Wikipedia kajwiki https://kaj.wikipedia.org/wiki/A%CC%B1gba%CC%B1dang_Ka%CC%B1zzu MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Ka̱zzu nkkang A̱nyan di Ba̱ryat A̱byi Ba̱ryat a̱byi Wikipedia Ba̱ryat Wikipedia Fayil Ba̱ryat nfayil MediaWiki Ba̱ryat MediaWiki Ka̱zzuan Ba̱ryat ka̱zzuan Brang Ba̱ryat brang Ka̱srong Ba̱ryat ka̱srong TimedText TimedText talk Kkwan Ba̱ryat nkkwan Event Event talk F (zuzzwa twang) 0 472 28711 8049 2026-05-29T13:57:39Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28711 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''F, au f''', Nu a̱yet a̱nba̱ kutat an zu̱zzwa du̱twang Latin bu̱ nwap nzaan na yya pfwong di zu̱zzwa ji ni nbrang shong. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] 2x27wwyyv3lftnimzjgjlxmpghnt4qd Federal Polytechnic Nasarawa 0 473 28712 27941 2026-05-29T13:58:26Z TheZaunEssayist 227 /* */ 28712 wikitext text/x-wiki '''The Federal Polytechnic, Nasarawa''' ba na yei FPN, a̱ yet a̱gbodang ka̱kpri du̱twang u̱ a̱ shyi ka̱yat Nasarawa, a Nasarawa sitet ni, u̱ ka̱byen Naijerya ba bvo na yei ba̱hyom, FedPolyNas au FPN. Ba yin sak ka̱kpri ka ka̱tuk 1 an hywa 7 1983, a̱ ga n shya du̱wat zzak yya npfong u̱ na̱bvwa shyi ba̱nyet. U̱ du̱rya 2019, ka̱kpri ka a̱ wrak swa nak na̱won du̱twang a a̱ rau 3,681 ni, 2,361 a̱ yet ba̱nyet twang cincong diploma (Natio8nal Diploma) wwon ba̱nyet 1,320 a̱ yet ba̱nyet a̱gbodang diploma (Higher National diploma). A̱gbodang a̱ntyok bra̱ng ka̱bvwa nu (The Rector) an hywan swak bu̱ ayring u̱ du̱rya 2020, Abdullahi Ahmed, a yin hywa di a̱ntyok bra̱ng ka̱bvwa National Information Technology Development Agency (NITDA) ka̱ya Abuja di a̱ hwa ka̱kpri ka ni a̱ mi a̱ yet ka̱bvwa ta̱twang bvwak ku ku ba npfwong ICT bu nkyang a ba nu zzek ba̱nyet a̱tsatsak zzak ni rot krum ji ba ka̱n hywat an kkwan a̱ya ni. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach Zonkwa 2025]] ma18t9g533yjh89rtfjfpxibdm49ako 28713 28712 2026-05-29T13:58:40Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28713 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''The Federal Polytechnic, Nasarawa''' ba na yei FPN, a̱ yet a̱gbodang ka̱kpri du̱twang u̱ a̱ shyi ka̱yat Nasarawa, a Nasarawa sitet ni, u̱ ka̱byen Naijerya ba bvo na yei ba̱hyom, FedPolyNas au FPN. Ba yin sak ka̱kpri ka ka̱tuk 1 an hywa 7 1983, a̱ ga n shya du̱wat zzak yya npfong u̱ na̱bvwa shyi ba̱nyet. U̱ du̱rya 2019, ka̱kpri ka a̱ wrak swa nak na̱won du̱twang a a̱ rau 3,681 ni, 2,361 a̱ yet ba̱nyet twang cincong diploma (Natio8nal Diploma) wwon ba̱nyet 1,320 a̱ yet ba̱nyet a̱gbodang diploma (Higher National diploma). A̱gbodang a̱ntyok bra̱ng ka̱bvwa nu (The Rector) an hywan swak bu̱ ayring u̱ du̱rya 2020, Abdullahi Ahmed, a yin hywa di a̱ntyok bra̱ng ka̱bvwa National Information Technology Development Agency (NITDA) ka̱ya Abuja di a̱ hwa ka̱kpri ka ni a̱ mi a̱ yet ka̱bvwa ta̱twang bvwak ku ku ba npfwong ICT bu nkyang a ba nu zzek ba̱nyet a̱tsatsak zzak ni rot krum ji ba ka̱n hywat an kkwan a̱ya ni. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach Zonkwa 2025]] mt9znktbi0viow22hkwukj760zj44r4 Federal University of Applied Sciences Kachia 0 474 28714 27590 2026-05-29T13:59:33Z TheZaunEssayist 227 /* */ 28714 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q133501295}} The '''Federal University of Applied Sciences Kachia (FUASK)''' a̱ yet a̱gbodang ka̱zzu du̱twang ka̱ya Kachia, Ka̱tak Sitet A̱kaduna, u̱ ka̱byen Naijerya. Ba nwwa du̱twang ti ka̱yemi u̱ du̱rya 2025. Ba yin san du̱nok ka̱bvwa ti nyai an bvwak a̱yin nu ba yin ta̱son a̱ nok ka̱bvwa ka a nun yrang a̱gbodang ka̱kpri du̱twang u na̱ yi nyei Nok University ni u̱ du̱rya 2021. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach Zonkwa 2025]] 9j785zkna8pgogst5sjfb6xfoozqbc5 Fedinan Majellan 0 475 28715 28115 2026-05-29T14:00:26Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28715 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Fedinan Magellan''' (c. cci kop jring cci nyaai bu swak a̰nunai cicrak sunat katuk swak nhwa bu a̰tuyring hywan naai a duryya cci kop jring cci tswon bu swak nhwa bu a̰yring 1480 – 27 April 1521) ayin yet a̱ntyok Potugis a̱cong kaciyet caang nabvwa ba kṵ bvwo bu bvo yya planning bu kwak kason u durya cci kop jring cci tswan bu swak bu a̱kumbvuyring sunat cci kop jring cci tswan bu swak nhwa bu a̰hwa 1519–22 kaciyet bvo nakrang a̰zakpai a̰tatson Indiya. Kaciyet ka mi a̰mi, na yin dyi a̱bvwong kabvwa ka ban yei Strait of Magellan ni, kayemi na yya anvwo nayabwai seyak katsutsrang n banyer Urop a gbadang duywu bashekwot Pacific ka ni, a bvo shya duwat mon katsutsrang bu banyet Philippines. Nu Magellan nu a̰yin kwwu a̰ zwang bu banyet Philipin a̱ duryya cci kop jring bu cci tsswon bu nswak nhwa bu a̱yring 1521, ma ba̰ kpadang npfwong nu na, a̰ sshi an vwak a̰ngwak soja Supen navigator Juan Sebastián Elcano, a̰yin zzwang pfwong brok nat supen a durya cci kop jring cci tswa̱n bu swak nhwa bu a̰hwa 1522, rot a̰bvo yet katsutsrang tywong krang kasa ka ni. jzbvs18nxaco64vya7z4fd3tzvhe8vk Francisco Goya 0 476 28716 27591 2026-05-29T14:03:36Z TheZaunEssayist 227 /* */ 28716 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q5432}} '''Francisco José de Goya Y Lucientes''' (Nwaktat (30) Hywan Tat cci cop mjring cci a̱tu̱yring bu̱ nwak naai bu̱ a̱kutat (March, 1746) – Swak bu̱ akutat 16 Hywan Naai cci cop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak hwa bu̱ ạ̱nunai (16/4/1828)) A̱ yin yet a̱ntyok Sipen, wwon abvo a̱yet a̱ngwak ssuk ma̱mwuk bu̱ wwang a̱kpa. Ba ku ccang u̱ ka̱nu a̱tsatsak a̱pfwong u̱ a̱ byyi ka̱bvwa ssang an pfwong wwang ma̱mwuk ka̱ram a̱ ya ni. Ba na hywa du nu̱ a̱yet ka̱ngbop ka an cei ba̱kukkwo ba̱ngwak ba wwon a̱yet ka̱won ka̱ssu an cei ka̱pffun a an tssup ni. Ba yin byin Goya ka̱ya Fuendetodos, Aragon u̱ karyi ba̱nyet ssha hwat u̱ du̱rya cci kop jring bu̱ cci atuyring bu̱ swaknaai bu̱ a̧̱kutat 1746. A̱ yin nwwa myamm du̱ssuk nyai an za swak bu̱ a̱naai (14) nbvwak José Luzán Martinez wwon na̱ bu̱ brak a̱ nat Madrit a̱ su myamm nbvwak Anton Raphael Mengs. A̱ yin bvwa Josefa Bayeu u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱tu̱yring bu̱ nswak a̱tuyring bu̱ a̱tat 1773. Goya a̱ yin yet a̱ntyok jang du̱ssuk kabvwa ya du̱tyok Spanish Crown u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci atu̱yring bu̱ nswak anunai bu̱ a̱kutat 1786, wwon ka̱tsitsrang npfwong nu ka a̱ yin yet du̱ssuk nma̱mwuk ba̱nyet du̱tyok bu̱ byyi du̱tyok, bu̱ nkyang a̱ jang ka̱ryi du̱tyok ka ni. Npfwong nbvwak Goya nzaan a̱ri sshi ma a̱yin a̱ maai a̱ bvwo ka̱ssu a̱huhwa nu ka ba. A̱ yin kpa a̱katuk nhyyu nu na ba̱ yin yyat a̱ bvwo du̱ccu nkpa ti ba u̱ du̱rya cci kop jring bu̱ cci a̱tuyring bu̱ swak a̱kumbvuyring bu̱ a̱tat (1793), nkpa na yin ku̱ tyyi na̱ yet a̱ntyok a̱tutwan wwon pfwong nu na nwwa naat ndyin. == Katsitsrang swatkasa == Francisco de Goya ba yin ku byin Fuendetodos, Aragón, Sipen, katuk nwang tat 30 an hywan tat u̱ du̱rya cci kop jring cci a̱tuyring bu̱ swak naai bu̱ akutat (1746) ka̱ryi José Benito de Goya y Franque bu̱ Gracia de Lucientes y Salvador. Ba yin drok nyai u̱ka̱nkrang Zaragoza, ma hywak drok a yin sshi ba, ma ba hwa di a̱ yin ssha pfwong a̱mi ka̱yemi. a̱yet a̱naba̱ a̱mi nyaai Basque, ba yet ku byin nu ba a̱nduson a̱niyai Zerain, [5] fwong yya bu̱ swa nu na a̱yet gilder (jji nkyang du gold), a̱kyang na a̱yet na nyyi tssub Kazah bu̱ kyang hwok a̱nsham swat kasa (decorative craftwork). Francisko Goya a̱mi a̱yin cam dunok bu̱ jji kankrang di gold bu̱ kyang yet kasham ū dunok Basilica of Our Lady of the Pillar (Santa Maria del Pilar), a̱gbodang cathedral Zaragoza nu. Francisco a̱yet kawon a̱mba naai, a̱ tssub a̱wumba a̱nab nu ni Rita (b. ba ku byin a̱ du̱rya cci kop jring bu̱ cci a̱tuyring bu̱ nswaktat bu̱ a̱tuyring 1737), a̱wumba a̱ssam Tomás (b. ba ku byin a̱ du̱rya cci jring bu̱ cci a̱tuyring bu̱ nswaktat bu̱ a̱kumbvuyring 1739) (who was to follow in his father's trade) bu a̱wumba a̱nab a̱mbahwa Jacinta (b. ba ku byin a du̱rya cci kop jring bu̱ cci atuyring bu nswaknaai bu̱ a̱tat 1743). nawon zzam ba̱ hwa a̱ ku tssub, Mariano (b. ba ku byin a̱durya cci kop jring bu̱ cci a̱tuyring bu̱ nswakfwon 1750) bu̱ Camilo (b. ba ku byin a̰ du̱rya cci kop jring bu̱ cci a̱tuyring bu̱ nswakfwon bu̱ a̱tat 1753). Famili Mama nu aswat swat ryi anye ba nyaai karyi dutyok (pretensions of nobility) ma karyi ka, dunok zamani kafwun (a modest brick cottage), ayet kabaa au̱ kayi byi bu̱ duyrek ba ami kawai. Karam du̱rya cci kop jring bu̱ cci a̱tuyring bu̱ nswaknaai bu̱ a̱kumbvuyring (About 1749) José bu Gracia a̱ ssan karyi swat ba kayat Zaragoza a̱brok di swat ba na a̱gbadang kankrang nu. U̱ ba a̱kpa na ba̱ jem a̱ssak a̱yi a̱ nin twang karyok ka ni, A̱huhwa a̱ryi nye Goya a̱ yin wui yya dutyang a̱ makaranta Escuelas Pías de San Antón, ba yin trang dutyang ti kayemi ba. Dutwang nu ti a̱yin nmaai maai di ku cring tankyo bvut ba. Dutwang ̇nu ti yi maai a̱nsham ba; a yi bvo tutwang, a̱ bvo dijem bu̱ twang krum, bu̱ bvo kyang a̱yet klassics ni. A̱huhwa Robert Hughes kuryi a̱nye Goya "a̱huhwa a̱syak du carpenter a̱nkyang yet philosophikal bu̱ theological ni ba, bu̱ a̱huhwa a̱ dussuk mammuk... a̱yet kyang a̱ na vwo sosai ni (were very down to earth): Goya a̱yin yet theoretician ba." a makarata a̱yin byi a̱tsatsak baryuei ba ssyang ba nu ni had a̱kbom nom nu bu̱ nawon makarata na, da̱ ni di Martín Zapater; ba̱ wosika cci jring bu̱ nswak tat bu̱ a̱yring 131 Goya na yin jem nyai du̱rya cci kop jring bu̱ cci a̱tuyring bu̱ nswak a̱tuyring bu̱ a̱pfwon 1775 had karam dukkwu Zapater ni a̱ du̱rya cci kop jring bu̱ cci anunai bu̱ a̱tat 1803 a̱za tyei Goya katsutsrang ā̰za tyei a̱zizrak swat nu na a̱ court a̱nyyi Madrid. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] 71nrcksau7bgv8dptzfuruvhkwx2pr7 Frank Lloyd Wright 0 477 28717 27592 2026-05-29T14:04:25Z TheZaunEssayist 227 /* */ 28717 wikitext text/x-wiki {{Databox|item=Q5604}} '''Frank Lloyd Wright Sr.''' hywan a̱kutat katuk a̱nunai a durya cci kop jring cvi ananai bu swak a̱kutat bu a̱tuyring sunat katuk a̱kumbvuyrin hywan naai cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak npffwon bu a̱kumbvuyring (June 8, 1867 – April 9, 1959) A̱ yin yet a̱ntyok Amerika, a̱ yya pfwong wwang bu̱ wwut bu̱ du̱nok, a̱ bvo jem a̱kpa bu̱ zza̱k. A̱ yin wwang na̱nok a a̱ rau cci kop jring (1000) ni ka̱yat a̱ryya nswak a̱tu̱yring (70) ka na yin yya na wwut bu̱ na̱nok ni. Wright a̱ yin n byyi bvak u̱ ka̱ccet ba̱nyet wwang na̱nok ka̱ram a̱ ya, a̱̱ yin nbyi bvak u̱ ra ndya Ba̱nyet du̱nok ka̱ram a̱ya u̱ ka̱sa ka sarei du̱ pfwong bu̱ yya ji na̱ yin nba gho ni. Ba̱nyet ba̱gu̱ngang ka̱bvwa npfwong nu̱ ka Taliesin Fellowship. A̱ yin tyyi ryya u̱ wwang du̱nok ti nu̱ gbrik nkyang a byyi nyyai Ba̱neyyu ni su kpang nkyang ka̱sa na sshi a̱za̱kpai ni, bu̱ nkyang a yin nyei (organic architecture). A̱huhwa a̱ni a̱ yin sshi an pfwong a na yya a 'Fallingwater'a durya cvi kop jring vvi a̱kumbvuyting swak ntat bu a̱pffwon (1935), nyyi na ba ryi ku ra̱u kpit npfwong ̱ a̱ bu̱ kpang ka̱pfun ni. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] tvi4tk12yasgu7g3qzyrpre27fxr75x Franz Kafka 0 478 28718 27873 2026-05-29T14:06:17Z TheZaunEssayist 227 /* */ 28718 wikitext text/x-wiki '''Franz Kafka''' (Ka̱tuk ạ̱tat 3 an hywan a̱tu̱yring u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak a̱nunai bu̱ a̱tat 1883 – ka̱tuk a̱tat 3 hywan a̱ku̱tat cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak nhwa bu̱ a̱naai 1924) a̱ yin yet a̱ntyok Jamani bu̱ du̱jem an wap Yahuda bṵ Czech Ba̱ yin ku byin Prague, ka̱yat du̱tyok Austro-Hongariyan. Ba̱ yin ku bvwo bu̱ du̱tsatsak npfwong nwap nyyi ka̱ram ncei sencori amba 20 - pfwong nu na̱ yin tyyei du̱tsatsak bu̱ ka̱hat, bu̱ takyei cei ssa̱ng ka̱bvwa ka̱ryyi protagonis u̱ ccang bizarre a̱u surreal ka̱bvung bu̱ a̱n yyi incomprehensible socio-bureaucratic u̱ du̱tyok. Ka̱ram ka Prasque na̱ ka̱n wwa lexicon a̱ zop kyang a̱ naat a̱n bvwot bizarre ni da̱ ni du̱ ba̱yaan ban trung u̱ du̱jem nu ti ni. A̱kpok bvwo ki dei nu nu̱ a̱ naat cicrak bu̱ za̱gang a̱ sshi bu̱ bvwo swatka̱sa a̱cecet na̱nkrang a nkkang. Ba ku bvwo bu̱ npfwong a̱n yyi novella a metamorphosis (1915) bu̱ a̱kpa na ba̱n yei the trail ni u̱ du̱ryya (cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak nhwa bu̱ anaai1924) bu̱ kpa yaan na ban yei Castle ni u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring nswak nhwa bu̱ a̱kutat (1926). A̱kpa a̱nyyi byyi a̱kukum nkkang na̱nyyi na Kafka na̱ jem ni na yet nkyang a ban yei invoked ni u̱ précis nu ni, a̱ na yya ka̱ba du̱dai du̱yywa a̱n yyi hok ansham nu bu̱ aphorism ni. Da̱ ni a̱jinjing kpa a̱nzzup a̱huhwa nu ni. wwang a̱ ni nu yet gbyai an kyang nzaan, ma dei na yet na̱tambvwai. Sshi shishrek bu̱ Kafka a̱ tyyei sa̱rei ba̱nyet bu̱ du̱jem nu ti ka̱ram a̱ mai ba̱t ka̱ram du̱twang ti Kafka a̱ni yyat ya ka̱son na̱ brak a ni ba. Cat nkyang a̱ myyim na san du̱ccu na su̱n tyak pyyem pfwong a ni. Gan ji na tai sunat Chasidic fairy tales, u̱ na bvwak a ka̱rak ka ban shai cet sang a̱u wui bvwo ni. Kpu̱ngtun npfwong Kafka ji yin sshi u̱ san na ba yin san npfwong nu na a̱n yya du̱wan kaza ni bu nkyang yet nyyi ntswa rot yya ji na yin nbvwan nkyang a tyei a̱tacci ni bu̱ a̱yabyen ni. Du̱wat ti ni yin wruk u̱ yya ji na̱ nyya bu̱ du̱wan ti na yin n jem ni a kpa na. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] 50juome1bgt11gs2t9yf1vqpru2oq9b 28719 28718 2026-05-29T14:06:39Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28719 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Franz Kafka''' (Ka̱tuk ạ̱tat 3 an hywan a̱tu̱yring u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak a̱nunai bu̱ a̱tat 1883 – ka̱tuk a̱tat 3 hywan a̱ku̱tat cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak nhwa bu̱ a̱naai 1924) a̱ yin yet a̱ntyok Jamani bu̱ du̱jem an wap Yahuda bṵ Czech Ba̱ yin ku byin Prague, ka̱yat du̱tyok Austro-Hongariyan. Ba̱ yin ku bvwo bu̱ du̱tsatsak npfwong nwap nyyi ka̱ram ncei sencori amba 20 - pfwong nu na̱ yin tyyei du̱tsatsak bu̱ ka̱hat, bu̱ takyei cei ssa̱ng ka̱bvwa ka̱ryyi protagonis u̱ ccang bizarre a̱u surreal ka̱bvung bu̱ a̱n yyi incomprehensible socio-bureaucratic u̱ du̱tyok. Ka̱ram ka Prasque na̱ ka̱n wwa lexicon a̱ zop kyang a̱ naat a̱n bvwot bizarre ni da̱ ni du̱ ba̱yaan ban trung u̱ du̱jem nu ti ni. A̱kpok bvwo ki dei nu nu̱ a̱ naat cicrak bu̱ za̱gang a̱ sshi bu̱ bvwo swatka̱sa a̱cecet na̱nkrang a nkkang. Ba ku bvwo bu̱ npfwong a̱n yyi novella a metamorphosis (1915) bu̱ a̱kpa na ba̱n yei the trail ni u̱ du̱ryya (cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak nhwa bu̱ anaai1924) bu̱ kpa yaan na ban yei Castle ni u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring nswak nhwa bu̱ a̱kutat (1926). A̱kpa a̱nyyi byyi a̱kukum nkkang na̱nyyi na Kafka na̱ jem ni na yet nkyang a ban yei invoked ni u̱ précis nu ni, a̱ na yya ka̱ba du̱dai du̱yywa a̱n yyi hok ansham nu bu̱ aphorism ni. Da̱ ni a̱jinjing kpa a̱nzzup a̱huhwa nu ni. wwang a̱ ni nu yet gbyai an kyang nzaan, ma dei na yet na̱tambvwai. Sshi shishrek bu̱ Kafka a̱ tyyei sa̱rei ba̱nyet bu̱ du̱jem nu ti ka̱ram a̱ mai ba̱t ka̱ram du̱twang ti Kafka a̱ni yyat ya ka̱son na̱ brak a ni ba. Cat nkyang a̱ myyim na san du̱ccu na su̱n tyak pyyem pfwong a ni. Gan ji na tai sunat Chasidic fairy tales, u̱ na bvwak a ka̱rak ka ban shai cet sang a̱u wui bvwo ni. Kpu̱ngtun npfwong Kafka ji yin sshi u̱ san na ba yin san npfwong nu na a̱n yya du̱wan kaza ni bu nkyang yet nyyi ntswa rot yya ji na yin nbvwan nkyang a tyei a̱tacci ni bu̱ a̱yabyen ni. Du̱wat ti ni yin wruk u̱ yya ji na̱ nyya bu̱ du̱wan ti na yin n jem ni a kpa na. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] lliwe8muwitwy021ujssc9cr4nyztv3 Franz Schubert 0 479 28720 28495 2026-05-29T14:08:03Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28720 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Franz Peter Schubert''' (German: [fʁants ˈpeːtɐ ˈʃuːbɐt]) Ka̱tuk nswak ntat bu̱ ayring an hywan yring u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱tu̱yring bu̱ swak bu a̱ku̱mbvuring bu̱ a̱tu̱̱yring (31/1/1797) – ka̱tuk swak bu̱ a̱ku̱mbvuyring an hywan swak bu̱ a̱yring u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak nhwa bu̱ a̱nunai (19/11/1828. A̱ yin yet a̱ntyok Australiya nu a̱ yin wwang a̱bvom ni ka̱ram ka̱tsu̱tsrang a̱bvom pfwong a̱nsham bu̱ tyei shok. Du̱ na yin wui bvwa nom bat u̱ ka̱sa ka ni, Schubert a̱ yin bryik nkyang ba̱gu̱ngang a̱ wwon u̱ ka̱sa ka, nta̱mak bu̱ a̱bvom a̱za̱n wap Jamani ba̱ na 600 (Lieder (art songs in German) bu̱ na̱wan npfwong nzaan, du̱jem a̱bvom a̱ ba nu myep ni ba̱ na a̱tu̱yring, a̱bvom kok ntong, bu̱ na̱sak a̱bvom a̱yaan bu̱ npfwong a̱ ba nu yya an kyang jang a̱bvom ni. A̱cecet npfwong nu nu̱ a̱nta̱mak "Erlkönig", "Gretchen am Spinnrade", bu̱ "Ave Maria"; bu̱ Trout Quintet; Symphony No. 8 a B minor (Unfinished); bu̱ Symphony No. m9 a C major (The Great); bu̱ String Quartet No. 14 a D minor (Death and the Maiden); bu̱ String Quintet a C major; bu̱ Impromptus for solo piano; the last three piano sonatas; the Fantasia in F minor for piano four hands; the opera Fierrabras; the incidental music to the play Rosamunde; and the song cycles Die schöne Müllerin, Winterreise and Schwanengesang. Ba yin ku byin a̱ ka̱bankrang Himmelpfortgrund a̱nyyi Vienna, Schubert a̱ yin byyi za̱nang a̱nyyi a̱bvom nyyai a̱n da̱won. A̱tyyi nu a̱ yin ta̱son a̱ ku zza̱k tsot zunzom ji ba kwak ni wwon a̱nyekkwo nu nu̱ a̱ ku zza̱k tsot a̱tom, ma Schubert a̱ cong a̱ bu̱ syak ka̱sak ka n ba ba n bvwo ni. U̱ du̱ryya 1808, na̱ yet zza swak bu̱ a̱yring (11), na̱ nwwa du̱twang u̱ ka̱kpri a̱ta̱hwa Stadtkonvikt, ka̱rak ka na̱ yin n myrang bu̱ du̱yywa a̱bvom ka̱tswa Joseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart, bu̱ Ludwig van Beethoven. A̱ yin wwon Stadtkonvikt u̱ du̱rya 1813 wwon a̱ brak a̱ nat ka̱ryyi a̱ su swrang bu̱ a̱tyi nu, ka̱yemi na su n nwwa du̱twang yet a̱zzak u̱ ka̱kpri du̱twang.Bu a̱mi na ya ka̱son bu̱ du̱twang nu ti u̱ yya wwut bu̱ a̱bvom an bvwak Antonio Salieri wwon a̱ wwut bu̱ a̱bvom ba̱sat. U̱ du̱ryya 1821, Schubert a ssha nwwa a̱ yet a̱yring ka̱yat ba̱nyet yya mumyep Gesellschaft der Musikfreunde ni, nkpa yin ku brang du̱yrek nu u̱ ssha nwwa ka̱yat ba̱ngwak ba̱nyet Viennese. A̱ yin yya du̱yywa ka̱tswa a̱bvom npfwong nu ka an hywan tat du̱rya 1828, angbam ka̱ram u na̱ yi nyya ạmi ni u swatka̱sa nu na. A̱ yin tyak bu̱ hywan a̱nunai a̱ nat a̱ kkwu na̱ yet za nswak tat bu a̱yring 31, hywak du̱kkwu na yin yet hyyu ka̱hwa (typhoid fever), ma ba̱yanyet a̱ hwa di syphilis a̱ mi. Nywa pfwong nu na na̱ n sshi a̱cet ni yin sshi u̱ ka̱ba zzu ba̱nyet ba a̱ yin ku gwai ni ka̱yat Vienna, ma du̱dang npfwong nu na yi nbrang ba̱gungang a̱ kukkwak a̱ryya nu a̱ yin tsuup du̱kkwu nu ti ni. Felix Mendelssohn, Robert Schumann, Franz Liszt, Johannes Brahms bu̱ ba̱ya̱nyet a̱ wwang a̱bvom a cencori swak bu a̱kumbvuyring nu a̱ yin bu̱ ryyi a̱ bvwong wwon a̱ sook na̱ta̱rwak yyit kkwan npfwong nu na. Ka̱pfun, Schubert a̱mi ba ccang na̱ yet a̱yring ka̱yat ba̱ngwak wwang a̱bvom u̱ swatka̱sa ba̱nyet a̱bvom ka̱byen ba̱shong wwon a̱bvom nu na ba na̱ bvom a̱ bvo na̱ tsot bu̱ a̱zanom. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] 439al875zxxiynow65p0va8lhj785dz Frédéric Chopin 0 481 28721 28496 2026-05-29T14:09:25Z TheZaunEssayist 227 /* */ 28721 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Frédéric François Chopin'''[n 1] (born Fryderyk Franciszek Chopin; [n 2] 1 hywan tat cci kop jring bu̱ cci anu̱nai bu̱ swak 1810 – ka̱tuk swak bu̱ a̱tu̱yring 17 an hywan swak u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak nnaai bu̱ a̱ku̱mbvuyring 1849) A̱ yin yet a̱ntyok Polish, a̱ yet a̱sabvom bu̱ a̱tsot a̱tom u a̱ bvo yin jem a̱bvom a̱ na̱ tsot ni. Ba ku bvwo bu̱ yet a̱ngwak u̱ ka̱sa ka an dwak jem bu̱ wwut bu̱ a̱bvom an cei nu na. "du̱wat jem a̱bvom a̱tushuk nu ti yin yet tu nyyi ba̱ngwak ti ba yin byyi a̱yin u̱ a̱ ku tat ni ba an cei nu na".[4] Ba yin byin Chopin ka ya Żelazowa Wola wwon na̱ rai Warsaw, ka̱bvwa ka a̱ yin bu̱ yet kkwan Poland u̱ du̱ryya cci kop jring cci a̱nunai bu swak bu a̱pfwon 1815 ni. A̱ yin yet a̱tsak ka̱won nu a̱ yin tyak du̱twang a̱bvom wwon a̱ nwwa wwut bu̱ a̱bvom ka ya Warsaw nyai na̱ yet za nswak nhwa a̱ su drok a̱ nat Poland, ka̱ram a̱ ya ku bvat bu̱ hywan yring a̱gaga a̱n yyi hywan swak bu̱ a̱yring u̱ du̱ryya cci kop jring cci a̱nunai nu nswak tat cicrak 1830 a̱ ta̱kyem; an za swak nhwa bu a̱yring 21, na kprak ka̱yaa Paris. Na bu̱ swrang a̱ yya bu̱ a̱nzzup du̱yywa ba̱ nu 30 a̱ bra̱k a̱ krung u̱ hok a̱nsham ka̱rak kwot bu̱ jji du̱ccu a̱n cam ya bu̱ sswa nu, wwon a̱ zzap du̱jem nu a̱ bvo zzak ba̱nyet yya tsot a̱tom, pfwong a ba yi n ku nywa ni. Chopin a̱ yin dop du̱rywai bu̱ Franz Liszt wwon ba̱nyet a̱bvom ba̱gungang ka̱ram a̱ya a̱ yin ku gwai da ni di Robert Schuman ni. Ka̱ram ka du̱rywai cat nyreng nu ti tu yin tyet bu̱ Maria Wodzińska nyai durya cci kop jrinh cci a̱nunai bu swak tat bu a̱kutat 1836 su nat cci kop jring cci a̱nunai bu swak tat bu a̱tuyring 1837, na nwwa a̱suswak du̱kpa̱ndang bu̱ a̱ntyok du̱jem Frans Aurore Dupin (a yin byi du̱yrek myra George Sand). A yin nat nkkwan bu ka̱yaa Mallorca bu̱ Sand u̱ du̱rya cci kop jring cci a̱nunai bu swak yat bu a̱nunai - nwak tat bu a̱kumbbuyring (1838–39) ku su yet ka̱sham wruk ka na̱ kan ssha ni ba. A a̱ngbom a̱ryya swatka̱sa nu na, a̱ yin shai ka̱brang nkrum nyai di a̱ntyok ku gwai Jane Stirling. A̱ yin byi du̱gwugwak rwam a̱kpok ka̱ram swat ka̱sa nu, Chopin a̱ yin kkwu ka̱yaa Paris u̱ du̱ryya cci kop jring cci a̱nunai bu swak naai bu a̱kumbvuyring 1849 an za nswak tat bu a̱kumbbuyring 39. '''EARLY LIFE"'' ====Childhood==== [[Fayil:Żelazowa Wola - dworek.jpg|thumb|upright=1.4|]] Kabvwa byin Chopin a̱ yet kankrang Żelazowa Wola. Ba byin Frédéric François Chopin a Kankrang Żelazowa Wola, kamak nswak naai bu a̱kutat 46 kilometres a̱zagbang a̱zanshring Kankrang Warsaw, nka a̱yin yet Duchy of Warsaw n nyai ka, a̱sitet Polish nu Napoleon na yin bvwa ni. Kard baptisma nu ji a parish u ba ssha katuk swak nhwa bu a̱tat ni 23 hywan naai April durya cci kop jring cci a̱nunai bu swak 1810, ba jem du ba ku byin katuk swak nhwa bu ahwa ga hywan hwa a durya cci kop jring cci anunai bu swak (22 February 1810), bu yyat ji ban jem duyrek nu ti an wap Latin ni (Langla Fridericus Franciscus). A̱ntyok jem a̱bvom a̱tushuk bu kyang nbvak nu na̱ a yya pfwong bu nom byin katuk ayring a hywan tat 1 March, Dani kpa a̱wosika katuk swak bu a̱kutat 16 hywan yring January durya cci kop jring cci a̱nunai bu nswak tat bu a̱tat 1833 , di chairman a̱nyyi Bibliothèque Polonaise de Paris Société historique et littéraire polonaise kun nhywa ni (Polish Literary Society) a̱ sshi Paris ni, ba ku byin katuk a̱yring a hywan tat durya cci kop jring cci a̱nunai bu swak cicrak "1 March 1810 kana nkrang Żelazowa Wola a kabrim kabyen Mazowsze". Kpa Chopin cci kop jring cci akumbvuyring bu swak akutat bu ahwa cincong zuzzwa ji yet cci jring bu swak bu akuyat 1962 pp 116 , group Zamoyski 2010 pp 4–5, a̱nom' a ni, kasa ka shim nkpa mi̱ a̱ yet a̱ tsatsak nom byin nu na. (kpa Cholmonde cci kop jring cci a̱kumbbuyring bu swak a̱kumbvuyring bu a̱nunai 1998). A̱tyi byin nu ni, Nicolas Chopin, a̱yin yet a̱ntyok france nyai i ka̱nkrang Lorraine, a yin drok a̱ba Poland i durya cci kop jring cci a̱tuyring bu swak a̱nunai bu a̱tuyring 1787 na̱ yet za swak bu a̱kutat. A bvwa a̱bring ba nyei Tekla Justyna Krzyżanowska , a̱ nyai karyi dizot Skarbeks, a̱yring kayat banyet ba na ba yya npfwong ni. Kpa Samson 2001. Chopin a yin yya duywa bvwa a̱bring nu ti bu baptisma nu a Katolic Cut u atyi nu bu a̱nna nu ni ba yin nyreng ni, a Brochów, Masovian Voivodeship. His eighteen-year-old Godparent godfather, for whom he was named, was Fryderyk Skarbek, a pupil of Nicolas Chopin.{{Sfn|Zamoyski|2010|pp=4–5}} Chopin ami ayet kawon amba hwa Nicolas bu Justyna bu kawon kasiang ka badiyin; abyi ayekwo anab, [[Ludwika Jędrzejewicz|Ludwika]], bu bashishyi banab ban ba ba hwa, Izabela bu Emilia, ba kwui an za 14 du hywu '''tuberculosis'''. {{Sfn|Walker|2018|p=112}}<ref>{{Cite web|url=http://en.chopin.nifc.pl/chopin/persons/detail/id/6368|title=Emilia Chopin|access-date=27 June 2021|website=[[Fryderyk Chopin Institute|Narodowy Instytut Fryderyka Chopina]]|last1=Mysłakowski|first1=Piotr|last2=Sikorsky|first2=Andrzej|archive-date=2 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102165448/http://en.chopin.nifc.pl/chopin/persons/detail/id/6368|url-status=dead}}</ref> Nicolas Chopin ayin azuzrak kawon kankrang nu, abvo ssang dicet karyi nu ka a ryat wap Polan abang nu ka. [[Fayil:Mikołaj Chopin.jpg|thumb|upright=0.8| Atyi Chopin, '''Nicolas Chopin''', mammuk nu na a̱nyai di '''Ambroży Mieroszewski''', durya cci kop jring cci anunai bu swak nhwa bu akumbvuyring 1829]] In October 1810, six months after Chopin's birth, the family moved to Warsaw, where his father acquired a post teaching French at the [[Warsaw Lyceum]], then housed in the [[Saxon Palace]]. Chopin lived with his family on the Palace grounds. His father played the flute and violin;{{Sfn|Zamoyski|2010|pp=5–6}} his mother played the piano and gave lessons to boys in the boarding house that the Chopins kept.{{Sfn|Szulc|1998|pp=41–42}} Chopin was of slight build, and even in early childhood was prone to illnesses.{{Sfn|Zamoyski|2010|pp=5–6}} Chopin may have had some piano instruction from his mother, but his first professional music tutor, from 1816 to 1821, was the [[Czechs|Czech]]-born pianist [[Wojciech Żywny]].{{Sfn|Samson|2001|loc=§1 ¶3}} His elder sister Ludwika also took lessons from Żywny, and occasionally played duets with her brother.{{Sfn|Samson|1996|p=8}} It quickly became apparent that he was a [[child prodigy]]. By the age of seven he had begun giving public concerts, and in 1817 he composed two [[Polonaise (dance)|polonaise]]s, in [[G minor]] and [[B-flat major]].{{Sfn|Walker|2018|pp=50–52}} His next work, a polonaise in A-flat major of 1821, dedicated to Żywny, is his earliest surviving musical manuscript.{{Sfn|Samson|2001|loc=§1 ¶3}} In 1817 the Saxon Palace was requisitioned by Warsaw's Russian governor for military use, and the Warsaw Lyceum was reestablished in the [[Kazimierz Palace]] (today the rectorate of [[Warsaw University]]). Chopin and his family moved to a building, which still survives, adjacent to the Kazimierz Palace. During this period, he was sometimes invited to the [[Belweder|Belweder Palace]] as playmate to the son of the ruler of [[Congress Poland|Russian Poland]], [[Grand Duke Konstantin Pavlovich of Russia]]; he played the piano for Konstantin Pavlovich and composed a march for him. [[Julian Ursyn Niemcewicz]], in his dramatic [[eclogue]], "{{Lang|pl|Nasze Przebiegi}}" ("Our Discourses", 1818), attested to "little Chopin's" popularity.{{Sfn|Zamoyski|2010|pp=11–12}} [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] sjrunqa8dmbrk2vfkt63umwo8hwqqv7 Fu̱ransa 0 482 28722 8527 2026-05-29T14:09:52Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28722 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Furans''' A̱yet Ka̱byen ya du̱tyok du̱ccu nka a̱ sshi a̱za̱gbang a̱jenshring tung tyyi na̱byen Irop, bu̱ na̱bvwa na̱yaan a̱ma̱nyyi na a̱ sshi a̱ta̱hwa nba ni. A̱gba̱dang ka̱nkrang Furans a̱ ya byit bu̱ Belgium bu̱ Lexumburg a̱za̱gbang ka̱za, bu̱ Jamani bu̱ Switzerland a̱za̱gbang a̱ta̱ntson, Itali bu̱ Monaco a̱za̱gbang ka̱tak su pfwok bu̱ Andorra bu̱ Supen, wwon a̱ byi kyei ba̱shekkwot ku ba̱ gghai bu̱ United Kingdom. A̱gba̱dang ka̱nkrang Furans a̱ yi n sshi nyai an cei a tswam zu yin wruk ni bu̱ ba̱nyet nwap Selti a ba yin nyei Gauls ni ba nswat a nka. Rome a̱ su bu̱ cong a̱ bu̱ ra a̱kpai u̱ a̱ tyyi u̱ du̱rya 51 BC, nkpa yin byi ba yi n yet ta̱da Gallo-Roman ji. A̱rya ncei a̱katyi tat a̱ssu a̱nyeyyu, ba̱nyet Franks a̱ yin yet du̱tyok a̱nyyi Francia, tun yyi ti yin cong bu̱ yet cet du̱tyok ka̱byen Carolingian ni. Tyyi bvwak bu̱ shim a̱nyyi Verdun n yyi du̱rya 843 yin srak ka̱byen ka, a̱za̱gbang a̱jenshring Francia nu ạ brak a̱ tyyi ka̱byen du̱tyok Frans. An cei a̱ bvu bu̱ n tsuup ni, Frans a̱ yin yet a̱gba̱dang ka̱byen nu a̱ byyi cet ni ma a̱ ya ka a̱ zan sat, ma kyang a̱ pyyem nyai a̱katyi-14th su kpang a̱katyi-15th cencori ni, Frans a̱ nwwa ka̱yat a̱gaga bu̱ Inglan , a̱n yyi nu ba yin bvwo bu̱ du̱yrek di 'a̱gaga a̱rya ncci' Hundred Years' War ni. A cencori 16th, tada Frans ji u̱ dung ka̱ram ka Frans ba yi n ta̱kyem wwon du̱tyok ya na̱bvwa na̱yaan di cet nba ti u̱ tat wruk ni. Ka̱yat ka̱ryi, Frans a̱ yin sshi ka̱yat a̱gaga bu̱ na̱ma-cruai bu̱ karyi Habsburg wwon zwang tsuup nyyi bȧ̱nyet katolik bu̱ Huguenots. Frans a̱ yin za zwang nyyi a̱rya nswak ntat wwon ku ba̱ brang ba tyi cet ka̱ram A̱gwam bu̱ du̱tyok Louis XIV. Brack du̱yok Frans u̱ du̱rya cci kop jring bu̱ cci a̱tuyring bu̱ nswak anunai bu̱ a̱kumbvuyring (1789) a yin tun du̱yok nyyai ti a̱ sak a̱tsatsak aying nu a̱myim ni, kuyin tyyei sisak kabyen ka ka̱ za kason ni. Ku tyyei Frans a sshi a̱zanshon nsiyasa bu̱ ntot ka̱byen ka bṵ soja cetuwari swak bu̱ a̱kumbvuyring (19 century) u̱ karam Napoleon Bonaparte, ba yin byiom agba̱dang kabrim a̱ Erop a tyyi u̱ du̱tyok Frans The French Revolution of 1789 overthrew the Ancien Régime and produced the Declaration of the Rights of Man, which expresses the nation's ideals to this day. France reached its political and military zenith in the early 19th century under Napoleon Bonaparte, subjugating part of continental Europe and establishing the First French Empire. The collapse of the empire initiated a period of relative decline, in which France endured the Bourbon Restoration until the founding of the French Second Republic which was succeeded by the Second French Empire upon Napoleon III's takeover. His empire collapsed during the Franco-Prussian War in 1870. This led to the establishment of the Third French Republic, and subsequent decades saw a period of economic prosperity and cultural and scientific flourishing known as the Belle Époque. France was one of the major participants of World War I, from which it emerged victorious at great human and economic cost. It was among the Allies of World War II, but it surrendered and was occupied in 1940. Following its liberation in 1944, the short-lived Fourth Republic was established and later dissolved in the course of the defeat in the Algerian War. The current Fifth Republic was formed in 1958 by Charles de Gaulle. Algeria and most French colonies became independent in the 1960s, with the majority retaining close economic and military ties with France. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] 8nsa2z1g5nmfdhofog8xy52mih9lguc Fyodor Dostoyevsky 0 483 28723 8590 2026-05-29T14:10:27Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28723 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Fyodor Mikhailovich Dostoevsky'''[a][b] (11 hywan swak bu̱ a̱yring [O.S. ka̱tuk nswak ntat 30 hywan swak] du̱ryya cci kop jring ci a̱nunai bu nswak nhwa bu a̱yring 1821 – ka̱tuk a̱ku̱mbvuyring 9 an hywan naai [O.S. 28 hywan yring] cci kop jring cci a̱nunai bu nswak ạ̱nunai bu a̱yring 1881)[3] a̱ yin yet a̱ntyok du̱jem Roshya, a̱ jem na̱ma̱ccwang bu̱ a̱jinjing nkkang bu̱ a̱gyugyak cat nkkang swat ka̱sa konzan ka̱tuk. Nu a̱mi ba ccang na̱ yet a̱ngwak du̱jem a̱kpa a̱nyyii nwap Rosiya bu̱ yya ryyat wap ka̱sa ka, [3] wwon a̱kpạk npfong nu̱ na a̱ yet a̱tsa̱tsak na̱kpang. [4][5] Npfong Dostoevsky na a̱ yin gyak yya ji a̱nyeyyu na̱ na n yya ni ku a̱ ya ssha ka̱yat ka̱bvung ba̱nyet bra̱ng ka̱byen, a̱u yya swatka̱sa ku hat, a̱u yya tsuup bu̱ nkyang ntswa ji kkyai,wwon a̱ bvo man cat du̱wat ti a̱huhwa bu̱ tsuup ka̱za kun dyyi ni. Npfwong byyi kpu̱ngtun nu na yin byyi Hyyop bu̱ Zang ("Crime and Punishment")( cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak a̱kutat bu̱ a̱kutat 1866), A̱ra̱ntong (The Idiot (cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak a̱kutat bu̱ a̱kumbvuyring 1869), Na̱ta̱nyrang Demons (cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak a̱tu̱yring bu̱ a̱hwa 1872), "Wat hung" The Adolescent (cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak a̱tuyring bu̱ apfwon 1875) bu̵̱ Bawumbeyang Karamazov "The Brothers Karamazov (du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak a̱nunai 1880). Du̱jem nu ti nyyai u̱ nrang tu nyyi ti ba yin zzu u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak a̱kutat bu̱ a̱naai 1864, ni a̱mi yin yet ka̱son ka an pfwong ka̱zzu ba̱nyet du̱jem existentialist.[6] Ba yin ku byin Moscow u̱ du̱rya cci kop jring bu cci a̱nunai bu swak nhwa bu ayring 1821, Dostoevsky a̱ yin ssha nwwa u̱ ka̱zzu jem bu̱ jang wap na̱ yet ku bu hung, u̱ du̱wat jem nkkang a̱ yet bu̱ a̱huhwa npfwa ni bu̱ nkkang ba̱ngwak bu̱ a̱kpa ba̱nyet du̱jem Roshya bu̱ ba̱yanyet a̱tasa. A̱na nu nu a̱ yin kkwu an hyyu ntssok ka̱tuk swak nhwa bu atuyring 27 an hywan hwa du̱ryya cci kop jring bu cci a̱nunai bu nswak ntat bu a̱tu̱yring 1837, ka̱ram a̱ ya na̱ yet za swak bu a̱pfwon ni 15, ka̱ram a̱ ya a̱ mi na̱ bvo yin wwon ka̱kpri du̱twang ka a̱n nwwa ka̱kpri du̱twang pfwong nsoja. Na bu tyak du̱twang ti, a̱ yya pfwong yet injinya, a̱ ssha hok ansham bu̱ swat byyi ssha, wwon bvwan a̱kpa an wap tyi na̱ shai krum brak. A̱ ka̱tyi a̱ryya cci kop jring bu cci a̱nunai bu nswak nnaai 1840s, na jem ka̱son kpa nu ka, 'Ka̱ntyok du̱zot'(Poor Folk), n yyi na yin tyi na̱ ssha nwwa ka̱yat ka̱zzu ba̱nyet du̱jem ni. Sa̱rei bu̱ a̱mi, ba ku pyemm u̱ du̱ryya cci kop jring bu cci a̱nunai bu nswak nnaai bu a̱ku̱mbvuyring 1849 rot a̱ byyi bvak u̱ ka̱zzu ka̱yaan, ka̱zzu Petrashevsky, nba a̱ yin ndyat a̱ntazwa a̱kpa ka ba yin n bvwo zzu bu̱ byi ni, rot na yin byat bra̱ng ka̱byen Roshya. Ba yin hywat Dostoevsky trwang hywat sswo ma ba cong a bu brak an yya rop anyyi za nyaai kayat ka̱yat yi karyyi zzop banyet ka ya Siberia, na bu wruk a yya pfwong du̱kkwa nsoja an yya za akutat an manyyi kabyen. Arya na an tsuup ni, Dostoevsky a yin yet kawon zop bu tsit nkkang naat n bvwot a tsot kpa nkkang azu na̱ram bu̱ jji bu̱ jang a̱kpa nu bu̱ a̱n yyi bayanyet su kapng karam ka na yin n nwwa jem kpa na nanyin n nyei kpa a̱ntyok du̱jem a̱za̱nom ni, a yin tung dujwm nu ti sarei a tyi an kpa. A̱ yin nwwa kaccet a kat Urop azagbang ka̱tak u a̱ bvo byyi ka̱kpyang tsot caca ka a̱ yin ku tyyi ka̱yat ka̱bvung du̱zot ni. Ka̱ram ka̱yaan na nwwa naai krum an swat ,ma na For a time, he had to beg for money, but he eventually became one of the most widely read and highly regarded Russian writers. Npfong Dostoevsky na yin byyi a̱kpa ba̱ na swak bu̱ a̱tat, a̱kpa nkkang ba na ntat, na̱macwang nkkang ba̱ na swak bu̱ a̱tu̱yring, bu̱ npfong nzaan ba̱gu̱ngang. Ba yin twang npfwong du̱jem nu na̱ ka̱yat bu̱ a̱ta̱sa Roshya ka̱byen nbyin nu ka, ā tyi a̱kukwak banyet du̱dang npfwong du̱jem ntamak bu anyyok karyi Aleksandr Solzhenitsyn bu̱ Anton Chekhov, bantyok a̱dudut a̱huhwa (the philosophers) Friedrich Nietzsche, Albert Camus, abu̱ Jean-Paul Sartre,wwin bubtat wruk ka̱ssu Existentialism and Freudianism.[3] A̱kpa nu na ba ka na bvwan a tyei an nwap a a̱ rau cci bu̱ nswak a̱tuyring ni, wwon a̱ bvo yet hywak wwut banzzup ba̱gungang. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]]kg mn6c1o9p2aw6rgbsmb11jkepcixf5kn G (zuzzwa twang) 0 484 28724 8597 2026-05-30T05:52:15Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28724 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''G, au g''', Nu a̱yet zu̱zzwa a̱nba̱ tu̱yring an zu̱zzwa du̱twang Latin, ba nyya pfwong an shong bu̱ nwap nzaan a̱zuka̱pfuuň. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] ogcf8072evo7u2ywi9yql65wqi03wbh Gabriel García Márquez 0 485 28725 8637 2026-05-30T05:53:09Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28725 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gabriel José García Márquez''' (Latin American Spanish: [ɡaˈβɾjel ɣaɾˈsi.a ˈmaɾ.kes] ⓘ;[a] katuk a̱kutat 6 hywan tat cci kop jring bu̱ cci a̱kumbvuyring bu̱ swak hwa bũ̱ a̱tuyring 1927 – katuk swak bu̱ ạ̱tuyring 17 hywan naai cci kop a̱hwa bu̱ swak bu̱ a̱naai 2014). A̰ yin yet a̱ntyok du̱jem Kolombiya wwon a̱ bvo wwang a̱kpa nkkang, ba yin ku bvwo ba̱zṵzrak bu̱ du̱yrek Gabo ([ˈɡaβo]) a̰u Gabito ([ɡaˈβito]) tyak wap kabyen Latin Amerika. A̱yet a̱yring ka̱yat ba̱gwop wwang a̱kpa a̱nyyi 20th cencuwari a̰ cu̱ccrak ka̱yat nwap Supanish, ba yin ku̱ nyyak kpa ndu̱dyep u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱kumbvuyring bu̱ swak a̱tuyring bu̱ a̱hwa 1972 Neustadt International Prize for Literature wwon bu̱ cci kop jring bu̱ cci a̱kumuyin 1982 zang Nobel Prize a̱nyyi ba̱ngwak nwap. [1] A̱ yin yya du̱wat ya myyam du̱twang nyyi na yin su kpang na̱ wwon ka̱kpri du̱twang yya ntrwang a̱ bra̱k a̱ nat gyak bu̱ tsot nkkang ka̱sa ni. Nyai ka̱tsitsrang ka a̱ yin byat du̱wat ti kolombiya bu̱ na̱byen a̱tasa ba n yya siyasa ni bat. U̱ du̱ryya 1958, na bvwa a̱nbyring Mercedes Barcha Pardo;[2] ba byyi na̱won nzam na̱hwa, Rodrigo bu̱ Gonzalo.[3] García Márquez ayet anttok dujem kpa kkaang bu nama ccwang akpa namakaang ma anwa pfwong aya du yet kawon jerida a mi. Na yin ku bvwo bu dujem a kpa kkaang, da ni, No One Writes to the Colonel (1961), One Hundred Years of Solitude (1967), akpa ani ashya san da bayeyyu sosai ma na zzab arau fifty million i kasa sarei, Chronicle of a Death Foretold (1981), bu Love in the Time of Cholera (1985). Npfwong dujem nu na ayin byi kpungtun bu na abvwan an sjai krum nabvw bagungang, madei takai sisak dujem nu na banyei majic ryalizim, dujem bu nkaang kataccing na ryi aue karyong a mi. Npfwong dujem mu na ashyi a fictional village i kankrang Maconda karak ku byin nu ka, banyet nba bagunhang a tin swat yet agbotyok. banu badayin antyok dujen supen nu ba sot akpa nu na a n wap nzain sosei ni.[4] adurya 1982, he was awarded the Nobel Prize in Literature, "for his novels and short stories, in which the fantastic and the realistic are combined in a richly composed world of imagination, reflecting a continent's life and conflicts".[5] He was the fourth Latin American to receive the honor, following Chilean poets Gabriela Mistral (1945) and Pablo Neruda (1971), as well as Guatemalan novelist Miguel Ángel Asturias (1967). Alongside Jorge Luis Borges, García Márquez is regarded as one of the most renowned Latin American authors in history.[6] Upon García Márquez's death in April 2014, Juan Manuel Santos, the president of Colombia, called him "the greatest Colombian who ever lived."[7] [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] sl0cz8xgqtuwwnmv7baghvdttmd5xd0 Gana 0 488 28726 27875 2026-05-30T05:53:52Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28726 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gana''',[a] yet Gana, a̱ yet ka̱byen ka a̱ ya du̱tyok du̱ccu nka ni a̱zȧ̱gbang a̱za̱nshring an gbyrimm ka̱byen Afrika. Ka shhi ba̱gbu̱gbyak bu̱ hyap ngep Guinea bu̱ a̱gba̱dang nkyei ba̱shekkwot Atlantik a̱za̱gbang ka̱tak.Ba ya gbyit bu̱ Ivory Coast a̱za̱gbang a̱za̱nshring bu̱ Burkina Faso a̱za̱gbang du̱tyin bu̱ Togo a̱za̱gbang a̱ta̱ntson.Gana a̱ byi kyei ka̱kpa̱sai ka̱byen cci kop cci swa bu̱ nswak ntat bu̱ a̱ku̱mbvuyring bu̱ cci tswon bu̱ nswak a̱kumbvuyring bu̱ nswak a̱kutat bu̱ a̱tuyring (239,567) a̱ byi ka̱tswa ba̱nyeyyu cci kop cci kop nswak ntat bu̱ a̱pfon (35million). Gana a̱ yet a̱mba̱hwa ka̱yat na̱byen byi ka̱tswa ba̱nyet a̱za̱gbang a̱za̱nshring nbyrim Afrika. A̱gba̱dang ka̱nkrang du̱tyok u a̱ yet Accra. Na̱tyok na̱yaan a̱ yin ta̱son a̱ wruk nyai Gana ni a̱ mon bu̱ Bonoman a̱za̱gbang ka̱tak bu̱ du̱tyok Dagbon a̱za̱gbang du̱tyin, bu̱ Bonoman ba sshi an kkwan na ȧn cei sencori a̱nba 11th sencori.[13] Du̱tyok Asante Empire wwon bu̱ na̱tyok Akan na̱yaan a̱za̱gbang ka̱tak an cei nzaan.[14] Sook nyai an cei sencori a̱mba 15, ba̱nyeẗ du̱tyok Portuguese, ndung bu̱ ba̱nyet du̱tyok Urop a̱ yya a̱gaga ba̱ryat ncet a̱bvan u ka̱bvwa ka̱zzu a̱bvwan, bu kpang ram ka Briton ba bu n ssha ra ka̱bwa ka a̱ ya tyi mi ni an cei sencori a̱mba 19.Ku yin sook a̱rya na a̱ bai cci ni ba ya a̱cecet bu̱ du̱tyok ncet ba̱shong, ba si wruk bu̱ byit ka̱byen ji ma ni yin da na̱srong na̱naai a Briton ba yin brang ni: Gold Coast, Ashanti, bu̱ na̱bvwa a̱za̱gbang ka̱za, bu̱ a̱za̱gbang Togo. Ba yin n tung a̱ tyyi na̱ yet ka̱byen ka̱yring ka a̱ ya du̱tyok du̱ccu nka ni ka̱yat na̱byeń Commonwealth. Ka̱tuk 6 an hywan ntat 1957 Gana a̱ ssha du̱tyok du̱ccu a̱ yet ka̱son ka̱byen ka an kkwan ka̱tak Sahara Africa ka a̱ swat du̱ccu nka ni.[15][16][17] Anbvak a̱kwak a̱son Kwame Nkrumah, wwon a̱ bvo ma̱n kwan bat u̱ brang ba̱yaan ba ssha du̱tyok du̱ccu nba.[18][19] [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] 4005x00vb21jq38prsyaydrqnuoek7h Ga̱nawuri, Naijerya 0 489 28727 27942 2026-05-30T05:54:22Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28727 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ganawuri''' Nu a̱ yet kankrang u̱ kapri Riyom a Pilatu sitet. Ashyyi a̱ katyyi Naijeriya. Zu̱zzwa ka̱bvwa tssop pfwong a 931 [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach Zonkwa 2025]] kybg57cyvsxcucjiu0rywf47w4y73hu Geoffrey Chaucer 0 497 28728 27347 2026-05-30T05:56:56Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28728 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geoffrey Chaucer''' (/ˈdʒɛfri/ /ˈtʃɔːsər/; JEF-ree CHAW-sər; c. 1343 – 25 hywan swak 1400) A̱ yin yet a̱ntyok du̱jem a̱bvom a̱tushuk a̱nyyi nshong, a̱ bvo yet ka̱won pfwong ka ba yin ku bvwo bu̱ kpa na na̱ yin nyei "The Canterbury Tales".[1] Ba yin ku yei a̱tyyi du̱jem a̱nyyi nwap nshong a̱u a̱tyyi a̱nyyi du̱jem a̱bvom a̱tushuk nshong. Nu̱ ba yin ta̱son a̱ nyaat u̱ ryak ka̱rak ka ba nyei ka̱gwut ba̱nyet a̱bvom a̱tushuk ka ni.[2] Chaucer a̱ bvo yin tyyi du̱yrek u̱ yet a̱ntyok byyi a̱za̱ncci a̱huhwa bu̱ ccang na̱ta̱ngwat bu̱ nkyang sshi a̱ nunyaan. A̱ yin nyya pfwong ssang zang ka̱tan an hywan a̱ bvo yet a̱ntyok hywa ba hok bu̱ a̱yin nu a̱ ssang ka̱konu ba̱nyet nu ba ni, ba yin ku tssa na̱ nat a̱̱gba̱dang ka̱ryyi du̱tyok bu̱ brang ka̱byen a̱nyyi Ingiland nyyai a̱za̱gbang Kent. Ka̱yat npfwong ka na yin yya ni, kpa a̱ yin sshi ba kpa yei nyyi Duchess, bu̱ The House of Fame, bu̱ The Legend of Good Women, bu̱ Troilus bu̱ Criseyde, bu̱ Parlement of Foules. A̱ka̱nkrang a̱ntyok du̱jem, a̱ yin sshi ka̱yat ba̱nyet ba a̱ yin nbyyi ba nwwa yya pfwong di shong ka̱ram ka nwap nzaan na yin sshi u̱ ya ka̱son ni. SWATKASA: Ba yin byin Geoffrey Chaucer ka̱ya ni London, a̱za̱gbang a̱ryya 1340s (an nkyang nzaan na zu ccang ni bu̱ ma̱mmwuk nu na, ba yin ku byin u̱ du̱ryya 1343), ba bvwo nom a cuccrak ba. A̱tyyi a̱kkwop a̱ta̱ntong nu nu̱ Andrew de Chaucer a̱ yin yet a̱ntyok tot ka̱bvwa a̱tyyi a̱kkop nu nu̱ Robert Malyn le Chaucer a̱ yin yet a̱ntyok zzap nkyang nhywong wwon a̱tyyi nu, John Chaucer, a̱ man comg a̱ bu̱ yet a̱gba̱dang a̱ntyok zzap nkwwa a̱ bvo byyi du̱tyok. [8] A̱kpa̱k ba̱nyet nsot nba nu a̱ yin yet ba̱nyet yya bu̱ zzap Ipswich.[11][12]. TSUUP Chaucer a̱ yin nywa wwon a̱ bvo gwai tsuup Kaza wwon a̱ bvo ma̱n yet ǡntyok tsuup,a yin cong ka̱tolik. Ka̱yat kpa nu ka 'nkkang kanterburi', The Canterbury Tales, na jem: "na ni n naai sa̱rai bā̇nyet ba a̱ hok kyang a ni n jem ni a̱u a̱ twang ni; du̱ ku kyang an sshi ka̱yat nyyi na ba hok ansham nkpa ni, ba gwai A̱tyyi Ka̱za jit u̱ Yesu Kristi, Nu a̱yet ka̱hyok konzan nkyang a̱yet ni bu̱ ryyi bvwong".[55] Sarei bu̱ ta̱gbak tsuup a, a̱ yin bvwo yya ji ba̱yanyet ka̱yat ba̱nyet tsuup ka ba yi nbyyi cat nkyang ka̱sa bu̱ du̱kpam swat tyei nsum ni, a̱ yin gbyat sang nsum nba na. Chaucer a̱ yin ssang du̱ cet u̱ ba̱ryat ya tung tyyi u̱ byyi tsutswat rot ba ga ryyi a̱ cong zuzrak yya ji Yesu bu̱ kpa na na ba̱n zzak ni.[56] [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] 7vfg88l9fu3fkrz3aht2swixo1k6lo9 Georg Frideric Handel 0 498 28729 8786 2026-05-30T05:57:19Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28729 wikitext text/x-wiki {{Databox}} George Frideric''' (or Frederick) '''Handel (/ˈhændəl/ HAN-dəl;[a] du̱yrek baptisman George Fried[e]rich Händel, [b] German: [ˈɡeːɔʁk ˈfʁiːdʁɪç ˈhɛndl̩] ⓘ; Ka̱tuk nswak nhwa bu̱ a̱tat hywan hwa u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱kutat bu̱ nswak a̱nunai bu̱ apfwong (23/2/1685) – ka̱tuk swak bu̱ naai an hywan naai u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱tuyring bu nswak npfwong bu̱ a̱ku̱mbvuyring (14/4/1759). [3][c] A yin yet a̱sa̱bvom bu̱ a̱wwang a̱bvom Jamani ka̱ram Baroque. A̱ yin tyyi du̱yrek a̱bvom rot yya ji na yin yya a̱ tung ba̱nyet ba̱ ccang mu̱mmyep bu̱ a̱bvom bu̱ nkyang nzaan na na̱ yin yya u̱ ka̱sak tsot nkyang a̱bvom jang bu̱ ryyat a̱ u̱ na̱zzu na ni. Ba yin ku byin Halle Germany, Handel a̱ sook a̱ryya ka̱son na na swat Hamburg bu̱ Itali a̱ su wa bvwa an swrang London u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱tu̱yring bu̱ swak bu̱ a̱hwa (1712), ka̱yemi na yin n yya a̱kpok a̱ryya swatka̱sa bu̱ pfwong nu na a bra̱k a̱ tyyi a̱ntyok British u du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱tu̱yring bu̱ nswak nhwa bu̱ a̱tu̱yring (1727). Handel a̱ yin mnwwa yya du̱wat yya a̱nzzup brang a̱bvan ba̱ nu a̱tat a ga brang bashing ba shai a̱nzzup an yyi ba̱nyet Italystarted three commercial opera companies to supply the English nobility with Italian opera. In 1737, he had a physical breakdown, changed direction creatively, addressed the middle class and made a transition to English choral works. After his success with Messiah (1742), he never composed an Italian opera again. His orchestral Water Music and Music for the Royal Fireworks remain steadfastly popular.[8] One of his four coronation anthems, Zadok the Priest, has been performed at every British coronation since 1727. He died a respected and rich man in 1759, aged 74, and was given a state funeral at Westminster Abbey. Tyyi ryya na a bvom nu na yrek nyyai a̱ ryya a̱ka̱tyyi a̱nyyi cencori 20th. A̱ngwak a̱sabvom Winton Dean ā̇ yin jem di, "Handel a̱ yin yet bu̱ a̱ wwang ā̇bvom ba ma a̱ yin yet a̱ngwak a̱ntyok mummyep cei ka̱tsu̱tsrang."[9] His music was admired by Classical-era composers, especially Haydn, Mozart and Beethoven. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] arj5w4ysypms2lhee2nn6yanwtcvfyl George Byrom Whittaker 0 499 28730 28105 2026-05-30T05:57:42Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28730 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''George Byrom Whittaker''' (cci kop jring bṵ cci a̱tuyring bu̱ nswak a̱ku̱mbvuyring bu̱ a̱tat su nat du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak nnaai bu̱ a̱tuyring 1793–1847) A̱ yin yet a̱ntyok zzap bu̱ tsot a̱kpa nshong. Ba yin ku byin ka̱yat Southampton an hywan tat u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱tuyring bu̱ 'nswak a̱ku̱mbvuyring bu̱ a̱tat (March, 1793), a̱ yin yet ka̱won a̱pfwong ka̱za Rev. George Whittaker, du̱ccu ka̱kpri du̱twang nshong. Bu̱ tat du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ swak bu a̱naai 1814 na̱ wwa ka̱kpri ba̱nyet zzap a̱kpa ka̱ya Ave Maria Lane London, ka̱nyyi ka A W. Bidwell Law (d. cci kop jring bu̱ cci a̱tuyring bu̱ nswak a̱ku̱mbvuyring bu̱ a̱nunai 1798) na̱ yin tuk ni. Whittaker a̱ yin ba bu̱ krum bu̱ yya ji ba nu̱ nyya pfwong ba̱hyom ka̱yat a̱bvwan ni. Ggwo yring ka̱yat nkyang ka ba yin yya ni nkpa yet bvan kpa, Georges Cuvier's Ka̱nkrang du̱tyok nyam (Animal Kingdom), a̱ brak nkrang ka swak bu̱ a̱kutat bu̱ du̱ssuk. U̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu nswak nhwa bu̱ a̱naai 1824 a̱ yin yet sheriff anyyi London bu̱ Middlesex. A̱ yin tsot a̱kpa a̱nyyi Frances Trollope, Grattan, George Croly, bu̱ Mary Russell Mitford. Angom kpa anyyi Walter Scott a yin wruk bu̱ bvak npfwong nu wwon ka̱bvwa tsot a̱kpa nu nka a yin kpa zzu ka̱yaa ni London. Ndung bu̱ banyet zzap bu̱ tsot a̱kpa bu̱ Oxford, Cambridge bu London, da ni du̱ Deighton, Bell, bu̱ ka̱mpani George Bell bu̱ nawin nu, a yin wruk bu̱ npfwong anyyi Greek bu Latin. John Payne Collier's ayin zzu kpa Shakespeare a du̱ryya cci kop jring bu cci a̱nunai bu swak nnaai bu a̱yring (1841) nu a yin wruk ban kpa. A̱ zzu a̱ kpa du̱twang (He published educational primers), Nbrang bu Pinnock Catechisms series, bu a̱kpa du̱twang na̱mawon ba̱gu̱ngang, abvo yet a̱ntyok tyei shyin du̱jem a̱ kpa (a promoter of literacy) bu Whittaker's Popular Library (Popular Library of Modern Authors). Antyok tsot a̱kpa Britin, Joseph Whitaker u̱ du̱ryya cci kop jring bu cci a̱nunai bu nswak nhwa su nat cci kop jring cci bu a̱nunai bu nswak a̱ku̱mbvuyring bu apfwon (1820–1895), nu a̱ yin sak ka̱kpri zzap a̱kpa bu nkyang du̱twang anyyi bazu̱naram u̱ du̱rya cci kop jring bu cci a̱nunai bu nswak npfwon bu a̱nunai 1858 bu Whitaker's Almanack, bu a̱ta̱twang na̱ram u̱ du̱ryya cci kop jring bu cci a̱nunai bu nswak a̱kutat bu a̱kumbvuyring 1869, wwon a̱bvo tsot a̱kpa u du̱yrek J. Whitaker bu kpit a. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] 918rsjjy0233q2xu35c2hjzf6n1sjye Geshere, Naijerya 0 500 28731 27877 2026-05-30T05:58:08Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28731 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Geshere''' A̱ yet ka̱nkrang a Cincong Sat Kauru kyi a Aka̱duna ka̱tak A̱ka̱duna Sitet. Geshere a sshi a̱ka̱tyyi Naijeriya, zu̱zzwa ka̱bvwa tssop pfwong ji yet 801 A̱gba̱dang nwap u a̱ sshi ka̱yemi ni a̱ yet Avori a ryat wap Tivori. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach Zonkwa 2025]] tmck055m0opvt2mifpew1fnidl45srv Giacomo Puccini 0 503 28732 27878 2026-05-30T05:58:30Z TheZaunEssayist 227 /* */ 28732 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Giacomo Puccini'''[n 1] Ka̱tuk nswak nhwa bu̱ a̱hwa an Hywan swak bu̱ a̱hwa u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱nu̱nai bu̱ nswak npfwon bu̱ a̱nu̱nai (22/12/1858) – nswak hwa bu̱ a̱ku̱mbvuyring an hywan swak bu̱ a̱yring u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu nswak nhwa bu̱ a̱naai (29/11/1924). [1] A̱ yin yet a̱ntyok wwang a̱bvom Italiya nu ba yin ku bvwo bu̱ ka̱tswa a̱bvom. Nu̱ a̱mi ba yin ku bvwo bu̱ ya ka̱son bu̱ yet a̱ngwak u̱ a̱ yin wwut bu̱ mu̱myep a̱bvom ka̱tswa a̱nyyi Italya a̱ ma Verdi ni, [2] A̱ yin wruk nyyai an dang ba̱sok ba̱nyet wwang a̱bvom, nyyai a̱n sot Baroque nu a̱ kan n srang ni. Ka̱ram nwun u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci anu̱nai bu̱ nswak a̱nu̱nai bu̱ a̱naai (1884) u̱ ka̱nkrang Lucca ka̱byen Puccini na n nwwa du̱rywai bu̱ a̱mbyring greek Elvira Gemignani (nèe Bonturi; u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci anu̱nai bu̱ nswak a̱kutat su nat cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvurying bu̱ nswak ntat). A̱ntyok ka̱ryyi Elvira, Narciso Gemignani a̱ yin yet a̱gba̱dang a cat ba̱nyring. Grek Elvira a̱ yin ku byyi sham ba. [11] Elvira a̱ ssha ka̱hwa Puccini ba byyi ka̱won Antonio, ba yin byin ka̱won ka a Mon za (cci kop jring bu̱ anu̱nai bu̱ nswak a̱nu̱nai bu̱ akutat su nat cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak nnaai bu̱ a̱kutat). Elvira a̱ yin wwon ka̱nkrang Lucca ka̱ram ka ka̱hwa ka kan wruk ni a̱ su byin ka̱bva rut a̱ ga tyong a̱ccuwang ba̱ryyat. Ba yin ku byin ka̱yaa ni Lucca ka̱yat nkkwan Grand Duchy a̱n yyi Tuscany, u̱ du̱ryya 1858; nu a̱ yin yet a̱mba a̱kutat ka̱yat na̱won a̱ku̱mbvuyring a̱n yyi Michele Puccini (1813–1864) bu̱ Albina Magi (1830–1884). Ka̱ryyi Puccini ka a̱ yin ssha swrang Lucca a̱yet a̱ngwak an yya a̱bvom jji madei ba̱tyyi a̱ta̱ntong Puccini ba ba yin nyei Giacomo ni (1712–1781). [3][4] Ka̱tsu̱tsrang Giacomo Puccini, ka ba yin nyei Jacopo ni, a̱ yin yet a̱ngwak a̱bvom (maestro du̱ cappella) a̱nyyi Cattedrale du̱ San Martino ka̱yat Lucca. [5] A̱hwai nu Anthonio Puccini, a̱ yin sook ka̱bvwa ka,[5] wwon ka̱won Antonio ka Domenico, an tssup wwon ka̱won nu ka myang, Michele a̱ bvo man ntssup.[3] Kozan Puccini a̱ yin twang yya a̱bvom ka̱ya Bologna, wwon ba̱yaan a̱ tsuup sat tada a̱bvom u̱ na̱bvwa na̱yaan. [3][5] Domenico Puccini a̱ yin myaam nyai du̱ Giovanni Paisiello. [3] Kozan a̱yin nba a̱yin wwang a̱bvom an kok. Nbrang bu̱ a̱mi, Domenico a yin wwang a̱bvom na̱bvwa du̱yywa wwon Michele a̱ wwang a̱nyyi du̱yywa a̱yring. [3] A̱tyyi Puccini nu Michele a̱ yin tyyi du̱yrek ti yin tyak a̱za̱gbang ka̱za Itali ni, wwon du̱kkwu nu ti yin yet tun yyi ka̱nkrang a̱mi wwon a̱ntyok a̱bvom a̱yyu Giovanni Pacini a̱ bvom a̱bvom a̱nak a.[6] Nde bu̱ ka̱ryyi Puccini ka ni ka ya jujok du̱ngwak maestro du̱ cappella a̱n tyak a̱ryya 124 (1740–1864) ka̱ram du̱kkwu Michele ba yin hwa a̱hwai nu nu̱ Giacomo a̱ nu sook ka̱bvwa ka ku a̱ rai a̱ maai. [4] Ma, ka̱ram ka Michele Puccini na̱ nkkwu ni u̱ du̱ryya 1864, Giacomo na̱ yet bu̱ za a̱kutat rot a̱ maai a̱ sook a̱kprak a̱tyi nu nu ba. [3] Nan yet ka̱bawon ka ni a̱ yin n byyi bvak an yya a̱bvom nyyi Cattedrale di San Martino, u̱ yet a̱yring ka̱yat zam a̱bvom ji wwon a̱ ru sook ka̱bvwa a̱ntyok tsot a̱tom ka̱ram ka̱yaan. [4] Puccini a̱ yin yya du̱twang u̱ ka̱kpri du̱twang a̱nyyi the San Michele seminary ka̱yat Lucca, wwon bu̱ seminary of the cathedral.[3] A̱wumba a̱tyyi nu a̱yaan, Fortunato Magi, a̱mi a̱ yin ku nyep a̱n yya a̱bvom ji. U̱ du̱̇ryya 1880 Puccini a̱ ssha kpa diploma nyyai u̱ ka̱kpri du̱twang a̱bvom a na̱ myaam nyai ka̱yemi ni. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] gjitn3841exmy5kyqx4scjyu0drca0w Gindiri 0 505 28733 28551 2026-05-30T05:59:51Z TheZaunEssayist 227 /* */ 28733 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gindiri''' Gindiri a̱yet ka̱ ba cin cong ka̱nkrang a̱ sat Mangu a̱ Pilatu a̱katyyi Naijeriya, a̱ byyi zu̱zzwa ka̱bvwa tssop pfwong 832. Ka̱nkrang ka̰ sshi bu̱ du̱tyin du̱tyok Pyyem. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach Zonkwa 2025]] 0z1j7y9t9khi0h04s9f1ajdz8qcrldt Gini 0 506 28734 28014 2026-05-30T06:00:44Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28734 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gini''' a̱ yet ka̱byen ka a sshi an ghep bashekkwot agbadang nkyei bashzkkwot atlantik a̱zagbang azanshring byrim kabyen Afrika ni.A ya byit bu Guinea Bissau azagbang kaza bu senagat bu Mali wwin serelion bu Kotd vwa bu Liberia azagbang kātak. Gini a̱byyi ka̱tswa banyet a̱miliyon swak bu̱ a̱naai (14m) bu kyei kabyen kamak kilomita cci kop cci swa bu̱ nswak nnaai bu apfwon bu cci a̱nunai bu nswak npfwon bu̱ atuyring (245,857). dle4zo41erbvwavzcsjsrryk5pnrxa8 Gini-Bisau 0 507 28735 27879 2026-05-30T06:01:15Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28735 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gini- Bisau''' ba bvwo ka̱byen ka ni bu̱ du̱yrek Ka̱byen Du̱tyok Gini-bisau, a̱ sshi ka̱yat na̱byen Afrika A̱za̱nshring ka kup kyei ka̱byen a tat ka̱mak ka̱ccet 36125, madei,(13,948 sq mi)bu̱ sshi ka̱tswa 2,026,778. A̱ byyi sisaai ka̱byen bu̱ Senegal a za̱gbang ka̱za wwon bu̱ Gini a̱za̱gbang katak a̱ta̱ntson., [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] osqb4a3t9eyz7q11bpi16ftwd2aghgx Giovanni Pierluigi da Palestrina 0 508 28736 28498 2026-05-30T06:01:38Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28736 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Giovanni Pierluigi da Palestrina''' (nyyai ka̱ ka̱tuk a̱tat an hywan hwa u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci tsswon bu̱ nswak nhwa bu̱ a̱hwa 1525 bu̱ ka̱tuk a̱hwa an hywan hwa u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci tsswon bu̱ nswak nhwa bu̱ a̱kutat 1526 – sunat katuk ahwa 2 hywan hwa durya cci kop jring cci tsswon bu swak a̰kumbvuyeing bu a̰naai 1594)[n 1]. A̱ yin yet a̱ntyok Itali nu a̱ yin yet a̱sabvom ni, a̱ wwut bu̱ a̱bvom ka̱ram ta̱kyem a̱bvom ncei a ya. A̱ yin yet jujok bu̱ trung ji u̱ ka̱kpri du̱twang Roma ka ndung bu̱ Orlande de Lassus bu̱ Tomás Luis de Victoria, Palestrina ba yin ku nywa na yet a̱ngwak trung a̱bvom Irop a̰nyyi ncei sencori swak bu a̰kutat (16th-century). [1] Giovanni Pierluigi da Palestrin Ka̱zzu ka̱tswa trung a̱bvom. Ba yin ku byin u̱ ka̱nkrang Palestrina u̱ ka̱byen Papa Roma, Palestrina a̱ bu̱ brak a̱ nat Rome na̱ yet ka̱bawon wwon a̱ su myyam yya a̱bvom ka̱yemi. U̱ du̱rya cci kop jring cci tsswon bu swak npffon bu a̱yring 1551, Pope Julius III a̱ ku tyyi yet a̱ngwak (maestro di cappella) a̱nyyi Cappella Giulia kayat St. Peter's Basilica. A̱ yin yya pfwong a ni ntyak za nyaai, rot rat nu na u̱ ya ka̱son bu̱ pfwong a du̱ bu̱ cet bu̱ bvwo du̱wat kpa yya, a̱n bvwak A̱tyi Roma nu Paul IV, a̱ bvo yya a̱mi ka̱ya St. John Lateran bu̱ Santa Maria Maggiore a ryya na an tsuup ni, Palestrina a̱ bra̱k a̱ nat Cappella Giulia u̱ du̱ryya cci kop jring cci tsswon bu swak a̰tuyring bu a̰yring 1571, a̱ su swrang St Peter's su kpang ka̱ram du̱kkwu nu ti a durya cci kop jring cci tsswon bu swak a̰kumbvuyring bu a̰naai 1594. '''Dujem Swat Kasa nu na (Biography)''' Ba byin Palestrina u kankrang Palestrina, bashishrek bu Roma, asitet Papa Roma, a̰wruk karyi Neapolitan, Santo bu Palma Pierluigi nba mi a̱ku byin, a durya cci kop jring cci tsswon bu swak nhwa bu a̱pffon 1525, nnye katuk a̱tat 3 ga hywan hwa. A̱ nna nu ni a̱yin kwu katuk swak bu a̱kutat 16 hywan yring a durya cvi kop jring cci tsswon bu swak ntat bu a̱kutat 1536, karam aya Palestrina na yet za swak cicrak 10. Ba jem i Kpa na di katsutsrang nat dicen a Roma a durya cci kop jring cvi tsswon bu swak ntat bu a̱tuyring 1537, ayin sshi kayat namawon na ayin a̱bvom a cut Basilica nu asshi Santa Maria Maggiore ni, a̱yring kayat papal basilicas anyi papa Roma nu a̱sshi a Diocese Roma ni, kayem a̱mi nan myam dujem tat assu bu a̱bvom (learn literature and music).[5] A brok anat Roma, a dueya 1540, a twang a kabvwa tutwang Huguenot Claude Goudimel.[5] Abvo yya dutwang bu Robin Mallapert bu Firmin Lebel. Akpok swat yya npfwong nu na asshi a̱gbodang kankeang. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] 9tyyd7xn9pyeuki5liluj8pbkn6wbhq Giuseppe Verdi 0 509 28737 27881 2026-05-30T06:01:57Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28737 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Giuseppe Fortunino Francesco Verdi''' (/ˈvɛərdi/ VAIR-dee; Italian: [dʒuˈzɛppe ˈverdi]; ka̱tuk a̱ku̱mbvuyring an hywan tat u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ swak bu̱ a̱tat (9/3/1813) – nswak nhwa bu̱ a̱tu̱yring an hywan yring du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ a̱yring (27/1/1901). A̱ yin yet a̱ntyok Itali yya nu ji a̱ yin wwang a̱bvom a̱mi, ba bvo ku bvwo bu̱ yya du̱yywa a̱bvom nu u̱ ka̱zzu. Ba yin ku byin ka̱yat Busseto, ka̱ba cincong ka̱nkrang an Parma, ka̱yat ka̱ryyi ba̱nyet ra ssha hwat, a̱ yin yya du̱twang yya a̱bvom nu ti nyyai an bvak a̱ntyok ka̱ryyi nu a̱ yin ku brang ni, Antonio Barezzi. Verdi a̱ yin cong a̱ bu̱ yet a̱ngwak a̱nyyi a̱nzzup a̱bvom a̱nyyi Italiya na bvo yet Gioachino Rossini, Vincenzo Bellini, bu̱ Gaetano Donizetti, ba̱nyet ba a̱ yin nbyyi bvak u̱ ku kkwat tyyi an pfwong a̱ ni. Na̱ yin nwwa pfwong a ka̱tsu̱tsrang du̱yywa a̱nzzup a̱bvom nu ka ni a̱ yin byyi na̱kkwu brang pfwong ka̱zzu ka̱ccet Risorgimento ba a̱ yin byyi du̱dang tung Ttali a̱ tyyi ni. A̱ yin yet a̱ntyok u̱ ba tssa ni bu̱ ka̱baram a̱yemi. Ka̱ba cincong a̱bvom ka ni "Va, pensiero" nyyai u̱ du̱yywa a̱bvom nu ti Nabucco (cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak naai bu̱ ahwa 1842), bu̱ na̱mayaan na a̱ yin ntsuup ni, a̱ yin yet a̱nyyi a̱huhwa ka̱ccet tung ndung, wwon nu a̱ntyok u̱ a̱ na̱ wwang ni ba ku ccang na̱ yet a̱kwak a̱son ka̱ccet a ni. A̱ yin yet a̱yin nu a̱ sshi a̱zugak du̱ccu nu ni, Verdi a yin cat ya sswai bu̱ ka̱ccet ka̱tswa ba̱nyet ba. Na yin ssha ya ka̱son ni, a̱ yin kwan a̱ yywai npfwong nu na u̱ du̱yywa a̱bvom ka̱tswa ti ạ̱ nwwa kwan a̱ ryyi na̱ ssha kwoi na̱byen u̱ ka̱nkrang nu ka. A̱ yin ssha tyyi du̱yrek a na̱ram na̱tat a na̱ yin n sshi a̱tantai ni na̱ yet hung 'middle period': Rigoletto (cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak npfwon bu̱ a̱yring 1851), Il trovatore bu̱ La traviata (both cci kop jring bu̱ cci ā̱nunai bu̱ nswak npfwon bu̱ a̱tat 1853). A̱ yin tyyi ka̱sa a̱bvom ka ka̱hat, i ka̱ram ka na̱ yin brak bu̱ yya opera Aida a du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak a̱tuyring bu̱ a̱yring (1871), bu̱ a̱tsatsak npfwong ntat an gbom u ni: his Requim du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak a̱tuyring bu̱ a̱naai (1874), bu̱ the operas Otello, cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak a̱nunai bu̱ a̱tuyring (1887) bu̱ Falstaff dù̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak a̱ku̱mbvuyring bu̱ a̱tat(1893). Du̱yywa a̱bvom bu̱ mu̱myep Verdi ti a̱ ̱sshi ka̱yat ba̱nyyi ba a̱ byyi san bu̱ du̱yrek ka̱yat du̱jem ka ba sak ni. U̱ du̱ryya cci kop sswa bu̱ swak bu̱ a̱tat 2013, a̱ryya cci sswa 200 bu̱ ku byin na, ba yin yya du̱yywa a̱ tyak ka̱sa ka bu̱ tsaai nkkang u̱ na̱sa radio bu̱ telebishon bu̱ tyyei ma̱mmwuk npfwong nu na. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] t1o4qtna736lqx7rkhhwv295ev7oy0r Goodluck Ebele Jonathan 0 512 28738 27943 2026-05-30T06:02:26Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28738 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Goodluck Ebele Azikiwe Jonathan''' Listenⓘ GCFR GCON (byin ka̱tuk 20 an hywan swak bu̱ yring 1957)[1] a̱ yet a̱ntyok mwwang ba̱nyet an cat du̱tyok u a̱ yin yet a̱ntyok a̱kprak ka̱byen Naijerya ni nyai u̱ du̱rya 2010 su nat 2015.[2] A̱ yin kpa du̱tssa du̱rya 2015 ti a̱ wwon General Muhammadu Buhari nu a̱ kan za du̱tyok ka̱ram yet soja ni. Wwon nu a̱ mi a̱ yin yet ka̱tsutsrang a̱ntyok ka a̱ yin kpa tssa na na̱ ru bra̱ng a̱kpra̱k u ni u̱ swatka̱sa ka̱byen na.[3] A̱ yin yet a̱byrek a̱brã̱ng ka̱byen nu a̱ rya 2007 su kpang 2010 ka̱ram du̱tyok Umaru Musa Yar'Adua;[4] wwon u̱ ka̱byen byi zwa du̱hyu ka ban yei Bayelsa Sitet ni a̱ yin yet gwamna nyai u̱ du̱rya 2005 su kpang 2007, wwon a̱ yet a̱byrek gwamna nyai u̱ du̱rya 1999 su kpang 2005.[5][2] U̱ du̱rya 2015, Goodluck Jonathan a̱ yet ka̱tsutsrang a̱ntyok a̱kprak ka a̱ kpa du̱tssa wwon a̱ shim wwon ka̱bvwa ka ba̱hyom ni.Ku yin byi shei bvwak du̱tyok a agbodang ka̱byen byyi cet nbyrim Afrika u̱ ba ba̱hyom - ka̱byen ka a̱ ro bu̱ bvuk bu̱ bvwan du̱tssa bu̱ a̱gaga ni konzan ka̱ram ni.[6] Early life and education Ba yin byin Goodluck Jonathan ka̱tuk 20 an hywan swak bu̱ yring u̱ du̱rya 1957 ka̱ ya Ogbia u̱ ka̱ryi ba̱nyet tssup nwap Ijaw ka a̱ yya ba̱kpongo ni,[1][7] Ka̱yat ka̱nkrang Otuoke, Bayelsa Sitet.[2] A̱tyi nu, Lawrence Ebele Jonathan,a̱ yin yet a̱ntyuk yya ba̱kpongo wwon A̱na nu, Eunice Ayi Ebele Jonathan, a̱ yet a̱kuyak.[8] A̱ yin nat na̱kpri du̱twang ba̱nyet tssup u̱ ka̱tsutsrang bu̱ a̱mbá̱hwa ká̱zzu nu.[2] A̱ yin shya du̱gri ka̱tsutsrang nu nu u̱ du̱twang nyam bu̱ jujok a̱mba̱hwa wwon a̱ ya ka̱son a̱ su kpang yet a̱ngwak a̱gyugyak wwon a̱ zza̱k ka̱yat ka̱bvwa du̱twang ka̱zzu a̱mba̱tat ka ka̱ya Portharcourt nyai u̱ du̱ryá̵ 1983 to 1993.[2] [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach Zonkwa 2025]] 42nqkps7s2v2lbcb762xene108fgvvj Gustav Mahler 0 519 28739 27882 2026-05-30T06:03:06Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28739 wikitext text/x-wiki {{Databox}} Gustav Mahler (German: [ˈɡʊstaf ˈmalɐ] ⓘ; Ka̱tuk a̱tu̱yring an Hywan a̱tu̱yring u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak a̱kutat 1860 – ka̱tuk swak bu̱ a̱nunai u̱ hywan pfwon a̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ swak bu̱ yring 1911) A̱ yin yet a̱ntyok wwang a̱bvom cat a̱nyyi Austro-Bohemian, a̱yring ka̱yat ba̱ngwak ka bvwak a̱nyyi ncei nu nu̱. Nu a̱ yin yet a̱dat a̱ npfwok ba̱nyet a̱rya ncei cencori 19th- tada Austro-German bu̱ a̱hwai ncei kapffun a̱nyyi 20th sencori nswak hwa nu. Na yi nsshi a̱cet ni, ka̱bvwa nu ka ka̱yat ba̱nyet ka bvwak a̱ yin ssang ba̱zan bu̱ kpit a, wwon a̱bvom nu na a̱ yin ssha san du ba̱nyet ba̱gungang ba su' ba nna ccang pyat tu a̱ su kpang yya ji ma ba yi n bvwo na bvwon a na̱bvwa ba̱gu̱ngang ka̱yat Irop ka̱ram ka Nazi ba yin byyi cet bu̱ kyang hywa ni. Du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak naai bu̱ a̱pffwon 1945 tu bu̱ syaak ba su ryyi npfwong nu na a̱ bvwong, a̱hwai ncei u̱ a̱ yin kpa pfwong ni nba a ggyek; Mahler a brak a̱ tyyi a̱bvom a ba bvom a̱ tyak ka̱bvwa ka ni konzan ka̱ram. Ka̱bvwa ka nan nsshi ni bu̱ kpang nwwa sencuri swak nhwa bu a̱yring 21st. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] 0uvgjs459cfc2gs5glwwxqx2ocnv156 Gwamna Awan 0 520 28740 27883 2026-05-30T06:03:37Z TheZaunEssayist 227 /* */ 28740 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Gwamna Danladi Awan''' (1915 – 1 October 2008) a̱ yin yet A̱gwam Ba̱gro (Kagoro) ka̱yat ka̱byen Naijerya wwon a̱ yet A̱gwam u ba yin bvwo na̱ bvwa ka̱ram a̱ rau kpit a a kprak u u ka̱byen Naijerya bu̱ a̱mba̱hwa nu an byrim Afrika na ni. A̱ yin yya a̱rya nswak a̱kutat bu̱ a̱tat (63 years 1945–2008). Ba yin ku bvwo bu̱ du̱yrek du̱tyok A̱gwam Ba̱gro.[1] [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach Zonkwa 2025]] k8kqv4nw7kl115e2kh3jy23szjkujr8 H (zuzzwa twang) 0 521 28741 9298 2026-05-30T06:05:30Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28741 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''H au h''', A̱yet zu̱zzwa du̱twang a̱nba̱nunai an zu̱zzwa du̱twang Latin. Ba nyya pfwong an shong bu̱ nwap nzaan a̱zuka̱pffun. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] fynf635us55m60jbni24i9dyo7xulal Hafez 0 522 28756 27884 2026-05-30T07:39:15Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28756 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Khājeh Shams-od-Dīn Moḥammad''' Ḥāfeẓ-e Shīrāzī (Persian: خواجه شمس‌‌الدین محمد حافظ شیرازی), Ba yin ku bvwo bu̱ du̱yrek du̱jem ti Hafez (حافظ Ḥāfeẓ lit. 'A̱ntyok bra̱ng nkyang an pfwa' a̰u 'a̱ntyok saai'; cci kop jring bu̱ cci tsat bu̱ nswak nhwa bu a̱pfwon 1325– cci kop jring bu̱ cci tsat bu̱ nswak a̱ku̱mbvuyring 1390) a̰u Hafiz, [2] ba bvo yin ku yei bu̱ du̱yrek lesān-al-ḡayb ('du̱yrem ba̱nyet a̱yabyen'), [3] A̱ yin yet a̱ntyok du̱jem a̱bvom a̱tushuk Pasiya. [4][5] Npfwong nu na ba yin tung a̱ tyi ni, a̱ yin yet kyang a a̱kpak ba̱nyet ba yin nywa na yet na̱kpang npfwong du̱wat jji nwap Pashya na. Npfwong nu na a tssung ka̱yat na̱sa ba̱nyet ba a ryaat wap pashya na ni, ba myyam a̱bvom a̱tushuk nu na bu tang gan konzan ka̱tuk ji na yin jem ni.̇ Npfwong nu na bu̱ nkkang swatka̱sa nu na yet kyang a ba̱nyet ba̱gungang ba n tyyi ka̱ssu a̱ gyak a̱ bvo byei a̱ ccang ni u̱ na̱bvwa bu̱ na̱ram ba̱gungang. Ba ru bvwo Hafez bu̱ du̱yrek Divān, ba tung a̱bvom a̱tu̱shik a na̱ jem ni a̱ tyi ka̱bvwa ka̱yring ka̱ram ka na n kkwu ni. Npfwong nu na ba yin na ccang u̱ du̱kwang a̱tu̱yring ti nu na̱ yin kyyai bu̱ ka̱tacci ni. Ba̱nyet ka̱zzu npfwong ka ni ba yin ba ccang bu̱ shai a̱huhwa du̱jem nba ti nyai a̱n kkwan a̱kpa ba̱nyet tswa ka̱ta̱ssu. Hafez a yin jem a̱bvom a̱tushik a̱nyyi ghazals, wwon a̱yet a̱ntyok Sufi. Kyang myyam a̱ bvom a̱tushuk ghazals na ni a̱yet chat, wrak ka̱ryong bu̱ tyai banyet yya kyang an tyong a̱ssu ni (exposing hypocrisy). A̱ bvom a̱tushuk ghazals na, kyang a̱ na ryat ni a̱yet chat (love), wine bu̱ taverns, duk nkyang a ni a na tyyi tssup kazah a̱ ra shrim (all presenting religious ecstasy and freedom from restraint), ko a̱ zu̱zzrak kyang ka̱sa na ni a̱u kyang mon chat ni (whether in actual worldly release or in the voice of the lover). [9] du̱wan nu ti ka̱yat na̱wan na̱won Persiya na ni an sshi a̱nkyang ka̱tacci a̱bvom a̱tushuk nu na (Persian: فال حافظ, romanized: fāl-e hāfez, na cat tyai tada Roma a̱nyyi Sortes Vergilianae) bu̱ ka̱sak ka nan jem a̱bvom a̱tushuk an tada Persiya, wwang mammuk (visual art) bu̱ calligraphy Persiya ni. Du̱byyi nu ti a sshi Shiraz ka̱bvwa ku byin nu ka. Mrang (Adaptations), myep (imitations), bu̱ bvwan a̱bvom a̱tushuk nu na a̱n wwap yaan ni (translations of his poems) a̱ shyi sarei a̱cecet n wwap kasa nu (all major languages). '''Life''' Hafez a̱yet ka̱won byin ka̱byen Shiraz, Iran ba̱ ku bvo na yet a̱ntyok tswa ka̱tassu Sufi a̱mi. [2][10] Ba bvo Nkkang swat ka̱sa nu na a̱syak nkyang a banyet ba tsaai a̱n tazwa nu ni ba. du̱jem kpa tazkiras (biographical sketches) nu ba̱n tyi du̱yrek Hafez ni a̱ byyi ka̱ryong a̱nsham ba (generally considered unreliable). [11] Ba hwa du a̱yin pyyem bu bvo kpa ka̱zah tswa ka̱tassi na du̱ du̱ccu nyyai na yet bu̱ ka̱bawon. Ba ku tyyi du̱yrek Hafez, na brak a̱nyya ti nu (pen name). [12] Kpa Swat ka̱sa nu na (The preface of his Divān), ban ryat ka̱tsu̱tsrang swat ka̱sa nu ka, a̱ nyaai du̱ a̱yin nu ba bvwo ni ba u̱ ka̱ram ka zun sshi ni shim du̱yrek ti a̱yet Moḥammad Golandām. [13] A̱ Kpa a̱hwa na a̱byyi nkkang Hafez's Divān a̱nyi ka̱ram ka zun sshi ni banyet ba pfwong a̱za nu ni a̱yet du̱jem Allame Mohammad Qazvini bu Qāsem Ghani (495 ghazals) bu̱ a̱nvwak Parviz Natel-Khanlari (486 ghazals).[14][15] [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] ctee4dvq458qtqeom2czm5es9d5dbwx Hagia Sophia 0 523 28757 27944 2026-05-30T07:39:44Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28757 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Hagia Sophia'''[a] ba bvo na n yei a̱gbodang bat tswa ka̱ta̱ssu Hagia Sophia ni,[b] a̱ yet ka̱bvwa tswa ka̱ta̱ssu bu̱ tada bu̱ nkkang swatka̱sa ka̱ya ni Istanbul, Turkey. A̱ yin yet coc ka̱bvwa tssup ka̱za ntazwa an cei a̱rya (360–1453) bu̱ ka̱bvwa saai nkyang ntada a rya (1935–2020). Nka a̱ yet a̱ngbom ka̱yat na̱nok na̱tat u̱ du̱tyok Roma ti ba yin yrek ka̱bvwa ya du̱tyok nba a̱ nok a̱ tyak an cei AD 537, tu yet ka̱tsutsrang ka a̱ byi a̱kpai u ba ra a̱ tyi ka̱yat ni a̱ na̱nok ka̱ram a̱ ya a̱ rau konzan du̱nok u̱ ka̱sa ka a̱ bvo byi a̱kup u a̱ nrok a̱ bvo yet ka̱kang nyei a̱ngban ni. Ka̱ngbop ya cin bvwo du̱nok ka̱ram Byzantine[2] wwon a̱ bvo shei sussai du̱nok bu̱ nkkang u̱ du̱wat wwut bu̱ na̱nok".[3] [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach Zonkwa 2025]] jr878c2sjigx5afmgutuc1g9t2ofkxe Hanan Kotis 0 524 28758 9446 2026-05-30T07:40:35Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28758 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Hernán Cortés de Monroy y Pizarro Altamirano, Marquis katsutsrang anyi a̰gbrang (the Valley) Oaxaca''' Hywan swak bu̱ a̱hwa du̱ryya cci kop jring bu̱ cci nyaai bu̱ nswak a̱nunai bu̱ a̱pfwon su nat ka̱tuk a̱hwa an hywan swak bu̱ a̰hwa u̱ du̱rya cci kop jring bu̱ cci tsson bu̱ nswak naai bu̱ a̱tuyring (December 1485 – December 2, 1547) A̱ yin yet a̱ntyok Supen ''conquistador'' Nu a̱ yin yet a̱kwak a̱son bu̱ a̱ngwak nzwang u a̱ yin ba bu̱ du̱kpak du̱tyok Aztec Empire ti bu̱ bvwa a̱gbodang a̰kpai ka̱byen Meziko a̱ brak a̱ wrak A̱gwam Castile u̱ ka̱ram ka̱tsutsrang an cei sencori a̱mba swak bu̱ a̰kutat ( early 16th Century). Cortés a̱ yin sshi ka̱yat ba̱nyet Supen ba a̱ yin ka cong ka̱ccet ccang / bvoo a̱hwai nankrang bu̱ conquistadors u a̱ yin yet ka̱tsutrang yya Amerika du̱tyok du̱ngwak ni (Spanish colonization of the Americas). [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] 3dz36v1gbk64oywld6uz0b2ntsyk29h Hans Christian Andersen 0 525 28759 27945 2026-05-30T07:41:13Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28759 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Hans Christian Andersen''' cci kop jring cci a̱nunai bu a̱pffwon sinat cci kop jring cci a̱nunai bu nswak a̱tuyring bu a̱pffwon (1805–1875) For other uses, see Hans Christian Andersen (disambiguation). '''Hans Christian Andersen''' (/ˈændərsən/ AN-dər-sən, Danish: [ˈhænˀs ˈkʰʁestjæn ˈɑnɐsn̩, - ˈkʰʁæs-] ⓘ; ka̱tuk a̱hwa 2 an hywan naai u̱ du̱rya cci kop jring bu cci a̱nunai bu̱ a̱pfwon 1805 – ka̱tuk a̱naai 4 an hywan a̱nunai u du̱ryya cci kop jring cci a̱nunai bu̱ nswak a̱tuyring bu a̱pffwon 1875). A̱ yin yet a̱ntyok jem a̱kpa nyaai Denmark (Danish author). Madei a̱yet aka̱nkrang antyok dujem anbvwo na̱ta̱mbwai ni a (prolific writer of plays), travelogues, novels, bu̱ a̱bvom atushuk(poems), Ka̱sa ka n ku yring ba̱gungang bu̱ pfwong du̱jem fairy tales. '''Quick Facts Born, Died ...''' Andersen du̱jem n kpa nkkang na̱mawon (fairy tales), a̱byyi nkkang na tat cci jring bu̱ nswak npfwon bu a̱kutat 156 a volum a̱ku̱mbvuyring 9 volums (across nine volumes), [1] Ba kan tsot a̱kpa nu na a̱ rau̱ n wap nzaan na tat cci jring bu̱ nswak nhwa bu a̱pfwon 125 Languages. [2] Du̱jem nu ti a̱yet kyang a cong a̱kpai a̱jenshring u̱ ka̱sa ka ni a̱brak a̱nya a̱ kpa̱ myyam na̱mawon swat ka̱sa ka sa̱rei bu ba̱ku̱kkwo ba̱nyet, n ku a̱yin a̱ sshi ka̱yat ka̱vung ni. [3]A̱kpa nu na a̱ra b̌yyi kpuntun ni a ntamak "The Emperor's New Clothes", "The Little Mermaid", "The Nightingale", "The Steadfast Tin Soldier", "The Red Shoes", "The Princess and the Pea", "The Snow Queen", "The Ugly Duckling", "The Little Match Girl", bu̱ "Thumbelina." A̱kpa nkkang Andersen na a̱ wwruk bu̱ n kyang bagu̱nga̱ng da ni ballets, Na̱ta̱mbvwai plays, bu̱ animated and live-action a̱nzzup. [4] [[Ka̱srong:Jju wikipedia Outreach]] 7vakf7ak0lfuwd5mbaan7lfcwplokgb Henri Matisse 0 526 28760 28499 2026-05-30T07:42:02Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28760 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Henri Émile Benoît Matisse''' (French: [ɑ̃ʁi emil bənwa matis]; 31 hywan swak bu̱ a̱hwa u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci anu̱nai bu̱ nswak a̱kutat bu̱ a̱ku̱mbvuyring 1869 – 3 hywan swak bu̱ a̱yring u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak npfwon bu̱ anaai 1954) A̱ yin yet a̱ntyok wwang ma̱mmwuk nyyai Furans. Ba yin ku bvwo bu̱ du̱wat ti na̱ nyya pfwong tsu̱tswat du̱ ka̱bvwan a̱n yya nkyang na wwut ba̱zu̱zrak ni, wwon a̱ bvo byyi bvwo u̱ wwang bu̱ wwut bu̱ na̱nok. A̱ yin yet a̱wwang na̱nok bu̱ sruk a̱kpa du̱jem bu̱ shap nkyang, ma a̱ byyi cet u̱ du̱ssuk a̱ rau kpit nkyang a. [1] Ba yin byin Matisse Le Cateau-Cambrésis, ka̱ ya a̱za̱gbang du̱tyin ka̱byen Frans ka̱tuk a̱ngbam du̱rya 1869, nu̱ a̱ yin yet ka̱won ka̱ssu ka u̱ du̱hwam a̱ntyok byyi zwa nyyai a a̱bvwan tswa yak. [8] A̱ yin dai ka̱yat ka̱nkrang Bohain-en-Vermandois, Picardie. U̱ du̱ryya 1887, na̱ nat parit a̱ su twang yya kwak trwang wwon a̱ yya pfwong a u bat kwak trwang Le Cateau-Cambrésis ka̱ram ka na n ssha kpa̱ yet a̱ngwak ni. A̱ yin nwwa pfwong du̱ssuk u̱ du̱ryya 1889, ka̱ram ka A̱naa nu nu na̱ yin ku ba bu̱ nkyang du̱ssuk bu̱ pfwong nbvak ni, na̱ sshi ṵ creng nyyai an hyyu appendicitis. A̱ yin ndyyi ka̱hyok bu̱ pfwui da̱ni du̱ na̱ yin nhywa ni,[9] pfwong a ku̱n nbrak a̱ tyyi a̱ntyok yya pfwong wwang ma̱mwuk a̱ byaan a̱tyi nu nu ryya ni.[10][11] U̱ du̱ryya 1891, na̱ bra̱k a̱ nat Parit a̱ ga su myamm wwang ma̱mmwuk ka̱yat ka̱kpri Académie Julian nbvwak William-Adolphe Bouguereau ka̱yat École Nationale bu̱ Beaux-Arts nbvak Gustave Moreau. A̱ yin tyyi ka̱ssu ka u̱ wwang nkyang a̱ sshi ka̱bvwa ka̱yring ni bu̱ nkyang sshi a̱kpa̱sai bu̱ ta̱da a̱ bvo ma̱n ssha ya ka̱son a na. Matisse a̱ yin sook kkwan npfwong ba̱nyet Jean-Baptiste-Siméon Chardin, Nicolas Poussin, bu̱ Antoine Watteau, a̱ bvo su nbrang bu̱ ba̱ngwak ka̱pfun da ni du̱ Édouard Manet, bu̱ ba̱nyet npfwong Japanit.[12] Ba yin ku ssha bu̱ hyyu ka̱yit a sshi ka̱hwa ni u̱ du̱ryya 1941, ba yin yya Matisse pfong ka̱hwa ku ku tyi du̱gugwak na̱ swat akpra̱k ntswam a̱u a̱za̱ngbrak na myyi. Npfwong a ba ku bvo mi ni a̱ ku kaat ma na̱ kwan a̱ yya pfwong hwak a̱pyipyi a̱kpa du̱jem an yya nkyang a na̱ hwa a̱ nu yya ni bu̱ ka̱won npfwong nu ka ka ku brang, na̱ na jji a̱ ssuk a̱n yya nkyang a tai nyyi sswo ni.Ku yin cong bu wruk bu̱ ka̱srong ka̱yaan ka̱nyyi ka a̱ bvwon bu̱ du̱ssuk ni di ka yet shap nkyang ba.[53][54] Na̱ yin maai maai ma a̱ bu cong a̱ su tat a̱cecet du a aahaa a kup ka̱yat bat ni. A̱ yin yei a̱ngbom nnom nu nu ba a̱mba̱hwa rot si wui wwut nu na, na nwaai a̱ naat ka̱yat na̱bvwa ku̱yak bu̱ tssup nkpyat an pfwong a na sshi yya na ni.[55][56] Pfwong hwak a̱pyipyyi nkyang du̱jem nkpa yin yet a̱kpok npfong nu nu a̱rya a̱ngbom nu na, ka̱tsu̱tsrang npfwong nu ka an dwak a ni a̱ yin sshi u̱ du̱ryya 1919 ka̱ram ka na yi n yya pfongvsauk bu jang the Le chant du rossignol, an opera composed by Igor Stravinsky.[54] Albert C. Barnes arranged for cardboard templates to be made of the unusual dimensions of the walls onto which Matisse, in his studio in Nice, fixed the composition of painted paper shapes. Another group of cut-outs were made between 1937 and 1938, while Matisse was working on the stage sets and costumes for Sergei Diaghilev's Ballets Russes. However, bu ka̱ram ka ba yin ku yya pfwong a na̱ ta̱ruk a̱ swrang an gbrak u ni a̱ mi na̱ yin nwwa pfwong hwak a̱pyipyi a̱kpa na a̱n yya pfwong a, azugak nkyang ka ba kpa bvo mi ni.[57][58] [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] iuh8gzi4tu4ddyzimg7po00kmhb4twu Homer 0 528 28761 27885 2026-05-30T07:42:53Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28761 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Homer''' (/ˈhoʊmər/; Ancient Greek: Ὅμηρος [hómɛːros], Hómēros; Ba hwa ba yin ku byin an cei sencori a̱mba a̱nunai 8 BCE). A̱ yin yet a̱kukkwo a̱ntyok wwang a̱bvom a̱tushuk wap Greek u̱ ba yin ku bvwo bu̱ npfwong a̱kpa Iliad bu̱ Odyssey ni, npfwong nhwa na̱ yin tyyi ka̱tsan npfwong yya jang wap Greek a ni. Bu̱ wui ssha bvwo du̱ nu a̱ mi a̱ yin byyi pfwong a, Homer a̱ mi ba na̱ hywa a̱ yet a̱kunkrang a̱ntyok du̱jem u̱ a̱ yin tyyi ba̱nyet du̱dang npfwong du̱jem ni. [1] Ka̱kpri Iliad ka a̱ yin dyaat a̱ntazwa nzwang ji yin sshi a̱katyi A̱gwam Agamemnon bu̱ A̱gwam nzwang Achilles a̱ngbom du̱ryya nzwang Trojan ji ni. Kpa Odyssey na yin da nkkang a̱ryya swak ka̱ccet a̱gwam Odysseus, a̱nyyi Ithaca bvwot naat u̱ ka̱byen nu ka Troy. Nkkang a ni yin ta̱twang ka̱bvung ka a̱ yin na̱ na sswa ni ku a̱ sshi u̱ cat kyang. [3] A̱bvom a̱tushuk a a̱ yin sshi an wap Greek, a̱ ban yei Epic Greek ni, wap du̱jem a tyyei ka̱mon nwap nyaai an cei nzaan ni. A̱kpak ba̱nyet a̱gyugyak a̱ wrak ka̱ryong a̱bvom a̱tushuk a ba yin na̱ jem di du̱wan. [6] Ba yin na bvwo bu̱ a̱ka̱tuk ka̱zwang a ccu bu̱ du̱wan, du̱jem ti ni yin byyi na̱tambvwai bu̱ tyei du̱mrang.[7] A̱bvom a̱tushuk Homer na a̱ shei a̱kukkwo ta̱da Greek bu̱ du̱twang bvwo yya nkyang ka̱sa na ni (ancient Greek culture and education), a̱ ba bra̱ng bu̱ wruk du̱ du̱zu̱zrak kyang a̱ myim yet (fostering ideals of) a̱ngwak ni (heroism), sook ntong (glory), bu̱ a̱du̱dyeb (honor) ni.[8] Plato a̱hyywa du̱, Homer nu a̱ mi a̱ yin yet a̱ntyuk u̱ a̱ zza̱k Greece ni (he one who "has taught Greece" )(τὴν Ἑλλάδα πεπαίδευκεν, tēn Helláda pepaídeuken). [9][10] A̱ Dante Alighieri's ạ̱zu̱zrak tswa na̱tambuwai (Divine Comedy), Virgil a̱ hyywa du̱ Homer nu a̱ yin yet a̱ngwak du̱jem a̱bvom a̱tushuk (as "Poet sovereign"), A̱gwam kozan ta̱kai a̱bvom a̱tushuk (king of all poets);[11] A̱ du̱jem tyai kyang a̱nyi nu na na̱ jem kpa Iliad na ni, Alexander Pope a̱tun ka̱nu ạ̱ wrak (acknowledges) du̱ ba ccang Homer konzan ka̱ram na̱n yet a̱gba̱dang a̱ngwak a̱ntyok a̱bvom a̱tushuk ("greatest of poets"). [12] Nyyai ka̱ram a̱kukkwo nkyang nyaai ni si ba̱ u̱ ka̱ram ka̱pfun ka, Npfwong du̱jem a̱bvom a̱tushuk Homer na a̱ wrak cet bu̱ yya ka̱son a̱n kyang zaan da̱ ni du̱ a̱cecet du̱jem du̱kposai a̱ssi (works of literature), muzik (music), wwang zu̱zzwa mommuk (art), bu̱ yya a̱nzzup (and film).[13] Bu kpang ka̱pfun ka ni yya̱ ka̱nu kạ̱ bạ̱nyet trwang ba yya̱ ni du̱ A̱nya a̱mi, A̱nza̱n ka̱ram, ke a̱mi, ba ku ryyi ryyi̱ nạ̱ ni du̱jem kpa the Iliad bu̱ Odyssey ku yin dyi. Ba̱nyet trwang du̱jem sarei a̱ccang du̱jem a̱bvom a̱tushuk a̱hwa na ni a̱ yet du̱jem a̱ ya yet a̱yring ba. A̱huhwa a̱n sshi du̱ ba̱ yin jem a̱bvom a̱tushuk nạ ni bai ka̱ram a̱ngbom sencuri a̱nunai si tat a̱byibyib sencori a̱tu̱yring BCE.[14] Nkkang swat ka̱sa Homer na da̱ ni ba̱nyet ba̱gungang ban wwat ni a̱n sshi a̱kukkwo ka̱ram a̱mi (classical antiquity), Nkkang a ba̱nyet ba bvo ba̱gungang ni a̱ yet du̱ a̱ yin yet a̱ntyok a̱tu̱twan a̱mi (a blind bard) Ionia, a̱kpai ka̱kpri a̱katyi kostal Anatolia ke ba̱n yei Turki ka̱pfun ka ni.[15] Ba̱nyet ntwrang ka̱pfun a̱hywa du̱ nkkang swat Homer na a̱ yet kyang a ba ni wwon ba̱ rami ni ba(Modern scholars consider these accounts legendary).[16] '''Works attributed to Homer''' '''Homer and His Guide''' (du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak a̱tu̱yring bu̱ a̱naai 1874) by William-Adolphe Bouguereau Kapffum, bu kpa 'the Iliad' bu 'the Odyssey' na a̱yet kyang a̱n yyi Homer ni (are associated with the name "Homer"). A̱kukkwo karam ka Npfwong zaan a̱n sshi ba̱ hwa nan yyi Homer a̱mi, ntamak bu the Homeric Hymns, the Contest of Homer bu Hesiod, several epigrams, the Little Iliad, the Nostoi, the Thebaid, the Cypria, the Epigoni, the comic mini-epic Batrachomyomachia ("The Frog–Mouse War"), the Margites, the Capture of Oechalia, and the Phocais. Npfwong du̱jem a̱kpa na ni ka̱pfun a̱bvo byyi du̱kposai u̱ ka̱sa ka ba sarei du̱ ba yin na san sarei a̱ kukkwo ka̱ram nu ba. Duk bu̱ a̱dudud npfwong ka̱had swat ka̱sa Homer na, a̱yet bu̱ kyang tada a̱kukkwak nkyang (they indicate little more Greek) a̱mi. [17][18][19] [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] 5y2krnfegpyt85w75nnzjqi1g31brsu I (zuzzwa twang) 0 554 28742 10026 2026-05-30T06:50:33Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28742 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''I or i''', Nu a̱yet zu̱zzwa du̱twang a̱nba̱ kumbvuyring wwon a̱yet ka̱won du̱wan a̱nba̱tat an wap Latin bu̱ kpit nwap nzaan. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] 4nykviktcomv1mxrf06pti6k9w4frrj Ibn Battuta 0 555 28762 27886 2026-05-30T07:47:33Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28762 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ibn Battuta''' [a] (/ˌɪbən bætˈtuːtɑː/; ka̱tuk nswak nhwa bu̱ anaai (24) Hywan hwa du̱rya cci kop jring cci tsat bu̱ a̱naai su nat cci kop jring bu̱ cci tsat bu̱ nswak a̱kutat bu̱ a̱nunai su kpang cci kop jring bu̱cci tsat bu̱ nswak a̱kutat bu̱ a̱kumbvuyring (1304 – 1368/1369) a̱ yin yet a̱ntyok tswa ka̱ta̱ssu Maghreb bu̱ a̱ntyok a̱kukwak ka̱ccet bu̱ a̱gyugyak ka̱sa bu̱ a̱zzek.[7] Ku̱ yin sook a̱rya na a̱ bai nswak ntat ni nyai du̱rya cci kop jring cci tsat bu̱ swak nhwa bu̱ a̰pfwon 1325 su nat cci kop jring cci tsat bu swak npfwon nu a̰naai 1354, a̱ yin cong a̱kpak na̱bvwa ka̱yat Afrika bu̱ A̱shya bu̱ ghep Iberia. Bu̱ tat shushrek bu̱ ka̱ngbap swatka̱sa nu ka, Ibn Battuta a̱ nwwa twang ka̱sak ka̱ccet nu ka na̱ yin n yei 'A Gift to Those Who Contemplate the Wonders of Cities and the Marvels of Travelling, commonly known as The Rihla'. Ibn Battuta a̱ yin nwwai a̱ rau sa̱rei ba̱nyet ncei nu ba ka̱ccet ka a̱ yin yet ka̱mak kilomita cci kop jring bu swak bu a̰tuyring 117,000 (73,000 mi), a̱ yin syak Zheng u a̱ yin byi ka̱mak kilomita kop swak npfwon 50,000 km (31,000 mi) bu̱ Marco Polo ka̱mak kilomita kop nswak hwa bu a̰naai 24,000 (15,000 mi). Du̱yrek "Ibn Battuta" a̱ yet du̱yrek nsot ba̱tyi (is a patronymic), madei ka̱won ka̱ba-a̱gwaggwa).[11] Du̱yrek ti ba ku bvwo mi ni a̱ yet Abu Abdullah Muhammad ibn Battuta.[12] U̱ kpa nkkang ka̱ccet nu na, The Rihla, a̱ yin wrak du̱yrek nu ti di "Shams al-Din Abu ’Abdallah Muhammad ibn ’Abdallah ibn Muhammad ibn Ibrahim ibn Muhammad ibn Yusuf Lawati al-Tanji ibn Battuta".[13][14][15] '''Katsutsrang swat nu ka (Early life)''' A̱ yin yet ka̱won myamm nyai al-Wasiti's Maqamat of Al-Hariri a̱nyyi ba̱nyet du̱cen na̱ccet hajj Sa̱rei nkyang a ba bvo a̱ntazwa swatka̱sa Ibn Battutani a̱ nyai an kkang a ba jem ka̱yat nkkang na̱ccet nu ka ni, nna ba yin jem di a̱ yin yet a̱ntyok nsot Buzu (Berber descent),[9] ba ku byin ka̱ryi ba̱nyet brang trwang tswa ka̱ta̱ssu ba ba yin n yei (known as qadis in the Muslim traditions of Morocco) ka̱ ya Tangier ka̱tuk swak nhwa bu a̰naai 24 an hywan hwa durya cco kop jring cci tsat bu a̰naai (24 February 1304), ka̱ram du̱tyok Marinid dynasty.[16] Sot nu ji a̱ yin yet nBuzu na ba yin nyei Lawata ni.[17] Na̱ yin ta̱kyem hung a ni, da a̱ yin twang u̱ ka̱kpri Sunni Maliki, a̱gbodang ka̱kpri du̱twang u a̱ yin tyi du̱yrek ka̱ram a̱ ya ni a̱za̱gbang ka̱za Afrika ni.[18] Ba̱nyet tswa ka̱ta̱ssu ka̱srong Maliki a̱ cat na̱ yet a̱kwak trwang nba nu na̱ wa n nyai a̱za̱gbang u ba n yya pfong a̱ ya ni.[19] [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] qwx4i46tfmaf5hzhfmkj0vca26dhp23 Ifana 0 558 28763 28501 2026-05-30T07:48:18Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28763 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ifana''' a̱ yet ka̱bangkrang a̱mi a cinchong sat niger sitet ka̱byin a̱katyi Naijeriya. Ka̱nkranka a̱shi a̰kamack 218.1km (135.5 mi) nyai ka̰zzu dityok, minna, kyan a ba shishrak ka̱mak kilomiter 339.0 (2106 mi). a̰gba̱dang ka̱kprig bra̰ng dityok abuja naijeriya. Zuzzwa tssop phwong ji yet 923 [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] lxe7wcf9w2ytd9a1h96q9zf8idc5z5f Igor Stravinsky 0 559 28764 27887 2026-05-30T07:48:56Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28764 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Igor Stravinsky''' '''Russian composer''' (cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak a̱nunai bu̱ a̱hwa (1882) su̱ nat cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak a̱tu̱yring bu̱ a̱yring (1971). '''Igor Fyodorovich Stravinsky'''[a][b] (ka̱tuk swak bu̱ a̱tu̱yring a̱ hywan a̱kutat cci kop jring bu̱ cci a̱nunai bu̱ nswak a̱nunai bu̱ a̱hwa (17/6/1882) – 6 ka̱tuk a̱kutat an hywan naai u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak a̱tu̱yring bu̱ a̱yring (6/April, 1971) A̱ yin yet a̱ntyok du̱jem a̱bvom a̱tushuk nyyai Roshya bu̱ ka̱ bvwa a̱bvom bu̱ kpa swat ka̱nkrang Frans nyaai cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak nnaai bu̱ a̱tat (1943) (from 1934) bu̱ kpa swat ka̱byen Amerika nyyai du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ nswak nnaai bu̱ a̱pfwon 1945 (from 1945). Ba ku bvo ba̱gungang u̱ yet a̱gba̱dang a̱ngwak ka̱bvwa du̱jem a̱bvom a̱tushuk a̱nyyi 20th sencuri bu̱ yet ka̱kpang a̱ a̱bvom ka̱ram ba̱nying (modernist music). '''Quick Facts Born, Died ...''' Ba ku byin ka̱ryyi ba̱nyet cat a̱bvom a̱ Saint Petersburg, Roshiya, Stravinsky a̱ rai na myyam tsot a̱tom (piano) bu̱ du̱twang yya jji bu̱ ka̱sak ka a̱bvom na n dyyi ni. Na̱ n sshi myyam du̱twang yet a̱ntyok twrang ni (lawyer) a a̱gba̱dang ka̱kpri a̱nba̱tat Saint Petersburg ni, a̱ mon bu̱ Nikolai Rimsky-Korsakov wwon a̱ twang yya tsot a̱bvom nbvwak nu su kpang ka̱ram du̱kkwu nu u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ a̱nunai (1908). Ku̱ bvwa nnom ba Stravinsky a̱ mon bu̱ impresario Sergei Diaghilev, na̱ ku ryyi pfwong du̱jem a̱bvom a̱tushuk a̱tat rot Ballets Russes's Paris seasons a̱n yya pfwong: De Firebird cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ swak (1910), Petrushka cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ swak bu̱ a̱yring (1911), bu̱ The Rite of Spring cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ swak bu̱ a̱tat (1913), angbom u̱ a̱ yin bvat ba-cincong a̱ kkwat zwang a̱ premiere hok na̱ byyi du̱wat avant-garde bu̱ shei yya ji ba̱nyet ba n jem a̱bvom a̱tushuk a ni. Pfwong dujem a̱bvom a̱tushuk Stravinsky u swat kasa nu na a̱ sshi ka̱sak katat: ka̱ram swat Roshiya a du̱ryya cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak bu a̱tat sunat cci kop jring bu cci a̱ku̱mbvuyring bu nswak nhwa (1913–1920), ka̱ram neoclassical a̱ sshi du̱ryya cci kop jring cci a̱ku̱mbvuyring bu swak nhwa sunat cci kop jring cci a̱ku̱mbvuyring bu nswak npfwon bu a̱yring (1920–1951), bu ka̱ram serial ka a̱ sshi i du̱ryya cci kop jring bu cci a̱ku̱mbvuyring bu nswak npfwon bu a̱naai su nat - cci kop jring cci a̱ku̱mbvuyring bu nswak a̱kutat bu a̱nunai(1954–1968). I ka̱ram Roshiya ka, tada Roshiya ji bu nkkang nba na yin nwwa Stravinsky ba̱gungang. Npfwong nu na, da ni du̱ Renard a du̱ryya cci kop jring cci a̱ku̱mbvuyring bu swak bu a̱kutat (1916) bu Les noces a du̱ryya cci kop jring bu cci a̱ku̱mbvuyring bu nswak nhwa bu a̱tat(1923) a̱ nyyai a̱tazwa nkkang a̱bvom a̱tushuk Russian, a̱wwon du̱jem a̱bvom a̱tushuk da ni L'Histoire du soldat a du̱ryya cci kop jring bu cci a̱ku̱mbvuyring bu swak bu a̱nunai(1918) a̱tsaai nkkang a a̱brak a̱ntyi a̱bvom, Ntamak bu the tango, waltz, ragtime, bu chorale. Ka̱ram neoclassical nu ka na̱ jem a̱tai bu nkyang ka̱ram classical, da̱ ni nan yya pfwong bu sonata a̱wruk bu a̱bvom Octet ni u du̱ryya cci kop jring bu cci a̱ku̱mbvuyring bu nswak nhwa bu a̱tat (1923) bu yya pfwong bu Greek mythological themes a du̱jem a̱tushuk ntamak bu Apollon musagète u du̱ryya cci kop jring bu cci a̱ku̱mbvuyring bu swak nhwa bu a̱tu̱yring (1927), Oedipus rex u du̱ryya cci kop jring bu cci a̱ku̱mbvuyring bu nswak nhwa bu a̱tu̱yring(1927), bu Persephone u̱ du̱ryya cci kop jring bu cci a̱ku̱mbvuyting bu nswak ntat bu a̱pfwon (1935). Stravinsky u̱ ka̱ram serial nu ka, Npfwong nu a̱brak da ni amba hwa Viennese School like Arnold Schoenberg's twelve-tone technique. Ma dei Memoriam Dylan Thomas u du̱ryya cci kop jring bu cci a̱ku̱mbvuyring bu nswak npfwon bu a̱naai(1954) a̱yin yet ka̱tsu̱trang du̱jem a̱bvom a̱tushuk nu na na jem a huhwa technique aya ni, bu Canticum Sacrum du̱ryya cci kop jring cci a̱ku̱mbvuyring bu nswak npfwon bu a̱kutat(1956) a̱ man yet ka̱tsu̱tsrang a̱bvom na jem i tone row du̱wan ti. A̱ bvom a̱kankrang du̱jem a̱bvom a̱tushuk Stravinsky a̱yet the Requiem Canticles u du̱ryya cci kop jring bu cci a̱kumbvuyring bu nswak a̱kutat bu a̱kutat (1966), nna ba yin bvom ka̱tuk ka ba yin ku nyaat ni. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]]̱ 1zak52ldyksjxsm0bqaoicegv7wp4it Ishaya Audu 0 563 28765 27888 2026-05-30T07:49:27Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28765 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ishaya Sha'aibu Audu''' (Listenⓘ; ka̱tuk 1 an hywan ntat u̱ du̱rya 1927 – ka̱tuk 29 an hywan a̱nunai u̱ du̱rya 2005) a̱ yin yet a̱bvok ka̱yat Naijerya a̱ bvo yet a̱ngwak a̱gyugyak a̱yin nu a̱ mmwang ba̱nyet a̱n cat du̱tyok ni.[1] Ǡ yin yet a̱ntyok kpat ma a̱ tssup Ka̱za ntazwa a̱ bvo yet minista a̱nyyi ka̱ta̱sa bu̱ ka̱ma̱nyyi nyai 1979 su nat 1983 ka̱ram du̱tyok Shehu Shagari.[2] Ba yin ku byin ka̱tuk 1 an hywan tat 1927, u̱ ka̱bankrang shushrek bu̱ Zaria, Anchau, ka̱yat Sitet A̱kaduna. A̱tyi nu nu Bulus a̱ yin yet a̱kuyak bu̱ a̱ntyok a̱bvan a̱ bvo yet a̱kwak a̱son ba̱nyet tswa ka̱ta̱ssu a̱nyyi ka̱zzu ba̱nyet Isawa ba a̱ yet ba̱kukak ni an cei ka̱ram a̱mba 20th sencori. Nu a̱ bvo yin yet ka̱tsutsrang ba̱nyet brak tssup Yesu ka̱yat a̱kpat a̱za̱gbang ka̱za ka̱byen Naijerya.[3][4] A̱ yin yet ka̱son a̱ shya du̱twang u̱ ka̱kpri du̱twang ka̱tsutsrang an yyi St. Bartholomew ka̱ya Wusasa, a̱ bvo syak a̱ nat Yaba Higher College ka̱ya Lagos[4] wwon a̱ su zzwang ka̱ ya University College, Ibadan (renamed University of Ibadan) u̱ du̱rya 1948. Ka̱yat du̱rya 1951, na syak a̱ nat University of London ka ya England, ka̱rak ka na̱ su n twang a̱ su kpang du̱rya 1954. U̱ du̱rya 1955, na̱ nat du̱twang u̱ ka̱kpri ka̱zzu a̱mba̱tat (University) a̱nyyi Liverpool (also in England).Ka̱yat du̱rya 1958 a̱ mi na̱ yi n yya nyreng a̱ bvwa a̱mbyring nu nu, Victoria, ba̱ nu a̱ mi ba yin cong a bu̱ byi nawon a̱kutat.[5] Audu a̱ yin yet a̱gbodang a̱zza̱k ka ya a̱gbadang ka̱kpri du̱twang ka̱zzu a̱mba̱tat ka ya Legwot nyai 1962, a̱ rai a̱ su kpa̱ng a̱gbodang a̱ntyok bra̱ng ka̱kpri du̱twang ka̱zzu a̱mba̱tat a̱nyyi Ahmadu Bello University u̱ du̱rya 1966.[5] Nu a̱ yin yet a̱bvok a̱n yyi Ahmadu Bello nu ba yin yei du̱yrek ka̱kpri du̱twang ti ni.[4] A̱ yin nat ka̱ma̱nyyi ka̱byen America, ka̱bvwa ka ba̱ yi su nku sook pfwong na̱ yet a̱gbodang a̱gyugyak ka̱yat ka̱kpri du̱twang kaya Rochester ni, New York, a̱ su zzwang du̱twang nu ti u̱ ka̱kpri du̱̇twang ka̱zzu a̱mba̱tat ka ya Ohio, Athens, nyai 1964 su nat 1968.[5] Ishaya Audu nu a̱ yin yet a̱byrek a̱nyyi ka̱zzu cat du̱tyok Nigerian People's Party ka a̱ yin sook Dr Nnamdi Azikiwe na̱ yet du̱ccu ka̱ccet ti ni u̱ du̱tssa 1979 bu 1983 ka̱byen Naijerya. Family A̱ yin hok a̱nsham nyreng nu bu̱ Victoria Abosede Ohiorhenuan a̱mbyring u̱ na̱ yin bvwa nyai Ozalla, Owan ka̱ ya sitet Edo ni. Wwon ba byi na̱won a̱kutat.[7] Later life Ka̱ram ka na̱ yin wruk nyai u̱ rop a ni, na̱ nwwa yya pfong du̱ccu nu ka̱ya ka̱bvwa swwa na̱kan ka na̱ yin yrang Samaru ni (Savanna Poly Clinic; wwon a̱ bvo yrang ka̱bvwa kok ntong, Charity and Faith Samaru.[4] A̱ yin kkwu ka̱tuk 29 an hywan a̱nunai u̱ du̱rya 2005, na shyi bu̱ ahwai nu nu, Paul Audu ka̱ ya Amerika.[5] [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach Zonkwa 2025]] gdqfb8q3nyyvru8m4scirczzy0e6rx1 Isrela 0 566 28766 27889 2026-05-30T07:50:04Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28766 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Isrela''', A̰yet ka̱byen swat du̱ccun ka a̱za̱gbang a̱jenshring Asiya. A̱ sshi an ggwo bvuk yak a̱za̱gbang a̱kattyi na̱nkrang Larabawa, wwon a̱ ya byit bu̱ Lebanon, bu̱ Siriya ā̱za̰gbang kaza, bu̱ West bank bu̱ Jodan a̱zagbang a̱tantson, Wwang Gaza bu̱ Masat a̱zagbang ka̱tak bu̱ Kyei ba̱shekkwot Meditereniya a̱zagbang a̱jenshring. Ka̱kpri ya du̱tyok ka a̱yet Urshalima, wwon Telavib nu a̱yet a̱gbadang kankrang u̱ a̱ byyi ka̱tswa ba̱nyet bu̱ a̱bvwan bu̱ nkyang yya bu̱ ya kason ni. Isrela di ba̱nyet Yahuda a̱yet ̄kyang yring bu̱ palistin bu̱ A̱zuzrak ka̱byen. An tada bu̱ nkkang ba na, ka̱bvwa ka tat a̱ssu bu̱ ya ka̱son Kan'ana bu̱ du̱tyok Isireila bu̱ Yahuda ba yin sshi ni. Ka̱ram ka zwang ka̱tsitsrang ji yin tyak ka̱sa ka ni zu yin ngbop ni, Britan a̱ krak ka̱zzu an sak ka̱tsan Palistin u du̱rya 1920. Bvwot bai bai ba̱nyet Yahuda u̱ tyyi nama-ccwang nzwang a̱ ta̱kyem bu̱ ba̱nyet Larabawa su kpang zwang cat du̱tyok du̱ccu nba u̱ du̱rya cci kop bu̱ cci ākumbvuyring bu̱ nswak nnaai bu̱ atuyring (1947). Ka̱kpri twei ka̱sa ka tyi (UN) a wruk bu̱ a̱huhwa ba tryai ka̱byen ka ba nhwwon i. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] gg5hubskz8fyt2zk3e94hhsmbxtlz99 Ityopya 0 567 28767 27890 2026-05-30T07:50:26Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28767 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ityopya''', A̱yet ka̱byen ka swat dṵccu nka ni a̱za̱gbang nwang du̱tom Afirika naat a̱za̱gbang a̱ta̱ntson, ka byyi byit a̱u du̱wat ra kyei ba̱shekkwot ba. Ka ya byit bu̱ Eritriya bu̱ Djibouti a̱za̱gbang ka̱za, Somaliya a̱za̱gbang a̱ta̱ntson, Kenya a̱za̱gbang ka̱tak Sudan a̱za̱gbang a̱jenshring. Itopiya a̱ ya kyei ka̱byen ka̱mak kilomita miliyon a̱yring bu̱ kop cci jring bu̱ a̱naai bu̱ cci tsat (1,104,300) wwon a̱ byi ka̱tswa ba̱nyeyyu miliyon cci bu̱ nswak ntat bu̱ a̱hwa (132,000,000) nna tyi ka̱ yet a̱nba swak u̱ ka̱sa ka u̱ byi ka̱tswa ba̱nyet wwon a̱yet a̱nba̱hwa a̱zama Naijeriya a̱ byrim Afirika. A̱gba̱dang ka̱nkrang ya du̱tyok u̱ a̱yet Adis Ababa. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] b81ubcij5dcph17uvh3iyk6yisdd9eh J (zuzzwa twang) 0 568 28743 27400 2026-05-30T06:54:26Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28743 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''J, a̱u j, A̱yet zu̱zzwa du̱twang a̱nba swak (10) an zu̱zzwa du̱twang Latin, ba nyya pfwong a nshong bu̱ nwap nzaan ka̱pffun.''' [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] 8kf5a7elp90ivjbv6p3m8l6w0s142wv K (zuzzwa twang) 0 622 28744 13574 2026-05-30T06:55:59Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28744 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''K, au k''', A̱yet zu̱zzwa du̱twang a̱nba swak bu̱ a̱yring (11) ka̱yat zu̱zzwa du̱twang Latin ji. Ba nyya pfwong a̱ nshong bu̱ nwap nzaan u̱ ka̱sa ka ka̱pffun. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] k69tt7vn4mgmfuotjr9isrwvsspmuxp L (zuzzwa twang) 0 758 28745 27344 2026-05-30T06:58:18Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28745 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''L''' au l, A̱yet zu̱zzwa du̱twang a̱nbaswak bu̱ a̱hwa a̱ Latin bu̱ kpit nwap kasa na. Ba za yei a̱zanshong ka el (yei /ˈɛl/ EL), ka̱tswa els.[1] [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] n7iw5cye8jzib60ykcsrj6f0ka9qncp M (zuzzwa twang) 0 773 28746 16312 2026-05-30T07:00:36Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28746 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''M''' Nu̱ a̱yet zu̱zzwa du̱twang a̱nba swak bu̱ a̱tat (13) an zu̱zzwa Latin, nu̱ u̱ ta̱t a̱ssu shong, nu̱ ạ̱kpak nwap na̱nkrang Ba̱shong bu̱ kpit bā̱̇nyet a̱ ban yya pfwong. Du̱yrek ti a̱n shong ji yet "em". [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] dvt3zvuywdn4pfuvf01adnhxlwjqkbh N (zuzzwa twang) 0 818 28747 17410 2026-05-30T07:01:57Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28747 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''N''' Nu a̱yet zu̱zzwa twang bu̱ dijem Latin a̱m swak bu̱ a̱naai. Nu wap shong nom a̱ ni ba̱n twang,nu akpak nwap nakrak bashong a̱jenshhi ba twang bụ pint banyet. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]) t8tolsn6egbc09helvuuqa2npcxo3bd O (zuzzwa twang) 0 871 28748 18464 2026-05-30T07:05:42Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28748 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''O, au o''', Nu a̱yet zu̱zzwa du̱jem a̱nba̱ swak bu̱ a̱pffon, wwon a̱yet a̱nba̱naai u̱ na̱won na̱wan du̱jem a nwap Latin bu̱ shong bu̱ nwap nzaan na ba nyya pfwong ka̱pffun u̱ ka̱sa ka ni. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] f0fw0gnmx5n2acu9c1tml4y5zh0khfv P (zuzzwa twang) 0 878 28749 18636 2026-05-30T07:06:52Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28749 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''P a̱u p''' A̱yet zu̱zzwa a̱n ba̱ swak bu̱ a̱kutat zu̱zzwa a̱n yyi latin zu̱zzwa, ban yya pfwong an shong, bu̱ kpit zu̱zzwa ji aza̱gbang ka̱za Yurop bu̱ kpit nwap ka̱sa na.Du̱yrek ti an shong a̱ yet pee (ba yei /ˈpiː/), ka̱tswa pees. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] ctfgkcsujw7j01djzu3tx9cnezm0wyj T (zuzzwa twang) 0 1067 28751 28535 2026-05-30T07:13:19Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28751 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''T, au t''', A̱ yet anba nswak nhwa zu̱zzwa du̱jem a nwap Latin, bu̱ shong, bu̱ nwap nzaan u̱ ka̱sa ka a̱zuka̱pffun. Zuzzwa ji wruk nyai an sat du̱jem Semitic Taw 𐤕 a̱nyyi ka̱ram Phoenician bu̱ Paleo-Hebrew script (Aramaic bu̱ Hebrew Taw ת/𐡕/, Syriac Taw ܬ, bu̱ Arabic ت Tāʼ) nyyai u̱ du̱jem zuzzwa Greek τ (tau). An shong, ba ru yya pfwong di zuzzwa du̱twang ji ni u̱ ka̱bvwa the voiceless alveolar plosive, a sound it also denotes in the International Phonetic Alphabet. A̱kkwot nzuzwa ji ni a̱ mi ba n yya pfwong cincrim a̱ rau kpit a, wwon nji bvu yet a̱nbā̇hwa nu ba n yya pfwong ni u̱ du̱jem nshong.[2] NKKANG History Phoenician Taw Western Greek Tau Etruscan T Latin T Taw nu ā̇ yin yet a̱ngbam nzuzzwa dujem a̱nyyi Semitic bu̱ Hebrew. Du̱wan ti ni a Semitic Taw, bu̱ Greek Tαυ (Tau) a̱ byyi kpungtun gungang, A̰kukkwo taw Semetic bu̱ Latin T a̰ shei ba nba ba ru ssang ka̱bvwa [t] du ba shei u̱ ryyi na ba au du̱jem ti. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] 6jlqlr2vq9cy6rpmtffcr4uyrwb5lwx U (zuzzwa twang) 0 1121 28753 23260 2026-05-30T07:18:22Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28753 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''U, au u''', A̱yet anba nswak nhwa bu̱ a̱yring an zu̱zzwa du̱twang wwon a̱yet a̱nba pffon ka̱won du̱jem a nwap Latin, bu̱ shong, bu̱ nwap nzaan ka̱pffun. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] mf02pilu2mhy9fwd92zdw4c518edjg4 W (zuzzwa twang) 0 1132 28754 23674 2026-05-30T07:20:03Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28754 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''W, au w''', A̱yet zu̱zzuwa du̱jem amba̱ nswak nhwa bu̱ a̱tat (23) an wap Latin, bu̱ shong, bu̱ nwap nzaan na n sshi ka̱pffun ni. NKKANG KAHYOK Ka̱zzu ka̱tsitrang zu̱zzwa du̱twang latin ji yet ka̱hyok ka a̱hwai zu̱zzwa ba̱ shong ka̱pffun ji zu n wruk ni a̱ yin byyi zu̱zzwa du̱twang "W" ba. Du̱wan ti ni "W" ba̱ yin nta wwang di tswa "V" (karam a̱ ya zu bvwon bu "U" ba ). Du̱wan ti /w/ (u jem ⟨V⟩) bu̱ /b/ (u jem ⟨B⟩) a̱n yyi Latin a̱ yin cong a̱ bu tyyi du̱wan ta̱shik nkpa ka̱nu /β/ a̱katyyi na̱won na̱wan nyyai ndoson nwap Latin. Rot a̱mi, ⟨V⟩ a̱ bvo n yyat sook ka̱rak ka ba. PFWONG U DUJEM Yya ji ba n yei ⟨w⟩ an nwap Orthography Phonemes Standard Chinese (Pinyin) /w/ Cornish /ʊ/ (archaic), /w/ Dutch /ʋ/ English /w/ German /v/ Irish /w/ Indonesian /w/ Japanese (Hepburn) /w/ Kashubian /v/ Kokborok /ɔ/ Kurdish /w/ Low German /ʋ/ Lower Sorbian /v/ North Frisian /v/ Old Prussian /w/ (archaic) Polish /v/ Saterlandic /v/ Turkmen /β/ Upper Sorbian /β/ Walloon /w/ Welsh /ʊ/, /w/ West Frisian /v/, /w/ Wymysorys /v/ Zhuang /ɯ/ Shong Shong yya pfwong di ⟨w⟩ ka̱bvwa /w/. Na̱wan na̱yaan an sshi ba na sook du̧̱jem ti di ⟨w⟩ ma na swat yong au a ku nwrang a̱ zanson ̈(pronounced) ⟨r⟩, ku hyok nyai a̱ kukkwo du̱wat ryyat shong u ba ru n yei [w]: wreak, wrap, wreck, wrench, wroth, wrinkle, etc. Nji yet zu̱zzwa a̱mba swak bu̱ a̱pffon ji ba rau nyya pfwong ni an shong. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] hm23qwiwf3csfje7t9lerrgw7zn8r8x Y (zuzzwa twang) 0 1144 28752 23856 2026-05-30T07:16:57Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28752 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Y, a̱u y''', A̱yet zu̱zzwa a̱nba nswak nhwa bu̱ a̱pffon (25) an zu̱zzwa du̱jem nwap Latin, bu̱ shong bu̱ nwap nzaan na ka̱pffun. Akukkwo nzu̱zzwa an yyi Y nu a̱yet a̱n yyi nu a̱ wruk an zu̱zzwa Semitic ji 'waw' ni ( ba yei [w]), ka̱yemi myang zu̱zzwa F, U, V, bu̱ W ba n wruk. Zu̱zzwa du̱twang Greek bu̱ Latin a̱ yin ta̱kyak nyai an zu̱zzwa du̱twang katsitsrang anyyi Phoenicia. Du̱wat a̱hwai zu̱zzwa Y a̱ wruk nyyai an yyi zu̱zzwa Greek upsilon. Nyai bu̱ an cei Latin a̱n yyi ka̱tsitsrang cencori BC, ka̱ram ka ba yin nwwa bu̱ upsilon nwwa a̱mba̱hwa na ni, u ka̱zzu ka ni a̱ yin nwwa bu̱ a̱tak a̱hwa a̱ ga bvwwon u̱ ryyi na. Ba yin sook an jem a̱wuwan na ba kwap ni nyai an wap bu̱ du̱ryem Attic an yyi Greek. Ho [y] a̱ yin yet a̱zuzrak du̱wan a̱n yyi Latin ba, ba̱nyet ryyat Latin a̱ yin shai ka̱bvwung yei zu̱zzwa ji ni, wwon ba ru za yei /i/.[citation needed] Na̱wan na̱yaan a ba yin cong a̱ bu̱ nwwa na̱ jem 'y': Latin silva ('kayit') ba ru jem bạhyom sylva, ku ba sshi u̱ ccang au mon bu̱ Greek ὕλη.[7] [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] 0hfgumnt8nkb6cwe8nct497lc9s9x1k Z (zuzzwa twang) 0 1156 28755 24173 2026-05-30T07:21:02Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28755 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Z, au z''' A̱yet zu̱zzwa a̱nba nswak nhwa bu̱ a̱kutat an zu̱zzwa du̱twang, wwon a̱yet ka̱zzwang zu̱zzwa an wap Latin, bu̱ shong bu̱ nwap nzaan a̱zu-ka̱pffun. NKKANG ZUZZWA Z Semitic Zu̱zzwa simetik ji yin yet a̱mba a̱tuyring nzu̱zzwa du̱twang ji ba yi nyei zayin ni, ma̱dei kyang nzwang au ka̱krong a̱kpat. N ji yin ssang ka̱bvwa du̱wan /z/ an shong bu̱ French ka̱ram ka̱yaan da ni di/dz/ (as in Italian zeta, zero). Yya du̱wan ti ni a̱ zan Greek Z a̱ yin naat du̱dru bu̱ a̱n yyi Phoenician nu Zayin (Zayin), wwon wwang a u̱ greek a̱yet bu̧̱ kyang yring nyaai ndoson ka. Ba̱nyet Greek ba a̱ za yei zeta, a̱hwai du̱yrek u̱ a̱ yin tai eta (η) bu̱ theta (θ). U̱ ka̱tsitsrang Greek a̱n yyi Athens bu̱ a̱bvwa za Greece, zu̱zzwa ji yin dyi nye /dz/; ka̱yat Attic, nyai an cei 4th cencuwari BC nat a̱za̱nson ku yin dyyi nye zu ssa̱ng a /zd/ bu̱ /dz/ – ka̱bvwa a̱n sshi ba n ssang ba na ni.[5] An nwap nzaan da̱ ni di Elean bu̱ zu̱zzwa ji ru sook ka̱rak ka bu̱ na̱wan na̱n yyi nshong Cretan. Etruscan Zu̱zzwa ji ni a Etruscan yin wruk nyai a̱n yyi Phoenician nyai ka̱rak a̱nyyi Greek u̱ ba yin nyya pfwong a ka̱ ya an tswa ka̱byen Ischia ji ba̱shekkwot ba ra a̱ tyyi ni. A Etruscan, zu̱zzwa du̱twang ji ni yin ssang ka̱bvwa /ts/. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]]̱ gkdzbbn4qo6mamyhrrlu21sf7fi1apm S (zuzzwa twang) 0 1204 28750 28530 2026-05-30T07:10:24Z TheZaunEssayist 227 /* */ +Databox 28750 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''S, au, s,''' A̱yet zu̱zzwa a̱nba swak bu̱ a̱kumbvuyring an zu̱zzwa du̱jem Latin bu̱ nwap nzaan na ba nyya pfwong ka̱pffun ni. [[Ka̱srong:Jju Wikipedia Outreach]] fw0rqi1rbdnta0b3al4odp9pdb1xiu5