Уикипедиэ
kbdwiki
https://kbd.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D0%BF%D1%8D%D0%BA%D3%80%D1%83%D1%8D%D1%86%D3%80_%D0%BD%D1%8D%D1%85%D1%8A%D1%8B%D1%89%D1%85%D1%8C%D1%8D
MediaWiki 1.47.0-wmf.7
first-letter
Медиа
Служебная
Тепсэлъэхьыгъуэ
ЦӀыхухэт
ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ
Уикипедиэ
Уикипедиэм и тепсэлъыхьыгъуэ
Файл
Файл тепсэлъэхьыгъуэ
MediaWiki
MediaWiki тепсэлъэхьыгъуэ
Шаблон
Шаблон тепсэлъэхьыгъуэ
ДэӀэпыкъуэгъуэ
ДэӀэпыкъуэгъуэ тепсэлъэхьыгъуэ
Категориэ
Категориэ тепсэлъэхьыгъуэ
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Амазонэ
0
39
48954
48715
2026-06-23T11:16:34Z
CommonsDelinker
3733
Replacing Flag_of_Peru_(state).svg with [[File:War_flag_of_Peru.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This is not the State flag, this is the war flag [ht
48954
wikitext
text/x-wiki
{{River
| ЦӀэр = Амазонэ
| И цӀэдыдэр = {{lang-pt|Amazonas}}
| сурэт = Mouths of amazon geocover 1990.png
| ПсалъэкӀэтхэ = Амазонэ и пэр
| lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
|region =
|CoordScale =
| КӀыхьагъыр = 6992.06
| Псыхъуэм и инагъыр = 7,180
| Псыхъуэр =
| Псыуэ ихьыр = 220 мин м³/с
| КъызхэкӀыр = [[Маранион|Маранионымрэ]] [[Укаяли|Укаялимрэ]] я зэхэлъэдэгъуэм
| КъыхэжыпӀэр = Арекипо куей ([[Перу]])
| И пэр = [[Атлантик океан]]
| Псыпэм и щӀыпӀэр =
| ЩӀыпӀэтхыпхъэ = Casiquiarerivermap.png
| Хэкур = [[File:War flag of Peru.svg|20px]][[Перу]] (здыкӀидзэр)<br />[[File:Flag_of_Colombia.svg|20px]][[Колумбиэ]]<br />[[File:Flag_of_Brazil.svg|20px]][[Бразил]](здиухыр)
| Хэку къедзыгъуэхэр =
| Commons = Amazon River
}}
'''Амазо́нэ''' ({{lang-pt|Amazonas}}) — [[Ипшъэ Америкэ|Ипшъэ Америкэм]] ежэх псы, псыхъуэкӀэ, псы итымкӀэ, кӀыхьэгъымкӀэ дунем и нэхъ ин.
== Нэхъышъхьэ къэӀохугъуэхэр ==
[[File:Amazonas und Reliefkarte.png|thumb|left|шӀыпӀэтхыпхъэp]]
Амазонэм и нэхъыбэр [[Бразил|Бразилым]] хэт, ипшъэ-къуэхьэпӀэмрэ, къуэхьэпӀэ лъэныкъуэхэмрэ [[Боливиэ|Боливиэм]], [[Перу|Перум]], [[Экуадор|Экуадорым]], [[Колумбиэ|Колумбиэм]] джоуэ хэтхэ. И нэхъыбэмкӀэ [[Амазонэ лъахъшэгъуэ|Амазонэ лъахъшэгъуэм]] ежэхурэ, [[Экуатор|экуаторым]] гъунэгъу пэщылъу, [[Атлантик океан|Атлантик океаным]] холъадэ дунем и нэхъ ин [[делтэ]] ишъу.
Амазонэм псы бжыгъэ холъадэхэ, 20 хуэдизыр абыхэм км 1500 фӀокӀыр я кӀыхьэгъкӀэ.
Хэлъадэхэм я нэхъ инхэр: ижьэ лэныкъуэмкӀэ - [[Журуа]], [[Пурус]], [[Мадейра]], [[Тапажос]], [[Шингу]], [[Токантинс]]; сэмэгу лъэныкъуэмкӀэ - [[Иса]], [[Жапура]], [[Риу Негру]].
Псыуэ ихыр курытыгъу ипэмкӀэ мин 220 м³/с (гъэм елъытауи щыт мин 70 щыкӀэдзауэ 300 м³/с фӀокӀыфыр). Илъэсым псыуэ ирижэр 7000 км³ хуэдиз мэхъур (шӀыгум псыуэ ирижу хъуам я 15% хуэдиз ар).
Хэлъадэ псыхэм ядэкӀыгъу Амазонэм кхъухь зекӀуэгъуэ гъогу зэпыт бжыгъу мэхъур, я кӀыхьэгъыр мин 25 км фӀэкӀху. Амазонэм и псыхъуэдыдэм кхъухь зекӀуэнымкӀэ 4300 км къагъэсэбэп.
Кхъухь ӀухьэпӀэ къалэ нэхъышъхьэхэр (ипэм щыкӀэдзауэ докӀуэ): [[Белен]], [[Сантарен]], [[Обидус]], [[Манаус]] - [[Бразил|Бразилым]] ехэ; [[Икитос]] - [[Перу|Перум]] ей.
=== ЦӀэр ===
Псым и цӀэр езытар [[Франсиско де Орейана|де Орейанэ]], псым идежь индео лъэпкъым пэкӀэхуа яуж, а лъэпкъым я бзылъхугъэхэр хулъхугъэхэм ядэкӀыгъу зауэхэт. [[Франсиско де Орейана|Де Орейанэм]] цӀэ триӀуар алыдж хъыбарыжъ [[Африкэ|Африкэмрэ]] [[Азиэ|Азиэмрэ]] щыщ [[Амазонэхэр|амазонэхэм]] ятепсэлъыхьым къыхиха, [[Геродот|Геродотым]] къиӀотахэтэр. Ауэ, хъункӀи мэхъур пэмыкӀыу, псалъэ Амазонэр хэукъэгъу [[Псалъэ гъэпцӀэгъуэ|псалъэ гъэпцӀэгъуэм]] къыхэкӀауэ, индеохэм я псалъэ ехьчым Амазонэм, эспанхэм абым хагъэгъуэщауэ, а псалъэм къикӀтэр «кхъухь зэхэкъутэ», апхуэду хыор инхэр щырикӀуэ мэхъур псымкӀэ [[Атлантик океан|Атлантикым]] щыпэкӀэхуэм дей.
[[Конкиста|Конкистар]] кӀимыдзэ кӀышъэ псым зы цӀэ иӀэкъым, индео лъэпкъу хъуам и лъэныкъуэ къэс цӀэ гуэрэ иратауэ щыта мыбыхэм хуэду: Паранагуасу (Хым и Благъэшхуэ), Гу'иерма, Солимоес пэмыкӀхэр. 1500 гъэм Висенте Яниэс Пинсон, шъэныгъэ хэлъхьэным и зекӀуэм и тхьэмадэр, япэрей еуропеуэ щыта псым ирикӀуар къагъуэта яужым, и псым уэфи хъууэ, кхъухьхэри ирикӀуэфу къишъауэ. Пинсоным псым триӀуар Санта Мариа Хы ӀэфӀ, яужым кӀэкӀ хъужьа Хы ӀэфӀ (иджыри къыздынэсым а цӀэр етӀуану зэрехьэ [[Ла Плата|Ла Платам]]). ЯужкӀэ кӀуа илъэсхэм 1502 къызэриӀохур Рио Гранде иэ Орейанэ джоуэ. Пинсон и гъусэхэм псым МаранионкӀэ йоджэхэиндеохэм я псалъэм къыхэхагъэн хъууэ а цӀэр. ЦӀэр эспан псалъэ «мараниа» (maraña) къыхэкӀынкӀи мэхъур, зэдзэкӀамэ къикӀыр пабжъэ, Амазонэм и псыхъуэр бэгъуамкӀэ зекӀуэхэми зэран куэду къахуахьауэ щыта. Тауэ щымытми [[Бразил]] кӀуэцӀымрэ Перум и джылэмрэ псым зэреджэхэр Мараниао.
=== КӀыхьэгъыр ===
Дунем къэлъытэгъуэ къэнамкӀэ Амазонэр счыгъуи етӀуану ягъэувт и кӀыхьэгъымкӀэ [[Нил|Нилым]] яуж, я кӀыхьэгъ бжыгъэр зэрегъэкӀуэкӀыным зэгъэзэхуа гупшысэгъуэ зэ щымыӀэ шъхьэкӀи. Яужыреуэ зэрапшамкӀэ и кӀыхьэгъым иджыри км 740 хэхьа, абым амалыншу дунем и нэхъ псы кӀыхьу ишъа хъуа.
Нэхъ консерватор къэлъытэгъуэкӀэ псым кӀыхьэгъу иӀэр 6, 762 км. Ауэ, перу-бразил экспедициэ екӀуэкӀам, 2007 гхэм и бадзэуэгъуэм иухам зэрипшамкӀэ кӀыхьэгъыр 6, 800 км къыхэкӀа<ref>[http://news.nationalgeographic.com/news/2007/06/070619-amazon-river.html Amazon Longer Than Nile River, Scientists Say] National Geografic и хъыбарыкӀэхэр {{Ref-en}}</ref>. Абым псыхъуэм зэхъуэкӀыгъуэ кӀасу зэрекӀуэкӀыр егъэлъагъуэ. И пэм идежь и бгъуагъыр км 300 хуэдиз мэхъур, зэрапшар: [[Кабо до Норте]] щыкӀэдзауэ [[Пунто Патижока]] нэс, хы тӀыгу [[Маражо|Маражори]] хиубыду, и инагъкӀэ [[Даниэ|Даниэм]] хуэдиз мэхъур, псы [[Пара|Парами]] и пэр хэту, и бгъуагъкӀэ км 60 хуэдиз хъууэ. Амазонэм и пэм и делтэ псым игъэпшкӀуфыр [[Хы телъадэгъуэ|хы телъадэ]] - [[Хы текӀыгъуэ|текӀыгъуэхэм]] км 100 хуэдиз мэхъуфыр.
Джыпсту, куэд мышъауэ Лимэм и Хэкумэтх Лъэпкъэгъум къызэриӀохуамкӀэ, ар Дунейпсом шъэныгъэ лъэпкъэгъухэми кӀаубыдауэ Амазонэр къызхэжым и зэпэубыдыгъуэхэм иухыгъуэ ирата, [[Перу|Ипшъэ Перум]] [[Андхэр|Андхэм]] къыхэжу ягъувауэ, дунем и нэхъ кӀыхьу, [[Нил|Нилым]] км 40-кӀэ и кӀыхьэгъымкӀэ фӀэкӀыу.
И къыхэжыпӀэр здыкӀидзэр Апачета къуэм дежь, Ӏуашъхьэ Кеуишам и уэс гъэпсом телъхэм къыхож Арекипа куейм, 5, 170 м лъэгапӀэм; [[Перу|Перум]], [[Колумбиэ|Колумбиэм]], [[Бразил|Бразилым]] хэжурэ км 7, 062-кӀэ [[Атлантик океан|Атлантикым]] носыр. Псы хэлъадэхэм игъусу быбжмэ [[Ипшъэ Америкэ|Ипшъэ Америкэм]] и къэралибгъум хож джыпӀэ хъуну - [[Бразил]], [[Боливиэ]], [[Перу]], [[Экуадор]], [[Колумбиэ]], [[Венесуэлэ]], [[Гаянэ]], [[Фрэндж Гуинеэ]], [[Суринам]] джоуэ.
=== Зандэгъуэр ===
КъуэхьэпӀэмкӀэ икӀэ щэӀэм щымыхъукӀэ псыр и нэхъыбэм занкӀыу йожэхыр. Къапштэмэ къалэ [[Икитос|Икитосыр]] ипэ [[Атлантик океан|Атлантикым]] здыхэлъатэм км 3, 646-кӀэ пэщылъыр и лъэгапӀэкӀэ дунейхым метрэ 106 нэхъ шъхьэщыткъым. <ref>[https://web.archive.org/web/20121105114427/http://www.datosfreak.org/datos/slug/bajando-el-agua-a-empujones/ Псы ечэхыгъэр] DatosFreak.org къыщыӀохуар 13-04-2010{{Ref-es}}</ref>
=== Поророка ===
{{Main|Пророка}}
И пашъхьэ лъэныкъуэм ишъхъэрэм [[кабо дел Норте]] щыкӀэдзауэ км 160 кӀуэуэ зэкӀэлъыпыту хы тӀыгу бжыгъэ хэтхэ, ятӀэгъум хэкӀаху. А хэкумэтх зэхэтыкӀэм зи кууагъыр метриблым фэмыкӀыу щытым зы гулъытэгъуэ иӀэ, океаным псыр щыпэкӀэхуэм зэпоуэхэри [[хыор]] къыхокӀыр, гъуахъу кӀуэху къэс нэхъ псынкӀэ, нэхъ лъэш хъууэ, 15 - 25 км/сэхьэтым, зыкъызэриӀэтыр 1,5 - 4 метрэ хуэдизу, псыблын зыӀэтауэ щыт.
== Еуропейхэм шъэныгъэзекӀуэ ирагъэкӀуэкӀахэтэр ==
[[File:MapaPerú.Sanson2.JPG|thumb|220px|Николас Сансон де Аббевил итха шӀыпӀэтхыпхъэр (1600-67 гъэхэм)]]
Япэрей еуропей Амазонэм Ӏухьатэр [[Америко Веспучио]] 1499 гъэм, псым и пэмкӀэ хэкӀауэ щыта<ref>[https://web.archive.org/web/20140302132310/http://www.yurileveratto.com/articolo.php?Id=78 «Амазонэм и нэхъ къэӀотэгъуэжъхэр»] ШъэныгъэмкӀэ и лэжьыгъэ Йури Левератто и тхыгъэм.{{Ref-es}}</ref>. Яужым эспан Висенте Яниес Пинсонымрэ Диего де Лопемрэ ипэм зэхэт хы тӀыгу бжыгэхэм ихьэхэри зэпаплъыхьахэ. Япэреуэ еуропейхэм ящыщу Амазонэр [[Андхэр|Андхэм]] къызэрхэкӀыр къэзышъар [[Франсиско де Орейана|да Орейана]] 1541 гъэм. Япэреуэ псымкӀэ дэкӀуеяр еуропейхэм къахэкӀауэ Педро Тежиейру [[Португал|Португалым]] щыщ, 1638 гъэм псы [[Напо|НапомкӀэ]] гъогу хилъхьэри [[Кито]] нэсауэ щыта. 1639 гъэм шоджэн Акунарэ Актиэдэрэ [[Пэштыхьейгуэт Перу|пэштыхьейгуэт Перум]] и тхьэмадэхэр дэкӀыгъу къигъэзэжьа.
1541 гъэм, мазаем и 4-м [[Франсиско де Орейана|да Орейана]] къалэ [[Гуаякили|Гуаякилим]] къыдэкӀри [[Кито]] къэкӀуа, зэкӀуэ зэхигъэхьэну, нэрыбгэ 24-рэ зэхуэчэ абым. Зекуэ здежьам бжыгъэрэ индео лъэпкъхэр япэувурэ зауэ хэхуахэт. Зэман гуэрэ текӀауэ зекӀуэ хэтхэр хэкӀуэдэн кӀадзахэ, къэру ямыӀэжьу, шхыныр яухауэ цӀыхухэр лӀэт. Дыгъэгъазэр екӀуэкӀт зэкӀуэм хэтхэм я нэхъыбэм къагурыӀуат здежьахэм зэрнэмысынухэри зыкъаӀэтын кӀадза. Ауэ, щыгугъыным дэӀэпыкъуэгъу къыхэкӀыурэ 1542 мазаем и 12-м зекӀуэ гупыр псышхуэ хым пэкӀохуэхэ.
ЦӀэ «río de las Amazonas» - Амазонэхэм я псы [[Франсиско де Орейана|да Орейанам]] щытриӀуар 1542 бадзэуэгъуэм и 24-м, бзылъхугъэ гупым лъыгъэ зэрахьу щезэуахэм.
== Абориген лъэпкъхэр ==
[[File:Indios apiaka no rio Arinos.jpg|thumb|left|Апиака лъэпкъ (XIX лъ.) - лэчтыгъакӀэр Эркул Флоранс]]
Амазонэм тхыдэ кӀыхь иӀэ и шӀыпӀэм цӀыхухэр зэритӀысхьэм. Ар поувэ гупшысэгъуэшхуэ щыӀэм, уэшх мэзым лъэпкъэгъуэ мыкуэч иныфӀ иса, [[Кристофор Колумб|Колумб]] [[Америкэ|Америкэм]] имыхьа кӀышъьэ. А лъэпкъэгъум [[керамикэ]] яшъыт, къэкӀыгъэхэр [[Ӏэрысагъэ (къэкӀыгъэхэр)|ягъэӀэрысэт]], къашъхьэпэнухэр нэхъыбу ягъэкӀыным пылъу. Гупшысыгъуэ Амазонэ цӀыху здимыхьар къызхэкӀар джылэр икӀын щыкӀидзам XVI лъэхъэнэм еуропейхэр хэкум ихьэн щыкӀадзам. Лэжьыгъэ гуэрэхэм зэрагъэлъагъуэмкӀэ 11,8% мэзым щыщ шӀыгур удынауэ/быду щыт, ар къызхэкӀар цӀыху Ӏэрышъыгъуэм. Иджырей исхэм елъытамэ текникэ къэгъэсэбэпымкӀэ Амазонэм аборигенхэм илъэс минитхукӀэ зырагъэсат езым я къышъхьэпэгъуэр мэзым къыхахыну зэран хуэмыхъуху. ГурыӀуэгъуэ яхэлът лӀэужъыгъу хъуам мыхьэнэшхуэ биологиэ системэмкӀэ зэраӀэр мэз здыкӀэсхэм. А лъэпкъэгъум ящыщ бжыгъэ псышхуэ Ӏуфэхэм Ӏусхэт, кхъухь зекӀуэкӀэр, бдзэжъей ешъэныр фӀыуэ яшъу, псыр щехым шӀы къуэпцӀэнхэр хаду къагъэсэбэпху. Ауэ еуропейхэр къихьа яуж ахэр япэреуэ хъуа хэкӀуэдахэр псыхэр зекӀуэпӀу зэрагъэсэбэпым шъхьэкӀэ. Еуропейхэр хэкум зэрихьэрэ зы лъэхъэнэ текӀа къуэдеуэ индеохэм я бжыгъэр 90% хэкӀа. А лъэпкъым щыщхэм я нэхъыбу къэнахэр мэзкӀуэцӀым кӀэсхэт, еуропейхэр мэз гъунапкъэхэм я хъуреягъыр яубыдагъыхэт апкӀэнтӀэхум, гупшысыгъуи щыӀэ мэзым къыкӀэнахэр счыгъуи ибым кӀэсаху лъэпкъэгъу/гуп нэхъ цӀыкӀуху. [[Франсиско Писарро|Писарро]] [[Инкхэм я империэ]] зэриубыдрэ бразил [[Каучук|каучукым]] дунем и кӀасэгъуэ мыхъу кӀышъэ ([[Япэрей дунейпсо зауэ|Япэрей дунейпсо зауэм]] и кӀэдзэгъуэхэм) католикхэм я колониэхэм нэхъышъхьэ Шоджэнхэм я ӀэнатӀэгъуэкӀэ, испанхэмрэ португалхэмрэ индеохэр цӀыху ямылъыту яхущытхэт, иджыри къыздынэсым апхуэдэ яхущытыкӀэ щыӀэ каучук лэжьыгъэхэм, колонистхэм, лэжьыгъэ мэзым кӀэтхэм.
== Фаунэмрэ Флорэмрэ ==
[[File:Amazonas Flussdelfin Apure Orinoco Duisburg 01.jpg|thumb|left|Амазонэ хыкхъуэхэр]]
Амазонэр гъэшъэгъуэну бэуэ щыт [[КъэкӀыгъэхэр|къэкӀыгъэхэмрэ]] [[Псэушъхьэхэр|псэушъхьэхэмрэ]]. Хэкушхуэм хэс икӀы къыщокӀыр милыуаным фӀэкӀу лӀэужъыгъэхэр, дунейпсом и япэреуэ щыт лӀэужъыгъэхэм я бжыгъэкӀэ. Шъэныгъэхэм я лэжьакӀуэхэм къызараӀохумкӀэ 10 км² [[Амазоней|Амазонэ мэзым]] техуэр: 1,5 лӀэужъыгъу [[Удзгъагъэ|удзгъагъэхэм]], 750 лӀэужъыгъу [[Жыг|жыгхэм]], 125 лӀэужъыгъу [[ШэрыпӀхэр|чэрыпӀхэм]], 400 лӀэужъыгъу [[Бзухэр|бзухэм]], [[ХьэпӀацӀэхэр|хьэпӀацӀэхэмрэ]] [[Джабэрыншэхэр|джабэрыншэхэмрэ]] бжыгъэ яӀэкъым. ЛӀэужъыгъэ бжыгъэм тепсэлъыхьыгъуэрэ идентификациэрэ иджыри къыздынэсым яӀэкъм.
Амазонэ и псыхъуэм дунем и нэхъ ин тропикэ мэзыр ит. КъэкӀыгъэ къуэдейкэ зэфӀэгъува дунем и Ӏэшъагъу зэртепсэлъыхьар абым [[Александр фон Гумболдт|фон Гумболдтым]] [[Ишъхъэрэ Америкэ|Ишъхъэрэ Америкэм]] зекӀуэ щыхэтам 1799-1804 гъэхэм. [[Экуатор|Экуаторым]] и мэз гъэпсом зи тхьэмпэ пымыхум и хьэйуар хуабу, цӀыну щыт, гъэпсом и темперэтурэр здыхэзагъэр 25-28 °C, джэщырами хуэбэгъуэр 20 °C нэхъ ехкъым. Уэшх къэшхынымкӀэ мэзыр кӀасу щыт: илъэсым къешхыр 2000-4000 мм, абым щыфӀэкӀи мэхъур. Мэз кӀуэцӀым [[Жыбгъэ|жьыбгъэр]] нэскъым, уаэ щыхъурами жыгышъхьэхэр нэхъ игъэсыскъым. Тхьэмпэ зэхэтыхэмрэ жыгдэжейхэм я пкъы зэрыдзахэмрэ жыг пкӀащхьэхэм нэху макӀэ кӀэхьэр, къэкӀыгъэ Ӏуву зэкӀэкӀахэми мэз кӀуэцӀ зекӀуэным куэду зэран хохъур, хэгъуэщыхьыным нигъэсурэ. Лъэныкъуэ гуэрэм мы джыжьу унэсыным шъхьэкӀэ гъогур хэудурэ пхырыкӀын хуэй мэзым.
Нэхъ бэуэ [[КъэкӀыгъэхэр|къэкӀыгъэхэм]] ящыщу мэзым къыщыкӀхэр [[Жыгдэжей|жыгдэжейхэра]] - зэв гъэч, кӀэху къэкӀхэр, я кӀыхьэгъыр метрэ 100-м фӀэкӀху. А къэкӀыдэхэм жыгхэм я пкъым зырачэкӀыурэ жыгышъхьэм докӀуэйхэр, нэху здагъуэтым, абдежьым я къудамэхэри зэкӀокӀыр, мэгъагъэхэ, джылэ къахокӀыр. Жыгхэм зырачэкӀыным шъхьэкӀэ къагъэсэбэпыр убыдыгъэ гъэчхэр, банэхэр. Гъэшъэгъуэну къэкӀыгъэхэм ящыщыр [[Амазонэ викториэ]], псы-аӀуэйгъурцышхуэ , апшуэдизымкӀэ лъэшу щытхи и тхьэмпэм зы цӀыху ичэчыфыну.
[[File:Ardea cinerea qtl1.jpg|thumb|220px|Амазонэ викториэ]]
Псы Ӏуфэм и пэмыджыжьу [[Карибара|капибарахэр]] щопсо - [[Родентиэхэр|родентиэхэм]] я нэхъ ин дунем тет (и хьэлъагъыр кг 50-м носыр). Псы ефэну Ӏуфэм Ӏухьэхэм ешъакӀу яжэр [[анакондэ]] - блэхэм я нэхъ индыдэ, псымы щошъакӀуэфхэ, псым дежь [[Кайман|каймани]] иубыду итхьэлэфыну. Амазонэм и псэушъхьэхэм абыхэм пэмыкӀыу яхэтхэр [[амазонэ хыкхъуэ]], [[тапир]] - фӀыуэ ерсыф псэушъхьэ, и хьэлъагъыр кг 200 зэрфӀэкӀым емылъытауэ, и нэхъыбэм изакъу зегъэхъур, псыгъунэ гъогухэмкӀэ ирикӀурэ, ишхыр тхьэмпэхэр, къудамэкӀэхэр, пхъышъхьэмышъхьэхэр, псыудз бжыгъэхэм ящыщ. Нэхъ хуэсакъыгъэ зыхуэшъын хуэуэ Амазонэм и псэушъхьэр, псым кӀасу хущытыр, псым кӀэуэфынури щы шъакӀуэм идежьым - [[ягуар]].
Амазонэмрэ и псы хэлъадэхэмрэ [[Бдзэжьей|бжъэжъей]] лӀэужъыгъу 2000 фӀэкӀыу хэс. Абдежь къуэдейра бдзэжъей [[Тамбаки|тамбакир]] здэпсор, каучук жыгхэм я пхъышъхьэмышъхьэхэмрэ джылэ псым хэхуахэм нэхъ ямышху. ПэмыкӀыу иджыри гулъытэгъуэ зыратхэр: [[Протоптэр|протоптэрхэр]] яужырейуэ денм къытенэжьахэм ящыщ бжъэжъей, псыми шӀыми жьы ичэфу, [[Арауана|арауанахэр]] зи кӀыхьэгъыр метрэм нэсу, псым къыхэпкӀыурэ цӀыв къудамэ псым шъхьэщытхэм тетӀысхьахэр иубыду. Амэзонэм и нэхъ цӀэрыӀу щытыр [[Пираниэ|пираниэхэр]] - бжъэжъей мы ину щытхэр, я кӀыхьэгъкӀэ 13 см щыкӀэдзауэ 40 см нэсхэр, шхынкӀэ нэпсеуэ щытху, шъакӀуэн псоукӀэ яӀу. Псэушъхьэ инхэми ятеуэфынухэ, псым икӀхэм ([[Блэхэр|блэхэм]], [[ШэрыпӀхэр|шэрыпӀхэм]]). ЦӀыхухэми ятеуэфынухэ, лъым имэ къакӀихьамэ, бжъэжъей гупыр а сэхьэтым тоуэр, я дзэхэмкӀэ лы такъырхэр хатхъурэ, зытеуам и къумшъхьэ нэхъ къагъанэкъым.
Бдзэжъей [[Хараки|харакимрэ]] [[Phractocephalus hemioliopterus]] ину мэгурымхэ, псышъхьэми къэӀукӀыу, Амазонэм бжъэжъей «уэрэдджыӀэ» бжыгъэ зэрыхэсыр зэпхар и псыр Ӏэуэ утхъуауэ зэрщытым шъхьэкӀэ. Апхуэдэ псым бжъэжъэйхэм я зэрлъэгъуныр гугъу щытхи, макъыр къагъэсэбэп зэрыгъуэтын/зэгурыӀуэным шъхьэкӀэ<ref>Морозов ''Гулъытыгъуэ биоакустикэр''. Тхылъ 2-нэ. — М.1987. — 208 н. + 32 н. хиубыду — Н. 26-30</ref>.
== Псы хэлъадэхэр ==
{| cellspacing="0" cellpadding="5" style="background-color:#B0E0E6; border: 1px #000 solid;"
|style="text-align:center; "|'''Псы хэлъадэхэм я тхылъ'''
{|style="text-align:right;background-color:#E6E6FA; "
|-
|style="text-align:center;"| Я кӀыхьэгъымкӀэ псыхэр зэхэдзауэ
{|border="1" width=100% frame=void cellpadding="2" cellspacing="0" style="padding:5px;text-align:center;"
|-style="text-align:center;"
|-
| № || КӀыхьэгъыр км. || ЦӀэр || Къэралыр
|-
| 1 || 6, 259, 2 || [[Мадейра]] || [[Боливиэ]] • [[Бразил]]
|-
| 2 || 3, 250 || [[Пурус]] || [[Перу]] • [[Бразил]]
|-
| 3 || 3, 211 || [[Япура]] || [[Колумбиэ]] • [[Бразил]]
|-
| 4 || 2, 820 || [[Токантинс]] || [[Бразил]]
|-
| 5 || 2, 639 || [[Арагуайа]] || [[Бразил]]
|-
| 6 || 2, 627 || [[Журуа]] || [[Перу]] • [[Бразил]]
|-
| 7 || 2, 400 || [[Рио Негро]] || [[Бразил]] • [[Венесуэлэ]] • [[Колумбиэ]]
|-
| 8 || 2, 250 || [[Тапажос]] || [[Бразил]]
|-
| 9 || 1, 992 || [[Шингу]] || [[Бразил]]
|-
|10|| 1, 979 || [[Укаяли]] || [[Перу]]
|-
|11|| 1, 900 || [[Гуапоре]] || [[Бразил]] • [[Боливиэ]]
|-
|12|| 1, 749 || [[Путумайо]] || ?
|-
|13|| 1, 575 || [[Маранион]] || [[Перу]]
|-
|14|| 1, 415 || [[Телес Пирес]] || [[Бразил]]
|-
|15|| 1, 370 || [[Ирири]] || [[Бразил]]
|-
|16|| 1, 300 || [[Журуэна]] || [[Бразил]]
|-
|17|| 1, 240 || [[Мадре де Диос]] || [[Перу]] • [[Боливиэ]]
|-
|18|| 1, 130 || [[Уайага]] || [[Перу]]
|}
|-
|
|}
|-
|style="text-align:center" |<small>''Гъэлъэгъуа псыхэр зи кӀыхьэгъыр км миным фӀэкӀ''</small>
|}
== XX - XXI лъэхъэнэхэм ==
Илъэс 400 текӀауэ еуропейхэм Амазонэр къызэрагъуэтрэ, зэрагъэшъауэ и лъэныкъуэхэм 65 км² нэхъ хъутэкъым (абыхэм и къыхэжыпӀэ къушхьэ дэкӀыпӀэ зимыӀэхэр хэмыту). А Ӏохугъуэр XX лъэхъэнэм кӀэху зызэрехъуэкӀыр.
[[File:Manaus_SPOT_1232.jpg|thumb|220px|Манаус къалэ космосымкӀэ сурэт техауэ]]
Хамэ къэралъыгъуэхэм лъэпкъым и ресурсхэр ирахынымкӀэ [[Бразил|Бразилым]] и тхьэмадэгъуэр XX лъэхъэнэм и 40 гъэхэм Аазонэм и кум хэт шӀыпӀэхэм и зэгъэзэхуэн, къэгъэсэбэпыным похьэ, мэз гъунапкъэм нэхъ ипэджыжьу, хамэ къэралыгъуэхэм здаӀыгъым хапӀэшхуэхэр ящэхуауэ. Абым щыщу унафэ нэхъ инхэр абым хэзылъхьар президент Жетулиу Вергасым, [[ЕтӀуанэ дунейпсо зауэ|ЕтӀуанэ дунейпсо зауэр]] щекӀуэкӀым [[Дзэ зэгуэтхэр|Дзэ зэгуэтхэм]] [[Каучук|каучукыр]] яхуигъакӀуэт дэӀэпыкъуэгъу хуэду.
1960 гъэхэм къалэ нэхъышъхьэ кӀэ халъхьэ [[Бразилиа]] [[Амазониэ|Амазониэм]], ари сэбэпыгъу мэхъур псыхъуэр нэхъ зэгъэшъэным. ЦӀыху дэгъэтӀысхьэным а лъэныкъуэмкӀэ Ӏохушху мэхъур къэралым шъхьэкӀэ, [[Бразил|Бразилым]] и ишъхъэрэ-къуэкӀыпэ лъэныкъуэм унагъуэхэр бжыгъу къырачри ягъэтӀысхэр, шӀыгу пудкӀэ къагъэнацӀэху, мэз къуэдейр абым ихын нэхъ хуэмеуэ. Хьэблэ бжыгъэхэр [[Бразилиа|Бразилиамрэ]] [[Белем|Белемымрэ]] я зэхуакум дэлъ гъогум и гъунэм халъхьу кӀадза, ауэ, мэзыр здыраха шӀыгур хадэкӀэ къамгъэсэбэпыфу мыхьэнэншу къыкӀэкӀа.
Тауэ щымытми хэку зэгъэшъэным яуж икӀахэкъым. Мэзым гъогухэр ирагъэкӀуэн кӀадза. Абыхэм ящыщу лэжьыгъэ нэхъ иныр 1970 гъэм кӀадза [[Трансамазониэ]] гъогу. ИлъэсипшъкӀэ гъогушхуищ яшъа, ауэ, гугъу яхэлъауэ хъуар ягъэзанкӀэжьакъым. [[Трансамазониэ|Трансамазониэм]] и нэхъыбэхэр, BR-319 хуэдэр ([[Манаус]] - [[Порто Вело]]) къагъэшъхьэпэфхэкъым [[Уэшхыгъэ|уэшхэм я гъэр]] щыкӀидзэм.
1, 800 млн цӀыху дэсу [[Манаус|Манаусыр]] къалэ нэхъ ину щыт Амазонэм тету. Манаусым джылу дэсыр 50% мэхъур [[Бразил|Бразилым]] и [[Амазониэ|Амазониэм]] дэсу хъуам. Къалэм и джылэр нэхъыбэм мулатхэ 32%, еуропейхэр 32%<ref>[http://www.sidra.ibge.gov.br/bda/tabela/listabl.asp?z=cd&o=7&i=P&c=2094 Хэкумэтхымрэ Статистикэмрэ Бразилым и Институт. Манаус, Бразил. Лэжьыгъэр щышъар 2009-01-31]</ref>.
== Гулъытыгъуэ ==
{{Reflist}}
== ТехьэпӀэхэр ==
* [http://www.queros.net/ Перум и куей Амазонэм хиубыдэр] {{Ref-es}}
* [http://www.casadeorellana.com Франсиско де Орейана и шӀыналъэр (1511-1546) Амазонэр япэреуэ зэӀузыхар] {{Ref-es}}
* [http://www.destination360.com/south-América/Brasil/amazon.php Виртуал зекӀуэ Амазонэм и дунем] {{Ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20100206042928/http://www.extremescience.com/AmazonRiver.htm Амазонэм теухуа хъыбархэр] {{Ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20050205084049/http://mitosyfraudes.8k.com/photoEng-2.html Ишъхъэрэ Америкэм и шӀыпӀэтхыпхъэхэр] {{Ref-en}}
* [http://www.underwatercolours.com/amazon/ss07.html Сурэтхэр] {{Ref-en}}
[[Категориэ:Ипшэ Америкэм и псхэр]]
qehbbyhqljepf3qqg13bzgdtwpzyno0
Лъэпкъ Зэгуэтхэр
0
254
48955
47929
2026-06-23T11:17:24Z
CommonsDelinker
3733
Replacing Flag_of_Peru_(state).svg with [[File:War_flag_of_Peru.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This is not the State flag, this is the war flag [ht
48955
wikitext
text/x-wiki
{{Organization
|цӀэр = Лъэпкъ Зэгуэтхэр
|нэмыщӀ цӀэр = Организация Объединённых Наций</br>United Nations</br>Nations Unies</br>Naciones Unidas</br>联合国</br>
الأمم المتحد
|дэмыгъэ = UN_emblem_blue.svg
|нып = Flag of the United Nations.svg
|дэмыгъэм и бгъуагъ =
|ныпым и бгъуагъ =
|шӀыпӀэтхыпхъэ = United Nations (Member States and Territories).svg
|шӀыпӀэтхыпхъэм и инагъ =
|типыр = Дунейпсо лъэпкъыгъуэ
|зэхуэсыпӀэр = [[Ниу Йорк]], [[АШЗ]]
|хэтхэр = Къэрал 192
|тхьэмадэ_1 = Антониу Гуттериш
|тхьэмадэм и пӀэр_1 = Нэхъышъхьэ тхьэмадэ
|тхьэмадэ_2 = Абдулла Шахид
|тхьэмадэм и пӀэр_2 = Нэхъ. Асс. и тхьэмадэ
|лэжьыгъэбзэр = [[Инджылыбзэ]], [[хьэрыпыбзэ]], [[эспаныбзэ]], [[хъутеибзэ]], [[урысыбзэ]], [[фрэнджыбзэ]]
|щыхалъхьар = 1945 жэпуэгъуэм и 24
|щыӀуахар =
|официал сайтыр = http://www.un.org/
}}
'''Лъэпкъ Зэгуэтхэр''' ('''ЛъЗ''') е '''Дунае Лъэпкъ Организацие''' — дунейпсо лъэпкъхэм я организациэ, дунейр хъумэным шъхьакӀэ теухуауэ, къэралхэр нэхъ зэрӀыгъыным, зэгуэтыным пылъу.
И лэжьыгъэмрэ зыпылъымрэ зэфӀэзгъувахэр [[ЕтӀуанэ дунейпсо зауэ|ЕтӀуанэ дунейпсо зауэр]] ( ЕДЗ ) щекӀуэкӀым, антихьитлер коалициэм шъхьэщытахэм. ЦӀэ «Лъэпкъ Зэгуэтхэр» япэреуэ щытраӀуар Лъэпкъ Зэгуэтхэм я Декларациэм 1 щӀышылэм 1942 гъэм Ӏапэ здыкӀадзам
ЛъЗ-м и Хабзэр къэщыдэкӀауэ арэзыуэ щалъытар Сан-Франциско зэхуэсым, мэлыжьыхьым къыщыкӀэдзауэ мэкъуауэгъуэм нэгъуэнэ щекӀуэкӀам 1945 гъэм, а гъэми Ӏапэ щыкӀадза 26 мэкъуауэгъуэм, къэрал 51 я щыщ нэхъышъхьа-къыхагъэкӀахэм. Махуэ Хабзэм лэжьэн щыкӀидзар ( 24 дэпуэгъуэ ) Лъэпкъ Зэгуэтхэм я Маху къалъытэ.
== Зэрзэхэтыр ==
[[Файл:ЛъэпкъЗэгуэт03.jpg]]
=== ЛъЗ-м и Нэхъышъхьэ Ассамблеэ ===
Зэчэнджэшыным, унафэ къыдэгъэкӀыным и нэхъышъхьу щыт. Нэхъышъхьэ Ассамблеэм дунейпсом и лъэпкъхэм сакъыгъу пылъыныгъэ яӀану, зэгурыӀуэныгъэкӀэ зэхэтыным пылъхэ; Хъумэным и Хасэм зэрахъуэкӀыу хэтхэр хехыр, Социал-Экономикэ Хасэм хэтхэр. Хъумэным и Хасэм и лъэӀуэгъуэкӀэ ЛъЗ-м и нэхъышъхьэ Тхьамадэр хехыр; Хъумэным и Хасэм дэкӀыгъу ЛъЗ-м и Дунейпсо Мэхьчэмэм хэтхэр хахыр; дунейпсом и эконономикэ, социал, културэ, гуманитар лъэжьыгъэхэм пылъ, пэмыкӀ ӀанатӀэхэри иӀа ЛъЗ-м и ХабзэмкӀэ къытелъхьауэю
Нэхъышъхьэ Ассамблеэм и лэжьэныр сессиурэ ёкӀуэкӀыр. Регулару, специалу, гузэвэгъуэ сессиурэ иригъэкӀуэкӀыфху.
Гъэ сессиэр Ассамблеэм щыкӀидзэр ещэнэрей блышъхьэм фокӀадэ-мазэм, Нэхъышъхьэ Ассамблеэм и тхьамадэм зэӀуиху, шъхьащыту (иэ нэрыбгэ 21-м щыщ къыдэӀапыкъу ипӀэм иувэфхэм ящыщ зы)
=== Хъумэным и Хасэ ===
Дунейпсом хуэсакъын-зэгурыӀуэныгъэм и Ӏадэбыр шхьарылъ; и унафэм ЛъЗ-м хэт Хасу хъуар едэӀун хуэй.
Хъумэным и Хасэм 15 шъхьарыс нэрыбгу: Хасэм щыщ 5 - зэрамхъуэкӀхэм ящыщ ([[Джылэ Республикэ Китай|Китай]], [[Фрэндж]], [[Британиэшхуэ]], [[Америкэ Штат Зэгуэт|АШЗ]], [[Урысей]]) адрей пшъыхэр хахурэ Хасэм хагъыхьу щытхэ.
=== Секретариатыр ===
Къэрал бжыгъэм ящыщ лэжьакӀу зэхэт, ЛъЗ-м унафэ, программэ къыдигъэкӀхэм елэжьху. Я зэхуэсыпӀэ-нэхъышъхьэхэр ЛъЗ-м и нэхъышъхьэ унэхэм кӀэт Ньу-Йоркым, Женевэм, Венэм пэмыкӀхэми.
Секретариатым шъхьащытыр ЛъЗ-м и Нэхъышъхьэ Тхьэмадэр
=== Нэхъышъхьэ Тхьэмадэр ===
Секретариатым шъхьащытыр Нэхъышъхьэ Тхьэмадэ, Ассамблеэ Нэхъышъхьэм хихыр Хъумэным и Хасэм и лъэӀуэгъуэкӀэ, Тхьэмадэр илъэситхукӀэ хахыр, яужкӀэ иджыри хахыжьыфину етӀуану пӀалъэ иӀу.
{| class="wikitable"
|-
!
! ЦӀэр
! Къэралыр
! Щытетар
|-
! 1.
| Тругве Халвдан Ли
| [[Файл:Flag of Norway.svg|25px|border]] [[Норуегиэ]]
| 1946–1952
|-
! 2.
| Даг Хаммаршелд
| [[Файл:Flag of Sweden.svg|25px|border]] [[Шуэц]]
| 1953-1961
|-
! 3.
| У Тан
| [[Файл:Flag of Burma (1948-1974).svg|25px|border]] [[Бирмэ]]
| 1961-1972
|-
! 4.
| Курт Валдхайм
| [[Файл:Flag of Austria.svg|25px|border]] [[Аустрэ]]
| 1972-1982
|-
! 5.
| Хъавиер Перес де Куэйар
| [[Файл:War flag of Peru.svg|25px|border]] [[Перу]]
| 1982-1992
|-
! 6.
| Бутрос Бутрос-Гали
| [[Файл:Flag of Egypt.svg|25px|border]] [[Мысыр]]
| 1992-1997
|-
! 7.
| Кофи Аннан
| [[Файл:Flag of Ghana.svg|25px|border]] [[Гана]]
| 1997-2007
|-
! 8.
| Пан Ги Мун
| [[Файл:Flag of South Korea.svg|25px|border]] [[Ипшъэ Корей]]
| 2007-къыздынэс
|}
== ПэмыкӀ Организациэ Хэтхэр ==
<gallery>
image:Flag of UNESCO.svg| [[УНЕСКО]]
| [[УНИСЕФ]]
File:Flag of WHO.svg| [[Узыншагъэм и Дунейпсо Организациэ, УДО|УДО]]
File:Flag of ICAO.svg| [[Дунейпсо Авиациэм и Джылэ и Организациэ, ДАДжО|ДАДжО]]
File:Flag of the World Meteorological Organization.svg| [[Дунейпсом и Организациэ МетеорологиэмкӀэ, ДОМ|ДОМ]]
| [[Дунейпсоуэ Зэгуэт Телекоммуникациэхэр, ДЗТ|ДЗТ]]
File:Flag of IAEA.svg| [[Дунейпсом Атомнэ ЭнергиэмкӀэ и Агенствэ, ДАЭА|ДАЭА]]
File:Uno unpalogo.svg| [[Лъэпкъ Зэгуэтхэм я Парламентарий Ассамблеэ, ЛъЗПА|ЛъЗПА]]
</gallery>
== ТехьэпӀэхэр ==
* [http://www.un.org/ru/ ЛъЗ-м и нэхъышъхьа сайт]
* [https://web.archive.org/web/20071229064032/http://www.unrussia.ru/ Урысейм щыщ Лъэпкъ Зэгуэтхэм и интернет-техьапӀэ]
* [http://www.un.org/ru/aboutun/ ЛъЗ-м тепсэлъыхь]
* [http://www.un.org/ru/globalissues/ НобэкӀэ нэхъ гузэвэгъуэ лъжьыгъэхэр ЛъЗ-м]
* [http://www.un.org/russian/news/ ЛъЗ-м и хъыбархэр]
* [http://unbisnet.un.org/indexr.htm UNBISnet — ЛъЗ-м и информациэ-тхыдэ системэр]
* [http://www.un.org/russian/online/alpha.htm ХьарэфылъкӀэ зэхэгъува сайтхэр ЛъЗ-м и системым щыщу]
[[Категориэ:ЛъЗ]]
kk8xcoz7pk5wr59urzrp6hlhi9z4ac2
Уикипедиэ:Тхьэмадэгъуэ пӀашъхьэм и къэлъэӀуэгъуэхэр
4
1192
48953
48946
2026-06-23T09:05:53Z
Mykola7
8626
/* Андрей Козлов 123 */
48953
wikitext
text/x-wiki
<div style="text-align:center;">'''Тхьэмадэгъуэ пӀашъхьэм и къэлъэӀуэгъуэхэр</br>Заявки на статус администратора'''</div>
<div class="usermessage">Новые заявки размещайте снизу. Право голоса имеют все участники, сделавшие хотя бы одну правку на момент начала голосования (включая правки в Инкубаторе).</div>
== [[User:Master Shadow|Master Shadow]] ==
Выдвигаюсь на получение постоянного статуса технического администратора. В настоящее время имею временные административные полномочия, в период развития проекта в Инкубаторе имел флаг тестового администратора. Думаю, буду полезен, так как имею большой опыт, неплохо разбираюсь в технической части. [[Участник:Master Shadow|Master Shadow]] 10:11, 22 Гъатхэпэ(03) 2011 (MSK)
:Access granted by [[m:User:Matanya|Matanya]].
:[[User:Vito Genovese|<font color="#008000">'''Vito Genovese'''</font>]] 19:52, 3 Мэлыжьыхь(04) 2011 (MSD)
=== За / Support ===
* За. [[Участник:Богупс|Богупс]] 10:33, 22 Гъатхэпэ(03) 2011 (MSK)
* За. [[Участник:Aslashka|Aslashka]] 10:33, 22 Гъатхэпэ(03) 2011 (MSK)
* За. --[[Участник:Amire80|Amir E. Aharoni]] 20:58, 26 Гъатхэпэ(03) 2011 (MSK)
* За. --[[Участник:Kmoksy|Kmoksy]] 00:28, 27 Гъатхэпэ(03) 2011 (MSK)
*За for bureaucrat and admin [[Участник:Carsrac|Carsrac]] 11:58, 3 Мэлыжьыхь(04) 2011 (MSD)
* За. -- [[ЦӀыхухэт:Дагиров Умар|Дагиров Умар]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Дагиров Умар|talk]]) 11:00, 3 Мэкъуауэгъуэм и 2014 (MSK)
* За. [[User:Cukanovoleg|Cukanovoleg]] 12:10, 3 июня 2014 (UTC)
=== Против / Against ===
''none''
=== Воздержались / Abstaining ===
''none''
== [[User:Vito Genovese|Vito Genovese]] ==
Hello,
I am a Turkish Wikimedian of Adyghe descent, and as I have already [http://kbd.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9E%D0%B1%D1%81%D1%83%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0:Master_Shadow&diff=prev&oldid=8185 mentioned] to Master Shadow, I am delighted to see this project alive.
As you can see [http://toolserver.org/~vvv/sulutil.php?user=Vito_Genovese here], I am a Bureaucrat and Admin on Turkish Wikipedia and Turkish Wikimedia (alfo founded Wikimedia Turkey, a proposed chapter for the Wikimedia Foundation in Turkey), and also an [[m:OTRS|OTRS agent]]. From now on I'll be a regular of this wiki, and ensure that it would not be used for abuse. I am also quite experienced with technical issues and MediaWiki pages.
I have a [http://toolserver.org/~vvv/yaec.php?user=Vito+Genovese&wiki=trwiki_p huge experience] as an admin and bureaucrat, and I'd like to help out throughout this initiation phase of the project. I am unfortunately kbd-0, but I certainly intend to learn it as soon as I can. I can help maintaining the project until enough native speakers arrive, and start making the contributions this project has long deserved. Hopefully I'll learn enough so that I can be a part of this process as well.
If active contributors deem fit, I'd like to serve both as an admin and a bureaucrat.
[[User:Vito Genovese|<font color="#008000">'''Vito Genovese'''</font>]] 03:19, 25 Гъатхэпэ(03) 2011 (MSK)
:Access granted by [[m:User:Matanya|Matanya]].
:[[User:Vito Genovese|<font color="#008000">'''Vito Genovese'''</font>]] 19:52, 3 Мэлыжьыхь(04) 2011 (MSD)
=== За / Support ===
* За, и как админ и как бюрократ. Бюрократ здесь сейчас очень нужен. / Support, both as admin and bureaucrat. A bureaucrat is needed here now. --[[Участник:Amire80|Amir E. Aharoni]] 20:58, 26 Гъатхэпэ(03) 2011 (MSK)
* Как за бюрократа - да. [[Участник:Богупс|Богупс]] 21:33, 26 Гъатхэпэ(03) 2011 (MSK)
* '''За''', я лично не против. Вопрос: сколько требуется голосов для получения статуса бюрократа и/или постоянного администратора? Администраторы нужны, у нас сегодня уже первая блокировка за вандализм — [[User:82.49.43.238]]. [[Участник:Master Shadow|Master Shadow]] 22:17, 26 Гъатхэпэ(03) 2011 (MSK)
*:There are global policies for oversights and checkusers, but not for bureaucrats or admins. If there was a request for checkusership, for instance, stewards would want to see at least 25 votes and at least 2 candidates (2 or none. never 1, since this is a delicate matter). Request for bureaucratship (RfB) and request for adminship (RfA) are subject to local policies, and since we have none right now, it is up to us. We may (and should) start discussing, of course.--[[User:Vito Genovese|<font color="#008000">'''Vito Genovese'''</font>]] 00:37, 27 Гъатхэпэ(03) 2011 (MSK)
* За, точно так, как было сказано выше, я согласен --[[Участник:Kmoksy|Kmoksy]] 22:25, 26 Гъатхэпэ(03) 2011 (MSK)
*За for bureaucrat and admin [[Участник:Carsrac|Carsrac]] 11:58, 3 Мэлыжьыхь(04) 2011 (MSD)
* За. -- [[ЦӀыхухэт:Дагиров Умар|Дагиров Умар]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Дагиров Умар|talk]]) 11:01, 3 Мэкъуауэгъуэм и 2014 (MSK)
=== Против / Against ===
=== Воздержались / Abstaining ===
== [[User:Albora7|Albora7]] ==
Выдвигаюсь на получение статуса администратора раздела. Хочу дополнить недостающие шаблоны, которые возможно добавить лишь со статусом администратора и обновить по-возможности раздел. [[ЦӀыхухэт:Albora7|Albora7]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Albora7|talk]]) 09:55, 3 Мэкъуауэгъуэм и 2014 (MSK)
=== Содэ / За / Support ===
* {{Содэ}}--[[ЦӀыхухэт:Kaiyr|Kaiyr]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Kaiyr|talk]]) 09:58, 3 Мэкъуауэгъуэм и 2014 (MSK)
* {{Содэ}} — я тоже '''За'''. [[ЦӀыхухэт:Shaoj|Shaoj]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Shaoj|talk]]) 10:24, 3 Мэкъуауэгъуэм и 2014 (MSK)
* {{Содэ}}. -- [[ЦӀыхухэт:Дагиров Умар|Дагиров Умар]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Дагиров Умар|talk]]) 11:00, 3 Мэкъуауэгъуэм и 2014 (MSK)
* {{Содэ}}--[[ЦӀыхухэт:Andrijko Z.|Andrijko Z.]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Andrijko Z.|talk]]) 15:49, 3 Мэкъуауэгъуэм и 2014 (MSK)
* {{Содэ}} [[User:Cukanovoleg|Cukanovoleg]] 12:15, 3 Мэкъуауэгъуэм и 2014 (MSK)
* {{Содэ}}--[[ЦӀыхухэт:Yalagch|Yalagch]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Yalagch|talk]]) 18:29, 3 Мэкъуауэгъуэм и 2014 (MSK)
* {{Содэ}} [[ЦӀыхухэт:Chereck|Chereck]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Chereck|talk]]) 08:11, 4 Мэкъуауэгъуэм и 2014 (MSK)
* {{Содэ}} [[ЦӀыхухэт:Barzanes|Barzanes]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Barzanes|talk]]) 01:48, 5 Мэкъуауэгъуэм и 2014 (MSK)
* {{Содэ}} --[[ЦӀыхухэт:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Нұрлан Рахымжанов|talk]]) 14:36, 14 Мэкъуауэгъуэм и 2014 (MSK)
* {{Содэ}} [[ЦӀыхухэт:NaguchZ|NaguchZ]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:NaguchZ|talk]]) 18:18, 19 Мэкъуауэгъуэм и 2014 (MSK)
=== Сдэкъым / Против / Against ===
=== ЗыщӀызоӀыгъэ / Воздержались / Abstaining ===
=== КъикӀар / Итог / Result ===
Напсиал https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Permissions#Albora7.40kbdwiki
[[simple:Wikipedia:Requests for permissions]]
== [[User:Андрей Козлов 123|Андрей Козлов 123]] ==
Добрый день. Меня зовут Андрей, я патрулирующий русской Википедии и администратор абхазской Википедии. Имею около 7000 правок в сумме в нескольких языковых разделах. Предлагаю свою кандидатуру на получение прав администратора в связи с тем, что хочу помочь этому разделу облегчить работу, даже несмотря на то, что её здесь и так не очень много. Единственный администратор, если верить служебной странице, не активен в этом разделе с 2014 года, т.е. активных администраторов здесь нет. Я мог бы выполнять административную работу в этом разделе, при необходимости. Могу исполнять эту работу как временно так и на постоянной основе, это уже не мне решать. Административный опыт, хоть и небольшой, но всё же есть, как я указал выше, я являюсь администратором ab-wiki уже около 4 месяцев. Могу попутно тем или иным образом улучшать функционирование и контент раздела. Думаю, что в целом я могу быть полезен данному разделу в роли администратора. Спасибо за внимание.
Hi, my name is Andrew, I'm in ru-wiki. Also I'm an admin of Abkhaz Wikipedia for 4 months. I request adminship in kbd-wikipedia for perform administrative work. I think that I can be useful as an administrator. I think that Kabardino-Cherkessian Wikipedia needs new admins, because only administrator of the kbd-wiki was inactive for two and a half years. Thank you for attention.
[[ЦӀыхухэт:Андрей Козлов 123|Андрей Козлов 123]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Андрей Козлов 123|talk]]) 16:29, 11 Дыгъэгъазэм и 2016 (MSK)
=== Содэ / За / Support ===
=== Сдэкъым / Против / Against ===
=== ЗыщӀызоӀыгъэ / Воздержались / Abstaining ===
=== КъикӀар / Итог / Result ===
:'''[[:m:Special:PermanentLink/16169481|Granted]]''' for 3 months to expire on 2017-03-19.[[ЦӀыхухэт:NahidSultan|NahidSultan]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:NahidSultan|talk]]) 20:19, 19 Дыгъэгъазэм и 2016 (MSK)
::Thanks. [[ЦӀыхухэт:Андрей Козлов 123|Андрей Козлов 123]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Андрей Козлов 123|talk]]) 08:56, 20 Дыгъэгъазэм и 2016 (MSK)
== [[User:Surprizi|Surprizi]] ==
Добрый день. Меня зовут Surprizi, я патрулирующий грузинской Википедии (с 2009 г.) и администратор абхазской Википедии (с 2017 г.). Я тут увидел несколько фактов вандализма и стало очень жаль что в таком ухоженном википедии нету администратора. Предлагаю свою кандидатуру на получение прав администратора. Я тут с удовольствием разделюсь своим опытом и как администратор попитаюсь исполнить свои обязательства. Спасибо за внимание.--[[ЦӀыхухэт:Surprizi|Surprizi]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Surprizi|talk]]) 14:50, 28 ЩӀышылэм и 2020 (MSK)
=== Содэ / За / Support ===
=== Сдэкъым / Против / Against ===
=== ЗыщӀызоӀыгъэ / Воздержались / Abstaining ===
=== КъикӀар / Итог / Result ===
Флаг присвоен! Спасибо всех что не проголосовали против.--[[ЦӀыхухэт:Surprizi|Surprizi]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Surprizi|talk]]) 16:14, 10 Мазаем и 2020 (MSK)
== [[User:Surprizi|Surprizi]] ==
Добрый день. Меня зовут Surprizi. Я последный администратор нашей кабардинской википедии. Я систематический следил за правками участников. С вашего позволения я бы продолжил администрировать проект. Прошу примите участие в голосование. С уважением--[[ЦӀыхухэт:Surprizi|Surprizi]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Surprizi|talk]]) 19:35, 11 ШыщхьэӀум и 2020 (MSK)
=== Содэ / За / Support ===
=== Сдэкъым / Против / Against ===
=== ЗыщӀызоӀыгъэ / Воздержались / Abstaining ===
=== КъикӀар / Итог / Result ===
Флаг присвоен! Спасибо всех что не проголосовали против.--[[ЦӀыхухэт:Surprizi|Surprizi]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Surprizi|talk]]) 08:51, 20 ШыщхьэӀум и 2020 (MSK)
== [[User:Surprizi|Surprizi]] ==
Зравствуйте! Меня зовут Surprizi. Я последный администратор нашей кабардинской википедии. Я систематический следил за правками участников. С вашего позволения я бы продолжил администрировать проект. Прошу примите участие в голосование. С уважением--[[ЦӀыхухэт:Surprizi|Surprizi]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Surprizi|talk]]) 19:48, 6 Гъатхэпэм и 2021 (MSK)
=== Содэ / За / Support ===
=== Сдэкъым / Против / Against ===
=== ЗыщӀызоӀыгъэ / Воздержались / Abstaining ===
=== КъикӀар / Итог / Result ===
Флаг присвоен! Спасибо всех что не проголосовали против.--[[ЦӀыхухэт:Surprizi|Surprizi]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Surprizi|talk]]) 09:40, 22 Гъатхэпэм и 2021 (MSK)
== [[User:Андрей Козлов 123|Андрей Козлов 123]] ==
Добрый день. Меня зовут Андрей, я патрулирующий русскоязычной Википедии. Предлагаю свою кандидатуру на получение прав администратора кабардино-черкесского раздела, на постоянной или на временной основе. Права запрашиваю для технического обслуживания раздела ввиду полного отсутствия администраторов (админ-фильтр злоупотреблений не в счёт). Под техническим обслуживанием понимаю пресечение и чистку вандализма, исполнение административных запросов и прочего без обращений к стюардам, в связи с чем буду отслеживать все правки. В прошлом я был администратором данного раздела (см. выше), а также администратором абхазского раздела. Флаги сняты по истечении сроков полномочий.
Согласно условиям, голосовать могут все, кто сделал хотя бы одну правку на момент публикации заявки в основном пространстве, включая инкубатор. На основании прецедента, срок голосования установлен в 1 неделю, до 25 сентября 2023, 18:30 UTC. Заявка считается одобренной, если получила более половины голосов «за». На основании прецедента, даже если голосов нет, заявка считается одобренной, так как не получила голосов «против».
<small>Hello! My name is Andrew, I'm a new page reviewer of ru-wiki. I request adminship in Kabardino-Cherkessian Wikipedia, on an ongoing or temporary basis. I request it for technical maintenance this Wiki due to lack admins here (only abuse filter is admin here). I mean necessity suppression and deleting vandalism, satisfaction of administrative requests of users of this Wiki and others without requesting to stewards. I guess following for all changings in this project. I was an administrator of this Wiki (see my application above), and was an administrator of Abkhazian Wiki. Rights were removed by expiration of terms powers.
By the conditions of this page, everybody can vote here if it did at least 1 change in articles and «incubator». Voting continues to 2023-09-25, 18:30 UTC. The application is considered successful if more than half users will vote «Support» (or if it'll not contain votes).</small> [[ЦӀыхухэт:Андрей Козлов 123|Андрей Козлов 123]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Андрей Козлов 123|тепсэлъыхьыныгъэ]]) 21:23, 18 ФокӀадэ 2023 (MSK)
=== Содэ / За / Support ===
=== Сдэкъым / Против / Against ===
=== ЗыщӀызоӀыгъэ / Воздержались / Abstaining ===
=== КъикӀар / Итог / Result ===
* Флаг [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Permissions#Андрей_Козлов_123@kbd.wikipedia.org присвоен], срок действия истекает 26.12.2023 / (Granted for 3 months, expire on 2023-12-26). [[ЦӀыхухэт:Андрей Козлов 123|Андрей Козлов 123]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Андрей Козлов 123|тепсэлъыхьыныгъэ]]) 18:27, 28 ФокӀадэ 2023 (MSK)
== [[User:Андрей Козлов 123|Андрей Козлов 123]] ==
Здравствуйте! Я действующий администратор kbd-wiki. 26.12.2023 истекает срок моих полномочий. Подаю заявку на процедуру конфирмации. Она происходит на общих основаниях, как и обычные голосования за администратора. Если подаётся более половины голосов «За», заявка считается одобренной и полномочия продлеваются. В противном случае заявка считается не одобренной и полномочия прекращаются в соответствии со сроком. Если нет голосов, такой случай приравнивается к одобрению, на основании прецедента. Срок голосования: 24.12.2023, 18:30 UTC. Голосовать, в соответствии с правилами, имеют право все, кто на момент начала голосования сделал хотя бы одну правку в кабардино-черкесской Википедии в основных пространствах, включая инкубатор.
<br/><small>Hello! I'm an a current admin of kbd-wiki. The powers will expire on 2023-12-26. I request the confirmation of my adminship. Voting is underway on a universal basis, as adminship request. The application is considered successful if more than half users will vote «Support» (or if it'll not contain votes), in this case the powers will be extended. Otherwise the application is considered not approved and adminship will expire on 2023-12-26, according to plan. Voting continues to 2023-12-24, 18:30 UTC. Everybody can vote here, who have at least 1 change in articles (and other main) and «incubator» in kbd-wiki.</small><br/>
[[ЦӀыхухэт:Андрей Козлов 123|Андрей Козлов 123]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Андрей Козлов 123|тепсэлъыхьыныгъэ]]) 19:49, 17 Дыгъэгъазэ 2023 (MSK)
=== Содэ / За / Support ===
=== Сдэкъым / Против / Against ===
=== ЗыщӀызоӀыгъэ / Воздержались / Abstaining ===
=== КъикӀар / Итог / Result ===
Голосование окончено. Результат: 0-0-0, что не препятствует возможности пролонгации срока действия флага.</br>The voting is closed. Its result 0-0-0. There are ability to prolongation the adminship. [[ЦӀыхухэт:Андрей Козлов 123|Андрей Козлов 123]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Андрей Козлов 123|тепсэлъыхьыныгъэ]]) 22:29, 24 Дыгъэгъазэ 2023 (MSK)
* Срок действия полномочий [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Permissions&oldid=25996184 продлён] до 25.06.2024 (The adminship extended for 6 months, expire on 2024-06-25). [[ЦӀыхухэт:Андрей Козлов 123|Андрей Козлов 123]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Андрей Козлов 123|тепсэлъыхьыныгъэ]]) 00:32, 26 Дыгъэгъазэ 2023 (MSK)
== [[User:Андрей Козлов 123|Андрей Козлов 123]] ==
Здравствуйте! Я действующий администратор kbd-wiki. 25.06.2024 истекает срок моих полномочий. Подаю заявку на процедуру конфирмации. Она происходит на общих основаниях, как и обычные голосования за администратора. Если подаётся более половины голосов «За», заявка считается одобренной и полномочия продлеваются. В противном случае заявка считается не одобренной и полномочия прекращаются в соответствии со сроком. Если нет голосов, такой случай приравнивается к одобрению, на основании прецедента. Срок голосования: 25.06.2024, 17:00 UTC. Голосовать, в соответствии с правилами, имеют право все, кто на момент начала голосования сделал хотя бы одну правку в кабардино-черкесской Википедии в основных пространствах, включая инкубатор.
<br/><small>Hello! I'm an a current admin of kbd-wiki. The powers will expire on 2024-06-25. I request the confirmation of my adminship. Voting is underway on a universal basis, as adminship request. The application is considered successful if more than half users will vote «Support» (or if it'll not contain votes), in this case the powers will be extended. Otherwise the application is considered not approved and adminship will expire on 2024-06-25, according to plan. Voting continues to 2024-06-25, 17:00 UTC. Everybody can vote here, who have at least 1 change in articles (and other main) and «incubator» in kbd-wiki.</small><br/>
[[ЦӀыхухэт:Андрей Козлов 123|Андрей Козлов 123]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Андрей Козлов 123|тепсэлъыхьыныгъэ]]) 19:58, 18 Мэкъуауэгъуэ 2024 (MSK)
=== Содэ / За / Support ===
=== Сдэкъым / Против / Against ===
=== ЗыщӀызоӀыгъэ / Воздержались / Abstaining ===
=== КъикӀар / Итог / Result ===
Granted for 1 year to expire on 2025-06-26. --[[ЦӀыхухэт:Mykola7|Mykola7]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Mykola7|тепсэлъыхьыныгъэ]]) 02:21, 27 Мэкъуауэгъуэ 2024 (MSK)
== [[User:Андрей Козлов 123|Андрей Козлов 123]] ==
Здравствуйте! Я действующий администратор kbd-wiki. 26.06.2025 истекает срок моих полномочий. Подаю заявку на процедуру конфирмации. Она происходит на общих основаниях, как и обычные голосования за администратора. Если подаётся более половины голосов «За», заявка считается одобренной и полномочия продлеваются. В противном случае заявка считается не одобренной и полномочия прекращаются в соответствии со сроком. Если нет голосов, такой случай приравнивается к одобрению, на основании прецедента. Срок голосования: 23.06.2025, 09:00 UTC. Голосовать, в соответствии с правилами, имеют право все, кто на момент начала голосования сделал хотя бы одну правку в кабардино-черкесской Википедии в основных пространствах, включая инкубатор.
<br/><small>Hello! I'm an a current admin of kbd-wiki. The powers will expire on 2025-06-26. I request the confirmation of my adminship. Voting is underway on a universal basis, as adminship request. The application is considered successful if more than half users will vote «Support» (or if it'll not contain votes), in this case the powers will be extended. Otherwise the application is considered not approved and adminship will expire on 2025-06-26, according to plan. Voting continues to 2025-06-23, 09:00 UTC. Everybody can vote here, who have at least 1 change in articles (and other main) and «incubator» in kbd-wiki.</small><br/>
[[ЦӀыхухэт:Андрей Козлов 123|Андрей Козлов 123]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Андрей Козлов 123|тепсэлъыхьыныгъэ]]) 11:56, 16 Мэкъуауэгъуэ 2025 (MSK)
=== Содэ / За / Support ===
=== Сдэкъым / Против / Against ===
=== ЗыщӀызоӀыгъэ / Воздержались / Abstaining ===
=== КъикӀар / Итог / Result ===
Срок действия полномочий [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Steward_requests/Permissions&oldid=28897555 продлён] до 23.06.2026 (The adminship extended for 1 year, expire on 2026-06-23). [[ЦӀыхухэт:Андрей Козлов 123|Андрей Козлов 123]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Андрей Козлов 123|тепсэлъыхьыныгъэ]]) 18:38, 24 Мэкъуауэгъуэ 2025 (MSK)
== [[User:Андрей Козлов 123|Андрей Козлов 123]] ==
Здравствуйте! Я действующий администратор kbd-wiki. 23.06.2026 истекает срок моих полномочий. Подаю заявку на процедуру конфирмации. Она происходит на общих основаниях, как и обычные голосования за администратора. Если подаётся более половины голосов «За», заявка считается одобренной и полномочия продлеваются. В противном случае заявка считается не одобренной и полномочия прекращаются в соответствии со сроком. Если нет голосов, такой случай приравнивается к одобрению, на основании прецедента. Срок голосования: 20.06.2026, 18:00 UTC. Голосовать, в соответствии с правилами, имеют право все, кто на момент начала голосования сделал хотя бы одну правку в кабардино-черкесской Википедии в основных пространствах, включая инкубатор.
<br/><small>Hello! I'm an a current admin of kbd-wiki. The powers will expire on 2026-06-23. I request the confirmation of my adminship. Voting is underway on a universal basis, as adminship request. The application is considered successful if more than half users will vote «Support» (or if it'll not contain votes), in this case the powers will be extended. Otherwise the application is considered not approved and adminship will expire on 2026-06-23, according to plan. Voting continues to 2026-06-20, 18:00 UTC. Everybody can vote here, who have at least 1 change in articles (and other main) and «incubator» in kbd-wiki.</small><br/>
[[ЦӀыхухэт:Андрей Козлов 123|Андрей Козлов 123]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Андрей Козлов 123|тепсэлъыхьыныгъэ]]) 19:20, 13 Мэкъуауэгъуэ 2026 (MSK)
=== Содэ / За / Support ===
=== Сдэкъым / Против / Against ===
=== ЗыщӀызоӀыгъэ / Воздержались / Abstaining ===
=== КъикӀар / Итог / Result ===
Granted for 2 years to expire on 2028-06-23. --[[ЦӀыхухэт:Mykola7|Mykola7]] ([[ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ:Mykola7|тепсэлъыхьыныгъэ]]) 12:05, 23 Мэкъуауэгъуэ 2026 (MSK)
krat1fs4mvcojehty674v1qannd4jx9
Шаблон:Перу и нып
10
3709
48956
33794
2026-06-23T11:18:03Z
CommonsDelinker
3733
Replacing Flag_of_Peru_(state).svg with [[File:War_flag_of_Peru.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This is not the State flag, this is the war flag [ht
48956
wikitext
text/x-wiki
[[File:War flag of Peru.svg|border|{{{1|25px}}}|Перу и нып]]<noinclude>
[[Категориэ:Шаблон:Къэралхэм я ныпхэр|Перу]]
</noinclude>
byz9xulbwz1jo1qnssqm6h33riz14np