Wikipedia
kabwiki
https://kab.wikipedia.org/wiki/Asebter_agejdan
MediaWiki 1.47.0-wmf.3
first-letter
Media
Uslig
Mmeslay
Amseqdac
Amyannan umsqedac
Wikipedia
Amyannan n Wikipedia
Tugna
Amyannan n tugna
MediaWiki
Amyannan n MediaWiki
Talɣa
Amyannan n talɣa
Tallat
Amyannan n tallat
Taggayt
Amyannan n taggayt
Awwur
Amyannan uwwur
Asenfaṛ
Amyannan usenfaṛ
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Sujet
Aselkim n Tunt
0
25479
116508
116507
2026-05-23T11:06:39Z
Gurzil90x
14292
Arniɣ-d ayen ilaqen
116508
wikitext
text/x-wiki
[[Tugna:Bloch Sphere.svg|vignette|<nowiki>Aglam n uqubit ɣef tekkurt n Bloch. Addad $|\psi\rangle = \alpha|0\rangle + \beta|1\rangle$ d agaz ɣef tjumma n tekkurt, yezga-d gar yiɣeṭṭafen, $|0\rangle$ d $|1\rangle$.</nowiki>]]
Aselkim n tunt neɣ taselkimt n tunt d anagraw asenselkam amaynut i yesseqdacen ilugan n '''tmikanikt n tunt'''. Mgal aselkim amensay i seqdacen medden yal ass akken ad xedmen tiwuriwin-nsen, aselkim n tunt yessexdam iferdisen n yisallen imaynuten i wumi neqqar Abit n Tunt '''"Qubit"'''.
* '''Deg uselkim amensay:''' Isallen ttwarun s yibiten (Bits), anda yal abit yezmer ad yili d '''0''' neɣ d '''1'''.
* '''Deg uselkim n tunt:''' Qubit yezmer ad yili d '''0''', d '''1''', neɣ '''d 0 d 1 deg yiwen n wakud'''.
== Iferdisen Igejdanen n Tunt ==
=== Asembbibi n Tunt: ===
Asembbibi n tunt d yiwen seg yiferdisen igejdanen i yettaken tizemmar timeqqranin i uselkim n tunt. Akken i d-nebder yakan, abit amensay yeṭṭafar yiwen n waddad kan deg yiwen n wakud: ama d 0, ama d 1. Maca, s tmuɣli ɣer yilugan n tmikanikt n tunt, "Qubit" yezmer ad yili deg waddad n 0 akked waddad n 1 s yiwet n tikelt. D addad-agi i wumi neqqar "Asembbibi".
Iwakken ad negzu ayagi s telqayt, nezmer ad nefk amedya n tceqquft n tedrimt. Deg tsenselkimt tamensayt, ma nḍegger taceqquft-nni, ad d-teɣli ama ɣef wudem n zdat(0) ama ɣef wudem n deffir (1). Maca, deg tsenselkimt n tunt, asembbibi yettemcabi ɣer tceqquft-nni mi ara tettezzi deg yigenni: ur telli ɣef wudem n zdat, ur telli ɣef wudem n deffir, maca tella deg sin n waddaden-a deg yiwen n wakud, armi d taswiɛt i deg ara teḥbes neɣ mi ara tt-nesket.
S tallelt n usembbibi-ya, aselkim n tunt yesɛa tazmert ad yexdem aṭas n tsiḍen deg yiwen n wakud. Yal mi ara nrennu amḍan n yiqubiten deg unagraw, tizemmar n uselkim ttnernint s wudem Asuzmir, ayen i as-yettaken lǧehd ad yefru uguren isenselkamen imrayen ay iweɛṛen ɣef yiselkimen i neqdec yis-sen ass-a.
=== Amcubbek n Tunt: ===
[[Amcubbek Anectan|Amcubbek n tunt]] d iferdis agejdan wis sin i ɣef tebna tsenselkimt n tunt. Ayagi yemmal-d yiwen n wassay awḥid i d-yettnulfun gar sin n yiqubiten neɣ ugar. Mi ara mcubbeken yiqubiten-a, addad n yiwen deg-sen yeqqen s wudem usrid ɣer waddad n wayeḍ, ɣas akken yezmer ad yili wemgarad ameqqran n wemkan gar-asen.
Iwakken ad negzu ayagi: ma yella nesket addad n yiwen n uqubit amcubbek (amedya, nufa-t d 0), addad n uqubit wis sin ad d-yettwassen imir kan deg yiwet n taswiɛt, mebla ma nettraǧu akud akken ad tewweḍ telɣut gar-asen. Ɣas ad yili yiwen n uqubit deg tegnit (lqaɛa) wayeḍ yezga-d deg wayyur, tigawt ɣef yiwen ad tessekcem tazrirt-is ɣef wayeḍ s wudem war akud.
Deg uselkim n tunt, ma yella asembbibi yettak-d tizemmar i wexdam n waṭas n waddaden deg yiwen n wakud, amcubbek d netta i d aseɣwen i yessemlalayen iqubiten-a akken ad xedmen s tdukli am yiwen n unagraw ameqqran, deg wemkan ad yexdem yal qubit i yiman-is. S tdukli n usembbibi akked umcubbek, inagrawen n tunt sɛan tazmert ad frun uguren yeɛṛen n usiḍen s urured yifen s waṭas iselkimen imensayen, ladɣa deg taɣulin n uwgelhen n yisallen d utellel(neɣ aserwes) n yibelkimen.
== Iḥricen n Useqdec (Tiwuriwin) ==
Aselkim n tunt ur yelli ara kan d tikti n teẓri, maca d allal atikniki i d-yusan n iwakken ad d-yawi abeddel aẓuran deg waṭas n tiɣula n tudert. S tezmert-is ɣef ufray n wuguren yeɛṛen n usiḍen s urured agaman, yezmer ad yeldi tiwwura i tmusniwin timaynutin.
=== 1. Tujjya d Tekrura ===
Deg unnar n tekrura d tujjya, tigin d usnulfu n yisafaren (ddwawi) imaynuten d leqdic yettaṭṭafen aṭas n wakud d tedrimt. Ugur agejdan i d-ttmagaren yimassanen d '''utellel''' (neɣ aserwes) n yibelkimen d tzelɣiwin timeqqranen, am yiprutinen. Iselkimen imensayen n tura, ɣas ǧehden, ur sɛin ara tazmert ad xedmen aserwes i lqaleb d tikli n yibelkimen-a neɣ i tzelɣiwin s telqayt, acku yal mi ara yimɣur umḍn an n belkimen neɣ tzelɣiwin, amḍan n waddaden yettnerni s wudem asuzmir.
Maca, aselkim n tunt, s tallelt n "usembbibi" d "umcubbek n tunt", yezmer ad yegzu yerna ad yexdem utellel i tsedmirin tikruranin akken llant swaswa deg tilawt n ugama. S waya, aselkim n tunt ad yeǧǧ imassanen ad:
* '''Snulfun isafaren imaynuten s urured:''' Deg wemkan n ukeyyed n yal abelkim deg unnar n tnaremt, aselkim n tunt yezmer ad isiḍen anwa abelkim i iwulmen i weḥbas n kra n waṭṭan di kra kan n teswaɛin.
* '''Gzun aḍfas n yiprutinen:''' Asegzi n wamek i tteḍfasen yiprutinen ad d-yefk isafaren i waṭṭanen yeɛṛen am waṭṭan n Alzheimer neɣ aṭṭan n kunṣir.
* '''Snernin tujjya tudmawant:''' Asileɣ n ddwawi imaynuten i yettwaxedmen swaswa ɣef lqaleb d unagraw n ujenṭed n ADN n yal amdan s timmad-is, ayen ara yesnaɣsen aṭas isemdiyen inidisanen.
=== 2. Annar n Uwgelhen ===
Awgelhen amensay n tura (am win yettmestin ɣef isallen n tbankiwin, d yiẓeḍwa n usiweḍ) yebna ɣef wuguren imrayen(uxnizen) n usiḍen(am wid icudden ɣer imḍanen imezwura). Amedya, yettak aṭas n wakud – ahat ugar n waṭas n yiseggasen i uselkim amensay – iwakken ad yejber yerna ad ifrez imḍanen imeqqranen aṭas. Maca, s useqdec n uselkim n tunt, ayen yellan d ugur i wexdam s yiseggasen, yezmer ad yettwafru di kra n tesdidin. Ayagi yettban-d amzun d amihi ameqqran ɣef taɣellist n yisallen deg umaḍal.
Iwakken ad d-naf tifrat i umihi-ya, imassanen snulfan-d ayen umi neqqar '''Awgelhen n Tunt'''. Aḥric-a yesseqdac ilugan lqayen n tmikanikt n tunt, ladɣa amcubbek akked usembbibi, iwakken ad ibnu inagrawen n tuffra d uwgelhen n yisallen ur nezmir ara ad ttwareẓen:
* '''Azuzer n Tsura n Tunt (QKD):''' S tarrayt-a, tasarut n uwgelhen i nseqdac iwakken ad nsekcem isallen, tettwaceggaɛ s tzelɣiwin n tafat (ifuṭunen) yellan deg waddad n usembbibi. Ma yella walbeɛḍ yeɛreḍ ad iẓer neɣ ad yaker tasaruṭ-nni deg webrid, addad n tunt ad ibeddel imir kan (acku asked yessengaray asembbibi). S waya, imceggɛen ad ɛeqlen d akken tella-d teɛdawit, yerna ad sbedden asikel n yisallen uqbel ad ttawakren.
* '''Taɣellist yebnan ɣef ugama:''' Mgal awgelhen amensay i yebnan ɣef wuguren n tusnakt (i yezmer uselkim ad ten-yefru ma iǧhed), awgelhen n tunt yebna ɣef yilugan n tfizikt. D ayen ur nezmir ad yettwareẓ s wudem taẓrayant, ɣas ma yella wemdan-nni yesɛa aselkim iǧehden akk deg umaḍal.
* '''Ammesten n Yiẓedwa i d-iteddun:''' Aselkim n tunt d uwgelhen n tunt ad ldint abrid i ubennu n yiẓedwa internet n tunt, wagi d azeṭṭa ara d-yefken taɣellist tamagdazt i telɣut d yisallen usligen, izerfanen neɣ wid n unabaḍ.
=== 3. Tigzi Taragmawant ===
Tigzi taragmawant (IA) tettnerni s wudem ameqqran deg yiseggasen-a ineggura, maca taweḍ ɣer kra n tilisa imi tesra aṭas n tezmert n usiḍen d wakud iwakken ad tesleḍ isefka imeqqranen s yiselkimen imensayen. D dagi i d-yekcem uselkim n tunt, ara as-yefken afud agaman iwakken ad tifel tilisa-ya.
S tallelt n tmikanikt n tunt, inagrawen n tegzi taragmawant ad sɛun tazmert ad lemden yerna ad frun uguren uxnizen s urured yifen s waṭas ayen yellan tura:
* '''Asɣiwel n Ulmad lqayen:''' Timudmin timeqqranin n tutlayt neɣ tid n uɛeqqel n tugniwin (am talyiwin n usekfel n tira - OCR) ttaṭafent aṭas n wakud iwakken ad ttwasileɣent. Aselkim n tunt yezmer ad iseqdec asembbibi iwakken ad isiḍen aṭas n waddaden deg yiwen n wakud, ayen ara yesnernin arured n ulmad-nsent s wudem asuzmir.
* '''Asleḍ n Yisefka Imeqqranen:''' Iwakken ad d-naf izenziɣen yeffren deg yigrawen imeqqranen n yisefka, aselkim n tunt yezmer ad ifrez yerna ad yextir isallen-a s tseddi tamagdazt. Ad yessiweḍ ad yegzu isallen imrayen n ugama neɣ n tdamsa deg kra n tesdidin.
* '''Asekkey yugaren tilas:''' Deg waṭas n taɣulin, tigzi taragmawant tkeččem deg usekkey n yisuraf (am usuddes n yisekkilen deg yiẓeḍwa). Tunt ad teǧǧ tigzi taragmawant ad d-taf tifrat timezwura i wuguren n tsiḍen iwɛeṛen mebla ma yettṛuḥu wakud s ukeyyed n yal abrid i yiman-is.
=== 4. Asekkey ===
Asekkey d yiwen seg yeḥricen i d-yefkan azal ameqqran i tmekanikt n tunt. Deg tilawt, asekkey d anadi ɣef tefrayt yufraren gar yimelyan neɣ yimelyaren n tefrayin yellan, ama i usemẓi n wakud, n tedrimt, neɣ i uswuddu n tezmert s wudem iwulmen. Iselkimen imensayen ttewḥalen u ttaṭṭafen aṭas n lweqt mi ara ugten '''yimyerren''' deg yiwen n wugur. Maca, aselkim n tunt yezmer ad issekkey isuraf-a s urured asuzmir, imi yezmer ad yaley akk iberdan d waddaden deg yiwen n wakud.
Asekkey n tunt ad yeldi tiwwura deg waṭas n taɣulin:
* '''Asiweḍ d Tnezzut:''' Tikebbaniyin timeqqranin srant ad sekkyent iberdan n usiweḍ n yisafaren-nsent. Aselkim n tunt yezmer ad d-yefk abrid wezzilen yerna yelhan akk i yimsniyen, ɣas ma ggten yimyerren n webrid-nni (am lḥal n tegnawt, zzeḥma, atg.).
* '''Tadamsa d Tnigawin:''' Deg unnar n tbankiwin d tkebbaniyin n usekles, asekkey ad isseḥbiber ɣef yidrimen d yizeṭṭwan n usenfel. Aselkim ad d-isiḍen amek ara teddu yal '''tanigawt''' s wudem '''ittcaren''', iwakken ad iḥader ɣef tdamsa seg yimihiyen yerna ad d-yawi abaɣur anafella s uselḥu yugaren tilas.
* '''Tujjya:''' Asekkey yekcem ula deg tsenselkimt n tujjya. Deg sbiṭarat, inagrawen n tunt zemren ad sekkyen isefka udmawanen n yimuḍan iwakken ad d-fken '''tujjya''' s wudem tusdidt send ad nnernin waṭṭanen.
* '''Asuddes n Tigawin:''' Deg taɣult n usnulfu d tmugri, asekkey yettɛawan deg usuddes lqayen n yal '''tigawt''' tameskirt deg yisenfaren imeqqranen, akken ad tifsus tɣellist yerna ad tenqes taẓeyt n tfarest n tkebbanit.
imzv9ig8uzk1zrhbc4jpdwcq4o0ckx6