwılǵan hám [[Nyu-York]] qalasında tanısqan<ref>{{Web deregi | url = https://www.today.com/parents/jennifer-lopez-opens-about-her-dad-he-was-just-proud-t99971| bet = Jennifer Lopez opens up about her dad: 'He was just proud of me'| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190212012641/https://www.today.com/parents/jennifer-lopez-opens-about-her-dad-he-was-just-proud-t99971| arxivsáne = 2019-jıl 12-fevral | avtor = Dawn| at = Randee| sáne = 2016-jıl 22-iyun | jumıs = [[Today (US TV show)|Today]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 11-fevral }}</ref>. Áskeriy xızmetten soń, Devid Guardian Insurance Company kompaniyasında kompyuter texnigi bolıp islegen<ref>{{Jurnal deregi |last=Rodriguez |first=Giovanni René |title=JLo's Dad Lends A Hand In Silicon Valley |url=https://www.forbes.com/sites/giovannirodriguez/2013/09/22/jlos-dad-lends-a-hand-in-silicon-valley/?sh=444ffbb75c34 |url-status=live |magazine=Forbes |archive-url=https://web.archive.org/web/20210606205159/https://www.forbes.com/sites/giovannirodriguez/2013/09/22/jlos-dad-lends-a-hand-in-silicon-valley/?sh=444ffbb75c34 |archive-date=June 6, 2021 |access-date=June 6, 2021}}</ref>. Guadalupe Lopestiń ómiriniń dáslepki on jılında úy biykesi bolǵan, keyin Tupperware satıwshısı hám balalar baǵshasında hám sport zalda muǵallim bolıp islegen. Olar 33 jıllıq nekeden soń 1990-jılları ajırasqan. Lopes ortanshı perzent; onıń ájapası Lesli hám qarındası Linda bar<ref>{{Web deregi | url = https://www.oprahdaily.com/entertainment/a28325461/jennifer-lopez-sisters/| bet = Jennifer Lopez's Sisters Still Think of Their Middle Sister as a "Goofball"| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220814061616/https://www.oprahdaily.com/entertainment/a28325461/jennifer-lopez-sisters/| arxivsáne = 2022-jıl 14-avgust | avtor = Fernandez| at = Celia| sáne = 2019-jıl 22-iyun | jumıs = OprahDaily| qaralǵan sáne = 2022-jıl 15-avgust }}</ref>. Úshewi bir bólmede jasaǵan<ref name="wmagazine">{{Jurnal deregi |title=Jennifer Lopez: Dream Girl |url=https://www.wmagazine.com/story/jennifer-lopez-august-2013-cover |url-status=live |magazine=[[W (magazine)|W]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130711103336/http://www.wmagazine.com/people/celebrities/2013/07/jennifer-lopez-august-2013-cover |archive-date=July 11, 2013 |access-date=June 7, 2021}}</ref>. Lopes óziniń tárbiyasın «qatań» dep táriyiplegen. Mektepte Lopes milliy dárejede jeńil atletika menen shuǵıllanǵan, gimnastika menen shuǵıllanǵan hám softbol komandasında oynaǵan. Ol mektep myuzikllarında ayaq oyında oynaǵan hám «Godspell» postanovkasında bas roldi oynaǵan. Ol ózin «er balalar menen oynaytuǵın qız» hám «júdá sportshı» dep táriyiplegen. Ádette Puerto-Rikolı shańaraqta «kóp muzıka» bolǵan,<ref>{{Jurnal deregi |last=Meyers |first=Kate | sáne =December 1, 1995 |title=Jennifer Lopez on her burgeoning film career |url=https://ew.com/article/1995/12/01/jennifer-lopez-her-burgeoning-film-career/ |url-status=live |magazine=Entertainment Weekly |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190247/https://ew.com/article/1995/12/01/jennifer-lopez-her-burgeoning-film-career/ |archive-date=July 9, 2021 |access-date=July 6, 2021}}</ref> hám Lopes penen onıń ájapaların qosıq aytıwǵa, ayaq oyın oynawǵa hám shańaraq ilajları ushın óz spektakllerin dóretiwge xoshametlegen<ref name="behind">{{Cite episode |title=Behind the Music: Jennifer Lopez |series=[[Behind the Music]] |network=[[VH1]] |date=July 4, 2010 |season=12 |number=6}}</ref><ref name="atriplethreat">{{Web deregi | url = http://www.evancarmichael.com/Famous-Entrepreneurs/619/The-Triple-Threat-Jennifer-Lopez-is-Born.html| bet = The Triple Threat: Jennifer Lopez is Born| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120226091637/http://www.evancarmichael.com/Famous-Entrepreneurs/619/The-Triple-Threat-Jennifer-Lopez-is-Born.html| arxivsáne = 2012-jıl 26-fevral | baspaxana = Evan Carmichael| qaralǵan sáne = 2012-jıl 23-mart }}</ref>. «West Side Story» jas Lopeske ayrıqsha tásir etken, ol erte jastan [[oyın-zawıq]] tarawında jumıs islewdi qálegen. Jasóspirim waqtında, ol Kips Bay Boys & Girls Club-ta flamenko, djaz hám balet úyrengen hám jas oqıwshılarǵa, sonıń ishinde Kerri Vashingtonǵa ayaq oyın úyretken. Orta mektepti pitkergennen keyin, ol huqıq firmasında yarım kúnlik xatker bolıp jumıs islegen hám Nyu-Yorktıń Baruch kolledjinde bir semestr biznes oqıǵan. 18 jasında ol Manxettendegi Phil Black Dance Studioǵa tolıq kúnlik student bolıp jazılǵan, ol jerde ol álleqashan keshki djaz hám chechetka ayaq oyın sabaqların alǵan edi. Onıń ata-anası onıń kolledjdi taslap, ayaq oyın karerasın dawam etiw tuwralı sheshimine narazı bolǵan. Lopestiń aytıwınsha, onıń ata-anası bunı «aqmaqlıq» dep esaplaǵan, sebebi «latinoamerikalılar bunday islemeydi». Anası onnan shańaraǵınan ketiwdi soraǵan hám olar segiz ay dawamında sóylespegen<ref name="behind" />. Lopes Manxettenge kóship, dáslepki bir neshe ay ayaq oyın studiyasınıń ofisinde jasaǵan. == Karera == === 1989–1996: Kásiplik ayaq oyın hám dáslepki aktyorlıq roller === Lopestiń birinshi kásiplik jumısı 1989-jılı baslandı, ol bes ay dawamında Evropa boylap «Golden Musicals of Broadway» muzıkalı revyu showı menen gastrolde boldı. Ol xordıń jalǵız aǵzası bolıp solo aytpaǵanına qapa boldı hám keyin bunı «kóbirek háreket etiw hám onnan da beter sadıq bolıw» kerek bolǵan sheshiwshi waqıya retinde sıpatladı. 1990-jılı ol «Yo! MTV Raps» baǵdarlamasınıń bir bóliminde MC Hammer menen birge ayaq oyın oynadı, hám tórt ay dawamında Yaponiyanı aralap «Synchronicity» showınıń xor aǵzası bolıp jumıs isledi<ref name="actorsstudio">{{Cite episode |title=Jennifer Lopez |series=[[Inside the Actors Studio]] | sáne =October 10, 2004 |url=https://www.ovationtv.com/watch/playlist/UUIZm45D/inside-the-actors-studio-jennifer-lopez/ |network=Ovation TV |season=11 |number=153 |last=Lipton |first=James (host) |access-date=March 29, 2023}}</ref>. AQSHqa qaytıp kelgennen soń, ol 1991-jılǵı Amerika Muzıka Sıylıqları saltanatında New Kids on the Block toparınıń «Games» qosıǵın atqarıwında fonda ayaq oyınshı bolıp isledi. Ol jáne de «Oklahoma!» myuziklleriniń aymaqlıq saxnalıq kórinisleri menen Amerika boylap sayaxat etti. Usı dáwir dawamında Lopes jáne de Doug E. Freshtiń «Summertime», Richard Rogerstiń «Can't Stop Loving You», EPMDniń «Rampage», hám Samantha Foxtıń «(Hurt Me! Hurt Me!) But the Pants Stay On»<ref>{{Web deregi | url = https://okmagazine.com/p/samantha-fox-reveals-discovered-jennifer-lopez-casting-music-video/| bet = Samantha Fox Reveals She Discovered Jennifer Lopez, Cast Her In Video| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240225014333/https://okmagazine.com/p/samantha-fox-reveals-discovered-jennifer-lopez-casting-music-video/| arxivsáne = 2024-jıl 25-fevral | avtor = Roth| at = Jaclyn| sáne = 2022-jıl 23-dekabr | jumıs = [[OK!]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 25-fevral }}</ref> sıyaqlı muzıkalı videolarda ayaq oyın oynadı. Lopes bılay dedi: «Men 50 dollarǵa hár qanday jaman rep yamasa pop videoda oynap, sol aqshanı ay dawamında jumsaytuǵın edim.» Onıń kásiplik ayaq oyınshı retindeǵı eń kórnekli jumısı «In Living Color» sketch-komediya teleseriyasında Fly Girl djaz-fank oyınshısı bolıw edi. Showdıń xoreografı Rozi Perez bılay dedi: «Men Lopesti tańladım, sebebi onda tamashagóy dıqqatın tartatuǵın kórinisi bar edi». Lopes 1991-jıldıń aqırında usı jumıs ushın Los-Andjeleske kóshti; ol kúndiz «In Living Color» ushın syomkaǵa qatnasıp, keshte Aaron Speyserdiń aktyorlıq sabaqlarına qatnastı. Lopes basqa Fly Girls tárepinen «tolıq figurası» sebepli shetletilgenin sezdi, hám Perez benen de dawlasıp qaldı<ref name="Parish27">{{harvnb|Parish|2009|p=27}}</ref>. Virgin Records basshısı Fly Girls toparın Spice Girls toparına básekiles qızlar toparı retinde jazıp alıwdı oylastırdı, biraq kelisim orınlanbay qaldı. «In Living Color» showınıń úshinshi hám tórtinshi máwsiminde Fly Girl bolıp kórinisten soń, Lopes Djanet Djeksonnıń fonda oyınshısı bolıp islewge ketti hám «That's the Way Love Goes» muzıkalı videosında kórindi. Ol 1993-jıldıń aqırında Djekson menen onıń Janet World Tour gastroline shıǵıwı kerek edi, biraq onıń ornına aktyorlıq karerasın dawam etiwdi tańladı. Lopes «In Living Color» showınıń prodyuseri Erik Goldtı óziniń menedjeri etip jalladı. Gold Lopeske, eger aktrisa bolıwdı qáleseń, azıwıń kerek dep másláhát berdi. Lopestiń birinshi kásiplik aktyorlıq jumısı «South Central» (1994) teleshowında kishi qaytalanatuǵın rol boldı. Onı pilot epizodqa kasting direktorı shaqırdı, ol Lopestiń «In Living Color» showınıń kórinbeytuǵın tárepi haqqındaǵı segmentte kameraǵa sóylegenin kórgen edi. Keyin ol agent taptı hám CBS telekanalınıń «Second Chances» showına alındı; serial tez arada toqtatıldı, biraq tamashagóy arasındaǵı onıń ataqlılıǵı onıń «Hotel Malibu» spin-offına alınıwına alıp keldi. Sońınan ol «Lost in the Wild» (1993) telefilminde kórindi. Óziniń birinshi iri kinorolinde, Gregori Navanıń 1995-jılǵı «Mi Familia» dramasında, Lopes Ǵárezsiz Ruwx sıylıǵınıń Eń jaqsı járdemshi aktrisa nominaciyasına usınıldı. Keyin ol «Money Train» (1995) ekshn komediyasında bas rolde oynadı. Film kassada tabıslı bolmadı, biraq onıń oyını unamlı pikirler aldı, bul onıń Gollivudta kóbirek bayqalıwına alıp keldi. 1996-jılı Lopes Robin Uilyams penen birge «Jack» komediyasında járdemshi rolde oynadı, oǵan rejissyor Frensis Ford Koppola «Mi Familia» filmindegi oyının kórgennen keyin usındı. Keyin ol Djek Nikolson menen birge «Blood and Wine» (1996) neo-nuar trillerinde bas rolde oynadı, onda Variety jurnalınan Devid Runi onıń personajdıń «jalınlı hám qızǵın táreplerin» «sheberlik penen kórsetkenin» atap ótti. === 1997–1999: «Selena» hám «On the 6» penen jetiskenlik === Selena Kintanilya-Peres haqqındaǵı biografiyalıq filmde qosıqshı roline alınıwı menen Lopes bir million dollar islep tapqan birinshi latinoamerikalı aktrisa boldı. Ol filmdegi óz miynet haqısın «dúnyaǵa málimleme» dep súwretledi,<ref name="NominatedOscarSelena">{{Cite news|last1=Setoodeh|first1=Ramin|title=Why Wasn't Jennifer Lopez Nominated for an Oscar for 'Selena'?|url=https://variety.com/2019/film/news/jennifer-lopez-interview-selena-1203313803/|access-date=September 22, 2021|work=Variety| sáne =August 26, 2019}}</ref> biraq basqa latinoamerikalı aktyorlarǵa usınday múmkinshilikler berilmegenine narazılıǵın bildirdi<ref>{{Web deregi | url = https://www.gettyimages.com/detail/video/medium-news-footage/560673133| bet = Medium| arxivurl = https://web.archive.org/web/20211001195355/https://www.gettyimages.com/detail/video/medium-news-footage/560673133| arxivsáne = 2021-jıl 1-oktyabr | sáne = 2015-jıl 19-iyun | jumıs = Getty Images| qaralǵan sáne = 2022-jıl 28-aprel }}</ref>. Burın filmniń rejissyorı Gregori Nava menen «Mi Familia» filminde islegenine qaramastan, Lopes qatań kasting processinen ótti hám túsiriliw baslanıwdan aldın marhum qosıqshınıń shańaraǵı menen Texas shtatınıń Korpus-Kristi qalasında waqıt ótkerdi<ref>{{Cite news|title=Lopez gets Selena role|work=Dallas Morning News| sáne =June 14, 1996}}</ref><ref>{{Jurnal deregi |last=Cobo |first=Leila |date=March 21, 2017 |title=Jennifer Lopez on Playing Selena: 'She Had a Sense of Living in the Present & Following Her Heart' |url=https://www.billboard.com/music/latin/jennifer-lopez-selena-film-anniversary-interview-7728858/ |url-status=live |magazine=Billboard |archive-url=https://web.archive.org/web/20211226181704/https://www.billboard.com/music/latin/jennifer-lopez-selena-film-anniversary-interview-7728858/ |archive-date=December 26, 2021 |access-date=December 26, 2021}}</ref>. «Selena» kassada tabısqa eristi, al Lopestiń oyını sınshılar tárepinen maqtawǵa ılayıq boldı. Chicago Sun-Times gazetasınan Rodjer Eberti bunı «juldız dóretiwshi óner» dep súwretledi hám bılay dep jazdı: «Onıń 100,000 ıqlasbent aldında isenimli kóriniwi ushın juldızlıq qásiyeti bar.»<ref>{{Cite news|last1=Ebert|first1=Roger|title=Selena movie review & film summary (1997)|url=https://www.rogerebert.com/reviews/selena-1997|access-date=September 26, 2021|work=[[RogerEbert.com]]}}</ref> Lopes bul roli ushın óziniń birinshi «Altın globus» nominaciyasın aldı. Nava [[Warner Bros.]] basshılarınan Lopes ushın «<nowiki/>[[Oskar sıylıǵı|Oskar]]<nowiki/>» sıylıǵına kampaniya júrgiziwdi soradı, biraq oǵan Akademiyanıń «hesh qashan latinoamerikalını nominaciyalamaytuǵını» aytıldı<ref>{{Web deregi | url = https://www.yahoo.com/entertainment/why-jennifer-lopez-oscar-campaign-selena-never-got-off-the-ground-184500166.html| bet = Why J.Lo's Oscar campaign for 'Selena' never got off the ground| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220608163806/https://www.yahoo.com/entertainment/why-jennifer-lopez-oscar-campaign-selena-never-got-off-the-ground-184500166.html| arxivsáne = 2022-jıl 8-iyun | avtor = Bances| at = Gisselle| sáne = 2020-jıl 19-may | jumıs = Yahoo Entertainment| qaralǵan sáne = 2022-jıl 8-iyun }}</ref>. 1997-jıldıń keyinirek Lopes Ays Kyub penen birge «Anaconda» qorqınıshlı filminde bas rolde oynadı, film sınshılardan unamsız pikirler aldı, biraq kassada tabısqa eristi. Variety jurnalınan Djo Leydonı filmdi «aqmaq» dep taptı, biraq «bas rollerde latinoamerikalı hám afroamerikalı oynaǵan birinshi film» bolǵanı ushın «biraz maqtawǵa ılayıq» ekenin ayttı<ref>{{Jurnal deregi |last=Leydon |first=Joe | sáne =April 20, 1997 |title=Anaconda |url=https://variety.com/1997/film/reviews/anaconda-1117341403/ |magazine=Variety |access-date=October 1, 2021}}</ref>. Lopes Djordj Kluni menen birge Stiven Soderbergtiń Elmor Leonardtıń 1996-jılǵı romanı tiykarında túsirilgen «Out of Sight» (1998) kriminal komediyasında bas rolde oynadı. Tartımlı qılmıskerge ashıq bolǵan federal marshal orınbasarı rolinde ol óz oyını ushın joqarı bahalar aldı<ref name="Kyle">{{Web deregi | url = https://www.nytimes.com/2020/01/13/movies/jennifer-lopez-academy-awards.html| bet = Why Did the Oscars Ignore Jennifer Lopez in 'Hustlers'?| avtor = Buchanan| at = Kyle| sáne = 2020-jıl 13-yanvar | jumıs = [[The New York Times]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 12-fevral }}</ref>. The New York Times gazetasınan Djanet Maslini bunı «onıń házirgi waqıtqa shekemgi eń jaqsı kino roli» dep súwretledi hám «ol buǵan hám azǵırıwshılıq, hám batırlıq alıp keldi; eger kitapta qattı isleytuǵın, tapansha uslaǵan sulıwdı elesletiw qıyın bolsa, bul jerde bunnan ańsat nárse joq» dep jazdı. 2021-jılı The Guardian gazetasınan Piter Bredshou Lopes penen Klunidiń jubın kino tariyxındaǵı ekrandaǵı ximiyanıń eń jaqsı mısallarınıń biri dep atadı. Jáne de 1998-jılı Lopes «Antz» animaciyalıq filminde Acteka dawısın berdi,<ref name="Parish65">{{harvnb|Parish|2009|pp=65–66}}</ref> hám ónim reklaması tarawına kirip, [[Coca cola|Coca-Cola]] hám L'Oréal kompaniyalarınıń milliy wákili boldı<ref>{{Cite journal|last=Kleinhans|first=Chuck|title=Selena ¡Siempre Selena!| sáne =December 1998|url=https://www.ejumpcut.org/archive/onlinessays/JC42folder/Selena.html|access-date=February 27, 2024}}</ref><ref>{{Jurnal deregi |last=Susman |first=Gary |date=May 28, 2003 |title=Ben Affleck follows J. Lo to L'Oreal |url=https://ew.com/article/2003/05/28/ben-affleck-follows-j-lo-loreal/ |url-status=live |magazine=Entertainment Weekly |archive-url=https://web.archive.org/web/20240229012759/https://ew.com/article/2003/05/28/ben-affleck-follows-j-lo-loreal/ |archive-date=February 29, 2024 |access-date=February 28, 2024}}</ref>. Lopes «Selena» filminde jumıs islegennen keyin «saxnanıń qozǵalısın» saǵınǵanın túsinip, muzıkalıq karerasın dawam etiwge qarar etti. Onıń jańa menedjeri Benni Medina onı «barlıq media tarawlarına ótetuǵın brend atı» retinde ornatıwǵa urındı. Lopes, «óziniń latın tamırların haqıyqatında da sezip», potencial leybller arasında tarqatıw ushın ispan tilinde demo jazdı. Lopestiń joqarı profilli tulǵa bolıwına baylanıslı, awqamlı tender baslandı. Sony Music kompaniyasınıń Work Group bóliminiń basshısı Tommi Mottola onı jumısqa aldı, biraq ispan tiliniń ornına inglis tilinde qosıq aytıwdı usındı. Onıń Sony menen jazba kelisimi «paydalı» dep súwretlendi, sebebi Capitol Records hám EMI Latın kompaniyalarınıń usınıslarınan alǵa shıqtı. Lopes dáslepki albomı ústinde islegen waqıtta, Sony onı basqa joqarı profilli oyın-zawıq juldızları menen birge kórsetiw ushın «úlken basım» basladı, bul onıń Shon Kombstıń «Been Around the World» (1997) muzıkalıq videosında payda bolıwına alıp keldi. Onıń dáslepki albomı «On the 6» (1999), Bronkstegi onıń balalıq úyin Manxetten menen baylanıstırǵan 6-shı metro liniyasınıń atına qoyılǵanı, unamlı pikirler aldı hám onıń jámiyetlik profilin jáne de kóterdi<ref name="Recording-Academy">{{Web deregi | url = https://www.grammy.com/news/jennifer-lopez-songs-jlo-biggest-hits-this-is-me-now-album| bet = Jennifer Lopez's Biggest Hits, From Her Best Hip-Hop Collaborations To The Dance Floor Classics| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240213080123/https://www.grammy.com/news/jennifer-lopez-songs-jlo-biggest-hits-this-is-me-now-album| arxivsáne = 2024-jıl 13-fevral | sáne = 2023-jıl 27-sentyabr | baspaxana = [[The Recording Academy]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 13-fevral }}</ref>. Albom tabıslı boldı hám Lopestiń dáslepki singlı «If You Had My Love» AQSH Billboard Hot 100 diziminde bes hápte qatar birinshi orındı iyeledi,<ref name="Recording-Academy" /> al basqa singlı «Waiting for Tonight» segizinshi orınǵa jetip, jańa mıńjıllıqtıń bayram gimnine aylandı<ref name="Shemesh">{{Web deregi | url = http://www.mtv.com/news/3173486/jennifer-lopez-jlo-20th-anniversary-hip-hop-pop/| bet = J.Lo At 20: Celebrating The Album That Made Jennifer Lopez An Icon - MTV| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210115215840/http://www.mtv.com/news/3173486/jennifer-lopez-jlo-20th-anniversary-hip-hop-pop/| arxivsáne = 2021-jıl 15-yanvar | avtor = Shemesh| at = Yasmine| sáne = 2021-jıl 15-yanvar | jumıs = [[MTV News]]| qaralǵan sáne = 2021-jıl 25-yanvar }}</ref>. Albomnıń basqa singllarına Lopestiń eń belgili qosıqlarınıń birine aylanǵan «Let's Get Loud» hám keleshektegi kúyewi Mark Antoniy menen duet «No Me Ames» kiredi<ref name="Recording-Academy" />. 1999-jıldıń iyul ayında ol 1999-jılǵı FIFA Hayallar jáhán chempionatınıń jabılıw saltanatında «If You Had My Love» hám «Let's Get Loud» qosıqların orınladı. Bul ilajdı dúnya boyınsha bir milliardtan aslam tamashagóy tamashaladı, bul Lopestiń muzıkalıq karerasın xalıqaralıq auditoriyaǵa keńirek tanıstırdı<ref>{{Cite episode |title=Jennifer Lopez |series=TV Moments |network=[[VH1]] | sáne =May 2002}}</ref>. === 2000–2002: Xalıqaralıq jetiskenlik === 2000-jıldıń fevral ayında Lopes hám sol waqıttaǵı jigiti Shon Kombs Gremmi sıylıqlaw saltanatına qatnastı, Lopes tereń kesilgen jasıl Versace jipek shifon kóylegin kiygen edi<ref name="PhillipsReay2002">{{cite book|editor1-last=Phillips|editor-first=Kim M.|editor2-last=Reay|editor2-first=Barry|title=Sexualities in history: a reader|chapter-url=https://books.google.com/books?id=Cz3bPMw_7h4C&pg=PA407|last=Barrera|first=Magdalena|chapter=Hottentot 2000: ''Jennifer Lopez and Her Butt''|year=2002|publisher=Routledge|isbn=9780415929356|page=407|access-date=January 8, 2016|archive-date=August 25, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240825111622/https://books.google.com/books?id=Cz3bPMw_7h4C&pg=PA407|url-status=live}}</ref>. Bul kóylek dúnya júzilik itibardı tarttı hám [[Google]] tariyxındaǵı eń kóp izlew sorawına aylandı, bul Google Images dúziliwine alıp keldi,<ref name="Google Images">{{Cite news|url=https://www.usatoday.com/story/life/entertainthis/2015/04/08/j-los-infamous-green-grammys-dress-is-the-reason-google-images-exists/77568210/|title=J.Lo's infamous green Grammys dress is the reason Google Images exists|newspaper=USA Today|access-date=February 12, 2017|archive-date=February 11, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211230041/http://www.usatoday.com/story/life/entertainthis/2015/04/08/j-los-infamous-green-grammys-dress-is-the-reason-google-images-exists/77568210/|url-status=live}}</ref> sonday-aq Lopestiń albom hám kino biletleriniń satılıwın arttırdı<ref name="Lee2003">{{cite book|last=Lee|first=Michelle|title=Fashion victim: our love-hate relationship with dressing, shopping, and the cost of style|url=https://archive.org/details/fashionvictim00mich|url-access=registration|access-date=May 16, 2011|date=February 11, 2003|publisher=Broadway Books|isbn=978-0-7679-1048-4|page=[https://archive.org/details/fashionvictim00mich/page/122 122]}}</ref>. Sol jılı keyinirek Lopes psixologiyalıq triller «The Cell» filminde bas roldi oynadı, ol ushın 4 million dollar haqı aldı. Lopes 2001-jıldıń yanvar ayında ekinshi albomı «J.Lo» hám Metyu MakKonaxi menen birge túsirilgen romantikalıq komediya «The Wedding Planner» filminiń shıǵıwı menen bir waqıtta nomer birinshi film hám albomǵa iye bolǵan birinshi hayal boldı. «The Wedding Planner» filmi júdá unamsız pikirler aldı, biraq prokatta tabısqa eristi. The Village Voice jurnalınan Djessika Vinteri Lopestiń filmdegi «túymelengen, pák» hayal roline sáykes kelmeytuǵının atap ótti<ref>{{cite news |title=Bride for Your Sins |url=https://www.villagevoice.com/2001/01/30/bride-for-your-sins/ |access-date=October 5, 2021 |work=The Village Voice |date=January 30, 2001 |archive-date=October 5, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005192241/https://www.villagevoice.com/2001/01/30/bride-for-your-sins/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211005192241/https://www.villagevoice.com/2001/01/30/bride-for-your-sins/ |archivedate=October 5, 2021 }}</ref>. Lopes óz albomın ıqlasbenler hám ǵalaba xabar quralları tárepinen kóbirek qollanıla baslaǵan laqabı boyınsha «J.Lo» dep atadı. Ol jáne de J.Lo nı saxna atı retinde qabıl etti. «J.Lo» albomı sınshılardan hár qıylı pikirler aldı, biraq onıń karerasındaǵı eń tabıslı albomı boldı, dúnya júzi boyınsha 12 million dana satıldı<ref>{{harvnb|Woog|2020|pp=55–56}}</ref>. Oǵan «Love Don't Cost a Thing» (túrli ellerde birinshi orınǵa shıqtı), Ja Rule qatnasqan «I'm Real» (Billboard Hot 100 diń joqarǵı qatarına shıqtı),<ref name="I'm Real ET">{{Web deregi | last1 = Azzopardi| first1 = Chris| bet = Jennifer Lopez's 'I'm Real' 15 Years Later: How the Rule-Breaking Duet With Ja Rule Prevented a Sophomore Slump| url = http://www.etonline.com/features/196835_jennifer_lopez_im_real_oral_history/| jumıs = [[ETonline]]| baspaxana = CBS Studios, Inc.| qaralǵan sáne = 2016-jıl 23-noyabr | sáne = 2016-jıl 1-sentyabr | arxivsáne = 2016-jıl 23-noyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161123201702/http://www.etonline.com/features/196835_jennifer_lopez_im_real_oral_history/| url-status = live}}</ref> «Ain't It Funny» hám «Play» sıyaqlı singler kiritilgen edi. Albomdı qollap-quwatlaw ushın Lopes Puerto-Rikoda eki koncertlik rezidenciya ótkerdi, ol keyin 2001-jıldıń noyabr ayında NBC kanalında «Jennifer Lopez in Concert» ataması menen kórsetildi. Bul AQSHta jıldıń eń kóp kórilgen koncert baǵdarlamalarınıń biri boldı, onı shama menen 12 million adam tamashaladı<ref>{{cite magazine |last1=Hay |first1=Carla |title=Music & Showbiz |magazine=Billboard |date=January 19, 2002 |volume=114 |issue=3 |page=76 |url=https://books.google.com/books?id=1Q8EAAAAMBAJ&pg=PA76 |access-date=February 27, 2024 |publisher=Nielsen Business Media, Inc. |archive-date=August 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240825111631/https://books.google.com/books?id=1Q8EAAAAMBAJ&pg=PA76#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref>. 2001-jıldaǵı basqa jumıslarında, Lopes óziniń birinshi biznes joybarın, J.Lo by Jennifer Lopez kiyim tarmaǵın iske qostı. Bul tarmaq barlıq ólshemdegi hayallarǵa arnalǵan edi, sebebi Lopes «tolıq deneli hayallar [moda sanaatında] derlik itibardan shette qalǵan» dep esapladı. Ol jáne de menedjeri Benni Medina menen birge óziniń óndiris kompaniyası Nuyorican Productions ti shólkemlestirdi. Onıń kelesi filmi Djim Kavizel menen birge bas rolde oynaǵan romantikalıq drama «Angel Eyes» boldı<ref>{{cite news |title=Lopez is simply out of sight in 'Angel Eyes'|newspaper=[[The Detroit News]] |date=May 18, 2001}}</ref>. Lopestiń oyını jaqsı pikirler aldı,<ref>{{cite news |last1=Ebert |first1=Roger |title=Angel Eyes movie review & film summary (2001) |url=https://www.rogerebert.com/reviews/angel-eyes-2001 |access-date=October 3, 2021 |work=[[RogerEbert.com]] |archive-date=October 3, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211003191836/https://www.rogerebert.com/reviews/angel-eyes-2001 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Holden |first1=Stephen |title=FILM REVIEW; Is He or Isn't He? It's a Haunting Question |url=https://www.nytimes.com/2001/05/18/movies/film-review-is-he-or-isn-t-he-it-s-a-haunting-question.html |access-date=October 16, 2021 |work=The New York Times |date=May 18, 2001 |archive-date=October 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211016073613/https://www.nytimes.com/2001/05/18/movies/film-review-is-he-or-isn-t-he-it-s-a-haunting-question.html |url-status=live }}</ref> biraq film sın hám kommerciyalıq jaqtan sátsizlikke ushıradı. Ol Rikki Martin menen birge Elvis Preslidiń «Viva Las Vegas» filminiń qayta túsiriliwinde bas rolde oynawı kerek edi, biraq bul ámelge aspadı<ref>{{cite magazine |last1=Ashcer-Walsh |first1=Rebecca |title=J. Lo and Ricky Martin may update ''Viva Las Vegas'' |url=https://ew.com/article/2001/03/26/j-lo-and-ricky-martin-may-update-viva-las-vegas/ |access-date=February 21, 2024 |magazine=Entertainment Weekly |date=March 26, 2001 |archive-date=August 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240825111628/https://ew.com/article/2001/03/26/j-lo-and-ricky-martin-may-update-viva-las-vegas/ |url-status=live }}</ref>. ''«Bir waqıtları men júdá kóp jumıs islep, muzıka hám kino menen shuǵıllanıp, kóp nárseler menen bánt boldım. Men uyqısızlıqtan azap shegetuǵın edim ... Men - qozǵalǵım kelmeydi, sóylegim kelmeydi, hesh nárse islegim kelmeydi degen jaǵdayda edim. Bul «Enough» filminde bolǵan edi ... Meniń nerv sistemam sharshadı.»'' —Lopes, «dańqınıń shıńı» haqqında atap ótip. Lopes 2002-jılı eki albom shıǵardı. Birinshi albom «J to tha L–O! The Remixes» bolıp, ol tariyxta birinshi ret Billboard 200 chartında birinshi orınnan baslaǵan remiks albom boldı<ref name="Billboard Book of Number One Hits">{{cite book|last=Bronson|first=Fred|title=The Billboard Book of Number One Hits|url=https://books.google.com/books?id=PgGqNrqfrsoC&pg=PT931|edition=5|year=2003|publisher=Crown|isbn=9780823076772|page=922}}</ref>. Onıń singllarına «Ain't It Funny (Murder Remix)» hám «I'm Gonna Be Alright» kiredi, olar sáykes túrde Billboard Hot 100 chartında birinshi hám onınshı orınlardı iyeledi. Lopestiń úshinshi studiyalıq albomı «This Is Me... Then» 2002-jıldıń aqırında shıqtı hám onıń sol waqıttaǵı kúyew jigiti Ben Afflek penen qarım-qatnasınan kúshli tásirlengen edi. Ol hár qıylı sın pikirler aldı; Billboard jurnalınıń Maykl Paoletta albomda «onıń atqarıwshı hám qosıq jazıwshı retinde anaǵurlım ósiwin» atap ótti, al Djon Karamanika onı «búgingi pop chartlardaǵı eń qızıqsız muzıka» dep atadı<ref>{{cite news |title=Made in Manhattan |url=https://www.villagevoice.com/2003/02/04/made-in-manhattan/ |access-date=October 3, 2021 |work=The Village Voice |date=February 4, 2003 |archive-date=October 3, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211003200408/https://www.villagevoice.com/2003/02/04/made-in-manhattan/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211003200408/https://www.villagevoice.com/2003/02/04/made-in-manhattan/ |archivedate=October 3, 2021 }}</ref>. Albom kommerciyalıq jaqtan úlken tabısqa eristi, onıń karerasındaǵı eń joqarı satılıw háptesin kórsetti. Albomnıń bas singlı «Jenny from the Block» Billboard Hot 100 chartında úshinshi orınǵa shekem kóterildi hám Lopestiń «tiykarǵı tıńlawshılar auditoriyasınan: qara hám ispan xip-xop jámiyetinen uzaqlasqanı» haqqındaǵı pikirge juwap retinde qabıl etildi. Albom jáne de «All I Have» atlı birinshi orındı iyelegen singldı dóretti. Lopes «Enough» (2002) trillerinde ózin qorǵaytuǵın zorlıq kórgen hayal rolin oynadı, bul rol ushın ol Krav Maga úyreniwi kerek boldı<ref>{{cite news|last=Schaefer|first=Stephen|title=Movies: Singer-actress Jennifer Lopez shows her strength in thriller 'Enough'|newspaper=[[Boston Herald]] |date=May 19, 2002|location=Boston}}</ref>. Shamadan tıs jumıs islegen Lopes 2001-jılı filmdi túsiriw barısında nerv buzılıwın basınan ótkerdi<ref name="Singh">{{cite news|last=Singh|first=Anita|title=Jennifer Lopez: I had a nervous breakdown|url=https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/3152788/Jennifer-Lopez-I-had-a-nervous-breakdown.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/3152788/Jennifer-Lopez-I-had-a-nervous-breakdown.html |archive-date=January 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live|work=[[The Daily Telegraph]] |access-date=October 20, 2012|date=October 7, 2008}}{{cbignore}}</ref>. Film unamsız pikirler aldı;<ref name="Woog 55">{{harvnb|Woog|2020|p=55}}</ref> Chicago Sun-Times gazetasınan Eberti bunı «arzan material» dep esapladı hám «Djennifer Lopes sıyaqlı aktrisanıń» bunday joybarǵa qatnasıwına hayran qaldı<ref>{{Web deregi | sáne = 2002-jıl 24-may | familiya = Ebert| at = Roger| avtorsilteme = Roger Ebert| bet = Enough| url = https://www.rogerebert.com/reviews/enough-2002| jumıs = [[Chicago Sun-Times]]| qaralǵan sáne = 2021-jıl 3-oktyabr | arxivsáne = 2021-jıl 3-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20211003200357/https://www.rogerebert.com/reviews/enough-2002| url-status = live}}</ref>. Onıń keyingi filmi «Maid in Manhattan» (2002) romantikalıq komediyası boldı, onda Lopes Ralf Fayns penen birge Bronkstan kelgen xızmetshi hám jalǵız ana rolin oynadı<ref>{{harvnb|Parish|2009|p=76}}</ref>. Bul film onıń karerasındaǵı eń kóp tabıs alıp kelgen film boldı. «Maid in Manhattan» filmin kórip shıqqan The New York Times gazetasınan A. O. Skott Lopesti romantikalıq bas rol retinde maqulladı hám «onıń aktrisa retindeǵı eń ullı sheberligi» - «ol kiyinetuǵın qattı sırtqı qabıǵın buzbastan eriw qábileti» ekenin ayttı<ref>{{cite news |last1=Scott |first1=A. O. |title=FILM REVIEW; Puttin' Down Mop, Puttin' On the Ritz |url=https://www.nytimes.com/2002/12/13/movies/film-review-puttin-down-mop-puttin-on-the-ritz.html |access-date=October 2, 2021 |work=The New York Times |date=December 13, 2002 |archive-date=October 2, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211002081730/https://www.nytimes.com/2002/12/13/movies/film-review-puttin-down-mop-puttin-on-the-ritz.html |url-status=live }}</ref>. 2002-jılǵı biznes joybarlarında, Lopes Latın amerika awqatları usınatuǵın Madre's atlı Los-Andjeles restoranın ashtı hám óziniń birinshi átirin yaǵnıy iyis suwın, Glow by JLo nı shıǵardı. Ol AQSHta eń kóp satılǵan átir boldı<ref name="HS">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=qki6zZ4aWd0C&q=Glow+by+JLo&pg=PA6-IA135|title=Beauty Imagined:A History of the Global Beauty Industry|first=Geoffrey|last=Jones|publisher=Oxford University Press|date=February 25, 2010|access-date=October 22, 2012|isbn=9780191609619|archive-date=October 20, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020134256/https://books.google.com/books?id=qki6zZ4aWd0C&q=Glow+by+JLo&pg=PA6-IA135|url-status=live}}</ref>. === 2003–2009: Medianıń qadaǵalawı hám karerasınıń tómenlewi === [[Fayl:JenniferLopez.jpg|thumb|left|upright|Lopes 2004-jılı MTV Video Music Awardske kiyatırǵan waqtı]] Lopes 2003-jılı Ben Afflek penen bolǵan jámiyetlik qatnası hám onı talap etiwshi diva retinde súwretlegen tabloidlar sebepli keń kólemli media sınına ushıradı<ref name="Observer">{{cite news |title=Observer profile: J-Lo |url=https://www.theguardian.com/film/2003/sep/14/popandrock |access-date=October 3, 2021 |newspaper=The Guardian |date=September 14, 2003 |archive-date=August 25, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240825111625/https://www.theguardian.com/film/2003/sep/14/popandrock |url-status=live }}</ref>. Ol 2003-jıldıń ortasında óziniń jeke menedjeri Benni Medina hám jámiyetshilik penen baylanıs xızmetkerin jumıstan bosattı; The New York Times gazetasınıń xabarlawınsha, kino prodyuserleri Lopes penen baylanıslarınıń «kóbinese Medina arqalı filtrlengenine» narazı bolǵan edi<ref>{{cite news |last1=Holson |first1=Laura M. |title=When Jenny Dumped Benny |url=https://www.nytimes.com/2003/07/14/business/when-jenny-dumped-benny.html |access-date=October 5, 2021 |work=The New York Times |date=July 14, 2003 |archive-date=October 5, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005195135/https://www.nytimes.com/2003/07/14/business/when-jenny-dumped-benny.html |url-status=live }}</ref>. Sol jılı Lopes Afflek penen birge «Gigli» romantikalıq komediyasında bas roldi oynadı, bul film prokatta úlken sátsizlikke ushıradı hám hámme waqıtlardaǵı eń jaman filmlerdiń biri dep esaplanadı<ref>{{Web deregi | last1 = Stern| first1 = Marlow| bet = A Look Back at 'Gigli,' the Infamous Bennifer-Starring Film, on Its 10th Anniversary| url = https://www.thedailybeast.com/a-look-back-at-gigli-the-infamous-bennifer-starring-film-on-its-10th-anniversary| jumıs = [[The Daily Beast]]| baspaxana = [[IAC (company)|IAC]]| qaralǵan sáne = 2021-jıl 26-dekabr | sáne = 2013-jıl 1-avgust }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2021/jan/25/why-gigli-isnt-a-bad-movie-hear-me-out|title=Hear me out: why Gigli isn't a bad movie|newspaper=The Guardian|first=Jason|last=Bailey|date=January 25, 2021|access-date=June 15, 2022|archive-date=July 4, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220704224823/https://www.theguardian.com/film/2021/jan/25/why-gigli-isnt-a-bad-movie-hear-me-out|url-status=live}}</ref>. The Observer gazetasınan Reks Rid bas aktyorlardı sınǵa alıp, olardı «kásiplik sheberlik hám talant» jaǵınan «ayanıshlı dárejede jaramsız» dep atadı<ref>{{cite news |title=This Smash-Up Is Just Smashing! |url=https://observer.com/2003/08/this-smashup-is-just-smashing/ |access-date=October 6, 2021 |newspaper=The New York Observer |date=August 11, 2003}}</ref>. Rodjer Ebert filmniń «tolıq islemegenin» moyınladı, biraq Lopes hám Afflektiń «óz rolinde jaǵımlı» ekenin hám jubaylardıń ximiyasın atap ótti<ref>{{Web deregi | url = https://www.rogerebert.com/reviews/gigli-2003| bet = Gigli Review| at = Roger| familiya = Ebert| sáne = 2003-jıl 1-avgust | qaralǵan sáne = 2022-jıl 15-iyun | arxivsáne = 2023-jıl 8-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20230608114656/https://www.rogerebert.com/reviews/gigli-2003| url-status = live}}</ref>. 2003-jıldıń aqırında ol óziniń ekinshi átiri Still Jennifer Lopez ti shıǵardı hám Louis Vuitton nıń gúz reklama kampaniyasınıń júzi boldı<ref>{{cite news |title=J-Lo new face Louis Vuitton |url=https://fashionunited.uk/news/fashion/j-lo-new-face-louis-vuitton/2003041838233 |access-date=October 5, 2021 |work=FashionUnited |date=April 18, 2003 |archive-date=October 5, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005202356/https://fashionunited.uk/news/fashion/j-lo-new-face-louis-vuitton/2003041838233 |url-status=live }}</ref>. Lopes «Jersey Girl» (2004) filminde Afflek penen birge kishi rol oynadı. Sınaq tamashagóylerdiń ekrandaǵı erli-zayıplılarǵa qarsı reakciyasınan keyin, onıń ekran waqtı eki ese qısqartıldı<ref>{{cite news |title=Kevin Smith Says Test Audiences Hated Bennifer in 'Jersey Girl' Days |url=https://www.tmz.com/2021/09/29/kevin-smith-test-audiences-hated-ben-affleck-jennifer-lopez-jersey-girl-harvey-weinstein/ |access-date=October 3, 2021 |work=TMZ | til =en |archive-date=October 3, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211003213430/https://www.tmz.com/2021/09/29/kevin-smith-test-audiences-hated-ben-affleck-jennifer-lopez-jersey-girl-harvey-weinstein/ |url-status=live }}</ref>. Lopes keyin bul waqıttı óz karerasınıń eń tómen noqatı dep táriyiplegen<ref>{{Web deregi | last1 = Tess Katz| first1 = Emily| bet = Jennifer Lopez Opens Up About 'The Gigli Era': 'It Was Very Tough'| url = https://www.huffpost.com/entry/jennifer-lopez-gigli_n_6523402| jumıs = [[HuffPost]]| qaralǵan sáne = 2021-jıl 26-dekabr | sáne = 2015-jıl 23-yanvar | arxivsáne = 2021-jıl 26-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20211226185646/https://www.huffpost.com/entry/jennifer-lopez-gigli_n_6523402| url-status = live}}</ref> hám «Gigli» átirapındaǵı media jabılıwınan «ishki dúnyası buzılǵanın» moyınlaǵan: «Men ózimdi joǵalttım, bul bizneste ornım bar ma dep gúmanlandım, bálkim hámme nársede jaramsız shıǵarman dep oyladım. Hám meniń qatnasım pútkil dúnyanıń kóz aldında ózin joq etti. Men ózimdi qayta tiklegenimshe eki jıl ótti.»<ref name="BeautyAndRedemption">{{cite news |last1=McLean |first1=Bethany |title=J-Rod! Jennifer Lopez and Alex Rodriguez on Love, Beauty, and Redemption |url=https://www.vanityfair.com/style/2017/10/jennifer-lopez-alex-rodriguez-cover-story |magazine=Vanity Fair |date=October 31, 2017 |access-date=October 3, 2021 |archive-date=October 18, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211018054307/https://www.vanityfair.com/style/2017/10/jennifer-lopez-alex-rodriguez-cover-story |url-status=live }}</ref> Bir neshe aydan soń, ol Richard Gir menen birge «Shall We Dance?» romantikalıq komediya-dramasında bas roldi oynadı, bul film prokatta tabıslı boldı. Lopestiń kiyim sızıqları hám eki átiri 2004-jıl dawamında 300 million dollardan artıq tabıs keltirdi<ref name="timeTyrangiel">{{cite news|url=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2008201_2008200_2008207,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20090301064251/http://www.time.com/time/nation/article/0%2C8599%2C1093638%2C00.html|archive-date=March 1, 2009|title=Jennifer Lopez|first=Josh|last=Tyrangiel|access-date=January 13, 2007|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|date=August 13, 2005|url-status=live|author-link=Josh Tyrangiel}}</ref>. «Monster-in-Law» (2005) romantikalıq komediyasınıń marketingi, onda Lopes Djeyn Fonda menen birge bas roldi oynadı, onıń «Gigli hám tabloidlar tárepinen buzılǵan imidjin» itibarǵa aldı hám prokatta tabısqa eristi<ref>{{cite news|last=Lowe|first=Kinsey R.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2005-may-16-et-boxoffice16-story.html|title='Monster-in-Law' gets a cheery reception|access-date=December 26, 2021|newspaper=[[Los Angeles Times]]|date=May 16, 2005|location=Los Angeles, California|archive-date=December 26, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211226185649/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2005-may-16-et-boxoffice16-story.html|url-status=live}}</ref>. Ol 2005-jıldıń basında óziniń tórtinshi studiyalıq albomı «Rebirth»ti shıǵardı. Onıń atı Lopestiń «jańa kásiplik baslanıw» úmitleriniń simvolı edi. Ol Lopestiń «biraz joǵalıp qalǵan, jańa ómirde óz ornımdı tabıwǵa háreket etip atırǵan» dáwirinde jazıp alınǵan, «Men jańa ǵana turmısqa shıqqan edim [qosıqshı Mark Antoniy menen] ... Men Benni [Medina] menen birge emes edim.». «Rebirth» albomına sholıwında jurnalist Aleksis Petridis bılay dep atap ótti: «Ataması Lopestiń ózi de karerasında bir nárse durıs emes ekenin túsingenin kórsetedi ... Jaqsı táreplerine qaramastan, siz ele de mına sorawdı oylaysız: Djennifer Lopeske ne boldı?»<ref>{{cite news |title=CD: Jennifer Lopez, Rebirth |url=https://www.theguardian.com/music/2005/feb/18/popandrock.shopping1 |newspaper=The Guardian |date=February 18, 2005 |access-date=October 6, 2021 |archive-date=January 10, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110163829/https://www.theguardian.com/music/2005/feb/18/popandrock.shopping1 |url-status=live }}</ref> Albom Billboard 200 diziminde ekinshi orınǵa shıqtı, biraq aldıńǵı albomlarınıń satılıw kórsetkishlerin qaytalay almadı. Biraq onıń bas singlı «Get Right» Billboard Hot 100 diziminde on ekinshi orınǵa shıǵıp, onıń eń tabıslı qosıqlarınıń birine aylandı<ref name="Biggest Billboard">{{cite magazine |last1=Letkemann |first1=Jessica |date=May 15, 2014 |title=Jennifer Lopez's Top 10 Biggest Billboard Hits |url=https://www.billboard.com/pro/jennifer-lopez-biggest-billboard-hits/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20180623051957/https://www.billboard.com/articles/list/6091769/jennifer-lopez-top-10-songs-biggest-billboard-hits |archive-date=June 23, 2018 |access-date=December 26, 2021}}</ref>. Jáne de 2005-jılı Lopes óziniń ekinshi sán belgisin «Sweetface»ti iske qostı, ol salıstırmalı túrde «joqarı sánge» baǵdarlanǵan edi,<ref>{{Web deregi | last1 = Freeman| first1 = Hadley| bet = No more velour: J-Lo label aims upmarket aims for high fashion cred| url = https://www.theguardian.com/world/2005/feb/11/fashion.shopping| jumıs = [[The Guardian]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 10-dekabr | sáne = 2005-jıl 11-fevral }}</ref> hám Beyonse hám Devid Bekxem menen birge «Kill Bill» filminen ilhamlanǵan Pepsi reklamasında kórindi<ref>{{cite magazine |last1=Gaslin |first1=Glenn |title=Huge Celebrities Who Have Sold You Pepsi |url=https://www.tvguide.com/galleries/huge-celebrities-who-have-sold-you-pepsi/7/ |magazine=[[TV Guide]] |access-date=February 28, 2024 |date=January 24, 2019}}</ref>. Kelesi jılı ol LL Cool J'diń on ekinshi studiyalıq albomınıń bas singlı «Control Myself»te qatnasıp qosıqshı retinde Billboard Hot 100 diziminiń bes joqarǵı ornına qaytıp keldi<ref>{{cite magazine|last1=Pietroluongo|first1=Silvio|title=LL Cool J Sees Historic Re-Entry|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=April 29, 2006|volume=118|issue=18|page=46|issn=0006-2510}}</ref>. Lopestiń keyingi úsh film joybarı kassada sátsizlikke ushıradı. Ol Robert Redford hám Morgan Friman menen birge «Pitpegen ómir» (2005) dramasında bas rolde oynadı. Chikago San-Taymstan Eberti ádettegi sın pikirdiń jaqsı bolmaytuǵının boljadı: «Ol Djennifer Lopeske húrmet kórsetpeydi, sebebi ol házir hesh kim onıń islegen hesh nársesine qanaatlanbaytuǵın dáwirden ótip atır... Lopeske jaqsı bolıwǵa ruqsat beriń; ol házir de bizler onı jańa hám jaqsı dep oylaǵan waqıttaǵıday aktrisa.»<ref>{{cite news |last1=Ebert |first1=Roger |title=An Unfinished Life movie review (2005) |url=https://www.rogerebert.com/reviews/an-unfinished-life-2005 |access-date=October 7, 2021 |work=[[RogerEbert.com]] |archive-date=October 30, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141030044233/http://www.rogerebert.com/reviews/an-unfinished-life-2005 |url-status=live }}</ref> 2006-jılı ol rejissyor Gregori Nava menen qayta birlesip, Meksikanıń Syudad-Xuares qalasındaǵı hayal-qızlardıń óltiriliwin izertlep atırǵan jurnalist rolinde «Shegara qalası» kriminal dramasında bas rolde oynadı<ref>{{cite news|last=Summers|first=Chris|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/5268558.stm|title=Hollywood tackles Mexican mystery|date=September 10, 2006|publisher=BBC News|access-date=July 24, 2012|archive-date=November 9, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121109201609/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/5268558.stm|url-status=live}}</ref>. Film unamsız pikirler aldı hám tikkeley videoǵa shıǵarıldı<ref name="BOM Breakdown">{{Web deregi | url = https://boxofficemojo.com/news/?id=2729| bet = Bankability Breakdown: Jennifer Lopez| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161018220719/http://www.boxofficemojo.com/news/?id=2729| arxivsáne = 2016-jıl 18-oktyabr | sáne = 2010-jıl 22-aprel | qaralǵan sáne = 2016-jıl 17-oktyabr | last1 = Gray| first1 = Brandon| jumıs = [[Box Office Mojo]]| url-status = live}}</ref>. Screen Daily basılımınan Devid D'Arsi Lopesti jurnalist retinde «isenimli emes» dep taptı<ref>{{cite magazine |last1=D'Arcy |first1=David |title=Bordertown |url=https://www.screendaily.com/bordertown/4031062.article |access-date=October 9, 2021 |magazine=[[Screen International]]}}</ref>. 2007-jılı ol sol waqıttaǵı kúyewi Mark Entoni menen birge puerto-rikalı salsa qosıqshısı Ektor Lavoe hám onıń hayalı Puchi haqqında sóz etetuǵın «Qosıqshı» muzıkalıq biografiyalıq filminde bas rolde oynadı<ref name="CantanteNYReview">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/08/03/movies/03cant.html|title=When the Salsa Throbs, a Singer's Soul Is Revealed|newspaper=The New York Times|last=Scott|first=A. O.|date=August 3, 2007|access-date=August 16, 2014|archive-date=June 5, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150605035134/http://www.nytimes.com/2007/08/03/movies/03cant.html|url-status=live}}</ref>. Film kassada jaqsı nátiyje kórsete almadı hám kino sınshılarınan aralas pikirler aldı; Lopestiń ózi maqtanısh penen aytqan oyını hám maqtaw, hám sınǵa ushıradı<ref>{{cite news |last1=LaSalle |first1=Mick |title=A salsa star who couldn't keep drugs out of the mix |url=https://www.sfgate.com/movies/article/A-salsa-star-who-couldn-t-keep-drugs-out-of-the-2511992.php |access-date=October 9, 2021 |publisher=[[SFGate]] |date=August 3, 2007 |archive-date=October 9, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211009193828/https://www.sfgate.com/movies/article/A-salsa-star-who-couldn-t-keep-drugs-out-of-the-2511992.php |url-status=live }}</ref>. [[Fayl:Jennifer Lopez 2008.jpg|thumb|upright|Lopes 2008-jılı]] Lopes 2007-jılı eki studiyalıq albom shıǵardı. Onıń besinshi albomı «Como Ama una Mujer» onıń tolıǵı menen ispan tilinde jazılǵan birinshi albomı boldı. Entertainment Weekly basılımınan Kris Uillman albomnıń Lopestiń qosıq ayta alatuǵınına «jetkilikli dárejede isenimli dálil» usınǵanın moyınladı, biraq «hálsiz sezimli qosıqlar»ǵa qızıqpadı<ref>{{cite magazine|last1=Willman|first1=Chris|title=Como Ama Una Mujer|url=http://www.ew.com/article/2007/03/23/como-ama-una-mujer|access-date=February 16, 2016|magazine=[[Entertainment Weekly]]|date=March 27, 2007|archive-date=April 12, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160412084625/http://www.ew.com/article/2007/03/23/como-ama-una-mujer|url-status=live}}</ref>. Bul albom Billboard 200 diziminiń joqarǵı onlıǵına kirgen besinshi ispan tilindegi albom boldı hám sol waqıtta artisttiń ispan tilindegi dáslepki albomı ushın eń joqarı birinshi hápte satılıwına eristi. Baslı singlı «Qué Hiciste» Billboard Hot 100 diziminde 86-orınǵa shıqtı, al ekinshi singlı «Me Haces Falta» dizimge kire almadı. Lopestiń sol jılı keyinirek shıqqan altınshı studiyalıq albomı «Brave» onıń dúnya júzi boyınsha eń tómen dárejede dizimge kirgen albomı boldı. Entertainment Weekly basılımınan Djonatan Bernsteyni Lopestiń «qaytadan ayaq oyın maydanına qaytıw albomı» ushın «hálsiz vokalǵa» qaytqanına kewli tolmadı<ref>{{cite magazine |last=Bernstein |first=Jonathan |url=http://www.ew.com/article/2007/10/08/brave |title=Brave |magazine=Entertainment Weekly |access-date=October 7, 2009 |date=October 8, 2007 |archive-date=September 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924064531/http://www.ew.com/article/2007/10/08/brave |url-status=live }}</ref>. Albom Billboard 200 diziminde 12-orınnan basladı<ref>{{cite news |title=Kid Rock's Jesus Overpowers Bruce Springsteen's Magic On Billboard Chart |url=http://www.mtv.com/news/1572111/kid-rocks-jesus-overpowers-bruce-springsteens-magic-on-billboard-chart/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150103191211/http://www.mtv.com/news/1572111/kid-rocks-jesus-overpowers-bruce-springsteens-magic-on-billboard-chart/ |url-status=dead |archive-date=January 3, 2015 |access-date=October 9, 2021 |publisher=MTV News |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211009200646/http://www.mtv.com/news/1572111/kid-rocks-jesus-overpowers-bruce-springsteens-magic-on-billboard-chart/ |archivedate=October 9, 2021}}</ref> hám eki singl shıǵardı: «Do It Well» hám «Hold It Don't Drop It». Birinshi singl Billboard Hot 100 diziminde 31-orınǵa shıqtı, al ekinshisi dizimge kire almadı. Egiz balaǵa ekiqabat bolǵan waqtında, Lopes 2007-jıldıń sentyabr ayında óziniń birinshi koncert turına shıqtı, bul showdı Entoni menen birge basqardı; tur jaqsı qabıllandı<ref>{{cite news |last1=Sanneh |first1=Kelefa |title=Sure, Bring Your Family to Work |url=https://www.nytimes.com/2007/10/09/arts/music/09lope.html?_r=1 |access-date=October 9, 2021 |work=The New York Times |date=October 9, 2007 |archive-date=October 9, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211009202913/https://www.nytimes.com/2007/10/09/arts/music/09lope.html?_r=1 |url-status=live }}</ref>. Ol jáne de ózi «qızıǵıwshılıq joybarı» dep ataǵan MTV telekanalınıń «DanceLife» showın dóretti, onı prodyuserledi hám onda qatnastı<ref name="Tracy 107">{{harvnb|Tracy|2008|p=107}}</ref>. 2008-jıldıń fevral ayında egizlerdi tuwǵannan keyin, Lopestiń karerasında úzilis boldı<ref name="Tampa">{{cite news|last1=Persall|first1=Steve|title=Jennifer Lopez returns from 3-year break in 'The Back-up Plan'|url=http://www.tampabay.com/features/movies/jennifer-lopez-returns-from-3-year-break-in-the-back-up-plan/1088912|newspaper=[[Tampa Bay Times]]|access-date=December 13, 2016|date=April 21, 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170510111831/http://www.tampabay.com/features/movies/jennifer-lopez-returns-from-3-year-break-in-the-back-up-plan/1088912|archive-date=May 10, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170510111831/http://www.tampabay.com/features/movies/jennifer-lopez-returns-from-3-year-break-in-the-back-up-plan/1088912|archivedate=May 10, 2017}}</ref>. Ol Madre's restoranın birotala japtı,<ref name="madre">{{cite news|url=https://www.tmz.com/2008/07/09/j-lo-closes-up-shop/|title=J.Lo's Restaurant Huevos Goodbye|publisher=TMZ|date=July 9, 2008|access-date=October 3, 2021|archive-date=October 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003200358/https://www.tmz.com/2008/07/09/j-lo-closes-up-shop/|url-status=live}}</ref> sonday-aq onıń eki moda úlgisi de jabıldı. Burınǵı menedjeri Medinanı qayta jumısqa alǵannan keyin,<ref>{{cite news |title=J.Lo puts music on back burner |url=https://www.today.com/popculture/j-lo-puts-music-back-burner-wbna29088002 |access-date=October 5, 2021 |work=[[Today (American TV program)|Today]] |archive-date=October 5, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211005202400/https://www.today.com/popculture/j-lo-puts-music-back-burner-wbna29088002 |url-status=live }}</ref> Lopes 2009-jıldıń aqırında eki qosıq shıǵardı: «Louboutins» hám «Fresh Out of the Oven». Bul qosıqlar onıń jetinshi studiyalıq albomına arnalǵan edi, biraq Billboard dizimlerine kire almadı, bul onıń Sony Music hám Epic Records kompaniyalarınan ketiwine alıp keldi<ref>{{cite news |url=http://www.nydailynews.com/entertainment/gossip/louboutins-fresh-oven-flop-epic-records-jennifer-lopez-boot-source-article-1.194874 |title=After 'Louboutins', 'Fresh Out of the Oven' flop, Epic Records gives Jennifer Lopez the boot: source |newspaper=New York Daily News |author=Gatecrasher|date=February 23, 2010 |access-date=August 16, 2014}}</ref>. === 2010–2015: «American Idol» hám karerasınıń qayta tikleniwi === [[Fayl:Jennifer Lopez 12, 2012.jpg|thumb|upright|left|Lopes 2012-jılı [[Parij]], [[Franciya]]da óziniń Dance Again World Tour koncert turında qosıq aytpaqta]] Lopestiń úsh jıldan keyingi birinshi teatr roli romantikalıq komediya «The Back-up Plan» (2010) filminde boldı. The New York Times gazetasınan Manoxla Dargis filmnen tásirlenbedi hám Lopesti «ekranda jaǵımlı, biraq úlken ekrandaǵı jetiskenlikleri haqqında qayǵılı tariyxı bar aktrisa» dep súwretledi. «Bul, bálkim, tolıǵı menen onıń ayıbı emes: hayallar ushın romantikalıq roller kóbinese júdá ápiwayı yamasa sarı shashlı aktrisalarǵa beriletuǵın edi.»<ref>{{cite news |last1=Dargis |first1=Manohla |title=Love Means Having to Say, 'I Feel ...' |url=https://www.nytimes.com/2010/04/23/movies/23backup.html?8dpc |access-date=October 3, 2021 |work=The New York Times |date=April 22, 2010 |archive-date=October 3, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211003221558/https://www.nytimes.com/2010/04/23/movies/23backup.html?8dpc |url-status=live }}</ref> Lopestiń karerasındaǵı «úlken burılıs noqatı» American Idol qosıq tańlawı telebaǵdarlamasınıń onınshı máwsiminde Saymon Kouelldiń ornına tóreshiler quramına qosılıwı boldı. Bul «úlken táwekel» ekeni aytılǵanına qaramastan, ol bul jumıstı qabıl etti, sebebi «oǵan filmlerge kóp usınıs túspey atırǵan edi». Lopestiń 2011-jılı American Idol baǵdarlamasına qatnasıwı onı qaytadan ataqlı etti<ref name="varietyidol">{{cite news|last1=Setoodeh|first1=Ramin|title=How Jennifer Lopez Learned to Dance Again|url=https://variety.com/2019/music/features/jennifer-lopez-hustlers-its-my-party-the-godmother-1203313001/|access-date=October 9, 2021|work=Variety|date=August 26, 2019|archive-date=October 26, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026023831/https://variety.com/2019/music/features/jennifer-lopez-hustlers-its-my-party-the-godmother-1203313001/|url-status=live}}</ref>. Forbes jurnalınıń Xanna Elliotı bunı «ájayıp qayta keliw» dep súwretledi hám bılay dep jazdı: «Idol onı insaniylastırdı. Burın tek itibardı tartıwshı sirena retinde tanıǵan tamashagóyler endi miynetkesh, óz kúshi menen jetisken, empatiyalı jalǵız ana menen tanıstı, ol qatnasıwshılar jaqsı óner kórsetkende de, sátsizlikke ushıraǵanda da sezimge beriletuǵın edi.» Keyin Lopes Billboard jurnalı «házirgi waqıtqa shekem realiti-TV tiykarında muzıkalıq kareranıń eń tásirli qayta tikleniwi» dep ataǵan nárseni bastan keshirdi. Island Records penen jańa jazıw shártnamasın dúzgennen keyin, onıń jetinshi studiyalıq albomı «Love?» 2011-jıldıń basında shıqtı. Albomnıń ózi ortasha kommerciyalıq tabısqa erisken bolsa da,<ref name=lovereview>{{Web deregi | familiya = Copsey| at = Robert| bet = Jennifer Lopez: 'Love?'| url = https://www.digitalspy.com/music/album-reviews/a317729/jennifer-lopez-love/| jumıs = Digital Spy| qaralǵan sáne = 2021-jıl 26-dekabr | sáne = 2011-jıl 4-may | arxivurl = https://web.archive.org/web/20110505234750/http://www.digitalspy.com.au/music/albumreviews/a317729/jennifer-lopez-love.html| arxivsáne = 2011-jıl 5-may | url-status = dead}}</ref> «On the Floor» atlı singl sol jılı hayal artistler arasında eń kóp satılǵan singl boldı<ref name="Digital report 2012">{{Web deregi | bet = IFPI digital music report 2012 – key facts and figures| url = http://ifpi.com/content/library/DMR2012_key_facts_and_figures.pdf| baspaxana = [[International Federation of the Phonographic Industry]]| qaralǵan sáne = 2012-jıl 23-yanvar | url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20121030053448/http://ifpi.com/content/library/DMR2012_key_facts_and_figures.pdf| arxivsáne = 2012-jıl 30-oktyabr }}</ref>. Ol Billboard Hot 100 diziminde úshinshi orınǵa shıǵıp, «All I Have» singli waqtınan beri Lopestiń jeke artist retinde eń joqarı dárejege shıqqan singli boldı<ref>{{cite magazine |url=https://www.billboard.com/music/music-news/beastie-boys-score-no-2-debut-on-billboard-200-adele-holds-at-no-1-471634/ |title=Beastie Boys Score No. 2 Debut on Billboard 200, Adele Holds at No. 1 |magazine=Billboard |last=Caulfield |first=Keith | sáne =May 11, 2011 |access-date=December 26, 2021 |archive-date=December 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211226185646/https://www.billboard.com/music/music-news/beastie-boys-score-no-2-debut-on-billboard-200-adele-holds-at-no-1-471634/ |url-status=live }}</ref>. Albom jáne eki singl shıǵardı, «I'm Into You» hám «Papi», biraq olar usınday jetiskenlikke erispedi<ref name="Rejuvenation">{{cite magazine |last1=Lipshutz |first1=Jason |date=July 27, 2012 |title=Jennifer Lopez And Her 'American Idol' Rejuvenation: An Appreciation |url=https://www.billboard.com/music/music-news/jennifer-lopez-and-her-american-idol-rejuvenation-an-appreciation-480738/ |url-status=live |magazine=Billboard |archive-url=https://web.archive.org/web/20231009165217/https://www.billboard.com/music/music-news/jennifer-lopez-and-her-american-idol-rejuvenation-an-appreciation-480738/ |archive-date=October 9, 2023 |access-date=February 27, 2024}}</ref>. Usı dáwirde Lopes L'Oréal, Gilette Venus, Tous hám Fiat brendleriniń elshisi boldı. Ol jáne de Tommy Hilfiger menen birge Kohl's ushın Jennifer Lopez Collection atlı kiyim hám úy buyımları seriyasın basladı; bul kollekciya birinshi jılında shama menen 3 milliard dollar satıw kólemine jetti<ref name="Stylist">{{Web deregi | url = https://www.stylist.co.uk/people/jennifer-lopez-calling-the-shots/155203| bet = Jennifer Lopez: calling the shots| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240222040926/https://www.stylist.co.uk/people/jennifer-lopez-calling-the-shots/155203| arxivsáne = 2024-jıl 22-fevral | qaralǵan sáne = 2024-jıl 23-fevral | last1 = Gilmour| first1 = Lyndsay| jumıs = [[Stylist (magazine)|Stylist]]| url-status = live}}</ref>. Lopes 2012-jılı American Idol baǵdarlamasınıń on birinshi máwsiminde qaytadan tóreshi retinde qatnastı, ol ushın shama menen 20 million dollar haqı alǵanı xabarlandı<ref name="Forbes2">{{cite news|first=Hannah|last=Elliott|url=https://www.forbes.com/sites/hannahelliott/2012/05/16/the-real-american-idol-how-j-lo-got-her-mojo-back/|title=The Real American Idol: How J.Lo Got Her Mojo Back|work=[[Forbes]]| sáne =April 18, 2012|access-date=May 24, 2012|archive-date=May 19, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120519045128/http://www.forbes.com/sites/hannahelliott/2012/05/16/the-real-american-idol-how-j-lo-got-her-mojo-back/|url-status=live}}</ref>. Sol jılı ol óziniń burınǵı leyblı Epic Records penen shártnama minnetlemelerin orınlaw ushın óziniń eń jaqsı qosıqları toplamı «Dance Again... the Hits»ti shıǵardı<ref name="radio1">{{Web deregi | url = http://925maxima.radio.com/2012/05/28/jennifer-lopez-interview-new-single-goin-in| bet = Jennifer Lopez Talks About Her New Single "Goin' In"| baspaxana = 925maxima Radio| sáne = 2012-jıl 28-may | qaralǵan sáne = 2012-jıl 23-iyun | arxivurl = https://archive.today/20121216101846/http://925maxima.cbslocal.com/2012/05/28/jennifer-lopez-interview-new-single-goin-in/| arxivsáne = 2012-jıl 16-dekabr | url-status = dead}}</ref>. Lopes, Entoniyden ajırasıp atırǵan hám «shańaraqtıń buzılıwı» jaǵdayında jasap atırǵan waqtında, albomnıń jalǵız singlı «Dance Again» oǵan «eń qolaylı waqıtta» kelgenin sezdi<ref name="ryaninterview">{{Web deregi | at = Michael| familiya = Murray| url = http://ryanseacrest.com/2012/03/30/jennifer-lopez-talks-dance-again-her-upcoming-album-audio/| bet = Jennifer Lopez Talks 'Dance Again' & Her Upcoming 'Greatest Hits' Album| baspaxana = Ryan Seacrest Productions| sáne = 2012-jıl 30-mart | qaralǵan sáne = 2012-jıl 31-mart | url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120402195736/http://ryanseacrest.com/2012/03/30/jennifer-lopez-talks-dance-again-her-upcoming-album-audio/| arxivsáne = 2012-jıl 2-aprel }}</ref>. «Dance Again» AQSHtıń Billboard Hot 100 diziminde 17-orınǵa shıqtı. Lopes 2012-jıldıń ortasında óziniń birinshi bas koncert turın Dance Again World Tour di basladı. Bul tur hárbir kórsetiwde 1 million dollardan artıq payda keltirdi<ref name="Forbes 2013">{{cite news|title=No. 5: Jennifer Lopez ($45 million)|url=https://www.forbes.com/pictures/eeel45eglhi/no-5-jennifer-lopez-45-million/|work=Forbes|access-date=February 8, 2015|archive-date=December 7, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141207225818/http://www.forbes.com/pictures/eeel45eglhi/no-5-jennifer-lopez-45-million/|url-status=live}}</ref>. Sonday-aq sol jılı ol Teeology atlı qımbat bahalı futbolka brendin iske qostı<ref>{{cite news |first=Andrea |last=Huspeni |url=http://www.businessinsider.com/jennifer-lopez-to-launch-teeology-2012-7 |title=Jennifer Lopez to Launch Teeology |work=Business Insider |date=July 12, 2012 |access-date=August 5, 2012 |archive-date=August 4, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120804224925/http://www.businessinsider.com/jennifer-lopez-to-launch-teeology-2012-7 |url-status=live }}</ref>. Lopes 2012-jılı úlken ekranǵa qaytıp keldi, ol 1984-jılǵı «What to Expect When You're Expecting» kitabı tiykarında túsirilgen «What to Expect When You're Expecting» filminde bir topar aktyorlar menen birge bas rolde oynadı<ref name="Lopez">{{cite magazine|url=https://ew.com/article/2011/06/24/jennifer-lopez-what-to-expect-when-youre-expecting/|title=Jennifer Lopez signs on for 'What to Expect When You're Expecting'|last=Labrecque|first=Jeff|magazine=[[Entertainment Weekly]] |date=June 24, 2011|access-date=December 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110630094618/http://insidemovies.ew.com/2011/06/24/jennifer-lopez-what-to-expect-when-youre-expecting/ |archive-date=June 30, 2011 |url-status=dead}}</ref>. Lopes Ice Age franshizasınıń tórtinshi filmi bolǵan animaciyalıq film «Ice Age: Continental Drift»te Shira atlı qılıshlı jolbarıstıń dawısın sóyletti<ref name="Rovi Ice Age 4">{{Web deregi | at = Jeremy| familiya = Wheeler| url = http://www.allrovi.com/movies/movie/ice-age-continental-drift-3d-v516738| bet = Ice Age: Continental Drift 3D – Cast, Reviews, Summary, and Awards| baspaxana = AllRovi| qaralǵan sáne = 2011-jıl 30-oktyabr | url-status = dead| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120128010036/http://www.allrovi.com/movies/movie/ice-age-continental-drift-3d-v516738| arxivsáne = 2012-jıl 28-yanvar }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.sfgate.com/tv/article/Ice-Age-storms-the-weekend-box-office-3708776.php|title=Ice Age storms the weekend box office| sáne =July 15, 2012|work=San Francisco Chronicle|agency=Associated Press|access-date=November 14, 2019|archive-date=August 2, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200802035701/https://www.sfgate.com/tv/article/Ice-Age-storms-the-weekend-box-office-3708776.php|url-status=live}}</ref>. Sonday-aq 2012-jılı «¡Q'Viva! The Chosen» atlı talant showı Lopes, Entoniy hám rejissyor-xoreograf Djeymi Kingtiń Latın Amerikasınıń 21 eline sayaxat etip, [[Las-Vegas]] showı ushın jańa talantlar izlew barısın kórsetti<ref>{{cite news| url=https://hollywoodreporter.com/news/jennifer-lopez-marc-anthonys-qviva-250584 | work=[[The Hollywood Reporter]] | title=Jennifer Lopez and Marc Anthony's 'Q'Viva: The Chosen': First Broadcast Partners Announced | date=October 19, 2011}}</ref>. 2013-jılı Lopes Djeyson Steytem menen birge «Parker» atlı kriminal trillerde Lesli rolin oynadı. Onıń bul roldegi oyını unamlı pikirler aldı, Chicago Tribune gazetası bul roldiń Lopeske «dramalıq, romantikalıq, kúlkili, uwayım shekken, quwanıshlı hám kúshlew múmkinshiligin bergenin» hám «tamashagóyler onı aqırına shekem qollap-quwatlaǵanın» atap ótti<ref>{{cite news|url=https://www.chicagotribune.com/entertainment/sns-201301251600--tms--lizsmittr--x-a20130128-20130128,0,6035496.story |title=Hackford's 'Parker' packs a big punch |newspaper=Chicago Tribune |date=January 28, 2013 |access-date=December 5, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130729082325/http://www.chicagotribune.com/entertainment/sns-201301251600--tms--lizsmittr--x-a20130128-20130128%2C0%2C6035496.story |archive-date=July 29, 2013 |url-status=dead }}</ref>. Sol jılı Lopes «Live It Up» singlın shıǵardı, Viva Móvil atlı mobil telefon satıw brendin dúzdi,<ref>{{Web deregi | familiya = Cheng| at = Roger| url = https://www.cnet.com/tech/mobile/jennifer-lopez-dishes-on-new-viva-movil-shopping-q-a/| bet = Jennifer Lopez dishes on new Viva Movil shopping (Q&A)| baspaxana = CNET| sáne = 2013-jıl 23-may | qaralǵan sáne = 2021-jıl 26-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20130528054136/http://reviews.cnet.com/8301-12261_7-57585831-10356022/jennifer-lopez-dishes-on-new-viva-movil-shopping-q-a/| arxivsáne = 2013-jıl 28-may | url-status = dead}}</ref> hám NuvoTV telekanalınıń bas dóretiwshilik direktorı bolıp tayınlandı<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-22886829 |title=Jennifer Lopez lobbies for more diversity on TV |date=June 13, 2013 |newspaper=BBC News |access-date=November 14, 2019 |archive-date=April 23, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220423053712/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-22886829 |url-status=live }}</ref><ref name="Latino1">{{cite news |url=https://www.foxnews.com/entertainment/jennifer-lopez-wants-latinos-to-realize-their-power |title=Jennifer Lopez Wants Latinos To Realize Their Power |work=Fox News Latino |date=June 13, 2013 |access-date=December 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130617154216/http://latino.foxnews.com/latino/entertainment/2013/06/13/jennifer-lopez-wants-latinos-to-realizing-our-power/ |archive-date=June 17, 2013 }}</ref>. [[Fayl:Jennifer Lopez at GLAAD Media Awards (cropped).jpg|thumb|right|upright|Lopes 2014-jılǵı 25-GLAAD Media sıylıqları saltanatında]] Bir máwsimge qatnaspaǵannan keyin, Lopes American Idol showınıń on úshinshi máwsimine qaytıp keldi, bul ushın oǵan shama menen 17.5 million dollar tólengeni xabarlandı<ref>{{cite magazine|last1=Lipshutz|first1=Jason|title=Jennifer Lopez's 'A.K.A.' Debut: An Icon Reaches a Crossroads|url=https://www.billboard.com/music/music-news/jennifer-lopez-aka-debut-sales-pop-column-6141007/|magazine=Billboard|access-date=December 26, 2021|date=June 30, 2014|archive-date=December 26, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211226185650/https://www.billboard.com/music/music-news/jennifer-lopez-aka-debut-sales-pop-column-6141007/|url-status=live}}</ref>. Onıń segizinshi studiyalıq albomı «A.K.A.» 2014-jıldıń ortasında Capitol Records arqalı shıǵarıldı, biraq satılıwı tómen bolıp, AQSHta onıń eń az satılǵan albomı boldı. Albomnan úsh singl shıǵarıldı: French Montana qatnasqan «I Luh Ya Papi», «First Love» hám Iggi Azaliya qatnasqan «Booty». Olar Billboard Hot 100 diziminde sáykes túrde 77-, 87- hám 18-orınlardı iyeledi. Sol jılı Lopes Pitbul hám Klaudiya Leytte menen birge 2014-jılǵı FIFA Jáhán Chempionatınıń rásmiy qosıǵı «We Are One (Ole Ola)»n shıǵardı. Lopes Endless Jewelry kompaniyası menen birge zergerlik buyımlar jıynaǵın shıǵardı,<ref>{{Web deregi | last1 = Cheng| first1 = Andrea| bet = Here's Your First Look at Jennifer Lopez's New Jewelry Designs| url = http://www.instyle.com/news/heres-your-first-look-jennifer-lopezs-new-jewelry-designs| jumıs = InStyle| qaralǵan sáne = 2015-jıl 21-sentyabr | sáne = 2015-jıl 15-yanvar | arxivsáne = 2015-jıl 7-sentyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20150907073907/http://www.instyle.com/news/heres-your-first-look-jennifer-lopezs-new-jewelry-designs| url-status = dead}}</ref> hám «True Love» atlı kitabın járiyaladı, ol New York Times bestsellerine aylandı<ref>{{Web deregi | last1 = Cowles| first1 = Gregory| bet = Inside the List| url = https://www.nytimes.com/2014/11/23/books/review/inside-the-list.html| arxivurl = https://ghostarchive.org/archive/20220103/https://www.nytimes.com/2014/11/23/books/review/inside-the-list.html| arxivsáne = 2022-jıl 3-yanvar | url-access = subscription| url-status = live| jumıs = [[The New York Times]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 10-dekabr | sáne = 2014-jıl 14-noyabr }}{{cbignore}}</ref>. === 2016–2021: Televideniedegi jumısları, «Hustlers» hám Super Bowl LIV === 2016-jıldıń yanvar ayında Lopes Las-Vegastaǵı Planet Hollywoodtıń Zappos teatrında «All I Have» atlı koncert-rezidenciya showın basladı<ref>{{cite news|title=Jennifer Lopez Reveals Title and Artwork for Vegas Show|url=http://lasvegas.cbslocal.com/2015/09/20/jennifer-lopez-reveals-title-and-artwork-for-vegas-show/|website=CBS Las Vegas|access-date=September 20, 2015|date=September 20, 2015|archive-date=September 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150920174558/http://lasvegas.cbslocal.com/2015/09/20/jennifer-lopez-reveals-title-and-artwork-for-vegas-show/|url-status=live}}</ref>. Ol úsh jıl dawamında 120 show ótkizip, bilet satıwlarınan 100 million dollardan aslam payda taptı<ref>{{Web deregi | last1 = Leach| first1 = Robin| bet = Review: J.Lo inks three-year contract; Pitbull, Ne-Yo, Ja Rule join her onstage| url = http://lasvegassun.com/vegasdeluxe/2016/jan/21/review-jlo-inks-three-year-contract-as-pitbull-ne/| jumıs = [[Las Vegas Sun]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 29-iyun | sáne = 2016-jıl 21-yanvar | arxivurl = https://web.archive.org/web/20160702144836/http://lasvegassun.com/vegasdeluxe/2016/jan/21/review-jlo-inks-three-year-contract-as-pitbull-ne/| arxivsáne = 2016-jıl 2-iyul | url-status = dead}}</ref><ref>{{Web deregi | last1 = Chiu| first1 = Melody| bet = Jennifer Lopez Surpasses $100 Million in Ticket Sales as She Wraps Star-Studded Vegas Residency| url = https://people.com/music/jennifer-lopez-wraps-all-i-have-las-vegas-residency/| jumıs = [[People (magazine)|People]]| qaralǵan sáne = 2018-jıl 1-oktyabr | sáne = 2018-jıl 30-sentyabr | arxivsáne = 2018-jıl 1-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20181001042716/https://people.com/music/jennifer-lopez-wraps-all-i-have-las-vegas-residency/| url-status = live}}</ref>. Rezidenciyanıń basında Lopes óziniń burınǵı leyblı Epic Records penen bir neshe albom shıǵarıw haqqında shártnama dúzdi<ref name="New Epic Deal">{{cite news|title=Jennifer Lopez Signs New Deal With Epic Records |url=https://www.billboard.com/pro/jennifer-lopez-signs-new-deal-with-epic-records/ |access-date=December 26, 2021 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |agency=[[Prometheus Global Media]] |date=March 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094959/http://www.billboard.com/articles/news/6897352/jennifer-lopez-signs-new-deal-with-epic-records |archive-date=March 4, 2016 |location=United States |url-status=live }}</ref> hám 2010-jıllardaǵı eń tabıslı singllarınıń biri bolǵan «Ain't Your Mama»nı shıǵardı. Bir neshe albom shıǵarıw haqqında kelisim dúzgenine qaramastan, ol bul leybl astında hesh qanday albom shıǵarmadı<ref>{{Web deregi | bet = Jennifer Lopez's Official biggest songs in the UK revealed| url = https://www.officialcharts.com/chart-news/jennifer-lopezs-official-biggest-songs-in-the-uk-revealed__15657/| baspaxana = [[Official Charts Company]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 9-fevral | sáne = 2019-jıl 24-iyul | arxivsáne = 2016-jıl 26-iyul | arxivurl = https://web.archive.org/web/20160726132310/https://www.officialcharts.com/chart-news/jennifer-lopezs-official-biggest-songs-in-the-uk-revealed__15657/| url-status = live}}</ref>.Sonday-aq 2016-jılı ol NBC telekanalınıń «Shades of Blue» atlı kriminal drama serialında bas roldi oynawdı basladı, ol bul serialdıń atqarıwshı prodyuseri de boldı. Ol Xarli Santos rolin oynadı - jalǵız baslı ana hám policiya detektivi, ol óz bólimin tekseriw ushın FBR ushın jasırın agent boladı<ref>{{Web deregi | last1 = Maglio| first1 = Tony| bet = Ratings: J Lo's 'Shades of Blue' Is Most-Watched NBC Thursday Debut in 7 Years| url = https://thewrap.com/jennifer-lopez-shades-of-blue-ray-liotta-american-idol-nbc-tv-ratings-fox/| jumıs = TheWrap| sáne = 2016-jıl 8-yanvar | qaralǵan sáne = 2016-jıl 8-yanvar | arxivsáne = 2016-jıl 11-yanvar | arxivurl = https://web.archive.org/web/20160111021501/http://www.thewrap.com/jennifer-lopez-shades-of-blue-ray-liotta-american-idol-nbc-tv-ratings-fox/| url-status = live}}</ref>. Serialdıń premerası NBC telekanalına sońǵı jeti jıldaǵı eń kóp kórilgen piyshembi kúngi premeranı alıp keldi<ref>{{Web deregi | bet = 104 Women Who Defined the Decade in Pop Culture| url = https://www.glamour.com/story/women-who-defined-the-decade-in-pop-culture| jumıs = [[Glamour (magazine)|Glamour]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 13-fevral | sáne = 2019-jıl 20-dekabr }}</ref><ref>{{cite news|last1=Paskin|first1=Willa|title=Shades of Blue|work=Slate|date=January 6, 2016|url=https://slate.com/culture/2016/01/shades-of-blue-on-nbc-starring-jennifer-lopez-reviewed.html|access-date=December 26, 2021|archive-date=December 26, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211226181704/https://slate.com/culture/2016/01/shades-of-blue-on-nbc-starring-jennifer-lopez-reviewed.html|url-status=live}}</ref>. Rey Liotta menen birge bas roldi oynaǵan Lopestiń oyını sınshılardıń maqtawına ılayıq boldı<ref>{{Web deregi | bet = Ice Age: Collision Course| url = https://boxofficemojo.com/movies/?id=iceage5.htm| jumıs = [[Box Office Mojo]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 30-iyun | arxivsáne = 2016-jıl 27-oktyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20161027203958/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=iceage5.htm| url-status = live}}</ref>. Sol jılı ol jáne de «Ice Age: Collision Course» (2016) animaciyalıq filminde Shira dawıslı rolin qaytaladı hám Djuzeppe Dzanotti menen birgelikte ayaq kiyim hám zergerlik buyımlardıń kapsula kollekciyasın jobalastırdı<ref>{{Web deregi | last1 = Underwood| first1 = Khalea| bet = Jennifer Lopez Teams Up With Giuseppe Zanotti for 'Bad Ass High Heels' Collection| url = http://www.usmagazine.com/celebrity-style/news/jennifer-lopez-and-giuseppe-zanotti-will-release-shoes-w431171| jumıs = [[Us Weekly]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 28-iyul | sáne = 2016-jıl 27-iyul | arxivsáne = 2016-jıl 28-iyul | arxivurl = https://web.archive.org/web/20160728133546/http://www.usmagazine.com/celebrity-style/news/jennifer-lopez-and-giuseppe-zanotti-will-release-shoes-w431171| url-status = live}}</ref>. Lopes NBC telekanalınıń «World of Dance» atlı ayaq oyın jarıs serialınıń atqarıwshı prodyuseri hám tóreshisi boldı,<ref name="Variety July 2016">{{Web deregi | last1 = Wagmeister| first1 = Elizabeth| bet = NBC Greenlights Reality Dance Competition Series from Jennifer Lopez| url = https://variety.com/2016/tv/news/world-of-dance-jennifer-lopez-competition-reality-nbc-1201817499/| jumıs = Variety| qaralǵan sáne = 2016-jıl 23-iyul | sáne = 2016-jıl 19-iyul | arxivsáne = 2016-jıl 22-iyul | arxivurl = https://web.archive.org/web/20160722081740/http://variety.com/2016/tv/news/world-of-dance-jennifer-lopez-competition-reality-nbc-1201817499/| url-status = live}}</ref> bul serial 2017-jıldıń may ayında efirge shıqqannan keyin reyting jaǵınan úlken jetiskenlikke eristi<ref>{{Web deregi | last1 = Maglio| first1 = Tony| bet = Ratings: J Lo's 'World of Dance' Scores Big Premiere After 'AGT'| url = https://thewrap.com/world-dance-americas-got-talent-agt-ratings/| jumıs = [[TheWrap]]| baspaxana = The Wrap News, Inc.| qaralǵan sáne = 2017-jıl 1-iyun | sáne = 2017-jıl 31-may }}</ref><ref>{{Web deregi | last1 = O'Connell| first1 = Michael| bet = TV Ratings: NBC's 'World of Dance' Scores a Big Post-'Talent' Debut| url = https://hollywoodreporter.com/live-feed/tv-ratings-nbcs-world-dance-scores-post-talent-debut-1008894| jumıs = [[The Hollywood Reporter]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 1-iyun | sáne = 2017-jıl 31-may | arxivsáne = 2017-jıl 31-may | arxivurl = https://web.archive.org/web/20170531210324/http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/tv-ratings-nbcs-world-dance-scores-post-talent-debut-1008894| url-status = live}}</ref>. Sol jılı Lopes «Ni Tú Ni Yo» hám «Amor, Amor, Amor» singlların shıǵardı, olar onıń ekinshi ispan tilindegi albomı «Por Primera Vez»ge kirgiziliwi kerek edi,<ref name="Billboard Spanish Album 2016">{{cite magazine|last1=Cobo|first1=Leila|title=Jennifer Lopez to Release Spanish Album, Executive Produced by Marc Anthony: Exclusive|url=https://www.billboard.com/music/latin/jennifer-lopez-spanish-album-marc-anthony-executive-producer-7533475/|magazine=Billboard|access-date=December 26, 2021|date=October 6, 2016|archive-date=December 26, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211226185651/https://www.billboard.com/music/latin/jennifer-lopez-spanish-album-marc-anthony-executive-producer-7533475/|url-status=live}}</ref><ref name="Idolator 1">{{Web deregi | last1 = Wass| first1 = Mike| bet = Jennifer Lopez Announces New Single "Amor Amor Amor"| url = https://www.idolator.com/7670837/jennifer-lopez-new-single-amor-amor-amor| jumıs = [[Idolator (website)|Idolator]]| baspaxana = Hive Media| qaralǵan sáne = 2017-jıl 9-noyabr | sáne = 2017-jıl 7-noyabr | arxivsáne = 2022-jıl 26-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20220626004817/https://www.idolator.com/7670837/jennifer-lopez-new-single-amor-amor-amor| url-status = live}}</ref> biraq bul albom aqırında joba retinde qaldı. 2017-jıldıń aqırında ol Guess kiyim kompaniyasınıń jańa júzi bolıp járiyalandı, kompaniya tariyxındaǵı eń jası úlken wákil boldı<ref>{{cite magazine |last1=Gray |first1=Yasmine |title=Jennifer Lopez Stars in Spring 2018 GUESS Campaign |url=https://www.billboard.com/music/music-news/jennifer-lopez-guess-spring-2018-campaign-8053756/ |magazine=Billboard |access-date=February 27, 2024 |date=November 28, 2017 |archive-date=February 28, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228235319/https://www.billboard.com/music/music-news/jennifer-lopez-guess-spring-2018-campaign-8053756/ |url-status=live }}</ref>. 2018-jılı Lopes bir qatar ispan hám ispan-inglis aralas singlların shıǵardı: «Se Acabó el Amor», «El Anillo», DJ Khaled hám Cardi B qatnasqan «Dinero», hám Bad Bunny menen birge «Te Guste». Forbes jurnalı bul qosıqlardıń «tolıq krossover, bas aǵım dárejesinde baylanıs ornata almaǵanın», biraq AQSHtaǵı latın chartlarında kóbirek jetiskenlikke eriskenin, olardıń derlik barlıǵı Billboard Latin Airplay chartında birinshi orınǵa shıqqanın atap ótti. Inglot Cosmetics penen birge ol sheklengen sanlı kosmetika kollekciyasın shıǵardı.[186] Keyinirek ol Piter Sigal rejissyorlıǵındaǵı «Second Act» (2018) komediya filminde bas roldi oynadı hám onıń atqarıwshı prodyuseri boldı;<ref>{{Web deregi | bet = Inglot Cosmetics Announces Collaboration With Jennifer Lopez| url = https://www.prnewswire.com/news-releases/inglot-cosmetics-announces-collaboration-with-jennifer-lopez-300623507.html| baspaxana = [[PR Newswire]]| qaralǵan sáne = 2018-jıl 9-aprel | sáne = 2018-jıl 5-aprel | arxivsáne = 2018-jıl 9-aprel | arxivurl = https://web.archive.org/web/20180409110125/https://www.prnewswire.com/news-releases/inglot-cosmetics-announces-collaboration-with-jennifer-lopez-300623507.html| url-status = live}}</ref><ref>{{Web deregi | last1 = Galuppo| first1 = Mia| bet = Jennifer Lopez to Star in Romantic Comedy 'Second Act' for STX| url = https://hollywoodreporter.com/news/jennifer-lopez-star-romantic-comedy-second-act-stx-1015976| jumıs = [[The Hollywood Reporter]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 22-iyun | sáne = 2017-jıl 22-iyun | arxivsáne = 2017-jıl 23-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20170623025012/http://www.hollywoodreporter.com/news/jennifer-lopez-star-romantic-comedy-second-act-stx-1015976| url-status = live}}</ref> ol sonday-aq bul filmniń saundtregi ushın «Limitless» singlin jazdı<ref>{{cite magazine |url=https://www.billboard.com/music/awards/jennifer-lopez-limitless-performance-2018-american-music-awards-watch-8479114/ |title=Jennifer Lopez Performs 'Limitless' at the 2018 American Music Awards: Watch |last=Lyndsey Havens |date=September 10, 2018 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=December 26, 2021 |archive-date=December 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211226181704/https://www.billboard.com/music/awards/jennifer-lopez-limitless-performance-2018-american-music-awards-watch-8479114/ |url-status=live }}</ref>. «Second Act» sınshılardan aralas pikirler aldı,<ref>{{Web deregi | last1 = Schaffstall| first1 = Katherine| bet = 'Second Act': What the Critics Are Saying| url = https://www.hollywoodreporter.com/news/second-act-review-roundup-what-critics-are-saying-1171068| jumıs = [[The Hollywood Reporter]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 14-fevral | sáne = 2018-jıl 20-dekabr | arxivsáne = 2019-jıl 14-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20190214115637/https://www.hollywoodreporter.com/news/second-act-review-roundup-what-critics-are-saying-1171068| url-status = live}}</ref> biraq kinoteatrlarda kórsetiliw waqtında 72.3 million dollar tabıs tawıp, kassada jaqsı nátiyje kórsetti<ref>{{Web deregi | url = https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=secondact.htm| bet = Second Act (2018)| jumıs = [[Box Office Mojo]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 10-fevral | arxivsáne = 2019-jıl 2-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20190202213110/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=secondact.htm| url-status = live}}</ref>. [[Fayl:Jennifer Lopez Live during Its my party tour.jpg|thumb|upright|Lopes 2019-jıldıń iyul ayında «It's My Party» turında qosıq aytpaqta]] 2019-jıldıń birinshi yarımında Lopes óziniń 50 jıllıǵın bayramlaw ushın «It's My Party» atlı xalıqaralıq koncert turına shıqtı. Tur otız segiz koncertten shama menen 54.7 million dollar tabıs taptı. Variety jurnalınıń xabarlawınsha, kópshilik koncertler tolıq satılǵan<ref>{{Web deregi | last1 = Setoodeh| first1 = Ramin| bet = How Jennifer Lopez Learned to Dance Again| url = https://variety.com/2019/music/features/jennifer-lopez-hustlers-its-my-party-the-godmother-1203313001/| magazine = [[Variety (magazine)|Variety]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 9-sentyabr | sáne = 2019-jıl 26-avgust | arxivsáne = 2019-jıl 9-sentyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20190909041420/https://variety.com/2019/music/features/jennifer-lopez-hustlers-its-my-party-the-godmother-1203313001/| url-status = live}}</ref>. Ol sonday-aq jańa Hitco Entertainment leyblı menen shártnama dúzdi hám French Montana qatnasqan «Medicine» singlin shıǵardı<ref>{{cite news |author1=Live Nation Entertainment |author-link1=Live Nation Entertainment |title=World's Hottest Entertainer Jennifer Lopez Reveals Tantalizing Details of North American It's My Party Tour to Celebrate Milestone Birthday with Fans |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/worlds-hottest-entertainer-jennifer-lopez-reveals-tantalizing-details-of-north-american-its-my-party-tour-to-celebrate-milestone-birthday-with-fans-300816892.html |access-date=March 23, 2019 |publisher=[[PR Newswire]] |date=March 22, 2019 |archive-date=March 22, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322153824/https://www.prnewswire.com/news-releases/worlds-hottest-entertainer-jennifer-lopez-reveals-tantalizing-details-of-north-american-its-my-party-tour-to-celebrate-milestone-birthday-with-fans-300816892.html |url-status=live }}</ref>. 2019-jıldaǵı basqa iskerlikleri arasında ol Coach brendiniń global júzi boldı,<ref>{{cite magazine |last1=Intner |first1=Katie |title=Jennifer Lopez Named the New Global Face of Coach |url=https://people.com/style/jennifer-lopez-named-the-new-global-face-of-coach/ |magazine=[[People (magazine)|People]] |access-date=December 30, 2019 |date=September 30, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230004209/https://people.com/style/jennifer-lopez-named-the-new-global-face-of-coach/ |archive-date=December 30, 2019 |url-status=dead }}</ref> Quay Australia brendi menen birge quyash kózáynekleri kollekciyasın shıǵardı,<ref>{{cite magazine |last1=Hamanaka |first1=Kari |title=Quay Nabs Deal With Jennifer Lopez, Alex Rodriguez on Eyewear Collaboration |url=https://wwd.com/accessories-news/eyewear/quay-collaborates-with-jennifer-lopez-alex-rodriguez-on-eyewear-1203087404/ |magazine=[[Women's Wear Daily]] |access-date=April 18, 2019 |date=March 20, 2019 |archive-date=March 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324094638/https://wwd.com/accessories-news/eyewear/quay-collaborates-with-jennifer-lopez-alex-rodriguez-on-eyewear-1203087404/ |url-status=live }}</ref> hám Milan Moda Háptesinde óziniń jasıl Versace kóyleginiń jańalanǵan úlgisin kórsetti. Ol sonday-aq «Good Trouble» hám «Thanks a Million» atlı eki teleserialdıń atqarıwshı prodyuseri boldı<ref>{{Web deregi | url = https://deadline.com/video/jennifer-lopezs-thanks-a-million-renewed-season-two-quibi/| bet = Jennifer Lopez's 'Thanks A Million' Renewed For Season 2 By Quibi – Watch The Trailer| jumıs = Deadline Hollywood| at = Tom| familiya = Tapp| sáne = 2020-jıl 29-may | qaralǵan sáne = 2022-jıl 8-iyun | arxivsáne = 2022-jıl 8-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20220608185801/https://deadline.com/video/jennifer-lopezs-thanks-a-million-renewed-season-two-quibi/| url-status = live}}</ref>. 2020-jıldıń fevral ayında Lopes Shakira menen birge Floridadaǵı Mayamide Super Bowl LIV yarım final showınıń bas orınlawshısı boldı; kórsetiwde onıń perzenti Emme Muniz da qatnastı<ref>{{cite magazine |last1=Yang |first1=Rachel |title=Jennifer Lopez's daughter Emme, 11, joins her on stage during Super Bowl halftime show |url=https://ew.com/music/2020/02/02/jennifer-lopez-daughter-emme-super-bowl-halftime-show/ |magazine=[[Entertainment Weekly]] |access-date=June 22, 2020 |date=February 2, 2020 |archive-date=June 23, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623033128/https://ew.com/music/2020/02/02/jennifer-lopez-daughter-emme-super-bowl-halftime-show/ |url-status=live}}</ref>. Bul kórsetiw keń kólemde maqullawǵa erisip, házirgi waqıtqa shekem eń kóp kórilgen Super Bowl yarım final showına aylandı. Sol jılı keyinirek Lopes Maluma menen birge «Pa' Ti» singlin shıǵardı - bul onıń 2017-jıldan berli eń tabıslı qosıǵı boldı - hám «In the Morning» singlin shıǵardı. Bunnan soń, ol 2021-jılı ABC telekanalında Tayms-skverden tikkeley efirde kórsetilgen Rayan Sikrest penen birge «Dick Clark's New Year's Rockin' Eve» atlı jańa jıl showınıń bas atqarıwshısı boldı<ref>{{cite magazine |last1=Bustios |first1=Pamela |title=Jennifer Lopez and Maluma's 'Pa' Ti' Debuts In Top 10 on Hot Latin Songs Chart |url=https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/9462191/jennifer-lopez-maluma-pa-ti-debuts-top-10-hot-latin-songs-chart |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=October 11, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009000646/https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/9462191/jennifer-lopez-maluma-pa-ti-debuts-top-10-hot-latin-songs-chart/ |archive-date=October 9, 2020 |date=October 8, 2020}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Peters |first=Mitchell |date=January 1, 2021 |title=Jennifer Lopez Delivers Powerful 'New Year's Rockin' Eve' Performance: 'We Made It' |url=https://www.billboard.com/music/pop/jennifer-lopez-new-years-rockin-eve-2021-video-9506047/ |access-date=June 29, 2023 |magazine=Billboard |archive-date=June 29, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629054541/https://www.billboard.com/music/pop/jennifer-lopez-new-years-rockin-eve-2021-video-9506047/ |url-status=live}}</ref>. === 2022–házirgi waqıt: Filmlerge itibar hám «This Is Me... Now» === Lopes 2022-jıldıń 28-yanvarında efirge shıqqan RuPaul's Drag Race showınıń on tórtinshi máwsiminiń «She's a Super Tease» bóliminde qonaq retinde qatnastı. Ol 2022-jıldıń fevral ayında shıqqan «Marry Me» atlı romantikalıq komediyada Ouen Uilson hám Maluma menen birge bas rolde oynadı hám filmniń birge prodyuseri boldı<ref>{{Web deregi | familiya = D'Alessandro| at = Anthony| sáne = 2021-jıl 13-dekabr | bet = Jennifer Lopez & Owen Wilson Romantic Comedy 'Marry Me' Going Theatrical Day & Date On Peacock| url = https://deadline.com/2021/12/jennifer-lopez-owen-wilson-romantic-comedy-marry-me-going-theatrical-day-date-on-peacock-1234890052/| qaralǵan sáne = 2023-jıl 6-avgust | jumıs = Deadline Hollywood| arxivsáne = 2021-jıl 13-dekabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20211213180621/https://deadline.com/2021/12/jennifer-lopez-owen-wilson-romantic-comedy-marry-me-going-theatrical-day-date-on-peacock-1234890052/| url-status = live}}</ref>. Film kinoteatrlarda 50 million dollardan aslam tabıs taptı hám Peacock platformasında eń kóp kórilgen kúnlik film boldı,<ref>{{Cite magazine|url=https://variety.com/2022/film/news/marry-me-peacock-most-streamed-movie-day-date-bel-air-1235197937/|title='Marry Me' Is the Most-Streamed Day-and-Date Movie on Peacock and 'Bel-Air' Top Original Series, Comcast CEO Says|magazine=Variety|first=Jennifer|last=Mass|date=March 7, 2022|access-date=June 8, 2022|archive-date=March 9, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220309012836/https://variety.com/2022/film/news/marry-me-peacock-most-streamed-movie-day-date-bel-air-1235197937/|url-status=live}}</ref> biraq sınshılardan aralas pikirler aldı<ref>{{Web deregi | last1 = Bacon| first1 = Jess| bet = Jennifer Lopez and Owen Wilson rom-com Marry Me gets first reviews| url = https://www.digitalspy.com/movies/a39050400/jennifer-lopez-owen-wilson-marry-me-reviews/| baspaxana = [[Digital Spy]]| qaralǵan sáne = 2022-jıl 23-iyun | sáne = 2022-jıl 11-fevral | arxivsáne = 2022-jıl 23-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20220623010316/https://www.digitalspy.com/movies/a39050400/jennifer-lopez-owen-wilson-marry-me-reviews/| url-status = live}}</ref><ref>{{Cite magazine|url=https://www.theatlantic.com/culture/archive/2022/02/marry-me-old-fashioned-rom-com-review/622061/|title=Marry Me and the Revenge of the Old-Fashioned Rom-Com|magazine=[[The Atlantic]]|first=David|last=Sims|date=February 11, 2022|access-date=June 1, 2022|archive-date=June 8, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220608195001/https://www.theatlantic.com/culture/archive/2022/02/marry-me-old-fashioned-rom-com-review/622061/|url-status=live}}</ref>. Lopes sonday-aq Maluma menen birge filmge saundtrek shıǵardı, onnan «On My Way» hám «Marry Me» singleri payda boldı. 2022-jıldıń mart ayında Lopes Virgin Voyages kruiz liniyasınıń bas «oyın-zawıq hám turmıs tárizi» oficeri etip tayınlandı<ref>{{Cite magazine |last=Dado |first=Natasha |date=March 9, 2022 |title=Jennifer Lopez Joins Billionaire Richard Branson's Virgin Voyages Cruise Line: 'Jenny from the Dock' |url=https://people.com/travel/jennifer-lopez-partners-with-cruise-line-virgin-voyages-owned-by-billionaire-richard-branson/ |magazine=People |access-date=July 29, 2023 |archive-date=July 29, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230729082215/https://people.com/travel/jennifer-lopez-partners-with-cruise-line-virgin-voyages-owned-by-billionaire-richard-branson/ |url-status=live }}</ref>. Onıń kelesi joybarı «Jennifer Lopez: Halftime» hújjetli filmi boldı, ol «Hustlers» filminiń shıǵıwınan keyingi hám Super Boul shıǵısına tayarlıq dáwirindegi ómirine arnalǵan<ref>{{Cite magazine|url=https://deadline.com/2022/06/tribeca-festival-opening-halftime-jennifer-lopez-1235041387/|title=Tribeca Festival Kicks Off With Celebratory Doc 'Halftime,' Low Key Presence By Star Jennifer Lopez|magazine=Deadline Hollywood|first=Jill|last=Goldsmith|date=June 9, 2022|access-date=June 9, 2022|archive-date=June 27, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220627124539/https://deadline.com/2022/06/tribeca-festival-opening-halftime-jennifer-lopez-1235041387/|url-status=live}}</ref>. 2022-jıldıń iyun ayında Tribeca kinofestivalındaǵı premeradan soń Netflixte járiyalanǵan bul film kino sınshılarınan ulıwma unamlı pikirler aldı<ref>{{Web deregi | bet = Halftime| url = https://www.rottentomatoes.com/m/halftime| baspaxana = [[Rotten Tomatoes]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 14-fevral | arxivsáne = 2023-jıl 6-noyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20231106061507/https://www.rottentomatoes.com/m/halftime| url-status = live}}</ref><ref>* {{Cite magazine|url=https://www.glamour.com/story/jennifer-lopez-halftime-documentary-comments-shakira?T|title=All Jennifer Lopez Asked Was to Be Treated Like a White Man|magazine=[[Glamour (magazine)|Gamour]]|first=Tess|last=Garcia| sáne =June 14, 2022|access-date=June 15, 2022|archive-date=June 14, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220614180433/https://www.glamour.com/story/jennifer-lopez-halftime-documentary-comments-shakira?T|url-status=live}} * {{Cite news|url=https://chicago.suntimes.com/movies-and-tv/2022/6/13/23165324/halftime-review-jennifer-lopez-netflix-documentary-super-bowl|title='Halftime': Jennifer Lopez doc seems to bare some but not all|newspaper=[[Chicago Sun-Times]]|first=Richard|last=Roeper|date=June 13, 2022|access-date=June 15, 2022|archive-date=June 14, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220614073502/https://chicago.suntimes.com/movies-and-tv/2022/6/13/23165324/halftime-review-jennifer-lopez-netflix-documentary-super-bowl|url-status=live}} * {{Cite news|url=https://www.firstpost.com/entertainment/bollywood/pride-month-special-this-actor-played-the-role-of-a-gay-man-before-mainstream-actors-in-bollywood-10798221.html|title=Halftime review: Jennifer Lopez in rousing, effective documentary: "it's clear as day that not recognizing Lopez's work on Hustlers is nothing short of an act of malice. Halftime ensures that the world remembers it."|work=[[Firstpost]]|first=Poulomi|last=Das|date=June 15, 2022|access-date=June 15, 2022|archive-date=June 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616083500/https://www.firstpost.com/entertainment/bollywood/pride-month-special-this-actor-played-the-role-of-a-gay-man-before-mainstream-actors-in-bollywood-10798221.html|url-status=live}}</ref>. Sentyabr ayında Lopes italiyalı ishki kiyim markası Intimissimidiń global elshisi bolıp járiyalandı<ref>{{Cite magazine |last=Richford |first=Rhonda |date=September 27, 2022 |title=EXCLUSIVE: Intimissimi Signs Jennifer Lopez as New Global Brand Ambassador |url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/intimissimi-jennifer-lopez-new-global-brand-ambassador-1235357535/ |magazine=[[Women's Wear Daily]] |access-date=November 10, 2023 |archive-date=November 10, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231110154142/https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/intimissimi-jennifer-lopez-new-global-brand-ambassador-1235357535/ |url-status=live }}</ref>. Keyingi ayda Djimmi Fellon hám Lopes «Con Pollo: A Bilingual Playtime Adventure» atlı balalar kitabın shıǵardı, ol New York Timestıń bestsellerine aylandı<ref>{{Cite magazine|url=https://people.com/parents/jennifer-lopez-and-jimmy-fallon-team-up-to-write-adorable-bilingual-childrens-book-con-pollo/|title=Jennifer Lopez and Jimmy Fallon Team Up to Write Adorable Bilingual Children's Book 'Con Pollo'|magazine=People|first=Olivia|last=Jakiel|date=February 28, 2022|access-date=February 28, 2022|archive-date=February 28, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228170834/https://people.com/parents/jennifer-lopez-and-jimmy-fallon-team-up-to-write-adorable-bilingual-childrens-book-con-pollo/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/books/best-sellers/2022/10/30/picture-books/ |title=Children's Picture Books - The New York Times Bestseller List |newspaper=The New York Times |date=October 15, 2022 |access-date=October 21, 2022 |archive-date=October 20, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020184108/https://www.nytimes.com/books/best-sellers/2022/10/30/picture-books/ |url-status=live }}</ref>. Lopes 2023-jıldıń yanvar ayında Amazon Prime Video platformasında járiyalanǵan «Shotgun Wedding» atlı ekshn komediyasında Djosh Dyuamel hám Djennifer Kulidj penen birge bas rolde oynadı hám filmniń birge prodyuseri boldı. Bul film sol jılı Prime Videoda eń kóp kórilgen filmlerdiń birine aylandı. Sonday-aq, ol 2023-jıldıń may ayında Netflixte járiyalanǵan, Niki Karo rejissyorlıq etken «The Mother» atlı ekshn triller filminde bas rolde oynadı hám birge prodyuserlik etti<ref>{{Web deregi | familiya = Pulliam-Moore| at = Charles| sáne = 2023-jıl 18-yanvar | bet = Netflix's 2023 movie lineup is looking kind of lean| url = https://www.theverge.com/23560393/netflix-2023-movie-lineup-luther-damsel-rebel-moon-the-mother| qaralǵan sáne = 2023-jıl 18-yanvar | jumıs = [[The Verge]]| arxivsáne = 2023-jıl 23-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20230223105539/https://www.theverge.com/23560393/netflix-2023-movie-lineup-luther-damsel-rebel-moon-the-mother| url-status = live}}</ref>. Film aralas pikirler aldı,<ref>{{Web deregi | last1 = Alexandria| first1 = Lavender| bet = Jennifer Lopez Celebrates A Month Of "The Mother" Being Netflix's Top Film| url = https://www.hotnewhiphop.com/687187-jennifer-lopez-celebrates-netflix-top-film| jumıs = [[HotNewHipHop]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 15-fevral | sáne = 2013-jıl 12-iyun | arxivsáne = 2024-jıl 15-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20240215043802/https://www.hotnewhiphop.com/687187-jennifer-lopez-celebrates-netflix-top-film| url-status = live}}</ref> biraq 2023-jılı platformadaǵı eń kóp kórilgen film boldı<ref>{{Web deregi | last1 = Dick| first1 = Jeremy| bet = Netflix Viewing Data Confirms Jennifer Lopez Action Movie Was a Massive Hit on Streaming| url = https://www.cbr.com/jennifer-lopez-the-mother-netflix-hit/| jumıs = [[Comic Book Resources]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 9-fevral | sáne = 2023-jıl 30-dekabr | arxivsáne = 2024-jıl 19-yanvar | arxivurl = https://web.archive.org/web/20240119151456/https://www.cbr.com/jennifer-lopez-the-mother-netflix-hit/| url-status = live}}</ref> hám xızmettiń eń kóp kórilgen original filmleriniń birine aylandı<ref>{{Cite magazine |last=Campione |first=Katie |date=June 6, 2023 |title='The Mother' Enters Netflix's All Time Most Popular Film List; 'Queen Charlotte' Finishes Below Threshold For TV |url=https://deadline.com/2023/06/the-mother-jennifer-lopez-netflix-all-time-most-popular-film-list-queen-charlotte-misses-ratings-1235409794/ |access-date=August 25, 2024 |magazine=Deadline Hollywood |archive-date=April 24, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424220745/https://deadline.com/2023/06/the-mother-jennifer-lopez-netflix-all-time-most-popular-film-list-queen-charlotte-misses-ratings-1235409794/ |url-status=live }}</ref>. Sol jıldıń sentyabr ayında ol óziniń Nuyorican Productions kompaniyası arqalı BMG Rights Management penen «jazıw hám baspa» shártnamasın dúzdi<ref name="bmg_partnership">{{cite magazine |last=Roiz |first=Jessica |date=September 11, 2023 |title=Jennifer Lopez to Release First Solo Album In Nine Years Under New Partnership With BMG: Exclusive |url=https://www.billboard.com/music/pop/jennifer-lopez-new-studio-album-bmg-partnership-1235410226/ |url-status=live |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |location=United States |issn=0006-2510 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230911164653/https://www.billboard.com/music/pop/jennifer-lopez-new-studio-album-bmg-partnership-1235410226/ |archive-date=September 11, 2023 |access-date=September 11, 2023}}</ref>. Lopestiń 2023-jıldaǵı biznes joybarlarına: Delola atlı spritc brendin iske qosıw,<ref>{{Web deregi | familiya = DeBianchi| at = Antonia| sáne = 2023-jıl 3-aprel | bet = Jennifer Lopez Launches Lower-Calorie Alcohol Line Named After Her 'Carefree, Fun Side' (Exclusive)| url = https://people.com/food/jennifer-lopez-launches-lower-calorie-alcohol-line-delola/| qaralǵan sáne = 2023-jıl 28-iyun | jumıs = People| arxivsáne = 2023-jıl 5-iyul | arxivurl = https://web.archive.org/web/20230705215637/https://people.com/food/jennifer-lopez-launches-lower-calorie-alcohol-line-delola/| url-status = live}}</ref> óziniń J.Lo by Jennifer Lopez turmıs tárizi brendi menen Revolve sawda kompaniyası arasındaǵı birlesken joybar,<ref>{{Web deregi | familiya = Hu| at = Zoe| sáne = 2023-jıl 17-mart | bet = Jennifer Lopez signs footwear deal with Revolve| url = https://www.drapersonline.com/news/jennifer-lopez-signs-footwear-deal-with-revolve| qaralǵan sáne = 2023-jıl 28-iyun | jumıs = [[Drapers (magazine)|Drapers]]| arxivsáne = 2023-jıl 31-iyul | arxivurl = https://web.archive.org/web/20230731064910/https://www.drapersonline.com/news/jennifer-lopez-signs-footwear-deal-with-revolve| url-status = live}}</ref> hám mart, may hám iyun aylarında úsh kollekciya retinde shıǵarılǵan JLO Jennifer Lopez ayaq kiyim tarmaǵı kiredi<ref>{{Cite magazine |last=Muhammad |first=Latifah |date=March 17, 2023 |title=Jennifer Lopez Debuts a Dazzling New Shoe Collab With Revolve: Shop the Collection |url=https://www.billboard.com/culture/product-recommendations/jennifer-lopez-shoe-collab-revolve-shop-collection-1235288695/ |access-date=June 28, 2023 |magazine=Billboard |archive-date=July 31, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230731064910/https://www.billboard.com/culture/product-recommendations/jennifer-lopez-shoe-collab-revolve-shop-collection-1235288695/ |url-status=live }}</ref>. Lopestiń toǵızınshı studiyalıq albomı «This Is Me... Now», «This Is Me... Then» (2002) albomınıń dawamı, 2024-jıldıń 16-fevralında Nuyorican hám BMG tárepinen shıǵarıldı<ref>{{Cite magazine |last=Wiseman |first=Andreas |date=November 27, 2023 |title=Jennifer Lopez: Release Dates Revealed For First Album in a Decade ''This Is Me... Now'' & Related Movie About Her "Love Life" Which Will Stream On Amazon |url=https://deadline.com/2023/11/jennifer-lopez-album-this-is-me-now-release-date-amazon-movie-1235638061/ |url-status=live |magazine=[[Deadline Hollywood]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127141637/https://deadline.com/2023/11/jennifer-lopez-album-this-is-me-now-release-date-amazon-movie-1235638061/ |archive-date=November 27, 2023 |access-date=November 27, 2023}}</ref>. Bul albom «úsh bólimli multimediyalıq joybardıń» bir bólegi bolıp, oǵan Deyv Meyers rejissyorlıq etken «This Is Me... Now: A Love Story» atlı muzıkalı film hám «The Greatest Love Story Never Told» atlı hújjetli film de kiredi, ekewi de Prime Videoda járiyalandı<ref>{{Cite magazine |last=Garcia |first=Thania |date=November 27, 2023 |title=Jennifer Lopez Reveals Release Date for 'This Is Me... Now' Album and Short Film |url=https://variety.com/2023/music/news/jennifer-lopez-release-date-this-is-me-now-album-film-1235809774/ |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=November 27, 2023 |archive-date=November 27, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127205320/https://variety.com/2023/music/news/jennifer-lopez-release-date-this-is-me-now-album-film-1235809774/ |url-status=live }}</ref>. Lopes «A Love Story» filminde óziniń qıyalıy versiyasın oynaydı, bul film «avtobiografiyalıq muzıkalı romantikalıq komediya ekshn ilimiy-fantastika» dep sıpatlandı;<ref>{{Web deregi | last1 = Staples| first1 = Louis| bet = This is Me... Now: A Love Story: Why J-Lo deserves respect for her 'bonkers' new musical movie| url = https://www.bbc.com/culture/article/20240214-this-is-me-now-a-love-story-why-j-lo-deserves-respect-for-her-bonkers-new-musical-movie| jumıs = [[BBC Online]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 15-fevral | sáne = 2024-jıl 15-fevral | arxivsáne = 2024-jıl 15-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20240215003454/https://www.bbc.com/culture/article/20240214-this-is-me-now-a-love-story-why-j-lo-deserves-respect-for-her-bonkers-new-musical-movie| url-status = live}}</ref> The Guardian gazetasınan Tim Djonzi Lopes «terapiya-muzıkalı biografiyalıq film» janrın oylap tapqan bolıwı múmkin dep pikir bildirdi<ref name="The Guardian 2024">{{Web deregi | url = https://www.theguardian.com/culture/2024/feb/02/jennifer-lopez-j-lo-new-film-strange-sexy-mess-this-is-me-love-story?ref=mc.news| bet = Jennifer Lopez's new film about herself is a strange, sexy mess. But there's method in the madness| jumıs = [[the Guardian]]| familiya = Jonze| at = Tim| sáne = 2024-jıl 2-fevral | qaralǵan sáne = 2024-jıl 6-fevral | arxivsáne = 2024-jıl 6-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20240206141050/https://www.theguardian.com/culture/2024/feb/02/jennifer-lopez-j-lo-new-film-strange-sexy-mess-this-is-me-love-story?ref=mc.news| url-status = live}}</ref>. Potencial sherikler bas tartqannan keyin, Lopes filmdi ózi 20 million dollarǵa qarjılandırdı, keyin Amazon onı satıp aldı<ref name="Variety 2024">{{Web deregi | url = https://variety.com/2024/film/features/jennifer-lopez-this-is-me-now-musical-film-ben-affleck-love-story-1235908364/| bet = Jennifer Lopez's $20 Million Gamble: Why the Superstar Spent Her Own Money and Defied Skeptics to Tell Her Ben Affleck Love Story| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240213160039/https://variety.com/2024/film/features/jennifer-lopez-this-is-me-now-musical-film-ben-affleck-love-story-1235908364/| arxivsáne = 2024-jıl 13-fevral | sáne = 2024-jıl 13-fevral | qaralǵan sáne = 2024-jıl 15-fevral | last1 = Rodrick| first1 = Stephen| jumıs = [[Variety (magazine)|Variety]]| url-status = live}}</ref>. «Can't Get Enough» albomnıń bas singlı retinde shıǵarıldı,<ref>{{Cite magazine |last=Rizzo |first=Carita |date=November 27, 2023 |title=Jennifer Lopez Announces Film to Accompany ''This Is Me... Now'' Album |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/jennifer-lopez-this-is-me-now-film-album-1234897214/ |url-status=live |magazine=[[Rolling Stone]] |issn=0035-791X |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127142619/https://www.rollingstone.com/music/music-news/jennifer-lopez-this-is-me-now-film-album-1234897214/ |archive-date=November 27, 2023 |access-date=November 27, 2023}}</ref> keyin reper Anuel AA menen birge «Rebound» shıǵarıldı<ref>{{Cite magazine |last=Mendez |first=Chris Malone |date=February 16, 2024 |title=Jennifer Lopez Releases Long-Awaited 'This Is Me... Now' Album And Film |url=https://www.forbes.com/sites/cmalone/2024/02/16/jennifer-lopez-releases-long-awaited-this-is-me-now-album-and-film/ |access-date=August 25, 2024 |magazine=Forbes |archive-date=March 12, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312044624/https://www.forbes.com/sites/cmalone/2024/02/16/jennifer-lopez-releases-long-awaited-this-is-me-now-album-and-film/ |url-status=live }}</ref>. Albomdı járiyalaw ushın, Lopes 2024-jıldıń 3-fevralında Saturday Night Live baǵdarlamasında Latto hám Redman menen birge «Can't Get Enough» hám albomnıń atamasındaǵı qosıqtı orınladı;<ref>{{cite magazine |last=Vaillancourt |first=William |date=February 4, 2024 |title='SNL': Watch Jennifer Lopez Perform 'Can't Get Enough,' 'This Is Me…Now' |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/snl-watch-jennifer-lopez-perform-cant-get-enough-this-is-me-now-latto-redman-1234960309/ |url-status=live |archive-date=February 4, 2024 |access-date=August 25, 2024 |magazine=Rolling Stone |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204072822/https://www.rollingstone.com/music/music-news/snl-watch-jennifer-lopez-perform-cant-get-enough-this-is-me-now-latto-redman-1234960309/ }}</ref> ol jáne de Los-Andjelestegi Orfeum teatrında ayrıqsha koncert berdi, ol jazıp alınıp, 21-fevralda [[Apple Music]] hám [[Apple TV+]] ta koncert filmi retinde járiyalandı<ref>{{Cite magazine |last=Irvin |first=Jack |date=February 21, 2024 |title=Jennifer Lopez Performs ''This Is Me... Now'' Track 'Rebound' at Apple Music Live Concert in LA (Exclusive) |url=https://people.com/jennifer-lopez-performs-this-is-me-now-track-rebound-at-apple-music-live-concert-in-la-exclusive-8594663/ |access-date=August 25, 2024 |magazine=People |archive-date=May 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240531125432/https://people.com/jennifer-lopez-performs-this-is-me-now-track-rebound-at-apple-music-live-concert-in-la-exclusive-8594663 |url-status=live }}</ref>. 2024-jıldıń may ayında Lopes Manxettendegi jıllıq Met Gala ilajınıń birlesken alıp barıwshısı boldı, bul onıń usı joqarı moda ilajına 14-márte qatnasıwı edi<ref name=JloMetGalaHost>{{Web deregi | url = https://abcnews.go.com/amp/Entertainment/wireStory/2024-met-gala-celebrity-chairs-dress-code-107263488| bet = Jennifer Lopez, Bad Bunny, Chris Hemsworth and Zendaya to chair 2024 Met Gala| avtor = [[Associated Press]]| baspaxana = [[ABC News (United States)|ABC News]]| sáne = 2024-jıl 15-fevral | qaralǵan sáne = 2024-jıl 24-fevral | arxivsáne = 2024-jıl 24-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20240224222324/https://abcnews.go.com/amp/Entertainment/wireStory/2024-met-gala-celebrity-chairs-dress-code-107263488| url-status = live}}</ref>. Sol ayda, ol avstraliyalı muzıka prodyuseri Fisher menen birge «Waiting for Tonight» qosıǵınıń «zamanagóy» remiksin shıǵardı, qosıqtıń dáslepki shıǵarılǵanına 25 jıl tolǵannan keyin<ref>{{Web deregi | familiya = Sharpe| at = Josh| sáne = 2024-jıl 3-may | bet = FISHER and Jennifer Lopez Reimagine Hit Song 'Waiting For Tonight'| url = https://www.broadwayworld.com/bwwmusic/article/FISHER-and-Jennifer-Lopez-Reimagine-Hit-Song-Waiting-For-Tonight-20240503/| qaralǵan sáne = 2024-jıl 25-avgust | jumıs = [[BroadwayWorld]]| arxivsáne = 2024-jıl 3-may | arxivurl = https://web.archive.org/web/20240503215217/https://www.broadwayworld.com/bwwmusic/article/FISHER-and-Jennifer-Lopez-Reimagine-Hit-Song-Waiting-For-Tonight-20240503| url-status = live}}</ref>. Lopestiń 2024-jıldıń iyun ayınan baslap «This Is Me... Live» Arqa Amerika turına shıǵıwı jobalastırılǵan edi, biraq ol shańaraǵı menen kóbirek waqıt ótkeriw ushın onı biykar etti<ref>{{Web deregi | url = https://variety.com/2024/music/news/jennifer-lopez-cancels-tour-1236021391/| bet = Jennifer Lopez Cancels Summer Tour| jumıs = [[Variety (magazine)|Variety]]| first1 = Jem| last1 = Aswad| sáne = 2024-jıl 31-may | qaralǵan sáne = 2024-jıl 1-iyun | arxivsáne = 2024-jıl 1-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20240601000304/https://variety.com/2024/music/news/jennifer-lopez-cancels-tour-1236021391/| url-status = live}}</ref>. Lopes Netflix penen dúzilgen shártnama tiykarında úshinshi joybar ilimiy-fantastikalıq triller «Atlas» filminiń birge prodyuseri hám bas aktrisası boldı<ref>{{Web deregi | url = https://deadline.com/2021/06/jennifer-lopez-netflixs-sci-fi-thriller-atlas-brad-peyton-directing-1234775196/| bet = Jennifer Lopez To Star In Netflix's Sci-Fi Thriller 'Atlas' With Brad Peyton Directing| jumıs = Deadline Hollywood| at = Justin| familiya = Kroll| sáne = 2021-jıl 15-iyun | qaralǵan sáne = 2022-jıl 18-iyul | arxivsáne = 2022-jıl 18-noyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20221118072448/https://deadline.com/2021/06/jennifer-lopez-netflixs-sci-fi-thriller-atlas-brad-peyton-directing-1234775196/| url-status = live}}</ref><ref>{{Web deregi | familiya = Rajput| at = Priyanca| sáne = 2022-jıl 1-sentyabr | bet = 2022 Film and high-end TV productions shooting globally: latest updates| url = https://www.kftv.com/news/2022/08/31/2022-film-and-high-end-tv-productions-shooting-globally-latest-updates| url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220901170025/https://www.kftv.com/news/2022/08/31/2022-film-and-high-end-tv-productions-shooting-globally-latest-updates| arxivsáne = 2022-jıl 1-sentyabr | qaralǵan sáne = 2022-jıl 1-sentyabr | jumıs = [[Kemps Film and TV Production Services Handbook]]}}</ref>. 2024-jıldıń may ayında shıqqan «Atlas» filmi sınshılar tárepinen unamsız pikirler aldı,<ref>{{Web deregi | familiya = Art| at = Pop Culture &| sáne = 2024-jıl 30-may | bet = Jennifer Lopez's 'Atlas' tops Netflix despite critics' mixed reviews| url = https://tribune.com.pk/story/2469017/jennifer-lopezs-atlas-tops-netflix-despite-critics-mixed-reviews| qaralǵan sáne = 2024-jıl 31-may | jumıs = The Express Tribune| til = en| arxivsáne = 2024-jıl 31-may | arxivurl = https://web.archive.org/web/20240531072517/https://tribune.com.pk/story/2469017/jennifer-lopezs-atlas-tops-netflix-despite-critics-mixed-reviews| url-status = live}}</ref> biraq Netflix platformasında úlken tabısqa eristi - birinshi kúni 71 mámlekette eń kóp kórilgen film boldı<ref>{{Web deregi | familiya = Mitovich| at = Matt Webb| sáne = 2024-jıl 29-may | bet = J.Lo's Atlas Racks Up 28.2 Million Views on Netflix, as Actual Memorial Day Weekend Box Office Struggles| url = https://tvline.com/ratings/jennifer-lopez-atlas-netflix-movie-28-million-views-1235251517/| qaralǵan sáne = 2024-jıl 31-may | jumıs = TVLine| til = en-US| arxivsáne = 2024-jıl 31-may | arxivurl = https://web.archive.org/web/20240531061008/https://tvline.com/ratings/jennifer-lopez-atlas-netflix-movie-28-million-views-1235251517/| url-status = live}}</ref>. The New York Times gazetası filmge bergen unamlı pikirinde Lopestiń oyının maqtap, filmdi «qızıqlı koncepciya» dep atadı<ref>{{Cite news |last=Wilkinson |first=Alissa |date=2024-05-24 |title='Atlas' Review: A.I. Shrugged |url=https://www.nytimes.com/2024/05/24/movies/atlas-review.html |access-date=2024-05-31 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |archive-date=May 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240531061007/https://www.nytimes.com/2024/05/24/movies/atlas-review.html |url-status=live }}</ref>. Lopes palwan Entoni Roblestiń ómiri haqqındaǵı biografiyalıq drama «Unstoppable» filminde Djarrel Djerom menen birge járdemshi rolde oynadı, film Ben Afflek hám Mett Deymon tárepinen prodyuserlik etildi<ref>{{Web deregi | familiya = D'Alessandro| at = Anthony| sáne = 2023-jıl 17-mart | bet = Jharrel Jerome To Star As Wrestler Anthony Robles Alongside Jennifer Lopez In 'Unstoppable' From Artists Equity And Amazon| url = https://deadline.com/2023/03/jennifer-lopez-unstoppable-ben-affleck-jharrel-jereome-amazon-artists-equity-1235303598/| qaralǵan sáne = 2023-jıl 28-iyun | jumıs = Deadline Hollywood| arxivsáne = 2024-jıl 13-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20240613164245/https://deadline.com/2023/03/jennifer-lopez-unstoppable-ben-affleck-jharrel-jereome-amazon-artists-equity-1235303598/| url-status = live}}</ref>. Film 2024-jıldıń sentyabr ayında Toronto Xalıqaralıq Kino Festivalında kórsetilip, 2024-jıldıń dekabr ayında sheklengen prokatqa shıqtı hám 2025-jıldıń yanvar ayında Prime Video platformasında járiyalandı. Lopes filmde Roblestiń anası Djudidiń rolin oynadı. Film de, onıń oyını da maqtawǵa ılayıq boldı; Variety jurnalınıń sınshısı Ouen Gleyberman bunı «onıń ekrandaǵı eń tolıq orınlaǵan roli» dep atadı<ref>{{Cite magazine |last=Gleiberman |first=Owen |date=September 6, 2024 |title='Unstoppable' Review: Jharrel Jerome and Jennifer Lopez in the Rare Sports Crowd-Pleaser You Can Believe In |url=https://variety.com/2024/film/reviews/unstoppable-review-jharrel-jerome-jennifer-lopez-1236136017/ |access-date=October 26, 2024 |magazine=Variety}}</ref>. Jáne de yanvar ayında Lopes 2025-jılǵı Palm-Springs Xalıqaralıq Kino Festivalında Variety jurnalınıń «Ápsana hám Jol Ashıwshı» sıylıǵın aldı, sıylıqtı oǵan «Maid in Manhattan» filmindegi kásiplesi Ralf Fayns tapsırdı<ref>{{Web deregi | familiya = Saperstein| at = Pat| sáne = 2025-jıl 4-yanvar | bet = Jennifer Lopez Quips to 'Maid in Manhattan' Co-Star Ralph Fiennes, 'We Really Must Stop Meeting in Hotels Like This' at Variety Creative Impact Awards| url = https://variety.com/2025/film/news/jennifer-lopez-ralph-fiennes-maid-in-manhattan-reunion-variety-creative-impact-awards-1236265513/| qaralǵan sáne = 2025-jıl 8-yanvar | jumıs = Variety}}</ref>. Keyin ol Bill Kondon rejissyorlıǵındaǵı «Kiss of the Spider Woman» myuziklı dramasınıń bas rolin oynap, birge atqarıwshı prodyuseri boldı, film sol aydıń aqırında 2025-jılǵı Sandens Kino Festivalında kórsetildi. 1993-jılǵı birdey atamadaǵı Brodvey myuziklınıń ekranlastırılıwı bolǵan bul film 2025-jıldıń 10-oktyabrinde kino teatrlarǵa shıǵadı. Iyun ayında Lopes Vashington qalasındaǵı RFK Festival maydanında ótkerilgen 2025-jılǵı WorldPride Muzıka Festivalınıń birinshi kúniniń bas atqarıwshısı boldı. 2025-jıldıń aprel ayında ol «Up All Night» turın járiyaladı; ol 8-iyulda baslandı<ref>{{cite magazine |last1=Roiz |first1=Jessica |title=Jennifer Lopez Unveils Up All Night Live 2025 Spain Tour: 'I Can't Wait to Get Back Out There' |url=https://www.billboard.com/music/latin/jennifer-lopez-2025-spain-tour-dates-1235940502/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |publisher=[[Penske Media Corporation]] |access-date=April 7, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250407174856/https://www.billboard.com/music/latin/jennifer-lopez-2025-spain-tour-dates-1235940502/ |archive-date=April 7, 2025 |location=United States |issn= 0006-2510 |oclc=732913734 |date=April 7, 2025 |url-status=live}}</ref>. 2025-jıldıń 24-iyul sánesinde Lopes 56 jasqa shıqqan tuwılǵan kúninde «Birthday» atlı jańa qosıǵın kópshilik názerine usındı<ref>{{Web deregi | url = https://www.rollingstone.com/music/music-news/jennifer-lopez-celebrates-birthday-new-song-1235393721/| bet = Jennifer Lopez Celebrates 'Birthday' With Sexy New Song| jumıs = Rolling Stone| familiya = Mier| at = Tomas| sáne = 2025-jıl 25-iyul | qaralǵan sáne = 2025-jıl 26-iyul }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://thatgrapejuice.net/2025/07/new-song-jennifer-lopez-birthday/| bet = New Song: Jennifer Lopez – ‘Birthday’| jumıs = That Grape Juice| sáne = 2025-jıl 24-iyul | qaralǵan sáne = 2025-jıl 26-iyul }}</ref>. ==== Keleshektegi joybarları ==== Lopes Netflixtiń «Office Romance» filminde Brett Goldsteyn menen birge bas rolde oynaydı hám birge prodyuserlik etedi<ref>{{Cite magazine |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=September 17, 2024 |title=Jennifer Lopez & Brett Goldstein Are Having An 'Office Romance' At Netflix |url=https://deadline.com/2024/09/jennifer-lopez-brett-goldstein-netflix-office-romance-1236091879/ |access-date=October 6, 2024 |magazine=[[Deadline Hollywood]]}}</ref>. Jáne de ol Emili Genridiń 2023-jılǵı «Happy Place» romanınıń serial túrindegi versiyasına Netflix ushın birge prodyuserlik etedi<ref>{{Cite magazine |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=June 25, 2024 |title=Netflix Options Novel 'Happy Place' For Jennifer Lopez's Nuyorican; Series In The Works – The Dish |url=https://deadline.com/2024/06/jennifer-lopez-netflix-happy-place-emily-henry-novel-series-1235982583/ |access-date=August 25, 2024 |magazine=Deadline Hollywood |archive-date=August 22, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822124907/https://deadline.com/2024/06/jennifer-lopez-netflix-happy-place-emily-henry-novel-series-1235982583/ |url-status=live }}</ref>. Ol jáne de bestseller roman «The Cipher»diń Netflix ushın ekranlastırılıwında bas roldi oynawǵa hám birge prodyuserlik etiwge kelisim berdi<ref>{{Cite magazine |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=March 26, 2021 |title=Jennifer Lopez Netflix Pic 'The Cipher': Scribes Jason Smilovic And Todd Katzberg Adapting Isabella Maldonado Novel |url=https://deadline.com/2021/03/jennifer-lopez-cipher-netflix-movie-jason-smilovic-todd-katzberg-1234722881/ |access-date=June 29, 2023 |magazine=Deadline Hollywood |archive-date=June 29, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629054542/https://deadline.com/2021/03/jennifer-lopez-cipher-netflix-movie-jason-smilovic-todd-katzberg-1234722881/ |url-status=live }}</ref>. Lopestiń prodyuser retinde bir neshe joybarları isleniw barısında<ref>{{cite magazine|url=https://deadline.com/2022/03/jennifer-lopez-amazon-series-backwards-in-heels-1234989376/|title=Jennifer Lopez's Nuyorican Productions, Skydance TV Developing Post-WWII NYC Set Prime Video Series 'Backwards In Heels'|magazine=Deadline Hollywood|first=Anthony|last=D'Alessandro|date=March 28, 2022|access-date=July 18, 2022|archive-date=July 19, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220719194557/https://deadline.com/2022/03/jennifer-lopez-amazon-series-backwards-in-heels-1234989376/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://deadline.com/2022/05/jennifer-lopez-limited-series-rodgers-hammerstein-cinderella-skydance-concord-1235021215/|title=Jennifer Lopez To EP Limited Series Based On Rodgers & Hammerstein's 'Cinderella' With Skydance And Concord|magazine=Deadline Hollywood|first=Rosy|last=Cordero|date=May 11, 2022|access-date=July 18, 2022|archive-date=July 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220725114943/https://deadline.com/2022/05/jennifer-lopez-limited-series-rodgers-hammerstein-cinderella-skydance-concord-1235021215/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |author=Shoard |first=Catherine |date=January 25, 2024 |title=Jennifer Lopez to produce Bob the Builder movie |url=https://www.theguardian.com/film/2024/jan/25/jennifer-lopez-to-produce-bob-the-builder-movie |access-date=January 25, 2024 |work=The Guardian}}</ref>. Netflix penen dawam etip atırǵan birge islesiw sheńberinde, ol Robert Zemekis rejissyorlıǵındaǵı «The Last Mrs. Parrish» romanınıń ekranlastırılıwında bas rolde oynaydı<ref>{{Cite magazine |last=Kroll |first=Justin|date=April 17, 2025 |title=Jennifer Lopez & Robert Zemeckis Team On Netflix Adaptation Of 'The Last Mrs. Parrish'|url=https://deadline.com/2025/04/jennifer-lopez-robert-zemeckis-the-last-mrs-parrish-1236370591/|access-date=April 17, 2025 |magazine=[[Deadline Hollywood]]}}</ref>. == Jeke ómiri == Lopes 1990-jıllardıń ortasına shekem on jılǵa jaqın waqıt dawamında joqarı mekteptegi dostı Devid Kruz benen qarım-qatnasta boldı<ref>{{cite magazine |title=Jennifer Lopez's Late High School Sweetheart David Cruz Was 'Soft-Spoken and Kind' Says Source |url=https://people.com/music/jennifer-lopez-late-ex-david-cruz-kind/ |access-date=June 11, 2021 |magazine=People |archive-date=June 11, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611224520/https://people.com/music/jennifer-lopez-late-ex-david-cruz-kind/ |url-status=live }}</ref>. Olar bir waqıtları atastırılǵan edi, hám Kruz Lopes óz karerasın baslaǵanda onıń menen birge bolıw ushın Los-Andjeleske kóship bardı<ref>{{harvnb|Parish|2009|p=22}}</ref>. Keyinirek Lopes Kruz haqqında bılay dedi: «Siziń jolıńız boldı, sizde usınday birinshi muhabbat bar»<ref name=BrokeAllTheRules>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/movies/movie-features/jennifer-lopez-marry-me-interview-cover-1294974/|title="I Just Said, Fuck It": How Jennifer Lopez Broke All the Rules to Get to the Top|magazine=Rolling Stone|first=Alex|last=Morris|date=February 7, 2022|access-date=June 1, 2022|archive-date=June 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220601094939/https://www.rollingstone.com/movies/movie-features/jennifer-lopez-marry-me-interview-cover-1294974/|url-status=live}}</ref>. Ol 1997-jıldıń fevralınan 1998-jıldıń yanvarına shekem kubalı oficiant Ojani Noa menen nekede boldı. Yaǵnıy Ojani Noa - Djeniffer Lopestiń birinshi kúyewi. Keyingi sud islerinde Noaǵa olardıń nekesi haqqında kitap járiyalawǵa<ref>{{cite news | url=https://www.smh.com.au/news/people/jlo-wins-payout-from-ex-over-tellall-memoir/2007/08/09/1186530500816.html | title=J-Lo Wins Payout From Ex | access-date=August 28, 2007 | work=The Sydney Morning Herald | date=August 9, 2007 | archive-date=October 16, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071016114514/http://www.smh.com.au/news/people/jlo-wins-payout-from-ex-over-tellall-memoir/2007/08/09/1186530500816.html | url-status=live }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.mtv.com/news/1528384/jennifer-lopez-sues-first-husband-to-block-tell-all-book/| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140906134913/http://www.mtv.com/news/1528384/jennifer-lopez-sues-first-husband-to-block-tell-all-book/| url-status = dead| arxivsáne = 2014-jıl 6-sentyabr | bet = Jennifer Lopez Sues First Husband To Block Tell-All Book| at = Chris| familiya = Harris| qaralǵan sáne = 2021-jıl 26-dekabr | baspaxana = MTV News| sáne = 2006-jıl 11-aprel }}</ref> hám Lopestiń jeke pal ayı tuwralı videosın hújjetli filmde paydalanıw qadaǵan etildi<ref>{{cite magazine |first=Michael Y. |last=Park |title=Jennifer Lopez Sues Ex over Honeymoon Tape |url=https://people.com/crime/jennifer-lopez-sues-ex-over-honeymoon-tape/ |date=November 10, 2009 |access-date=May 20, 2021 |magazine=People |archive-date=May 20, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192131/https://people.com/crime/jennifer-lopez-sues-ex-over-honeymoon-tape/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |first=Myrddin |last=Gwynedd |title=Jennifer Lopez halts sale of 'intimate' honeymoon tape |url=https://www.nzherald.co.nz/entertainment/jennifer-lopez-halts-sale-of-intimate-honeymoon-tape/4IEWBN6POFBHWRNW36XTX25P24/ |date=June 6, 2011 |access-date=May 20, 2021 |newspaper=The New Zealand Herald}}</ref>. Lopes 1999-jıldan 2001-jıldıń basına shekem jazba prodyuseri hám reper Shon Kombs (sol waqıtta «Paff Deddi» dep atalǵan) penen geyde birge, geyde ayırılısqan qarım-qatnasta boldı<ref>{{cite magazine |title=All of Jennifer Lopez's Famous Loves |url=https://people.com/music/jennifer-lopez-dating-history/ |date=March 11, 2024 |access-date=May 18, 2024 |magazine=People |archive-date=May 15, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515213343/https://people.com/music/jennifer-lopez-dating-history/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite magazine |title=J. Lo finally dishes on P. Diddy |first=Gary |last=Susman |url=https://ew.com/article/2003/05/26/j-lo-finally-dishes-p-diddy/ |date=May 26, 2003 |access-date=May 20, 2021 |magazine=Entertainment Weekly |archive-date=May 20, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210520192131/https://ew.com/article/2003/05/26/j-lo-finally-dishes-p-diddy/ |url-status=live }}</ref>. 1999-jıl 27-dekabr kúnine qaraǵan túni Lopes, Kombs hám reper Shayn Tayms-skverdegi túngi klubta atıs bolǵan jerden ketkennen keyin qamawǵa alındı, olarǵa qural-jaraqtı nızamsız saqlaw hám urlanǵan múlkke iyelik etiw ayıbı menen ayıplandı<ref>{{Web deregi | familiya = Faguy| at = Ana| sáne = 2024-jıl 31-mart | bet = Why The 1999 Shooting Where Diddy—And Jennifer Lopez—Were Arrested Has New Attention| url = https://www.forbes.com/sites/anafaguy/2024/03/31/why-the-1999-shooting-where-diddy-and-jennifer-lopez-were-arrested-has-new-attention/| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240331213619/https://www.forbes.com/sites/anafaguy/2024/03/31/why-the-1999-shooting-where-diddy-and-jennifer-lopez-were-arrested-has-new-attention/| arxivsáne = 2024-jıl 31-mart | qaralǵan sáne = 2025-jıl 14-mart | jumıs = Forbes| til = en}}</ref>. Lopeske qarsı ayıplawlar bir saat ishinde alıp taslandı,<ref>{{cite news |first=Christopher |last=O'Connor |title=Puff Daddy Arrested On Weapons Charge After Nightclub Shooting |url=http://www.mtv.com/news/620068/puff-daddy-arrested-on-weapons-charge-after-nightclub-shooting/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150106073016/http://www.mtv.com/news/620068/puff-daddy-arrested-on-weapons-charge-after-nightclub-shooting/ |url-status=dead |archive-date=January 6, 2015 |date=December 27, 1999 |access-date=May 20, 2021 |publisher=MTV News |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210520192131/http://www.mtv.com/news/620068/puff-daddy-arrested-on-weapons-charge-after-nightclub-shooting/ |archivedate=May 20, 2021}}</ref> al Kombs 2001-jıldıń mart ayında ótkerilgen sudta barlıq ayıplawlardan aqlandı<ref>{{cite news |title=Puff Daddy Acquitted |url=https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=101420 |date=March 13, 2001 |access-date=May 20, 2021 |publisher=ABC News |archive-date=June 8, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220608171340/https://abcnews.go.com/Entertainment/story?id=101420 |url-status=live }}</ref>. Olar kóp ótpesten ajırasıp ketti. Ol 2001-jıldıń sentyabrinen 2003-jıldıń yanvarına shekem burınǵı kómekshi oyınshısı Kris Djaddqa turmısqa shıqtı<ref>{{cite news |first=Arpita |last=Nath |title=Flings in the world of Hollywood! |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/english/hollywood/news/flings-in-the-world-of-hollywood/articleshow/7618392.cms |newspaper=Times of India |date=March 4, 2011 |access-date=January 27, 2023 |archive-date=January 27, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230127100257/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/english/hollywood/news/flings-in-the-world-of-hollywood/articleshow/7618392.cms |url-status=live }}</ref>. [[Fayl:Time 100 Jennifer Lopez and Marc Anthony (cropped).jpg|thumb|left|Lopes hám Mark Entoni, 2006-jıl]] Djadd penen ajırasıwı juwmaqlanbasa da, Lopes 2002-jıldıń ortasınan 2004-jıldıń basına shekem aktyor hám kinorejissyor Ben Afflek penen qarım-qatnasta boldı. Olar burın bir neshe márte ushırasqan bolsa da (sonıń ishinde 1998-jılı 70-Oskar sıylıqlaw saltanatında hám taǵı bir filmniń premerasında), olardıń birinshi úlken ushırasıwı 2001-jıldıń dekabr ayında «Jili» (2003) filminiń túsiriliw maydanshasında boldı<ref>{{Web deregi | url = https://people.com/celebrity/jennifer-lopez-says-there-was-genuine-love-with-ben-affleck/| bet = Jennifer Lopez Says... "I really felt like when I met Ben, 'Okay, this is it."| jumıs = PEOPLE| at = Melody| familiya = Chiu| sáne = 2016-jıl 25-mart | qaralǵan sáne = 2022-jıl 31-may | arxivsáne = 2022-jıl 31-may | arxivurl = https://web.archive.org/web/20220531183929/https://people.com/celebrity/jennifer-lopez-says-there-was-genuine-love-with-ben-affleck/| url-status = live}}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://edition.cnn.com/2002/SHOWBIZ/News/04/19/in.hop.jlo.restaurant/| bet = J. Lo opens Madre's... Affleck gave J. Lo congratulatory flowers| jumıs = CNN| at = Ellen| familiya = Lieberman| sáne = 2002-jıl 19-aprel | qaralǵan sáne = 2022-jıl 31-may | arxivsáne = 2022-jıl 31-may | arxivurl = https://web.archive.org/web/20220531184936/https://edition.cnn.com/2002/SHOWBIZ/News/04/19/in.hop.jlo.restaurant/| url-status = live}}</ref>. Keyinirek olar «Jenny from the Block» muzıkalıq videosı hám «Jersey Girl» (2004) filmi ústinde birge islesti<ref>{{cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2007-oct-14-ca-affleck14-story.html |title=Ben Affleck's Roller Coaster Takes a New Turn |first=Patrick |last=Goldstein |work=Los Angeles Times |date=October 14, 2007 |access-date=March 17, 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402211123/http://articles.latimes.com/2007/oct/14/entertainment/ca-affleck14 |archive-date=April 2, 2015 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Dam |first1=Julie |title=Jewels of Engagement – Vol. 58 No. 21 |url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20138503,00.html |work=People |access-date=April 14, 2017 |date=November 18, 2002 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304101212/http://www.people.com/people/archive/article/0%2C%2C20138503%2C00.html |archive-date=March 4, 2016 }}</ref>. Onıń «This Is Me... Then» albomı Afflekke arnalǵan hám onnan ilhamlanǵan. Olardıń qarım-qatnası keń kólemde járiyalandı<ref>{{cite news |title=Why is Bennifer 2.0 so exciting? Because last time, we screwed it up |url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/story/2021-05-12/jennifer-lopez-ben-affleck-reunion-bennifer-2-0 |access-date=May 13, 2021 |first=Meredith |last=Blake |work=Los Angeles Times |date=May 12, 2021 |archive-date=August 31, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831025233/https://www.latimes.com/entertainment-arts/story/2021-05-12/jennifer-lopez-ben-affleck-reunion-bennifer-2-0 |url-status=live }}</ref>. Gazetalar erli-zayıplılardı «Bennifer» dep atadı, bul «Vanity Fair» jurnalı «usı túrdegi gazeta brendlewiniń birinshi mısalı» dep táriyiplegen portmanto edi<ref>{{cite news|url=https://www.vanityfair.com/news/2011/09/jennifer-lopez-201109 |title=Jenny Back on the Block |first=Lisa |last=Robinson |magazine=Vanity Fair |date=August 4, 2011 |access-date=April 14, 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160714073057/http://www.vanityfair.com/news/2011/09/jennifer-lopez-201109 |archive-date=July 14, 2016 }}</ref>. Olar 2002-jıldıń noyabr ayında shańaraq qurdı,<ref>{{cite news|last=Silverman|first=Stephen|title=Ben's Proposal 'Beautiful,' Says Lopez|url=https://people.com/celebrity/bens-proposal-beautiful-says-lopez/|work=[[People (American magazine)|People]]|access-date=February 24, 2019|date=November 11, 2002|archive-date=March 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304001222/http://www.people.com/people/article/0%2C%2C624998%2C00.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last=Williams|first=Jeanne|title=J. Lo, Ben make first appearance as fiances|newspaper=[[USA Today]] |date=December 10, 2002|page=2}}</ref> biraq 2003-jıldıń 14-sentyabrinde jobalanǵan úyleniw toyı «shamadan tıs ǵalaba xabar qurallarınıń itibarı» sebepli tórt kún qalǵanda keyinge qaldırıldı<ref>{{cite news|last1=Armstrong |first1=Mark |title=Lopez, Affleck Postpone Weekend Wedding |url= https://people.com/celebrity/lopez-affleck-postpone-weekend-wedding/ |work=People |access-date=December 26, 2021 |date=September 10, 2003 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304072338/http://www.people.com/people/article/0%2C%2C624672%2C00.html |archive-date=March 4, 2016 }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.insider.com/ben-affleck-jennifer-lopez-media-criticism-expected-halftime-documentary-2022-6| bet = Ben Affleck once asked Jennifer Lopez if media criticism bothered her but the pop star said she 'expected this'| jumıs = Insider| at = Ayomikun| familiya = Adekaiyero| sáne = 2022-jıl 14-aprel | qaralǵan sáne = 2022-jıl 15-iyun | arxivsáne = 2023-jıl 6-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20230606065245/https://www.insider.com/ben-affleck-jennifer-lopez-media-criticism-expected-halftime-documentary-2022-6| url-status = live}}</ref>. Olar 2004-jıldıń yanvar ayında kelisimlerin buzdı<ref>{{cite news|last1=Dagostino |first1=Mark |title=Affleck on 'Good Terms' with Lopez |url=http://people.com/celebrity/affleck-on-good-terms-with-lopez/ |work=People |access-date=April 14, 2017 |date=March 9, 2004 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170415104106/http://people.com/celebrity/affleck-on-good-terms-with-lopez/ |archive-date=April 15, 2017 }}</ref>. Jıllar ótkennen keyin, Lopes Afflektiń ǵalaba xabar qurallarınıń baqlawındaǵı qolaysızlıǵı olardıń ajırasıwınıń sebepleriniń biri ekenin ayttı<ref>{{Web deregi | bet = Jennifer Lopez on relationships and tabloids in the "Bennifer Era"| url = https://www.cbsnews.com/video/jennifer-lopez-on-relationships-and-tabloids-in-the-bennifer-era/| jumıs = [[CBS News]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 23-fevral | sáne = 2019-jıl 23-dekabr | arxivsáne = 2024-jıl 25-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20240225080657/https://www.cbsnews.com/video/jennifer-lopez-on-relationships-and-tabloids-in-the-bennifer-era/| url-status = live}}</ref> hám onı óziniń «birinshi haqıyqıy júrek qayǵısı» dep táriyiplep: «Menińshe basqa waqıt, basqa jaǵday bolǵanda, kim biledi ne bolar edi, biraq onda haqıyqıy muhabbat bar edi,» dedi<ref>{{Web deregi | url = http://extratv.com/2016/03/25/jennifer-lopez-reflects-on-relationship-with-ben-affleck/| bet = Jennifer Lopez Reflects on Relationship with Ben Affleck| baspaxana = Extra TV| sáne = 2016-jıl 25-mart | qaralǵan sáne = 2017-jıl 14-aprel | url-status = live| arxivurl = https://web.archive.org/web/20161221165617/http://extratv.com/2016/03/25/jennifer-lopez-reflects-on-relationship-with-ben-affleck/| arxivsáne = 2016-jıl 21-dekabr }}</ref>. Afflek penen qatnasınan keyin, Lopes intervyulerinde jeke ómiri haqqında talqılawdı toqtattı<ref>{{harvnb|Bruns|2008|p=301}}</ref>. Ol 2004-jıldıń iyunınan 2014-jıldıń iyunına shekem qosıqshı Mark Entoniǵa turmısqa shıqtı;<ref>{{cite news |first=Andrew |last=Dansby |url=https://www.rollingstone.com/music/news/j-lo-marc-anthony-marry-20040607 |title=J.Lo, Marc Anthony Marry &#124; Music News |magazine=Rolling Stone |date=June 7, 2004 |access-date=April 1, 2012 |archive-date=September 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905003727/https://www.rollingstone.com/music/news/j-lo-marc-anthony-marry-20040607 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170905003727/https://www.rollingstone.com/music/news/j-lo-marc-anthony-marry-20040607 |archivedate=September 5, 2017 }}</ref><ref>{{cite news|title=Wedding highlights J.Lo's true talent: getting us talking|url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=1031F01295C1112D&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D|access-date=February 25, 2012|newspaper=Austin American-Statesman|date=June 9, 2004|archive-date=December 3, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203055607/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=1031F01295C1112D&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181203055607/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&p_theme=aasb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=1031F01295C1112D&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D|archivedate=December 3, 2018}}</ref> olar burın birge jumıs islegen hám 1990-jıllardıń sońında bir neshe ay ushırasqan<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/pro/jennifer-lopez-marc-anthony-no-me-ames-20-years-hot-latin-songs-chart/|title=Rewinding the Latin Charts: 20 Years Ago, Jennifer Lopez & Marc Anthony First Bonded With 'No Me Ames'|magazine=Billboard|first=Pamela|last=Bustios|date=June 26, 2019|access-date=June 7, 2022|archive-date=June 7, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220607145508/https://www.billboard.com/pro/jennifer-lopez-marc-anthony-no-me-ames-20-years-hot-latin-songs-chart/|url-status=live}}</ref>. Olardıń úyleniw toyı Afflek penen qatnası tamam bolǵannan bes ay ótkennen soń boldı. Neke dáwirinde olar muzıka boyınsha birge islesti hám birge dóretiwshilik etti, sonday-aq «El Cantante» (2006) filminde bas rollerdi oynadı<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/jennifer-lopez-the-first-time-video-1296576/|title=Video: Jennifer on working and performing with Marc... "Jenny From the Block" reflects on her early days for The First Time|magazine=Rolling Stone|first=Althea|last=Legaspi|date=February 8, 2022|access-date=June 7, 2022|archive-date=June 7, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220607145509/https://www.rollingstone.com/music/music-news/jennifer-lopez-the-first-time-video-1296576/|url-status=live}}</ref>. Lopes 2008-jıldıń fevral ayında Long-Aylendte egiz - ul hám qız tuwdı<ref name="Welcomes Twins">{{cite news|url=https://people.com/parents/exclusive-jennifer-lopez-marc-anthony-welcome-twins/|date=February 22, 2008|title=EXCLUSIVE: Jennifer Lopez & Marc Anthony Welcome Twins!|work=People|access-date=February 24, 2019|archive-date=March 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322151618/https://people.com/parents/exclusive-jennifer-lopez-marc-anthony-welcome-twins/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://people.com/parents/jennifer-lopez-marc-anthony-reveal-baby-names/|title=Jennifer Lopez & Marc Anthony Reveal Baby Names|work=People|date=February 29, 2008|access-date=February 24, 2019|archive-date=February 24, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190224115813/https://people.com/parents/jennifer-lopez-marc-anthony-reveal-baby-names/|url-status=live}}</ref>. People jurnalı egizlerdiń birinshi súwretleri ushın 6 million AQSH dolların tóledi, bul olardı sol waqıtta túsirilgen ataqlı adamlardıń eń qımbat súwretlerine aylandırdı<ref>{{cite news |url=https://www.forbes.com/2009/07/01/michael-jackson-magazine-business-media-jackson.html |title=Jackson Pic Won't Make List Of Priciest Celeb Photos |work=Forbes |access-date=March 21, 2012 |first=Lacey |last=Rose |archive-date=January 20, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120120013003/http://www.forbes.com/2009/07/01/michael-jackson-magazine-business-media-jackson.html |url-status=live }}</ref>. 2009-jılı Entoni hám Lopes Mayami Dolfins komandasınıń úlesin satıp aldı<ref>{{cite magazine| url=https://www.billboard.com/music/latin/latin-artists-sports-ownership-gloria-estefan-bad-bunny-more-9575188/| title=Latin Artists Who Own Sports Teams: Gloria Estefan, Bad Bunny & More| first=Jessica| last=Roiz| magazine=Billboard| date=May 19, 2021| access-date=July 7, 2022| archive-date=August 25, 2024| archive-url=https://web.archive.org/web/20240825112703/https://www.billboard.com/music/latin/latin-artists-sports-ownership-gloria-estefan-bad-bunny-more-9575188/| url-status=live}}</ref>. Olar 2011-jıldıń iyul ayında ayırılısatuǵının járiyaladı. Entoni 2012-jıldıń aprel ayında ajırasıw haqqında arza berdi<ref>{{Web deregi | url = http://hollywoodlife.com/2012/04/11/jennifer-lopez-divorce-marc-anthony-jlo/| bet = Jennifer Lopez Divorce — Marc Anthony Files Divorce From JLo| baspaxana = Hollywood Life| sáne = 2012-jıl 11-aprel | qaralǵan sáne = 2013-jıl 18-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20130618174548/http://hollywoodlife.com/2012/04/11/jennifer-lopez-divorce-marc-anthony-jlo/| arxivsáne = 2013-jıl 18-iyun | url-status = dead}}</ref> hám ol 2014-jıldıń iyun ayında juwmaqlandı. Lopes eki balanıń tiykarǵı fizikalıq ǵamxorlıǵın saqlap qaldı<ref name="2014 name change">{{cite news |url=https://www.ctvnews.ca/entertainment/article/jennifer-lopez-gets-her-name-changed/ |title=Jennifer Lopez gets her name changed &#124; Entertainment & Showbiz from CTV News |publisher=Ctvnews.ca |date=January 3, 2015 |access-date=May 15, 2015 |archive-date=May 7, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150507222340/http://www.ctvnews.ca/entertainment/jennifer-lopez-gets-her-name-changed-1.2171025 |url-status=live }}</ref>. Lopes geyde qızı menen birge dóretiwshilik etedi<ref>* {{cite magazine|url=https://ew.com/music/2019/06/09/jennifer-lopez-daughter-emme-sings-its-my-party-tour/|title=Jennifer Lopez sings with daughter Emme during 'It's My Party' world tour kick-off|magazine=Entertainment Weekly|first=Rosy|last=Cordero|date=June 9, 2019|access-date=June 19, 2022|archive-date=June 19, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220619123027/https://ew.com/music/2019/06/09/jennifer-lopez-daughter-emme-sings-its-my-party-tour/|url-status=live}} * {{cite magazine|url=https://graziamagazine.com/articles/lets-get-loud-for-jennifer-lopez-and-her-daughter-emme-at-the-super-bowl-halftime-show/|title=Let's Get Loud For Jennifer Lopez And Her Daughter Emme At The Super Bowl LIV Halftime Show|magazine=[[Grazia]]|first=Chrisanthi|last=Kaliviotis|date=February 2020|access-date=June 19, 2022|archive-date=October 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020031512/https://graziamagazine.com/articles/lets-get-loud-for-jennifer-lopez-and-her-daughter-emme-at-the-super-bowl-halftime-show/|url-status=live}} * {{Web deregi | sáne = 2022-jıl 20-iyun | bet = Jennifer Lopez introduces one of her twins with gender neutral pronouns| url = https://www.ctvnews.ca/entertainment/jennifer-lopez-introduces-one-of-her-twins-with-gender-neutral-pronouns-1.5954497| qaralǵan sáne = 2022-jıl 20-iyun | jumıs = CTVNews| arxivsáne = 2022-jıl 20-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20220620135523/https://www.ctvnews.ca/entertainment/jennifer-lopez-introduces-one-of-her-twins-with-gender-neutral-pronouns-1.5954497| url-status = dead}}</ref>. Lopes 2011-jıldıń oktyabrinen 2016-jıldıń avgustına shekem burınǵı rezervtegi oyınshısı Kasper Smart penen úzilip-jalǵanıp turǵan qarım-qatnasta boldı<ref>{{cite magazine |last=Nudd |first=Tim |url=https://people.com/celebrity/jennifer-lopez-and-casper-smart-split/ |title=Jennifer Lopez and Casper Smart Split |magazine=People |access-date=February 24, 2019 |archive-date=February 24, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190224231602/https://people.com/celebrity/jennifer-lopez-and-casper-smart-split/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Web deregi | last1 = Quinn| first1 = Dave| bet = Jennifer Lopez and Beau 'Casper' Smart Have Split, Says Source: 'It Wasn't Anything Dramatic'| url = https://people.com/celebrity/jennifer-lopez-and-beau-casper-smart-split-source/| jumıs = People| qaralǵan sáne = 2019-jıl 24-fevral | sáne = 2016-jıl 24-avgust | arxivsáne = 2019-jıl 24-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20190224231631/https://people.com/celebrity/jennifer-lopez-and-beau-casper-smart-split-source/| url-status = live}}</ref>. Ol 2017-jıldıń fevralınan 2021-jıldıń basına shekem Nyu-York Yankis beysbolshısı Aleks Rodriges penen ushırastı<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/music/jennifer-lopez-alex-rodriguez-getting-more-serious-kids-have-met/|title=Jennifer Lopez and Alex Rodriguez 'Getting More Serious' as Source Says Their Kids Have Met: 'Everyone Is Getting Along'|date=April 5, 2017|access-date=February 24, 2019|archive-date=February 24, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190224231528/https://people.com/music/jennifer-lopez-alex-rodriguez-getting-more-serious-kids-have-met/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2017/03/31/entertainment/jennifer-lopez-and-alex-rodriguez/index.html|title=Alex Rodriguez talks dating Jennifer Lopez|first=Lisa Respers|last=France|publisher=CNN|date=March 31, 2017|access-date=August 19, 2017|archive-date=August 4, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804164433/http://www.cnn.com/2017/03/31/entertainment/jennifer-lopez-and-alex-rodriguez/index.html|url-status=live}}</ref>. Olar 2019-jıldıń mart ayında shańaraq qurdı,<ref>{{cite news |url=https://www.etonline.com/jennifer-lopez-and-alex-rodriguez-are-engaged-see-her-massive-ring-92838 |title=Jennifer Lopez and Alex Rodriguez Are Engaged -- See Her Massive Ring! |work=Entertainment Tonight |first=Liz |last=Calvario |date=March 9, 2019 |access-date=March 10, 2019 |archive-date=February 18, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230218012313/https://www.etonline.com/jennifer-lopez-and-alex-rodriguez-are-engaged-see-her-massive-ring-92838 |url-status=live }}</ref> biraq [[COVID-19 pandemiyası]] sebepli toyların eki márte keyinge qaldırdı. Olardıń qarım-qatnasınıń jaǵdayı haqqında gazetalardıń boljawlarına juwap retinde, olar 2021-jıldıń mart ayında «ayırım nárselerdi sheship atırǵanın» málimledi<ref>{{Web deregi | url = https://www.today.com/popculture/jennifer-lopez-alex-rodriguez-announce-they-are-still-together-t211705| bet = Jennifer Lopez and Alex Rodriguez announce they are still together| newspaper = USA Today| at = Alexander| familiya = Kacala| sáne = 2021-jıl 13-mart | qaralǵan sáne = 2022-jıl 31-may | arxivsáne = 2022-jıl 31-may | arxivurl = https://web.archive.org/web/20220531163538/https://www.today.com/popculture/jennifer-lopez-alex-rodriguez-announce-they-are-still-together-t211705| url-status = live}}</ref>. Olar 2021-jıldıń aprel ayında qarım-qatnaslarınıń juwmaqlanǵanın járiyaladı<ref name="Today1">{{cite news|last=Clements|first=Erin|url=https://www.today.com/popculture/jennifer-lopez-alex-rodriguez-announce-breakup-today-exclusive-t215133|title=Jennifer Lopez and Alex Rodriguez announce breakup in TODAY exclusive|work=[[Today (American TV program)|Today]]|date=April 15, 2021|access-date=April 15, 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416152723/https://www.today.com/popculture/jennifer-lopez-alex-rodriguez-announce-breakup-today-exclusive-t215133|archive-date=April 16, 2021}}</ref>. 2021-jıldıń aprel ayında Lopes hám Afflektiń jáne ushırasıp atırǵanı haqqında xabar berildi,<ref>{{cite magazine |date=May 10, 2021 |first=Karen |last=Mizoguchi |title=Jennifer Lopez and Ben Affleck 'Spent Several Days' Together in Montana, Source Says |url=https://people.com/movies/jennifer-lopez-ben-affleck-spent-several-days-together-in-montana-source/ |access-date=October 18, 2021 |magazine=People |archive-date=October 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027082957/https://people.com/movies/jennifer-lopez-ben-affleck-spent-several-days-together-in-montana-source/ |url-status=live }}</ref> Lopes sol jıldıń iyul ayında olardıń qayta janlanǵan qatnasın ashıq túrde tastıyıqladı<ref>{{cite magazine|url=https://www.harpersbazaar.com/celebrity/latest/a37120084/jennifer-lopez-instagram-official-ben-affleck-52nd-birthday-post/|title=J.Lo Goes Instagram-Official With Ben Affleck on Her 52nd Birthday|magazine=Harper's Bazaar|date=July 24, 2021|last=LeGardye|first=Quinci|access-date=June 1, 2022|archive-date=November 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221125230856/https://www.harpersbazaar.com/celebrity/latest/a37120084/jennifer-lopez-instagram-official-ben-affleck-52nd-birthday-post/|url-status=live}}</ref>. 2022-jıldıń aprel ayında Lopes birinshi usınıstan keyin 20 jıl ótkennen soń Afflek penen ekinshi nekelerin járiyaladı<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/movies/jennifer-lopez-details-ben-affleck-proposal|title=Jennifer Lopez Details Ben Affleck's 'Bubble Bath' Proposal: 'Tears Were Coming Down My Face'|magazine=People|first=Benjamin|last=VanHoose|date=April 12, 2022|access-date=June 1, 2022|archive-date=September 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220912144135/https://people.com/movies/jennifer-lopez-details-ben-affleck-proposal/|url-status=live}}</ref>. Olar 2022-jıl 16-iyulda Las-Vegasta turmıs qurdı,<ref>{{cite news|url = https://variety.com/2022/music/news/jennifer-lopez-ben-affleck-married-1235318479/|title = Jennifer Lopez and Ben Affleck Get Married in Las Vegas|last = Garcia|first = Thania|magazine = [[Variety (magazine)|Variety]]|date = July 17, 2022|access-date = July 17, 2022|archive-date = September 12, 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20220912150428/https://variety.com/2022/music/news/jennifer-lopez-ben-affleck-married-1235318479/|url-status = live}}</ref> hám kelesi ayda shańaraq aǵzaları hám doslarına arnalǵan toy saltanatın ótkerdi<ref>{{Cite magazine |title=Jennifer Lopez Reveals She and Ben Affleck Faced 'Unexpected Setbacks' Before 'Perfect' Ga. Wedding |url=https://people.com/movies/jennifer-lopez-ben-affleck-faced-unexpected-setbacks-before-georgia-wedding-details/ |access-date=September 4, 2022 |magazine=People |archive-date=December 6, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206115210/https://people.com/movies/jennifer-lopez-ben-affleck-faced-unexpected-setbacks-before-georgia-wedding-details/ |url-status=live }}</ref>. 2024-jıldıń 20-avgustında Lopes Afflek penen ajırasıw tuwralı arza berdi, olardıń ayırılısqan sánesi retinde 2024-jıldıń 26-aprelin kórsetti<ref>{{cite magazine |last1=Earl |first1=William |last2=Longeretta |first2=Emily |title=Jennifer Lopez Files for Divorce From Ben Affleck |url=https://variety.com/2024/film/news/jennifer-lopez-ben-affleck-divorce-1236020852/ |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |publisher=[[Penske Media Corporation]] |access-date=August 20, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240820230934/https://variety.com/2024/film/news/jennifer-lopez-ben-affleck-divorce-1236020852/ |archive-date=August 20, 2024 |location=United States |issn=0042-2738 |oclc=60626328 |date=August 20, 2024 |url-status=live}}</ref>. Ol sonday-aq óziniń nızamlı atın Djennifer Linn Lopes dep ózgertiwdi soradı<ref name=Robinson>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/celebrities/2024/08/22/jennifer-lopez-ben-affleck-divorce-name-change/74911341007/|title=Jennifer Lopez wants to go by her maiden name after Ben Affleck divorce, filing shows|last=Robinson|first=KiMi|work=[[USA Today]]|date=August 22, 2024|access-date=September 26, 2024}}</ref>. 2025-jıldıń 6-yanvarında ajırasıw procesi juwmaqlandı<ref>{{cite magazine |last1=Vasquez |first1=Ingrid |last2=Bacher |first2=Danielle |title=Jennifer Lopez and Ben Affleck Finalize Divorce 20 Weeks After She Filed |url=https://people.com/ben-affleck-jennifer-lopez-finalize-divorce-8702376 |magazine=[[People (magazine)|People]] |publisher=[[Dotdash Meredith]] |access-date=January 6, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250107043331/https://people.com/ben-affleck-jennifer-lopez-finalize-divorce-8702376 |archive-date=January 7, 2025 |location=United States |issn=0093-7673 |oclc=794712888 |date=January 6, 2025 |url-status=live}}</ref>. == Basqa baslamalar == === Qayırqomlıq === Lopes kóp waqıttan berli [[Los-Andjeles]]tegi balalar emlewxanasın qollap-quwatlamaqta. Onıń «Rebirth» (2005) albomı Peydj Petersonǵa arnalǵan, ol emlewxanada Lopes dos bolǵan on bir jaslı rak keselligi menen awırǵan bala bolıp, 2004-jılı qaytıs bolǵan. Lopes: «Men qayırqomlıq jumıslarımdı jámiyetshilik aldında islegendi unatpayman. Siz onı ol ushın islemeysiz» degen<ref name="Paige">{{Cite magazine |title=Lopez's Cancer Hero Dies |url=http://www.contactmusic.com/news-article/lopez.s-cancer-hero-dies |magazine=[[Contactmusic]] |access-date=April 9, 2013 |date=January 11, 2005}}</ref>. 2009-jılı Lopes óz qarındası Linda menen birge Lopez Family Foundation (dáslep Maribel Foundation dep atalǵan) qorın dúzdi. Bul shólkem járdemge mútáj hayal-qızlar hám balalarǵa medicinalıq járdem beriw múmkinshiligin keńeytiw boyınsha jumıs alıp baradı, sonıń ishinde Los-Andjeles Balalar emlewxanası menen birgelikte telemedicina baǵdarlamasın ámelge asıradı. Qor [[Panama]] hám [[Puerto-Riko]]da medicinalıq mákemelerdiń keńeyiwine járdem berdi hám Bronkstaǵı Montefiore medicinalıq orayında Salamat balalıq orayın dúzdi<ref>{{Cite magazine|last1=Barker|first1=Andrew|title=Jennifer Lopez Aims to Improve Health Care Through Her Foundation|url=https://variety.com/2014/film/features/jennifer-lopez-aims-to-improve-health-care-through-her-foundation-1201323091/|magazine=Variety|access-date=November 15, 2016|date=October 7, 2014}}</ref><ref>{{Cite magazine|last1=Rosario|first1=Mariela|title=J.Lo's Medical Scare with Baby Emme Leads Her to Charity|url=http://www.latina.com/entertainment/celebrity/j-los-medical-scare-baby-emme-leads-her-charity|magazine=[[Latina (magazine)|Latina]]|access-date=November 15, 2016|date=May 12, 2009|archive-date=November 15, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161115195157/http://www.latina.com/entertainment/celebrity/j-los-medical-scare-baby-emme-leads-her-charity|url-status=dead}}</ref>. 2012-jıldıń dekabr ayında Lopes óziniń úsh súyikli qayırqomlıq shólkemleri paydasına qayırqomlıq akciya ótkerdi: Gloria Wise Boys and Girls Club, Los-Andjeles Balalar emlewxanası hám Amerika Qızıl Kresti, tiykarınan Sendi quyınınan zıyanlan kórgenlerge járdem beriw ushın<ref name="HSp">{{Cite magazine |last=Moody |first=Nekesa |title=Jennifer Lopez on Holiday Charity Drive and Jenni Rivera: 'It's a Wake-Up Call' |url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin-notas/1481338/jennifer-lopez-on-holiday-charity-drive-and-jenni-rivera-its-a |magazine=Billboard |access-date=January 3, 2013 |date=December 17, 2012}}</ref>. 2015-jıldıń may ayında ol Children's Miracle Network Hospitals hám BC Children's Hospital Foundation (BCCHF) shólkemleriniń birinshi ataqlı wákili boldı hám «Put Your Money Where the Miracles Are» atlı kampaniyada qatnastı<ref>{{Web deregi | last1 = Takeuchi| first1 = Craig| bet = Jennifer Lopez debuts as B.C. Children's Hospital's newest spokesperson| url = https://www.straight.com/blogra/448111/jennifer-lopez-debuts-bc-childrens-hospitals-newest-spokesperson| jumıs = [[The Georgia Straight]]| baspaxana = Vancouver Free Press| qaralǵan sáne = 2016-jıl 21-dekabr | sáne = 2015-jıl 11-may }}</ref>. Sol jıldıń sentyabr ayında ol Birlesken Milletler Shólkemi Qorınıń Qızlar hám Hayallar boyınsha birinshi Global qorǵawshısı boldı<ref>{{Cite news |title=United Nations Foundation Announces Jennifer Lopez as Global Advocate for Girls and Women|url=https://www.prweb.com/releases/united_nations_foundation_announces_jennifer_lopez_as_global_advocate_for_girls_and_women/prweb12978264.htm|website=PRWeb |access-date=September 23, 2015|date=September 24, 2015}}</ref>. Bul lawazımda ol ana salamatlıǵın qorǵaw baǵdarlamaları, bilimlendiriw hám hayallarǵa qarsı zorlıq-zombılıq sıyaqlı máselelerdi sheshiw ushın is-háreketlerdi ámelge asıradı<ref>{{Web deregi | bet = United Nations Foundation Announces Jennifer Lopez as Global Advocate for Girls and Women| url = http://www.unfoundation.org/news-and-media/press-releases/2015/United-Nations-Foundation-Announces-Jennifer-Lopez-as-Global-Advocate-for-Girls-and-Women.html| baspaxana = [[United Nations Foundation]]| qaralǵan sáne = 2016-jıl 15-noyabr | sáne = 2015-jıl 23-sentyabr }}</ref>. 2017-jıldıń sentyabr ayında Irma hám Mariya dawıllarınan keyin Lopes Las-Vegastaǵı rezidenciyasınıń tabısınan Puerto-Rikoǵa gumanitar kómek ushın 1 million dollar járdem berdi<ref>{{Cite magazine|last1=Cobo|first1=Leila|title=Jennifer Lopez Donating $1 Million to Aid Hurricane Victims in Puerto Rico|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/7973898/jennifer-lopez-alex-rodriguez-donate-1-million-to-puerto-rico-hurricane-maria|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=September 25, 2017|date=September 24, 2017}}</ref><ref>{{Web deregi | last1 = Connick| first1 = Tom| bet = Jennifer Lopez donates $1 million to Puerto Rico hurricane victims| url = https://www.nme.com/news/music/jennifer-lopez-donates-1-million-puerto-rico-hurricane-victims-2144232| jumıs = [[NME]]| qaralǵan sáne = 2017-jıl 25-sentyabr | sáne = 2017-jıl 24-sentyabr }}</ref>. Mark Antoniy menen birge ol «Somos Una Voz» (Inglisshe: We Are One Voice) atlı gumanitar járdem kampaniyasın basladı, bul háreketti kóplegen ataqlı adamlar qollap-quwatlap, Mariya dawılınan zıyan kórgen aymaqlarǵa tez arada járdem jetkeriwge urındı<ref>{{Cite magazine|last1=Diaz|first1=Thatiana|title=J.Lo and Marc Anthony Form Alliance with Ed Sheeran and Bruno Mars to Help Puerto Rico|url=https://people.com/chica/marc-anthony-jennifer-lopez-humanitarian-campaign-somos-una-voz/|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=September 28, 2017|date=September 27, 2017}}</ref>. Lopes hám Antoniy apatshılıqtan qutqarıw ushın «One Voice: Somos Live!» atlı koncert hám telemarafon ótkerdi, ol 35 million dollardan aslam qarjı jıynadı<ref>{{Web deregi | last1 = Pederson| first1 = Erik| bet = 'One Voice: Somos Live!' Disaster-Relief Telethon Raises $35M In Pledges – Update| url = https://deadline.com/2017/10/one-voice-somos-live-telethon-jennifer-lopez-marc-anthony-nbc-telemundo-univision-1202186382/| jumıs = Deadline Hollywood| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-oktyabr | sáne = 2017-jıl 16-oktyabr }}</ref>. Ol jáne de Lin-Manuel Mirandanıń Puerto-Rikoǵa payda keltiriwshi qayırqomlıq ilajında qatnasqan kóplegen artistler qatarında boldı<ref>{{Cite magazine|last1=Weldon|first1=Sarah|title=Lin-Manuel Miranda debuts star-studded single for Puerto Rico, 'Almost Like Praying' – listen here|url=https://ew.com/music/2017/10/06/lin-manuel-miranda-more-than-praying-puerto-rico/|magazine=[[Entertainment Weekly]]|access-date=October 6, 2017|date=October 6, 2017}}</ref>. 2021-jıldan baslap, Lopes qayırqomlıq shólkemlerine bárhama járdem beriwdi hám qollap-quwatlawdı dawam etpekte<ref>{{Cite news |url=https://palisadesnews.com/jennifer-lopez-and-ben-affleck-hold-holiday-food-drive-with-their-kids/|title=Jennifer Lopez and Ben Affleck Hold Holiday Food Drive for the charity Rise Against Hunger With Their Kids|work=Palisades News|first=Dolores|last=Quintana|date=December 7, 2021|access-date=December 7, 2021}}</ref>. 2021-jıldıń sentyabr ayında ol latinoamerikalı isbilermen hayallardı hám biznes iyelerin qollap-quwatlaytuǵın hám xoshametleytuǵın óziniń Limitless Labs atlı qayırqomlıq shólkemin dúzdi<ref>{{Web deregi | url = https://www.eonline.com/news/1302411/how-jennifer-lopez-is-helping-shine-a-light-on-latina-entrepreneurs-ahead-of-hispanic-heritage-month| bet = How Jennifer Lopez Is Helping Shine a Light on Latina Entrepreneurs Ahead of Hispanic Heritage Month| jumıs = [[E! News]]| at = Kisha| familiya = Forde| sáne = 2021-jıl 14-sentyabr | qaralǵan sáne = 2021-jıl 7-dekabr }}</ref>. Lopes óziniń kásiplik jolında qayırqomlıq koncertlerinde qosıqlar atqarǵan hám dóretiwshilik etken<ref>{{Web deregi | url = https://www.mlb.com/news/press-release-jennifer-lopez-headlined-dodgers-blue-diamond-gala| bet = Global superstar Jennifer Lopez headlined the Los Angeles Dodgers Foundation's star-studded Blue Diamond Gala| jumıs = mlb| sáne = 2022-jıl 16-iyun | qaralǵan sáne = 2022-jıl 17-iyun }}</ref>. == Kórkemlik == === Tásirleri === Lopes [[Madonna]]nı óziniń «birinshi úlken muzıkalıq tásiri» dep atap, bılay túsindirdi: «Men ushın hámmesi Madonna haqqında edi. Ol meni qosıq aytıwǵa, oynawǵa, tınbay jumıs islewge ilhamlandırdı.»<ref>{{Web deregi | familiya = Miller| at = Prairie| bet = NY Rock Interview with Jennifer Lopez| url = http://www.nyrock.com/interviews/2002/lopez_int3.asp| sáne = December 2002 | arxivurl = https://web.archive.org/web/20021220071343/http://www.nyrock.com/interviews/2002/lopez_int3.asp| url-status = dead| arxivsáne = 2002-jıl 20-dekabr | jumıs = NY Rock| qaralǵan sáne = 2012-jıl 12-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.stylist.co.uk/people/how-why-this-photo-of-madonna-changed-jennifer-lopezs-life-interview-inspiration-career/25705| bet = How this image of Madonna changed Jennifer Lopez's life| jumıs = [[Stylist (magazine)|Stylist]]| sáne = 2015-jıl 22-oktyabr | at = Anna| familiya = Pollitt| qaralǵan sáne = 2021-jıl 20-fevral }}</ref> Onıń basqa úlken tásirleri qatarında Tina Tyorner, Djeyms Braun hám Maykl Djekson bar<ref name="10 Questions for Lopez">{{cite news |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1673250,00.html |title=10 Questions for Jennifer Lopez |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |date=October 18, 2007 |access-date=August 18, 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071021032212/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1673250,00.html |archive-date=October 21, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071021032212/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1673250,00.html |archivedate=October 21, 2007}}</ref>. Lopeske jáne bir úlken tásir etken adam - Barbra Streyzand, ol bılay deydi: «Onıń karerasın jıllar dawamında baqlaw, onıń qosıq aytıwın, aktyorlıq sheberligin hám rejissyorlıǵın kóriw men ushın júdá ilhamlandırıwshı boldı.» Lopes Djanet Djeksondı óziniń oynawı hám videoları ushın úlken ilham deregi dep ataǵan, «The Pleasure Principle» muzıkalıq videosı sebepli «bálkim oynay baslaǵan» bolıwı múmkin ekenin aytqan<ref name="timesofindia">{{Web deregi | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/India-is-on-my-mind-Jennifer-Lopez/articleshow/15631085.cms| bet = India is on my mind: Jennifer Lopez| jumıs = [[The Times of India]]| baspaxana = Chowdary, Asa| sáne = 2012-jıl 25-avgust | qaralǵan sáne = 2014-jıl 30-avgust }}</ref><ref>{{cite magazine |last1=Schiller |first1=Rebecca |title=Jennifer Lopez on Working With Cardi B, Why Janet Jackson Is an Idol at Billboard Music Awards: Watch |url=https://www.billboard.com/articles/news/bbma/8456933/jennifer-lopez-interview-billboard-music-awards-2018-video |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=September 24, 2019 |date=May 20, 2018}}</ref>. Ol jáne de Sher, Bett Midler hám Dayana Rosstıń kareralarına qaraǵan, hám Ledi Gaga sıyaqlı jas artistlerden de ilham alǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.digitalspy.com/music/a325337/jennifer-lopez-lady-gaga-inspires-me/| bet = Jennifer Lopez: 'Lady GaGa inspires me'| at = Tom| familiya = Eames| baspaxana = [[Digital Spy]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 2-fevral | sáne = 2011-jıl 16-iyun }}</ref>. Jaslıǵınan baslap Lopes salsadan bachataǵa shekemgi latın muzıka stillerinen hám Seliya Kruz hám Tito Puente sıyaqlı artistlerden tásirlengen. Biraq, ol óziniń ómirin ózgertken qosıq - The Sugarhill Gang toparınıń «Rapper's Delight» (1979) xip-xop qosıǵı bolǵanın atap ótken<ref>{{harvnb|Parish|2009|pp=13–14}}</ref>. Lopestiń jaslıǵındaǵı jáne bir tiykarǵı ilham deregi - puerto-rikalı aktrisa Rita Morenonıń «West Side Story» (1961) muzıkalıq filmindegi oyını. Moreno latinoamerikalılar televideniede siyrek kórinetuǵın dáwirde Lopes ózin teńlestire alǵan jalǵız orınlawshı edi<ref>{{harvnb|Parish|2009|pp=9–11}}</ref>. === Muzıkalıq stili === Muzıkalıq jaqtan, Lopes Variety hám Forbes sıyaqlı basılımlar tárepinen «xameleon» dep sıpatlanadı, sebebi ol janrlar arasında eksperiment islew hám sekiriw menen tanılǵan<ref name="Variety">{{cite news|last=Barker|first=Andrew|title=Jennifer Lopez Receives Star for Music on Hollywood Walk of Fame|url=https://variety.com/2013/scene/features/jennifer-lopez-receives-star-for-music-on-hollywood-walk-of-fame-1200493728/|work=Variety|access-date=June 25, 2013|date=June 20, 2013}}</ref><ref name="Benjamin">{{Web deregi | familiya = Benjamin| at = Jeff| bet = Jennifer Lopez & Bad Bunny Team For Tropical-Trap Joint 'Te Gusté': Watch| url = https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2018/11/09/jennifer-lopez-bad-bunny-te-guste-video/#193d083a2c8d| jumıs = [[Forbes]]| qaralǵan sáne = 2018-jıl 10-noyabr | sáne = 2018-jıl 9-noyabr | arxivsáne = 2018-jıl 11-noyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20181111001220/https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2018/11/09/jennifer-lopez-bad-bunny-te-guste-video/#193d083a2c8d| url-status = live}}</ref>. Onıń muzıkası latın muzıkasınıń «romantikalıq pákligin» izertley otırıp, xip-xop penen kúshli baylanısqan<ref>{{cite book|last=Morales|first=Ed|title=The Latin Beat: The Rhythms And Roots Of Latin Music From Bossa Nova To Salsa And Beyond|url=https://archive.org/details/latinbeatrhythms00mora_0|url-access=registration|year=2003|publisher=Da Capo Press|isbn=078673020X|page=[https://archive.org/details/latinbeatrhythms00mora_0/page/163 163]}}</ref>. On the 6 hám J.Lo albomları, Lopes tárepinen latın ruwxı dep sıpatlanǵan, keń kólemli latın janrların R&B hám xip-xop penen biriktiredi, sonday-aq dans-pop elementlerin de óz ishine aladı. Tiykarınan inglis tilinde bolsa da, albomlarda «Cariño» sıyaqlı ayırım ispan tilindegi hám eki tilli qosıqlar bar,<ref>{{cite news|title=Latest From Lopez Made for the Mass Market|newspaper=[[The Miami Herald]]|date=January 26, 2001|page=3}}</ref> Lopes «Let's Get Loud» sıyaqlı qosıqlarda ispan tilinde sóylep, óziniń latın tulǵasın tastıyıqlaydı<ref>{{cite news|last=Tarradell|first=Mario|title=On the 6|newspaper=[[Orlando Sentinel]]|date=June 4, 1999}}</ref><ref>{{cite news|last=Tarradell|first=Mario|title=Pop go the Latin acts Do artists leave heritage behind for crossover success?|newspaper=[[The Dallas Morning News]]|date=June 13, 1999}}</ref>. Aldıńǵı jumıslarınan ayırmashılıǵı, This Is Me... Then albomı 1970-jıllardıń ruwxıy muzıkasın «kóshe stilindegi» xip-xop penen aralastıradı<ref name="Paoletta">{{cite magazine|last=Paoletta|first=Michael|title=Reviews and Previews|magazine=Billboard|date=December 7, 2002|volume= 114| issue = 49|page=65|url=https://books.google.com/books?id=Og0EAAAAMBAJ|access-date=April 5, 2013}}</ref>. Avtobiografiyalıq dep sıpatlanǵan,<ref>{{Web deregi | bet = How Jennifer Lopez Turned Hitting 'Rock Bottom' Into A Memoir| url = https://www.huffpost.com/entry/jennifer-lopez-_n_6107300| jumıs = HuffPost| qaralǵan sáne = 2021-jıl 26-dekabr | sáne = 2014-jıl 5-noyabr }}</ref> Lopestiń muzıkasınıń kóp bólegi súyispenshiliktiń «shıńları menen tómenlewi» átirapında boldı. Lirikalıq jaqtan, This Is Me... Then tiykarınan onıń Ben Afflek penen qarım-qatnasına arnalǵan, «Dear Ben» qosıǵı albomnıń «jarqıraǵan orayı» dep sıpatlanǵan<ref>{{cite news|url=https://www.slantmagazine.com/music/jennifer-lopez-this-is-me-then/|title=Jennifer Lopez: This Is Me... Then|last=Cinquemani|first=Sal|work=[[Slant Magazine]]|date=November 20, 2002|access-date=July 24, 2012}}</ref>. Onıń dawamı This Is Me... Now albomı Afflek penen qayta qosılıwı hám turmısqa shıǵıwı menen baylanıslı; Lopes onı «sońǵı jigirma jıldıń emocionallıq, ruwxıy hám psixologiyalıq sayaxatı» dep atadı<ref name="ThisIsMeNow_Variety">{{Cite magazine |last=Garcia |first=Thania |date=November 25, 2022 |title=Jennifer Lopez Announces First Album in Eight Years, 'This Is Me... Now' |url=https://variety.com/2022/music/news/jennifer-lopez-this-is-me-now-new-album-1235441065/ |url-status=live |magazine=Variety |archive-url=https://web.archive.org/web/20230308082456/https://variety.com/2022/music/news/jennifer-lopez-this-is-me-now-new-album-1235441065/ |archive-date=March 8, 2023 |access-date=July 22, 2023}}</ref>. «Como Ama una Mujer» romantika, júrek azabı hám ózin jekkóriw haqqında tereń oylanıwshı qatarlardı óz ishine aladı<ref name="CAUM">{{cite news |url=http://archive.boston.com/ae/music/cd_reviews/articles/2007/03/27/lopez_turns_the_lights_down_low/ |title= Lopez turns the lights down low |work=[[Boston Globe]] |date=March 27, 2007 |access-date=December 26, 2021 |first=James |last=Reed |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021233216/http://www.boston.com/ae/music/cd_reviews/articles/2007/03/27/lopez_turns_the_lights_down_low/ |archive-date=October 21, 2012 |url-status=dead }}</ref>. «Love?» haqqında Lopes bılay dedi: «Ele de úyreniwge kóp nárse bar, sonlıqtan soraw belgisi bar.»<ref name="LoveMTV">{{Web deregi | familiya = Dinh| at = James| bet = J.Lo Contemplates 'Love' (And Love?) Through The Years| url = http://www.mtv.com/news/2581006/jlo-contemplates-love-and-love-through-the-years/| baspaxana = MTV| qaralǵan sáne = 2021-jıl 26-dekabr | sáne = 2011-jıl 3-may | arxivurl = https://web.archive.org/web/20130727042918/http://newsroom.mtv.com/2011/05/03/jlo-contemplates-love-and-love-through-the-years/| arxivsáne = 2013-jıl 27-iyul }}</ref> Lopestiń muzıkasındaǵı basqa da qaytalanatuǵın temalar Bronkstaǵı onıń ósip jetilisiwi,<ref>{{cite news|last=Williott|first=Carl|title=Jennifer Lopez Reminds Us She's The "Same Girl" In Music Video Teaser: Watch|url=http://www.idolator.com/7501076/jennifer-lopez-same-girl-music-video-teaser|archive-url=https://archive.today/20140308161025/http://www.idolator.com/7501076/jennifer-lopez-same-girl-music-video-teaser|url-status=dead|archive-date=March 8, 2014|access-date=March 8, 2014|newspaper=[[Idolator (website)|Idolator]]|date=January 13, 2014}}</ref> sociallıq klass<ref name="Statesman">{{Web deregi | url = https://www.newstatesman.com/culture/music/2024/02/jennifer-lopez-new-album-review-beautifully-unhinged| bet = Jennifer Lopez's beautifully unhinged visual album| sáne = 2024-jıl 9-fevral | qaralǵan sáne = 2024-jıl 23-fevral | last1 = Mossman| first1 = Kate| jumıs = [[New Statesman]]}}</ref> hám hayal-qızlardıń imkaniyatların<ref>{{Web deregi | last1 = George| first1 = Kat| bet = J-Lo is the feminist celebrity icon you never knew you had| url = https://www.dazeddigital.com/music/article/30372/1/j-lo-is-the-feminist-celebrity-icon-you-never-knew-you-had| jumıs = [[Dazed]]| baspaxana = Waddell Limited| qaralǵan sáne = 2016-jıl 1-dekabr | sáne = 2016-jıl 15-mart }}</ref> qamtıdı. Lopes óziniń «jeńil» jumsaq dawısı ushın aralas pikirler alǵan, sınshılar onı sheklengen, «radioǵa ılayıqlı» hám onıń muzıkasınıń óndirisi tárepinen kóleńkede qalǵan dep esaplaydı<ref name="vocall">{{Web deregi | bet = Jennifer Lopez finds her voice on new album| url = http://www.rap-up.com/2011/02/02/jennifer-lopez-finds-her-voice-on-new-album/#more-72798| jumıs = [[Rap-Up]]| baspaxana = SpinMedia| qaralǵan sáne = 2012-jıl 12-fevral }}</ref><ref>{{cite news |last=Henderling|first=Lisa|title=Revolutions|work=Vibe| sáne =December 2007|volume= 15| issue = 12|page=107 |issn=1070-4701}}</ref>. On the 6 albomı menen, The Baltimore Sun Lopestiń «qırıldaq» stillik diapazonǵa iye ekenin, biraq jeke ózgesheligi joq ekenin atap ótti,<ref>{{cite news |last=Considine|first=J.D.|title=Actress Jennifer Lopez can sing, but it isn't enough|newspaper=The Baltimore Sun|date=June 3, 1999 |issn=1930-8965}}</ref> al Rolling Stone bılay dep belgiledi: «Shınıqqan vokal pirotexnika ornına, Lopes ózine dıqqat awdarıp atırǵanın biletuǵın, baqırıwǵa mútáj emes, joldıń arǵı tárepindegi superjduldızdıń tómen R&B gúbirlewine baǵdarlanadı... Ol az ǵana va-va hám kóp muǵdarda vumdı uzaqqa jetkere aladı.»<ref name="Rolling">{{cite news |last=Sheffield|first=Rob|title=On the 6|url=https://www.rollingstone.com/music/music-album-reviews/on-the-6-202206/|magazine=Rolling Stone |access-date=April 8, 2013|date=July 8, 1999}}</ref> «Love?» albomın sholıwda, AllMusic onıń dawısın «jeńil» dep atap, bılay dep jazdı: «Lopes hesh qashan haqıyqıy qosıq aytıw haqqında emes edi; ol stil haqqında edi»<ref name="Erlewine">{{Web deregi | avtor = Stephen Thomas Erlewine| url = {{AllMusic|class=album|id=love-r2142805|pure_url=yes}}| bet = Love? – Jennifer Lopez| jumıs = [[AllMusic]]| sáne = 2011-jıl 19-aprel | qaralǵan sáne = 2011-jıl 3-may }}</ref>. Pitchfork onıń «ataqlı xızmet kórsetetuǵın, hawalı hám jeńil» dawısın This Is Me... Now albomında «burınǵıdan da kúshlirek» dep súwretledi, sonda da «dawıstıń jińishkeligi kóbinese áhmiyetsiz bolǵan, hátte onıń erte karerası ushın paydalı bolǵan» dep atap ótti, bul «Bronks ápiwayılıǵı» menen belgilengen edi. Lopes demo qosıqshılardıń fonlıq vokalın paydalanǵanı ushın sınǵa alındı, bul onıń óz dawısınıń ornına «kóleńke qosıqshılar» dawısın qollanılǵanı haqqında gúmanlar payda bolıwına alıp keldi<ref>{{Web deregi | last1 = Myers| first1 = Owen| bet = Up next is ... JLo? When pop stars crash karaoke| url = https://www.theguardian.com/music/2023/aug/15/karaoke-jlo-jennifer-lopez-pop-stars| jumıs = The Guardian| qaralǵan sáne = 2024-jıl 22-fevral | sáne = 2023-jıl 15-avgust }}</ref><ref>{{Web deregi | last1 = Gariano| first1 = Francesca| bet = Ayo Edebiri seemingly owns up to her Jennifer Lopez 'scam' comments during 'SNL' sketch| url = https://www.nbcdfw.com/entertainment/entertainment-news/ayo-edebiri-seemingly-owns-up-to-her-jennifer-lopez-scam-comments-during-snl-sketch/3452793/| baspaxana = [[KXAS-TV|NBC Dallas-Fort Worth]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 22-fevral | sáne = 2024-jıl 4-fevral }}</ref>. Bul gúmanlar Lopes penen birge islegen prodyuserler hám fonlıq (arqa) qosıqshılar tárepinen biykarlandı<ref>{{Web deregi | last1 = Juzwiak| first1 = Rich| bet = Ashanti Did Sing on 'I'm Real,' Duh| url = https://jezebel.com/ashanti-did-sing-on-im-real-duh-1839609233| jumıs = [[Jezebel (website)|Jezebel]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 22-fevral | sáne = 2019-jıl 4-noyabr }}</ref>. «Play» qosıǵınıń avtorı hám fon qosıqshısı retinde kórsetilgen Kristina Milian bul qarama-qarsılıqtı «kúlkili» dep atadı hám bılay dedi: «Bul Maykl Djeksonnıń yamasa Britni Spirstiń qosıqlarında fonlıq qosıqshılardıń bolıwınan hesh ayırmashılıǵı joq. Muzıka usılay jasaladı.»<ref name="Milian">{{Web deregi | url = https://people.com/christina-milian-no-beef-with-jennifer-lopez-over-recording-her-song-play-7972136| bet = Christina Milian Has No Beef with Jennifer Lopez over 'Play': 'Couldn't Believe at 19 Years Old I Wrote a Song for J.Lo'| sáne = 2023-jıl 20-sentyabr | qaralǵan sáne = 2024-jıl 22-fevral | last1 = Bell| first1 = Sadie| jumıs = People}}</ref> === Oyın, videolar hám saxna === [[Fayl:The opening ceremony of the FIFA World Cup 2014 13 (cropped).jpg|thumb|left|upright|Lopes 2014-jılǵı [[FIFA jáhán chempionatı|FIFA Jáhán Chempionatınıń]] ashılıw saltanatında Braziliyada qosıq aytıp atır]] Ayaq oyınnıń «eń úlken jetiskenlik tariyxınıń» biri dep esaplanǵan, Lopes óziniń joqarı dárejeli xoreografiyalıq ayaq oyın óneri ushın maqtawǵa ılayıq boldı,<ref name="Philly">{{cite journal|last1=Amorosi|first1=A.D.|title=J-Lo's doing it well, singing and dancing in A.C.|journal=[[The Philadelphia Inquirer]]|date=July 31, 2012|url=https://www.inquirer.com/philly/entertainment/20120731_J-Lo_s_doing_it_well__singing_and_dancing_in_A_C_.html|access-date=February 22, 2024}}</ref><ref>{{Web deregi | last1 = Chou| first1 = Jessica| bet = 11 Of Pop's Most Iconic Dancers, Ranked| url = https://www.refinery29.com/2015/07/91060/best-celebrity-dance-moves#slide-10| jumıs = [[Refinery29]]| qaralǵan sáne = 2018-jıl 10-avgust | sáne = 2015-jıl 22-iyul }}</ref><ref>{{Web deregi| bet = Jam On: Music's Best Dancers Since Michael Jackson| url = https://www.bet.com/photo-gallery/5qrlis/jam-on-music-s-best-dancers-since-michael-jackson/cavhb3| baspaxana = [[BET]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 22-fevral | arxivurl = https://web.archive.org/web/20240222034814/https://www.bet.com/photo-gallery/5qrlis/jam-on-music-s-best-dancers-since-michael-jackson/cavhb3| arxivsáne = 2024-jıl 22-fevral }}</ref> hám onıń texnikalıq sheberligi atap ótiledi<ref>{{harvnb|Ovalle|2011|p=130}}</ref>. Jaslıǵınan oyın menen emocionallıq baylanıstı sezgen Lopes,<ref name="Dance buzz">{{Web deregi | familiya = Vena| at = Jocelyn| url = http://www.mtv.com/news/1659131/jennifer-lopez-on-the-floor-video/| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140906133832/http://www.mtv.com/news/1659131/jennifer-lopez-on-the-floor-video/| url-status = dead| arxivsáne = 2014-jıl 6-sentyabr | bet = Jennifer Lopez's 'On The Floor' Video Creates 'Dance Buzz'| baspaxana = MTV News| sáne = 2011-jıl 3-mart | qaralǵan sáne = 2013-jıl 31-may }}</ref> balet, djaz, flamenko, pal oyını,<ref name="Shall We Dance? - Interview">{{Web deregi | familiya = Boccard| at = Sophia| bet = Jennifer Lopez Interview for Shall We Dance?| url = http://www.thecinemasource.com/blog/interviews/jennifer-lopez-interview-for-shall-we-dance/| arxivurl = https://web.archive.org/web/20110515014355/http://www.thecinemasource.com/blog/interviews/jennifer-lopez-interview-for-shall-we-dance/| url-status = dead| arxivsáne = 2011-jıl 15-may | baspaxana = The Cinema Source| qaralǵan sáne = 2013-jıl 30-iyun | sáne = 2008-jıl 28-yanvar }}</ref> sırıq oyını,<ref name="Elena">{{Web deregi | url = https://www.oprahdaily.com/entertainment/tv-movies/a30793262/jennifer-lopez-oscars-snub-hustlers-2020/| bet = The Oscars Robbed Us of a Historic Jennifer Lopez Moment—and I Can't Forgive Them| jumıs = OprahDaily| at = Elena| familiya = Nicolaou| sáne = 2020-jıl 7-fevral | qaralǵan sáne = 2022-jıl 8-iyun }}</ref> breyk-dans, kóshe oyını hám xip-xop<ref>{{harvnb|Ovalle|2011|pp=134–136}}</ref> sıyaqlı bir qatar ayaq oyın stilleri boyınsha shuǵıllanǵan. Karerasınıń basınan baslap MTVde ústem figura bolǵan ol, deneni ayrıqsha kórsetetuǵın muzıkalıq videoları hám ózgeshe xoreografiyası menen belgili<ref name="Asia Pacific">{{cite magazine|title=Asia Pacific Quarterly|magazine=Billboard|date=August 7, 1999|volume=111|issue=32|page=56|publisher=[[Nielsen Business Media]]|issn=0006-2510}}</ref><ref>{{cite book|title=Sexual Teens, Sexual Media: Investigating Mediás Influence on Adolescent Sexuality|year=2002|publisher=Routledge|isbn=0805834907|page=260|first1=Jane Delano |last1=Brown |first2=Jeanne R. |last2=Steele |first3=Kim |last3=Walsh-Childers }}</ref>. CNNnen Xolli Tomas bılay dedi: «Lopestiń kóp jıllıq kásiplik ayaq oyın tájiriybesi onıń videolarında tartımlı, buyırıwshı qatnasın berdi.»<ref>{{Web deregi | last1 = Thomas| first1 = Holly| bet = Super Bowl headliner Jennifer Lopez is the star of bouncing back| url = https://edition.cnn.com/2020/01/31/opinions/super-bowl-jennifer-lopez-comeback-thomas/index.html| baspaxana = [[CNN]]| qaralǵan sáne = 2020-jıl 1-fevral | sáne = 2020-jıl 31-yanvar }}</ref> MTVden Madlin Rot bılay dep jazdı: «Onıń hár qıylı videografiyası XXI ásirdiń eń este qalarlı kórinisleriniń geyparaların óz ishine aladı»,<ref>{{Web deregi | last1 = Roth| first1 = Madeline| bet = Jennifer Lopez, Living Icon, Is Your 2018 VMA Video Vanguard| url = http://www.mtv.com/news/3083147/jennifer-lopez-2018-vma-video-vanguard/| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180801111814/http://www.mtv.com/news/3083147/jennifer-lopez-2018-vma-video-vanguard/| url-status = dead| arxivsáne = 2018-jıl 1-avgust | baspaxana = [[MTV]]| qaralǵan sáne = 2018-jıl 5-avgust | sáne = 2018-jıl 31-iyul }}</ref> al Rolling Stounnıń jazıwshısı Brittani Spanos onıń «ayaq oyın kónlikpeleri hám óz ataq-abırayı menen oynaw uqıplılıǵı onıń videoların jańa mıńjıllıqtıń pop kanonınıń áhmiyetli bólegine aylandırdı» dep atap ótti<ref>{{cite magazine |last1=Spanos |first1=Brittany |title=5 Artists Who Could Win Future VMA Video Vanguard Awards |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/5-artists-who-could-win-future-vma-video-vanguard-awards-712570/ |magazine=[[Rolling Stone]] |access-date=August 19, 2018 |date=August 18, 2018}}</ref>. Onıń videografiyası geyde óziniń seksuallıǵı ushın qarama-qarsılıq tuwdırdı,<ref name="IBT">{{cite news |last=Costanza|first=Ashley Justine|title=Jennifer Lopez's 'Dance Again' Video Stirs Controversy: Her Five Trashiest Videos|url=http://www.ibtimes.com/jennifer-lopezs-dance-again-video-stirs-controversy-her-five-trashiest-videos-435170|work=International Business Times |access-date=June 30, 2013|date=April 9, 2012}}</ref><ref>{{Web deregi | bet = Nobody Puts J.Lo's Booty in a Box| url = http://www.etonline.com/news/151961_jennifer_lopez_defends_her_booty_video_talks_scary_car_accident/| jumıs = ETOnline| qaralǵan sáne = 2014-jıl 27-dekabr | sáne = 2014-jıl 1-oktyabr }}</ref> hám onıń 2000-jıllardaǵı moda tendenciyalarına tásiri atap ótildi<ref name="Fader">{{Web deregi | last1 = Halabian| first1 = Layla| bet = Never forget that Jennifer Lopez was the queen of early-'00s style| url = https://www.thefader.com/2018/08/07/jennifer-lopez-style-music-video-style-early-aughts-early-2000s-video-vanguard| jumıs = [[The Fader]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 18-fevral | sáne = 2018-jıl 7-avgust }}</ref>. === Aktyorlıq hám ekran === Lopestiń filmlerinde ol kóbinese «hárbir adam túsine alatuǵın ápiwayı hayallar» rolin oynaydı,<ref>{{Web deregi | last1 = Wilson| first1 = Jake| bet = Second Act review: Jennifer Lopez's working woman sends mixed messages| url = https://www.smh.com.au/entertainment/movies/second-act-review-20181204-h18q4l.html| jumıs = [[Sydney Morning Herald]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 12-fevral | sáne = 2018-jıl 6-dekabr }}</ref> Time jurnalınan Kedi Leng bılay jazadı: «Lopestiń filmografiyasınıń uzaq waqıtlı ózgesheligi - onıń aman qalǵanlar haqqındaǵı gúrrińlerge bolǵan qızıǵıwshılıǵı. Onıń qaharmanları hesh qashan qorqaq gúller emes.»<ref>{{cite magazine |last1=Lang |first1=Cady |title=The 16 Best J. Lo Movies Of All Time |url=https://time.com/6146965/jennifer-lopez-best-movies/ |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |access-date=February 12, 2024 |date=February 11, 2022}}</ref> 1998-jılı ózin tartatuǵın roller haqqında Lopes bılay dedi: «Men olardı kúshli hayallar dep oylamayman... Men áynek bezewi bolıwdıń ornına haqıyqattan da shıǵarmanıń bir bólegi bolǵan obrazlardı jaqsı kóremen, biraq qızıqlı nárse - olar haqıyqıy adamlar. Heshkim hámme waqıtta kúshli bolıp júrmeydi.»<ref>{{Web deregi | last1 = Gristwood| first1 = Sarah| bet = Jennifer Lopez is on her way up| url = https://www.tampabay.com/archive/1998/12/11/jennifer-lopez-is-on-her-way-up/| jumıs = [[Tampa Bay Times]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 12-fevral | sáne = 1998-jıl 11-dekabr }}</ref> Film sınshısı Stefani Zacharek Lopesti bılay súwretledi: «Ol sońǵı eki on jıllıqtaǵı eń talantlı hám tartımlı orınlawshılardıń biri ... biraq kino sanaatı onıń aktyor retindegi áhmiyetli talantların qalay paydalanıwdı siyrek bildi.» Lopes óziniń dáslepki film jumısları ushın maqtaw alǵan bolsa da, The New York Times gazetasınıń jazıwshısı Kayl Byukenen onıń romantikalıq komediyalarda oynawǵa hám pop muzıka karerasına beyimliligi «onıń sınshılar aldındaǵı abıroyın tómenletti» dep atap ótti. Lopesti Parker filminde basqarǵan Taylor Xekford bılay dedi: «Ol haqıyqattan da aktyorlıǵın kórsete aladı»: «Ol názik ózgerislerdi, eń kishkene ózgerislerdi qalay jetkeriwdi biledi. Onıń yumorı bar ma? Awa. Biraq sol waqıtta ol eń tereń dramalıq tarawlarǵa kire aladı.» Ózin romantikalıq komediyanı súyikli film janrı dep esaplaytuǵın Lopes,<ref>{{Web deregi | last1 = Tapia| first1 = Sara| bet = Jennifer Lopez dishes on her career and marriage to Ben Affleck| url = https://www.who.com.au/jennifer-lopez-ben-affleck-romcom| jumıs = [[Who (magazine)|Who]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 12-fevral | sáne = 2023-jıl 26-yanvar }}</ref> «Romantikalıq komediyalardıń ǵamxorshısı»<ref name="Patron Saint">{{cite magazine |last1=Zacharek |first1=Stephanie |author1-link=Stephanie Zacharek |date=February 7, 2022 |title=Why Jennifer Lopez Remains the Patron Saint of Romantic Comedies |url=https://time.com/6145415/jlo-marry-me-romantic-comedies/ |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |access-date=February 12, 2024}}</ref> hám «Romantikalıq komediyalar patshayımı»<ref>{{Web deregi | last1 = Tangcay| first1 = Jazz| bet = Jennifer Lopez's Rom-Coms Ranked, From 'Maid in Manhattan' to 'Shotgun Wedding'| url = https://variety.com/lists/jennifer-lopez-romantic-comedy-movies-ranked/| jumıs = [[Variety (magazine)|Variety]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 12-fevral | sáne = 2023-jıl 27-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | last1 = Keates| first1 = Emma| bet = Jennifer Lopez is releasing a film to accompany her first album in a decade| url = https://www.avclub.com/jennifer-lopez-this-is-me-now-date-1851049046| jumıs = [[The A.V. Club]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 12-fevral | sáne = 2023-jıl 27-noyabr }}</ref> dep atadı. == Miyras == === Moda hám brending === Amerika Moda Dizaynerleri Keńesi 2019-jılı Lopeske onıń «modaǵa uzaq múddetli hám global tásiri» ushın «Fashion Icon» sıylıǵın tapsırdı<ref name="CFDA">{{Web deregi | last1 = Bateman| first1 = Kristen| bet = CFDA Fashion Awards 2019: Jennifer Lopez and Barbie among winners| url = https://edition.cnn.com/style/article/cfda-fashion-awards-2019/index.html| baspaxana = [[CNN]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 20-iyul | sáne = 2019-jıl 4-iyun }}</ref>. Onıń jasıl Versace «Djungli kóylegi» The Daily Telegraph gazetası ótkergen sorawnamada barlıq waqıttaǵı eń kórnekli besinshi qızıl gilem kóylegi dep tanıldı<ref name="Telegraph08">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/3167702/Liz-Hurley-safety-pin-dress-voted-the-greatest-dress.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/3167702/Liz-Hurley-safety-pin-dress-voted-the-greatest-dress.html |archive-date=January 10, 2022 |url-access=subscription |url-status=live|first=Urmee|last=Khan|title=Liz Hurley 'safety pin' dress voted the greatest dress |work=The Daily Telegraph |date=October 9, 2008|access-date=May 1, 2011|location=London}}{{cbignore}}</ref>. Bul kóylek moda industriyasına, ataqlı adamlardıń qollap-quwatlawına hám qızıl gilem modasınıń evolyuciyasına aytarlıqtay tásir etti<ref>{{Web deregi | last1 = Fury| first1 = Alexander| bet = Alexander Fury: How JLo's Green Versace Dress Changed History| url = https://www.anothermag.com/fashion-beauty/12205/alexander-fury-jlo-jennifer-lopez-green-versace-jungle-dress-grammy-show| jumıs = [[Another Magazine]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 13-fevral | sáne = 2020-jıl 28-yanvar }}</ref><ref name="Brookins">{{Web deregi | last1 = Brookins| first1 = Laurie| bet = Jennifer Lopez Is CFDA's 2019 Fashion Icon| url = https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/jennifer-lopez-is-cfdas-2019-fashion-icon-1202559/| jumıs = [[The Hollywood Reporter]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 13-fevral | sáne = 2019-jıl 16-aprel }}</ref><ref>{{Web deregi | bet = Why Jennifer Lopez's Grammy's Dress Was Responsible For Google Images| url = https://nz.news.yahoo.com/why-jennifer-lopezs-grammys-dress-was-responsible-for-google-images-27027625.html| jumıs = [[Yahoo! News]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 16-fevral | sáne = 2015-jıl 9-aprel }}</ref>. Lopestiń bul kóylekti kiygen súwretleri sol waqıtta internette eń kóp izlew sorawlarına aylandı hám nátiyjede [[Google]]dıń súwret izlew xızmetiniń jaratılıwına alıp keldi<ref>{{Web deregi | last1 = Schmidt| first1 = Eric| avtorsilteme = Eric Schmidt| bet = The Tinker's Apprentice| url = http://www.project-syndicate.org/commentary/google-european-commission-and-disruptive-technological-change-by-eric-schmidt-2015-01| baspaxana = [[Project Syndicate]]| qaralǵan sáne = 2015-jıl 25-yanvar | sáne = 2015-jıl 19-yanvar }}</ref>. Lopes óz karerası dawamında hár qıylı moda hám gózzallıq úrdislerin keń tarqatıwda úlken rol oynadı<ref>{{Web deregi | last1 = Keeler| first1 = Janet K.| bet = Choice words for short shorts| url = https://www.tampabay.com/archive/2003/04/15/choice-words-for-short-shorts/| jumıs = [[Tampa Bay Times]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 16-fevral | sáne = 2003-jıl 15-aprel }}</ref><ref name="CNN Juicy">{{Web deregi | last1 = Cerini| first1 = Marianna| bet = Remember when J.Lo made Juicy Couture tracksuits cool?| url = https://edition.cnn.com/style/article/jennifer-lopez-pink-tracksuit-juicy-remember-when/index.html| baspaxana = [[CNN]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 16-fevral | sáne = 2020-jıl 27-aprel }}</ref><ref name="Pitchfork">{{Web deregi | url = https://pitchfork.com/reviews/albums/jennifer-lopez-this-is-me-now/| bet = Jennifer Lopez: This Is Me... Now Album Review| familiya = Escobedo Shepherd| at = Julianne| sáne = 2024-jıl 22-fevral | qaralǵan sáne = 2024-jıl 22-fevral | jumıs = [[Pitchfork (website)|Pitchfork]]}}</ref><ref>{{Web deregi | last1 = London| first1 = Lela| bet = Meet Makeup Artist Scott Barnes, The CEO Who Turned Jennifer Lopez Into J-Lo| url = https://www.forbes.com/sites/lelalondon/2020/07/22/meet-makeup-artist-scott-barnes-the-man-who-turned-jennifer-lopez-into-j-lo/| jumıs = [[Forbes]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 16-fevral | sáne = 2020-jıl 22-iyul }}</ref>. 2003-jılı ol tolıǵıraq manekenlerdi jobalaw trendin baslap berdi, bul óndiriwshiler hám satıwshılar ushın satıwlardıń ósiwine alıp keldi<ref>{{Web deregi | bet = Dummy's guide to fashion| url = https://www.theage.com.au/lifestyle/fashion/dummys-guide-to-fashion-20050801-ge0m00.html| jumıs = [[The Age]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 12-fevral | sáne = 2005-jıl 1-avgust }}</ref><ref>{{Web deregi | bet = Big-bottomed mannequins boost profile in New York| url = https://www.nzherald.co.nz/lifestyle/big-bottomed-mannequins-boost-profile-in-new-york/FF6X5YR3UC6WLIEIKKZFQ2STIM/| jumıs = [[The New Zealand Herald]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 13-fevral | sáne = 2004-jıl 13-dekabr }}</ref><ref>{{Web deregi | bet = Shapely dummy helps maker's bottom line| url = https://www.smh.com.au/national/shapely-dummy-helps-makers-bottom-line-20050129-gdkl4x.html| jumıs = [[The Sydney Morning Herald]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 12-fevral | sáne = 2005-jıl 29-yanvar }}</ref>. Lopestiń jeke stili hám brend kelisimleri moda industriyasındaǵı satıwlarǵa ádewir tásir etti<ref name="Chicago Tribune 2002">{{Web deregi | url = https://www.chicagotribune.com/2002/12/15/from-the-block-to-the-top/| bet = From the block . . . to the top| sáne = 2002-jıl 15-dekabr | qaralǵan sáne = 2024-jıl 23-fevral | jumıs = [[Chicago Tribune]]}}{{cbignore}}</ref><ref name="Hats">{{cite journal|last1=Horyn|first1=Cathy|author1-link=Cathy Horyn|title=Hats Are for Hiding, Yes, but How They Can Show Off|journal=[[The New York Times]]|date=June 25, 2002|issue=151}}</ref><ref>{{Web deregi | last1 = Deeley| first1 = Rachel| bet = Why the Fashion Industry Is Betting Big on Jennifer Lopez| url = https://www.businessoffashion.com/articles/marketing-pr/why-the-fashion-industry-is-betting-big-on-jennifer-lopez/| jumıs = [[Business of Fashion]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 17-fevral | sáne = 2020-jıl 16-yanvar }}</ref>. Lopes modeli bolǵan [[Louis Vuitton]]nıń 2003-jılǵı gúz kampaniyasınıń tabısı, Gollivud juldızlarınıń «moda hám kosmetika markalarınıń imidj modellerine aylanıwına» alıp keldi<ref>{{cite news |title=More Hollywood endorsers |url=https://books.google.com/books?id=2qZjAAAAIBAJ&pg=PA119 |access-date=March 20, 2024 |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |date=December 25, 2004 |page=119}}</ref>. 2021-jılı The Daily Telegraph gazetası onıń jeke stil tańlawları brendler boyınsha izlewler hám jańalıqlar qamtıwında eń úlken ósimge alıp kelgen on ataqlı adamnıń qatarında ekenligin xabarladı<ref name="Abraham">{{Web deregi | last1 = Abraham| first1 = Tamara| bet = How Jennifer Lopez became the world's most powerful midlife style star| url = https://www.telegraph.co.uk/fashion/style/jennifer-lopez-became-worlds-powerful-midlife-style-star/| jumıs = [[The Daily Telegraph]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 18-fevral | sáne = 2021-jıl 16-noyabr }}</ref>. Onıń 2019-jılı Milan Moda háptesinde payda bolıwı ulıwma media tásir qunınıń 31,8 million dollardan asıwına alıp keldi<ref>{{Web deregi | bet = Jennifer Lopez revives dress behind the invention of Google Images| url = https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-49780020| jumıs = [[BBC News]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 30-dekabr | sáne = 2019-jıl 21-sentyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | last1 = Lockwood| first1 = Lisa| bet = Jennifer Lopez Gives Big Boost to Media Impact Value at Milan Fashion Week| url = https://wwd.com/business-news/media/jennifer-lopez-media-impact-value-milan-1203320114/| jumıs = [[Women's Wear Daily]]| qaralǵan sáne = 2019-jıl 30-sentyabr | sáne = 2019-jıl 27-sentyabr | arxivurl = https://web.archive.org/web/20190930233801/https://wwd.com/business-news/media/jennifer-lopez-media-impact-value-milan-1203320114/| arxivsáne = 2019-jıl 30-sentyabr | url-status = dead}}</ref>. «Brending jetekshisi» dep táriyiplengen Lopes, ataqlı brendingtiń jańa dáwirin ashtı<ref name="Adweek">{{Web deregi | last1 = Granatstein| first1 = Lisa| bet = Jennifer Lopez Is Adweek's 2021 Brand Visionary| url = https://www.adweek.com/brand-marketing/why-jlos-star-wont-stop-rising/| jumıs = [[Adweek]]| url-access = subscription| qaralǵan sáne = 2024-jıl 22-fevral | sáne = 2021-jıl 19-sentyabr }}</ref><ref name="Van Meter">{{Web deregi | url = https://www.vogue.com/article/jennifer-lopez-venus-rising| bet = Jennifer Lopez: Venus Rising| sáne = 2012-jıl 15-mart | qaralǵan sáne = 2024-jıl 12-fevral | last1 = Van Meter| first1 = Jonathan| jumıs = [[Vogue (magazine)|Vogue]]}}</ref>. Onıń birinshi átiri, Glow by JLo, 2000-jılları ataqlı xosh iyislerdiń kóbeyiwine tásir etti<ref name="WWD">{{Web deregi | familiya = Naughton| at = Julie| bet = Getting to the Heart of J.Lo| url = http://www.wwd.com/beauty-industry-news/people/jennifer-lopez-maintains-foothold-in-fragrance-5642440?page=2| jumıs = [[Women's Wear Daily|WWD]]| qaralǵan sáne = 2012-jıl 21-oktyabr | sáne = 2012-jıl 9-fevral }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.instyle.com/glow-by-jlo-20-year-anniversary-6744523| bet = How Glow by J.Lo Forever Changed the Celebrity Fragrance Market| jumıs = InStyle| at = Audrey| familiya = Noble| sáne = 2022-jıl 28-sentyabr | qaralǵan sáne = 2022-jıl 28-sentyabr }}</ref><ref name="Riley 241">{{harvnb|Riley|2010|p=241}}</ref><ref>{{Web deregi | last1 = McIntosh| first1 = Steven| bet = Is this the end of celebrity fragrances?| url = https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-38756997| jumıs = [[BBC News]]| qaralǵan sáne = 2018-jıl 5-iyul | sáne = 2017-jıl 28-fevral }}</ref>. Onıń átir tarmaǵı dúnyadaǵı eń tabıslı tarmaqqa aylandı, 2012-jılǵa kelip satıwları 2 milliard dollardan astı<ref>{{cite news |url=http://www.prnewswire.com/news-releases/jennifer-lopez-and-nuvotv-announce-exclusive-creative-production-and-marketing-partnership-169416666.html |title=Jennifer Lopez and nuvoTV Announce Exclusive Creative, Production and Marketing Partnership |location=Los Angeles |date=September 12, 2012 |agency=PR Newswire |access-date=July 20, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906133814/http://www.prnewswire.com/news-releases/jennifer-lopez-and-nuvotv-announce-exclusive-creative-production-and-marketing-partnership-169416666.html |archive-date=September 6, 2014 |url-status=dead }}</ref>. Lopestiń kiyim brendi ataqlı adamlardıń birinshi moda liniyalarınıń biri boldı<ref>{{Web deregi| last1 = Kaplan| first1 = Julee| bet = Jennifer Lopez Exits Apparel in the U.S.| url = https://wwd.com/feature/jennifer-lopez-exits-apparel-in-the-us-2187085-1481062/| jumıs = WWD| qaralǵan sáne = 2024-jıl 13-fevral | sáne = 2009-jıl 24-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20240215070811/https://wwd.com/feature/jennifer-lopez-exits-apparel-in-the-us-2187085-1481062/| arxivsáne = 2024-jıl 15-fevral }}</ref>. 2022-jılǵa kelip, onıń biznesleri dúnya júzi boyınsha 5 milliard AQSH dollarınan artıq satıw kólemine jetti. == Jetiskenlikleri == 2022-jılǵa kelip, Lopes dúnya júzi boyınsha 80 millionnan artıq albom sattı hám 15 milliardtan artıq strim jıynadı; onıń filmleri ulıwma 3,1 milliard AQSH dollar tabıs keltirdi, al onıń biznesi tutınıwshı satıwlarında 5 milliard AQSH dollarınan artıq tabıs taptı<ref name="Stats_2022">{{cite news |last1=Andrews-Dyer |first1=Helena |title=Jennifer Lopez is an icon. In 'Halftime,' she still has something to prove |url=https://www.washingtonpost.com/arts-entertainment/2022/06/16/jennifer-lopez-halftime-documentary/ |newspaper=[[The Washington Post]] |access-date=June 16, 2022 |date=June 16, 2022 |archive-date=June 16, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220616132708/https://www.washingtonpost.com/arts-entertainment/2022/06/16/jennifer-lopez-halftime-documentary/ |url-status=live}}</ref>. Ol Qurama Shtatlarda bir waqıttıń ózinde birinshi nomerli albom hám filmge iye bolǵan jalǵız hayal, oyın-zawıq juldızı bolıp qalmaqta<ref>{{Web deregi | last1 = Specter| first1 = Emma| bet = 5 Things You Didn't Know About Jennifer Lopez| url = https://www.vogue.com/article/jennifer-lopez-5-things-you-didnt-know| jumıs = [[Vogue (magazine)|Vogue]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 13-fevral | sáne = 2022-jıl 8-noyabr }}</ref>. J.Lo (2001) albomı menen Lopes 1953-jıldan berli Epic Records leyblinde AQSHta birinshi nomerli albomǵa erisken birinshi hayal jeke atqarıwshı boldı<ref>{{cite news|title=Billboard 200|newspaper=Billboard|date=February 10, 2001|volume= 113| issue = 6|page=94|url=https://books.google.com/books?id=ghMEAAAAMBAJ&q=Jennifer+Lopez+J.Lo|access-date=April 13, 2013}}</ref>. J to tha L-O! The Remixes (2002) albomı Ginness rekordlar kitabı tárepinen AQSHtıń Billboard 200 chartında birinshi orınǵa shıqqan birinshi remiks albomı retinde moyınlandı<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3186761.stm |title=Diaz tops actress pay list |access-date=April 18, 2009 |date=August 27, 2004 |work=BBC News}}</ref>. Lopestiń «On the Floor» atlı jeke qosıǵı barlıq waqıtlardaǵı eń kóp satılǵan qosıqlardıń biri bolıp, onıń muzıkalıq videosı 2012-jılı Ginness rekordlar kitabı tárepinen «Barlıq waqıtlardaǵı eń kóp kórilgen hayal muzıkalıq videosı» dep tán alındı<ref>{{Web deregi | last1 = Rodriguez| first1 = Priscilla| bet = 7 Latino Celebrities With Guinness World Records| url = http://www.latina.com/entertainment/celebrity/latino-celebrities-stars-guinness-world-records#6| jumıs = Latina| qaralǵan sáne = 2015-jıl 5-dekabr | sáne = 2014-jıl 19-sentyabr | arxivsáne = 2015-jıl 29-iyun | arxivurl = https://web.archive.org/web/20150629000316/http://www.latina.com/entertainment/celebrity/latino-celebrities-stars-guinness-world-records#6| url-status = dead}}</ref>. Billboard jurnalı Lopesti 2001-jıldıń eń ayrıqsha 100 hayal artisti hám eń ullı pop juldızı dep atadı<ref>{{cite magazine|title=2001 The Year in Music|magazine=Billboard|volume=112|issue=52|date=December 29, 2021|url=https://books.google.com/books?id=sBIEAAAAMBAJ|access-date=February 18, 2024 |page=YE-32}}</ref><ref name="Greatest Pop Star">{{cite magazine |title=Greatest Pop Star of Ever Year: 1981 to 2020 |url=https://www.billboard.com/greatest-pop-star-every-year/ |magazine=Billboard |access-date=February 15, 2024}}</ref>. 2009-jılı jurnal onı óziniń onjıllıq juwmaqlaw diziminde 50-orınǵa qoydı, bul onıń 2000-jıllar onjıllıǵınıń eń tabıslı artistleriniń biri ekenin kórsetedi<ref>{{cite magazine|url=http://www.billboard.biz/bbbiz/charts/decadeendcharts/2009/billboard-200-artists|title=Billboard 200 Artists|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121006014550/http://www.billboard.biz/bbbiz/charts/decadeendcharts/2009/billboard-200-artists|access-date=July 27, 2021|archive-date=October 6, 2012}}</ref>. Billboard 2016-jılı Lopesti barlıq waqıtlardaǵı eń úlken dans-klub artistleriniń toǵızınshısı dep atadı, sebebi ol jurnaldıń Dance Club Songs chartında 18 ret birinshi orınǵa shıqqan<ref>{{cite magazine|title=Greatest of All Time Top Dance Club Artists|url=https://www.billboard.com/charts/greatest-top-dance-club-artists|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=September 28, 2017}}</ref>. Jurnal onı sonday-aq «XXI ásirdiń eń jaqsı 100 hayal artisti» diziminde 22-orınǵa qoydı<ref>{{cite magazine |first1=Trevor |last1=Anderson |first2=Jim |last2=Asker |first3=Pamela |last3=Bustios |first4=Keith |last4=Caulfield |first5=Eric |last5=Frankenberg |first6=Kevin |last6=Rutherford |first7=Gary |last7=Trust |first8=Xander |last8=Zellner |title=Billboard's Top 100 Women Artists of the 21st Century Chart, Nos. 100-1 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |url= https://www.billboard.com/lists/top-women-artists-21st-century-chart/ |date=March 19, 2025 |accessdate=March 19, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250319183615/https://www.billboard.com/lists/top-women-artists-21st-century-chart/ |url-status=live |archive-date=March 19, 2025}}</ref>. Ol 2021-jılı Pollstar tárepinen onjıllıqtıń eń ayrıqsha latın gastrol artisti dep ataldı<ref>{{cite magazine |last1=Willman |first1=Chris |title=Pollstar Awards Laud Beyonce, Lady Gaga, Garth Brooks and Others as Touring Artists of the Decade |url=https://variety.com/2021/music/news/pollstar-awards-touring-artists-decade-beyonce-1234998873/ |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=February 17, 2024 |date=June 16, 2021}}</ref>. 2010-jılı Lopes Dúnyajúzilik Muzıka Sıylıqları tárepinen kórkem ónerge qosqan úlesi ushın «Legent» sıylıǵı menen sıylıqlandı<ref>{{Web deregi | url = https://www.hola.com/musica/2010051914399/world/music/awards/| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220626232947/https://www.hola.com/musica/2010051914399/world/music/awards/| url-status = dead| arxivsáne = 2022-jıl 26-iyun | bet = Jennifer López, premiada por toda su carrera en los World Music Awards| jumıs = www.hola.com}}</ref>. 2013-jılı oǵan muzıkadaǵı úlesi ushın Gollivud Dańq alleyasındaǵı áhmiyetli 2,500-juldız berildi,<ref>{{cite news|last=Johnson|first=Reed|title=Jennifer Lopez, new Walk of Famer, cites Fonda among role models|url=https://latimes.com/entertainment/music/posts/la-et-ms-jennifer-lopez-gets-star-on-hollywood-walk-of-fame-20130623,0,4699689.story|newspaper=Los Angeles Times |access-date=June 26, 2013| sáne =June 23, 2013}}</ref> al Univision oǵan óziniń Premios Juventud sıylıqlaw saltanatında «World Icon Award» sıylıǵın tapsırdı<ref>{{Web deregi | last1 = Baida| first1 = Aiyana| bet = Jennifer Lopez Wins Premios Juventud's World Icon Award (Video)| url = https://www.huffpost.com/entry/jennifer-lopez-premios-juventud_n_3622993| jumıs = [[HuffPost]]| qaralǵan sáne = 2021-jıl 26-dekabr | sáne = 2013-jıl 19-iyul }}</ref>. 2014-jılǵı Billboard Muzıka Sıylıqları saltanatında ol «Billboard Icon» sıylıǵın alǵan birinshi hayal boldı<ref>{{cite magazine|last1=Ramirez|first1=Erika|title=Jennifer Lopez Receives Icon Award, Performs 'First Love' at the 2014 Billboard Music Awards|url=https://www.billboard.com/music/music-news/jennifer-lopez-icon-award-billboard-music-awards-6092051/|magazine=Billboard |access-date=December 26, 2021|date=May 18, 2014}}</ref>. 2017-jılı oǵan Billboard Latın Muzıka Sıylıqları xoshametinde «Telemundo Star» sıylıǵı berildi<ref>{{cite magazine|title=Nicky Jam Wins Big at Billboard Latin Music Awards: See the Full Winners List|magazine= [[Billboard (magazine)|Billboard]]|url= https://www.billboard.com/music/awards/billboard-latin-music-awards-2017-winners-list-7776260/|date=April 27, 2017|access-date=December 26, 2021}}</ref>. Lopes 2018-jılǵı MTV Video Muzıka Sıylıqları saltanatında Maykl Djekson Video Avangard sıylıǵın aldı, bul onı 1984-jıldan baslap bul sıylıqtı alǵan birinshi latın atqarıwshısına aylandırdı<ref>{{Web deregi | last1 = Dresdale| first1 = Andrea| bet = Jennifer Lopez to receive Michael Jackson Video Vanguard Award at MTV VMAs| url = http://abcnewsradioonline.com/music-news/2018/7/31/jennifer-lopez-to-receive-michael-jackson-video-vanguard-awa.html| baspaxana = [[ABC News Radio]]| qaralǵan sáne = 2018-jıl 2-avgust | sáne = 2018-jıl 31-iyul | arxivsáne = 2018-jıl 2-avgust | arxivurl = https://web.archive.org/web/20180802215636/http://abcnewsradioonline.com/music-news/2018/7/31/jennifer-lopez-to-receive-michael-jackson-video-vanguard-awa.html| url-status = dead}}</ref>. 2022-jılı ol kino hám televideniege qosqan úlesi ushın MTV Kino & TV Sıylıqları saltanatında «Generation Award» sıylıǵın,<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/movies/mtv-movie-and-tv-awards-2022-jennifer-lopez-accepts-the-generation-award/|title=Jennifer Lopez Thanks Those 'Who Lied to Me' and 'Broke My Heart' at 2022 MTV Movie & TV Awards|magazine=People|first= Jen|last=Juneau|date=June 5, 2022|access-date=June 6, 2022}}</ref> hám iHeart Radio Muzıka Sıylıqların tapsırıw ilajında «Icon Award» sıylıǵı menen xoshametlendi<ref>{{Cite news|url=https://www.today.com/popculture/popculture/jennifer-lopez-drag-queens-iheart-radio-music-awards-rcna21198|title=12 drag queens join Jennifer Lopez onstage dressed in her greatest looks|first=Chrissy|last=Callahan|work=[[Today (American TV program)|Today]]|date=March 23, 2022|access-date=March 24, 2022}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} __BÖLİDİMÖNDEMEW__ [[Kategoriya:Tiri shaxslar]] [[Kategoriya:Articles with hCards]] [[Kategoriya:Amerikalı aktrisalar]] [[Kategoriya:XX ásir amerikalı hayal qosıqshılar]] [[Kategoriya:XXI ásir amerikalı aktrisalar]] [[Kategoriya:XXI ásir amerikalı hayal qosıqshılar]] [[Kategoriya:Amerikalı film aktrisaları]] sn8209uepcxpcuz39nrpmzfxqqp20fg 4 27432 274435 273955 2026-09-30T12:01:27Z Jembot 4424 Bot: Maǵlıwmatlar jańalandı 274435 wikitext text/x-wiki {{/begin|50}} |- | 1 || [[User:JigildikBot|JigildikBot]] || [[Special:Contributions/JigildikBot|{{formatnum:122882}}]] || {{Permissions|JigildikBot}} |- | 2 || [[User:Kvazimodo|Kvazimodo]] || [[Special:Contributions/Kvazimodo|{{formatnum:25120}}]] || {{Permissions|Kvazimodo}} |- | 3 || [[User:Qaraqalpaqpan|<span style="color:gray">Qaraqalpaqpan</span>]] || [[Special:Contributions/Qaraqalpaqpan|{{formatnum:17821}}]] || {{Permissions|Qaraqalpaqpan}} |- | 4 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:5895}}]] || {{Permissions|InternetArchiveBot}} |- | 5 || [[User:Srajatdin Usnatdinov|<span style="color:gray">Srajatdin Usnatdinov</span>]] || [[Special:Contributions/Srajatdin Usnatdinov|{{formatnum:4885}}]] || {{Permissions|Srajatdin Usnatdinov}} |- | 6 || [[User:Bekan88|Bekan88]] || [[Special:Contributions/Bekan88|{{formatnum:4609}}]] || {{Permissions|Bekan88}} |- | 7 || [[User:MrshaxasBot|<span style="color:gray">MrshaxasBot</span>]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:4520}}]] || {{Permissions|MrshaxasBot}} |- | 8 || [[User:Inosham|<span style="color:gray">Inosham</span>]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:4398}}]] || {{Permissions|Inosham}} |- | 9 || [[User:Frhdkazan|Frhdkazan]] || [[Special:Contributions/Frhdkazan|{{formatnum:4376}}]] || {{Permissions|Frhdkazan}} |- | 10 || [[User:Bot 3-f|Bot 3-f]] || [[Special:Contributions/Bot 3-f|{{formatnum:4133}}]] || {{Permissions|Bot 3-f}} |- | 11 || [[User:Abdullaeva Shaxnoza-Banu|<span style="color:gray">Abdullaeva Shaxnoza-Banu</span>]] || [[Special:Contributions/Abdullaeva Shaxnoza-Banu|{{formatnum:3374}}]] || {{Permissions|Abdullaeva Shaxnoza-Banu}} |- | 12 || [[User:Xqbot|<span style="color:gray">Xqbot</span>]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:3173}}]] || {{Permissions|Xqbot}} |- | 13 || [[User:EmausBot|<span style="color:gray">EmausBot</span>]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:2913}}]] || {{Permissions|EmausBot}} |- | 14 || [[User:Doniyor Yóldoshev|<span style="color:gray">Doniyor Yóldoshev</span>]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:2562}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}} |- | 15 || [[User:Рахман3|<span style="color:gray">Рахман3</span>]] || [[Special:Contributions/Рахман3|{{formatnum:2150}}]] || {{Permissions|Рахман3}} |- | 16 || [[User:MerlIwBot|<span style="color:gray">MerlIwBot</span>]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:1869}}]] || {{Permissions|MerlIwBot}} |- | 17 || [[User:Rabiga Shabatova|Rabiga Shabatova]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1653}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}} |- | 18 || [[User:Luckas-bot|<span style="color:gray">Luckas-bot</span>]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:1605}}]] || {{Permissions|Luckas-bot}} |- | 19 || [[User:PirjanovNurlan|<span style="color:gray">PirjanovNurlan</span>]] || [[Special:Contributions/PirjanovNurlan|{{formatnum:1553}}]] || {{Permissions|PirjanovNurlan}} |- | 20 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:1368}}]] || {{Permissions|Jembot}} |- | 21 || [[User:SieBot|<span style="color:gray">SieBot</span>]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:1213}}]] || {{Permissions|SieBot}} |- | 22 || [[User:VolkovBot|<span style="color:gray">VolkovBot</span>]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:1195}}]] || {{Permissions|VolkovBot}} |- | 23 || [[User:Anas1712|<span style="color:gray">Anas1712</span>]] || [[Special:Contributions/Anas1712|{{formatnum:1155}}]] || {{Permissions|Anas1712}} |- | 24 || [[User:Qarahat|<span style="color:gray">Qarahat</span>]] || [[Special:Contributions/Qarahat|{{formatnum:1111}}]] || {{Permissions|Qarahat}} |- | 25 || [[User:Gozzalina|<span style="color:gray">Gozzalina</span>]] || [[Special:Contributions/Gozzalina|{{formatnum:1091}}]] || {{Permissions|Gozzalina}} |- | 26 || [[User:TXiKiBoT|<span style="color:gray">TXiKiBoT</span>]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:1087}}]] || {{Permissions|TXiKiBoT}} |- | 27 || [[User:WikitanvirBot|<span style="color:gray">WikitanvirBot</span>]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:1005}}]] || {{Permissions|WikitanvirBot}} |- | 28 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:927}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 29 || [[User:Addbot|<span style="color:gray">Addbot</span>]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:906}}]] || {{Permissions|Addbot}} |- | 30 || [[User:ZéroBot|<span style="color:gray">ZéroBot</span>]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:810}}]] || {{Permissions|ZéroBot}} |- | 31 || [[User:ArthurBot|<span style="color:gray">ArthurBot</span>]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:791}}]] || {{Permissions|ArthurBot}} |- | 32 || [[User:Kuwanishbek|<span style="color:gray">Kuwanishbek</span>]] || [[Special:Contributions/Kuwanishbek|{{formatnum:783}}]] || {{Permissions|Kuwanishbek}} |- | 33 || [[User:AlefZet|<span style="color:gray">AlefZet</span>]] || [[Special:Contributions/AlefZet|{{formatnum:678}}]] || {{Permissions|AlefZet}} |- | 34 || [[User:JAnDbot|<span style="color:gray">JAnDbot</span>]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:645}}]] || {{Permissions|JAnDbot}} |- | 35 || [[User:Aysabirlijol|<span style="color:gray">Aysabirlijol</span>]] || [[Special:Contributions/Aysabirlijol|{{formatnum:628}}]] || {{Permissions|Aysabirlijol}} |- | 36 || [[User:Umarxon III|<span style="color:gray">Umarxon III</span>]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:618}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 37 || [[User:FoxBot|<span style="color:gray">FoxBot</span>]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:601}}]] || {{Permissions|FoxBot}} |- | 38 || [[User:CommonsDelinker|<span style="color:gray">CommonsDelinker</span>]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:570}}]] || {{Permissions|CommonsDelinker}} |- | 39 || [[User:MelancholieBot|<span style="color:gray">MelancholieBot</span>]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:559}}]] || {{Permissions|MelancholieBot}} |- | 40 || [[User:Baurzhanuly|<span style="color:gray">Baurzhanuly</span>]] || [[Special:Contributions/Baurzhanuly|{{formatnum:538}}]] || {{Permissions|Baurzhanuly}} |- | 41 || [[User:Biypona|<span style="color:gray">Biypona</span>]] || [[Special:Contributions/Biypona|{{formatnum:517}}]] || {{Permissions|Biypona}} |- | 42 || [[User:Ayxan Dáryabay qızı|Ayxan Dáryabay qızı]] || [[Special:Contributions/Ayxan Dáryabay qızı|{{formatnum:486}}]] || {{Permissions|Ayxan Dáryabay qızı}} |- | 43 || [[User:Bazarbaeva Eleonora|<span style="color:gray">Bazarbaeva Eleonora</span>]] || [[Special:Contributions/Bazarbaeva Eleonora|{{formatnum:433}}]] || {{Permissions|Bazarbaeva Eleonora}} |- | 44 || [[User:Escarbot|<span style="color:gray">Escarbot</span>]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:419}}]] || {{Permissions|Escarbot}} |- | 45 || [[User:QRNKS|<span style="color:gray">QRNKS</span>]] || [[Special:Contributions/QRNKS|{{formatnum:413}}]] || {{Permissions|QRNKS}} |- | 46 || [[User:Pathoschild|<span style="color:gray">Pathoschild</span>]] || [[Special:Contributions/Pathoschild|{{formatnum:406}}]] || {{Permissions|Pathoschild}} |- | 47 || [[User:Mrshaxas|<span style="color:gray">Mrshaxas</span>]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:404}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}} |- | 48 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:391}}]] || {{Permissions|MediaWiki message delivery}} |- | 49 || [[User:Minorax|<span style="color:gray">Minorax</span>]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:358}}]] || {{Permissions|Minorax}} |- | 50 || [[User:Muxammedqudaynazarov|<span style="color:gray">Muxammedqudaynazarov</span>]] || [[Special:Contributions/Muxammedqudaynazarov|{{formatnum:352}}]] || {{Permissions|Muxammedqudaynazarov}} {{/end}} i1abt2q04fmcwy9ces4oxkt08j7uio4 0 31251 274476 265415 2026-10-01T06:26:32Z InternetArchiveBot 9299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 274476 wikitext text/x-wiki {{Shaxs infoqutısı |atı=Sharlin Tilton |portret=Charlene Tilton.jpg |táriypi=Tilton in 2010 |tuwılǵan waqtındaǵı atı=Sharlin L. Tilton |tuwılǵan sánesi=1.12.1958 |tuwılǵan jeri=San-Diego, Kaliforniya, AQSh |kásibi=Aktrisa, qosıqshı |iskerlik jılları=1976–házirgi waqıtqa shekem |ómirlik joldası=Djonni Li (1982–1984)<br />Domenik Allen (1985–1992) |balaları=1}} '''Sharlin L. Tilton''' ([[1958|1958-jılı]] [[1-dekabr]]) — amerikalı aktrisa hám qosıqshı<ref>{{Web deregi | url = https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1987-11-01-ca-18005-story.html| bet = 'Beirut': The Big Apple as Quarantine Zone| sáne = 1987-jıl 1-noyabr | jumıs = Los Angeles Times}}</ref>. Ol [[CBS]] telekanalınıń [[Dallas (teleserial)|Dallas]] [[praym-taym]] melodramasında [[Lyusi Yuing]] rolin oynaǵanı menen keńnen tanılǵan. == Karerası == Tilton dáslepki rollerin «Baxıtlı kúnler» hám «Segiz jetkilikli» sıyaqlı teleseriallarda oynaǵan. Ol óziniń birinshi filmin 1976-jılı «Qızıq juma» filminde Djodi Foster menen birge oynaǵan. 1978-jılı Tilton Djon Miliustıń «Úlken sárshembi» filminde epizodlıq rolde kórindi. Sol jılı ol [[Djim Devis (aktyor)|Djim Devis]], [[Barbara Bel Geddes]] hám [[Larri Hegmen]] sıyaqlı aktyorlar menen birge «<nowiki/>[[Dallas (teleserial)|Dallas]]<nowiki/>» teleserialında Djon «Djok» Yuing Sr. hám burınǵı Eleonora «Elli» Sautvorttıń hiyleker, jeńil oylı, jiyi kewli tolmaytuǵın aqlıǵı (hám «Nots Lending»te Geri hám Valen Yuingtiń nekeden tıs tuwılǵan qızı) [[Lyusi Yuing]] rolin oynap, úlken jetiskenlikke eristi. Ol bul roldi 1978-jıldan 1985-jılǵa shekem hám 1988-jıldan 1990-jılǵa shekem oynadı. Ol sonday-aq 1980-jılı serialdıń sıńar serialı «Nots Lending»niń bir epizodında da kórindi. «Dallas»taǵı dańqınıń shıńına shıqqan waqtında ol hárbir epizod ushın 50 000 dollar aylıq aldı, 500 jurnal muqabasına shıqtı hám onıń 1981-jılǵı televideniedegi toyı 65 million tamashagóydi jıynadı<ref>{{Web deregi | url = https://people.com/archive/charlene-tilton-vol-42-no-22/| bet = Charlene Tilton| sáne = 1994-jıl 28-noyabr | jumıs = People| qaralǵan sáne = 2019-jıl 11-noyabr }}</ref>. Tilton sonday-aq qosıqshı da, ol 1978-jılǵı «Dallas»tıń «Qashqın» atlı epizodında óziniń vokal talantın kórsetken, bul epizodta Greg Evigan miyman retinde qatnasqan. 1984-jılı ol «Ómir usınday» atlı dens-pop qosıǵın shıǵardı, bul singl AQSHta bolmasa da, birneshe Evropa mámleketlerinde xit boldı. Ol 1979 hám 1991-jıllarda «Juldızlar cirkinde» qatnastı, bir márte altın reńli ashıq kiyimin kiyip, pıshaq ılaqtırıwshınıń kózlewi retinde de qatnasqan. Tilton sonday-aq «Shańaraq dueli», «Tarmaq juldızlarınıń urısı», «Gollivud kvadratları», «Piramida», «1ge qarsı 100» hám «21 di tut» sıyaqlı oyın-showlarda, sonıń ishinde 1979–1982-jıllardaǵı «Sáykes oyın»nıń sindikatlanǵan versiyasınıń panelisti retinde de qatnastı. Ol sonday-aq 1996-jılı «MG2» atı menen showdıń sindikaciyadaǵı múmkin bolǵan qayta tikleniwi ushın satılmaǵan pilot epizodtı alıp bardı. «Dallas»taǵı jetiskenliginen keyin, Tilton 1979-jılı shıqqan «Jasóspirim avtostopshınıń kúndeligi» hám «Asherler úyiniń qulawı» atlı telefilmlerde bas rolde oynadı. 1980-jıllarda ol «Qıyaldaǵı ataw», «Qulaǵan adam», «Miymanxana», «Muhabbat qayıǵı» hám «Qılmıs, ol jazdı» seriallarında miyman retinde qatnastı. Tilton 1981-jılı 21-fevralda «Saturday Night Live» baǵdarlamasınıń bir epizodın miyman retinde alıp bardı, onda «Dallas»tıń ataqlı «J.R.-nı kim attı?» epizodınıń parodiyası kórsetildi. Epizodta aktyorlar quramınan Charlz Roket iytti shomıldırıp atırǵan hám uyatsız sózler aytıp atırǵan seksual jup (Geyl Mettius onıń sherigi retinde) haqqındaǵı sketch waqtında snayper tárepinen kókireginen atıldı. Showdıń aqırında, «xoshlasıw» waqtında, Tilton Roketten atılǵannan keyin ózin qalay sezgenin soradı. Roket obrazǵa kirip, «Há, adam, bul meniń ómirimde birinshi ret atılıwım. Kimniń islegenin bilsem dep edim» dep improvizaciyaladı. Rokettiń bul improvizaciyası FCC translyaciya standartların buzǵanı ushın onıń showdıń aktyorlar quramınan shıǵarılıwına alıp keldi. «Dallas»tan keyin Tilton 1990-jılı Glenn Ford bas rolde oynaǵan «Shegaradaǵı atıs» atlı vestern filminde, al kelesi jılı «Mashqalalı bala 2» komediya filminde ekinshi dárejeli rolde kórindi. Sonıń menen birge, ol «Shoshqalardıń únsizligi» (1994), «Super qaharman film» (2008) hám «Paranormal apat» (2010) sıyaqlı birneshe parodiya komediyalarda kórindi. 2005-jılı ol Britaniyanıń «Ferma» realiti-showına qatnastı. 2001-jılı Tilton «Jas artist fondı» tárepinen dáslepki «Dallas» teleserialındaǵı [[Lyusi Yuing]] roli ushın «Burınǵı balalıq juldız»ınıń «Ómirlik jetiskenligi» sıylıǵı menen sıylıqlandı<ref name="Young Artist Awards 22">{{Web deregi | url = http://www.youngartistawards.org/noms22A.htm| bet = 22nd Annual Young Artist Awards| jumıs = YoungArtistAwards.org| qaralǵan sáne = 2011-jıl 31-mart }}</ref>. 2012-jıldıń yanvar ayında Tilton Britaniyanıń muz ústinde ayaq oyın showı «Dancing on Ice»tıń jetinshi máwsimine qatnastı, onda oǵan amerikalı figuralıq sırǵanawshı Metyu Gonsales sherik boldı. Biraq, Tilton 12 háptelik jarıstıń besinshi háptesinde jarıstan shıǵıp ketti<ref>{{Web deregi | url = https://www.mirror.co.uk/tv/tv-news/charlene-tilton-on-dancing-on-ice-and-going-157439| bet = Charlene Tilton on Dancing on Ice and going back to Dallas – Mirror Online| sáne = 2012-jıl 7-yanvar | baspaxana = Mirror.co.uk| qaralǵan sáne = 2013-jıl 20-oktyabr }}</ref>. 2012-jılı Tilton [[TNT (amerikalı telekanal)|TNT]] kanalınıń [[Dallas (2012-jılǵı teleserial)|«Dallas» qayta tiklengen serialınıń]] aktyorlar quramına qosılıp, birneshe epizodta Lyusi Yuing rolin qayta oynadı<ref>{{Web deregi | url = http://www.tvguide.com/News/Kecks-Exclusives-Dallas-1039595.aspx?rss=breakingnews&partnerid=imdb&profileid=01| bet = Keck's Exclusives: TNT's Dallas to Serve Up More Lucy and Ray – Today's News: Our Take| sáne = 2011-jıl 10-noyabr | jumıs = TV Guide| qaralǵan sáne = 2013-jıl 20-oktyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2012/06/dallas-after-charlene-tiltons-cameo-who-else-should-return.html| bet = 'Dallas': After Charlene Tilton's cameo, who else should return? – Zap2it| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120719000442/http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2012/06/dallas-after-charlene-tiltons-cameo-who-else-should-return.html| arxivsáne = 2012-jıl 19-iyul | sáne = 2012-jıl 15-iyun | baspaxana = Zap2it| qaralǵan sáne = 2013-jıl 20-oktyabr }}</ref>. Ol keyin 2015-jılı ABC komediya serialı «Orta»da hám «Ósh alıw: Muhabbat gúrrińi» atlı triller filminde kórindi. Tilton sonday-aq keyingi jıllarda birneshe «Lifetime» hám «Hallmark Channel» filmlerinde de kórindi<ref>{{Web deregi | url = https://weareentertainmentnews.com/2020/12/11/tv-legend-charlene-tilton-on-the-iconic-dallas-and-lucy-ewing-her-new-lifetime-movie-a-welcome-home-christmas-more/| bet = TV Legend Charlene Tilton on the Iconic 'Dallas' and Lucy Ewing, Her New Lifetime Movie 'A Welcome Home Christmas' & More!| sáne = 2020-jıl 11-dekabr }}</ref>. == Jeke ómiri == Tilton Kaliforniya shtatınıń San-Diego qalasında xatker Ketrin Tekerdiń qızı bolıp dúnyaǵa kelgen. Tilton 1982-jıldan 1984-jılǵa shekem kantri qosıqshısı Djonni Lige turmısqa shıqqan. Olardıń qızı Cherish Li 1982-jılı tuwılǵan. 2001-jılı Tilton kinematograf Cheddi Xart penen ushırasa basladı. Jup qayıq aydawdı jaqsı kóretuǵın edi hám Kaliforniyanıń Oksnard qalasındaǵı ápiwayı úyde birge jasadı. 2009-jıldıń dekabr ayında Xart 54 jasta kútilmegende júrek jetispewshiliginen qaytıs boldı. Tilton ǵalaba xabar qurallarında autizm haqqında xabardarlıqtı arttırıwdıń belsendi tárepdarı. Ol házirgi waqıtta autizmi bar balalar hám úlkenler ushın improvizaciya hám aktyorlıq sheberligi boyınsha sheberlik sabaqlar ótkizetuǵın «Autizmli aktyorlar» shólkeminiń elshisi. Ol 2010-jılı bul shólkemge erikli bolıw niyeti menen tilek-ótinish bildirdi hám sol waqıttan berli olar menen baylanısta<ref>{{Web deregi| url = https://www.youtube.com/watch?v=eUVwh4F4QUA| bet = What Happened to Dallas' "Scheming Sexpot"? The Oprah Winfrey Show| arxivurl = https://web.archive.org/web/20241216205650/https://www.youtube.com/watch?v=eUVwh4F4QUA&feature=youtu.be| arxivsáne = 2024-12-16| sáne = 2015-jıl 18-may| jumıs = YouTube| access-date = 2025-10-29}}</ref>. == Larri Hegmen menen doslıǵı == Orta mektepte oqıp júrgende, jas, belgisiz aktrisa [[Larri Hegmen]] menen tanısadı, onı ol óziniń ógey ákesindey kóretuǵın edi. Sonnan birneshe jıl ótkennen keyin, 17 jasta, ol «Dallas» serialında Hegmenniń aljasqan jiyeni [[Lyusi Yuing]] roliniń kastingnen ótip, roldi jeńip aladı. Serialdıń birinshi segiz máwsimi dawamında ekewiniń arasında ekranda da, onnan tıs ta ayrıqsha úylesimlik boldı, hám olar kamera artında da birge ayaq oyın oynaytuǵın edi. Ol segizinshi máwsimniń aqırında shártnaması tawsılǵannan keyin serialdan ketti; Larri Hegmen onıń ketiwinen qattı kewli qalǵan edi. Ol 1988-jılı Hegmen haqqında bılay degen: «Ol maǵan qońıraw etip: «Sen shınında da jaqsı aktrisa ekenseń, biz bunı hesh túsinbeppiz», — dedi. Menińshe, Larri meniń serialǵa qaytıwım ushın gúresti»<ref>{{Web deregi | url = http://people.com/archive/once-dallas-wild-child-charlene-tilton-returns-to-the-ranch-in-a-new-guise-as-a-grown-up-vol-29-no-18| bet = Once Dallas' Wild Child, Charlene Tilton Returns to the Ranch in a New Guise—as a Grown Up!| sáne = 1988-jıl 9-may | jumıs = People| qaralǵan sáne = 2017-jıl 23-oktyabr }}</ref>. Sol jılı ol serialǵa qaytıp keldi hám 1990-jılı, serial juwmaqlanıwınan bir jıl aldın ketkenge shekem jáne eki máwsim dawam etti. «Dallas»tan keyin Tilton Hegmen menen jaqsı qatnasta boldı hám óziniń televideniedegi ájaǵasınıń densawlıǵınıń tómenlewine qattı qayǵırdı. 1995-jılı Hegmenge bawır ragı diagnozı qoyıldı hám oǵan bawır transplantaciyası kerek boldı; ol keyinirek transplantaciyanı ótkerip, rak keselligin jeńip shıqtı. Ol «Dallas»tıń heshqaysı qayta birlesiw filmlerinde kórsetilmese de, 2004-jılı «Dallas birigiwi: Sautforkqa qaytıw» baǵdarlamasında qatnastı. 2001-jıldıń sentyabr ayında ol [[Larri Hegmen|Larri Hegmenniń]] 70 jıllıq yubileyine qatnasqan jalǵız «Dallas» aktyorı boldı. On bir jıldan keyin ol «Dallas»tıń ekinshi bóliminde oynaw ushın Hegmen menen sońǵı ret birigip shıqtı. 2012-jıldıń 23-noyabrinde Hegmen mielodisplastikalıq sindromnan qaytıs bolǵanda, ol qattı qayǵırdı hám onıń jerlewine qatnastı. Onıń óliminen keyin Tilton bılay dep málimleme berdi: «On jeti jasımda, meniń ómirim tek árman etiwge bolatuǵın bir baǵıtqa burıldı. Men ataqlı «Dallas» serialında [[Lyusi Yuing]] rolinde oynadım. «Dallas» men ushın televiziyalıq fenomennen de áhmiyetlirek edi. Ol meniń shańaraǵım edi. Men psixikalıq keselligi bar jalǵız anamnıń tárbiyasında, ómirimde áke obrazı bolmastan óstim. Men 15 jasımnan baslap kvartirada jalǵız jasadım. Men Larri Hegmen sıyaqlı tábiyiy kúsh penen ushırasqan kúndi keshegidey esleymen. Meniń Larri ájaǵam men ushın sonsha mútáj bolǵan hám árman etken áke obrazına aylandı. Ol maǵan professional bolıwdı, kóp miynet etiwdi, biraq sol waqıtta kewil kóteriwdi hám maǵan berilgen múmkinshiliklerdi húrmet etiwdi úyretti. Ol meniń júdá jas bolǵanım ushın meni qorǵaytuǵın edi, biraq «Dallas» túsiriw maydanında mennen eń jaqsısın kútti. Ol dúnyadaǵı eń jaqsı aktyorlardıń biri edi. Men ushın ol bárqulla meniń Larri ájaǵam bolıp qaladı. Men júdá qattı qayǵılıman, biraq onıń menen ótkergen ómirlik esteliklerimdi qásterleymen»<ref>{{Web deregi | url = https://tvseriesfinale.com/tv-show/dallas-larry-hagman-remembered-by-family-castmates-25757| bet = Dallas: Larry Hagman Remembered by Castmates| sáne = 2012-jıl 25-noyabr | baspaxana = TVSeriesFinale.com| qaralǵan sáne = 2017-jıl 23-oktyabr }}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Tiri shaxslar]] [[Kategoriya:1958-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:Dallas (teleserial)]] [[Kategoriya:Amerikalı aktrisalar]] __BÖLİDİMÖNDEMEW__ [[Kategoriya:XXI ásir amerikalı aktrisalar]] [[Kategoriya:Amerikalı film aktrisaları]] e0ahxvvzlxo1jsuv6uujttlmpwsg828 0 31686 274468 233975 2026-10-01T04:10:15Z InternetArchiveBot 9299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 274468 wikitext text/x-wiki {{Shaxs infoqutısı|atı=Leonard Kacman|portret=|táriypi=|tuwılǵan waqtındaǵı atı=|tuwılǵan sánesi=2.09.1927|tuwılǵan jeri=Nyu-York qalası, AQSH|qaytıs bolǵan sánesi=5.09.1996|qaytıs bolǵan jeri=Malibu, Kaliforniya, AQSH|kásibi=Prodyuser, scenarist, rejissyor|iskerlik jılları=1940-jıllardan–1996-jılǵa shekem|ómirlik joldası=LaRu Farlou|balaları=4}} '''Leonard Kacman''' (1927-jıl 2-sentyabr – 1996-jıl 5-sentyabr) — amerikalı kino hám televidenie prodyuseri, jazıwshı hám rejissyor. Ol [[CBS]] kanalınıń [[praym-taym]] neft haqqındaǵı melodrama serialı «<nowiki/>[[Dallas (teleserial)|Dallas]]<nowiki/>»tıń shouranneri bolǵanı menen belgili<ref>Leonard Katzman; Prolific Director Produced 'Dallas', Los Angeles Times; September 8, 1996</ref>. == Erte jaslıq dáwiri hám karerası == Leonard Kacman [[Nyu-York]] qalasında dúnyaǵa kelgen. Ol óz karerasın 1940-jıllarda, ele jetkinshek jasında, Gollivud prodyuseri bolǵan ájaǵası Sem Kacmanǵa rejissyor járdemshisi bolıp islewden basladı. Ol «Xabarshı Brenda Starr» (1945), «Supermen» (1948), «Betmen hám Robin» (1949), «Kapitan Kiddtiń ullı sayaxatları» (1951), «Buffalo Bill menen atta júriw» (1954) sıyaqlı qızıqlı kino seriallarında islegen. 1950-jıllarda ol ájaǵası menen birge kóbinese «Koreyadaǵı Yanki» (1951), «Úlken tırnaq» (1957), «Qashqınnıń júzi» (1959) hám «Perishte bala» (1961) sıyaqlı kórkem filmlerde rejissyor járdemshisi bolıp isledi. Úlken ekrandaǵı jumıslarınan tısqarı, Kacman sonday-aq «Jabayı Bill Xikoktıń sayaxatları», «Mikki Runi showı» hám «Bat Masterson» sıyaqlı teleseriallarda da isledi. 1960-jılı Kacman prodyuserlik debyutin ámelge asırdı. Ol «66-jol» (1960-1964) qızıqlı dramasınıń barlıq tórt máwsiminde rejissyor járdemshisi hám járdemshi prodyuser bolıp isledi, bul jumısın ol keyinirek óziniń eń súyikli óndirisi dep esapladı. Onıń televidenie óndirisindegi (hám geyde jazıwshılıq hám rejissyorlıq) qosımsha dáslepki jumısları qatarına «Tallaxassi 7000» (1961) kriminal draması, «Jabayı Batıs» (1965-1969) vestern draması, «Gavay bes-nol» (1969-1970) kriminal dramasınıń ekinshi máwsimi, «Dúkan aldındaǵı advokatlar» (1970-1971) huqıqıy draması, «Mıltıq tútini» (1970-1975) vestern dramasınıń sońǵı bes máwsimi hám onıń «Kir Salli» (1974) sıńar serialı, «Petrochelli» (1974-1976) huqıqıy draması, ol ushın ol Edgar Allan Po sıylıǵına usınıldı, hám eki ilimiy-fantastikalıq drama «Fantastikalıq sayaxat» (1977) hám «Logannıń qashıwı» (1977-1978) kiredi. 1965-jılı ol «Kosmos zond Tavr» (sonıń menen birge «Kosmos aydarhası» dep te ataladı) ilimiy-fantastikalıq filminiń scenariyin jazdı, prodyuserlik etti hám rejissyorlıq etti. Rejissyor járdemshisi retindegi jumısınan tısqarı, bul onıń kórkem filmlerge jalǵız úlesi boldı. === ''Dallas'' === 1978-jılı Kacman bes bólimli mini-serial «<nowiki/>[[Dallas (teleserial)|Dallas]]<nowiki/>»tıń prodyuseri boldı, ol keyinirek televidenieniń eń uzaq dawam etken dramalarınıń birine aylandı hám 1991-jılǵa shekem dawam etti. Devid Djeykobs serialdı jaratqan bolsa da, Kacman ekinshi máwsimde shou-runner boldı, sebebi Djeykobs «Dallas»tıń sıńar serialı «Nots Lending»di jaratıw hám keyin basqarıw ushın jumıstan ketti. Kacmannıń basshılıǵında, dáslepki epizodları óz ishinde juwmaqlanǵan gúrrińlerden ibarat bolǵan «Dallas», serialǵa aylandı, bul 80-jıllardaǵı [[praym-taym]] melodrama serialları úrdisine alıp keldi<ref>Haithman, Diane. "The Baron of 'Dallas' : Producer Reminisces on 10th Anniversary", Los Angeles Times; April 1, 1988</ref>. Kacman «Dallas»tıń jazıwshılar shtabın showdıń ekinshi máwsiminen basqarsa da, ol prodyuser bolıp qaldı, al Filip Kapis atqarıwshı prodyuser bolıp isledi. Kapis hám Kacman arasındaǵı dóretiwshilik kelispewshilikler aqırında Kacmannıń toǵızınshı máwsimde showdaǵı óndiris wazıypalarınan bas tartıwına alıp keldi, onıń ornına ol «dóretiwshilik máslahátshisi» retinde kórsetildi (bul waqıtta ol sonday-aq qısqa múddetli drama serialı «Shańaraǵımızdıń abırayı »nda da isledi)<ref name="Dreamzone">{{Web deregi | url = http://www.ultimatedallas.com/episodeguide/dreamzonefaq.htm| bet = UltimateDallas.com - Dallas Dream Season| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140620055752/http://www.ultimatedallas.com/episodeguide/dreamzonefaq.htm| arxivsáne = 2014-jıl 20-iyun | qaralǵan sáne = 2012-jıl 4-sentyabr }}</ref>. Biraq, óndiris shıǵınlarınıń ósiwi hám reytinglerdiń tómenlewi Lorimar óndiris kompaniyasın — serial juldızı [[Larri Hegmen]] (J. R. Yuing) menen birge — Kacmannıń showǵa burınǵı wazıypasına qaytıwın sorawǵa májbúr etti. Kacman kelisti, aytılıwına qaraǵanda, bul oǵan show ústinen «tolıq biylik»ke iye bolıw shárti menen boldı,<ref name="latimes880401">[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-04-01-ca-627-story.html Haithman, Diane. "The Baron of 'Dallas' : Producer Reminisces on 10th Anniversary"], ''[[Los Angeles Times]]''; April 1, 1988</ref> hám onınshı máwsimniń premyerasınan baslap ol atqarıwshı prodyuser lawazımına kóterildi, al Kapis jumıstan bosatıldı. Kacman 1991-jıldıń may ayında serial finalına shekem «Dallas»ta atqarıwshı prodyuser bolıp qaldı. Óziniń óndiris jumıslarınan tısqarı, ol basqalardan góre kóbirek serial epizodların jazdı hám rejissyorlıq etti. === «Dallas»tan keyin === «Dallas»tan keyin Kacman [[CBS]]-tiń keshki drama blogı «Keshki jınayat»tıń bir bólegi retinde kórsetilgen qısqa múddetli kriminal drama «Qáwipli burılıslar»dı (1992-1993) jarattı hám háreketli drama «Uoker, Texas Reyndjeri»niń (1994-1995) ekinshi máwsiminiń atqarıwshı prodyuseri boldı. Onıń sońǵı jumısı 1996-jılǵı «Dallas» birlesiw filmi «J.R.-nıń qaytıwı» boldı, onıń scenariyin de jazdı hám rejissyorlıq etti. == Jeke ómiri hám qaytıs bolıwı == Kacman Eylin Linerden (1929–2019) tuńǵısh balası Geri Kacmandı dúnyaǵa ákeldi<ref>{{Web deregi | url = https://www.dignitymemorial.com/obituaries/mission-hills-ca/eileen-laybhen-8738782| bet = Eileen LAYBHEN Obituary - Mission Hills, CA}}</ref>. Kacman tuńǵısh balasın tárbiyalamay, anasın tórt jasında taslap ketti. Bala aqırında asırap alınıp, Kleyn familiyasın aldı. Geri Kleyn arqalı Kacman [[YouTube]] komediya podkastı H3 Podcasttıń amerikalı internet tulǵası Itan Kleynniń biologiyalıq atası bolıp tabıladı<ref name="H3 Podcast #11">{{Web deregi| url = https://www.youtube.com/watch?v=nEP_YdWei0Y&t=1h10m11s| bet = H3 Podcast #11 - Ethan's Parents| arxivurl = https://web.archive.org/web/20241204215609/https://www.youtube.com/watch?v=nEP_YdWei0Y&t=1h10m11s| arxivsáne = 2024-12-04| sáne = 2017-jıl 18-iyun| jumıs = YouTube| baspaxana = h3h3Productions (via YouTube)| qaralǵan sáne = 2017-jıl 19-iyun }}</ref>. Leonard Kacman hám onıń hayalı LaRu Farlou Kacmannıń<ref>{{Web deregi | url = https://www.myheritage.com/names/larue_katzman| bet = myheritage.com - LaRue Katzman}}</ref> úsh perzenti boldı. Onıń qızı, aktrisa Sherril Linn Rettino (1956-1995), ákesinen bir jıl burın qaytıs boldı. Ol 1979-jıldan 91-jılǵa shekem «<nowiki/>[[Dallas (teleserial)|Dallas]]<nowiki/>»ta Djeki Dugan rolin qaytalap oynadı. Onıń ulları Mitchell Ueyn Kacman hám Frenk Kacman hám kúyew balası Djon Rettino hámmesi «Dallas»tıń keyingi máwsimleriniń óndirisinde isledi. Eki ulı da «Qáwipli burılıslar», «Uoker, Texas Reyndjeri» hám «J. R.-nıń qaytıwı» filmleriniń prodyuserligine qatnastı. Kacman 1996-jılı 5-sentyabrde, 69 jasqa tolǵanınan úsh kún ótkennen keyin hám onıń sońǵı óndirisi, «Dallas: J.R.-nıń qaytıwı» efirge shıǵıwınan eki aydan aslam waqıt burın, Kaliforniyanıń Malibu qalasında júrek talmasınan qaytıs boldı. «Dallas: J.R.-nıń qaytıwı» filminiń sońǵı titrlarınan aldın oǵan arnalǵan estelik bar. Ol Los-Andjelestegi Sinay tawı memorial parki qábiristanına jerlengen. == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:1996-jılı qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:Dallas (teleserial)]] __BÖLİDİMÖNDEMEW__ [[Kategoriya:Amerikalı televidenie jazıwshıları]] ev1an7leg46ybp104v3qz6sedw1mtw5 0 34065 274455 266338 2026-09-30T23:10:37Z InternetArchiveBot 9299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 274455 wikitext text/x-wiki {{Shaxs infoqutısı |qaraqalpaqsha atı = Andrey Tarkovskiy |negizgi atı = Андрей Тарковский |súwret = Andrei tarkovsky stamp russia 2007.jpg |súwret eni = |súwret táriypi = |tuwılǵan waqtındaǵı atı = Andrey Arsenevich Tarkovskiy |tuwılǵan sánesi = |tuwılǵan jeri = [[RSFSR]], [[SSRA]] |qaytıs bolǵan sánesi = |qaytıs bolǵan jeri = [[Parij]], [[Franciya]] |puqaralıǵı = |milleti = |kásibi = film direktor |oqıǵan jeri = |iskerlik jılları = 1958–1986 |belgili pikirleri = |ákesi = [[Arseny Tarkovskiy]] |anası = |ómirlik joldası = |ómirlik joldasları = [[Irma Raush]]<br>[[Larisa Kizilova]] |perzentleri = 3 }} '''Andrey Arsenyevich Tarkovskiy''' ({{langx|ru|Андрей Арсеньевич Тарковский}}, {{IPA|ru|ɐnˈdrʲej ɐrˈsʲenʲjɪvʲɪtɕ tɐrˈkofskʲɪj|pron|Pronunciation ru андрей тарковский.ogg}}<ref>{{Web deregi | til = en| url = https://forvo.com/word/%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9/#ru| bet = How to pronounce Андрей Тарковский| jumıs = forvo.com}}</ref>; [[1932|1932-jıl]] [[4-aprel]]<ref>{{Web deregi| url = https://bigenc.ru/c/tarkovskii-andrei-arsen-evich-279216/?v=7226008| bet = Тарковский, Андрей Арсеньевич| avtor = [[Andrei Plakhov|Андрей Степанович Плахов]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 3-aprel| publication-date = May 11, 2023| arxivurl = https://web.archive.org/web/20240618101005/https://bigenc.ru/c/tarkovskii-andrei-arsen-evich-279216?v=7226008| arxivsáne = June 18, 2024}} // ''[[Great Russian Encyclopedia|Большая российская энциклопедия]]''. Том 31. [[Москва]], 2016, с. 674.</ref> — [[1986|1986-jıl]] [[29-dekabr]]) — shıǵıwı tegi rus bolǵan sovet kinorejissyorı hám scenaristi<ref>{{cite book|title=Historical Dictionary of Russian and Soviet Cinema|url=https://archive.org/details/historicaldictio0000roll_z3y1|author=Peter Rollberg|publisher=Rowman & Littlefield|year=2009|place=US|isbn=978-0-8108-6072-8|pages=[https://archive.org/details/historicaldictio0000roll_z3y1/page/685 685]–690}}</ref>. Ol kino tariyxındaǵı eń ullı rejissyorlardıń biri retinde keńnen tán alınadı. [[Andrey Tarkovskiy dóretpeleri|Onıń filmleri]] ruwxıy hám [[metafizika]]lıq temalardı izertleydi hám olar [[Áste kino|áste pát hám uzın kadrlardı]], túske uqsas vizual súwretlerdi hám de tábiyat hám yadqa degen qızıǵıwshılıǵı menen tanılǵan<ref name=Sight>{{Web deregi | last1 = James| first1 = Nick| bet = The Tarkovsky Legacy| url = https://www2.bfi.org.uk/news-opinion/sight-sound-magazine/features/deep-focus/tarkovsky-legacy| jumıs = [[Sight & Sound]]| sáne = 2019-jıl 8-may | qaralǵan sáne = 2019-jıl 11-avgust }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Petric |first1=Vlada |title=Tarkovsky's Dream Imagery |url=https://archive.org/details/sim_film-quarterly_winter-1989-1990_43_2/page/28 |journal=Film Quarterly |date=December 1989 |volume=43 |issue=2 |pages=28–34 |doi=10.1525/fq.1989.43.2.04a00040}}</ref>. Tarkovskiy [[Ǵútkilawqamlıq mámleketlik kinematografiya institutı|Púkilawqamlıq mámleketlik kinematografiya institutında]] rejissyor [[Mixail Romm|Mixail Rommnan]] sabaq alıp, kino kórkemin úyrendi hám keyinirek Sovet Awqamında óziniń dáslepki bes kórkem filmin túsirdi: [[Ivannıń balalıǵı|«Ivannıń balalıǵı»]] (1962), «[[Andrey Rublyov (film)|Andrey Rublyov]]» (1966), «[[Solyaris (film, 1972)|Solyaris]]» (1972), «[[Ayna (film, 1975)|Ayna]]» (1975) hám «[[Stalker (film, 1979)|Stalker]]» (1979). Mámleketlik kino mekemeleri ([[Mámleketlik kinematografiya komiteti|Goskino]]) menen kóp jıllıq dóretiwshilik kelispewshiliklerden soń, ol 1979-jılı elden ketti hám óziniń sońǵı eki filmin — «[[Nostalgiya]]» (1983) hám «[[Qurbanlıq (film, 1986)|Qurbanlıq]]» (1986) — shet elde túsirdi. 1986-jılı ol kino hám kórkem óner haqqındaǵı «[[Waqıt ishinde músinlew]]» kitabın basıp shıǵardı. Sol jıldıń aqırında ol rak keselliginden qaytıs boldı, bul awırıwǵa «Stalker» filmin túsiriwde qollanılǵan záhárli jerler sebep bolǵan bolıwı múmkin<ref name="SharunQuote">{{Citation |last=Tyrkin |first=Stas |title=In Stalker Tarkovsky foretold Chernobyl |date=2001-03-23 |url=http://www.acs.ucalgary.ca/~tstronds/nostalghia.com/TheTopics/Stalker/sharun.html |access-date=2009-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180322094135/https://people.ucalgary.ca/~tstronds/nostalghia.com/TheTopics/Stalker/sharun.html |publisher=Nostalghia.com |archive-date=2018-03-22}}</ref><ref>{{Web deregi | bet = [ Nostalghia.com {{!}} The Topics :: Sharun - In Stalker Tarkovsky foretold Chernobyl ]| url = https://people.ucalgary.ca/~tstronds/nostalghia.com/TheTopics/Stalker/sharun.html| arxivurl = https://web.archive.org/web/20180322094135/https://people.ucalgary.ca/~tstronds/nostalghia.com/TheTopics/Stalker/sharun.html| arxivsáne = 2018-jıl 22-mart | qaralǵan sáne = 2025-jıl 15-dekabr | jumıs = people.ucalgary.ca}}</ref><ref>{{Web deregi | familiya = Kemp| at = Sam| sáne = 2022-jıl 30-may | bet = How 'Stalker' claimed the life of Andrei Tarkovsky| url = https://faroutmagazine.co.uk/stalker-killed-andrei-tarkovsky/| qaralǵan sáne = 2025-jıl 15-dekabr | jumıs = faroutmagazine.co.uk| til = en-US}}</ref>. Tarkovskiy óz karyerası dawamında [[Andrey Tarkovskiy alǵan sıylıqlar dizimi|kóplegen sıylıqlardıń]] iyesi boldı, atap aytqanda, [[Xalıqaralıq kinopressa federaciyası|FIPRESCI]] sıylıǵı, [[Ekumenikalıq jyuri sıylıǵı]] hám [[Kann kino festivalı]]nıń «[[Kann kino festivalınıń Gran-prisi|Gran-pri]]» sıylıǵı, sonday-aq óziniń dáslepki «Ivannıń balalıǵı» filmi ushın [[Veneciya kino festivalı]]nıń «[[Altın arslan]]» sıylıǵı hám «Qurbanlıq» filmi ushın [[BAFTA]] sıylıǵına iye boldı. 1990-jılı oǵan óliminen soń Sovet Awqamınıń abıroylı [[Lenin sıylıǵı]] berildi. Onıń úsh filmi — «Andrey Rublyov», «Ayna» hám «Stalker» — «[[Sight & Sound]]» jurnalınıń [[Sight & Sound: Barlıq dáwirlerdiń eń ullı filmleri (2012)|2012-jılǵı barlıq dáwirlerdiń 100 eń ullı filmleri sorawnamasına]] kirgizildi<ref name=Bfi1>{{Web deregi | last1 = Gray| first1 = Carmen| bet = Where to begin with Andrei Tarkovsky| url = https://www.bfi.org.uk/features/where-begin-with-andrei-tarkovsky| jumıs = [[British Film Institute]]| sáne = 2015-jıl 27-oktyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 3-sentyabr }}</ref>. == Ómiri hám karyerası == === Balalıǵı hám jaslıq jılları === Andrey Tarkovskiy Ivanovo sanaat wálayatınıń (házirgi Rossiya, [[Kostroma wálayatı]], [[Kadiy rayonı]]) [[Yuryevec rayonı]]ndaǵı [[Zavrajye (Kadiy rayonı)|Zavrajye]] awılında tuwılǵan. Ákesi — [[Ukrainlar|ukrain]] shıǵıslı [[yelisavetgrad]]lı shayır hám awdarmashı [[Arseniy Tarkovskiy|Arseniy Aleksandrovich Tarkovskiy]]<ref name="Skurativsky">{{Web deregi | familiya = Skurativsky| at = Vadym| bet = Andrei Tarkovsky and Ukraine| url = http://www.nostalghia.com/TheTopics/skurat_summary.html| jumıs = nostalghia.com| qaralǵan sáne = 2025-jıl 26-sentyabr }}</ref>, al anası — [[Maksim Gorkiy atındaǵı Ádebiyat institutı]]nıń pitkeriwshisi, keyinirek korrektor bolıp islegen Mariya Ivanova Vishnyakova bolǵan; ol Moskvadaǵı Dubasovy áwladınıń iyeliginde tuwılǵan. Andreydiń ákesi tárepinen atası Aleksandr Karlovich Tarkovskiy ({{langx|pl|link=no|Aleksander Karol Tarkowski}}) bank xızmetkeri bolıp islegen [[Polyak dvoryanları|polyak dvoryanı]] edi. Onıń hayalı Mariya Danilovna Rachkovskaya [[Yassı]]dan kelgen [[Rumınlar|rumın]] tili muǵallimi bolǵan<ref name='gordon'>{{Web deregi | url = http://www.tarkovskiy.su/texty/vospominania/MTarkovskaya04.html| bet = Marina Tarkovskaya: "My brother enjoyed being a descendant of the Dagestanian princes"}} interview to the {{ill|Gordon Boulevard (newspaper)|uk|Бульвар Гордона|lt=Gordon Boulevard|italic=y}} newspaper at the ''Andrei Tarkovsky'' media archive, 2007 (in Russian).</ref>. Andreydiń anası tárepinen apası Vera Nikolayevna Vishnyakova (qız familiyası Dubasova) tariyxı XVII ásirge barıp taqalatın eski rus dvoryanlarınıń [[Dubasovy]] áwladınan edi; onıń tuwısqanlarınıń arasında admiral [[Fyodor Dubasov]] ta bolǵan, biraq Mariya sovet dáwirinde bul fakttı jasırıwǵa májbúr boldı. Ol [[Kaluga guberniyası]]nda tuwılǵan, [[Moskva mámleketlik universiteti]]nde huqıqtan sabaq alǵan hám [[Kozelsk]]te sudya bolıp islegen Ivan Ivanovich Vishnyakov penen turmıs qurǵan<ref>{{Web deregi | url = http://www.itogi.ru/arts-exclus/2012/14/176471.html| bet = Filming Eternity| qaralǵan sáne = 2017-jıl 17-yanvar | arxivsáne = 2017-jıl 18-yanvar | arxivurl = https://web.archive.org/web/20170118051501/http://www.itogi.ru/arts-exclus/2012/14/176471.html| url-status = dead}} interview with Tarkovsky's sister Marina Tarkovskaya, ''{{ill|Itogy|ru|Итоги (журнал)}}'' journal, 2 April 2012 (in Russian).</ref><ref>{{Web deregi | url = https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Дубасовы| bet = Dubasov family}} from the [[Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary]], 1890–1907 ([[Wikisource]], in Russian).</ref>. Shańaraqlıq ápsanalarǵa qaraǵanda, Tarkovskiydiń ákesi tárepinen ata-babaları Daǵıstannıń [[Tarki shamxallıǵı]]nan shıqqan knyazlar bolǵan. Biraq onıń qarındası [[Marina Tarkovskaya]] shańaraq shejiresin mánisli túrde izertlep, bul gápti «ápsana yamasa házilge uqsas nárse» dep atadı hám bul maǵlıwmattı tastıyıqlaytuǵın heshqanday hújjet joqlıǵın ayttı<ref name='gordon' />. Tarkovskiy balalıǵın [[Yuryevec]]te ótkerdi<ref>{{cite news |first=Marina |last=Sipatova |script-title=ru:Тайна рода Тарковских |work=[[Moskovskij Komsomolets]] |year=2007 |url=http://www.mk.ru/blogs/MK/2007/02/20/culture/92002 |language=ru|access-date=25 November 2007}}</ref>. Ákesi 1937-jılı shańaraǵın taslap ketti hám 1941-jılı óz qálewi menen urısqa baradı. Ol 1943-jılı ayaǵınan oq tiyip (gangrena sebepli keyinirek ayaǵı kesildi), [[Qızıl juldız ordeni]] menen sıylıqlanıp úyine qaytıp keldi<ref>{{cite AV media |people=Donatella Baglivo |date=1984 |title=Un poeta nel Cinema: Andreij Tarkovskij|trans-title=Andrei Tarkovsky: A Poet in the Cinema |medium=Documentary}}</ref>. Tarkovskiy anasınıń qasında qaldı, soń qarındası Marina menen birge Moskvaǵa kóship ótti, ol jerde anası baspaxanada korrektor bolıp isledi. == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{Commons kategoriya|Andrey Tarkovsky}} [[Kategoriya:Andrey Tarkovskiy| ]] [[Kategoriya:1932-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:1986-jılı qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:XX ásir rus kúndelik jazıwshıları]] [[Kategoriya:XX ásir rus erkek jazıwshıları]] [[Kategoriya:XX ásir rus hújjetli ádebiyat jazıwshıları]] [[Kategoriya:XX ásir rus scenaristler]] [[Kategoriya:Scenaristler hám kinorejissyorlar joqarı kurslarınıń akademiyalıq xızmetkerleri]] [[Kategoriya:Senty-Jenevye-de-Bua rus qábirstanına jerlengenler]] [[Kategoriya:Kann kino festivalınıń eń jaqsı rejissyor sıylıǵı iyeleri]] [[Kategoriya:Franciyada ókpe ragınan qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:Eń jaqsı shet tilindegi film ushın BAFTA sıylıǵın alǵan rejissyorlar]] [[Kategoriya:Altın arıslan sıylıǵın alǵan rejissyorlar]] [[Kategoriya:Moskvalı kino xızmetkerleri]] [[Kategoriya:Gerasimov atındaǵı kinematografiya institutı pitkeriwshileri]] [[Kategoriya:RSFSR xalıq artistleri]] [[Kategoriya:Lenin sıylıǵı iyeleri]] 7zh6q4dmpgmr40xmwwvfkwdkd4j09mz 0 35651 274467 274161 2026-10-01T04:04:48Z InternetArchiveBot 9299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 274467 wikitext text/x-wiki '''Lagos''' (/ˈleɪɡɒs/ LAY-goss;<ref name="m-w">{{Web deregi | url = https://www.merriam-webster.com/dictionary/Lagos| bet = Lagos| jumıs = [[merriam-webster.com]]}}</ref> {{Langx|yo|Èkó}} {{IPA|yo|èkó|}}) yáki Lagos qalası, Nigeriyanıń qubla-batısındaǵı iri port qalası. 2025-jıldıń noyabr jaǵdayına bola, qala xalqınıń sanı 17 millionnan 21 millionǵa shekem bolıwı esap-sanaq etilgen. Lagos Nigeriyanıń eń iri qalası bolıp, [[Afrika]] kontinentindegi<ref>{{Web deregi | url = https://www.prb.org/resources/objections-surface-over-nigerian-census-results/| bet = Objections Surface Over Nigerian Census Results| sáne = 2007-jıl 18-aprel | baspaxana = [[Population Reference Bureau]]| qaralǵan sáne = 2024-jıl 1-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.un.org/africarenewal/magazine/april-2016/lagos-now-wears-new-look| bet = Lagos now wears a new look| arxivurl = https://web.archive.org/web/20221219011121/https://www.un.org/africarenewal/magazine/april-2016/lagos-now-wears-new-look| arxivsáne = 2022-jıl 19-dekabr | sáne = 2016-jıl 30-mart | til = en| qaralǵan sáne = 2023-jıl 19-aprel | jumıs = Renewal| url-status = live}}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.nbcnews.com/video/lagos-nigeria-keeps-growing-as-world-population-passes-8-billion-153665093874| bet = As world population tops 8 billion, Africa's most populated city keeps growing| til = en| baspaxana = NBC News| qaralǵan sáne = 2024-jıl 21-yanvar }}</ref><ref>{{Cite news|last=Ogunbiyi|first=Tayo|date=5 January 2023|title=Lagos and the 2023 Census|url=https://www.vanguardngr.com/2023/01/lagos-and-the-2023-census/|location=Lagos, Nigeria|access-date=22 January 2024|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Bearak|first1=Max|last2=Moriarty|first2=Dylan|last3=Ledur|first3=Júlia|title=Africa's rising cities|url=https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2021/africa-cities/|access-date=19 April 2023|newspaper=The Washington Post|language=en|archive-date=16 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230416001604/https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2021/africa-cities/|url-status=live}}</ref> eń xalıq sanı kóp qalalıq aymaq hám dúnyadaǵı eń tez ósip atırǵan megapolislerden biri<ref>{{Web deregi| url = https://www.macrotrends.net/global-metrics/cities/22007/lagos/population| bet = Lagos, Nigeria Metro Area Population (1950-2025) {{!}} MacroTrends| qaralǵan sáne = 2025-jıl 2-noyabr| jumıs = www.macrotrends.net| arxivurl = https://web.archive.org/web/20250317061013/https://www.macrotrends.net/global-metrics/cities/22007/lagos/population| arxivsáne = 2025-03-17}}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://worldpopulationreview.com/cities/nigeria/lagos| bet = Lagos Population 2025| sáne = 2025-jıl 28-oktyabr | til = en| qaralǵan sáne = 2025-jıl 2-noyabr | jumıs = World Population Review}}</ref>. Lagos 1991-jılı dekabrde húkimettiń paytaxtın mámleket orayındaǵı Abuja qalasına kóshiriw haqqındaǵı qararına shekem Nigeriyanıń milliy paytaxtı bolǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.aljazeera.com/features/2018/4/11/nigeria-clearing-the-locals-to-make-abuja-the-capital| bet = Nigeria: Clearing the locals to make Abuja the capital| avtor = Mohamed| at = Hamza| til = en| baspaxana = Al Jazeera| qaralǵan sáne = 2024-jıl 21-yanvar }}</ref> Lagos [[Afrika]]nıń iri finans orayı bolıwınan basqa Lagos mámleketi hám pútkil [[Nigeriya]] mámleketiniń ekonomikalıq xabı sıpatında mámleket ekonomikasında áhmiyetli rol oynaǵan<ref>{{Web deregi | url = https://nairametrics.com/2025/03/12/lagos-gdp-hits-259-billion-ranks-as-africas-second-largest-city-economy/| bet = Lagos GDP hits $259 billion, ranks as Africa's second-largest city economy| avtor = Adigun| at = Olalekan| sáne = 2025-jıl 12-mart | til = en-US| jumıs = Nairametrics| qaralǵan sáne = 2025-jıl 2-noyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://africa.businessinsider.com/local/markets/lagos-emerges-as-africas-2nd-largest-city-economy-as-gdp-hits-dollar259-billion/njqz0qn| bet = Lagos emerges as Africa's 2nd-largest city economy as GDP hits $259 billion| avtor = Agambila| at = Dorcas| sáne = 2025-jıl 13-mart | til = en| jumıs = Business Insider Africa| qaralǵan sáne = 2025-jıl 2-noyabr }}</ref>. Qala Afrikada sawda, kewil ashar, texnologiya, bilimlendiriw, siyasat, turizm, kórkem-óner hám moda tarawlarına úlken tásir kórsetedi. Lagos, sonday-aq, dúnyadaǵı eń tez ósip atırǵan qalalar hám qalalıqlar onlıǵına kiredi{{Refn|Sources:<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=tk5TP7bsXnkC&pg=PA202 |title=African Cities Driving the NEPAD Initiative |year=2006 |isbn=978-9-211318159 |page=202 |publisher=United Nations Human Settlements Programme}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=sMnj88kYVmcC&pg=PT60 |title=Key Concepts in Creative Industries |page=47 |first1=John |last1=Hartley |first2=Jason |last2=Potts |first3=Terry |last3=Flew |first4=Stuart |last4=Cunningham |first5=Michael |last5=Keane |first6=John |last6=Banks |publisher=SAGE |year=2012 |isbn=978-1-446-2028-90}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=wQJb1QpZz_4C&pg=PA118 |title=Cultures and Globalization: Cities, Cultural Policy and Governance |page=118 |author1=Helmut K Anheier |author2=Yudhishthir Raj Isar |publisher=SAGE |year=2012 |isbn=978-1-446-2585-07}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=oy-de29AtvYC&pg=PA163 |title=Hidden Innovation: Policy, Industry and the Creative Sector (Creative Economy and Innovation Culture Se Series) |first=Stuart |last=Cunningham |publisher=Univ. of Queensland Press |page=163 |year=2013 |isbn=978-0-702-2509-89}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=rQ_ZLuqZT54C&pg=PA71 |title=Cities and Nature |page=7 |publisher=Routledge Critical Introductions to Urbanism and the City |first1=Lisa |last1=Benton-Short |author-link2=John Rennie Short |author2=John Rennie Short |year=2013 |isbn=978-1-134252749}}</ref><ref name=afropolis>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9lcn62brtGQC&pg=PA18 |title=Afropolis: City Media Art |first1=Kerstin |last1=Pinther |first2=Larissa |last2=Förster |first3=Christian |last3=Hanussek |publisher=Jacana Media |year=2012 |page=18 |isbn=978-1-431-4032-57}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=8JPIAwAAQBAJ&pg=PA66 |title=The Land/Ocean Interactions in the Coastal Zone of West and Central Africa Estuaries of the World |first1=Salif |last1=Diop |first2=Jean-Paul |last2=Barusseau |page=66 |first3=Cyr |last3=Descamps |publisher=Springer |year=2014 |isbn=978-3-319-0638-81}}</ref>}}<ref>{{Web deregi | url = https://www.nationsonline.org/oneworld/bigcities.htm| bet = The Most Populated Cities of the World. World Megacities - Nations Online Project| arxivurl = https://web.archive.org/web/20211005155316/https://www.nationsonline.org/oneworld/bigcities.htm| arxivsáne = 2021-jıl 5-oktyabr | jumıs = nationsonline.org| qaralǵan sáne = 2021-jıl 23-sentyabr }}</ref>. Megapolis Afrikadaǵı eń joqarı ishki ónim boyınsha ekinshi orındı iyeleydi<ref>{{Web deregi | url = https://bigthink.com/strange-maps/richest-cities-in-africa| bet = These cities are the hubs of Africa's economic boom| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190423194527/https://bigthink.com/strange-maps/richest-cities-in-africa| arxivsáne = 2019-jıl 23-aprel | sáne = 2018-jıl 4-oktyabr | qaralǵan sáne = 2019-jıl 23-aprel | jumıs = Big Think| url-status = live}}</ref>. Kontinenttegi eń iri hám eń kóp jumıs isleytuǵın teńiz portlarınan birin óz ishine aladı<ref>{{Web deregi | url = http://businesstech.co.za/news/general/81995/africas-biggest-shipping-ports/| bet = Africa's biggest shipping ports| arxivurl = https://web.archive.org/web/20151105121001/http://businesstech.co.za/news/general/81995/africas-biggest-shipping-ports/| arxivsáne = 2015-jıl 5-noyabr | sáne = 2015-jıl 8-mart | baspaxana = Businesstech| qaralǵan sáne = 2015-jıl 26-oktyabr | url-status = live}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=E-VwMKQlGjIC|title=Africa, Volume 1 of Cities of the World: a compilation of current information on cultural, geographical, and political conditions in the countries and cities of six continents, based on the Department of State's "post reports"|first1=Brian|last1=Rajewski|publisher=Gale Research International, Limited|year=1998|isbn=978-0-810-3769-22}}</ref><ref name="global">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Lzt7BgAAQBAJ&pg=PA315|page=315|title=Global Gentrifications: Uneven Development and Displacement|first1=Loretta|last1=Lees|author2=Hyun Bang Shin|author3=Ernesto López Morales|publisher=Policy Press|year=2015|isbn=978-1-447-3134-89}}</ref>. Qala xalqınıń kópligi hám porttaǵı transport kólemi sebepli Lagos Orta portlı megapolisler qatarına kiredi<ref>{{cite journal|first1=Toby|last1=Roberts|first2=Ian|last2=Williams|first3=John|last3=Preston|title=The Southampton system: a new universal standard approach for port-city classification|journal=Maritime Policy & Management|volume=48|issue=4|pages=530–542|publisher=Taylor & Francis Group|location=London|date=10 August 2020|doi=10.1080/03088839.2020.1802785|s2cid=225502755|doi-access=free}}</ref>. Lagos XV ásirde [[Batıs Afrika]]daǵı Yoruba xalıqlarınıń Ijebu kishi toparı Awori xalqınıń úyi sıpatında payda bolǵan bolıp, házirgi Lagos atawı, Eti-Osa, Amuwo-Odofin hám Apapa jergilikli hákimiyat aymaqlarında jaylasqan. XV ásirge shekem avoriyler teńiz boyındaǵı xutorda jaylasıp, sol jerdiń átirapında miynet etken hám jasaǵan. Xutor Yoruba tilinde Ereko dep awdarılıp, Lagos tilindegi Eko atı sonnan kelip shıqqan. Jerler Lagos lagonnıń qublası-batıs awzın shegaralap turıwshı dáryalar menen ajıratılǵan. [[Atlantika okeanı]]nan 100 km (62 mi) shıǵısqa hám batısqa sozılǵan Bar-Bich sıyaqlı tosıqlı atawlar hám uzın qum túpirikleri menen qorǵaladı. Tez urbanizaciya sebepli qala házirgi Lagos materigi, Ajeromi-Ifelodun hám Surulere aymaqların óz ishine alıw ushın lagunnıń batısına keńeydi. Bul Lagos qalasınıń eki tiykarģı aymaqqa ajıratılıwına alıp keldi: Lagos qalasınıń dáslepki qalası bolǵan Ataw hám házirgi waqıtta ol keńeygen materik<ref name="Lagos Case Study">{{Web deregi | url = http://water.tkk.fi/wr/tutkimus/glob/publications/Haapala/pdf-files/CASE%20STUDY%20OF%20LAGOS.pdf| bet = CASE STUDY OF LAGOS| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160304195932/http://water.tkk.fi/wr/tutkimus/glob/publications/Haapala/pdf-files/CASE%20STUDY%20OF%20LAGOS.pdf| arxivsáne = 2016-jıl 4-mart | qaralǵan sáne = 2015-jıl 27-noyabr }}</ref>. Bul qala aymaǵı 1967-jılı Lagos shtatı dúzilgenge shekem Lagos qalalıq keńesi arqalı Federal húkimet tárepinen tikkeley basqarıldı. Bul Lagos qalasınıń házirgi jeti jergilikli hákimiyat aymaqlarına (LHA) bóliniwine hám mámleketti dúziw ushın sol waqıttaǵı Batıs regionınan basqa qalalardıń (házir 13 LHA) qosılıwına alıp keldi<ref name="Lagos State Information">{{Web deregi | url = http://www.nigerianstat.gov.ng/information/details/Lagos| bet = Lagos State Information| arxivurl = https://web.archive.org/web/20151109140122/http://nigerianstat.gov.ng/information/details/Lagos| arxivsáne = 2015-jıl 9-noyabr | baspaxana = National Bureau of Statistics| qaralǵan sáne = 2015-jıl 25-oktyabr }}</ref>. Biraq, 1976-jılı shtat paytaxtı Ikeja qalasına kóshirildi. 1991-jılı bolsa federal paytaxt Abuja qalasına kóshirildi<ref>{{Web deregi | url = https://onelagosfiesta.ng/history-of-lagos/| bet = History Of Lagos| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220407112914/https://onelagosfiesta.ng/history-of-lagos/| arxivsáne = 2022-jıl 7-aprel | sáne = 2016-jıl 10-iyul | til = en-US| qaralǵan sáne = 2022-jıl 12-mart | jumıs = One Lagos Fiesta| url-status = live}}</ref>. Lagos elege shekem qala dep atalatuǵın bolsa da, házirgi Lagos, "Metropolitan Lagos" hám rásmiy túrde "Lagos Metropolitan Area"<ref>{{Web deregi | url = https://ng.boell.org/2014/07/29/flood-free-lagos-regional-imperative| bet = A Flood-Free Lagos: The Regional Imperative| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220424012242/https://ng.boell.org/2014/07/29/flood-free-lagos-regional-imperative| arxivsáne = 2022-jıl 24-aprel | qaralǵan sáne = 2015-jıl 27-noyabr | url-status = live}}</ref><ref>{{cite journal|url=http://online.liverpooluniversitypress.co.uk/doi/abs/10.3828/lhr.61.1.49|title=The Travails of Migrant and Wage Labour in the Lagos Metropolitan Area in the Inter-War Years|publisher=Liverpool University Press|access-date=27 November 2015|author=Olukoju, Ayodeji|journal=Labour History Review|year=1996|volume=61|pages=49–70|doi=10.3828/lhr.61.1.49|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0hdl--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-00&a=d&cl=CL1.12&d=HASH2fc4be0b5391fe0cf5027a.5.fc| bet = Lagos Metropolitan Area: Scope and scale of the shelter problem| arxivurl = https://web.archive.org/web/20151208051506/http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0hdl--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-00&a=d&cl=CL1.12&d=HASH2fc4be0b5391fe0cf5027a.5.fc| arxivsáne = 2015-jıl 8-dekabr | qaralǵan sáne = 2015-jıl 27-noyabr | url-status = live}}</ref> dep atalatuǵın qala aglomeraciyası yamasa konurbasiya bolıp<ref>{{Web deregi | url = http://goarticles.com/article/Lagos-is-wonderful-and-charming-conurbation-of-Nigeria-to-visit/6185807/| bet = Lagos is wonderful and charming conurbation of Nigeria to visit| arxivurl = https://web.archive.org/web/20140224195724/http://goarticles.com/article/Lagos-is-wonderful-and-charming-conurbation-of-Nigeria-to-visit/6185807/| arxivsáne = 2014-jıl 24-fevral | avtor = Caprio, Charles| sáne = 2012-jıl 6-mart | jumıs = GoArticles| baspaxana = Go Articles| qaralǵan sáne = 2015-jıl 27-noyabr | url-status = live}}</ref>, 16 LGA, sonıń ishinde, Lagos shtatı paytaxtı Ikejadan ibarat<ref>{{Web deregi | url = http://www.nigeriacongress.org/FGN/administrative/statedetails.asp?state=lagos| bet = Administrative Levels – Lagos State| arxivurl = https://web.archive.org/web/20051225234623/http://www.nigeriacongress.org/fgn/administrative/statedetails.asp?state=Lagos| arxivsáne = 2005-jıl 25-dekabr | baspaxana = Nigeria Congress| qaralǵan sáne = 2015-jıl 27-noyabr | url-status = usurped}}</ref>. Bul konurbasiya Lagos shtatı ulıwma jer maydanınıń 37% in qamtıp alsa da, shtat uliwma xalqınıń shama menen 85% in óz ishine aladı<ref name="Lagos State Information2">{{Web deregi | url = http://www.nigerianstat.gov.ng/information/details/Lagos| bet = Lagos State Information| arxivurl = https://web.archive.org/web/20151109140122/http://nigerianstat.gov.ng/information/details/Lagos| arxivsáne = 2015-jıl 9-noyabr | baspaxana = National Bureau of Statistics| qaralǵan sáne = 2015-jıl 25-oktyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.lagosstate.gov.ng/pagelinks.php?p=6| bet = Population – Lagos State| arxivurl = https://web.archive.org/web/20151018094514/http://www.lagosstate.gov.ng/pagelinks.php?p=6| arxivsáne = 2015-jıl 18-oktyabr | baspaxana = [[Lagos State Government]]| qaralǵan sáne = 2015-jıl 27-noyabr }}</ref>. 2006-jıldaǵı federal sanaq maǵlıwmatlarına qaraǵanda, konurbasiya xalqı 9 mln. adamģa jaqın bolǵan<ref>{{Web deregi | url = https://worldpopulationreview.com/| bet = 2022 World Population by Country| arxivurl = https://web.archive.org/web/20210921032124/https://worldpopulationreview.com/| arxivsáne = 2021-jıl 21-sentyabr | qaralǵan sáne = 2022-jıl 12-mart | jumıs = worldpopulationreview.com| url-status = live}}</ref><ref name="">The sixteen LGAs making up Metropolitan Lagos (Agege, Ajeromi-Ifelodun, Alimosho, Amuwo-Odofin, Apapa, Eti-Osa, Ifako-Ijaiye, Ikeja, Kosofe, Lagos Island, Lagos Mainland, Mushin, Ojo, Oshodi-Isolo, Shomolu, Surulere) as per {{Web deregi | url = http://www.nigerianstat.gov.ng/nbsapps/Connections/Pop2006.pdf| bet = 2006 Population Census| arxivurl = https://web.archive.org/web/20110626113456/http://www.nigerianstat.gov.ng/nbsapps/Connections/Pop2006.pdf| arxivsáne = 2011-jıl 26-iyun | sáne = May 2007 | baspaxana = [[National Bureau of Statistics of Nigeria]]| qaralǵan sáne = 2010-jıl 14-sentyabr }}</ref>. Biraq, bul kórsetkish Lagos shtatı húkimeti tárepinen tartısqa túsirilgen. Keyin ala óziniń xalıq sanı haqqındaǵı maǵlıwmatların járiyalap, Lagos paytaxtı aymaģı xalqı 16 mln. adamǵa jaqın bolgan. Lagos aymaǵı kún sayın 3 000 adamǵa yamasa jılına 1,1 millionǵa ósip barmaqta, sonıń ushın 2022-jılda Lagos úlken aymaǵınıń haqıyqıy xalıq sanı shama menen 28 milliondı quraydı (2018-jıldaǵı 23,5 millionnan kóp). Sol sebepli Lagos [[Afrika]]nıń eń xalqı kóp qalası sıpatında Kinshasadan ótip ketken bolıwı múmkin<ref name="Lagos State Information3">{{Web deregi | url = http://www.nigerianstat.gov.ng/information/details/Lagos| bet = Lagos State Information| arxivurl = https://web.archive.org/web/20151109140122/http://nigerianstat.gov.ng/information/details/Lagos| arxivsáne = 2015-jıl 9-noyabr | baspaxana = National Bureau of Statistics| qaralǵan sáne = 2015-jıl 25-oktyabr }}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.lagosstate.gov.ng/pagelinks.php?p=6| bet = Population| arxivurl = https://web.archive.org/web/20151018094514/http://www.lagosstate.gov.ng/pagelinks.php?p=6| arxivsáne = 2015-jıl 18-oktyabr | jıl = 2011| baspaxana = Lagos State Government| qaralǵan sáne = 2012-jıl 3-noyabr }}</ref>. Lagos konurbciyası Batıs Afrika boyındaǵı bes suveren mámleket, Abidjan-Lagos koridorındaǵı aymaqlardı óz ishine alatuǵın qáliplesip atırǵan transmilliy megalopoldıń bir bólegi esaplanadı<ref>{{Cite news|last=French|first=Howard W.|date=27 October 2022|title=Megalopolis: how coastal west Africa will shape the coming century|url=https://www.theguardian.com/world/2022/oct/27/megalopolis-how-coastal-west-africa-will-shape-the-coming-century|access-date=6 March 2024|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Citation |last1=Choplin |first1=Armelle |title=The West African corridor from Abidjan to Lagos: a megacity-region under construction |date=4 September 2020 |url=https://www.elgaronline.com/edcollchap/edcoll/9781788972697/9781788972697.00021.xml |work=Handbook of Megacities and Megacity-Regions |pages=206–222 |access-date=6 March 2024 |publisher=Edward Elgar Publishing |language=en-US |isbn=978-1-78897-270-3 |last2=Hertzog |first2=Alice}}</ref>. Lagos universiteti [[Nigeriya]]nıń birinshi áwlad universitetlerinen biri bolıp esaplanadı. Lagostıń isbilermenlik rayonında aristokrat hám qul sawdageri Efunroye Tinubu atı menen atalǵan Tinubu maydanı jaylasqan. Lagosta [[Nigeriya]]nıń burınǵı prezidentlerinen biri Murtala Muxammed atındaǵı Murtala Muxammed xalıqaralıq aeroportı jaylasqan. Lagos Milliy stadionında 1980-jılı Afrika Milletler Kubogi sıyaqlı hár qıylı xalıqaralıq sport ilajları ótkerilgen. == Etimologiyası == Lagos portugal tilindegi "kóller" sózinen alınǵan. Inglis hám Nigeriya tillerinde /ˈleɪɡɒs/ (LAY-goss) sóziniń aytılıwı ádette standart bolıp esaplanadı. [[Amerika Qurama Shtatları|Amerika Qurama Shtat]]larında [[Britaniya]]ǵa salıstırǵanda portugal tiline jaqın bolǵan ispan tilinen kelip shıqqan placenimlerdiń kópligi sebepli Amerika inglis tilinde sóylewshiler kóbinese /ˈlɑːɡoʊs/ (LAH-gohss) aytılıwınan paydalanadı, bul original portugal aytılıwına uqsas<ref name="wells">{{Cite book}}</ref><ref name="hd">{{Web deregi | url = https://howdoyousaythatword.com/word/lagos/| bet = Listen To An EXPERT Would Say Lagos? Find Out TODAY. Lagos Pronunciation}}</ref>. Yoruba xalqınıń óz atı Èkó de yoruba xalıqları tárepinen qollanıladı. Lagos, itimal, [[Portugaliya]]nıń Lagos atı menen atalǵan, sebebi ol XV ásirde [[Afrika]] jaǵaları boylap Portugaliyanıń teńiz ekspediciyalarınıń tiykarǵı orayı bolǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.blackpast.org/global-african-history/places-global-african-history/lagos-nigeria-c-1350/| bet = Lagos, Nigeria (Ca. 1350- )| sáne = 2010-jıl 6-iyul }}</ref>. == Táriyxı == == Adminstraciyası == Lagos burın [[Nigeriya]]nıń paytaxtı bolǵan, házirgi waqıtta onıń ornın Abuja iyelegen. Abuja 1991-jılı 12-dekabrde rásmiy túrde [[Nigeriya]] paytaxtı boldı. Biraq, federal paytaxttı kóshiriw haqqındaǵı qarar on bes jıl aldın, 1976-jıl 6-sanlı Nızamda qabıl etilgen edi. Lagos, sonday-aq, Lagos atawındaǵı eski kolonial imaratta jaylasqan Lagos shtatı sudı Joqarı sudınıń úyi bolıp esaplanadı<ref>{{Web deregi | url = http://www.nigeria-law.org/LagosStateJudiciaryInBrief.htm| bet = Lagos State Judiciary| arxivurl = https://archive.today/20120908193417/http://www.nigeria-law.org/LagosStateJudiciaryInBrief.htm| arxivsáne = 2012-jıl 8-sentyabr | baspaxana = Nigeria Law Online| qaralǵan sáne = 2012-jıl 4-aprel }}</ref>. [[Fayl:Map_of_the_Local_Government_Areas_of_Lagos.png|nobaý|Lagos qalası aymaǵın quraytuģın 16 LGA kórsetilgen karta.]] Lagos qalasınıń geografiyalıq shegaraları Lagos shtatınıń 20 jergilikli hákimiyat aymaǵınan 16 in quraydı<ref>{{Web deregi | url = http://www.unhabitat.org/downloads/docs/9175_77451_Cities_and_CitizensSeries_Addis_casablanca_Lagos.pdf| bet = Cities & Citizens Series:''Urban Iniquities in three Cities''| arxivurl = https://web.archive.org/web/20131013154517/http://www.unhabitat.org/downloads/docs/9175_77451_Cities_and_CitizensSeries_Addis_casablanca_Lagos.pdf| arxivsáne = 2013-jıl 13-oktyabr | baspaxana = Unhabit Online| qaralǵan sáne = 2012-jıl 4-aprel }}</ref>. Lagos qalasınıń geografiyalıq shegaraları Lagos shtatınıń 20 jergilikli hákimiyat aymaǵınan 16 in quraydı. Aqırǵı struktura metropoliyanıń ulıwma basqarıwın támiyinleydi. Lagos atawı, Ikoyi hám [[Viktoriya atawı|Viktoriya atawları]] hám ayırım materik aymaqların óz ishine alǵan Lagos qalasınıń buringi munitsipaliteti Lagos qalalıq keńesi (LCC) tárepinen basqarıldı. Biraq, ol 1976-jılı tarqatıp jiberildi hám bir neshe jergilikli hákimiyat aymaqlarına (ásirese, Lagos atawı LGA, Lagos materik LGA hám Eti-Osa LGA) bólindi<ref>{{Web deregi | url = http://www.unhabitat.org/downloads/docs/9175_77451_Cities_and_CitizensSeries_Addis_casablanca_Lagos.pdf| bet = Cities & Citizens Series:''Urban Iniquities in three Cities''| arxivurl = https://web.archive.org/web/20131013154517/http://www.unhabitat.org/downloads/docs/9175_77451_Cities_and_CitizensSeries_Addis_casablanca_Lagos.pdf| arxivsáne = 2013-jıl 13-oktyabr | baspaxana = Unhabit Online| qaralǵan sáne = 2012-jıl 4-aprel }}</ref>. Lagos munitsipalitetinen tısqarıdaǵı materik, basqa tárepten, Mushin, Ikeja hám Agege sıyaqlı bir neshe óz aldına qala hám elatlardı óz ishine aladı. 1970-jıllarda Nigeriyadaǵı neft bumınan keyin Lagosta xalıqtıń kóbeyiwi, ekonomikalıq ósiw hám awıllıq migraciyanıń jumsartılmawı baqlandı. Bul shetki qalalar hám elatlı punktlerdiń tez pát penen rawajlanıwına sebep boldı hám usı tárizde házirgi "Lagos metropoliten aymaǵı," yaǵnıy "Metropolitan Lagos" payda boldı. Lagos tariyxı házirge shekem olardı jaratqan mádeniyatlardıń ózine tán ózgesheliklerin kórsetiwshi LGAslardıń dúzilisinde tastıyıqlanadı<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup><ref>{{Web deregi | url = https://treklondon.co.uk/history-of-lagos/| bet = History of Lagos: The Cultural Background of Lagos LGAs| avtor = Trek London| sáne = 2023-jıl 20-mart | til = en-GB| jumıs = TrekLondon UK| qaralǵan sáne = 2023-jıl 30-may }}</ref>. 2006-jılǵa kelip Lagos átirapındaǵı metro aymaǵı Lagos shtatı shegaralarınan shıǵıp ketti hám megapolis statusına iye boldı. Lagos shtatındaǵı Lagostıń shıǵıs hám batıs qala shegaraları janında, sonday-aq, onıń arqa shegaralarınan tısqarıda jaylasqan, Ogun shtatına tutas ayırım LGAlarǵa ótip ketetuǵın qosımsha 1535,4 kvadrat kilometr (592,8 kvadrat mil) uzliksiz qurılǵan jer maydanı bolıp esaplanatuǵın "Úlken Lagos metropoliteni" yamasa "Lagos megaqalası aymaǵı" dep ataladı. Ogun shtatı LGAlarına Obafemi Ovode, Sagamu, Ifo, Ado-Odo/Ota hám Evekoroniń bir bólimi kiredi<ref name="The sustainable city2">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=wmk3mCrMDTQC&q=153%2C540+hectares&pg=PA160|title=The Sustainable City VII: Urban Regeneration and Sustainability|year=2012|isbn=978-1-84564-578-6|last1=Pacetti|first1=M.|last2=Passerini|first2=G.|last3=Brebbia|first3=C.A.|last4=Latini|first4=G.|publisher=WIT Press}}</ref>. Búgingi kúnde Lagos sózi kóbinese [[Nigeriya]]daǵı "Metropolitan Lagos" dep atalatuǵın qala aymaǵına tiyisli bolıp, ol Lagos burınǵı munitsipalitetiniń atawların da, materik shetki aymaqların da óz ishine aladı. Lagos shtatı húkimeti kommunallıq xızmetlerdiń ayırımları, sonıń ishinde, jollar hám transport, elektr energiyası, suw, densawlıqtı saqlaw hám bilimlendiriw tarawları ushın juwapker. Lagos qalası Lagos shtatınıń 20 LGAsınan 16 dan aslamın óz ishine aladı hám Lagos shtatı xalqınıń shama menen 85% in<ref name="METRO">{{Web deregi | url = http://www.africaleadership.org/rc/Managing%20Metropolitan%20Lagos.pdf| bet = Managing Metropolitan Lagos| arxivurl = https://web.archive.org/web/20120513124623/http://www.africaleadership.org/rc/Managing%20Metropolitan%20Lagos.pdf| arxivsáne = 2012-jıl 13-may | baspaxana = R.Rasaki| qaralǵan sáne = 2012-jıl 4-aprel }}</ref>, sonıń ishinde, ayırım yarım awıllıq aymaqlardı óz ishine aladı. Lagos qalasında kók jiegin iyeleytuǵın kóp qabatlı imaratlar kóp. Bálent imaratlardıń kópshiligi oraylıq isbilermenlik rayonında jaylasqan. == Demografiyası == {| class="wikitable sortable " style="width:650px; margin-left:auto; margin-right:auto;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em" |Lagos metropoliteniniń 16 LGAsı ! style="width:37%; text-align:center; background:#ccf;" |'''Jergilikli hákimiyat aymaǵı''' ! style="width:21%; text-align:center; background:#ccf;" |'''Jer maydanı'''<ref>{{Web deregi | url = http://www.citypopulation.de/php/nigeria-metrolagos.php| bet = Metro Lagos| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160507193524/http://www.citypopulation.de/php/nigeria-metrolagos.php| arxivsáne = 2016-jıl 7-may | qaralǵan sáne = 2015-jıl 28-noyabr }}</ref><br /><br />'''(in km²)''' ! style="width:21%; text-align:center; background:#ccf;" |'''Xalıq sanı'''<ref name="Metropolitan_Lagos_population">The sixteen LGAs making up Metropolitan Lagos (Agege, Ajeromi-Ifelodun, Alimosho, Amuwo-Odofin, Apapa, Eti-Osa, Ifako-Ijaiye, Ikeja, Kosofe, Lagos Island, Lagos Mainland, Mushin, Ojo, Oshodi-Isolo, Shomolu, Surulere) as per<br /><br />{{Web deregi | url = http://www.nigerianstat.gov.ng/nbsapps/Connections/Pop2006.pdf| bet = 2006 Population Census| arxivurl = https://web.archive.org/web/20110626113456/http://www.nigerianstat.gov.ng/nbsapps/Connections/Pop2006.pdf| arxivsáne = 2011-jıl 26-iyun | sáne = May 2007 | baspaxana = [[National Bureau of Statistics of Nigeria]]| qaralǵan sáne = 2010-jıl 14-sentyabr }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20110626113456/http://www.nigerianstat.gov.ng/nbsapps/Connections/Pop2006.pdf "2006 Population Census"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. </cite></ref><br /><br />'''(2006)''' ! style="width:30%; text-align:center; background:#ccf;" |'''Xalıq sanı'''<ref>{{Web deregi | url = https://www.citypopulation.de/en/nigeria/admin/| bet = Nigeria: Administrative Division (States and Local Government Areas) – Population Statistics, Charts, and Map| jumıs = citypopulation.de| qaralǵan sáne = 2024-jıl 17-yanvar }}</ref><br /><br />'''(2022)''' ! style="width:30%; text-align:center; background:#ccf;" |''' Tıǵızlıq (2006) <br /><br />(hár km ge²)''' |- style="text-align:center;" |Agege |17 |459,939 |683,600 |41,071 |- style="text-align:center;" |Ajeromi-Ifelodun |13.9 |684,105 |1,017,500 |55,474 |- style="text-align:center;" |Alimosho |137.8 |1,277,714 |1,953,500 |6,899 |- style="text-align:center;" |Amuwo-Odofin |179.1 |318,166 |487,000 |2,364 |- style="text-align:center;" |Apapa |38.5 |217,362 |330,100 |8,153 |- style="text-align:center;" |Eti-Osa |299.1 |287,785 |420,100 |1,496 |- style="text-align:center;" |Ifako-Ijaiye |43 |427,878 |633,200 |16,078 |- style="text-align:center;" |Ikeja |49.92 |313,196 |470,200 |6,785 |- style="text-align:center;" |Kosofe |84.4 |665,393 |1,010,800 |8,174 |- style="text-align:center;" |Lagos atawı |9.26 |209,437 |314,900 |24,182 |- style="text-align:center;" |Lagos Mainland |19.62 |317,720 |483,600 |16,322 |- style="text-align:center;" |Mushin |14.05 |633,009 |935,400 |36,213 |- style="text-align:center;" |Ojo |182 |598,071 |901,800 |3,781 |- style="text-align:center;" |Oshodi-Isolo |41.98 |621,509 |931,300 |13,886 |- style="text-align:center;" |Somolu |14.6 |402,673 |597,400 |34,862 |- style="text-align:center;" |Surulere |27.05 |503,975 |744,400 |21,912 |- style="text-align:center;" |'''Lagos metropoliyası''' |'''1,171.28''' |'''7,937,932''' |'''11,914,800''' |'''7,941''' |} == Geografiyası == [[Fayl:Lagos_Map.PNG|nobaý|Lagos qalasınıń dáslepki shegaraları kartası, házirgi rayonları kórsetilgen. Bul anıqlama házirgi kúnde kemnen-kem qollanıladı; keńeytilgen metropoliya aymaǵı házirgi kúnde Lagostıń kóbirek qabıl etilgen anıqlaması bolıp esaplanadı.]] [[Fayl:Lagos,_Nigeria.jpg|nobaý|Lagostiń kosmoslıq súwreti]] Lagos eki tiykarǵı geografiyalıq aymaq - "ataw" hám "qurǵaqlıq"qa ajıratıladı<ref>{{Web deregi | url = https://newyorkbests.com/knowing-lagos/| bet = Knowing Lagos: Island vs Mainland| avtor = NewYork Bests| sáne = 2023-jıl 19-aprel | til = en-GB| jumıs = NewYork Bests| qaralǵan sáne = 2023-jıl 30-avgust }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://treklondon.co.uk/main-areas-in-lagos/| bet = Main Areas In Lagos| avtor = TrekLondon| sáne = 2023-jıl 24-fevral | til = en-GB| jumıs = TrekLondon| qaralǵan sáne = 2023-jıl 25-fevral }}</ref>. === Qala kórinisi === Lagos qalası [[Nigeriya]]daǵı eń biyik kóriniske iye. Lagos qalasındaǵı arxitekturalıq usıllar hár qıylı bolıp, tropikalıq hám xalıq tilinen koloniallıq [[Evropa]] hám ultrazamanagóy imaratlar yamasa aralaspaǵa iye. Kreoleler alıp kelgen [[Braziliya]] usılındaǵı arxitektura Suw úyi hám Shitta Bey meshiti sıyaqlı imaratlarda kórinedi<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=KbT5AQAAQBAJ&q=Lagos+european+brazilian+colonial+architecture&pg=PA118|page=118|title=The Human Factor in Changing Africa|first=Melville J.|last=Herskovits|publisher=Routledge, 2013|isbn=978-1-136-5296-10|date=5 November 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.chicagotribune.com/1987/09/06/brazilian-houses-in-nigeria-are-a-legacy-of-thousands-of-freed/|title=Brazilian Houses In Nigeria Are A Legacy Of Thousands Of Freed Slaves|location=New York|newspaper=Chicago Tribune|first=James|last=Brook|date=6 September 1987|access-date=30 May 2017|archive-date=16 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816232816/http://articles.chicagotribune.com/1987-09-06/news/8703080006_1_brazilian-nigeria-calabar|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://life.guardian.ng/2016/10/five-architectural-wonders-of-lagos/|location=Lagos, Nigeria|title=Five Architectural Wonders of Lagos|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|access-date=30 May 2017|archive-date=21 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170521055336/http://life.guardian.ng/2016/10/five-architectural-wonders-of-lagos/|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170521055336/http://life.guardian.ng/2016/10/five-architectural-wonders-of-lagos/|archivedate=21 May 2017}}</ref>. Aspan kóterilgen imaratlar hám kópshilik biyik imaratlar atawlarda jaylasqan, materikte bolsa ayırım biyik imaratlar bar<ref>{{cite news|url=https://guardian.ng/art/open-house-lagos-opens-a-new-vista-in-lagos-architecture/|location=Lagos, Nigeria|first=Tonye|last=Bakare|date=15 May 2016|access-date=27 August 2017|title=Open House Lagos opens a new vista in Lagos architecture|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|archive-date=27 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170827090649/https://guardian.ng/art/open-house-lagos-opens-a-new-vista-in-lagos-architecture/|url-status=live}}</ref>. Sońǵı jılları Lagos shtatı húkimeti uzaq múddetli maqset - keńeytiw menen bar baǵlar hám jasıl aymaqlardı ońladı. Qala boylap kóplegen sapalı imaratlar aralasıp jaylasqan<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EhjXqHlEg8EC&q=independence+high+rise+lagos|title=Geography, Update: Realms, Regions, and Concepts|first1=Harm|last1=de Blij|first2=Peter O.|last2=Muller|publisher=Wiley, 1998|isbn=978-0-471-29112-1|page=349|date=24 March 1998}}</ref><ref>{{cite thesis|jstor=25473387|title=The Politics of Architecture and Urbanism in Postcolonial Lagos, 1960-1986|first=Daniel|last=Immerwahr|journal=Journal of African Cultural Studies|volume=19|number=2|page=165-186|publisher=Taylor & Francis, Ltd.}}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://artsandculture.google.com/story/LAUBxuvCARsA8A| bet = A cursory look at the colonial roots of Lagos, Nigeria| sáne = 2014-jıl 1-mart | qaralǵan sáne = 2017-jıl 30-may | jumıs = Google Arts and culture (The Centenary Project)}}</ref><ref>{{Web deregi | url = http://www.cityscape.org/the-rise-of-future-cities-in-sub-saharan-africa/| bet = THE RISE OF FUTURE CITIES IN SUB-SAHARAN AFRICA| arxivurl = https://web.archive.org/web/20170816193718/http://www.cityscape.org/the-rise-of-future-cities-in-sub-saharan-africa/| arxivsáne = 2017-jıl 16-avgust | qaralǵan sáne = 2017-jıl 30-may | jumıs = Cityscape| url-status = live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://independent.ng/rising-residential-towers-in-lagos-changing-the-megacity-skyline/|location=Lagos, Nigeria|title=Rising Residential Towers In Lagos: Changing The Megacity Skyline|author=Akin George|date=29 November 2016|newspaper=[[Independent (Nigeria)|Independent]]|access-date=30 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816193205/http://independent.ng/rising-residential-towers-in-lagos-changing-the-megacity-skyline/|archive-date=16 August 2017}}</ref>. ==== Ataw ==== Ataw — bos geografiyalıq atama bolıp, Lagostıń "Materik"ten Lagos gavanın payda etetuǵın [[Atlantika okeanı]]na drenajlaytuǵın magistral kanal arqalı ajıratılgan aymaǵın belgilew ushin qollanıladı. Ataw tiykarınan bir-birinen saylar arqalı ajıratılǵan hám kópirler menen baylanısqan atawlar jıyındısınan ibarat. Ayırım saylardıń kishi bólimleri qazılıp, ústi bastırılǵan. Lagostiń bul bólimi biznes iskerligi hám kewil ashar ilajlardıń kópshiligi ótkeriletuģin aymaq bolıp, joqarı dárejedegi turaq jay aymaqlarınıń kópshiligi usı aymaqta jaylasqan. Atawda jaylasqan esaplanǵan jergilikli mámleketlik hákimiyat aymaqlarına Lagos atawı hám Eti-Osa kiredi. Bul LGAlar quramındaǵı iri joqarı dárejeli ataw máhállelerine Ikoyi hám Viktoriya atawları kiredi. Atawdı materikke úsh iri kópir baylanıstıradı. Olar - Iddo qalasınan baslanatuǵın Karter kópiri, Eko kópiri (burın Ekinshi materik kópiri dep atalgan) hám xalqı tıgız jaylasqan materik átirapları arqalı Lagos laguna ótetuģın Úshinshi materik kópiri. Ikoyi baylanıs kópiri Ikoyi hám Lekki 1-fazasın baylanıstıradı, olardıń ekewi de atawdıń bir bólegi<ref>{{Web deregi | url = https://www.julius-berger-int.com/en/references/lekki-ikoyi-link-bridge-in-lagos-Nigeria| bet = Lekki-Ikoyi Link Bridge in Lagos, Nigeria| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220911175256/https://www.julius-berger-int.com/en/references/lekki-ikoyi-link-bridge-in-lagos-Nigeria| arxivsáne = 2022-jıl 11-sentyabr | til = en| jumıs = Julius Berger International| qaralǵan sáne = 2022-jıl 27-yanvar }}</ref>. Tórtinshi materik kópiri qurılısı 2022-jılı baslanadı Lagos shtatı gubernatorı Babajide Sanvo-Olu<ref>{{Web deregi | url = https://nairametrics.com/2022/01/03/sanwo-olu-says-opebi-mende-link-bridge-4th-mainland-bridge-projects-to-commence-2022/| bet = Sanwo-Olu says Opebi-Mende link bridge, 4th mainland bridge projects to commence 2022 – Naira metrics| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220115223914/https://nairametrics.com/2022/01/03/sanwo-olu-says-opebi-mende-link-bridge-4th-mainland-bridge-projects-to-commence-2022/| arxivsáne = 2022-jıl 15-yanvar | sáne = 2022-jıl 3-yanvar | til = en-US| qaralǵan sáne = 2022-jıl 15-yanvar }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://pmnewsnigeria.com/2022/01/03/lagos-to-begin-construction-of-4th-mainland-bridge-2022-sanwo-olu/| bet = Lagos to begin construction of 4th Mainland Bridge 2022 – Sanwo-Olu – P.M. News| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220115215745/https://pmnewsnigeria.com/2022/01/03/lagos-to-begin-construction-of-4th-mainland-bridge-2022-sanwo-olu/| arxivsáne = 2022-jıl 15-yanvar | til = en-US| qaralǵan sáne = 2022-jıl 15-yanvar }}</ref>. [[Fayl:2010_Lagos_Nigeria_5284107494.jpg|nobaý|Lagos Marina]] Lagos atawında oraylıq isbilermenlik rayonı jaylasqan. Bul rayon kóp qabatlı imaratlar menen ajıralıp turadı. Atawda sonday-aq, qalanıń kóplegen eń iri kótere sawda bazarları (máselen, belgili Idumota hám Balogun bazarları) jaylasqan. Sonday-aq, Nigeriya milliy muzeyi, Oraylıq meshit, Glover estelik zalı, Xristos shirkewi sobori (CMS) hám Oba sarayı (Iga Idunganran) bar<ref>{{Web deregi | url = http://www.thetransmittergroup.com/index.php?p=blog&w=a&id=1532| bet = Simply Lagos| arxivurl = https://web.archive.org/web/20160304063913/http://thetransmittergroup.com/index.php?id=1532&p=blog&w=a| arxivsáne = 2016-jıl 4-mart | baspaxana = The Transmitter| qaralǵan sáne = 2012-jıl 4-aprel }}</ref>. Lagos atawınıń jáne bir iri bólimi Marina bolıp esaplanadı. Ol Idumota hám Balogun bazarları menen shegaralas bolıp, iri bank mákemeleri jaylasqan. Lagos atawındaǵı Tinubu maydanı burın qarawsız jaǵdayda bolǵan bolsa da, táriyxıy áhmiyetke iye bolǵan orın esaplanadı; 1914-jılı usi jerde Arqa hám Qubla protektoratlardı birlestirip, Nigeriyanı payda etken Amalgamaciya máresimi bolip ótedi<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup><ref>{{Web deregi| url = https://newyorkbests.com/exploring-lagos-island/| bet = Exploring Lagos Island: Business Hub and Historical Landmarks| avtor = New York Bests| sáne = 2023-jıl 28-yanvar | til = en-GB| jumıs = New York Bests| qaralǵan sáne = 2023-jıl 12-may | arxivurl = https://web.archive.org/web/20240618190157/https://newyorkbests.com/exploring-lagos-island/| arxivsáne = 2024-jıl 18-iyun }}</ref>. ===== Ikoyi ===== [[Fayl:Ikoyi,_Lagos,_Nigeria.jpg|nobaý|Ikoyinıń aspanna túsirilgen kórinisi.]] Ikoyi Lagos atawınıń shıǵıs yarımında jaylasqan hám oǵan shıǵındı poligoni jalǵanǵan<ref>{{Web deregi | url = http://www.edo-nation.net/eko.htm| bet = Journal of the Nigerian Institution of Estate Surveyors and Valuers: ''An empirical study of the Lagos state rent edict of 1997''| arxivurl = https://web.archive.org/web/20091002215402/http://www.edo-nation.net/eko.htm| arxivsáne = 2009-jıl 2-oktyabr | avtor = Oni, A. O| jıl = 2008| qaralǵan sáne = 2012-jıl 4-aprel }}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.britannica.com/place/Lagos-Nigeria| bet = Lagos {{!}} City, Population, & History {{!}} Britannica| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190605155431/https://www.britannica.com/place/Lagos-Nigeria| arxivsáne = 2019-jıl 5-iyun | til = en| jumıs = Encyclopædia Britannica| qaralǵan sáne = 2022-jıl 12-mart }}</ref>. Ikoyi, sonday-aq, Viktoriya atawı menen Falomo kópiri arqalı baylanısqan bolıp, ol Bes Kovri dáryası ústinen ótetuǵın tiykarǵı joldı ótkeredi<ref>{{cite book|title=Branch of the Nigerian Institution of estate surveyors & Valuers|publisher=Lagos state|date=30 August 2006}}</ref>. Falomo baǵı, 2017-jılı shtat húkimeti tárepinen Fidelity Bank penen birgelikte islep shıǵılǵan jasıl jámietlik orın kópir astında jaylasqan<ref>{{Cite news|title=We spent between N40m and N200m to construct a park|url=https://businessday.ng/news/news-features/article/we-spent-between-n40m-and-n200m-to-construct-a-park/|location=Lagos, Nigeria|newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|date=12 October 2014|access-date=21 July 2022|archive-date=4 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220904221428/https://businessday.ng/news/news-features/article/we-spent-between-n40m-and-n200m-to-construct-a-park/|url-status=live}}</ref>. Ikoyi [[Nigeriya]] federal húkimetiniń shtab-kvartirasın hám húkimetke tiyisli basqa imaratlardı, sonıń ishinde, eski federal sekretariat kompleksin óz ishine alǵan. Búgingi kúnde kompleks qayta tiklenip atır<ref>{{Cite news|title=Ikoyi Federal secretariat … Disused monument rotting away|url=https://m.guardian.ng/sunday-magazine/ikoyi-federal-secretariat-disused-monument-rotting-away/|location=Lagos, Nigeria|last=Awa|first=Omiko|date=3 November 2019|access-date=26 December 2021|archive-date=14 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210814055056/https://m.guardian.ng/sunday-magazine/ikoyi-federal-secretariat-disused-monument-rotting-away/|url-status=live|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref>. Ikoyi qalasında áskeriy hám policiya kazarmaları, qáwipsizligi joqarı bolǵan qamaqxana hám Nigeriya federal joqarı sudı bar. Sonday-aq, Ikoyi miymanxanalar, túngi klublar, dem alıw baǵı hám Afrikadaǵı eń iri golf maydanlarınan birine iye. Dáslep orta klassqa tiyisli máhálle, sońǵı jılları joqarı orta klasstan joqarı klassqa shekemgi modalı turaq jay anklavına aylandı. Sawda bólimi Qubla-batısta jaylasqan. == Hawa-rayı == Lagos tropikalıq savanna klimatına (Aw) iye, sebebi úsh ay dawamında 60 mm yamasa 2,4 in jawın jawadı hám jıllıq jawın-shashın muģdarı tropikalıq mussonlar klassifikaciyası ushın jeterli emes. Suwlı máwsim may ayında baslanıp, oktyabrde tamamlanadı, qurǵaq máwsim bolsa noyabrde baslanıp, aprelde tamamlanadı. Iyul-avgust aylarında qısqa qurǵaq máwsim de boladı. Eń ıǵallı ay iyun ayı bolıp, jawın-shashın muǵdarı 316 mm yamasa 12,44 in, eń qurǵaq ay bolsa yanvar ayı bolıp, jawın-shashın muǵdarı 13 mm yamasa 0,51 in. Lagos ekvatorǵa jaqın jaylasqan bolıp, ortasha joqarı temperaturalar 28 °C dan 32 °C ǵa shekem (82 °F dan 90 °F ǵa shekem) ózgerip turadı. Lagosda mart ayında eń joqarı temperatura 32 °C dan 26 °C ga shekem (90 °C dan 79 °F ga shekem) hám avgust ayında eń ıssı temperatura 28 °C dan 24 °C ga shekem (82 °C dan 75 °F ga shekem) boladı. Jaz eń salqın máwsim bolp, en suwiq hám jawınlı aylar iyun, iyul hám avgust, eń ıssı máwsim bolsa báhár (mart - may) esaplanadı. == Ekonomikası == Lagos qalası [[Nigeriya]]nıń iri ekonomikalıq orayı bolıp, ol mámleket jalpı ishki óniminiń 30-35 procentin payda etedi. Kommerciyalıq hám finanslıq isbilermenliktiń kópshiligi atawda jaylasqan oraylıq isbilermenlik rayonında ámelge asırıladı. Mámleketimizdiń kópshilik kommerciyalıq bankleri, finans institutları hám iri korporaciyalarınıń shtab-kvartirası da usı jerde jaylasqan. Lagos, sonday-aq, Batis Afrikanın iri málimleme kommunikaciyaları hám telekommunikaciyaları (MKT) xabı esaplanadı<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=d-Gj-fyEHqMC&pg=PA66|page=66|title=Knowledge, Technology, and Cluster-based Growth in Africa (WBI development studies)|author=Douglas Zhihua Zeng|publisher=World Bank Publications|year=2008|isbn=978-0-8213-7307-1}}</ref><ref>{{Web deregi | url = https://www.ncc.gov.ng/media-centre/news-headlines/965-ict-development-nigeria-seeks-increased-regional-collaboration-among-west-african-states| bet = ICT Development: Nigeria Seeks Increased Regional Collaboration among West African States| arxivurl = https://web.archive.org/web/20220707012518/https://www.ncc.gov.ng/media-centre/news-headlines/965-ict-development-nigeria-seeks-increased-regional-collaboration-among-west-african-states| arxivsáne = 2022-jıl 7-iyul | qaralǵan sáne = 2022-jıl 12-mart | jumıs = ncc.gov.ng| url-status = live}}</ref>. Lagos 24 saat isleytuģın ekonomikanı rawajlandırmaqta<ref>{{Cite news|url=http://www.pmnewsnigeria.com/2015/08/27/ambode-security-and-lagos-quest-for-247-economy/|title=Ambode, Security And Lagos Quest For 24/7 Economy|date=27 August 2015|access-date=1 October 2016|publisher=PM News|archive-date=27 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127011554/https://pmnewsnigeria.com/2015/08/27/ambode-security-and-lagos-quest-for-247-economy/|url-status=live}}</ref><ref name="nightlife">{{Cite news|url=http://edition.cnn.com/2009/TRAVEL/04/20/lagos.visit/index.html?iref=24hours|title=24 hours in Lagos: The city that never sleeps|first=Stephanie|last=Busari|date=1 April 2009|publisher=CNN|access-date=1 October 2016|archive-date=9 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220409140437/http://edition.cnn.com/2009/TRAVEL/04/20/lagos.visit/index.html?iref=24hours|url-status=live}}</ref>. Lagos ekonomikasınıń globallasıwı GaWC tárepinen "beta minus" dep bahalanadı<ref>[[Globalization and World Cities Research Network]]</ref>. Bul Ullı Britaniyadaǵı Manchester yamasa Edinburg penen teń. Lagos Batıs hám Oraylıq Afrikadaǵı eń "globallasqan" qala bolıp tabıladı<ref>[[Globalization and World Cities Research Network]]</ref>. 7 afrika texnologiyalıq "yakkashox" lardan besewi Lagosta isleydi<ref name=":1">{{Cite news|last=Eleanya|first=Frank|date=9 February 2023|title=Nigerian government targets three new tech unicorns in 2023 –|url=https://businessday.ng/technology/article/nigerian-government-targets-three-new-tech-unicorns-in-2023/|location=Lagos, Nigeria|access-date=3 January 2024|newspaper=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|language=en-US}}</ref>. Lagos Afrikadaǵı basqa qalalarǵa qaraǵanda kóbirek texnologiyalıq oraylarǵa iye<ref name=":02">{{Web deregi| url = https://africancube.com/africas-top-10-digital-hubs/| bet = Africa's Top 10 Digital Hubs| familiya = admin| sáne = 2019-jıl 8-dekabr | til = en-US| qaralǵan sáne = 2024-jıl 3-yanvar | jumıs = Africancube| arxivurl = https://web.archive.org/web/20190314143830/https://africancube.com/africas-top-10-digital-hubs/| arxivsáne = 2019-jıl 14-mart }}</ref>. [[Germaniya]]nıń ZEIT jurnalınan Iv Bellingxauzen juwmaq shıǵaradı: "Lagos - [[Afrika]]nıń [[Gollivud|Gollivudı]], Manxettenin hám Kremniy alabın birgelikte kórsetedi<ref>{{Cite journal|author=Bellinghausen|title=Lagos: Volle Dröhnung Stadt (Lagos: Full blast of a city)}}</ref>". == Turizm == [[Fayl:Sunset_at_Landmark_Beach.jpg|nobaý|Arqa planda "Eko Atlantik" qala qurılısı jaylasqan Belgili plyaj.]] Gubernator Raji Babatunde Fasxolanıń aldınǵı hákimshiligi tárepinen erisilgen qayta modernizaciyalaw joybarınan soń Lagos áste-aqırınlıq penen [[Afrika]] hám dúnyadaǵı eń iri qalalardan biri sıpatında iri turistlik orınǵa aylanbaqta. Diasporalı afrikalılar hám basqalar, ásirese, [[Shıǵıs Afrika|Shıǵıs]] hám [[Qubla Afrika]]dan Lagosqa barǵan sayın kóbirek Nollivud tárepinen usınılǵan [[Nigeriya]]nı túsiniw hám tájiriybe alıw maqsetinde barmaqta. [[Fayl:The-elegushi-beach-lagos.jpg|nobaý|Elegushi plyaji.]] === Plyajlar, suw sportı === Lagos qalasında [[Atlantika okeanı]] boyındaǵı qumlı plyajlar, Tarkwa qoltıǵı, Elegushi plyaji<ref>{{Citation |title=My Day and Night Experience at Elegushi Beach, Lagos |date=2 December 2020 |url=https://www.youtube.com/watch?v=t5WL1_92Piw |access-date=19 August 2023 |language=en}}</ref> hám Alpha plyaji bar. Lagos, sonday-aq, Inagbe Grand Beach Resort sıyaqlı bir qatar jeke plyaj kurortları bar<ref>{{Citation |title=What Can $100 Get in LAGOS, NIGERIA? (Africa's Craziest City) |date=10 March 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=OXIrIjQMB5c |access-date=19 August 2023 |language=en}}</ref>. Wole Olateju Crescent te, Lekki kópiri átirapında<ref>{{Web deregi | url = https://www.julius-berger-int.com/referenzen/lekki-ikoyi-link-bridge-in-lagos-nigeria| bet = Lekki-Ikoyi Link Bridge – Julius Berger International| til = de| qaralǵan sáne = 2023-jıl 19-avgust | jumıs = Julius Berger International}}</ref> kemelerde sayaxatlar usınatuǵın hám qayıq yamasa reaktiv chanǵılardı ijaraǵa alıwshı bir neshe kompaniyalar bar. === Baǵları === [[Fayl:Images_of_Freedom_Park_28.jpg|nobaý|Azatlıq baǵı]] Azatlıq baǵı [[Nigeriya]]nıń Lagos atawındaǵı Lagos qalası orayındaǵı estelik hám dem alıw baǵı bolıp, burın Ullı mártebeli xanımnıń Broad Street qamaqxanası bolǵan. Onı arxitektor Teo Louson islep shıqqan. Baǵ [[Nigeriya]] xalqınıń tariyxı hám mádeniy miyrasın qásterlep saqlaw maqsetinde qurılǵan. Parktegi estelikler Lagostıń koloniallıq miyrasın hám Ullı mártebeli xanımnıń Broad Street qamaqxanasınıń tariyxın eske aladı. Ol 2010-jıl oktyabr ayında Ǵárezsizliktiń 50 jıllıq bayramı múnásibeti menen qurılǵan. Park milliy estelik, tariyxıy estelik, mádeniyat orayı hám kórkem óner hám dem alıw orayı bolıp esaplanadı. Házirgi waqıtta jeke shaxslar, keliwshiler hám jámáát bolıp pikir júrgiziw ushın tınısh orın bolǵan baǵ hár kúni xalıq ushın ashıq. Búgingi kúnde "Freedom Park" hár qıylı sociallıq ilajlar hám kewil ashar orınǵa aylanǵan<ref>{{Web deregi | url = https://www.discoverwalks.com/blog/nigeria/top-10-fascinating-facts-about-freedom-park-lagos/| bet = Top 10 Fascinating Facts about Freedom Park, Lagos| sáne = 2022-jıl 26-avgust | til = en-US| jumıs = Discover Walks Blog| qaralǵan sáne = 2023-jıl 1-iyul }}</ref>. === Haywanat baǵları === [[Fayl:LEKKI_CONSERVATION_CENTRE_(LCC)_10.jpg|nobaý|Lekki qorǵaw orayındaǵı jol]] Lekki qorıqlaw orayı Lagos haywanat baǵı esaplanadı. Ol jawınlı toǵaylar, mangralar hám savannalardı kóbeytiwge háreket etetuǵın ósimliklerden ibarat. Maymıllar, kóplegen quslar, jılanlar hám krokodiller bar. Haywanlardıń tulımları salınǵan kishi muzey bar. Biraq, ekshembi kúnleri uzaq múddetli diniy ibadat ushın paydalanıladı. Turizm veb-saytına muwapıq, LCC Lagostaǵı kóriw ushın eń kóp tanılǵan ekinshi orın<ref>{{Web deregi | url = https://www.tripadvisor.de/Attractions-g304026-Activities-Lagos_Lagos_State.html| bet = DIE 10 BESTEN Sehenswürdigkeiten in Lagos 2023 (mit fotos)| til = de| qaralǵan sáne = 2023-jıl 1-iyul | jumıs = Tripadvisor}}</ref>. Lufasi tábiyat baǵı - Lekki qalalıq toǵayshılıq hám haywanlar baspanası baslaması<ref>{{Web deregi | url = https://www.travelwaka.com/lufasi-nature-park-a-nature-reserve-in-lagos/| bet = Lufasi Nature Park – A Nature Reserve in Lagos| avtor = travelwaka| sáne = 2021-jıl 1-iyun | til = en-GB| jumıs = TravelWaka| qaralǵan sáne = 2023-jıl 1-iyul }}</ref>. Ol tábiyattı saqlaydı, jabayı haywanatlardı hám joytılıp baratırǵan túrlerdi qorǵaydı. Nollivud filmleriniń ekipajları bul parkten kóbinese dekoraciya sıpatında paydalanadı. === Imaratları === [[Fayl:(Photo-walk_Nigeria)_palace_of_oba_of_egbeda,_Lagos_State.jpg|nobaý|Oba sarayı, Iga Idungaran, Lagos.]] [[Fayl:Lekki-link-bridge--full-view2.jpg|nobaý|Lekki kópiri]] [[Fayl:Patriarch_Bolaji_Methodist_Church.jpg|nobaý|Nigeriyanıń Ikorodu Lagos qalasındaģı Ita-Elewa metodist shirkewi súwreti, Arc tárepinen islengen. Onafokan Maykl Olutusen, 1961-jıl.]] == Derekler == {{Derekler}} [[Kategoriya:Nigeriyadaǵı port qalalar hám qalashalar]] [[Kategoriya:Lagos]] [[Kategoriya:XV ásirdegi Afrika mákemeleri.] [[Kategoriya:Nigeriyadaǵı qalalar]] iiyhbifak1e72zszrlwlgbel6om97kw 0 40307 274472 271459 2026-10-01T04:49:55Z InternetArchiveBot 9299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 274472 wikitext text/x-wiki {{Mámleketlik isker infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Muxammed Amin Rasulzade | negizgi atı = {{lang-az|Məhəmməd Əmin Rəsulzadə}} | súwret = Mahammad Amin Rasulzade 5.jpg | súwret túsindirmesi = Rasulzade, shama menen, 1950-jılları | lawazım = [[Ázerbayjan Milliy Keńesi]]niń prezidenti | lawazımǵa kirisiw sánesi = [[1918|1918-jıl]] [[27-may]] | lawazımnan ketiw sánesi = [[1918|1918-jıl]] [[7-dekabr]] | tuwılǵan sánesi = | tuwılǵan ornı = [[Novxanlı]], [[Baku uezdi]], [[Baku guberniyası]], [[Rossiya imperiyası]] | qaytıs bolǵan sánesi = | qaytıs bolǵan ornı = [[Ankara]], [[Túrkiya]] | partiya = [[Musavat]] partiyası | ómirlik joldası = Umbulbanu Rasulzade | kásibi = Ázerbayjan lideri, jurnalist | jerlengen ornı = Cebeci Asri qábiristanlıǵı | qolı = Rasulzade's signature (abjad).png }} '''Muxammed Amin Rasulzade''' (tolıq atı: '''Məhəmməd Əmin Axund Hacı Molla Ələkbər oğlu Rəsulzadə'''; [[1884|1884-jıl]] [[31-yanvar]] — [[1955|1955-jıl]] [[6-mart]]) — [[ázerbayjan]]lı siyasatshı, jurnalist, jámiyetlik isker hám [[Ázerbayjan Milliy Keńesi]]niń baslıǵı. Ol 1918-jılı qurılǵan [[Ázerbayjan Demokratik Respublikası|Ázerbayjan Demokratiyalıq Respublikası]]nıń tiykarshısı hám Ázerbayjan mámleketshiliginiń atası dep esaplanadı. Onıń «Bir márte kóterilgen bayraq, qayta túspeydi!» ({{lang-az|Bir kərə yüksələn bayraq, bir daha enməz!}}) degen sózleri XX ásirdiń basında Ázerbayjandaǵı ǵárezsizlik háreketiniń baslı uranı boldı. Rasulzade óz siyasatında Ázerbayjan mámleketin dushpan kúshlerden qorǵaw hám milliy avtonomiyaǵa erisiwdi baslı maqset etip qoydı<ref name="turkey-bio">{{web deregi | url =http://www.kultur.gov.tr/TR/Tempdosyalar/109864__memmedaminrasulzade.pdf | bet =Memmed Amin Resûlzâde (Bakû/Novhanı, 31 Ocak 1884 - Ankara, 6 Mart 1955) |work=[[Túrkiya Mádeniyat hám turizm ministrligi]]}}</ref>. == Jaslıǵı == 1884-jılı 31-yanvarda [[Baku]] qasındaǵı [[Novxanlı]] awılında [[Axund]] [[Xadjı]] [[Molla]] Alakbar Rasulzadeniń shańaraǵında tuwılǵan<ref>{{Cite journal |last=Gümüşsoy |first=Emine |date=2007 |title=Mehmed Emin Resulzâde and a Nationalist Journal: Azeri Turk |url=https://dergipark.org.tr/tr/download/issue-file/41135 |journal=Kahramanmaraş Sütçüimam University Journal of Social Sciences |language=tr}}</ref>. Muxammed Amin Rasulzade dáslep rus-musılman mektebinde, keyinirek [[Baku politexnika kolledji|Baku politexnika kolledjinde]] tálim aldı. Oqıw jıllarında ol Ázerbayjannıń zamanagóy tariyxındaǵı birinshi jasırın shólkem — «Musılman jaslar shólkemi Musavat»tı qurdı<ref name="turkey-bio"/> hám 1903-jıldan baslap hár túrli oppoziciyalıq gazetalarda maqalalar jaza basladı. Sol dáwirde onıń monarxiyaǵa qarsı kózqarasları hám Ázerbayjan ushın milliy avtonomiya talapları onı [[Social-demokratiya|social-demokratlar]] hám keleshektegi [[Kommunistler|kommunistler]] menen jaqınlastırdı. 1904-jılı ol dáslepki musılman social-demokratik shólkemi bolǵan [[Hummet partiyası|«Hummet»ti]] qurdı hám onıń «Takamul» (1906–1907) hám «Yoldash» (1907) gazetalarınıń bas redaktorı boldı. Rasulzade sonday-aq, «Hayat», «Irshad» sıyaqlı partiyasız gazetalarda hám «Fuyuzat» jurnalında kóp sanlı maqalalar járiyaladı. Onıń «Qarańǵılıqtaǵı jaqtılıq» atlı dramalıq pyesası 1908-jılı Baku qalasında saxnalastırıldı. Rasulzade hám onıń kásiplesleri Ázerbayjan ziyalılarınıń wákilleri edi. Olardıń kópshiligi, sonday-aq, Rasulzadeniń ózi de 1905-jılı [[Rossiya Social-Demokratiyalıq jumısshılar partiyası|Rossiya Social-Demokratiyalıq jumısshılar partiyasıniń]] ([[bolshevikler]]) Baku shólkeminiń aǵzaları bolǵan<ref>{{cite book |author=Firuz Kazemzadeh |title=The Struggle for Transcaucasia |publisher=New York Philosophical Library |year=1951 |pages=21}}</ref>. Keńes arxivlerinde Rasulzadeniń Prokopius Dzhaparidze hám Meshadi Azizbekovlar menen túsirilgen súwreti saqlanǵan; bul bolshevikler keyinirek puqaralıq urısı dáwirinde atıp taslanǵan [[26 Baku komissarları]]nıń ekewi retinde belgili bolǵan<ref>M.D. Guseinov. Тюркская Демократическая Партия Федералистов "Мусават" в прошлом и настоящем. Baku, 1927, p. 9</ref>. Birinshi [[Rossiya revolyuciyası (1905—1907)|Rossiya revolyuciyası]] dáwirinde Rasulzade revolyuciyalıq háreketlerde belsendi qatnastı. Ańızlarǵa qaraǵanda, 1905-jılı Baku qalasında policiya tártipsizliklerdiń belsendi shólkemlestiriwshisi retinde jas [[Iosif Stalin]]di izlep júrgen waqıtta, onı Rasulzade qutqarıp qalǵan<ref>Rais Rasulzade. Mahammad Amin Rasulzade: Founding Father of the First Republic. Azerbaijan International, 1999.</ref>. 1909-jılı patsha húkimeti tárepinen quwǵınǵa ushıraǵan Rasulzade [[1905–1911-jıllardaǵı Iran Konstituciyalıq revolyuciyası|Iran Konstituciyalıq revolyuciyasında]] qatnasıw ushın Baku qalasınan [[Iran]]ǵa qashtı. Iranda júrgende Rasulzade «Iran-e Azad» (Azat Iran) gazetasınıń redaktoru boldı<ref>{{cite journal |author=J. Castagne |title= Le Bolshevisme et l'Islam |journal=Revue du Monde Mussulman |location=Paris}}</ref>, Iran Demokratiyalıq partiyasın qosıwshılardıń birine aylanda hám onıń «Jańa Iran» mánisin beretuǵın «Iran-e Now» gazetasın shıǵara basladı. Bul basılım «[[Parsı tili|parsı]] gazetalarınıń ishinde eń ullı, eń áhmiyetli hám eń belgilisi» retinde táriyplengen<ref>{{cite book |entry=IRĀN-E NOW |title=Encyclopædia Iranica |author=Nassereddin Parvin |date=2012-03-30}}</ref>. 1911-jılı revolyuciyanı qorǵaw maqsetinde «Saadet-e bashar» (Insanıyat baxtı) kitabın járiyaladı. Rasulzade parsı tilin jetik bilgen<ref>{{cite journal |last1=Gasimov |first1=Zaur |title=Observing Iran from Baku: Iranian Studies in Soviet and Post-Soviet Azerbaijan |journal=Iranian Studies|date=2022}}</ref>. 1911-jılı Rossiya áskerleri Iranǵa kirip, [[Britaniya imperiyası|britaniyalılar]] menen birgelikte Kajarlar sarayına Iran revolyuciyasın toqtatıwǵa járdem bergennen soń, Rasulzade sol dáwirdegi [[Osman imperiyası|Osmanlı imperiyası]]nıń paytaxtı bolǵan [[Istanbul]]ǵa qashtı. Sol jerde ol «[[Türk Yurdu]]» jurnalınıń tiykarın salıwǵa kómeklesip, onda Iran ázerbayjanları haqqındaǵı óziniń ataqlı «İran Türkleri» maqalasın járiyaladı<ref>Azerbaijan Democratic Republic. Azerbaijan Government 1918-1920. Baku, "Youth", 1990. p. 25</ref>. == Musavat partiyası hám Ázerbayjan Demokratiyalıq Respublikası == {{main|Ázerbayjan Demokratiyalıq Respublikası}} Romanovlar dinastiyasınıń 300 jıllıǵına baǵıshlanǵan 1913-jılǵı Amniciya aktınan soń Rasulzade Bakuǵa qaytıp keldi, burın aǵzası bolǵan «[[Hummet partiyası|Hummet]]» partiyasınan shıqtı hám 1913-jılı sol waqıtta jasırın islep turǵan, 1911-jılı tiykarı salınǵan «[[Musavat]]» (Teńlik) partiyasına qosıldı. Bul partiya dáslep panislamistlik, [[Pan-túrkiylik|pantúrkiylik]] hám socialistlik ideyalardı qollap-quwatlaǵan edi<ref>Pan-Turkism: From Irrendentism to Cooperation by Jacob M. Landau P.55</ref><ref>On the Religious Frontier: Tsarist Russia and Islam in the Caucasus by Firouzeh Mostashari P. 144</ref><ref>''Ethnic Nationalism and the Fall of Empires'' by [[Aviel Roshwald]], page 100</ref><ref>Disaster and Development: The politics of Humanitarian Aid by Neil Middleton and Phil O'keefe P. 132</ref><ref>The Armenian-Azerbaijan Conflict: Causes and Implications by Michael P. Croissant P. 14</ref>. Anıǵıraq aytqanda, [[panislamizm]] menen birge túrk dúnyası menen tereń mádeniy baylanıslardı jaqlaǵan bul partiya aqır-ayaǵında Ázerbayjan milliy partiyasına aylandı hám Rasulzade tez arada onıń jetekshisi boldı<ref>Tadeusz Swietochowski, ''Russian and Azerbaijan: A Borderland in Transition'', [[Columbia University Press]], 1995, p. 52.</ref>. 1915-jılı ol partiyanıń «Ashıq sóz» (Açıq Söz) gazetasın shıǵara basladı, bul basılım 1918-jılǵa shekem dawam etti. [[Fevral revolyuciyası]] júz bergennen soń, «Musavat» Rossiya imperiyasındaǵı basqa jasırın siyasiy partiyalar menen birge tez arada rásmiylestirildi hám [[Nasib Yusifbeyli]] basshılıǵındaǵı [[Túrk federalistleri partiyası]] menen birleskennen soń, Kavkaz musılmanlarınıń jetekshi partiyasına aylandı. 1917-jılǵı [[Oktyabr revolyuciyası]] Kavkazartınıń Rossiyadan ajıralıp shıǵıwına alıp keldi hám Rasulzade [[Kavkazartı Federaciyası]]nıń parlamenti esaplanǵan Seymdegi musulman frakciyasınıń baslıǵı boldı. Kavkazartı Federaciyası tarqalǵannan soń, musılman frakciyası [[Ázerbayjan Milliy Keńesi]] bolıp qayta shólkemlestirildi hám 1918-jıldıń may ayında Rasulzade bir awızdan onıń baslıǵı etip saylandı. == Súrgin == [[Fayl:Məhəmməd Əmin Rəsulzadə (2).jpg|thumb|Muxammed Amin Rasulzade 1930-jılları]] Ómiriniń qalǵan bóliminde Rasulzade dáslep [[Túrkiya|Túrkiyada]] súrginde jasadı. 1923-jıldan 1927-jılǵa shekem ol Moskva húkimeti sorawı boyınsha Kemalistler húkimeti tárepinen jumısı toqtatılǵan ''[[Yeni Kafkasya]]'' («Jańa Kavkaz») jurnalınıń bas redaktorı boldı<ref>{{cite journal|author=Zaur Gasimov|title=Anti-communism Imported? Azeri Emigrant Periodicals in Istanbul and Ankara (1920-1950s)|journal=Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi|volume=8|issue=16|page=9}}</ref>. Rasulzade 1928-jıldan 1931-jılǵa shekem Túrkiyada hár túrli maqalalar, gazeta hám jurnallar járiyalawdı dawam ettirdi<ref>{{cite book |title=Məhəmməd Əmin Rəsulzadə Ensklopediyası |publisher=194}}</ref>. Biraq, 1931-jılǵı emigrantlıq basılımlarǵa qarsı basım Rasulzadeniń Túrkiyadan shıǵarılıwı menen sáykes keldi hám ayırım adamlar bunı Keńes basımı aldında boysınıw dep túsindi. Súrginde Rasulzade «O Pantiurkizme v sviazi s kavkazskoi problemoi» (russha: ''О Пантюркизме в связи с кавказской проблемой'', Kavkaz mashqalasına baylanıslı pantúrkiylik) atlı pamflet járiyaladı hám onda óziniń kózqarasın anıq bildirdi: pantúrkiylik siyasiy baǵdarlamadan góre mádeniy háreket esaplanadı<ref>{{cite book|author=Tadeusz Swietochowski|title = Russian and Azerbaijan: A Borderland in Transition|url=https://archive.org/details/russiaazerbaijan0000swie|publisher=[[Columbia University Press]]|year=1995|page=[https://archive.org/details/russiaazerbaijan0000swie/page/130 130]|isbn=0-231-07068-3}}</ref>. Solay etip, ol 1938-jılı [[Ekinshi Polsha Respublikası|Polshaǵa]] ketti hám sol jerde óziniń ómirlik joldası, polshalı mámleketlik isker [[Józef Piłsudski]]niń jiyeni Vanda menen tanıstı, sońınan 1940-jılı Rumıniyaǵa kóship ótti. == Húrmetleniwi == <gallery> Fayl:1000 manat 1993, Azerbaijan (both sides).jpg|thumb|Ázerbayjan valyutası: 2001-jılǵa shekem Muxammed Amin Rasulzade sáwlelengen 1000 Manat (1993) Fayl:Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin Ankaradakı heykəli (cropped).png|thumb|Rasulzadeniń [[Ankara]]daǵı háykeli Fayl:Məhəmməd Əmin Rəsulzadə və dostları Atatürkün məzarı qarşısında.jpg|thumb|Muxammed Amin Rasulzade hám onıń dostları [[Atatürk]] qábiri aldında </gallery> Rasulzade Ázerbayjan boyınsha kóplegen estelikler menen yadqa alınǵan, mısalı, onıń húrmetine atalǵan [[Baku mámleketlik universiteti]]. Rasulzade 1993–2006-jıllardaǵı 1000 [[Ázerbayjan manatı]] banknotında sáwlelengen<ref>[https://web.archive.org/web/20070516034336/http://nba.az/default.aspx National Bank of Azerbaijan]. National currency: [https://web.archive.org/web/20090728052346/http://www.nba.az/default.aspx?go=196&lng=en 1000 manat]. – Retrieved 24 March 2009.</ref>. Túrkiyanıń [[Ankara]] qalasındaǵı mámleketlik orta mektep esaplanǵan Mexmet Emin Rasulzade atındaǵı Anatoliya liceyi onıń atı menen ataladı<ref>{{web deregi | url =http://www.meb.gov.tr/| bet =T.C. Millî Eğiim Bakanlığı| til =tr}}</ref>. == Derekler == {{Derekler}} == Qosımsha oqıw ushın == * {{cite journal |last1=Balayev |first1=Aydin |title=Mamed Emin Rasulzadeh and the establishment of the Azerbaijani state and nation in the early twentieth century |journal=Caucasus Survey |date=2015 |volume=3 |issue=2 |pages=136–149 |doi=10.1080/23761199.2015.1045292|s2cid=142581341 }} == Sırtqı siltemeler == {{Commons kategoriya|Mahammad Amin Rasulzade}} * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20110727202434/http://www.rasulzade.org/ Muxammed Amin Rasulzadeniń sózi]}} * «[http://azer.com/aiweb/categories/magazine/73_folder/73_articles/73_rasulzade.html Muxammed Amin Rasulzade, Birinshi Respublikanıń tiykarshı atası]», aqlıǵı Rais Rasulzade tárepinen, Ázerbayjan International, 7:3-tom (Gúz 1999), 22–23-betler. * [http://azer.com/aiweb/categories/magazine/61_folder/61_articles/61_rasulzade.html «Muxammed Amin Rasulzade, Mámleketlik isker, Ázerbayjan Demokratik Respublikası jetekshileri»] (1918–1920), Ázerbayjan International, 6:1-tom (Báhár 1998), 26–30-betler. {{Ázerbayjan mámleket basshıları}} {{Sırtqı siltemeler}} [[Kategoriya:1884-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:1955-jılı qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:Ázerbayjanlı siyasatshıları]] [[Kategoriya:Ázerbayjanlı jurnalistler]] [[Kategoriya:Musavat partiyası aǵzaları]] [[Kategoriya:Ankarada jerlengenler]] peymbwln3tndu4z4hpbok2bus16zvlt 0 40971 274478 243568 2026-10-01T07:21:51Z InternetArchiveBot 9299 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 274478 wikitext text/x-wiki {{Jazıwshı infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Valeriy Shevchuk | negizgi atı = {{lang-uk|Валерій Шевчук}} | súwret = Валерій Шевчук.JPG | súwret táriypi = Shevchuk, 2011-jılı | tuwılǵan sánesi = | tuwılǵan jeri = [[Jitomir]], [[Ukraina SSR]], [[Keńes Awqamı|SSSR]] | qaytıs bolǵan sánesi = | qaytıs bolǵan jeri = [[Kiev]], [[Ukraina]] | puqaralıǵı = {{UKR}} | kásibi = jazıwshı, awdarmashı, ádebiyatshı, tariyxshı | dóretiwshilik jılları = 1967–2025 | janrı = toman, gúrriń, drama, esse | baǵdarı = tariyxıy proza, psixologiyalıq proza, gotikalıq proza, tariyxıy izertlew, ádebiyat izertlewleri | shıǵarmalarınıń tili = [[ukrain tili]] | ataqları = [[Shevchenko milliy sıylıǵı]] laureatı }} '''Valeriy Aleksandrovich Shevchuk''' ({{langx|uk|Валерій Олександрович Шевчук}}; [[1939|1939-jıl]] [[20-avgust]] — [[2025|2025-jıl]] [[6-may]]) — [[ukraina]]lı [[jazıwshı]]<ref name="Risch2011">{{cite book|last=Risch|first=William Jay|title=The Ukrainian West|url=https://books.google.com/books?id=9VcXKfPDExYC&pg=PA132|access-date=31 October 2014|year=2011|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674050013|page=132}}</ref>. == Jaslıǵı == Shevchuk 1939-jıl 20-avgustta shıǵısı polshalı bolǵan hayaldıń shańaraǵında dúnyaǵa keldi<ref>{{cite book |title=Radi͡ansʹka literatura |date=1996 |publisher=Vyd-vo radi͡ans'kyĭ pys'mennyk |page=64 |url=https://books.google.com/books?id=L3grAQAAIAAJ&q=%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%B9+%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%CC%81%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D0%B5%D0%B2%D1%87%D1%83%CC%81%D0%BA+%C2%AB20+%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%BF%D0%BD%D1%8F+1939%C2%BB |access-date=31 March 2024 |language=uk}}</ref>. 1956-jılı geolog bolıwdı qálep, Lvov toǵay xojalıǵı institutına hújjet tapsırdı, biraq kiriw imtixanlarınan óte almadı. Bunıń ornına ol Jitomirdegi №1-texnikalıq mektepke oqıwǵa kirdi hám beton zavodında isledi<ref name="75y">{{cite journal |last1=Movchan |first1=Raisa |title=Валерій Шевчук - митець слова і вчений (до 75-ліття від дня народження) |journal=Studia Polsko-Ukraińskie |date=2014 |issue=1 |pages=215–225 |url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=428599 |access-date=29 April 2026 |language=Ukrainian |issn=2353-5644}}</ref>. Texnikalıq mektepte oqıp júrgende, [[Ivan Franko]] hám [[Dmitriy Bahaliy]]diń ukrain ádebiyatı boyınsha shıǵarmaların oqıw arqalı ózin jańadan ashqanın hám bul onı geologiyadan uzaqlastırıp, filologiyaǵa baǵdarlaǵanın esledi<ref name="75y" />. Keyinirek ol [[Kiev universiteti]]niń tariyx hám filosofiya fakultetiniń filologiya bólimine oqıwǵa kirdi<ref name="gov" />. Universitetti tamamlaǵannan soń, «Jas gvardiya» (Moloda gvardiya) gazetasında xabarshı bolıp isley basladı<ref name=":0">{{web deregi | sáne = 2023-jıl 25-may | bet =Валерій Шевчук: коротка біографія | url =https://osvita.ua/school/biography/89335/ | qaralǵan sáne = 2025-jıl 8-may |website=Освіта.UA | til =uk}}</ref>. Sonnan keyin [[SSSR Qurallı Kúshleri]] qatarında Rossiya SFSR quramındaǵı [[Murmansk wálayatı]]nda áskeriy xızmetin ótedi<ref name="75y" />. Onıń Murmansk sıyaqlı alıs jerge jiberiliwine Kiev baspasózindegi húkimetke jaqpaytuǵın jazıwları sebep boldı<ref name="75y" />. Shevchuk xızmetten qaytqannan keyin, 1965-jılı [[Kiev tariyx muzeyi]]niń ilimiy bólimine jumısqa kirdi<ref name="gov">{{web deregi | bet =Шевчук Валерій Олександрович | url =https://knpu.gov.ua/winners/shevchuk-valerij-oleksandrovych/ |website=Комітет з Національної премії України імені Тараса Шевченка | qaralǵan sáne = 2026-jıl 29-aprel | til =uk}}</ref>. Biraq aradan bir jıl ótip, Valeriy Kievtegi «Ukraina» kinoteatrında «[[Umıtılǵan babalardıń kóleńkeleri]]» filminiń kórsetiliwi waqtında [[Xrushchyov jılıwı]]nan keyingi jańa qamawlarǵa narazılıq bildirgen Kiev zıyalıları menen birge qolǵa alındı<ref name="75y" />. Usı jaǵday hám onıń úlken agası Anatoliydiń [[Mordoviya]]da qamaqta bolıwı sebepli, Shevchuk muzeydegi jumısınan bosatıldı<ref name="75y" />. == Karerası == Shevchuk óziniń dáslepki shıǵarmasın [[Taras Shevchenko]] haqqındaǵı «Nastunka» gúrrińin 1961-jılı járiyaladı<ref name=":1">{{Cite news |date=6 May 2025 |title=«Закінчилися земні страждання» – помер український письменник Валерій Шевчук |url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-pomer-pysmennyk-valerij-shevchuk/33406050.html |access-date=8 May 2025 |work=Радіо Свобода |language=uk}}</ref>. 1967-jılı ol «Hápte ortasında» (Sered Tyzhnya) dep atalǵan gúrrińler toplamı — óziniń ekinshi úlken miynetin baspadan shıǵardı hám sol waqıtta [[Ukraina milliy jazıwshılar awqamı]]na (NSPU) aǵza boldı<ref name="75y" />. Bunnan keyin ol «Jaǵalaw kóshesi, 12» (Naberezhna, 12) hám «Seredoxrestya» (Seredokhrestya), al 1969-jılı «Iymannıń gúzgi keshi» (Vechir Svyatoyi Oseni) shıǵarmaların járiyaladı<ref name="75y" />. Aqırǵı shıǵarması basılıp shıqqannan keyin, Sovet hákimiyatınıń qısımları sebepli ol on jıl dawamında dóretpelerin járiyalawdı toqtattı<ref name="75y" />. Bul waqıt ishinde ol áyyemgi ukrain qoljazbalarına, ásirese [[Barokko dáwiri]]ne qızıǵıp qaldı<ref name="75y" />. Aqırı 1979-jılı oǵan shıǵarmaların járiyalawǵa ruqsat berildi hám ol on jıllıq tánepisten keyingi birinshi kitabı — «Tań sáhárdegi qorazdıń shaqırıwı» (Kryk Pivnya na Svitanku) shıǵarmasın baspadan shıǵardı<ref name="75y" />. Sonnan keyingi on jıllıq onıń dóretiwshiliginiń eń nátiyjeli dáwiri boldı<ref name="75y" />. Ol, sonday-aq, baspa isinde tariyxıy izertlewler menen de shuǵıllandı: [[Samuilo Velichko jılnaması]]n, [[Petr Mogila]] haqqındaǵı miynetlerdi baspaǵa tayarladı hám áyyemgi ukrain poeziyasınıń bes antologiyasın dúzdi<ref name="75y" />. == Jeke ómiri hám ólimi == Shevchuk 2025-jıl 6-mayda 85 jasında Kievtegi «Feofaniya» klinikalıq emlewxanasında qaytıs boldı<ref>{{web deregi | familiya =Качковська | at =Яна | sáne = 2025-jıl 6-may | bet =Помер Валерій Шевчук — український письменник-шістдесятник | url =https://suspilne.media/culture/1011139-pomer-valerij-sevcuk-pismennik-sistdesatnik-i-laureat-sevcenkivskoi-premii/ | qaralǵan sáne = 2025-jıl 8-may |website=Суспільне | til =uk}}</ref>. Ol awır kesellikten dúnyadan ótti; onıń [[qantlı diabet]] penen awırıwı bir jıl aldın málim bolǵan edi<ref>{{cite news |title=«Закінчилися земні страждання» – помер український письменник Валерій Шевчук |url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-pomer-pysmennyk-valerij-shevchuk/33406050.html |access-date=29 April 2026 |work=Радіо Свобода |date=6 May 2025 |language=uk}}</ref><ref>{{cite news |title=Помер видатний український письменник-шістдесятник Валерій Шевчук |url=https://www.rbc.ua/rus/styler/pomer-vidatniy-ukrayinskiy-pismennik-shistdesyatnik-1746521309.html |access-date=29 April 2026 |work=РБК-Украина |date=6 May 2025 |language=uk}}</ref>. == Sıylıqları == * [[Fayl:Znak VRU.jpg|55x55px]] [[Shevchenko milliy sıylıǵı]] (Ukraina, 1988)<ref name="gov" />; * [[Fayl:Order of Prince Yaroslav the Wise 4th and 5th Class of Ukraine.png|55x55px]] V dárejeli [[Mudraǵóy Yaroslav knyazı ordeni]] (Ukraina, 1999)<ref name=":0" />; * [[Fayl:Ювілейна медаль «25 років незалежності України» (стрічка).PNG|55x55px]] [[«Ukraina ǵárezsizliginiń 25 jıllıǵı» yubiley medalı]] (Ukraina, 2016)<ref>{{web deregi | sáne = | bet =УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА УКРАЇНИ №336/2016 | url =http://www.president.gov.ua/documents/3362016-20405 | arxivurl =https://web.archive.org/web/20160908021710/http://www.president.gov.ua/documents/3362016-20405 | arxivsáne = 2016-jıl 8-sentyabr | qaralǵan sáne = 2025-jıl 8-may |website=Офіційне інтернет-представництво Президента України}}</ref>. Valeriy Shevchuk [[Kiev-Mogila akademiyası]]nıń hám [[Lvov universiteti|Lvov milliy universiteti]]niń úlgili professorı boldı. Ol [[Antonovichi sıylıǵı|Antonovichi fondı sıylıǵınıń]] hám basqa da kóp sanlı ádebiy sıylıqlardıń laureatı edi<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=wRdSAQAAIAAJ&q=%20%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%97%20%D1%84%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%83%20%22%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%96%D0%B2%22%20%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B5%CC%81%D1%80%D1%96%D0%B9%20%D0%A8%D0%B5%D0%B2%D1%87%D1%83%CC%81%D0%BA |title=Kalendar znamennykh i pamʹi︠a︡tnykh dat |date=2009 |publisher=Biblioteka |page=66 |language=uk |access-date=31 March 2024}}</ref>. Sonday-aq, ol [[Polsha mádeniyatı]]na xızmet kórsetken ǵayratker boldı. Onıń shıǵarmaları 22 tilge awdarılǵan. 2011-jılı [[Ivan Franko atındaǵı Jitomir mámleketlik universiteti]] tárepinen Valeriy Shevchuk atındaǵı sıylıq shólkemlestirildi<ref name=":1" />. == Shıǵarmaları == * «Hápte ortasında» (1967)<ref name="source1">{{cite book |last1=Kylymnyk |first1=Oleh Volodymyrovych |last2=Петровський |first2=О. І. |last3=Petrovsʹkyĭ |first3=Oleksandr |title=Письменники Радянської України: бібліографічний] довідник |date=1976 |publisher=Рад. письменник |page=387 |url=https://books.google.com/books?id=vnMLAQAAIAAJ&q=%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%B9+%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%CC%81%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D0%B5%D0%B2%D1%87%D1%83%CC%81%D0%BA+%C2%AB1967%C2%BB+%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B4+%D1%82%D0%B8%D0%B6%D0%BD%D1%8F |access-date=31 March 2024 |language=uk}}</ref> * «Jaǵalaw kóshesi, 12» (1968)<ref name="source1" /> * «Tań sáhárdegi qorazdıń shaqırıwı» (1979)<ref>{{cite book |title=Khto i͡e khto v Ukraïni |date=2001 |publisher=K.I.S. |isbn=978-966-7048-03-7 |page=508 |url=https://books.google.com/books?id=in4rAQAAIAAJ&q=%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%B9+%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%CC%81%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D0%B5%D0%B2%D1%87%D1%83%CC%81%D0%BA+%C2%AB1979%C2%BB+%D0%9A%D1%80%D0%B8%D0%BA+%D0%BF%D1%96%D0%B2%D0%BD%D1%8F+%D0%BD%D0%B0+%D1%81%D0%B2%D1%96-+%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%83 |access-date=31 March 2024 |language=uk}}</ref> * «Iymanlı maydanda» (1983)<ref name="source2">{{web deregi | bet =Валерій Шевчук | url =https://lib.kam.gov.ua/valeriy-shevchuk | website =lib.kam.gov.ua | qaralǵan sáne =2024-jıl 31-mart | arxivurl =https://web.archive.org/web/20260518031032/https://lib.kam.gov.ua/valeriy-shevchuk | arxivsáne =2026-05-18 }}</ref> * «Tawdaǵı úy» (1983)<ref>{{cite book |last1=Яременко |first1=Василь Васильович |title=Українське слово: хрестоматія української літератури та літературної критики XX ст. у трьох книгах. Кн. 3 |date=1994 |publisher=Рось |isbn=978-5-7707-4893-2 |page=493 |url=https://books.google.com/books?id=WDIaAQAAIAAJ&q=%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%B9+%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%CC%81%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D0%B5%D0%B2%D1%87%D1%83%CC%81%D0%BA+%C2%AB1983%C2%BB+%D0%94%D1%96%D0%BC+%D0%BD%D0%B0+%D0%B3%D0%BE%D1%80%D1%96 |access-date=31 March 2024 |language=uk}}</ref> * «Derezeniń sırtındaǵı úsh japıraq» (1986),<ref>{{cite book |title=Usi pysʹmennyky i narodna tvorchistʹ |date=2007 |publisher=Maĭster-Klas |isbn=978-966-471-096-8 |page=408 |url=https://books.google.com/books?id=jCQaAQAAIAAJ&q=%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%B9+%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%CC%81%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D0%B5%D0%B2%D1%87%D1%83%CC%81%D0%BA+%C2%AB1986%C2%BB+%D0%A2%D1%80%D0%B8+%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BA%D0%B8+%D0%B7%D0%B0+%D0%B2%D1%96%D0%BA%D0%BD%D0%BE%D0%BC |access-date=31 March 2024 |language=uk}}</ref> * «Oylanatuǵın terek» (1986)<ref>{{cite book |title=Kosenʹ: z͡hurnal literaturno-mystet͡sʹkyĭ ta hromadsʹko-polyyitychnyĭ |date=1999 |publisher=Polissi͡a |page=48 |url=https://books.google.com/books?id=rA0aAQAAIAAJ&q=%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%B9+%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%CC%81%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D0%B5%D0%B2%D1%87%D1%83%CC%81%D0%BA+%C2%AB1986%C2%BB+%D0%9C%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5+%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE |access-date=31 March 2024 |language=uk}}</ref> * «Kórinbeytuǵın atawdaǵı quslar» (1989) * «Máńgi saat» (1990) * «Gúl hayal» (1990 – ertekler toplamı)<ref name="source2" /> * «Shóptegi soqpaq. Jitomir saǵası» (eki tomlıq, 1994)<ref>{{cite book |last1=Mati͡ash |first1=Iryna |title=Ukraïnsʹki arkhivisty (XIX-XX st.) biobibliohrafichnyĭ dovidnyk |date=2007 |publisher=Derz͡havnyĭ komitet arkhiviv Ukraïny |page=306 |isbn=978-966-625-050-9 |url=https://books.google.com/books?id=g1ErAQAAIAAJ&q=%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%B9+%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%CC%81%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A8%D0%B5%D0%B2%D1%87%D1%83%CC%81%D0%BA+%C2%AB1994%C2%BB%D0%A1%D1%82%D0%B5%D0%B6%D0%BA%D0%B0+%D0%B2+%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96.+%D0%96%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%80%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0+%D1%81%D0%B0%D0%B3%D0%B0 |access-date=31 March 2024}}</ref> * «Aqır zaman haywanınıń qarnında» (1995)<ref name="source2" /> * «Abıss kózi» (1996)<ref name="source2" /> * «Jılan hayal» (1998)<ref name="source2" /> * «Gúmis sút» (2002) * «Joǵalıp baratırǵan kóleńkeler. Shańaraq jılnaması» (2002) * «Kazaklar mámleketi: Ukraina mámleketiniń qurılıw tariyxın izertlew» (1995) * «Roksolana muzası: XVI-XVIII ásirlerdegі Ukraina ádebiyatı, 2 tomda» (2005) * «Málim hám belgisiz Sfinks. Zamanagóy kózqarastaǵı [[Grigoriy Skovoroda]]» (2008) Ol XVI-XIX ásirlerdegі muhabbat poeziyasınıń birneshe toplamların toplap, olardı zamanagóy ádebiy tilge awdardı, mısalı: «Amur qosıqları» (1984) hám IX-X ásirlerdegі qaharmanlıq poeziyası «Mars maydanı» 2 tomda (1989), «[[Samuilo Velichko jılnaması]]» (eki tomlıq, 1991) hám t.b. === Inglis tilindegi baspaları === ''The Meek Shall Inherit...'' («Na poli smyrennomu» awdarması). Viktoriya Xolmogorova awdarması. Kiev: Dnipro baspası, 1989. == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{commons kategoriya|Valeriy Shevchuk}} * [http://www.ukrlib.com.ua/bio/printout.php?id=310 Biografiyası] {{in lang|uk}} {{Sırtqı siltemeler}} {{DEFAULTSORT:Shevchuk, Valeriy}} [[Kategoriya:1939-jılı tuwılǵanlar]] [[Kategoriya:2025-jılı qaytıs bolǵanlar]] [[Kategoriya:Jitomirden shıqqan jazıwshılar]] [[Kategoriya:Ukrainalı awdarmashılar]] [[Kategoriya:Ukrainalı ádebiyatshı tariyxshıları]] [[Kategoriya:Taras Shevchenko atındaǵı Kiev milliy universitetiniń pitkeriwshileri]] [[Kategoriya:Shevchenko milliy sıylıǵı laureatları]] [[Kategoriya:V dárejeli Mudraǵóy Yaroslav knyazı ordeni iyeleri]] sc5mm7enl1qzszrr99kxhgykset4syz 0 45817 274444 264385 2026-09-30T17:52:10Z -wuppertaler 16287 changed the image for a better one that does not mainly show fields 274444 wikitext text/x-wiki {{Xalıq punkti infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Woppenroth | túri = kommuna | súwret = [[Fayl:Kirche in Woppenroth, besser bekannt als "Schabbach" aus der Heimat-Trilogie von Edgar Reitz - panoramio.jpg|300px]] | gerb = DEU Woppenroth COA.svg | mámleket = {{GER}} | region túri = Germaniya shtatları{{!}}Shtat | region = Rhineland-Palatinate | rayon túri = Rayon | rayon = Rhein-Hunsrück-Kreis | jer maydanı = 8,67 | xalıq sanı = 247 | sanalǵan jıl = 2017 | waqıt zonası = +1 | DST = bar | telefon kodı = 06544 | pochta indeksi = 55490 | avtomobil kodı = SIM }} '''Woppenroth''' — [[Germaniya]]nıń [[Rhineland-Palatinate]] shtatında jaylasqan kommuna bolıp tabıladı. Bul kommuna [[Rhein-Hunsrück-Kreis]] rayonı quramına kiredi. == Xalqı == Kommuna xalqı 2017-jılǵı maǵlıwmat boyınsha 247 adamdı quraǵan. === Keste kórinisinde === {{Xalıq sanı.wd||Keste}} == Geografiyası == Jer maydanı — 8,67&nbsp;km². Teńiz qáddinen {{DDVM}} m biyiklikte jaylasqan. == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{Commons kategoriya|Woppenroth}} * [http://www.kirchberg-hunsrueck.de Rásmiy saytı] {{in lang|de}} {{Rhein-Hunsrück-Kreis rayonı qalaları}} {{Sırtqı siltemeler}} {{Germaniya-geo-stub}} [[Kategoriya:Rhein-Hunsrück-Kreis]] [[Kategoriya:Rhineland-Palatinate municipalitetleri]] 8ppvp6dkm1m87yo6d1yfcfiz0ka43wy 0 46832 274437 262756 2026-09-30T12:29:33Z SteveK 16658 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Kuhnhöfen.svg]] → [[File:DEU Kuhnhöfen COA.svg]] Renamed (Uploaders Request) 274437 wikitext text/x-wiki {{Xalıq punkti infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Kuhnhöfen | túri = kommuna | súwret = [[Fayl:Kuhnhoefen5.jpg|300px]] | gerb = DEU Kuhnhöfen COA.svg | mámleket = {{GER}} | region túri = Germaniya shtatları{{!}}Shtat | region = Rhineland-Palatinate | rayon túri = Rayon | rayon = Westerwaldkreis | jer maydanı = 1,68 | xalıq sanı = 158 | sanalǵan jıl = 2014 | waqıt zonası = +1 | DST = bar | telefon kodı = 02666 | pochta indeksi = 56244 | avtomobil kodı = WW }} '''Kuhnhöfen''' — [[Germaniya]]nıń [[Rhineland-Palatinate]] shtatında jaylasqan kommuna bolıp tabıladı. Bul kommuna [[Westerwaldkreis]] rayonı quramına kiredi. == Xalqı == Kommuna xalqı 2014-jılǵı maǵlıwmat boyınsha 158 adamdı quraǵan. === Keste kórinisinde === {{Xalıq sanı.wd||Keste}} == Geografiyası == Jer maydanı — 1,68&nbsp;km². Teńiz qáddinen {{DDVM}} m biyiklikte jaylasqan. == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{Commons kategoriya|Kuhnhöfen}} * {{OSM baylanıs|534481}} * [http://www.wallmerod.de Rásmiy saytı] {{in lang|de}} {{Westerwaldkreis rayonı qalaları}} {{Sırtqı siltemeler}} {{Germaniya-geo-stub}} [[Kategoriya:Westerwaldkreis]] [[Kategoriya:Rhineland-Palatinate municipalitetleri]] kd19ch09m9udkyxpi7s8xq98hvm5xof 0 46844 274439 262788 2026-09-30T13:23:50Z SteveK 16658 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Langenhahn.svg]] → [[File:DEU Langenhahn COA.svg]] Renamed (uploaders request) 274439 wikitext text/x-wiki {{Xalıq punkti infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Langenhahn | túri = kommuna | súwret = [[Fayl:Bahnhof Langenhahn 01.JPG|300px]] | gerb = DEU Langenhahn COA.svg | mámleket = {{GER}} | region túri = Germaniya shtatları{{!}}Shtat | region = Rhineland-Palatinate | rayon túri = Rayon | rayon = Westerwaldkreis | jer maydanı = 5,75 | xalıq sanı = 1351 | sanalǵan jıl = 2014 | waqıt zonası = +1 | DST = bar | telefon kodı = 02663 | pochta indeksi = 56459 | avtomobil kodı = WW }} '''Langenhahn''' — [[Germaniya]]nıń [[Rhineland-Palatinate]] shtatında jaylasqan kommuna bolıp tabıladı. Bul kommuna [[Westerwaldkreis]] rayonı quramına kiredi. == Xalqı == Kommuna xalqı 2014-jılǵı maǵlıwmat boyınsha 1351 adamdı quraǵan. === Keste kórinisinde === {{Xalıq sanı.wd||Keste}} == Geografiyası == Jer maydanı — 5,75&nbsp;km². Teńiz qáddinen {{DDVM}} m biyiklikte jaylasqan. == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{Commons kategoriya|Langenhahn}} * {{OSM baylanıs|535015}} * [http://www.langenhahn.org/ Rásmiy saytı] {{in lang|de}} {{Westerwaldkreis rayonı qalaları}} {{Sırtqı siltemeler}} {{Germaniya-geo-stub}} [[Kategoriya:Westerwaldkreis]] [[Kategoriya:Rhineland-Palatinate municipalitetleri]] sqvd6f2as6u90n6ljt7p69nbsh9amve 0 46848 274441 262812 2026-09-30T16:28:32Z SteveK 16658 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Lautzenbrücken.svg]] → [[File:DEU Lautzenbrücken COA.svg]] Renamed (Uploaders request) 274441 wikitext text/x-wiki {{Xalıq punkti infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Lautzenbrücken | túri = kommuna | súwret = [[Fayl:Lautzenbruecken1.jpg|300px]] | gerb = DEU Lautzenbrücken COA.svg | mámleket = {{GER}} | region túri = Germaniya shtatları{{!}}Shtat | region = Rhineland-Palatinate | rayon túri = Rayon | rayon = Westerwaldkreis | jer maydanı = 4,28 | xalıq sanı = 423 | sanalǵan jıl = 2017 | waqıt zonası = +1 | DST = bar | telefon kodı = 02661 | pochta indeksi = 56472 | avtomobil kodı = WW }} '''Lautzenbrücken''' — [[Germaniya]]nıń [[Rhineland-Palatinate]] shtatında jaylasqan kommuna bolıp tabıladı. Bul kommuna [[Westerwaldkreis]] rayonı quramına kiredi. == Xalqı == Kommuna xalqı 2017-jılǵı maǵlıwmat boyınsha 423 adamdı quraǵan. === Keste kórinisinde === {{Xalıq sanı.wd||Keste}} == Geografiyası == Jer maydanı — 4,28&nbsp;km². Teńiz qáddinen {{DDVM}} m biyiklikte jaylasqan. == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{Commons kategoriya|Lautzenbrücken}} * {{OSM baylanıs|451711}} * [http://www.bad-marienberg.de Rásmiy saytı] {{in lang|de}} {{Westerwaldkreis rayonı qalaları}} {{Sırtqı siltemeler}} {{Germaniya-geo-stub}} [[Kategoriya:Westerwaldkreis]] [[Kategoriya:Rhineland-Palatinate municipalitetleri]] 1qffpnusdp4h1qle3lyz55llgjxqbk2 0 46852 274442 262829 2026-09-30T17:31:05Z SteveK 16658 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Leuterod.svg]] → [[File:DEU Leuterod COA.svg]] Renamed (Uploaders request) 274442 wikitext text/x-wiki {{Xalıq punkti infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Leuterod | túri = kommuna | súwret = [[Fayl:Leuterod1.jpg|300px]] | gerb = DEU Leuterod COA.svg | mámleket = {{GER}} | region túri = Germaniya shtatları{{!}}Shtat | region = Rhineland-Palatinate | rayon túri = Rayon | rayon = Westerwaldkreis | jer maydanı = 3,91 | xalıq sanı = 858 | sanalǵan jıl = 2017 | waqıt zonası = +1 | DST = bar | telefon kodı = 02602 | pochta indeksi = 56244 | avtomobil kodı = WW }} '''Leuterod''' — [[Germaniya]]nıń [[Rhineland-Palatinate]] shtatında jaylasqan kommuna bolıp tabıladı. Bul kommuna [[Westerwaldkreis]] rayonı quramına kiredi. == Xalqı == Kommuna xalqı 2017-jılǵı maǵlıwmat boyınsha 858 adamdı quraǵan. === Keste kórinisinde === {{Xalıq sanı.wd||Keste}} == Geografiyası == Jer maydanı — 3,91&nbsp;km². Teńiz qáddinen {{DDVM}} m biyiklikte jaylasqan. == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{Commons kategoriya|Leuterod}} * {{OSM baylanıs|535128}} * [http://www.wirges.de Rásmiy saytı] {{in lang|de}} {{Westerwaldkreis rayonı qalaları}} {{Sırtqı siltemeler}} {{Germaniya-geo-stub}} [[Kategoriya:Westerwaldkreis]] [[Kategoriya:Rhineland-Palatinate municipalitetleri]] ejaf2ruko6l8ilz2w2nhdng49kmyd45 0 46876 274481 263002 2026-10-01T07:47:17Z SteveK 16658 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Mähren (Westerwald).svg]] → [[File:DEU Mähren (Westerwald) COA.svg]] Renamed (Uploaders request) 274481 wikitext text/x-wiki {{Xalıq punkti infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Mähren | túri = kommuna | súwret = [[Fayl:MaehrenWesterwald1.jpg|300px]] | gerb = DEU Mähren (Westerwald) COA.svg | mámleket = {{GER}} | region túri = Germaniya shtatları{{!}}Shtat | region = Rhineland-Palatinate | rayon túri = Rayon | rayon = Westerwaldkreis | jer maydanı = 1,59 | xalıq sanı = 246 | sanalǵan jıl = 2015 | waqıt zonası = +1 | DST = bar | telefon kodı = 06435 | pochta indeksi = 56459 | avtomobil kodı = WW }} '''Mähren''' — [[Germaniya]]nıń [[Rhineland-Palatinate]] shtatında jaylasqan kommuna bolıp tabıladı. Bul kommuna [[Westerwaldkreis]] rayonı quramına kiredi. == Xalqı == Kommuna xalqı 2015-jılǵı maǵlıwmat boyınsha 246 adamdı quraǵan. === Keste kórinisinde === {{Xalıq sanı.wd||Keste}} == Geografiyası == Jer maydanı — 1,59&nbsp;km². Teńiz qáddinen {{DDVM}} m biyiklikte jaylasqan. == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{Commons kategoriya|Mähren (Westerwald)}} * {{OSM baylanıs|534482}} * [http://www.maehren-ww.de Rásmiy saytı] {{in lang|de}} {{Westerwaldkreis rayonı qalaları}} {{Sırtqı siltemeler}} {{Germaniya-geo-stub}} [[Kategoriya:Westerwaldkreis]] [[Kategoriya:Rhineland-Palatinate municipalitetleri]] r80tw82k0tjq3ydssx8qltctfpv9unu 0 46900 274482 262961 2026-10-01T08:44:33Z SteveK 16658 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Meudt.svg]] → [[File:DEU Meudt COA.svg]] Renamed (Uploaders request) 274482 wikitext text/x-wiki {{Xalıq punkti infoqutısı | qaraqalpaqsha atı = Meudt | túri = kommuna | súwret = [[Fayl:Meudt, Rathaus (1).JPG|300px]] | gerb = DEU Meudt COA.svg | mámleket = {{GER}} | region túri = Germaniya shtatları{{!}}Shtat | region = Rhineland-Palatinate | rayon túri = Rayon | rayon = Westerwaldkreis | jer maydanı = 14,70 | xalıq sanı = 1856 | sanalǵan jıl = 2017 | waqıt zonası = +1 | DST = bar | telefon kodı = 06435 | pochta indeksi = 56414 | avtomobil kodı = WW }} '''Meudt''' — [[Germaniya]]nıń [[Rhineland-Palatinate]] shtatında jaylasqan kommuna bolıp tabıladı. Bul kommuna [[Westerwaldkreis]] rayonı quramına kiredi. == Xalqı == Kommuna xalqı 2017-jılǵı maǵlıwmat boyınsha 1856 adamdı quraǵan. === Keste kórinisinde === {{Xalıq sanı.wd||Keste}} == Geografiyası == Jer maydanı — 14,70&nbsp;km². Teńiz qáddinen {{DDVM}} m biyiklikte jaylasqan. == Derekler == {{Derekler}} == Sırtqı siltemeler == {{Commons kategoriya|Meudt}} * {{OSM baylanıs|534483}} * [http://www.wallmerod.de Rásmiy saytı] {{in lang|de}} {{Westerwaldkreis rayonı qalaları}} {{Sırtqı siltemeler}} {{Germaniya-geo-stub}} [[Kategoriya:Westerwaldkreis]] [[Kategoriya:Rhineland-Palatinate municipalitetleri]] 446jqji4ozu15333p9h76i8o58i4r4a 3 48298 274438 2026-09-30T12:39:08Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 274438 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 12:39, 2026-jıl 30-sentyabr (UTC) j2zzvmnxjprpf7jgyq7zh0qu8o7i5pi 3 48299 274440 2026-09-30T15:39:40Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 274440 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 15:39, 2026-jıl 30-sentyabr (UTC) farn0y1by3kw1d83r5wupfbjpe66iog 3 48300 274443 2026-09-30T17:40:02Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 274443 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 17:40, 2026-jıl 30-sentyabr (UTC) iwc0hgzmd0fut4l1uoqtytfepylw15g 10 48301 274445 2026-09-30T19:36:53Z Frhdkazan 4819 Taza bet jaratıldı: «Catedral de la Encarnación, Málaga, España, 2023-05-19, DD 37-39 HDR.jpg» 274445 wikitext text/x-wiki Catedral de la Encarnación, Málaga, España, 2023-05-19, DD 37-39 HDR.jpg eiy9l078dd4kx64rjk5dojncg94h9oh 10 48302 274446 2026-09-30T19:41:25Z Frhdkazan 4819 Taza bet jaratıldı: «中国走线客：“即使死在路上也值了”.webm» 274446 wikitext text/x-wiki 中国走线客：“即使死在路上也值了”.webm mcja6uxt0n4ku46ts9w9u46cnzihx1t 2 48303 274447 2026-09-30T19:43:59Z Komilkhuja 11245 Taza bet jaratıldı: «{{Infobox website | atı = O‘zbekiston Sadosi | logotipi = | túri = Raqamlı media | tili = Ózbek tili | iske túsirilgen = 21 mart 2023 | házirgi jaǵdayı = Islep tur | URL = https://uzbekistansadosi.uz/ }} '''O‘zbekiston Sadosi''' — Ózbekstandaǵı raqamlı media joybarı. Joybar Ózbekstan hám jáhán jańalıqları, siyasat, ekonomika, jámiyet, mádeniyat, sport hám basqa tarawlarǵa tiyisli maǵlıwmatlardı internet arqalı tarqatadı. == Tari...» 274447 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | atı = O‘zbekiston Sadosi | logotipi = | túri = Raqamlı media | tili = Ózbek tili | iske túsirilgen = 21 mart 2023 | házirgi jaǵdayı = Islep tur | URL = https://uzbekistansadosi.uz/ }} '''O‘zbekiston Sadosi''' — Ózbekstandaǵı raqamlı media joybarı. Joybar Ózbekstan hám jáhán jańalıqları, siyasat, ekonomika, jámiyet, mádeniyat, sport hám basqa tarawlarǵa tiyisli maǵlıwmatlardı internet arqalı tarqatadı. == Tariyxı == '''O‘zbekiston Sadosi''' media joybarı 2023-jıl 21-martta óz jumısın baslaǵan. Joybardıń tiykarǵı platformalarınıń biri Telegram bolıp, keyin Instagram, Facebook, YouTube hám basqa sociallıq tarmaqlarda da iskerligin keńeytken<ref>[https://jurnalist24.uz/?p=8384 “O‘zbekiston Sadosi”: A Digital Media Project Reaching Audiences Across Multiple Platforms]. Jurnalist24, 19-sentyabr 2026.</ref>. 2026-jıldıń sentyabr ayında Jurnalist24 basılımında ''O‘zbekiston Sadosi'' Telegram kanalınıń 111 mıńnan artıq jazılıwshısı bar ekenligi haqqında maǵlıwmat berilgen<ref>[https://jurnalist24.uz/?p=8384 “O‘zbekiston Sadosi”: A Digital Media Project Reaching Audiences Across Multiple Platforms]. Jurnalist24, 19-sentyabr 2026.</ref>. == Mazmunı == ''O‘zbekiston Sadosi'' platformalarında Ózbekstan hám jáhánde bolıp atırǵan jańalıqlar, siyasat, ekonomika, jámiyet, mádeniyat hám sportqa tiyisli materiallar jarıtıladı. Joybar sonıń menen birge rásmiy maǵlıwmatlardı, jámiyetlik waqıyalardı hám túrli tarawlardaǵı jańalıqlardı internet paydalanıwshılarına jetkeriwge baǵdarlanǵan. == Platformaları == ''O‘zbekiston Sadosi'' Telegram, Instagram, Facebook, YouTube hám basqa sociallıq tarmaqlarda iskerlik alıp baradı<ref>[https://jurnalist24.uz/?p=8384 “O‘zbekiston Sadosi”: A Digital Media Project Reaching Audiences Across Multiple Platforms]. Jurnalist24, 19-sentyabr 2026.</ref>. Joybardıń [https://uzbekistansadosi.uz/ rásmiy saytında] jańalıqlar, siyasat, ekonomika, jámiyet, mádeniyat, sport hám rásmiy maǵlıwmatlarǵa arnalǵan bólimler bar. == Derekkózler == <references /> == Sırtqı siltemeler == [https://uzbekistansadosi.uz/ O‘zbekiston Sadosi — rásmiy sayt]<br> [https://t.me/UzbekistanSadosi O‘zbekiston Sadosi — Telegram kanalı]<br> [https://jurnalist24.uz/?p=8384 Jurnalist24 — O‘zbekiston Sadosı haqqında maqala] n9qorf0ov86cqcu1chew8yc6m7av827 10 48304 274448 2026-09-30T19:45:00Z Komilkhuja 11245 Taza bet jaratıldı: «{{Infobox | bodyclass = vcard | child = {{lc:{{{embed|}}}}} | decat = yes | titleclass = fn org | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|}}}|sizedefault=frameless|upright={{{logo_upright|}}}|alt={{{logo_alt|}}}|class={{{logo_class|}}}}} | caption1 = {{{logo_caption|}}} | image2 = {{#if:{{{collapsible|}}}|{{hidden begin|title={{if empty|{{{collapse_text|}}}|Scre...» 274448 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | child = {{lc:{{{embed|}}}}} | decat = yes | titleclass = fn org | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|}}}|sizedefault=frameless|upright={{{logo_upright|}}}|alt={{{logo_alt|}}}|class={{{logo_class|}}}}} | caption1 = {{{logo_caption|}}} | image2 = {{#if:{{{collapsible|}}}|{{hidden begin|title={{if empty|{{{collapse_text|}}}|Screenshot}}|titlestyle=background:{{if empty|{{{background|}}}|gainsboro}}; color:inherit;text-align:center|contentstyle=text-align:center}}}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{screenshot|}}}|size={{{screenshot_size|}}}|sizedefault=300px|alt={{{screenshot_alt|}}}}} | caption2 = {{{caption|}}}{{#if:{{{collapsible|}}}|{{hidden end}}}} | label1 = {{longitem|Native name}} | data1 = {{#if:{{{native_name|}}} | {{#if:{{{native_name_lang|}}} | {{lang|{{{native_name_lang}}}|{{{native_name}}} }} | {{{native_name}}} }} }} | label2 = {{longitem|[[Romanization|Romanized]] name}} | data2 = {{{romanized_name|}}} | label3 = Former&nbsp;name{{pluralize from text|{{{former_name|}}}|plural=s}} | class3 = nickname | data3 = {{{former_name|}}} | label4 = Company&nbsp;type | class4 = category | data4 = {{{company_type|}}} | label5 = {{longitem|Website&nbsp;type}} | data5 = {{{website_type|}}} | label6 = Available&nbsp;in | data6 = {{#if:{{{language_count|}}} |{{{language_count}}} languages |{{{language|}}} }}{{{language_footnote|}}} | data7 = {{#if:{{both| {{{language_count|}}} | {{{language|}}}}} |{{Begin hidden|titlestyle=background:transparent;color:inherit;|title=List of languages}}{{{language|}}}{{End hidden}} }} | label8 = [[Ticker symbol|Traded&nbsp;as]] | data8 = {{{traded_as|}}} | label9 = Founded | data9 = {{{founded|}}} | label10 = [[Dissolution (law)|Dissolved]] | data10 = {{{dissolved|}}} | label11 = Predecessor{{pluralize from text|{{{predecessor|}}}|plural=s}} | data11 = {{{predecessor|}}} | label12 = Successor{{pluralize from text|{{{successor|}}}|plural=s}} | data12 = {{{successor|}}} | label13 = Headquarters | class13 = {{#if:{{{headquarters|}}}|label|adr}} | data13 = {{comma separated entries | 1= {{{headquarters|}}} | 2= {{#if:{{{headquarters_city|}}}|<div style="display:inline;" class="locality">{{{headquarters_city|}}}</div>}} | 3= {{#if:{{{headquarters_country|}}}|<div style="display:inline;" class="country-name">{{{headquarters_country|}}}</div>}} }} | label14 = {{longitem|Country of origin}} | data14 = {{{country_of_origin|}}} | label15 = {{longitem|No.&nbsp;of locations}} | data15 = {{{locations|}}} | label16 = Area&nbsp;served | data16 = {{{area_served|}}} | label17 = Owner{{pluralize from text|{{{owner|}}}|plural=s}} | data17 = {{{owner|}}} <!-- Essentially the same, but up to the editor to choose --> | label18 = Creator{{pluralize from text|{{{creator|}}}|plural=s}} | data18 = {{{creator|}}} | label19 = [[Organizational founder|Founder{{pluralize from text|{{{founder|}}}|plural=s}}]] | data19 = {{{founder|}}} | label20 = Editor{{pluralize from text|{{{editor|}}}|plural=s}} | data20 = {{{editor|}}} | label22 = Chairperson | data22 = {{{chairperson|}}} | label23 = President | data23 = {{{president|}}} | label24 = CEO | data24 = {{{CEO|}}} | label25 = {{longitem|Managing director}} | data25 = {{{managing_director|}}} | label26 = General&nbsp;manager | data26 = {{{general_manager|}}} | label27 = Key&nbsp;people | data27 = {{{key_people|}}} | label28 = Industry | class28 = category | data28 = {{{industry|}}} | label29 = Products | data29 = {{{products|}}} | label30 = Services | data30 = {{{services|}}} | label31 = Revenue | data31 = {{{revenue|}}} | label32 = {{longitem|Operating income}} | data32 = {{{operating_income|}}} | label33 = Net&nbsp;income | data33 = {{{net_income|}}} | label34 = Total&nbsp;assets | data34 = {{{assets|}}} | label35 = Total&nbsp;equity | data35 = {{{equity|}}} | label36 = Employees | data36 = {{{num_employees|}}} | label37 = Parent | data37 = {{{parent|}}} | label38 = Divisions | data38 = {{{divisions|}}} | label39 = Subsidiaries | data39 = {{{subsidiaries|}}} | label40 = Website | class40 = url | data40 = {{{website|}}} | label41 = [[IPv6]] support | data41 = {{{ipv6|}}} | label43 = Advertising | data43 = {{{advertising|}}} | label44 = Commercial | data44 = {{{commercial|}}} | label45 = Registration | data45 = {{{registration|}}} | label46 = Users | data46 = {{{num_users|}}} | label47 = Launched | data47 = {{{launched|}}} | label48 = Current&nbsp;status | class48 = category | data48 = {{{current_status|}}} | label49 = [[Computing platform|Native client{{pluralize from text|{{{native_clients|}}}|plural=s}} on]] | data49 = {{{native_clients|}}} <!-- Spelled differently; see [[MOS:ENGVAR]] --> | label50 = {{#if:{{{content_license|}}}|{{longitem|Content license}}|{{longitem|Content licence}}}} | data50 = {{if empty|{{{content_license|}}}|{{{content_licence|}}}}} | label51 = Written&nbsp;in | data51 = {{{written_in|}}} | label52 = [[ISSN]] | data52 = {{ISSN link|1={{{issn|}}}|2={{{eissn|}}}}} | label53 = [[OCLC]]&nbsp;number | data53 = {{#if:{{{oclc|}}}|{{OCLC search link|{{{oclc}}} }} }} | data99 = {{{module|}}} | below = {{{footnotes|}}} }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check | template = [[Template:Infobox website]] | cat = {{main other|Category:Pages using infobox website with conflicting parameters}} | content_license; content_licence }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 2jsj1wxy0arv74w4lj16n7tk2d45cgr 274451 274448 2026-09-30T20:05:49Z Kvazimodo 10433 Kvazimodo atlı paydalanıwshı [[Úlgi:Infobox Website]] betin [[Úlgi:Veb-sayt infoqutısı]] betine aldınǵı bette baǵdarlawshı silteme qaldırmastan kóshirdi: Qáte atama 274448 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | child = {{lc:{{{embed|}}}}} | decat = yes | titleclass = fn org | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|}}}|sizedefault=frameless|upright={{{logo_upright|}}}|alt={{{logo_alt|}}}|class={{{logo_class|}}}}} | caption1 = {{{logo_caption|}}} | image2 = {{#if:{{{collapsible|}}}|{{hidden begin|title={{if empty|{{{collapse_text|}}}|Screenshot}}|titlestyle=background:{{if empty|{{{background|}}}|gainsboro}}; color:inherit;text-align:center|contentstyle=text-align:center}}}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{screenshot|}}}|size={{{screenshot_size|}}}|sizedefault=300px|alt={{{screenshot_alt|}}}}} | caption2 = {{{caption|}}}{{#if:{{{collapsible|}}}|{{hidden end}}}} | label1 = {{longitem|Native name}} | data1 = {{#if:{{{native_name|}}} | {{#if:{{{native_name_lang|}}} | {{lang|{{{native_name_lang}}}|{{{native_name}}} }} | {{{native_name}}} }} }} | label2 = {{longitem|[[Romanization|Romanized]] name}} | data2 = {{{romanized_name|}}} | label3 = Former&nbsp;name{{pluralize from text|{{{former_name|}}}|plural=s}} | class3 = nickname | data3 = {{{former_name|}}} | label4 = Company&nbsp;type | class4 = category | data4 = {{{company_type|}}} | label5 = {{longitem|Website&nbsp;type}} | data5 = {{{website_type|}}} | label6 = Available&nbsp;in | data6 = {{#if:{{{language_count|}}} |{{{language_count}}} languages |{{{language|}}} }}{{{language_footnote|}}} | data7 = {{#if:{{both| {{{language_count|}}} | {{{language|}}}}} |{{Begin hidden|titlestyle=background:transparent;color:inherit;|title=List of languages}}{{{language|}}}{{End hidden}} }} | label8 = [[Ticker symbol|Traded&nbsp;as]] | data8 = {{{traded_as|}}} | label9 = Founded | data9 = {{{founded|}}} | label10 = [[Dissolution (law)|Dissolved]] | data10 = {{{dissolved|}}} | label11 = Predecessor{{pluralize from text|{{{predecessor|}}}|plural=s}} | data11 = {{{predecessor|}}} | label12 = Successor{{pluralize from text|{{{successor|}}}|plural=s}} | data12 = {{{successor|}}} | label13 = Headquarters | class13 = {{#if:{{{headquarters|}}}|label|adr}} | data13 = {{comma separated entries | 1= {{{headquarters|}}} | 2= {{#if:{{{headquarters_city|}}}|<div style="display:inline;" class="locality">{{{headquarters_city|}}}</div>}} | 3= {{#if:{{{headquarters_country|}}}|<div style="display:inline;" class="country-name">{{{headquarters_country|}}}</div>}} }} | label14 = {{longitem|Country of origin}} | data14 = {{{country_of_origin|}}} | label15 = {{longitem|No.&nbsp;of locations}} | data15 = {{{locations|}}} | label16 = Area&nbsp;served | data16 = {{{area_served|}}} | label17 = Owner{{pluralize from text|{{{owner|}}}|plural=s}} | data17 = {{{owner|}}} <!-- Essentially the same, but up to the editor to choose --> | label18 = Creator{{pluralize from text|{{{creator|}}}|plural=s}} | data18 = {{{creator|}}} | label19 = [[Organizational founder|Founder{{pluralize from text|{{{founder|}}}|plural=s}}]] | data19 = {{{founder|}}} | label20 = Editor{{pluralize from text|{{{editor|}}}|plural=s}} | data20 = {{{editor|}}} | label22 = Chairperson | data22 = {{{chairperson|}}} | label23 = President | data23 = {{{president|}}} | label24 = CEO | data24 = {{{CEO|}}} | label25 = {{longitem|Managing director}} | data25 = {{{managing_director|}}} | label26 = General&nbsp;manager | data26 = {{{general_manager|}}} | label27 = Key&nbsp;people | data27 = {{{key_people|}}} | label28 = Industry | class28 = category | data28 = {{{industry|}}} | label29 = Products | data29 = {{{products|}}} | label30 = Services | data30 = {{{services|}}} | label31 = Revenue | data31 = {{{revenue|}}} | label32 = {{longitem|Operating income}} | data32 = {{{operating_income|}}} | label33 = Net&nbsp;income | data33 = {{{net_income|}}} | label34 = Total&nbsp;assets | data34 = {{{assets|}}} | label35 = Total&nbsp;equity | data35 = {{{equity|}}} | label36 = Employees | data36 = {{{num_employees|}}} | label37 = Parent | data37 = {{{parent|}}} | label38 = Divisions | data38 = {{{divisions|}}} | label39 = Subsidiaries | data39 = {{{subsidiaries|}}} | label40 = Website | class40 = url | data40 = {{{website|}}} | label41 = [[IPv6]] support | data41 = {{{ipv6|}}} | label43 = Advertising | data43 = {{{advertising|}}} | label44 = Commercial | data44 = {{{commercial|}}} | label45 = Registration | data45 = {{{registration|}}} | label46 = Users | data46 = {{{num_users|}}} | label47 = Launched | data47 = {{{launched|}}} | label48 = Current&nbsp;status | class48 = category | data48 = {{{current_status|}}} | label49 = [[Computing platform|Native client{{pluralize from text|{{{native_clients|}}}|plural=s}} on]] | data49 = {{{native_clients|}}} <!-- Spelled differently; see [[MOS:ENGVAR]] --> | label50 = {{#if:{{{content_license|}}}|{{longitem|Content license}}|{{longitem|Content licence}}}} | data50 = {{if empty|{{{content_license|}}}|{{{content_licence|}}}}} | label51 = Written&nbsp;in | data51 = {{{written_in|}}} | label52 = [[ISSN]] | data52 = {{ISSN link|1={{{issn|}}}|2={{{eissn|}}}}} | label53 = [[OCLC]]&nbsp;number | data53 = {{#if:{{{oclc|}}}|{{OCLC search link|{{{oclc}}} }} }} | data99 = {{{module|}}} | below = {{{footnotes|}}} }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check | template = [[Template:Infobox website]] | cat = {{main other|Category:Pages using infobox website with conflicting parameters}} | content_license; content_licence }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 2jsj1wxy0arv74w4lj16n7tk2d45cgr 10 48305 274449 2026-09-30T19:47:34Z Komilkhuja 11245 Taza bet jaratıldı: «{{Infobox | bodyclass = vcard | child = {{lc:{{{embed|}}}}} | decat = yes | titleclass = fn org | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|}}}|sizedefault=frameless|upright={{{logo_upright|}}}|alt={{{logo_alt|}}}|class={{{logo_class|}}}}} | caption1 = {{{logo_caption|}}} | image2 = {{#if:{{{collapsible|}}}|{{hidden begin|title={{if empty|{{{collapse_text|}}}|Scre...» 274449 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | child = {{lc:{{{embed|}}}}} | decat = yes | titleclass = fn org | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|}}}|sizedefault=frameless|upright={{{logo_upright|}}}|alt={{{logo_alt|}}}|class={{{logo_class|}}}}} | caption1 = {{{logo_caption|}}} | image2 = {{#if:{{{collapsible|}}}|{{hidden begin|title={{if empty|{{{collapse_text|}}}|Screenshot}}|titlestyle=background:{{if empty|{{{background|}}}|gainsboro}}; color:inherit;text-align:center|contentstyle=text-align:center}}}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{screenshot|}}}|size={{{screenshot_size|}}}|sizedefault=300px|alt={{{screenshot_alt|}}}}} | caption2 = {{{caption|}}}{{#if:{{{collapsible|}}}|{{hidden end}}}} | label1 = {{longitem|Native name}} | data1 = {{#if:{{{native_name|}}} | {{#if:{{{native_name_lang|}}} | {{lang|{{{native_name_lang}}}|{{{native_name}}} }} | {{{native_name}}} }} }} | label2 = {{longitem|[[Romanization|Romanized]] name}} | data2 = {{{romanized_name|}}} | label3 = Former&nbsp;name{{pluralize from text|{{{former_name|}}}|plural=s}} | class3 = nickname | data3 = {{{former_name|}}} | label4 = Company&nbsp;type | class4 = category | data4 = {{{company_type|}}} | label5 = {{longitem|Website&nbsp;type}} | data5 = {{{website_type|}}} | label6 = Available&nbsp;in | data6 = {{#if:{{{language_count|}}} |{{{language_count}}} languages |{{{language|}}} }}{{{language_footnote|}}} | data7 = {{#if:{{both| {{{language_count|}}} | {{{language|}}}}} |{{Begin hidden|titlestyle=background:transparent;color:inherit;|title=List of languages}}{{{language|}}}{{End hidden}} }} | label8 = [[Ticker symbol|Traded&nbsp;as]] | data8 = {{{traded_as|}}} | label9 = Founded | data9 = {{{founded|}}} | label10 = [[Dissolution (law)|Dissolved]] | data10 = {{{dissolved|}}} | label11 = Predecessor{{pluralize from text|{{{predecessor|}}}|plural=s}} | data11 = {{{predecessor|}}} | label12 = Successor{{pluralize from text|{{{successor|}}}|plural=s}} | data12 = {{{successor|}}} | label13 = Headquarters | class13 = {{#if:{{{headquarters|}}}|label|adr}} | data13 = {{comma separated entries | 1= {{{headquarters|}}} | 2= {{#if:{{{headquarters_city|}}}|<div style="display:inline;" class="locality">{{{headquarters_city|}}}</div>}} | 3= {{#if:{{{headquarters_country|}}}|<div style="display:inline;" class="country-name">{{{headquarters_country|}}}</div>}} }} | label14 = {{longitem|Country of origin}} | data14 = {{{country_of_origin|}}} | label15 = {{longitem|No.&nbsp;of locations}} | data15 = {{{locations|}}} | label16 = Area&nbsp;served | data16 = {{{area_served|}}} | label17 = Owner{{pluralize from text|{{{owner|}}}|plural=s}} | data17 = {{{owner|}}} <!-- Essentially the same, but up to the editor to choose --> | label18 = Creator{{pluralize from text|{{{creator|}}}|plural=s}} | data18 = {{{creator|}}} | label19 = [[Organizational founder|Founder{{pluralize from text|{{{founder|}}}|plural=s}}]] | data19 = {{{founder|}}} | label20 = Editor{{pluralize from text|{{{editor|}}}|plural=s}} | data20 = {{{editor|}}} | label22 = Chairperson | data22 = {{{chairperson|}}} | label23 = President | data23 = {{{president|}}} | label24 = CEO | data24 = {{{CEO|}}} | label25 = {{longitem|Managing director}} | data25 = {{{managing_director|}}} | label26 = General&nbsp;manager | data26 = {{{general_manager|}}} | label27 = Key&nbsp;people | data27 = {{{key_people|}}} | label28 = Industry | class28 = category | data28 = {{{industry|}}} | label29 = Products | data29 = {{{products|}}} | label30 = Services | data30 = {{{services|}}} | label31 = Revenue | data31 = {{{revenue|}}} | label32 = {{longitem|Operating income}} | data32 = {{{operating_income|}}} | label33 = Net&nbsp;income | data33 = {{{net_income|}}} | label34 = Total&nbsp;assets | data34 = {{{assets|}}} | label35 = Total&nbsp;equity | data35 = {{{equity|}}} | label36 = Employees | data36 = {{{num_employees|}}} | label37 = Parent | data37 = {{{parent|}}} | label38 = Divisions | data38 = {{{divisions|}}} | label39 = Subsidiaries | data39 = {{{subsidiaries|}}} | label40 = Website | class40 = url | data40 = {{{website|}}} | label41 = [[IPv6]] support | data41 = {{{ipv6|}}} | label43 = Advertising | data43 = {{{advertising|}}} | label44 = Commercial | data44 = {{{commercial|}}} | label45 = Registration | data45 = {{{registration|}}} | label46 = Users | data46 = {{{num_users|}}} | label47 = Launched | data47 = {{{launched|}}} | label48 = Current&nbsp;status | class48 = category | data48 = {{{current_status|}}} | label49 = [[Computing platform|Native client{{pluralize from text|{{{native_clients|}}}|plural=s}} on]] | data49 = {{{native_clients|}}} <!-- Spelled differently; see [[MOS:ENGVAR]] --> | label50 = {{#if:{{{content_license|}}}|{{longitem|Content license}}|{{longitem|Content licence}}}} | data50 = {{if empty|{{{content_license|}}}|{{{content_licence|}}}}} | label51 = Written&nbsp;in | data51 = {{{written_in|}}} | label52 = [[ISSN]] | data52 = {{ISSN link|1={{{issn|}}}|2={{{eissn|}}}}} | label53 = [[OCLC]]&nbsp;number | data53 = {{#if:{{{oclc|}}}|{{OCLC search link|{{{oclc}}} }} }} | data99 = {{{module|}}} | below = {{{footnotes|}}} }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check | template = [[Template:Infobox website]] | cat = {{main other|Category:Pages using infobox website with conflicting parameters}} | content_license; content_licence }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 2jsj1wxy0arv74w4lj16n7tk2d45cgr 3 48306 274453 2026-09-30T20:40:35Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 274453 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 20:40, 2026-jıl 30-sentyabr (UTC) 2x7xvcw3i06js7xlct775sste5b96je 3 48307 274464 2026-10-01T01:41:34Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 274464 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 01:41, 2026-jıl 1-oktyabr (UTC) td3mde85hloc4zlgj8lcw05evpn5uy6 3 48308 274469 2026-10-01T04:42:05Z Bot 3-f 14133 Xosh keldińiz! 274469 wikitext text/x-wiki == Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz! == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] [[Wikipedia:Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba|Maqala baslawshılar ushın qısqa qollanba]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" |[[Fayl:Flag of Karakalpakstan.svg|60px|right|link=]] Qaraqalpaqsha Wikipediaǵa xosh keldińiz, [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]! |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Wikipedia:Dáslepki qádemler]] [[Wikipedia:Dáslepki qádemler|Dáslepki qádemler]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Wikipedianıń qaraqalpaq tili bólimi paydalanıwshılarınıń atınan sizge jalınlı sálem jollaymız. Bul joybarda qatnasıw sizge yosh baǵıshlaydı dep úmit etemiz. Birinshi gezekte joybarda qatnasıwdıń tiykarǵı principleri menen tanısıp shıǵıńız: maqalalardı redaktorlawda [[Wikipedia:Bes tirek|batıl bolıńız]] hám bárqulla [[Wikipedia:Konsensus|iygilikli niyetler]] menen háreket etińiz. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Usı túymeni basıp qol qoyıw múmkin]]Wikipediada maqalalarda qol qoyıw shárt emes, sebebi maqala avtorı haqqındaǵı maǵlıwmat avtomatikalıq tárizde qáliplesedi hám bettiń redaktorlanıw tariyxında saqlanadı. Biraq siz [[Wikipedia:Forum|forumlаrdа]] yamasa ayırım [[Wikipedia:Talqılaw betleri|betlerdiń talqılawlarında]] pikir bildirgenińizde qolıńızdı qoyıwıńız kerek. Bunıń ushın pikirińiz sońında qatara tórt tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisin qoyıw yaki redaktorlaw pаnеliniń ásbaplar qatarındaǵı tiyisli túymeni basıw jetkilikli. Bunda atıńızdı (laqabıńızdı) qoldan jazıp otırıwıńız shárt emes. Ózińizdiń [[Paydalanıwshı:{{BASEPAGENAME}}|paydalanıwshı betińizde]] ózińiz haqqındaǵı maǵlıwmatlardı ornalastırıwıńız múmkin — mısalı, [[Wikipedia:Vavilon|til biliw kónlikpelerińiz]] yamasa qızıǵıwshılıǵıńız sheńberindegi tarawlar. Eger sizde sorawlar payda bolsa, onda sistemanıń [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Contents/kaa/ járdem] betinen paydalanıńız. Nabada ol jerde qanıqtırarlı juwap ala almasańız, sorawıńızdı [[Wikipedia:Forum|joybardıń forum betinde]] yamasa [[Special:MyTalk|jeke talqılaw betińizde]] jazıp qaldırıńız: ol jerge <code><nowiki>{{helpme}}</nowiki></code> úlgisin qollanıp sorawıńızdı qosıńız — basqalar sizge anıq járdem beredi. Nabada siz maqalanı redaktorlawdı qısqa máwlet ishinde juwmaqlay almasańız hám onı sońıraq dawam etpekshi bolsańız, bettiń basına <code><nowiki>{{redaktorlanbaqta}}</nowiki></code> úlgisin qosıp qoyıńız: bul basqa paydalanıwshılarǵa sol betti siz redaktorlap atırǵanlıǵıńız haqqında maǵlıwmat beredi. Isińiz juwmaqlanǵannan soń úlgini alıp taslawdı umıtpańız. Jáne bir márte xosh keldińiz! {{#if:|{{{1}}}}} <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Karakalpak Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Karakalpak skills are not good enough, that’s not a problem. We have an [[Wikipedia:Elshixana|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı]] [[Wikipedia:Maqalalardıń atalıwı|Maqalalardıń atalıwı]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw]] [[Wikipedia:Maqalalardı redaktorlaw|Maqalalardı redaktorlaw]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar]] [[Wikipedia:Ulıwma qaǵıydalar|Ulıwma qaǵıydalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] [[Wikipedia:Súwretlerden paydalanıw siyasatı|Súwretlerden paydalanıw siyasatı]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Wikipedia:Avtorlıq huqıqları]] [[Wikipedia:Avtorlıq huqıqları|Avtorlıq huqıqları]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Wikipedia:Glossariy]] [[Wikipedia:Glossariy|Glossariy]] |} --[[Paydalanıwshı:Bot 3-f|Bot 3-f]] ([[Paydalanıwshı talqılawı:Bot 3-f|talqılaw]]) 04:42, 2026-jıl 1-oktyabr (UTC) awf2hthngp8t2is6u6vvdqhhchjn89i 3 48309 274471 2026-10-01T04:46:51Z Veritas Sapientiae 10684 Veritas Sapientiae atlı paydalanıwshı [[Paydalanıwshı talqılawı:Qdirbaev Ongar]] betin [[Paydalanıwshı talqılawı:Lenian2099]] betine kóshirdi: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Qdirbaev Ongar|Qdirbaev Ongar]]" to "[[Special:CentralAuth/Lenian2099|Lenian2099]]" 274471 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Paydalanıwshı talqılawı:Lenian2099]] n4roez8cs73s4d4iisgos422633zixn