Wikipedia kabwiki https://kab.wikipedia.org/wiki/Asebter_agejdan MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Media Uslig Mmeslay Amseqdac Amyannan umsqedac Wikipedia Amyannan n Wikipedia Tugna Amyannan n tugna MediaWiki Amyannan n MediaWiki Talɣa Amyannan n talɣa Tallat Amyannan n tallat Taggayt Amyannan n taggayt Awwur Amyannan uwwur Asenfaṛ Amyannan usenfaṛ TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Sujet Blaise Pascal 0 5209 116953 116944 2026-07-30T12:47:25Z Gurzil90x 14292 Arniɣ-d ayen ilaqen 116953 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Blaise Pascal (neɣ s teqbaylit: Bliz Paskal)''' ilul deg 19 yunyu 1623 deg Clairmont (Clermont-Ferrand n wass-a) deg Fransa, immut deg 19 ɣuct 1662 deg Paris. Yella d afelsuf, amsnulfu, d amaru afṛensis. Blaise pascal( neɣ nezmer a t-naru s teqbaylit s "'''Bliz Paskal'''") d yiwen seg yimusnaken, yifelsafen d yimasnakucen imeqranen i d-tefka franṣa i umaḍal deg tasut n 17, Yella d amdan i yessnen ad yesdukkel gar tusnakt, tasengama(tafizikt), tafelsafit d tesnakuct deg yiwen n wallaɣ ifazen. Isem-is yeqqim yettwaru s yisekkilen n wureɣ deg umezruy n tussna d tfelsafit n umaḍal. == Tudert-is == Ilul '''Bliz Paskal''' ass n 19 yunyu 1623 di Clermont-Ferrand, tamdint yellan di Fransa. Bab-as, ''Étienne Pascal'', yella d anezzarfu yerna d amusnak iḥemmlen tusnakt mliḥ. Yemma-s, ''Antoinette Bégon'', temmut mi yella Paskal meẓẓi, ur yewwiḍ ara kraḍ n yiseggasen. Yeqqim d agujil netta d snat n yessetma-s: ''Gilberte'' d ''Jacqueline''. Bab-as i s-yesselmed tusnakt d yilesalat seg mi yella meẓẓi. Paskal yella d aqcic i d-yettbanen s wallaɣ-is ameqran: deg mraw d sin n yiseggasen, yufa-d s timmad-is belli tiɣemmaṛ n ukerdis ttawḍent ɣer 180 n tfesniwin. Bab-as, mi yeẓra ayagi, yeḥṣa belli mmi-s d yiwen seg yimdanen ur nettili ara aṭas deg umezruy. Di 1631, twacult tguǧǧ ɣer Paris. Din, Paskal yekcem ɣer yigrawen n yimusnaken i d-yettilin dina. Yemlal d yimusnaken am ''Descartes'', ''Fermat'' d wiyaḍ. Di 1640, twacult tguǧǧ ɣer Rouen anda bab-as yuɣal d anezzarfu n tgeldit. Di 1646, Paskal d twacult-is kecmen ɣer umussu n ''Jansenism'', yiwen n umussu asɣanan i d-yekkan seg ''Port-Royal''. Ayagi yella d abeddel ameqran di tudert-is: seg wass-nni, taflest d tasnakuct uɣalent d tiɣawsiwin timeqranin di tudert-is. Di 1654, Paskal yedder-d yiwet n termit n wayen i wumi qqaren « tirmit n yiḍ n tmes ». Deg yiḍ n 23 wamber 1654, yeḥsa s yiwen n uḥulfu ameqran n Ṛebbi, yeččur ul-is s tumert d tafat. Seg wass-nni, yura awal-agi: « Ul yesɛa tissebganin-is i ur yessin ara wallaɣ. » Ayagi yuɣal d yiwen seg yinzan-is imeqranen. Paskal yemmut ass n 19 ɣuct 1662 di Paris, ur yewwiḍ ara 39 n yiseggasen. Aṭṭan i t-yenɣan yella d win n iliwi d wallaɣ, yeǧǧa-d idlisen ur kemmlen ara. == Amahil-is deg Tusnakt == === Tamacint n usiḍen === Di 1642, mi yesɛa mraw d tẓa n yiseggasen, Paskal yesnulfa-d tamacint n usiḍen i wumi qqaren « Pascaline ». Tamacint-a tella d tin i izemren ad teg timerniyin d tukksiwin n yemḍanen. Yesnulfa-tt akken ad yɛiwen bab-as deg umahil-is n usiḍen n yidrimen. Tamacint-a d yiwet seg yisnulfuyen imezwura n tselkimt deg umezruy. === Taseqqart d tusnakt n ugacur === Di 1654, Paskal yura i Fermat tabratin ɣef wugur n « beṭṭu n wurar ». Ugur-a yeqqen ɣef wamek ara yettwabeṭṭu udrim ger sin yemraren ma yella wurar ur yemmid ara. Seg tiririt-agi i d-yekka llsas n tusnakt n tseqqart, i wumi qqaren ass-a « taseqqart ». Paskal d Fermat d nutni i d-ibabaten n tussna-a. === Akerdis n Paskal === Paskal yura-d daɣen ɣef ukerdis, yessken-d aṭas n yisekkuden deg tanzeggit. Yessnulfa-d « akerdis n Paskal » i yettwassnen ass-a s yisem-is. === Ifeḍ d wayen ur nesɛi taggara === Paskal yura-d daɣen ɣef yemḍanen ur nesɛi taggara, ɣef wayen i wumi qqaren « ifeḍ ». Yessken-d belli llan sin lesnaf n yifeḍ: ifeḍ n umḍan d ifeḍ n tsekta. Ayagi yella d asnulfu ameqran deg tusnakt n lawan-nni. == Amahil-is deg Tasengama(Tafizikt) == === Ilem d ṣṣda n tegnewt === Di 1647 d 1648, Paskal yexdem tirmitin timeqranin ɣef tilemt d ṣṣda n tegnewt. Yessken-d belli tilemt tezmer ad tili, mgal wayen i d-yenna [[Aristot|Arisṭuṭ]] i yeqqaren belli « agama yekreh ilem ». Paskal yexdem tirmit s uferdis n zzibaɣ: yeččur aqadus s zzibaɣ, yezzi-t, yessken-d belli zzibaɣ yettṣubbu cwiṭ, yeǧǧa ilem deg tama ufella. Tirmit-a tella d anza dakken ilem yezmer ad yili. Yessken-d daɣen belli ṣṣda n tegnewt tettnaqas mi ara nali ɣef yidurar. Yessuter i gma-s n tultma-s ad yexdem tirmit ɣef udrar n Puy-de-Dôme. Tirmit-a tesɛa azal ameqran acku tessken-d belli tegnewt tesɛa taẓeyt, d netta i d-ittaken ṣṣda. === '''Asaḍuf n Paskal''' === Seg tirmitin-a, Pascal yessnulfa-d asaḍuf i yettwassnen ass-a s yisem-is: « Asaḍuf n Paskal ». Asaḍuf-a yeqqar-d belli ṣṣda i yettwasersen ɣef imengi yellan deg yiwen n wemkan imedlen am tbuqalt, ṣṣda yettwazuzer s wudem yugdan ɣef yal amkan n yiri n umengi-nni. Asaḍuf-a d llsas n tusnakt n yimengiyen, yerna yettwasxeddem ass-a deg waṭas n yinagrawen imikaniyen. === Tirmitin ɣef yilem === Tirmitin n Paskal ɣef yilem llant d tignatin timeqranin deg umezruy n tasengama. Ssent-d belli yilem yezmer ad yili, yerna ssent-d belli tegnewt tesɛa taẓeyt. Ayagi ybeddel tamusni n yimdanen ɣef umaḍal. == Isekkuden-is(Tiẓṛiyin-is) deg Tfelsafit == === Amdan gar temɣwer d lihana<ref>Lihana d awal seg ungal n Ɛmer Mezdad, anamek-is "misére" s tefṛansist.</ref> === Paskal yeqqar-d belli amdan d amdan n sin n yidisan. Seg yidis, yesɛa allaɣ, yezmer ad yissin, ad yexemmem, ad yaf tidett — ayagi d temɣwer-is. Seg yidis niḍen, d amdan ur nesɛi ara tazmert, yettmettat, yettnaɛtab, ur yessin ara ayen ara d-yilin — ayagi d lihana-s. Paskal yeqqar-d belli amdan ur yezmir ara ad yili d ameqran kan neɣ d ameẓẓyan kan. Yella gar sin. D ayagi i t-yerran d amdan: d amdan i yessnen belli d amdan. === Taflest d Wallaɣ === Paskal yeqqar-d belli allaɣ d allal ameqran, yerna ilaq ad yettwasxeddem. Maca yeqqar-d daɣen belli allaɣ yesɛa tilisa-s. Llan yidgan anda allaɣ ur yezmir ara ad yaweḍ: taflest, tayri, Ṛebbi. Deg yidgan-a, d ul i d-ittawin tidett. === Tamusni s wudem n umassaɣ === Paskal yeqqar-d belli tamusni n wemdan tella kan s wudem umassaɣ mačči s wudem umagdez. Amdan yessen cwiṭ, maca ur yessin ara kullec. Yezmer ad yissin kra n tiẓṛiyin deg tusnakt, maca ur yezmir ara ad yissin ayen akk yellan. Yezmer ad yissin kra n yisuḍaf deg tasengama, maca ur yezmir ara ad yissin ayen akk i d-yettilin. == Tiẓṛiyin-is deg Tmetti == === Tamdint d Tmetti === Paskal yura-d daɣen ɣef tmetti, ɣef wamek i tteddun yimdanen gar-asen. Yeqqar-d belli tmetti tebna ɣef waṭas n yisuḍaf ur nesɛi ara llsas deg tidett, maca i yelhan akken ad tili talwit. == Tiẓṛiyin-is deg Tussna n Umeslay == === Inaw d Tmeslayt === Paskal yura-d daɣen ɣef wamek i tteddun yimdanen s wawal. Yeqqar-d belli inaw n yimdanen d allal n ussken n tidmiwin, maca daɣen d allal n tukksa n tidett. Yeqqar-d belli ilaq ad nehder s wudem i d-ittawin seg wul, mačči s wudem i d-ittawin seg wallaɣ kan. === Tira d Tsekla === Paskal yella d amaru ifazen. Tira-s d tin i d-yettawin seg wul, s wudem afessas, s wudem i yezmer ad yefhem yal amdan. Ur yebɣi ara ad yaru s wudem i yezwaren, s wawalen iweɛren. Yebɣa ad yaru s wudem i d-yettawin seg wul, s wudem i yezmer ad yaweḍ ɣer wul n umeɣri. ==Ayen yura Blaise Pascal== *Essai pour les coniques (1640) *Expériences nouvelles touchant le vide (1647) *Récit de la grande expérience de l’équilibre des liqueurs (1648) *Traité du triangle arithmétique (1654) *Les Provinciales (Correspondances 1656-1657) *Élément de géométrie (1657) *De l’Esprit géométrique et de l’Art de persuader (1657) *Histoire de la roulette (1658) *L’Art de persuader (1660) *Pensées (1669, posthume) [[Taggayt:Tameddurt]] [[Taggayt:Amsnuflu]] [[Taggayt:Afelsuf]] iphpa14wexae2q8ln8splskspzu6ajb 116958 116953 2026-07-31T11:52:07Z Gurzil90x 14292 Arniɣ-d ayen ilaqen 116958 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Blaise Pascal (neɣ s teqbaylit: Bliz Paskal)''' ilul deg 19 yunyu 1623 deg Clairmont (Clermont-Ferrand n wass-a) deg Fransa, immut deg 19 ɣuct 1662 deg Paris. Yella d afelsuf, amsnulfu, d amaru afṛensis. Blaise pascal( neɣ nezmer a t-naru s teqbaylit s "'''Bliz Paskal'''") d yiwen seg yimusnaken, yifelsafen d yimasnakucen imeqranen i d-tefka franṣa i umaḍal deg tasut n 17, Yella d amdan i yessnen ad yesdukkel gar tusnakt, tasengama(tafizikt), tafelsafit d tesnakuct deg yiwen n wallaɣ ifazen. Isem-is yeqqim yettwaru s yisekkilen n wureɣ deg umezruy n tussna d tfelsafit n umaḍal. == Tudert-is == Ilul '''Bliz Paskal''' ass n 19 yunyu 1623 di Clermont-Ferrand, tamdint yellan di Fransa. Bab-as, ''Étienne Pascal'', yella d anezzarfu yerna d amusnak iḥemmlen tusnakt mliḥ. Yemma-s, ''Antoinette Bégon'', temmut mi yella Paskal meẓẓi, ur yewwiḍ ara kraḍ n yiseggasen. Yeqqim d agujil netta d snat n yessetma-s: ''Gilberte'' d ''Jacqueline''. Bab-as i s-yesselmed tusnakt d yilesalat seg mi yella meẓẓi. Paskal yella d aqcic i d-yettbanen s wallaɣ-is ameqran: deg mraw d sin n yiseggasen, yufa-d s timmad-is belli tiɣemmaṛ n ukerdis ttawḍent ɣer 180 n tfesniwin. Bab-as, mi yeẓra ayagi, yeḥṣa belli mmi-s d yiwen seg yimdanen ur nettili ara aṭas deg umezruy. Di 1631, twacult tguǧǧ ɣer Paris. Din, Paskal yekcem ɣer yigrawen n yimusnaken i d-yettilin dina. Yemlal d yimusnaken am ''Descartes'', ''Fermat'' d wiyaḍ. Di 1640, twacult tguǧǧ ɣer Rouen anda bab-as yuɣal d anezzarfu n tgeldit. Di 1646, Paskal d twacult-is kecmen ɣer umussu n ''Jansenism'', yiwen n umussu asɣanan i d-yekkan seg ''Port-Royal''. Ayagi yella d abeddel ameqran di tudert-is: seg wass-nni, taflest d tasnakuct uɣalent d tiɣawsiwin timeqranin di tudert-is. Di 1654, Paskal yedder-d yiwet n termit n wayen i wumi qqaren « tirmit n yiḍ n tmes ». Deg yiḍ n 23 wamber 1654, yeḥsa s yiwen n uḥulfu ameqran n Ṛebbi, yeččur ul-is s tumert d tafat. Seg wass-nni, yura awal-agi: « Ul yesɛa tissebganin-is i ur yessin ara wallaɣ. » Ayagi yuɣal d yiwen seg yinzan-is imeqranen. Paskal yemmut ass n 19 ɣuct 1662 di Paris, ur yewwiḍ ara 39 n yiseggasen. Aṭṭan i t-yenɣan yella d win n iliwi d wallaɣ, yeǧǧa-d idlisen ur kemmlen ara. == Amahil-is deg Tusnakt == === Tamacint n usiḍen === Di 1642, mi yesɛa mraw d tẓa n yiseggasen, Paskal yesnulfa-d tamacint n usiḍen i wumi qqaren « Pascaline ». Tamacint-a tella d tin i izemren ad teg timerniyin d tukksiwin n yemḍanen. Yesnulfa-tt akken ad yɛiwen bab-as deg umahil-is n usiḍen n yidrimen. Tamacint-a d yiwet seg yisnulfuyen imezwura n tselkimt deg umezruy. === Taseqqart d tusnakt n ugacur === Di 1654, Paskal yura i Fermat tabratin ɣef wugur n « beṭṭu n wurar ». Ugur-a yeqqen ɣef wamek ara yettwabeṭṭu udrim ger sin yemraren ma yella wurar ur yemmid ara. Seg tiririt-agi i d-yekka llsas n tusnakt n tseqqart, i wumi qqaren ass-a « taseqqart ». Paskal d Fermat d nutni i d-ibabaten n tussna-a. === Akerdis n Paskal === Paskal yura-d daɣen ɣef ukerdis, yessken-d aṭas n yisekkuden deg tanzeggit. Yessnulfa-d « akerdis n Paskal » i yettwassnen ass-a s yisem-is. === Ifeḍ d wayen ur nesɛi taggara === Paskal yura-d daɣen ɣef yemḍanen ur nesɛi taggara, ɣef wayen i wumi qqaren « ifeḍ ». Yessken-d belli llan sin lesnaf n yifeḍ: ifeḍ n umḍan d ifeḍ n tsekta. Ayagi yella d asnulfu ameqran deg tusnakt n lawan-nni. == Amahil-is deg Tasengama(Tafizikt) == === Ilem d ṣṣda n tegnewt === Di 1647 d 1648, Paskal yexdem tirmitin timeqranin ɣef tilemt d ṣṣda n tegnewt. Yessken-d belli tilemt tezmer ad tili, mgal wayen i d-yenna [[Aristot|Arisṭuṭ]] i yeqqaren belli « agama yekreh ilem ». Paskal yexdem tirmit s uferdis n zzibaɣ: yeččur aqadus s zzibaɣ, yezzi-t, yessken-d belli zzibaɣ yettṣubbu cwiṭ, yeǧǧa ilem deg tama ufella. Tirmit-a tella d anza dakken ilem yezmer ad yili. Yessken-d daɣen belli ṣṣda n tegnewt tettnaqas mi ara nali ɣef yidurar. Yessuter i gma-s n tultma-s ad yexdem tirmit ɣef udrar n Puy-de-Dôme. Tirmit-a tesɛa azal ameqran acku tessken-d belli tegnewt tesɛa taẓeyt, d netta i d-ittaken ṣṣda. === '''Asaḍuf n Paskal''' === Seg tirmitin-a, Pascal yessnulfa-d asaḍuf i yettwassnen ass-a s yisem-is: « Asaḍuf n Paskal ». Asaḍuf-a yeqqar-d belli ṣṣda i yettwasersen ɣef imengi yellan deg yiwen n wemkan imedlen am tbuqalt, ṣṣda yettwazuzer s wudem yugdan ɣef yal amkan n yiri n umengi-nni. Asaḍuf-a d llsas n tusnakt n yimengiyen, yerna yettwasxeddem ass-a deg waṭas n yinagrawen imikaniyen. === Tirmitin ɣef yilem === Tirmitin n Paskal ɣef yilem llant d tignatin timeqranin deg umezruy n tasengama. Ssent-d belli yilem yezmer ad yili, yerna ssent-d belli tegnewt tesɛa taẓeyt. Ayagi ybeddel tamusni n yimdanen ɣef umaḍal. == Isekkuden-is(Tiẓṛiyin-is) deg Tfelsafit == === Amdan gar temɣwer d lihana<ref>Lihana d awal seg ungal n Ɛmer Mezdad, anamek-is "misére" s tefṛansist.</ref> === Paskal yeqqar-d belli amdan d amdan n sin n yidisan. Seg yidis, yesɛa allaɣ, yezmer ad yissin, ad yexemmem, ad yaf tidett — ayagi d temɣwer-is. Seg yidis niḍen, d amdan ur nesɛi ara tazmert, yettmettat, yettnaɛtab, ur yessin ara ayen ara d-yilin — ayagi d lihana-s. Paskal yeqqar-d belli amdan ur yezmir ara ad yili d ameqran kan neɣ d ameẓẓyan kan. Yella gar sin. D ayagi i t-yerran d amdan: d amdan i yessnen belli d amdan. === Taflest d Wallaɣ === Paskal yeqqar-d belli allaɣ d allal ameqran, yerna ilaq ad yettwasxeddem. Maca yeqqar-d daɣen belli allaɣ yesɛa tilisa-s. Llan yidgan anda allaɣ ur yezmir ara ad yaweḍ: taflest, tayri, Ṛebbi. Deg yidgan-a, d ul i d-ittawin tidett. === Tamusni s wudem n umassaɣ === Paskal yeqqar-d belli tamusni n wemdan tella kan s wudem umassaɣ mačči s wudem umagdez. Amdan yessen cwiṭ, maca ur yessin ara kullec. Yezmer ad yissin kra n tiẓṛiyin deg tusnakt, maca ur yezmir ara ad yissin ayen akk yellan. Yezmer ad yissin kra n yisuḍaf deg tasengama, maca ur yezmir ara ad yissin ayen akk i d-yettilin. == Tiẓṛiyin-is deg Tmetti == === Tamdint d Tmetti === Paskal yura-d daɣen ɣef tmetti, ɣef wamek i tteddun yimdanen gar-asen. Yeqqar-d belli tmetti tebna ɣef waṭas n yisuḍaf ur nesɛi ara llsas deg tidett, maca i yelhan akken ad tili talwit. == Tiẓṛiyin-is deg Tussna n Umeslay == === Inaw d Tmeslayt === Paskal yura-d daɣen ɣef wamek i tteddun yimdanen s wawal. Yeqqar-d belli inaw n yimdanen d allal n ussken n tidmiwin, maca daɣen d allal n tukksa n tidett. Yeqqar-d belli ilaq ad nehder s wudem i d-ittawin seg wul, mačči s wudem i d-ittawin seg wallaɣ kan. === Tira d Tsekla === Paskal yella d amaru ifazen. Tira-s d tin i d-yettawin seg wul, s wudem afessas, s wudem i yezmer ad yefhem yal amdan. Ur yebɣi ara ad yaru s wudem i yezwaren, s wawalen iweɛren. Yebɣa ad yaru s wudem i d-yettawin seg wul, s wudem i yezmer ad yaweḍ ɣer wul n umeɣri. == Ayen i d-Yeǧǧa == === Azal-is deg Tusnakt === Paskal yeǧǧa-d azal ameqran deg tusnakt. Taseqqart, i d-yesnulfa netta d Fermat, tuɣal d yiwen seg yinagrawen imeqranen n tusnakt ass-a. Amḍan n Paskal yettwasxeddem deg waṭas n yinagrawen. Tirmitin-is ɣef yilem d ṣṣda n tegnewt beddlent tamusni n yimdanen ɣef umaḍal. === Azal-is deg Tasengama === Tiẓṛi n Paskal d yiwen seg yisekkuden imeqranen n tasengama. Tettwasxeddem ass-a deg waṭas n yinagrawen imikaniyen. Tirmitin-is ɣef tilemt llant d tignatin timeqranin deg umezruy n tussna. === Azal-is deg Tfelsafit d Tesnakuct === Tidmiwin n Paskal ɣef wemdan, ɣef Ṛebbi, ɣef taflest d wallaɣ(leɛqel,) mazal ttwaɣrant ass-a. Amseɣmer n Paskal mazal yettwasxeddem deg yigrawen n tfelsafit d tesnakuct. Tidmiwin-is ɣef ul d leɛqel mazal ttawin-t-id deg yigrawen n tfelsafit. === Azal-is deg Tsekla === Paskal yella d amaru ifazen. Tira-s d tin i d-yettawin seg wul, s wudem afessas, s wudem i yezmer ad yefhem yal amdan. « Tidmiwin » d yiwen seg yidlisen imeqranen n tsekla tafṛansist. « Tibratin n yimezdaɣ » d adlis niḍen i yura, deg-s yenna-d ayen i yexdem mgal yisuddmen n lawan-is. ==Ayen yura Blaise Pascal== *Essai pour les coniques (1640) *Expériences nouvelles touchant le vide (1647) *Récit de la grande expérience de l’équilibre des liqueurs (1648) *Traité du triangle arithmétique (1654) *Les Provinciales (Correspondances 1656-1657) *Élément de géométrie (1657) *De l’Esprit géométrique et de l’Art de persuader (1657) *Histoire de la roulette (1658) *L’Art de persuader (1660) *Pensées (1669, posthume) [[Taggayt:Tameddurt]] [[Taggayt:Amsnuflu]] [[Taggayt:Afelsuf]] 28g49ej04j19p1heh9qygtvnt2hxhoz Nerva 0 25524 116954 116950 2026-07-30T12:59:39Z Gurzil90x 14292 Arniɣ-d ayen ilaqen 116954 wikitext text/x-wiki [[Tugna:Togato, I sec dc. con testa di restauro da un ritratto di nerva, inv. 2286.JPG|vignette|Asebdad n umenkad aṛumani Nerva.]] '''Nerva''' neɣ '''Marcus Cocceius Nerva''' d yiwen seg yimenkaden imeqqranen n Tmenkda Taṛumanit. Yeṭṭef adabu gar iseggasen 96 d 98 S.Ɛ (Seld Ɛisa). Ɣas akken '''tanzagt''' n unbaḍ-is tella d tawezlant aṭas, tallit-is tella d tigejdit deg umezruy aṛumani. D netta i d amenzu deg n wayen umi neqqar "Semmus n Yimenkaden Igerrzen", wid i d-yewwin talwit, '''amnekni''' d tezmert i tmurt. == Tawuri Tazayezt Ddaw Imenkaden Izwaren == Nerva yexdem ddaw kraḍ n yimenkaden uqbel ad yuɣal d amenkad s timmad-is: '''Ddaw Neiru:''' Yella d ameddakel yerna d amsewsi n umenkad [[Niru]]. Deg tallit-a, yekcem ar ugraw n yimcewwṛen n umenkad. '''Ddaw [[Vespasyan]] d [[Titus]]:''' Yekemmel tawuri-ines tasertant, yerna yettwafren d aqunṣul (amenzu n uwanek) deg useggas 71. '''Ddaw [[Dumisyan]]:''' Yella d aqunṣul i tikkelt tis snat deg useggas 90, yerna yeqqim d aɛeggal n ugraw n yimcewwṛen n umenkad. Deg yal tallit, Nerva yettwassen s leḥnana-ines, s tmusni-ines n usaḍuf(lqanun), yerna s tezmert-is n usefru d tira n yisefra. tv6yklln3iwxvivm2ubx2m39ye847wp 116955 116954 2026-07-31T00:18:51Z Gurzil90x 14292 Arniɣ-d ayen ilaqen 116955 wikitext text/x-wiki [[Tugna:Togato, I sec dc. con testa di restauro da un ritratto di nerva, inv. 2286.JPG|vignette|Asebdad n umenkad aṛumani Nerva.]] '''Nerva''' neɣ '''Marcus Cocceius Nerva''' d yiwen seg yimenkaden imeqqranen n Tmenkda Taṛumanit. Yeṭṭef adabu gar iseggasen 96 d 98 S.Ɛ (Seld Ɛisa). Ɣas akken '''tanzagt''' n unbaḍ-is tella d tawezlant aṭas, tallit-is tella d tigejdit deg umezruy aṛumani. D netta i d amenzu deg n wayen umi neqqar "Semmus n Yimenkaden Igerrzen", wid i d-yewwin talwit, '''amnekni''' d tezmert i tmurt. == Tawuri Tazayezt Ddaw Imenkaden Izwaren == Nerva yexdem ddaw kraḍ n yimenkaden uqbel ad yuɣal d amenkad s timmad-is: '''Ddaw Neiru:''' Yella d ameddakel yerna d amsewsi n umenkad [[Niru]]. Deg tallit-a, yekcem ar ugraw n yimcewwṛen n umenkad. '''Ddaw [[Vespasyan]] d [[Titus]]:''' Yekemmel tawuri-ines tasertant, yerna yettwafren d aqunṣul (amenzu n uwanek) deg useggas 71. '''Ddaw [[Dumisyan]]:''' Yella d aqunṣul i tikkelt tis snat deg useggas 90, yerna yeqqim d aɛeggal n ugraw n yimcewwṛen n umenkad. Deg yal tallit, Nerva yettwassen s leḥnana-ines, s tmusni-ines n usaḍuf(lqanun), yerna s tezmert-is n usefru d tira n yisefra. == Awway ar Ukursi n Tgelda == Ass n 18 ctember 96, amenkad [[Dumisyan]] yettwenɣa s yifassen n yimcewwṛen-is d yemdanen i t-iqeṛṛben. Aṭas n yiseggasen, Dumisyan yella yessenker tugdi d lḥif gar yimdanen n tmenkda, yerna yella yeḥkem s ufus n ṭṭrad. Mmi yettwenɣa Dumisyan, Agraw n Usqamu n Ssina yefren Nerva d amenkad amaynut. Nerva yesɛa azal n 65 neɣ 66 n yiseggasen mi yettwafren, d netta i d amenkad amenzu i yettwafernen s ufus n Ssina, mačči s ufus n yiserdasen. 9909rkr609rnpxopih2te99922oi19d 116956 116955 2026-07-31T00:20:28Z Gurzil90x 14292 seɣtiɣ kra n tuccḍiwin 116956 wikitext text/x-wiki [[Tugna:Togato, I sec dc. con testa di restauro da un ritratto di nerva, inv. 2286.JPG|vignette|Asebdad n umenkad aṛumani Nerva.]] '''Nerva''' neɣ '''Marcus Cocceius Nerva''' d yiwen seg yimenkaden imeqqranen n Tmenkda Taṛumanit. Yeṭṭef adabu gar iseggasen 96 d 98 S.Ɛ (Seld Ɛisa). Ɣas akken '''tanzagt''' n unbaḍ-is tella d tawezlant aṭas, tallit-is tella d tigejdit deg umezruy aṛumani. D netta i d amenzu deg n wayen umi neqqar "Semmus n Yimenkaden Igerrzen", wid i d-yewwin talwit, '''amnekni''' d tezmert i tmurt. == Tawuri Tazayezt Ddaw Imenkaden Izwaren == Nerva yexdem ddaw kraḍ n yimenkaden uqbel ad yuɣal d amenkad s timmad-is: '''Ddaw Neiru:''' Yella d ameddakel yerna d amsewsi n umenkad [[Niru]]. Deg tallit-a, yekcem ar ugraw n yimcewwṛen n umenkad. '''Ddaw [[Vespasyan]] d [[Titus]]:''' Yekemmel tawuri-ines tasertant, yerna yettwafren d aqunṣul (amenzu n uwanek) deg useggas 71. '''Ddaw [[Dumisyan]]:''' Yella d aqunṣul i tikkelt tis snat deg useggas 90, yerna yeqqim d aɛeggal n ugraw n yimcewwṛen n umenkad. Deg yal tallit, Nerva yettwassen s leḥnana-ines, s tmusni-ines n usaḍuf(lqanun), yerna s tezmert-is n usefru d tira n yisefra. == Awway ar Ukursi n Tgelda == Ass n 18 ctember 96, amenkad [[Dumisyan]] yettwenɣa s yifassen n yimcewwṛen-is d yemdanen i t-iqeṛṛben. Aṭas n yiseggasen, Dumisyan yella yessenker tugdi d lḥif gar yimdanen n tmenkda, yerna yella yeḥkem s ufus n ṭṭrad. Mmi yettwenɣa Dumisyan, Agraw n Usqamu n Sina yefren Nerva d amenkad amaynut. Nerva yesɛa azal n 65 neɣ 66 n yiseggasen mi yettwafren, d netta i d amenkad amenzu i yettwafernen s ufus n Sina, mačči s ufus n yiserdasen. 6tk729qa7spklor53qtwull0hydp9xv 116957 116956 2026-07-31T09:47:04Z Gurzil90x 14292 Arniɣ-d ayen ilaqen 116957 wikitext text/x-wiki [[Tugna:Togato, I sec dc. con testa di restauro da un ritratto di nerva, inv. 2286.JPG|vignette|Asebdad n umenkad aṛumani Nerva.]] '''Nerva''' neɣ '''Marcus Cocceius Nerva''' d yiwen seg yimenkaden imeqqranen n Tmenkda Taṛumanit. Yeṭṭef adabu gar iseggasen 96 d 98 S.Ɛ (Seld Ɛisa). Ɣas akken '''tanzagt''' n unbaḍ-is tella d tawezlant aṭas, tallit-is tella d tigejdit deg umezruy aṛumani. D netta i d amenzu deg n wayen umi neqqar "Semmus n Yimenkaden Igerrzen", wid i d-yewwin talwit, '''amnekni''' d tezmert i tmurt. == Tawuri Tazayezt Ddaw Imenkaden Izwaren == Nerva yexdem ddaw kraḍ n yimenkaden uqbel ad yuɣal d amenkad s timmad-is: '''Ddaw Neiru:''' Yella d ameddakel yerna d amsewsi n umenkad [[Niru]]. Deg tallit-a, yekcem ar ugraw n yimcewwṛen n umenkad. '''Ddaw [[Vespasyan]] d [[Titus]]:''' Yekemmel tawuri-ines tasertant, yerna yettwafren d aqunṣul (amenzu n uwanek) deg useggas 71. '''Ddaw [[Dumisyan]]:''' Yella d aqunṣul i tikkelt tis snat deg useggas 90, yerna yeqqim d aɛeggal n ugraw n yimcewwṛen n umenkad. Deg yal tallit, Nerva yettwassen s leḥnana-ines, s tmusni-ines n usaḍuf(lqanun), yerna s tezmert-is n usefru d tira n yisefra. == Awway ar Ukursi n Tgelda == Ass n 18 ctember 96, amenkad [[Dumisyan]] yettwenɣa s yifassen n yimcewwṛen-is d yemdanen i t-iqeṛṛben. Aṭas n yiseggasen, Dumisyan yella yessenker tugdi d lḥif gar yimdanen n tmenkda, yerna yella yeḥkem s ufus n ṭṭrad. Mmi yettwenɣa Dumisyan, Agraw n Usqamu n Sina yefren Nerva d amenkad amaynut. Nerva yesɛa azal n 65 neɣ 66 n yiseggasen mi yettwafren, d netta i d amenkad amenzu i yettwafernen s ufus n Sina, mačči s ufus n yiserdasen. == Tasertit d Yisentalen n Wenbaḍ-is == Nerva yebda anbaḍ-is s ubeddel n tsertit n Dumisyan. Gar wayen yexdem: === Taɣdemt d Tlelli === Yegdel anɣi n yimcewwṛen; yenna-d belli ur yettwanɣ ara yiwen seg usqamu n Sina deg tallit n wenbaḍ-is. Yessefsex akk izmaẓen(icaraɛen) n « tkerkas » i d-yessker Dumisyan. Yessekcem-d akk imdanen i yettwanfan ɣer berra n tmnekda, yerna yerr-asen-d ayla-nsen. === Tadamsa d Tmetti === Yesseɣli kra n tewsitin ɣef yegduden. Yefka akal i yegduden igellilen. Yessker-d anagraw n « alimenta »: d tallalt n yedrimen i yigerdan igellilen n Ṭelyan, akken ad sɛun ayen ara ččen yerna ad ɣren. Yesseɣti tadamsa n tmnekda, yerna yessebded isuḍaf imaynuten i weḥrez n yedrimen n uwanek. === Lebni d Usseɣti === Yebna ikufiyen di Ṛuma. Yesseɣti iberdan d yisuka n waman. Yerna ikemmel kra n yisenfaren n lebni i d-yeǧǧa [[Dumisyan]]. == Uguren d Wuguren n Wenbaḍ == Nerva, ɣas akken yella d amdan n leḥnana, iqubel uguren imeqqranen: Iserdasen ur t-ḥemmlen ara: Taserdest (garde prétorienne) tella tḥemmel Dumisyan, yerna ur teqbil ara Nerva. Deg useggas 97, yiserdasen n tserdest ṭṭfen Nerva deg uxxam-is, suturen-as ad ten-yeǧǧ ad nɣen wid i yenɣan Dumisyan. Ulac-as aɛeggal n twacult ara yuɣalen d amenkad: Nerva ur yesɛi ara arraw, yerna yella d amɣar. Ayagi yella d ugur ameqqran i tgelda. iqo4exvivgyzjj28ejvw908g2lcu063 116959 116957 2026-07-31T11:53:12Z Gurzil90x 14292 seɣtiɣ kra n tuccḍiwin 116959 wikitext text/x-wiki [[Tugna:Togato, I sec dc. con testa di restauro da un ritratto di nerva, inv. 2286.JPG|vignette|Asebdad n umenkad aṛumani Nerva.]] '''Nerva''' neɣ '''Marcus Cocceius Nerva''' d yiwen seg yimenkaden imeqqranen n Tmenkda Taṛumanit. Yeṭṭef adabu gar iseggasen 96 d 98 S.Ɛ (Seld Ɛisa). Ɣas akken '''tanzagt''' n unbaḍ-is tella d tawezlant aṭas, tallit-is tella d tigejdit deg umezruy aṛumani. D netta i d amenzu deg n wayen umi neqqar "Semmus n Yimenkaden Igerrzen", wid i d-yewwin talwit, '''amnekni''' d tezmert i tmurt. == Tawuri Tazayezt Ddaw Imenkaden Izwaren == Nerva yexdem ddaw kraḍ n yimenkaden uqbel ad yuɣal d amenkad s timmad-is: '''Ddaw Neiru:''' Yella d ameddakel yerna d amsewsi n umenkad [[Niru]]. Deg tallit-a, yekcem ar ugraw n yimcewwṛen n umenkad. '''Ddaw [[Vespasyan]] d [[Titus]]:''' Yekemmel tawuri-ines tasertant, yerna yettwafren d aqunṣul (amenzu n uwanek) deg useggas 71. '''Ddaw [[Dumisyan]]:''' Yella d aqunṣul i tikkelt tis snat deg useggas 90, yerna yeqqim d aɛeggal n ugraw n yimcewwṛen n umenkad. Deg yal tallit, Nerva yettwassen s leḥnana-ines, s tmusni-ines n usaḍuf(lqanun), yerna s tezmert-is n usefru d tira n yisefra. == Awway ar Ukursi n Tgelda == Ass n 18 ctember 96, amenkad [[Dumisyan]] yettwenɣa s yifassen n yimcewwṛen-is d yemdanen i t-iqeṛṛben. Aṭas n yiseggasen, Dumisyan yella yessenker tugdi d lḥif gar yimdanen n tmenkda, yerna yella yeḥkem s ufus n ṭṭrad. Mmi yettwenɣa Dumisyan, Agraw n Usqamu n Sina yefren Nerva d amenkad amaynut. Nerva yesɛa azal n 65 neɣ 66 n yiseggasen mi yettwafren, d netta i d amenkad amenzu i yettwafernen s ufus n Sina, mačči s ufus n yiserdasen. == Tasertit d Yisentalen n Wenbaḍ-is == Nerva yebda anbaḍ-is s ubeddel n tsertit n Dumisyan. Gar wayen yexdem: === Taɣdemt d Tlelli === Yegdel anɣi n yimcewwṛen; yenna-d belli ur yettwanɣ ara yiwen seg usqamu n Sina deg tallit n wenbaḍ-is. Yessefsex akk izmaẓen(icaraɛen) n « tkerkas » i d-yessker Dumisyan. Yessekcem-d akk imdanen i yettwanfan ɣer berra n tmnekda, yerna yerr-asen-d ayla-nsen. === Tadamsa d Tmetti === Yesseɣli kra n tewsitin ɣef yegduden. Yefka akal i yegduden igellilen. Yessker-d anagraw n « alimenta »: d tallalt n yedrimen i yigerdan igellilen n Ṭelyan, akken ad sɛun ayen ara ččen yerna ad ɣren. Yesseɣti tadamsa n tmnekda, yerna yessebded isuḍaf imaynuten i weḥrez n yedrimen n uwanek. === Lebni d Usseɣti === Yebna ikufiyen di Ṛuma. Yesseɣti iberdan d yisuka n waman. Yerna ikemmel kra n yisenfaren n lebni i d-yeǧǧa [[Dumisyan]]. == Uguren n Wenbaḍ == Nerva, ɣas akken yella d amdan n leḥnana, iqubel uguren imeqqranen: Iserdasen ur t-ḥemmlen ara: Taserdest (garde prétorienne) tella tḥemmel Dumisyan, yerna ur teqbil ara Nerva. Deg useggas 97, yiserdasen n tserdest ṭṭfen Nerva deg uxxam-is, suturen-as ad ten-yeǧǧ ad nɣen wid i yenɣan Dumisyan. Ulac-as aɛeggal n twacult ara yuɣalen d amenkad: Nerva ur yesɛi ara arraw, yerna yella d amɣar. Ayagi yella d ugur ameqqran i tgelda. lsux10402dijo77z45798cxvhvwgkxf