Википсалъалъэ kbdwiktionary https://kbd.wiktionary.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D0%BF%D1%8D%D0%BA%D3%80%D1%83%D1%8D%D1%86%D3%80_%D0%BD%D1%8D%D1%85%D1%8A%D1%8B%D1%89%D1%85%D1%8C%D1%8D MediaWiki 1.47.0-wmf.24 case-sensitive Медиа Служебная Тепсэлъэхьыгъуэ ЦӀыхухэт ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ Википсалъалъэ Википсалъалъэм тепсэлъыхьын Файл Файл тепсэлъэхьыгъуэ MediaWiki MediaWiki тепсэлъэхьыгъуэ Шаблон Шаблон тепсэлъэхьыгъуэ ДэӀэпыкъуэгъуэ ДэӀэпыкъуэгъуэ тепсэлъэхьыгъуэ Категориэ Категориэ тепсэлъэхьыгъуэ Гуэлъхьэ Гуэлъхьэм тепсэлъыхьын Индекс Индексым тепсэлъыхьын TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2231 129797 100329 2026-10-21T11:52:23Z Rhdkabardian 5 129797 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Diaphragmatic_breathing.gif|бэуэн </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=bɐ'wɐn}}: [[File:б219бэуэн.ogg]] {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[бэу/бау] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-бэуэн|Глагол лъэмыӀэс "бэуэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Хьэуа жьэдэшэурэ къыжьэдегъэхужын. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Бауэ</b>. || <b>Дыши(-те)</b>. || <b>Breathe</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сэлэт уӀэгъэр ерагъкӀэ бауэрт. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *бэуэн: breathe *Сэлэт уӀэгъэр ерагъкӀэ бауэрт: the wounded soldier was hardly breathing. {{урысыбзэ}} *бэуэн: дышать *Сэлэт уӀэгъэр ерагъкӀэ бауэрт: раненый солдат еле дышал. {{библиографие}} rhz3jchruq3gbbbsyiyww3vuqfpar5m 129798 129797 2026-10-21T11:54:23Z Rhdkabardian 5 129798 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Diaphragmatic_breathing.gif|бэуэн </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=bɐ'wɐn}}: [[File:б219бэуэн.ogg]] {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[бэу/бау] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-бэуэн|Глагол лъэмыӀэс "бэуэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Хьэуа жьэдэшэурэ къыжьэдегъэхужын. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Бауэ</b>. || <b>Дыши(-те)</b>. || <b>Breathe</b>. |- | <b>Умыбауэ</b>. || <b>Не дыши(-те)</b>. || <b>Don’t breathe</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сэлэт уӀэгъэр ерагъкӀэ бауэрт. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *бэуэн: breathe *Сэлэт уӀэгъэр ерагъкӀэ бауэрт: the wounded soldier was hardly breathing. {{урысыбзэ}} *бэуэн: дышать *Сэлэт уӀэгъэр ерагъкӀэ бауэрт: раненый солдат еле дышал. {{библиографие}} s2aufncspar0qodvnd95wxw0bqbmhwr 0 2486 129698 129664 2026-10-20T19:38:02Z Rhdkabardian 5 129698 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ХЬЭРФ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=gʷ}} *Хьэрфым и цӀэр: [gʷǝ]: [[File:гу001гу.ogg]] {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[гу]}} {{склоненэ}} {{скл-хьэрф|kbd|псалъэпкъ=гу}} {{мыхьэнэ}} #Адыгэ алфавитым и еханэ хьэрф. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *гу: the sixth letter of the Kabardino-Cherkess (Circassian) alphabet {{урысыбзэ}} *гу: шестая буква кабардино-черкесского алфавита {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> Heart_anterior_exterior_view.jpg|гу CG_Heart.gif|гу </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=gʷǝ}}: [[File:гу001гу.ogg]] {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[гу]}} {{склоненэ}} {{скл-Лр2|kbd|псалъэпкъ=гу}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхум, шэрыпӀ псэущхьэхэм, тхы къупщхьэ зиӀэхэм я лъыр мардэм тету зезыгъакӀуэу бгъэм илъыр. #А органым цӀыхум и гъащӀэм къыщыхъухэр зэрызэхищӀэр, гъащӀэм щекӀуэкӀ къэхъукъащӀэхэм зэрыхущытыр къигъэлъагъуэу. {{щапхъэхэр}} *Дыгъэм, хьэуа къабзэм, псым куэдрэ ухэтмэ, Ӏэпкълъэпкъыр быдэ ещӀ, гур тэмэму егъэлажьэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ сыхуейщ йод (пенициллин, <b>гу</b> уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || Мне нужен(-а,-ы) йод (пенициллин, <b>сердечные</b> капли, вата, термометр). || I need iodine (penicillin, <b>heart</b> drops, cotton wadding, a thermometer). |- ! !! !! нап. 174 |- | КхъыӀэ, къызэтыт <b>гум</b> зэреӀэзэ каплъэ (плъыржьэрыр зыгъэупщӀыӀу) хущхъуэ. || Дай(-те) мне, пожалуйста, <b>сердечные</b> капли (жаропонижающее). || Please give me <b>heart</b> drops (fever reducer). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Гур узын {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *гу: 1. heart 2. heart, soul *Гур узын: ache (heart) {{урысыбзэ}} *гу: 1. сердце 2. сердце, душа *Гур узын: болеть (серде) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====[И]гу бампӀэ гъэтӀысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take a burden off of one’s soul, to calm one’s soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} отвести душу, успокоить душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу бампӀэ дэхын [дэгъэкӀын]==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take a burden off of one’s soul, to calm one’s soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} отвести душу, успокоить душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гу(р) гъэныкъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} upset, offend sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} огорчать, обижать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Игу дахэ хуэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} comfort sb, console sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} утешить кого-л.: приласкать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} — Анэр зи гъусэ гъуащэркъым, — жиӀэу Лу и гур дахэ къыхуищӀат [Думэсарэ]. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====[И]гу ебгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} judge or condemn sb in your soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} в душе осуждать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Игу еуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} offend sb, cause sb an emotional trauma. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обидеть кого-л., нанести кому-л. душевную травму. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уи жагъуэ сщӀами, уигу сеуами, Гуауэр насыпкӀэ уэ пхъуэжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Б. Ф.}} ====[И]гу еӀун==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} think about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} подумать о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} wish for sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} пожелать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} А зи гугъу пщӀар цӀыху акъыл закъуэщ: езым игу еӀур ищӀэнущ мыхъумэ, къодэӀуэнукъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. ӀуэрыӀу.}} ====Гу жакъуэ икӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} satisfied, be happy {{псалъафэ-урысыбзэ}} насытиться, удовлетвориться {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу жан==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} savvy, capable; sb who understands on the fly. {{псалъафэ-урысыбзэ}} смекалистый, способный; тот, кто хватает на лету. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу жанагъ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} savvy, understanding {{псалъафэ-урысыбзэ}} смекалка. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Игу (игурэ и щхьэрэ) зэбгъэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be dissatisfied with yourself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть недовольным собой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Шорэ игу зэбгъэжащ: — Степан Игнатьевич жыхуиӀэхэр махуэ къэс и нэгу щӀэкӀырт. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} ====Ягу зэбгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resent each other, be dissatisfied with each other. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обижаться друг на друга, быть недовольными друг другом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Теувэжрэ Увжыкъуэрэ ягу зэбгъэми, зэкъуэшщ, зэфӀэкӀуэдынукъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Гу зэгъэбгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} deserve sb's reproach. {{псалъафэ-урысыбзэ}} заслужить чей-л. упрёк. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу зэмыгъэбгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not cause sb to be dissatisfied with yourself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} не вызывать недовольства собой у кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Адэм и къуищри къызыщхьэщигъэувэри уэсят къахуищӀащ — Фыкъызыщалъхуа Хэкур фӀыуэ флъагъу, къэралым игу зэвмыгъабгъэ, — жиӀэри. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} ====Гу зэкӀуэцӀылъ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} reserved, secretive (about a person). {{псалъафэ-урысыбзэ}} замкнутый, скрытный (о человеке). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[Я]гу зэрыгъэфӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} cheer each other up, raise each other’s spirits {{псалъафэ-урысыбзэ}} поднять друг другу настроение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абыхэм [хъыджэбзхэм] я гухэлъкӀэ щэхуу ягу зэрыгъэфӀу зыкъомрэ щыса нэужь, Лусэ и щхьэр къиӀэтри Софят къеплъащ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} ====[И]гу зэфӀэнэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get upset, get discouraged. {{псалъафэ-урысыбзэ}} расстроиться, приуныть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Жансурэтым игу зэфӀонэ, И нэпситӀым зэпажыхь. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Зы б. з.}} ====[Я]гу зэхуэбэнэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} miss each other. {{псалъафэ-урысыбзэ}} тосковать друг по другу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Ягу зэхуэбанэрти зэӀущӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Ягу зэщыгъэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} cause sb’s disgust, dislike each other. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вызвать у кого-л. отвращение, неприязнь друг к другу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Ягу зэщыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} abhor each other, dislike each other. ЩӀалитӀым ягу зэщыкӀащ. The two youths abhorred each other. {{псалъафэ-урысыбзэ}} питать отвращение, неприязнь друг к другу. ЩӀалитӀым ягу зэщыкӀащ. Два юноши притали отвращение друг к другу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЩӀалитӀым ягу зэщыкӀащ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу зэщыхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a good look at each other. ЩӀалэмрэ хъыджэбзымрэ гу зэщыхуащ. The boy and the girl had a good look at each other. Зэныбжьэгъухэм гу зэщахуакъым. The two friends were extremely happy to see each other. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вдоволь налюбоваться друг на друга. ЩӀалэмрэ хъыджэбзымрэ гу зэщыхуащ. Молодой человек и девушка не могли вдоволь налюбоваться друг на друга. Зэныбжьэгъухэм гу зэщахуакъым. Два товарища не могли вдоволь любоваться друг на друга. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЩӀалэмрэ хъыджэбзымрэ гу зэщыхуащ. Зэныбжьэгъухэм гу зэщахуакъым. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Игу зрихьыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be pleased or satisfied with yourself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} понравиться самому себе, остаться довольным собой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу зылъегъэтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make them pay attention to you. {{псалъафэ-урысыбзэ}} заставить обратить на себя внимание. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И]гу зыщӀэгъэгъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make sb feel sorry for you. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вызвать жалость к себе у кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мес дыгъужьыжьыр мэпыхьэ, гур зыщӀигъэгъуу къыхедзэ. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. А.}} ====Гу (гушхуэ) кӀуэцӀылъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be generous. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть великодушным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Фэ зытетым гу кӀуэцӀылъщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} ====Гу кӀуэцӀымылъын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be fainthearted, cowardly {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть малодушным, трусливым. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be gentle, kind-hearted. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть мягким, добросердечным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу къабзэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} open-hearted, sincere, honest. {{псалъафэ-урысыбзэ}} чистосердечный, честный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И]гу къебгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} deserve sb's reproach, cause sb’s disapproval. {{псалъафэ-урысыбзэ}} заслужить чей-л. упрёк, вызвать чьё-л. неодобрение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Гуэныхъ къохь, тобэ къэхьыж си гуащэ, арыншамэ алыхьым игу къобгъэнщ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====Игу(р) къызэфӀэнэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to be upset, remembering sth sad or a negative experience {{псалъафэ-урысыбзэ}} расстроиться, вспомнив о чём-л. горестном, пережитом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Ар зигу къызэфӀэна анэ гумащӀэм бгъэдэтщ. Щ. Ӏ. Хъыджэбзым и напӀэ къиӀэтыркъым, игу къызэфӀэнауэ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} ====[И]гу къыхуэплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to be out of favor with sb. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в немилости у кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уэ куэд щӀауэ уигу къысхуоплъ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гу лъегъэтэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} direct sb’s attention to sb or sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обратить чьё-л. внимание на кого-что -л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} convince sb, give sb an idea, put sb up to sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} надоумить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу лъемыгъэтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} distract sb's attention from sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} отвлечь чьё-л. внимание от кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу лъымытэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not notice or see sb or sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} не заметить, не увидеть кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not pay attention to sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} не обратить внимания на кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 3. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not show concern for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} не проявить заботы о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу лъытэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} notice or see sb or sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} заметить, увидеть кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pay attention to sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} обратить внимание на кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 3. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} show concern for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} проявить заботу о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу махагъэ==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} excessive sensitivity {{псалъафэ-урысыбзэ}} излишняя чувствительность {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} soft-heartedness {{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечность. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу махэ==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} faint of heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} слабонервный {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} soft-hearted. ЦӀыху гу махэ. a soft-hearted man {{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечный. ЦӀыху гу махэ. мягкосердечный человек {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЦӀыху гу махэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу махэ хъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose courage, let sth get you down {{псалъафэ-урысыбзэ}} смалодушничать, раскиснуть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Нартокъуэ гу махэ мэхъури мэгыз. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гу мыгъуагъэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} compassion {{псалъафэ-урысыбзэ}} жалостливость. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу мыгъуэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} compassionate, sympathetic, pitying Нанэ гу мыгъуэ. A compassionate old lady {{псалъафэ-урысыбзэ}} жалостливый, сострадательный. Нанэ гу мыгъуэ. сострадательная бабшка {{псалъафэ-зэпхахэр}} Нанэ гу мыгъуэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Игу ныкъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry, be concerned about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} переживать, волноваться из-за кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЗыгуэркӀэ игу ныкъуэу Ахъмэтхъан зиплъыхьырт. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====[Я]гу пэжэху==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get plenty, until you become tired of it. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вдоволь, пока не надоест. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Гупым хэсым ягу пэжэху дызэхэсынщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. ӀуэрыӀу.}} ====[И]гу пэщыху==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get plenty, until you become tired of it. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вдоволь, пока не надоест. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} А тӀур [зэныбжьэгъуитӀыр] куэд щӀауэ зэрылъэгъуатэкъыми, нобэ ягу пэщыху псэлъащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. ӀуэрыӀу.}} ====Гу пцӀанагъэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} soft-heartedness; responsiveness, sensitivity. {{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечность; отзывчивость, чуткость. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Пщы ерухэм гу пцӀанагъэ дэнэ ящыбгъуэтынт. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. А.}} ====Гу пцӀанэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} soft-hearted, responsive, sensitive {{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечный; отзывчивый, чуткий. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хьэуэ, Хьэжрэт гу пцӀанэ кӀуэцӀылъщ, хьэрэмыгъэ игу илъкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} Анэм игу пцӀанэр бын псоми я зэхуэдэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} ====Гу пӀащӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} heartfelt, sincere. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердечный, душевный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хэти ещӀэ цӀыхубзыр зэрынэхъ гу пӀащӀэр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Игу темыхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not tolerate, not bear, not like sb or sth very much {{псалъафэ-урысыбзэ}} не терпеть, очень не любить, не переносить кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} — Сыту сыделэ, ярэби? Сыту ахьмакъыу сыкъыщӀэкӀа, — жиӀэу Рахьим къыщыщӀар игу техуэртэкъым. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} И лъэпкъым тхыгъэ зэримыӀэр ПащӀэм игу техуакъым. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} ====Игу техуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} endure, bear, tolerate sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} терпеть, выносить кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абы [хъыджэбзым) къыдищӀа икӀагъэр сыткӀэ лӀым игу техуэн? ЩӀалэ нэхур уэсэпс хыхьэу Нанэ и гум ар техуэн! {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====[И]гу фӀы хуэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} comfort sb, console sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} утешить кого-л.: приласкать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Анэм нысэм и гур фӀы хуищӀырт, щӀалэр зы илъэс закъуэ лажьэмэ, къалэм Ӏэпхъуэным хущӀигъэплъырт. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====Гу хуэкӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to feel affection for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать расположение к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу хуэщӀын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} choose sb by your heart’s desire, by the will of our heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} избрать кого-л. по воле сердца {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} conceive, plan {{псалъафэ-урысыбзэ}} задумать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Назир.. зыгуэр къэхъужыкъуэмэ, кӀэрахъуэм зэрыпхъуэным гу хуищӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====Гу хьэлэл==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} kind-hearted, good-natured.. {{псалъафэ-урысыбзэ}} добросердечный, добродушный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хьымыщ гу хьэлэлти.. арэзы хъуащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}} ====Гу хьэлэлыгъэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} kindness, mellowness {{псалъафэ-урысыбзэ}} добросердечность. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мадинэ и гъащӀэр, а цӀыхубз хейм и гу хьэлэлыгъэр нэрылъагъу къэзыщӀ Ӏуэхугъуэхэр пьесэм къыщыгъэнэӀуащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гу щабагъ(э)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} kindness, soft-heartedness {{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечие. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Васильевнэ и гу щабагъэм, и хьэлэлагъэм сэ занщӀэу сыкъигъэхэшэжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} ====Гу щабэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} kind, soft-hearted, mellow {{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Думэсарэ гу щабэм и нэпе къекӀуэрт ЛутӀэ и кӀуэдыкӀам и гугъу щащӀкӀэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} Локъан гущэм хэлъ сабийм щхьэщыхьэри гу щабэу Ӏуплъащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} ====Гу щыхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} enjoy sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} насладиться кем-чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абы Мэжид еплъынкӀэ гу щихуащ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} Ди хьэщӀэхэр тӀэкӀу тхущыӀакъым, гу ящыдмыхуэу тфӀэкӀуэжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} ====Гу щӀыӀагъэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} callousness, indifference. {{псалъафэ-урысыбзэ}} чёрствость, равнодушие. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уи гу щӀыӀагъэм, уи хьэлым ди лъагъуныгъэр екъутэ. {{автор|kbd|имяавтора=Хъ. С.}} ====Гу щӀыӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} callous, indifferent, soulless {{псалъафэ-урысыбзэ}} чёрствый, бездушный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уэ гу щӀыӀэм пхуэфэщэнущ лъагъуныгъэу сэ пхузиӀэр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гу щӀыӀэ кӀуэцӀылъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be unresponsive, indifferent. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть неотзывчивым, равнодушным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу ӀэфӀ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} kind-hearted; soft-hearted. {{псалъафэ-урысыбзэ}} добросердечный; мягкосердечный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу ӀэфӀагъ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} kindness, warmth of heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} добросердечность, душевная теплота. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу Ӏув==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} an unfeeling heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} бесчувственное сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ГущӀэгъуншэу гу Ӏувыжьхэм я гум еуэу усэ итхт [усакӀуэм]. {{автор|kbd|имяавтора=Гъу. Хъу.}} ====ГукӀэ жыӀэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} notice sth about yourself-L. {{псалъафэ-урысыбзэ}} отметить про себя что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} read sth by heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} читать что-л. наизусть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ГукӀэ зэгъэзэхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} figure sth out in your head. {{псалъафэ-урысыбзэ}} прикинуть в уме. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хэт джэд къритами къримытами, хэт мэл иукӀын и гум пыкӀами пымыкӀами гукӀэ зэригъэзахуэрт Долэт. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====ГукӀэ зэгъэщӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} learn by heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} выучить наизусть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ГукӀэ щӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} know sth by heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} знать наизусть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум дэгъэлъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember (about sth unpleasant, offensive) {{псалъафэ-урысыбзэ}} помнить (о чём-л. неприятном, обидном). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум дэгъэхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} bear, endure (resentment). {{псалъафэ-урысыбзэ}} снести, стерпеть (обиду). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум дэмыхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not be able to bear, to endure (an offense) {{псалъафэ-урысыбзэ}} не стерпеть, не перенести (обиду). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум дэхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} tolerate someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} терпеть кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум дыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to please sb, make sb like you {{псалъафэ-урысыбзэ}} понравиться кому-л., прийтись по душе кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ежэлӀэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a severe heartache {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать острую сердечную боль {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth hurtful or offensive close to one’s heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} принять нечто обидное близко к сердцу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум емыӀун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sth the soul does not accept. Гум емыӀун псалъэ. A word that the soul cannot accept. {{псалъафэ-урысыбзэ}} то, что душа не принимает. Гум емыӀун псалъэ. Слово, которе душа не принимает. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Гум емыӀун псалъэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум еуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to hurt or offend sb badly. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать кому-л. больно, сильно обидеть кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ешыкъылӀэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel intense pain {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать сильную боль {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth offensive very personally. {{псалъафэ-урысыбзэ}} принять очень близко к сердцу что-л. обидное. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум жьы дегъэхун==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} let sb breathe freely {{псалъафэ-урысыбзэ}} дать кому-л. вздохнуть свободно {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} bring spiritual relief to sb (with a word or an act). {{псалъафэ-урысыбзэ}} принести кому-л. душевное облегчение (словом, поступком). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум жьы дихужын (дихун)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} breathe a sigh of relief, feel spiritual relief. {{псалъафэ-урысыбзэ}} облегчённо вздохнуть, почувствовать душевное облегчение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зэпхидзын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel intense pain {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать сильную боль {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth offensive very personally. {{псалъафэ-урысыбзэ}} принять очень близко к сердцу что-л. обидное. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[Я] гум зэхуилъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} keep sth about each other in your memory or heart; keep one another other in each other’s heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} сохранить в памяти, в сердце что-л. друг о друге; держать друг на друга сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хьэмидрэ НэфӀыцӀэрэ я гум зэхуилът зэрызэфӀэнар. {{автор|kbd|имяавтора=Хъ. С.}} ====Гум зегъэгъэзэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to disgust someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} опротиветь кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зегъэгъэпсэхун==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} let sb breathe freely {{псалъафэ-урысыбзэ}} дать кому-л. вздохнуть свободно {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} bring spiritual relief to sb (with a word or an act). {{псалъафэ-урысыбзэ}} принести кому-л. душевное облегчение (словом, поступком). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зигъэнщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be satisfied, be happy with sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} насытиться, удовлетвориться чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зиукъуэдиижын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to breathe a sigh of relief, feel relieved. {{псалъафэ-урысыбзэ}} облегчённо вздохнуть, почувствовать облегчение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зихузын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel heartache, (about a state of anxiety, longing, sadness). {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце щемит, болит, ноет (о состоянии тревоги, тоски, грусти). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зишхыхьыжыи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be angry, annoyed {{псалъафэ-урысыбзэ}} злиться, досадовать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зызэридзэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to be disappointed or disillusioned in someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} разочароваться в ком-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум игъэлъын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember, not forged sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} помнить, не забывать кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} think sth in secret. {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь тайную мысль. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум игъэткӀухьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience sth in one’s soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} пережить что-л. в душе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум игъэхужын (игъэхун)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} forget sth, erase sth from your memory. {{псалъафэ-урысыбзэ}} забыть, изгладить из памяти. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум илъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} plan, come up with an idea. {{псалъафэ-урысыбзэ}} задумать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум илъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} помнить о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум имыдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not to accept sb or sth in one’s soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} не принимать душой кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум имыкӀыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} impress yourself on sb’s soul {{псалъафэ-урысыбзэ}} запасть в душу кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум имыхуж (имыкӀыж)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} unforgettable, memorable, indelible {{псалъафэ-урысыбзэ}} незабываемый, незабвенный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум иримыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not like, not find pleasant {{псалъафэ-урысыбзэ}} не прийтись по душе, не понравиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ирихьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} like, find pleasant {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийтись по душе, понравиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 81 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- |Тхылъылъэр <b>сигу ирихьащ</b>. || Ранец <b>мне понравился</b>. || <b>I liked</b> the book bag. |- ! !! !! нап. 101 |- || Кэлэмэт <b>фигу ирихьрэ</b>?|| Каламат <b>вам нравится</b>?|| <b>Do you like</b> Kalmat? |} </div> </div> ====Гум иубыдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember, recollect sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} запомнить что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ихужын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} forget sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} забыть кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ихун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} forget sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} забыть кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ищӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to anticipate sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} предчувствовать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къэгъэкӀыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember or recall sb or sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} припомнить кого-что-л.; вспомнить о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къэкӀыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} вспомнить о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къэкӀын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} long for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} истосковаться по кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} think of sth; come up with sth; have an idea {{псалъафэ-урысыбзэ}} додуматься до чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къэмыкӀыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} forget, lose sight of. {{псалъафэ-урысыбзэ}} забыть, упустить из виду. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къэмыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not guess or think of think; not come to mind {{псалъафэ-урысыбзэ}} не догадаться; не прийти в голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къеуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} regret, worry about sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} жалеть, переживать о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Иджыри хъыджэбз цӀыкӀу къакӀуэртэкъыми, ар егъэджакӀуэхэм ягу къеуэрт. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====Гум къеӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} regret, worry about sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} жалеть, переживать о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Си гум къеӀэм узыр е сыпӀыщӀэм, сыщылъыхъуэрт гущӀэгъу сэ уи деж. {{автор|kbd|имяавтора=Б. Ф.}} ====Гум къигъэнэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} try to remember sb or sth for a long time. {{псалъафэ-урысыбзэ}} постараться запомнить надолго кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къидзэкъыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} by chance say what the other person is thinking. {{псалъафэ-урысыбзэ}} невзначай высказать то, о чем думает другой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум кышэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} stay in one’s memory, be remembered forever {{псалъафэ-урысыбзэ}} остаться в памяти, запомниться навсегда. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къинэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be etched or engraved in one’s memory. {{псалъафэ-урысыбзэ}} запечатлеться в памяти, врезаться в память. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къипсэлъыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} by chance say what the other person is thinking. {{псалъафэ-урысыбзэ}} невзначай высказать то, о чем думает другой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къихын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take off the top of your head, take out of thin air, make up sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} взять с потолка. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къихьэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} think about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} подумать о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} wish for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} пожелать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къишхыдыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} by chance say what the other person is thinking. {{псалъафэ-урысыбзэ}} невзначай высказать то, о чем думает другой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къищтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be to sb’s liking (about sb or sth) {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть по сердцу (о ком-чём-л.) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къищхьэрыуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take it into your head. {{псалъафэ-урысыбзэ}} взбрести в голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къищӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} guess sth with your heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} угадать сердцем что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум кърихур==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sth not to one’s liking. {{псалъафэ-урысыбзэ}} то, что не по душе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къыдэжеижын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} вспомнить о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гум къыдэжеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have the desire to say sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти — о желании высказать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къыдридзеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} вспомнить о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Фызым бжэр Ӏухауэ къызэригъэнар и гум къыдридзейри игъэзэжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====[И] гум къыдрихьеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have the desire to say sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти — о желании высказать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къыдрихьеяр жыӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pour out your heart, say sth painful. {{псалъафэ-урысыбзэ}} излить душу, высказать что-л. наболевшее. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къыпылъэдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} want or wish for sth badly. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно захотеть, пожелать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мыщэ бзаджэжьым фо ишхыну игу къыпылъэдат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Гум къытегъуэлъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be annoying, obnoxious. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть надоедливым, несносным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къыщӀитхъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} regret sth with all your heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} всей душой жалеть о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уи гум сыкъыщӀитхъыу, сэ си псэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ГъащӀэ ӀэфӀыр сигу къыщӀитхъыурэ.. чищэм сокӀуэдыкӀ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Сов. Къэб. и ӀуэрыӀу.}} ====Гум нэмысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not please, not be pleasing to sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} не понравиться, не прийтись по душе кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум пэщыху==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} enough, until you get tired of it. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вдоволь, пока не надоест. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум пхыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be to one’s liking, accept sth with all one’s heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийтись по душе, принять что-л. всем сердцем. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум пыкӀ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever amount you can spare {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько не жалко. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум пыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to sacrifice sb or sth, not begrudge sb sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} пожертвовать кем-чем-л., не пожалеть кого-чего-л. для кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум пымыкӀын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not begrudge sb sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} пожалеть кого-что-л. для кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s soul does’t accept sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} душа не принимает. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЦӀыху Ӏувыр шум нэкӀэ докӀуатэ, зэбгрыкӀыжын я гум пымыкӀыу. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гум тегъэхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to endure, tolerate, stand or bear sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} стерпеть, снести что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЛутӀэми и гум тригъахуэрт. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====Гум тегъуэлъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be annoying, obnoxious. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть надоедливым, несносным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} УнэмыкӀуэу зэхэсхати, Си гум мывэу тегъуэлъхьат. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====Гум телъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} помнить о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зэ лъагъуныгъэ гуащӀэм зи гур къиуӀам ар мыхъуж дамыгъэу и гум телъщ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====Гум темыхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not tolerate, not bear, not like sb or sth very much {{псалъафэ-урысыбзэ}} не терпеть, очень не любить, не переносить кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Ди пашэфӀыр Андемыркъанти, уэркъыжьхэм я гум темыхуэт. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. А. }} ====Гум тефыщӀыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} irritate, be annoying (about a noise, conversation, etc.) {{псалъафэ-урысыбзэ}} раздражать (о шуме, разговоре и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Пшагъуэм хэкӀуэдэжа иужькӀи, и дыхьэшх макъыр хьэмыпӀэм къинауэ Жыбэ и тхьэкӀумэм итащ, хьэ зэрышхыу и гум тефыщӀыхьу. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Т.}} ====Гум тешхыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} irritate, be annoying (about a noise, conversation, etc.) Сабийхэм я зэрыгъэкӀий макъыр лӀыжьым и гум тошхыхь. The crying of the children irritates the old man. {{псалъафэ-урысыбзэ}} раздражать (о шуме, разговоре и т. п.). Сабийхэм я зэрыгъэкӀий макъыр лӀыжьым и гум тошхыхь. Плач детей раздражает старика. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сабийхэм я зэрыгъэкӀий макъыр лӀыжьым и гум тошхыхь. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хагъуэ хегъэдзэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} disturb sb’s soul; cause resentment {{псалъафэ-урысыбзэ}} бередить душу кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хэгъэлъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} keep in your soul, in your heart, in your memory. {{псалъафэ-урысыбзэ}} хранить в душе, в сердце, в памяти. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хэлъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have an intention {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь намерение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хэпщӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} leave a lasting impression on sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} запасть в душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хидзэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth to heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} принять близко к сердцу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resonate with sb, be heartfelt Уэрэдыр гуапэу, гум хыхьэу, жыӀэн. Sing a heartfelt song {{псалъафэ-урысыбзэ}} брать за душу. Уэрэдыр гуапэу, гум хыхьэу, жыӀэн. Петь берущую за душу песню {{псалъафэ-зэпхахэр}} Уэрэдыр гуапэу, гум хыхьэу, жыӀэн. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хуилъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} harbour in one’s soul (resentment, anger, etc.). {{псалъафэ-урысыбзэ}} затаить в душе (обиду, злобу и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [Къэзмай:] Уэ уи псалъэм уебакъуэри Фаризэт тӀуанэ тепщӀащ. ИтӀани сигу хьэрэмыгъэ пхуилъкъым. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====Гум щызу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to one’s heart's content. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вволю. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум щыщӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry in one’s soul; re-live in one’s soul {{псалъафэ-урысыбзэ}} переживать в душе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} НуркӀэ блэуэ щыта.. бзийхэр зэхэуэжарэ щӀым хэлъу щалъагъукӀэ, сыт хуэдиз абыхэм я гум щыщӀэнур? {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}} Абы [пщащэм] и гум Ӏэджэ щощӀэ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} ====Гум щӀэжьэуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resonate with sb, be heartfelt КъуакӀэм зы мэ дахэ къыдехри, гум щӀожьауэ.There was a beautiful ordour in the ravine that resonated in one’s heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} брать за душу. КъуакӀэм зы мэ дахэ къыдехри, гум щӀожьауэ. В ложбине был приятный запах, берущий за душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} КъуакӀэм зы мэ дахэ къыдехри, гум щӀожьауэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум щӀыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} very upset, saddened. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно огорчиться, опечалиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абыхэм [цӀыхухэм] апхуэдизкӀэ ягу щӀыхьат къэхъуари, псори гъыным хуэдэт. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====Гум Ӏэпимыхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s soul won’t accept sth (about sth) {{псалъафэ-урысыбзэ}} душа не принимает (о чём-л.) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ӀэфӀу кышэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remain in one’s soul as a pleasant memory (about sb or sth) {{псалъафэ-урысыбзэ}} остаться в душе как доброе воспоминание (о ком-чём-л.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гуми псэми къыбгъэдэкӀыу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} from the heart, from the soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} от души, от чистого сердца. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур бэгын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get angry {{псалъафэ-урысыбзэ}} гневаться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур бэмпӀэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} suffocate from the sultry air {{псалъафэ-урысыбзэ}} задыхаться от духоты {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resent sth; be indignant about sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} негодовать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур бгъэдэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be disgusted with sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать отвращение к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур бгъэдэмыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have no heart to do sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} душа не лежит к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэбэгын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} rattle, shake sb’s nerves; get on sb’s nerbs {{псалъафэ-урысыбзэ}} трепать, мотать нервы кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэбыдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be strong in spirit. {{псалъафэ-урысыбзэ}} крепиться духом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэжьэуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} rattle, shake sb’s nerves; get on sb’s nerbs {{псалъафэ-урысыбзэ}} трепать, мотать нервы кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэзэгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm sb down with your actions or deed {{псалъафэ-урысыбзэ}} своим действием, поступком успокоить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэлынцӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make sb angry or nervous. {{псалъафэ-урысыбзэ}} злить, нервировать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэтӀысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm sb down with your actions or deed {{псалъафэ-урысыбзэ}} своим действием, поступком успокоить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэтӀысу псэлъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm sb down with one’s words. {{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоить кого-л. словом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэуфӀыцӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} wear out sb’s soul {{псалъафэ-урысыбзэ}} вымотать душу кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэфӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} expect sth good {{псалъафэ-урысыбзэ}} настраивать себя на хорошее. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} тревожиться, беспокоиться о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур дзапэкӀэ Ӏыгъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience anxiety or fear {{псалъафэ-урысыбзэ}} находиться в тревоге, страхе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур етауэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with soul, from the soul {{псалъафэ-урысыбзэ}} с душой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур еупӀэхыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down-about the heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоиться — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уэрэдым и гъусэу гупсысэ дахэхэм дахьэха гур еупӀэхыжащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} ====Гур жан хъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} start being in a good mood; have fun {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти в хорошее настроение, развеселиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур жэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to mind {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти на ум. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэбгъэдэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} grow cold to each other; grow apart; become estranged {{псалъафэ-урысыбзэ}} охладеть друг к другу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэбгъэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be dissatisfied with yourself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть недовольным собой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэбгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resent each other. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обидеться друг на друга. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэгуэпын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be nervous, be uneasy {{псалъафэ-урысыбзэ}} нервничать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэгуэудын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be indignant, angry {{псалъафэ-урысыбзэ}} негодовать, злиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be satisfied with sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} удовлетвориться чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Лу и гур зэгъат, арщхьэкӀэ жей жыхуаӀэр ищӀэркъым. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====[Я] гур зэкӀэрыпщӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} grow spiritually closer to each other, be soulmates {{псалъафэ-урысыбзэ}} духовно сблизиться друг с другом, жить душа в душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэкӀуэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be filled with anger. {{псалъафэ-урысыбзэ}} наполниться гневом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ТӀасэ, уэ пхуэдэ къопсалъэмэ, щхьэ уи гур Ӏэлу зэкӀуэкӀрэ? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} Хъаным и залымыгъэр щилъагъум, щӀалэм и гур зэкӀуэкӀащ, ар имыгъэгъуну мурад ищӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гур зэкӀуэцӀычын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have one’s heart torn with anger {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце разрывается от гнева. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур зэпхрилыгъукӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to pierce the soul (for example, about unpleasant news). {{псалъафэ-урысыбзэ}} пронзить душу (напр. о неприятном известии). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэпыщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} wear out the soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вымотать душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Машинэр гъуэгум щыкъутэри хуэмыщӀыжурэ шофёрыр гугъу дехъащ, и гур зэпищӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Гур зэрыгъуэтыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to your senses from fear {{псалъафэ-урысыбзэ}} опомниться от страха {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур зэрышхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get angry, upset {{псалъафэ-урысыбзэ}} злиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Инал Мэтхъэныр щилъагъум, занщӀэу къытехьащ, и гур зэрышхыу къыщӀидзащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====[И] гур зэхэзеуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience excitement, anxiety. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать волнение, беспокойство. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ФуӀэд апхуэдизкӀэ и гур зэхэзеуэщи, зыри и тхьэкӀумэм къихьэжыркъым. {{автор|kbd|имяавтора=У. А.}} ====Гур зэщыуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be exhausted, lose mental fortitude {{псалъафэ-урысыбзэ}} измучиться, лишиться душевных сил. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЦӀыхум игу зэщыуар гуащӀэдэкӀым хуэдэу зыгъэхъужыф дунейм теткъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} Сигу зэщыуащ, афӀэкӀа схулъэкӀыжыркъым. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}} ====Гур зэӀыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience nausea, become ill. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать чувство тошноты, становиться дурно. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зелъэтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel one’s heart beat. {{псалъафэ-урысыбзэ}} ощущать сердцебиение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур икӀын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with a sinking hear {{псалъафэ-урысыбзэ}} с замиранием сердца. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} И гур икӀауэ щӀалэ щылъым зыхуегъэщхъ Нажмудин. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be greedy, insatiable. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть жадным, ненасытным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур итхьэкъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be fascinated with sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} очароваться кем-чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур итхьэщӀыкӀащ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pure-hearted, sincere, candid, wholehearted {{псалъафэ-урысыбзэ}} чистосердечный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур иубыдыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} [my] heart skipped a beat. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце замерло. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЦӀыхухэр фӀыкӀэ къызэрыхуэмыкӀуар фызабэ тхьэмыщкӀэм къищӀэри жимыӀэфӀауэ и жьэр зэщӀэнащ, и гур ириубыдыкӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} ====Гур иудын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} put sb down {{псалъафэ-урысыбзэ}} морально подавлять кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} scare someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} напугать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур иуфӀыцӀыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} [my] soul is exhausted {{псалъафэ-урысыбзэ}} душа измучилась, истомилась. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур ихын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} scare, frighten someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испугать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур кӀэзызын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} tremble, feel fear. {{псалъафэ-урысыбзэ}} трепетать, испытывать страх. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур кӀэрыпщӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become fond of sb or sth, become attached to sb or sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} привязаться к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} А пщыхьэшхьэм Исуф и гур нэхъри кӀэрыпщӀащ щӀалэ сырыхум. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур кӀуэдын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose heart, courage {{псалъафэ-урысыбзэ}} упасть духом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Гур кӀуэдмэ, шыр жэркъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} Хьэмид дыгъужьхэр къыщилъагъум, нэхъри и гур кӀуэдащ. {{автор|kbd|имяавтора=Хъ. С.}} ====Гур къэжанын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel slightly intoxicated, tipsy {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать лёгкое опьянение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зыбжанэрэ фадэбжьэ къаӀэта иужь, псоми я гур къэжанащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур къэлыбын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel very angry, be furious {{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно разгневаться, разъяриться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къэплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in a heated state, be angry {{псалъафэ-урысыбзэ}} разгорячиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къэтхьэкъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} win sb's heart, win sb’s love {{псалъафэ-урысыбзэ}} покорить чьё-л. сердце, завоевать чью-л. симпатию. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур къэхуэбэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} warm one’s heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} потеплеть на душе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къэхьэхун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} win sb's heart, win sb’s affection {{псалъафэ-урысыбзэ}} покорить чьё-л. сердце, завоевать чью-л. симпатию. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къэчэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get angry, upset {{псалъафэ-урысыбзэ}} злиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур къебгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} judge or condemn sb in your soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} в душе осуждать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къекӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel sick; throw up. {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать себя дурно; стошнить. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур къеуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} beat - about one’s heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} биться, стучать — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къигузэвыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become worked up-about the heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} растревожиться — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Си гур къигузэвыкӀыу икӀи шынагъэ хэлъу сыпэплъэрт.. нэху щыным. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур къигуфӀыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} enjoy sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} радоваться кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къигъэлъэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make one’s heart flutter. {{псалъафэ-урысыбзэ}} заставить затрепетать сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къигъыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} [one’s] soul weeps {{псалъафэ-урысыбзэ}} душа плачет. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЩхьэкӀуэ щыхъури гур къигъыкӀыу.. увыжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Гъу. Хъу.}} ====Гур къидыхьэшхыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} laugh in one’s soul {{псалъафэ-урысыбзэ}} в душе смеяться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Софят и гур къодыхьэшхыкӀ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} ====Гур къикӀэзызыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} my heart fluttered. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце затрепетало. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [Уэсмэн] и гур гупсысэмрэ щӀыӀэмрэ яубыдауэ къикӀэзызыкӀырт. {{автор|kbd|имяавтора=Д. М.}} [Пщащэм:] Сэ сыкъэщтауэ си гур къокӀэзызыкӀ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур къикъуэлъыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be enraged, be furious {{псалъафэ-урысыбзэ}} разъяриться, прийти в ярость. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къилъэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with trepidation, with a sinking heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} с трепетом, с замиранием сердца. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур къитхьэщӀыкӀауэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with a light heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} с лёгким сердцем. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур [шхыным] къиуӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel full (from eating fatty foods). {{псалъафэ-урысыбзэ}} ощущение сытости (от жирной пищи). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къихьэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to one’s senses {{псалъафэ-урысыбзэ}} опомниться, прийти в себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къыдэвеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} boil (from indignation or anger). {{псалъафэ-урысыбзэ}} вскипеть (от возмущения; гнева). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къыдэжын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel healthy {{псалъафэ-урысыбзэ}} чувствовать себя здоровым {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Си<b>гу</b> къыдэжыркъым. || Мне <b>нездоровится</b>. || I<b>’m not feeling well</b>. |} </div> </div> 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in a good mood, be in good spirits {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь хорошее настроение; быть в хорошем расположении духа. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къыдэмыжын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel unwell {{псалъафэ-урысыбзэ}} чувствовать недомогание {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not be in the mood for sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} не иметь настроения. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къызэрыгъуэтыжын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to one’s senses from fear {{псалъафэ-урысыбзэ}} опомниться от страха {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} cheer up, perk up {{псалъафэ-урысыбзэ}} воспрянуть духом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} — Уи закъуэ дэнэ укӀуэрэ? — жиӀащ Хьэмид, и гур къызэрыгъуэтыжри. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Гу. и у.}} ====Гур къызэрыдэхьеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel very sick. {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать сильную тошноту. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Айшэт.. и гур къызэрыдэхьеярэ зырикӀ жимыӀэжыфу дакъикъэ хуэдиз щыта нэужь, псалъэр къыжьэдэууэ къригъэжьащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Н. и у.}} ====Гур къызэфӀэзэрыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel upset, saddened. {{псалъафэ-урысыбзэ}} расстроиться, опечалиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къызэӀыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel very sick. {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать сильную тошноту. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къыхэдзэкъыкӀын (къыхэпыджыкӀын)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} appear, start to feel - about heart pain. {{псалъафэ-урысыбзэ}} появиться — о боли в сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къыхэуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel a shart pang (of the heart) {{псалъафэ-урысыбзэ}} кольнуть в сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къыщӀиубыдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} satisfy one’s hunger, eat one’s fill {{псалъафэ-урысыбзэ}} утолить [пищей] чувство голода. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къутэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} [my] heart breaks. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце разрывается. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур лынцӀын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get nervous {{псалъафэ-урысыбзэ}} нервничать {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be angry, upset {{псалъафэ-урысыбзэ}} злиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур ныкъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be worried or disturbed about sth, because of sth or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} беспокоиться, тревожиться о ком-чём-л., из-за кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур пикъузыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} shrink – about the heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} сжиматься — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЩӀалэ цӀыкӀур гузавэри и гур пикъузыкӀащ: — НэгъуэщӀ мыхъуми мыр симыгъусэгъащэрэт, — егупсысащ ар. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур плъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} seething with anger. {{псалъафэ-урысыбзэ}} кипеть от гнева. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Нэщхъейт цӀыхухэр, ящымыгъупщэжын фэбжь къатехуат, бампӀэрт, я гур плъырт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гур пхъэн (хуэпхъэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} seek, strive, pursue sth, aspire to sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} рваться душой, стремиться к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Адыгэр шыбгым техутамэ, уафэм щыхуарзэ бгъэм дэджэгуну и гур мапхъэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} Езы щӀалэхэр зауэм кӀуэну я гур пхъэуэ къуажэм дэсащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Гур пыткӀукӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry too much, be greatly disturbed {{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно переживать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абы [щӀалэ цӀыкӀум] и гур ӀэфӀу пыткӀукӀыу пэплъэрт егъэджакӀуэм жиӀэнум. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} Гузавэу и гур пыткӀукӀ пэтми, Назир зигъэбыдауэ мэпсалъэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур пымэхыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel hunger {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать голод. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур пыхун==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel acute hunger {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать острое чувство голода {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be totally exhausted. {{псалъафэ-урысыбзэ}} валиться с ног от усталости. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур пыӀэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down.` {{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур пыӀэн (мыпыӀэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s heart has calmed down (has not calmed down). {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце успокоилось (не успокоилось). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Иджы си гум пыӀэн имыдэ, къыпщӀогупсыс. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур тегъэзэгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience a sense of gloating (because of doing or saying sth unpleasant to someone). {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытать чувство злорадства (сделав или высказав кому-л. что-л. неприятное). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур тезэгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel malevolence {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать чувство злорадства. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур тегъэпщэхэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience a sense of gloating (because of doing or saying sth unpleasant to someone). {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытать чувство злорадства (сделав или высказав кому-л. что-л. неприятное). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур тегъэупщӀыӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take out your anger on sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} обрушить свой гнев на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} — Сыт уи псалъэ цӀыхухъу Ӏуэхум къыщӀыхэпӀур? —жиӀащ Къасым, игу къэплъар фызыжьым тригъэупщӀыӀуэным хуэпӀащӀэу. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====Гур тепщэхэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel malevolence {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать чувство злорадства. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Елдар и адэр Щэрдан Берд зэрыӀэщӀэкӀуадэ лъандэрэ гужьгъэжь хуиӀэти, иджы и гур тепщэхащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====Гур тепыӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s heart has calmed down. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце успокоилось. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Залинэ и гур нэхъ тепыӀат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====И гур ткӀун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience emotional excitement. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать душевное волнение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Си гум хуабагъэ гуэрхэр къеуэлӀати, псэм фӀэфӀу ткӀурт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур тхьэкъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} win sb's heart, win sb’s love {{псалъафэ-урысыбзэ}} покорить чьё-л. сердце, завоевать чью-л. симпатию. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} А пщащэм си гур итхьэкъуащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гур тыншыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to find peace of mind, to feel relief. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обрести душевный покой, почувствовать облегчение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур тӀысыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down. {{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур узын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hurt, be sick – about one heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} болеть — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} УсакӀуэм [ПащӀэ Бэчмырзэ) и гур узырт ди щӀыпӀэ дахэм хьэзаб зэрытелъым щхьэкӀэ. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} ====[И] гур уфӀыцӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be exhausted. {{псалъафэ-урысыбзэ}} измучиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Си гум и зы ныкъуэр уэркӀэ уфӀыцӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Сов. Къэб. и ӀуэрыӀу.}} ====Гур уӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hurt sb’s soul {{псалъафэ-урысыбзэ}} ранить душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур фӀэкӀуэдын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get cold feet, be afraid to do sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} струсить. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур фӀы (дахэ) щӀын (хуэщӀын)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} reassure, encourage sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоить, подбодрить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зеиншэ хъуа унагъуэм ар [ПащӀэ Бэчмырзэ] ихьэрти фызым и гур фӀы хуищӀырт. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} ====Гур фӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in a good mood, in good spirits {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в духе, в хорошем расположении духа. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хэгъэхъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} fill sb's heart with joy. {{псалъафэ-урысыбзэ}} наполнить радостью чьё-л. сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хэгъэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} grieve, to offend someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} опечалить, обидеть кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хэхъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be spirtually uplifted; to be filled with joy - about one’s heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытать душевный подъём; радостью наполниться — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} УэркӀэ си гур хэхъуэм къыщымынэ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} ХьэкумыщӀым и гур хэхъуэу кӀэлъоплъ ежьэжа щӀалэм. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====[И] гур хэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience profound grief {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытать тяжкое горе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хъыбар имыӀэм и щӀалэм, Мычэму хощӀыр анэгур. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} Сихьэхуакъым сэ уи фэрыщӀ хабзэм, КъухьэпӀэжь, услъагъури сигу хэщӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}} ====Гур хыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be to sb’s liking (about work), get carried away with sth (for example, work). {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть по душе (о работе), увлечься чем-л. (напр. работой). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хуэбгъэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a great desire for sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь большое стремление к чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel strongly attracted to sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать сильное влечение к кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хьэсин и гури и псэри Фаризэт хуобгъэр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Лъэб.}} ====Гур хуэгъэтӀылъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be infatuated with, be attracted to someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} проникнуться, расположиться к кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хъыджэбзым лӀыжьым и гур хуегъэтӀылъ, жиӀэхэм йодаӀуэ. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. Хь.}} ====Гур хуэгъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry, be concerned about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} волноваться, переживать из-за кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хуэзэгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be happy or satisfied with sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть довольным кем-чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хуэкӀуэн (хуэмыкӀуэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be disposed towards (no be disposed towards) sb or sth, like (dislike) sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть расположенным (нерасположенным) к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Шху щӀыӀэ мыхъумэ, сымаджэм зыми игу хуэкӀуэртэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гур хуэмыгъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry, be concerned about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} беспокоиться, переживать за кого-л., о ком-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хуэныкъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry, be concerned about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} переживать, волноваться из-за кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Анэм и гур зыгуэрым хуэныкъуэу, зыгуэр къэсыжыным пэплъэ хуэдэу щытщ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====Гур хуэплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a grudge against sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь зуб на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Аслъэнокъуэр асыхьэтым шэхум хуэдэу фагъуэ хъуащ. — ЕмыкӀущ, — жиӀэу зишыӀами, ЛӀыжьым занщӀэу игу хуэплъащ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. А.}} ====Гур хуэпхъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to strive for sth, to dream about sth. ЩӀалэм и гур еджэным хуэпхъэт. The young man dreamt about studying. {{псалъафэ-урысыбзэ}} стремиться к чему-л., мечтать о чём-л. ЩӀалэм и гур еджэным хуэпхъэт. Молодой человек мечтоа об учёбе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЩӀалэм и гур еджэным хуэпхъэт. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хуэуфӀыцӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be deaf to sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть глухим к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хуэфӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to depend, rely on sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} положиться, понадеяться на кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хузэӀухын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} open your soul to sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} открыть кому-л. душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хьэжэпхъэжэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience a sense of anxiety, be anxious., alarmed {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать чувство тревоги, тревожиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур щыгъэтӀылъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down and settle swh. {{псалъафэ-урысыбзэ}} угомониться и осесть где-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур щыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel disgust for sb or sth, hate sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать чувство отвращения к кому-чему-л., ненавидеть кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сэ сыхуейкъым си суд щӀэкӀэр Си пщылӀхэм ялъагъуну. Ягу къысщыкӀыу.. бий схуэхъуну. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}} ЩӀыкъатибл ебдзыххэр си гукъанэу Сигу пщыкӀащ, сыхъункъым сыптеплъэф. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}} ====Гур щымэхъэшэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} disdain, abhor sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} брезгать, гнушаться кем-чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур щыун==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become indifferent to, lose interest in sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} стать равнодушным, охладеть к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} go off sth, stop being used to being together or doing sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} отвыкнуть от кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур щӀэгъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pity, feel sorry for someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} жалеть кого-л., сострадать кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Къулейсызыгъэр псом нэхърэ нэхъ зыпкърыхьа ди анэм сигу щӀэгъурт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} Игу щӀэгъуурэ Таужан къигъэушащ и щхьэгъусэр. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====Гур щӀэмэхыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be exhausted, feel weak. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обессилеть, почувствовать слабость. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Лъагъуныгъэ мафӀэм сыкъегъэплъыр, Си гур щӀэмэхыкӀи сфӀощӀ. {{автор|kbd|имяавтора=Хьэн. А.}} ====Гур щӀэубыдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} satisfy one’s hunger, eat one’s fill {{псалъафэ-урысыбзэ}} утолить [пищей] чувство голода. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур щӀэузын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pity, feel sorry for someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} жалеть кого-л., сострадать кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур щӀэхын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make one’s heart flutter {{псалъафэ-урысыбзэ}} заставить трепетать сердце {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} weary, tired (for example, of talking). {{псалъафэ-урысыбзэ}} устать, утомиться (напр. от разговоров). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} — Уи псалъэ купщӀэншэм си гур щӀех, — жиӀэри лӀыр унэм щӀэкӀыжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ад. ӀуэрыӀу.}} ====Гур щӀэхун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be exhausted, feel weak. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обессилеть, почувствовать слабость. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур ӀэфӀ хуэхъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience a sense of gratitude, take a liking to sb. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытать чувство благодарности, расположения к кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур Ӏеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience nausea. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать тошноту. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гурэ псэкӀэ...==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} body and soul... {{псалъафэ-урысыбзэ}} душой и телом... {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Шорэ и гурэ и псэкӀэ щотхьу Степан Игнатьевич. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} ====Гурэ псэкӀэ зэбгъэдэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to be faithful, devoted to each other in body and soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть верными, преданными друг другу душой и телом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гурэ н щхьэрэ зэбгъэжын быть==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} dissatisfied with himself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} недовольным собой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гурэ [и] щхьэрэ зэтелъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be confident of yourself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть уверенным в себе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} — Уи гурэ уи щхьэрэ зэтелъмэ, гъусэ къысхуэхъу, дэ дызыщыщри къэпцӀыхунщ,- къыжраӀащ Мыщэ тхьэкӀумэм. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} ====гу уз==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Гум къеуалӀэ уз. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} heart disease {{псалъафэ-урысыбзэ}} болезнь сердца ЦӀыхубзым гу уз иӀэщ. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЦӀыхубзым гу уз иӀэщ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу уз иӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a sense of pity. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обладать чувством жалости. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу уз къэщтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get heart disease. {{псалъафэ-урысыбзэ}} получить болезнь сердца. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу уз къегъэщтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} cause sb to have heart disease. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вызвать у кого-л. болезнь сердца. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу уз къыхэхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience an emotional trauma. {{псалъафэ-урысыбзэ}} получить душевную травму. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> Donkey-drawn cart in Tharparkar District, Sindh, Pakistan.jpg|гу John_constable%2C_il_carro_di_fieno%2C_1821%2C_04.jpg|гу </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=gʷǝ}}: [[File:гу001гу.ogg]] {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[гу]}} {{склоненэ}} {{скл-Лр2|kbd|псалъэпкъ=гу}} {{мыхьэнэ}} #Шэрхъ щӀэту вы, шы с. ху. щӀэщӀауэ зыгуэр зэрызэрашэ. {{щапхъэхэр}} *Бэлацэ гум ису Лухэ я деж къыӀухьащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} * Гу щыкъутэ щащӀыж. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} * Гу кӀуэм гудзэ къыкӀэреуд. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} * Гур уфэрэкӀмэ, щӀалэм ягъэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *гу: cart, wagon, car {{урысыбзэ}} *гу: повозка <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====гу пкӀэлъей==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Гум илъыр къимыхун папщӀэ, и бгъуитӀым Ӏуагъэувэ пкӀэлъей. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} latticed sides of a cart Гу пкӀэлъей лъэныкъуэр зэпыщӀыкӀащ. The latticed sides of the cart were broken across on one side Гу пкӀэлъейхэр техауэ мэз макӀуэ.The lattice sides removed, the cart goes into the forest. {{псалъафэ-урысыбзэ}} решетчатые борта телеги Гу пкӀэлъей лъэныкъуэр зэпыщӀыкӀащ. Решетчатые борта повозки были сломаны поперек с одной стороны Гу пкӀэлъейхэр техауэ мэз макӀуэ. Сняв решетчатые борта, телега уезжает в лес. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Гу пкӀэлъей лъэныкъуэр зэпыщӀыкӀащ. Гу пкӀэлъейхэр техауэ мэз макӀуэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} eqm7jjmhd6nq16kjsljusgplh1dmebq 129731 129698 2026-10-21T07:50:42Z Rhdkabardian 5 129731 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ХЬЭРФ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=gʷ}} *Хьэрфым и цӀэр: [gʷǝ]: [[File:гу001гу.ogg]] {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[гу]}} {{склоненэ}} {{скл-хьэрф|kbd|псалъэпкъ=гу}} {{мыхьэнэ}} #Адыгэ алфавитым и еханэ хьэрф. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *гу: the sixth letter of the Kabardino-Cherkess (Circassian) alphabet {{урысыбзэ}} *гу: шестая буква кабардино-черкесского алфавита {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> Heart_anterior_exterior_view.jpg|гу CG_Heart.gif|гу </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=gʷǝ}}: [[File:гу001гу.ogg]] {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[гу]}} {{склоненэ}} {{скл-Лр2|kbd|псалъэпкъ=гу}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхум, шэрыпӀ псэущхьэхэм, тхы къупщхьэ зиӀэхэм я лъыр мардэм тету зезыгъакӀуэу бгъэм илъыр. #А органым цӀыхум и гъащӀэм къыщыхъухэр зэрызэхищӀэр, гъащӀэм щекӀуэкӀ къэхъукъащӀэхэм зэрыхущытыр къигъэлъагъуэу. {{щапхъэхэр}} *Дыгъэм, хьэуа къабзэм, псым куэдрэ ухэтмэ, Ӏэпкълъэпкъыр быдэ ещӀ, гур тэмэму егъэлажьэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ сыхуейщ йод (пенициллин, <b>гу</b> уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || Мне нужен(-а,-ы) йод (пенициллин, <b>сердечные</b> капли, вата, термометр). || I need iodine (penicillin, <b>heart</b> drops, cotton wadding, a thermometer). |- ! !! !! нап. 174 |- | КхъыӀэ, къызэтыт <b>гум</b> зэреӀэзэ каплъэ (плъыржьэрыр зыгъэупщӀыӀу) хущхъуэ. || Дай(-те) мне, пожалуйста, <b>сердечные</b> капли (жаропонижающее). || Please give me <b>heart</b> drops (fever reducer). |- ! !! !! нап. 175 |- | Сэ си щхьэр (си <b>гур</b>, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || У меня болит голова (<b>сердце</b>, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || I have a headache (<b>heart</b>ache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Гур узын {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *гу: 1. heart 2. heart, soul *Гур узын: ache (heart) {{урысыбзэ}} *гу: 1. сердце 2. сердце, душа *Гур узын: болеть (серде) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====[И]гу бампӀэ гъэтӀысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take a burden off of one’s soul, to calm one’s soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} отвести душу, успокоить душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу бампӀэ дэхын [дэгъэкӀын]==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take a burden off of one’s soul, to calm one’s soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} отвести душу, успокоить душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гу(р) гъэныкъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} upset, offend sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} огорчать, обижать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Игу дахэ хуэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} comfort sb, console sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} утешить кого-л.: приласкать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} — Анэр зи гъусэ гъуащэркъым, — жиӀэу Лу и гур дахэ къыхуищӀат [Думэсарэ]. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====[И]гу ебгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} judge or condemn sb in your soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} в душе осуждать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Игу еуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} offend sb, cause sb an emotional trauma. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обидеть кого-л., нанести кому-л. душевную травму. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уи жагъуэ сщӀами, уигу сеуами, Гуауэр насыпкӀэ уэ пхъуэжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Б. Ф.}} ====[И]гу еӀун==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} think about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} подумать о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} wish for sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} пожелать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} А зи гугъу пщӀар цӀыху акъыл закъуэщ: езым игу еӀур ищӀэнущ мыхъумэ, къодэӀуэнукъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. ӀуэрыӀу.}} ====Гу жакъуэ икӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} satisfied, be happy {{псалъафэ-урысыбзэ}} насытиться, удовлетвориться {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу жан==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} savvy, capable; sb who understands on the fly. {{псалъафэ-урысыбзэ}} смекалистый, способный; тот, кто хватает на лету. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу жанагъ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} savvy, understanding {{псалъафэ-урысыбзэ}} смекалка. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Игу (игурэ и щхьэрэ) зэбгъэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be dissatisfied with yourself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть недовольным собой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Шорэ игу зэбгъэжащ: — Степан Игнатьевич жыхуиӀэхэр махуэ къэс и нэгу щӀэкӀырт. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} ====Ягу зэбгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resent each other, be dissatisfied with each other. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обижаться друг на друга, быть недовольными друг другом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Теувэжрэ Увжыкъуэрэ ягу зэбгъэми, зэкъуэшщ, зэфӀэкӀуэдынукъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Гу зэгъэбгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} deserve sb's reproach. {{псалъафэ-урысыбзэ}} заслужить чей-л. упрёк. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу зэмыгъэбгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not cause sb to be dissatisfied with yourself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} не вызывать недовольства собой у кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Адэм и къуищри къызыщхьэщигъэувэри уэсят къахуищӀащ — Фыкъызыщалъхуа Хэкур фӀыуэ флъагъу, къэралым игу зэвмыгъабгъэ, — жиӀэри. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} ====Гу зэкӀуэцӀылъ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} reserved, secretive (about a person). {{псалъафэ-урысыбзэ}} замкнутый, скрытный (о человеке). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[Я]гу зэрыгъэфӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} cheer each other up, raise each other’s spirits {{псалъафэ-урысыбзэ}} поднять друг другу настроение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абыхэм [хъыджэбзхэм] я гухэлъкӀэ щэхуу ягу зэрыгъэфӀу зыкъомрэ щыса нэужь, Лусэ и щхьэр къиӀэтри Софят къеплъащ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} ====[И]гу зэфӀэнэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get upset, get discouraged. {{псалъафэ-урысыбзэ}} расстроиться, приуныть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Жансурэтым игу зэфӀонэ, И нэпситӀым зэпажыхь. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Зы б. з.}} ====[Я]гу зэхуэбэнэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} miss each other. {{псалъафэ-урысыбзэ}} тосковать друг по другу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Ягу зэхуэбанэрти зэӀущӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Ягу зэщыгъэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} cause sb’s disgust, dislike each other. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вызвать у кого-л. отвращение, неприязнь друг к другу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Ягу зэщыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} abhor each other, dislike each other. ЩӀалитӀым ягу зэщыкӀащ. The two youths abhorred each other. {{псалъафэ-урысыбзэ}} питать отвращение, неприязнь друг к другу. ЩӀалитӀым ягу зэщыкӀащ. Два юноши притали отвращение друг к другу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЩӀалитӀым ягу зэщыкӀащ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу зэщыхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a good look at each other. ЩӀалэмрэ хъыджэбзымрэ гу зэщыхуащ. The boy and the girl had a good look at each other. Зэныбжьэгъухэм гу зэщахуакъым. The two friends were extremely happy to see each other. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вдоволь налюбоваться друг на друга. ЩӀалэмрэ хъыджэбзымрэ гу зэщыхуащ. Молодой человек и девушка не могли вдоволь налюбоваться друг на друга. Зэныбжьэгъухэм гу зэщахуакъым. Два товарища не могли вдоволь любоваться друг на друга. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЩӀалэмрэ хъыджэбзымрэ гу зэщыхуащ. Зэныбжьэгъухэм гу зэщахуакъым. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Игу зрихьыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be pleased or satisfied with yourself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} понравиться самому себе, остаться довольным собой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу зылъегъэтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make them pay attention to you. {{псалъафэ-урысыбзэ}} заставить обратить на себя внимание. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И]гу зыщӀэгъэгъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make sb feel sorry for you. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вызвать жалость к себе у кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мес дыгъужьыжьыр мэпыхьэ, гур зыщӀигъэгъуу къыхедзэ. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. А.}} ====Гу (гушхуэ) кӀуэцӀылъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be generous. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть великодушным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Фэ зытетым гу кӀуэцӀылъщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} ====Гу кӀуэцӀымылъын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be fainthearted, cowardly {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть малодушным, трусливым. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be gentle, kind-hearted. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть мягким, добросердечным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу къабзэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} open-hearted, sincere, honest. {{псалъафэ-урысыбзэ}} чистосердечный, честный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И]гу къебгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} deserve sb's reproach, cause sb’s disapproval. {{псалъафэ-урысыбзэ}} заслужить чей-л. упрёк, вызвать чьё-л. неодобрение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Гуэныхъ къохь, тобэ къэхьыж си гуащэ, арыншамэ алыхьым игу къобгъэнщ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====Игу(р) къызэфӀэнэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to be upset, remembering sth sad or a negative experience {{псалъафэ-урысыбзэ}} расстроиться, вспомнив о чём-л. горестном, пережитом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Ар зигу къызэфӀэна анэ гумащӀэм бгъэдэтщ. Щ. Ӏ. Хъыджэбзым и напӀэ къиӀэтыркъым, игу къызэфӀэнауэ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} ====[И]гу къыхуэплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to be out of favor with sb. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в немилости у кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уэ куэд щӀауэ уигу къысхуоплъ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гу лъегъэтэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} direct sb’s attention to sb or sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обратить чьё-л. внимание на кого-что -л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} convince sb, give sb an idea, put sb up to sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} надоумить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу лъемыгъэтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} distract sb's attention from sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} отвлечь чьё-л. внимание от кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу лъымытэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not notice or see sb or sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} не заметить, не увидеть кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not pay attention to sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} не обратить внимания на кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 3. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not show concern for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} не проявить заботы о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу лъытэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} notice or see sb or sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} заметить, увидеть кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pay attention to sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} обратить внимание на кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 3. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} show concern for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} проявить заботу о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу махагъэ==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} excessive sensitivity {{псалъафэ-урысыбзэ}} излишняя чувствительность {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} soft-heartedness {{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечность. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу махэ==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} faint of heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} слабонервный {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} soft-hearted. ЦӀыху гу махэ. a soft-hearted man {{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечный. ЦӀыху гу махэ. мягкосердечный человек {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЦӀыху гу махэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу махэ хъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose courage, let sth get you down {{псалъафэ-урысыбзэ}} смалодушничать, раскиснуть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Нартокъуэ гу махэ мэхъури мэгыз. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гу мыгъуагъэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} compassion {{псалъафэ-урысыбзэ}} жалостливость. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу мыгъуэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} compassionate, sympathetic, pitying Нанэ гу мыгъуэ. A compassionate old lady {{псалъафэ-урысыбзэ}} жалостливый, сострадательный. Нанэ гу мыгъуэ. сострадательная бабшка {{псалъафэ-зэпхахэр}} Нанэ гу мыгъуэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Игу ныкъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry, be concerned about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} переживать, волноваться из-за кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЗыгуэркӀэ игу ныкъуэу Ахъмэтхъан зиплъыхьырт. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====[Я]гу пэжэху==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get plenty, until you become tired of it. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вдоволь, пока не надоест. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Гупым хэсым ягу пэжэху дызэхэсынщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. ӀуэрыӀу.}} ====[И]гу пэщыху==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get plenty, until you become tired of it. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вдоволь, пока не надоест. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} А тӀур [зэныбжьэгъуитӀыр] куэд щӀауэ зэрылъэгъуатэкъыми, нобэ ягу пэщыху псэлъащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. ӀуэрыӀу.}} ====Гу пцӀанагъэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} soft-heartedness; responsiveness, sensitivity. {{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечность; отзывчивость, чуткость. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Пщы ерухэм гу пцӀанагъэ дэнэ ящыбгъуэтынт. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. А.}} ====Гу пцӀанэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} soft-hearted, responsive, sensitive {{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечный; отзывчивый, чуткий. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хьэуэ, Хьэжрэт гу пцӀанэ кӀуэцӀылъщ, хьэрэмыгъэ игу илъкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} Анэм игу пцӀанэр бын псоми я зэхуэдэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} ====Гу пӀащӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} heartfelt, sincere. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердечный, душевный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хэти ещӀэ цӀыхубзыр зэрынэхъ гу пӀащӀэр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Игу темыхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not tolerate, not bear, not like sb or sth very much {{псалъафэ-урысыбзэ}} не терпеть, очень не любить, не переносить кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} — Сыту сыделэ, ярэби? Сыту ахьмакъыу сыкъыщӀэкӀа, — жиӀэу Рахьим къыщыщӀар игу техуэртэкъым. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} И лъэпкъым тхыгъэ зэримыӀэр ПащӀэм игу техуакъым. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} ====Игу техуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} endure, bear, tolerate sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} терпеть, выносить кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абы [хъыджэбзым) къыдищӀа икӀагъэр сыткӀэ лӀым игу техуэн? ЩӀалэ нэхур уэсэпс хыхьэу Нанэ и гум ар техуэн! {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====[И]гу фӀы хуэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} comfort sb, console sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} утешить кого-л.: приласкать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Анэм нысэм и гур фӀы хуищӀырт, щӀалэр зы илъэс закъуэ лажьэмэ, къалэм Ӏэпхъуэным хущӀигъэплъырт. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====Гу хуэкӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to feel affection for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать расположение к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу хуэщӀын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} choose sb by your heart’s desire, by the will of our heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} избрать кого-л. по воле сердца {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} conceive, plan {{псалъафэ-урысыбзэ}} задумать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Назир.. зыгуэр къэхъужыкъуэмэ, кӀэрахъуэм зэрыпхъуэным гу хуищӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====Гу хьэлэл==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} kind-hearted, good-natured.. {{псалъафэ-урысыбзэ}} добросердечный, добродушный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хьымыщ гу хьэлэлти.. арэзы хъуащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}} ====Гу хьэлэлыгъэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} kindness, mellowness {{псалъафэ-урысыбзэ}} добросердечность. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мадинэ и гъащӀэр, а цӀыхубз хейм и гу хьэлэлыгъэр нэрылъагъу къэзыщӀ Ӏуэхугъуэхэр пьесэм къыщыгъэнэӀуащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гу щабагъ(э)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} kindness, soft-heartedness {{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечие. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Васильевнэ и гу щабагъэм, и хьэлэлагъэм сэ занщӀэу сыкъигъэхэшэжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} ====Гу щабэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} kind, soft-hearted, mellow {{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Думэсарэ гу щабэм и нэпе къекӀуэрт ЛутӀэ и кӀуэдыкӀам и гугъу щащӀкӀэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} Локъан гущэм хэлъ сабийм щхьэщыхьэри гу щабэу Ӏуплъащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} ====Гу щыхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} enjoy sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} насладиться кем-чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абы Мэжид еплъынкӀэ гу щихуащ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} Ди хьэщӀэхэр тӀэкӀу тхущыӀакъым, гу ящыдмыхуэу тфӀэкӀуэжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} ====Гу щӀыӀагъэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} callousness, indifference. {{псалъафэ-урысыбзэ}} чёрствость, равнодушие. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уи гу щӀыӀагъэм, уи хьэлым ди лъагъуныгъэр екъутэ. {{автор|kbd|имяавтора=Хъ. С.}} ====Гу щӀыӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} callous, indifferent, soulless {{псалъафэ-урысыбзэ}} чёрствый, бездушный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уэ гу щӀыӀэм пхуэфэщэнущ лъагъуныгъэу сэ пхузиӀэр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гу щӀыӀэ кӀуэцӀылъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be unresponsive, indifferent. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть неотзывчивым, равнодушным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу ӀэфӀ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} kind-hearted; soft-hearted. {{псалъафэ-урысыбзэ}} добросердечный; мягкосердечный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу ӀэфӀагъ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} kindness, warmth of heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} добросердечность, душевная теплота. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу Ӏув==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} an unfeeling heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} бесчувственное сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ГущӀэгъуншэу гу Ӏувыжьхэм я гум еуэу усэ итхт [усакӀуэм]. {{автор|kbd|имяавтора=Гъу. Хъу.}} ====ГукӀэ жыӀэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} notice sth about yourself-L. {{псалъафэ-урысыбзэ}} отметить про себя что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} read sth by heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} читать что-л. наизусть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ГукӀэ зэгъэзэхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} figure sth out in your head. {{псалъафэ-урысыбзэ}} прикинуть в уме. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хэт джэд къритами къримытами, хэт мэл иукӀын и гум пыкӀами пымыкӀами гукӀэ зэригъэзахуэрт Долэт. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====ГукӀэ зэгъэщӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} learn by heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} выучить наизусть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ГукӀэ щӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} know sth by heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} знать наизусть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум дэгъэлъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember (about sth unpleasant, offensive) {{псалъафэ-урысыбзэ}} помнить (о чём-л. неприятном, обидном). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум дэгъэхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} bear, endure (resentment). {{псалъафэ-урысыбзэ}} снести, стерпеть (обиду). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум дэмыхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not be able to bear, to endure (an offense) {{псалъафэ-урысыбзэ}} не стерпеть, не перенести (обиду). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум дэхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} tolerate someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} терпеть кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум дыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to please sb, make sb like you {{псалъафэ-урысыбзэ}} понравиться кому-л., прийтись по душе кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ежэлӀэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a severe heartache {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать острую сердечную боль {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth hurtful or offensive close to one’s heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} принять нечто обидное близко к сердцу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум емыӀун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sth the soul does not accept. Гум емыӀун псалъэ. A word that the soul cannot accept. {{псалъафэ-урысыбзэ}} то, что душа не принимает. Гум емыӀун псалъэ. Слово, которе душа не принимает. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Гум емыӀун псалъэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум еуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to hurt or offend sb badly. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать кому-л. больно, сильно обидеть кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ешыкъылӀэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel intense pain {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать сильную боль {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth offensive very personally. {{псалъафэ-урысыбзэ}} принять очень близко к сердцу что-л. обидное. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум жьы дегъэхун==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} let sb breathe freely {{псалъафэ-урысыбзэ}} дать кому-л. вздохнуть свободно {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} bring spiritual relief to sb (with a word or an act). {{псалъафэ-урысыбзэ}} принести кому-л. душевное облегчение (словом, поступком). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум жьы дихужын (дихун)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} breathe a sigh of relief, feel spiritual relief. {{псалъафэ-урысыбзэ}} облегчённо вздохнуть, почувствовать душевное облегчение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зэпхидзын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel intense pain {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать сильную боль {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth offensive very personally. {{псалъафэ-урысыбзэ}} принять очень близко к сердцу что-л. обидное. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[Я] гум зэхуилъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} keep sth about each other in your memory or heart; keep one another other in each other’s heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} сохранить в памяти, в сердце что-л. друг о друге; держать друг на друга сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хьэмидрэ НэфӀыцӀэрэ я гум зэхуилът зэрызэфӀэнар. {{автор|kbd|имяавтора=Хъ. С.}} ====Гум зегъэгъэзэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to disgust someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} опротиветь кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зегъэгъэпсэхун==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} let sb breathe freely {{псалъафэ-урысыбзэ}} дать кому-л. вздохнуть свободно {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} bring spiritual relief to sb (with a word or an act). {{псалъафэ-урысыбзэ}} принести кому-л. душевное облегчение (словом, поступком). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зигъэнщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be satisfied, be happy with sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} насытиться, удовлетвориться чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зиукъуэдиижын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to breathe a sigh of relief, feel relieved. {{псалъафэ-урысыбзэ}} облегчённо вздохнуть, почувствовать облегчение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зихузын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel heartache, (about a state of anxiety, longing, sadness). {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце щемит, болит, ноет (о состоянии тревоги, тоски, грусти). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зишхыхьыжыи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be angry, annoyed {{псалъафэ-урысыбзэ}} злиться, досадовать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зызэридзэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to be disappointed or disillusioned in someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} разочароваться в ком-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум игъэлъын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember, not forged sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} помнить, не забывать кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} think sth in secret. {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь тайную мысль. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум игъэткӀухьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience sth in one’s soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} пережить что-л. в душе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум игъэхужын (игъэхун)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} forget sth, erase sth from your memory. {{псалъафэ-урысыбзэ}} забыть, изгладить из памяти. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум илъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} plan, come up with an idea. {{псалъафэ-урысыбзэ}} задумать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум илъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} помнить о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум имыдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not to accept sb or sth in one’s soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} не принимать душой кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум имыкӀыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} impress yourself on sb’s soul {{псалъафэ-урысыбзэ}} запасть в душу кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум имыхуж (имыкӀыж)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} unforgettable, memorable, indelible {{псалъафэ-урысыбзэ}} незабываемый, незабвенный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум иримыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not like, not find pleasant {{псалъафэ-урысыбзэ}} не прийтись по душе, не понравиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ирихьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} like, find pleasant {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийтись по душе, понравиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 81 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- |Тхылъылъэр <b>сигу ирихьащ</b>. || Ранец <b>мне понравился</b>. || <b>I liked</b> the book bag. |- ! !! !! нап. 101 |- || Кэлэмэт <b>фигу ирихьрэ</b>?|| Каламат <b>вам нравится</b>?|| <b>Do you like</b> Kalmat? |} </div> </div> ====Гум иубыдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember, recollect sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} запомнить что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ихужын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} forget sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} забыть кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ихун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} forget sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} забыть кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ищӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to anticipate sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} предчувствовать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къэгъэкӀыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember or recall sb or sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} припомнить кого-что-л.; вспомнить о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къэкӀыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} вспомнить о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къэкӀын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} long for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} истосковаться по кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} think of sth; come up with sth; have an idea {{псалъафэ-урысыбзэ}} додуматься до чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къэмыкӀыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} forget, lose sight of. {{псалъафэ-урысыбзэ}} забыть, упустить из виду. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къэмыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not guess or think of think; not come to mind {{псалъафэ-урысыбзэ}} не догадаться; не прийти в голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къеуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} regret, worry about sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} жалеть, переживать о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Иджыри хъыджэбз цӀыкӀу къакӀуэртэкъыми, ар егъэджакӀуэхэм ягу къеуэрт. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====Гум къеӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} regret, worry about sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} жалеть, переживать о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Си гум къеӀэм узыр е сыпӀыщӀэм, сыщылъыхъуэрт гущӀэгъу сэ уи деж. {{автор|kbd|имяавтора=Б. Ф.}} ====Гум къигъэнэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} try to remember sb or sth for a long time. {{псалъафэ-урысыбзэ}} постараться запомнить надолго кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къидзэкъыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} by chance say what the other person is thinking. {{псалъафэ-урысыбзэ}} невзначай высказать то, о чем думает другой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум кышэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} stay in one’s memory, be remembered forever {{псалъафэ-урысыбзэ}} остаться в памяти, запомниться навсегда. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къинэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be etched or engraved in one’s memory. {{псалъафэ-урысыбзэ}} запечатлеться в памяти, врезаться в память. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къипсэлъыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} by chance say what the other person is thinking. {{псалъафэ-урысыбзэ}} невзначай высказать то, о чем думает другой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къихын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take off the top of your head, take out of thin air, make up sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} взять с потолка. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къихьэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} think about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} подумать о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} wish for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} пожелать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къишхыдыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} by chance say what the other person is thinking. {{псалъафэ-урысыбзэ}} невзначай высказать то, о чем думает другой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къищтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be to sb’s liking (about sb or sth) {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть по сердцу (о ком-чём-л.) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къищхьэрыуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take it into your head. {{псалъафэ-урысыбзэ}} взбрести в голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къищӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} guess sth with your heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} угадать сердцем что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум кърихур==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sth not to one’s liking. {{псалъафэ-урысыбзэ}} то, что не по душе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къыдэжеижын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} вспомнить о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гум къыдэжеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have the desire to say sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти — о желании высказать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къыдридзеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} вспомнить о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Фызым бжэр Ӏухауэ къызэригъэнар и гум къыдридзейри игъэзэжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====[И] гум къыдрихьеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have the desire to say sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти — о желании высказать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къыдрихьеяр жыӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pour out your heart, say sth painful. {{псалъафэ-урысыбзэ}} излить душу, высказать что-л. наболевшее. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къыпылъэдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} want or wish for sth badly. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно захотеть, пожелать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мыщэ бзаджэжьым фо ишхыну игу къыпылъэдат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Гум къытегъуэлъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be annoying, obnoxious. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть надоедливым, несносным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къыщӀитхъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} regret sth with all your heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} всей душой жалеть о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уи гум сыкъыщӀитхъыу, сэ си псэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ГъащӀэ ӀэфӀыр сигу къыщӀитхъыурэ.. чищэм сокӀуэдыкӀ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Сов. Къэб. и ӀуэрыӀу.}} ====Гум нэмысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not please, not be pleasing to sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} не понравиться, не прийтись по душе кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум пэщыху==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} enough, until you get tired of it. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вдоволь, пока не надоест. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум пхыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be to one’s liking, accept sth with all one’s heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийтись по душе, принять что-л. всем сердцем. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум пыкӀ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever amount you can spare {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько не жалко. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум пыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to sacrifice sb or sth, not begrudge sb sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} пожертвовать кем-чем-л., не пожалеть кого-чего-л. для кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум пымыкӀын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not begrudge sb sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} пожалеть кого-что-л. для кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s soul does’t accept sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} душа не принимает. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЦӀыху Ӏувыр шум нэкӀэ докӀуатэ, зэбгрыкӀыжын я гум пымыкӀыу. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гум тегъэхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to endure, tolerate, stand or bear sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} стерпеть, снести что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЛутӀэми и гум тригъахуэрт. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====Гум тегъуэлъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be annoying, obnoxious. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть надоедливым, несносным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} УнэмыкӀуэу зэхэсхати, Си гум мывэу тегъуэлъхьат. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====Гум телъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} помнить о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зэ лъагъуныгъэ гуащӀэм зи гур къиуӀам ар мыхъуж дамыгъэу и гум телъщ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====Гум темыхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not tolerate, not bear, not like sb or sth very much {{псалъафэ-урысыбзэ}} не терпеть, очень не любить, не переносить кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Ди пашэфӀыр Андемыркъанти, уэркъыжьхэм я гум темыхуэт. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. А. }} ====Гум тефыщӀыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} irritate, be annoying (about a noise, conversation, etc.) {{псалъафэ-урысыбзэ}} раздражать (о шуме, разговоре и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Пшагъуэм хэкӀуэдэжа иужькӀи, и дыхьэшх макъыр хьэмыпӀэм къинауэ Жыбэ и тхьэкӀумэм итащ, хьэ зэрышхыу и гум тефыщӀыхьу. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Т.}} ====Гум тешхыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} irritate, be annoying (about a noise, conversation, etc.) Сабийхэм я зэрыгъэкӀий макъыр лӀыжьым и гум тошхыхь. The crying of the children irritates the old man. {{псалъафэ-урысыбзэ}} раздражать (о шуме, разговоре и т. п.). Сабийхэм я зэрыгъэкӀий макъыр лӀыжьым и гум тошхыхь. Плач детей раздражает старика. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сабийхэм я зэрыгъэкӀий макъыр лӀыжьым и гум тошхыхь. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хагъуэ хегъэдзэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} disturb sb’s soul; cause resentment {{псалъафэ-урысыбзэ}} бередить душу кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хэгъэлъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} keep in your soul, in your heart, in your memory. {{псалъафэ-урысыбзэ}} хранить в душе, в сердце, в памяти. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хэлъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have an intention {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь намерение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хэпщӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} leave a lasting impression on sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} запасть в душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хидзэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth to heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} принять близко к сердцу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resonate with sb, be heartfelt Уэрэдыр гуапэу, гум хыхьэу, жыӀэн. Sing a heartfelt song {{псалъафэ-урысыбзэ}} брать за душу. Уэрэдыр гуапэу, гум хыхьэу, жыӀэн. Петь берущую за душу песню {{псалъафэ-зэпхахэр}} Уэрэдыр гуапэу, гум хыхьэу, жыӀэн. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хуилъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} harbour in one’s soul (resentment, anger, etc.). {{псалъафэ-урысыбзэ}} затаить в душе (обиду, злобу и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [Къэзмай:] Уэ уи псалъэм уебакъуэри Фаризэт тӀуанэ тепщӀащ. ИтӀани сигу хьэрэмыгъэ пхуилъкъым. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====Гум щызу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to one’s heart's content. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вволю. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум щыщӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry in one’s soul; re-live in one’s soul {{псалъафэ-урысыбзэ}} переживать в душе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} НуркӀэ блэуэ щыта.. бзийхэр зэхэуэжарэ щӀым хэлъу щалъагъукӀэ, сыт хуэдиз абыхэм я гум щыщӀэнур? {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}} Абы [пщащэм] и гум Ӏэджэ щощӀэ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} ====Гум щӀэжьэуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resonate with sb, be heartfelt КъуакӀэм зы мэ дахэ къыдехри, гум щӀожьауэ.There was a beautiful ordour in the ravine that resonated in one’s heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} брать за душу. КъуакӀэм зы мэ дахэ къыдехри, гум щӀожьауэ. В ложбине был приятный запах, берущий за душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} КъуакӀэм зы мэ дахэ къыдехри, гум щӀожьауэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум щӀыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} very upset, saddened. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно огорчиться, опечалиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абыхэм [цӀыхухэм] апхуэдизкӀэ ягу щӀыхьат къэхъуари, псори гъыным хуэдэт. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====Гум Ӏэпимыхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s soul won’t accept sth (about sth) {{псалъафэ-урысыбзэ}} душа не принимает (о чём-л.) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ӀэфӀу кышэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remain in one’s soul as a pleasant memory (about sb or sth) {{псалъафэ-урысыбзэ}} остаться в душе как доброе воспоминание (о ком-чём-л.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гуми псэми къыбгъэдэкӀыу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} from the heart, from the soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} от души, от чистого сердца. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур бэгын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get angry {{псалъафэ-урысыбзэ}} гневаться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур бэмпӀэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} suffocate from the sultry air {{псалъафэ-урысыбзэ}} задыхаться от духоты {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resent sth; be indignant about sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} негодовать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур бгъэдэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be disgusted with sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать отвращение к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур бгъэдэмыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have no heart to do sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} душа не лежит к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэбэгын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} rattle, shake sb’s nerves; get on sb’s nerbs {{псалъафэ-урысыбзэ}} трепать, мотать нервы кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэбыдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be strong in spirit. {{псалъафэ-урысыбзэ}} крепиться духом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэжьэуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} rattle, shake sb’s nerves; get on sb’s nerbs {{псалъафэ-урысыбзэ}} трепать, мотать нервы кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэзэгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm sb down with your actions or deed {{псалъафэ-урысыбзэ}} своим действием, поступком успокоить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэлынцӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make sb angry or nervous. {{псалъафэ-урысыбзэ}} злить, нервировать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэтӀысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm sb down with your actions or deed {{псалъафэ-урысыбзэ}} своим действием, поступком успокоить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэтӀысу псэлъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm sb down with one’s words. {{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоить кого-л. словом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэуфӀыцӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} wear out sb’s soul {{псалъафэ-урысыбзэ}} вымотать душу кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэфӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} expect sth good {{псалъафэ-урысыбзэ}} настраивать себя на хорошее. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} тревожиться, беспокоиться о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур дзапэкӀэ Ӏыгъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience anxiety or fear {{псалъафэ-урысыбзэ}} находиться в тревоге, страхе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур етауэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with soul, from the soul {{псалъафэ-урысыбзэ}} с душой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур еупӀэхыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down-about the heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоиться — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уэрэдым и гъусэу гупсысэ дахэхэм дахьэха гур еупӀэхыжащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} ====Гур жан хъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} start being in a good mood; have fun {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти в хорошее настроение, развеселиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур жэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to mind {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти на ум. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэбгъэдэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} grow cold to each other; grow apart; become estranged {{псалъафэ-урысыбзэ}} охладеть друг к другу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэбгъэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be dissatisfied with yourself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть недовольным собой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэбгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resent each other. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обидеться друг на друга. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэгуэпын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be nervous, be uneasy {{псалъафэ-урысыбзэ}} нервничать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэгуэудын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be indignant, angry {{псалъафэ-урысыбзэ}} негодовать, злиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be satisfied with sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} удовлетвориться чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Лу и гур зэгъат, арщхьэкӀэ жей жыхуаӀэр ищӀэркъым. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====[Я] гур зэкӀэрыпщӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} grow spiritually closer to each other, be soulmates {{псалъафэ-урысыбзэ}} духовно сблизиться друг с другом, жить душа в душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэкӀуэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be filled with anger. {{псалъафэ-урысыбзэ}} наполниться гневом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ТӀасэ, уэ пхуэдэ къопсалъэмэ, щхьэ уи гур Ӏэлу зэкӀуэкӀрэ? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} Хъаным и залымыгъэр щилъагъум, щӀалэм и гур зэкӀуэкӀащ, ар имыгъэгъуну мурад ищӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гур зэкӀуэцӀычын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have one’s heart torn with anger {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце разрывается от гнева. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур зэпхрилыгъукӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to pierce the soul (for example, about unpleasant news). {{псалъафэ-урысыбзэ}} пронзить душу (напр. о неприятном известии). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэпыщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} wear out the soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вымотать душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Машинэр гъуэгум щыкъутэри хуэмыщӀыжурэ шофёрыр гугъу дехъащ, и гур зэпищӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Гур зэрыгъуэтыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to your senses from fear {{псалъафэ-урысыбзэ}} опомниться от страха {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур зэрышхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get angry, upset {{псалъафэ-урысыбзэ}} злиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Инал Мэтхъэныр щилъагъум, занщӀэу къытехьащ, и гур зэрышхыу къыщӀидзащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====[И] гур зэхэзеуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience excitement, anxiety. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать волнение, беспокойство. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ФуӀэд апхуэдизкӀэ и гур зэхэзеуэщи, зыри и тхьэкӀумэм къихьэжыркъым. {{автор|kbd|имяавтора=У. А.}} ====Гур зэщыуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be exhausted, lose mental fortitude {{псалъафэ-урысыбзэ}} измучиться, лишиться душевных сил. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЦӀыхум игу зэщыуар гуащӀэдэкӀым хуэдэу зыгъэхъужыф дунейм теткъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} Сигу зэщыуащ, афӀэкӀа схулъэкӀыжыркъым. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}} ====Гур зэӀыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience nausea, become ill. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать чувство тошноты, становиться дурно. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зелъэтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel one’s heart beat. {{псалъафэ-урысыбзэ}} ощущать сердцебиение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур икӀын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with a sinking hear {{псалъафэ-урысыбзэ}} с замиранием сердца. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} И гур икӀауэ щӀалэ щылъым зыхуегъэщхъ Нажмудин. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be greedy, insatiable. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть жадным, ненасытным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур итхьэкъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be fascinated with sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} очароваться кем-чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур итхьэщӀыкӀащ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pure-hearted, sincere, candid, wholehearted {{псалъафэ-урысыбзэ}} чистосердечный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур иубыдыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} [my] heart skipped a beat. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце замерло. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЦӀыхухэр фӀыкӀэ къызэрыхуэмыкӀуар фызабэ тхьэмыщкӀэм къищӀэри жимыӀэфӀауэ и жьэр зэщӀэнащ, и гур ириубыдыкӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} ====Гур иудын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} put sb down {{псалъафэ-урысыбзэ}} морально подавлять кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} scare someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} напугать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур иуфӀыцӀыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} [my] soul is exhausted {{псалъафэ-урысыбзэ}} душа измучилась, истомилась. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур ихын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} scare, frighten someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испугать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур кӀэзызын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} tremble, feel fear. {{псалъафэ-урысыбзэ}} трепетать, испытывать страх. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур кӀэрыпщӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become fond of sb or sth, become attached to sb or sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} привязаться к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} А пщыхьэшхьэм Исуф и гур нэхъри кӀэрыпщӀащ щӀалэ сырыхум. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур кӀуэдын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose heart, courage {{псалъафэ-урысыбзэ}} упасть духом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Гур кӀуэдмэ, шыр жэркъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} Хьэмид дыгъужьхэр къыщилъагъум, нэхъри и гур кӀуэдащ. {{автор|kbd|имяавтора=Хъ. С.}} ====Гур къэжанын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel slightly intoxicated, tipsy {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать лёгкое опьянение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зыбжанэрэ фадэбжьэ къаӀэта иужь, псоми я гур къэжанащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур къэлыбын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel very angry, be furious {{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно разгневаться, разъяриться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къэплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in a heated state, be angry {{псалъафэ-урысыбзэ}} разгорячиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къэтхьэкъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} win sb's heart, win sb’s love {{псалъафэ-урысыбзэ}} покорить чьё-л. сердце, завоевать чью-л. симпатию. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур къэхуэбэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} warm one’s heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} потеплеть на душе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къэхьэхун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} win sb's heart, win sb’s affection {{псалъафэ-урысыбзэ}} покорить чьё-л. сердце, завоевать чью-л. симпатию. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къэчэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get angry, upset {{псалъафэ-урысыбзэ}} злиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур къебгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} judge or condemn sb in your soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} в душе осуждать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къекӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel sick; throw up. {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать себя дурно; стошнить. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур къеуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} beat - about one’s heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} биться, стучать — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къигузэвыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become worked up-about the heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} растревожиться — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Си гур къигузэвыкӀыу икӀи шынагъэ хэлъу сыпэплъэрт.. нэху щыным. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур къигуфӀыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} enjoy sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} радоваться кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къигъэлъэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make one’s heart flutter. {{псалъафэ-урысыбзэ}} заставить затрепетать сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къигъыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} [one’s] soul weeps {{псалъафэ-урысыбзэ}} душа плачет. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЩхьэкӀуэ щыхъури гур къигъыкӀыу.. увыжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Гъу. Хъу.}} ====Гур къидыхьэшхыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} laugh in one’s soul {{псалъафэ-урысыбзэ}} в душе смеяться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Софят и гур къодыхьэшхыкӀ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} ====Гур къикӀэзызыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} my heart fluttered. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце затрепетало. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [Уэсмэн] и гур гупсысэмрэ щӀыӀэмрэ яубыдауэ къикӀэзызыкӀырт. {{автор|kbd|имяавтора=Д. М.}} [Пщащэм:] Сэ сыкъэщтауэ си гур къокӀэзызыкӀ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур къикъуэлъыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be enraged, be furious {{псалъафэ-урысыбзэ}} разъяриться, прийти в ярость. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къилъэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with trepidation, with a sinking heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} с трепетом, с замиранием сердца. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур къитхьэщӀыкӀауэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with a light heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} с лёгким сердцем. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур [шхыным] къиуӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel full (from eating fatty foods). {{псалъафэ-урысыбзэ}} ощущение сытости (от жирной пищи). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къихьэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to one’s senses {{псалъафэ-урысыбзэ}} опомниться, прийти в себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къыдэвеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} boil (from indignation or anger). {{псалъафэ-урысыбзэ}} вскипеть (от возмущения; гнева). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къыдэжын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel healthy {{псалъафэ-урысыбзэ}} чувствовать себя здоровым {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Си<b>гу</b> къыдэжыркъым. || Мне <b>нездоровится</b>. || I<b>’m not feeling well</b>. |} </div> </div> 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in a good mood, be in good spirits {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь хорошее настроение; быть в хорошем расположении духа. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къыдэмыжын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel unwell {{псалъафэ-урысыбзэ}} чувствовать недомогание {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not be in the mood for sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} не иметь настроения. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къызэрыгъуэтыжын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to one’s senses from fear {{псалъафэ-урысыбзэ}} опомниться от страха {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} cheer up, perk up {{псалъафэ-урысыбзэ}} воспрянуть духом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} — Уи закъуэ дэнэ укӀуэрэ? — жиӀащ Хьэмид, и гур къызэрыгъуэтыжри. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Гу. и у.}} ====Гур къызэрыдэхьеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel very sick. {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать сильную тошноту. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Айшэт.. и гур къызэрыдэхьеярэ зырикӀ жимыӀэжыфу дакъикъэ хуэдиз щыта нэужь, псалъэр къыжьэдэууэ къригъэжьащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Н. и у.}} ====Гур къызэфӀэзэрыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel upset, saddened. {{псалъафэ-урысыбзэ}} расстроиться, опечалиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къызэӀыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel very sick. {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать сильную тошноту. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къыхэдзэкъыкӀын (къыхэпыджыкӀын)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} appear, start to feel - about heart pain. {{псалъафэ-урысыбзэ}} появиться — о боли в сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къыхэуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel a shart pang (of the heart) {{псалъафэ-урысыбзэ}} кольнуть в сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къыщӀиубыдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} satisfy one’s hunger, eat one’s fill {{псалъафэ-урысыбзэ}} утолить [пищей] чувство голода. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къутэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} [my] heart breaks. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце разрывается. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур лынцӀын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get nervous {{псалъафэ-урысыбзэ}} нервничать {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be angry, upset {{псалъафэ-урысыбзэ}} злиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур ныкъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be worried or disturbed about sth, because of sth or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} беспокоиться, тревожиться о ком-чём-л., из-за кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур пикъузыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} shrink – about the heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} сжиматься — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЩӀалэ цӀыкӀур гузавэри и гур пикъузыкӀащ: — НэгъуэщӀ мыхъуми мыр симыгъусэгъащэрэт, — егупсысащ ар. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур плъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} seething with anger. {{псалъафэ-урысыбзэ}} кипеть от гнева. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Нэщхъейт цӀыхухэр, ящымыгъупщэжын фэбжь къатехуат, бампӀэрт, я гур плъырт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гур пхъэн (хуэпхъэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} seek, strive, pursue sth, aspire to sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} рваться душой, стремиться к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Адыгэр шыбгым техутамэ, уафэм щыхуарзэ бгъэм дэджэгуну и гур мапхъэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} Езы щӀалэхэр зауэм кӀуэну я гур пхъэуэ къуажэм дэсащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Гур пыткӀукӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry too much, be greatly disturbed {{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно переживать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абы [щӀалэ цӀыкӀум] и гур ӀэфӀу пыткӀукӀыу пэплъэрт егъэджакӀуэм жиӀэнум. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} Гузавэу и гур пыткӀукӀ пэтми, Назир зигъэбыдауэ мэпсалъэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур пымэхыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel hunger {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать голод. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур пыхун==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel acute hunger {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать острое чувство голода {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be totally exhausted. {{псалъафэ-урысыбзэ}} валиться с ног от усталости. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур пыӀэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down.` {{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур пыӀэн (мыпыӀэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s heart has calmed down (has not calmed down). {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце успокоилось (не успокоилось). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Иджы си гум пыӀэн имыдэ, къыпщӀогупсыс. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур тегъэзэгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience a sense of gloating (because of doing or saying sth unpleasant to someone). {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытать чувство злорадства (сделав или высказав кому-л. что-л. неприятное). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур тезэгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel malevolence {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать чувство злорадства. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур тегъэпщэхэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience a sense of gloating (because of doing or saying sth unpleasant to someone). {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытать чувство злорадства (сделав или высказав кому-л. что-л. неприятное). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур тегъэупщӀыӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take out your anger on sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} обрушить свой гнев на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} — Сыт уи псалъэ цӀыхухъу Ӏуэхум къыщӀыхэпӀур? —жиӀащ Къасым, игу къэплъар фызыжьым тригъэупщӀыӀуэным хуэпӀащӀэу. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====Гур тепщэхэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel malevolence {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать чувство злорадства. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Елдар и адэр Щэрдан Берд зэрыӀэщӀэкӀуадэ лъандэрэ гужьгъэжь хуиӀэти, иджы и гур тепщэхащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====Гур тепыӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s heart has calmed down. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце успокоилось. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Залинэ и гур нэхъ тепыӀат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====И гур ткӀун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience emotional excitement. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать душевное волнение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Си гум хуабагъэ гуэрхэр къеуэлӀати, псэм фӀэфӀу ткӀурт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур тхьэкъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} win sb's heart, win sb’s love {{псалъафэ-урысыбзэ}} покорить чьё-л. сердце, завоевать чью-л. симпатию. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} А пщащэм си гур итхьэкъуащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гур тыншыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to find peace of mind, to feel relief. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обрести душевный покой, почувствовать облегчение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур тӀысыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down. {{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур узын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hurt, be sick – about one heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} болеть — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} УсакӀуэм [ПащӀэ Бэчмырзэ) и гур узырт ди щӀыпӀэ дахэм хьэзаб зэрытелъым щхьэкӀэ. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} ====[И] гур уфӀыцӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be exhausted. {{псалъафэ-урысыбзэ}} измучиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Си гум и зы ныкъуэр уэркӀэ уфӀыцӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Сов. Къэб. и ӀуэрыӀу.}} ====Гур уӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hurt sb’s soul {{псалъафэ-урысыбзэ}} ранить душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур фӀэкӀуэдын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get cold feet, be afraid to do sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} струсить. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур фӀы (дахэ) щӀын (хуэщӀын)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} reassure, encourage sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоить, подбодрить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зеиншэ хъуа унагъуэм ар [ПащӀэ Бэчмырзэ] ихьэрти фызым и гур фӀы хуищӀырт. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} ====Гур фӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in a good mood, in good spirits {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в духе, в хорошем расположении духа. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хэгъэхъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} fill sb's heart with joy. {{псалъафэ-урысыбзэ}} наполнить радостью чьё-л. сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хэгъэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} grieve, to offend someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} опечалить, обидеть кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хэхъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be spirtually uplifted; to be filled with joy - about one’s heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытать душевный подъём; радостью наполниться — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} УэркӀэ си гур хэхъуэм къыщымынэ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} ХьэкумыщӀым и гур хэхъуэу кӀэлъоплъ ежьэжа щӀалэм. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====[И] гур хэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience profound grief {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытать тяжкое горе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хъыбар имыӀэм и щӀалэм, Мычэму хощӀыр анэгур. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} Сихьэхуакъым сэ уи фэрыщӀ хабзэм, КъухьэпӀэжь, услъагъури сигу хэщӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}} ====Гур хыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be to sb’s liking (about work), get carried away with sth (for example, work). {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть по душе (о работе), увлечься чем-л. (напр. работой). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хуэбгъэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a great desire for sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь большое стремление к чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel strongly attracted to sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать сильное влечение к кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хьэсин и гури и псэри Фаризэт хуобгъэр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Лъэб.}} ====Гур хуэгъэтӀылъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be infatuated with, be attracted to someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} проникнуться, расположиться к кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хъыджэбзым лӀыжьым и гур хуегъэтӀылъ, жиӀэхэм йодаӀуэ. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. Хь.}} ====Гур хуэгъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry, be concerned about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} волноваться, переживать из-за кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хуэзэгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be happy or satisfied with sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть довольным кем-чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хуэкӀуэн (хуэмыкӀуэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be disposed towards (no be disposed towards) sb or sth, like (dislike) sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть расположенным (нерасположенным) к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Шху щӀыӀэ мыхъумэ, сымаджэм зыми игу хуэкӀуэртэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гур хуэмыгъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry, be concerned about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} беспокоиться, переживать за кого-л., о ком-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хуэныкъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry, be concerned about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} переживать, волноваться из-за кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Анэм и гур зыгуэрым хуэныкъуэу, зыгуэр къэсыжыным пэплъэ хуэдэу щытщ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====Гур хуэплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a grudge against sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь зуб на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Аслъэнокъуэр асыхьэтым шэхум хуэдэу фагъуэ хъуащ. — ЕмыкӀущ, — жиӀэу зишыӀами, ЛӀыжьым занщӀэу игу хуэплъащ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. А.}} ====Гур хуэпхъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to strive for sth, to dream about sth. ЩӀалэм и гур еджэным хуэпхъэт. The young man dreamt about studying. {{псалъафэ-урысыбзэ}} стремиться к чему-л., мечтать о чём-л. ЩӀалэм и гур еджэным хуэпхъэт. Молодой человек мечтоа об учёбе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЩӀалэм и гур еджэным хуэпхъэт. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хуэуфӀыцӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be deaf to sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть глухим к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хуэфӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to depend, rely on sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} положиться, понадеяться на кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хузэӀухын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} open your soul to sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} открыть кому-л. душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хьэжэпхъэжэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience a sense of anxiety, be anxious., alarmed {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать чувство тревоги, тревожиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур щыгъэтӀылъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down and settle swh. {{псалъафэ-урысыбзэ}} угомониться и осесть где-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур щыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel disgust for sb or sth, hate sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать чувство отвращения к кому-чему-л., ненавидеть кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сэ сыхуейкъым си суд щӀэкӀэр Си пщылӀхэм ялъагъуну. Ягу къысщыкӀыу.. бий схуэхъуну. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}} ЩӀыкъатибл ебдзыххэр си гукъанэу Сигу пщыкӀащ, сыхъункъым сыптеплъэф. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}} ====Гур щымэхъэшэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} disdain, abhor sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} брезгать, гнушаться кем-чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур щыун==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become indifferent to, lose interest in sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} стать равнодушным, охладеть к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} go off sth, stop being used to being together or doing sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} отвыкнуть от кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур щӀэгъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pity, feel sorry for someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} жалеть кого-л., сострадать кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Къулейсызыгъэр псом нэхърэ нэхъ зыпкърыхьа ди анэм сигу щӀэгъурт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} Игу щӀэгъуурэ Таужан къигъэушащ и щхьэгъусэр. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====Гур щӀэмэхыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be exhausted, feel weak. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обессилеть, почувствовать слабость. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Лъагъуныгъэ мафӀэм сыкъегъэплъыр, Си гур щӀэмэхыкӀи сфӀощӀ. {{автор|kbd|имяавтора=Хьэн. А.}} ====Гур щӀэубыдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} satisfy one’s hunger, eat one’s fill {{псалъафэ-урысыбзэ}} утолить [пищей] чувство голода. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур щӀэузын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pity, feel sorry for someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} жалеть кого-л., сострадать кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур щӀэхын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make one’s heart flutter {{псалъафэ-урысыбзэ}} заставить трепетать сердце {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} weary, tired (for example, of talking). {{псалъафэ-урысыбзэ}} устать, утомиться (напр. от разговоров). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} — Уи псалъэ купщӀэншэм си гур щӀех, — жиӀэри лӀыр унэм щӀэкӀыжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ад. ӀуэрыӀу.}} ====Гур щӀэхун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be exhausted, feel weak. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обессилеть, почувствовать слабость. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур ӀэфӀ хуэхъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience a sense of gratitude, take a liking to sb. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытать чувство благодарности, расположения к кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур Ӏеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience nausea. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать тошноту. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гурэ псэкӀэ...==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} body and soul... {{псалъафэ-урысыбзэ}} душой и телом... {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Шорэ и гурэ и псэкӀэ щотхьу Степан Игнатьевич. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} ====Гурэ псэкӀэ зэбгъэдэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to be faithful, devoted to each other in body and soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть верными, преданными друг другу душой и телом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гурэ н щхьэрэ зэбгъэжын быть==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} dissatisfied with himself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} недовольным собой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гурэ [и] щхьэрэ зэтелъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be confident of yourself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть уверенным в себе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} — Уи гурэ уи щхьэрэ зэтелъмэ, гъусэ къысхуэхъу, дэ дызыщыщри къэпцӀыхунщ,- къыжраӀащ Мыщэ тхьэкӀумэм. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} ====гу уз==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Гум къеуалӀэ уз. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} heart disease {{псалъафэ-урысыбзэ}} болезнь сердца ЦӀыхубзым гу уз иӀэщ. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЦӀыхубзым гу уз иӀэщ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу уз иӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a sense of pity. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обладать чувством жалости. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу уз къэщтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get heart disease. {{псалъафэ-урысыбзэ}} получить болезнь сердца. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу уз къегъэщтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} cause sb to have heart disease. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вызвать у кого-л. болезнь сердца. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу уз къыхэхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience an emotional trauma. {{псалъафэ-урысыбзэ}} получить душевную травму. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> Donkey-drawn cart in Tharparkar District, Sindh, Pakistan.jpg|гу John_constable%2C_il_carro_di_fieno%2C_1821%2C_04.jpg|гу </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=gʷǝ}}: [[File:гу001гу.ogg]] {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[гу]}} {{склоненэ}} {{скл-Лр2|kbd|псалъэпкъ=гу}} {{мыхьэнэ}} #Шэрхъ щӀэту вы, шы с. ху. щӀэщӀауэ зыгуэр зэрызэрашэ. {{щапхъэхэр}} *Бэлацэ гум ису Лухэ я деж къыӀухьащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} * Гу щыкъутэ щащӀыж. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} * Гу кӀуэм гудзэ къыкӀэреуд. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} * Гур уфэрэкӀмэ, щӀалэм ягъэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *гу: cart, wagon, car {{урысыбзэ}} *гу: повозка <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====гу пкӀэлъей==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Гум илъыр къимыхун папщӀэ, и бгъуитӀым Ӏуагъэувэ пкӀэлъей. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} latticed sides of a cart Гу пкӀэлъей лъэныкъуэр зэпыщӀыкӀащ. The latticed sides of the cart were broken across on one side Гу пкӀэлъейхэр техауэ мэз макӀуэ.The lattice sides removed, the cart goes into the forest. {{псалъафэ-урысыбзэ}} решетчатые борта телеги Гу пкӀэлъей лъэныкъуэр зэпыщӀыкӀащ. Решетчатые борта повозки были сломаны поперек с одной стороны Гу пкӀэлъейхэр техауэ мэз макӀуэ. Сняв решетчатые борта, телега уезжает в лес. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Гу пкӀэлъей лъэныкъуэр зэпыщӀыкӀащ. Гу пкӀэлъейхэр техауэ мэз макӀуэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 8m7742eq9fvqjbyiv735zkfp7d6oaoq 129792 129731 2026-10-21T11:29:51Z Rhdkabardian 5 129792 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ХЬЭРФ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=gʷ}} *Хьэрфым и цӀэр: [gʷǝ]: [[File:гу001гу.ogg]] {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[гу]}} {{склоненэ}} {{скл-хьэрф|kbd|псалъэпкъ=гу}} {{мыхьэнэ}} #Адыгэ алфавитым и еханэ хьэрф. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *гу: the sixth letter of the Kabardino-Cherkess (Circassian) alphabet {{урысыбзэ}} *гу: шестая буква кабардино-черкесского алфавита {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> Heart_anterior_exterior_view.jpg|гу CG_Heart.gif|гу </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=gʷǝ}}: [[File:гу001гу.ogg]] {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[гу]}} {{склоненэ}} {{скл-Лр2|kbd|псалъэпкъ=гу}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхум, шэрыпӀ псэущхьэхэм, тхы къупщхьэ зиӀэхэм я лъыр мардэм тету зезыгъакӀуэу бгъэм илъыр. #А органым цӀыхум и гъащӀэм къыщыхъухэр зэрызэхищӀэр, гъащӀэм щекӀуэкӀ къэхъукъащӀэхэм зэрыхущытыр къигъэлъагъуэу. {{щапхъэхэр}} *Дыгъэм, хьэуа къабзэм, псым куэдрэ ухэтмэ, Ӏэпкълъэпкъыр быдэ ещӀ, гур тэмэму егъэлажьэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ сыхуейщ йод (пенициллин, <b>гу</b> уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || Мне нужен(-а,-ы) йод (пенициллин, <b>сердечные</b> капли, вата, термометр). || I need iodine (penicillin, <b>heart</b> drops, cotton wadding, a thermometer). |- ! !! !! нап. 174 |- | КхъыӀэ, къызэтыт <b>гум</b> зэреӀэзэ каплъэ (плъыржьэрыр зыгъэупщӀыӀу) хущхъуэ. || Дай(-те) мне, пожалуйста, <b>сердечные</b> капли (жаропонижающее). || Please give me <b>heart</b> drops (fever reducer). |- ! !! !! нап. 175 |- | Сэ си щхьэр (си <b>гур</b>, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || У меня болит голова (<b>сердце</b>, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || I have a headache (<b>heart</b>ache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Гур узын {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *гу: 1. heart 2. heart, soul *Гур узын: ache (heart) {{урысыбзэ}} *гу: 1. сердце 2. сердце, душа *Гур узын: болеть (серде) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====[И]гу бампӀэ гъэтӀысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take a burden off of one’s soul, to calm one’s soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} отвести душу, успокоить душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу бампӀэ дэхын [дэгъэкӀын]==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take a burden off of one’s soul, to calm one’s soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} отвести душу, успокоить душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гу(р) гъэныкъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} upset, offend sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} огорчать, обижать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Игу дахэ хуэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} comfort sb, console sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} утешить кого-л.: приласкать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} — Анэр зи гъусэ гъуащэркъым, — жиӀэу Лу и гур дахэ къыхуищӀат [Думэсарэ]. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====[И]гу ебгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} judge or condemn sb in your soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} в душе осуждать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Игу еуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} offend sb, cause sb an emotional trauma. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обидеть кого-л., нанести кому-л. душевную травму. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уи жагъуэ сщӀами, уигу сеуами, Гуауэр насыпкӀэ уэ пхъуэжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Б. Ф.}} ====[И]гу еӀун==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} think about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} подумать о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} wish for sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} пожелать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} А зи гугъу пщӀар цӀыху акъыл закъуэщ: езым игу еӀур ищӀэнущ мыхъумэ, къодэӀуэнукъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. ӀуэрыӀу.}} ====Гу жакъуэ икӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} satisfied, be happy {{псалъафэ-урысыбзэ}} насытиться, удовлетвориться {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу жан==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} savvy, capable; sb who understands on the fly. {{псалъафэ-урысыбзэ}} смекалистый, способный; тот, кто хватает на лету. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу жанагъ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} savvy, understanding {{псалъафэ-урысыбзэ}} смекалка. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Игу (игурэ и щхьэрэ) зэбгъэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be dissatisfied with yourself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть недовольным собой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Шорэ игу зэбгъэжащ: — Степан Игнатьевич жыхуиӀэхэр махуэ къэс и нэгу щӀэкӀырт. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} ====Ягу зэбгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resent each other, be dissatisfied with each other. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обижаться друг на друга, быть недовольными друг другом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Теувэжрэ Увжыкъуэрэ ягу зэбгъэми, зэкъуэшщ, зэфӀэкӀуэдынукъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Гу зэгъэбгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} deserve sb's reproach. {{псалъафэ-урысыбзэ}} заслужить чей-л. упрёк. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу зэмыгъэбгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not cause sb to be dissatisfied with yourself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} не вызывать недовольства собой у кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Адэм и къуищри къызыщхьэщигъэувэри уэсят къахуищӀащ — Фыкъызыщалъхуа Хэкур фӀыуэ флъагъу, къэралым игу зэвмыгъабгъэ, — жиӀэри. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} ====Гу зэкӀуэцӀылъ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} reserved, secretive (about a person). {{псалъафэ-урысыбзэ}} замкнутый, скрытный (о человеке). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[Я]гу зэрыгъэфӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} cheer each other up, raise each other’s spirits {{псалъафэ-урысыбзэ}} поднять друг другу настроение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абыхэм [хъыджэбзхэм] я гухэлъкӀэ щэхуу ягу зэрыгъэфӀу зыкъомрэ щыса нэужь, Лусэ и щхьэр къиӀэтри Софят къеплъащ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} ====[И]гу зэфӀэнэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get upset, get discouraged. {{псалъафэ-урысыбзэ}} расстроиться, приуныть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Жансурэтым игу зэфӀонэ, И нэпситӀым зэпажыхь. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Зы б. з.}} ====[Я]гу зэхуэбэнэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} miss each other. {{псалъафэ-урысыбзэ}} тосковать друг по другу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Ягу зэхуэбанэрти зэӀущӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Ягу зэщыгъэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} cause sb’s disgust, dislike each other. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вызвать у кого-л. отвращение, неприязнь друг к другу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Ягу зэщыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} abhor each other, dislike each other. ЩӀалитӀым ягу зэщыкӀащ. The two youths abhorred each other. {{псалъафэ-урысыбзэ}} питать отвращение, неприязнь друг к другу. ЩӀалитӀым ягу зэщыкӀащ. Два юноши притали отвращение друг к другу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЩӀалитӀым ягу зэщыкӀащ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу зэщыхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a good look at each other. ЩӀалэмрэ хъыджэбзымрэ гу зэщыхуащ. The boy and the girl had a good look at each other. Зэныбжьэгъухэм гу зэщахуакъым. The two friends were extremely happy to see each other. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вдоволь налюбоваться друг на друга. ЩӀалэмрэ хъыджэбзымрэ гу зэщыхуащ. Молодой человек и девушка не могли вдоволь налюбоваться друг на друга. Зэныбжьэгъухэм гу зэщахуакъым. Два товарища не могли вдоволь любоваться друг на друга. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЩӀалэмрэ хъыджэбзымрэ гу зэщыхуащ. Зэныбжьэгъухэм гу зэщахуакъым. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Игу зрихьыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be pleased or satisfied with yourself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} понравиться самому себе, остаться довольным собой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу зылъегъэтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make them pay attention to you. {{псалъафэ-урысыбзэ}} заставить обратить на себя внимание. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И]гу зыщӀэгъэгъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make sb feel sorry for you. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вызвать жалость к себе у кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мес дыгъужьыжьыр мэпыхьэ, гур зыщӀигъэгъуу къыхедзэ. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. А.}} ====Гу (гушхуэ) кӀуэцӀылъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be generous. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть великодушным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Фэ зытетым гу кӀуэцӀылъщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} ====Гу кӀуэцӀымылъын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be fainthearted, cowardly {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть малодушным, трусливым. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be gentle, kind-hearted. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть мягким, добросердечным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу къабзэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} open-hearted, sincere, honest. {{псалъафэ-урысыбзэ}} чистосердечный, честный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И]гу къебгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} deserve sb's reproach, cause sb’s disapproval. {{псалъафэ-урысыбзэ}} заслужить чей-л. упрёк, вызвать чьё-л. неодобрение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Гуэныхъ къохь, тобэ къэхьыж си гуащэ, арыншамэ алыхьым игу къобгъэнщ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====Игу(р) къызэфӀэнэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to be upset, remembering sth sad or a negative experience {{псалъафэ-урысыбзэ}} расстроиться, вспомнив о чём-л. горестном, пережитом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Ар зигу къызэфӀэна анэ гумащӀэм бгъэдэтщ. Щ. Ӏ. Хъыджэбзым и напӀэ къиӀэтыркъым, игу къызэфӀэнауэ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} ====[И]гу къыхуэплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to be out of favor with sb. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в немилости у кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уэ куэд щӀауэ уигу къысхуоплъ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гу лъегъэтэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} direct sb’s attention to sb or sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обратить чьё-л. внимание на кого-что -л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} convince sb, give sb an idea, put sb up to sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} надоумить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу лъемыгъэтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} distract sb's attention from sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} отвлечь чьё-л. внимание от кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу лъымытэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not notice or see sb or sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} не заметить, не увидеть кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not pay attention to sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} не обратить внимания на кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 3. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not show concern for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} не проявить заботы о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу лъытэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} notice or see sb or sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} заметить, увидеть кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pay attention to sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} обратить внимание на кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 3. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} show concern for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} проявить заботу о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу махагъэ==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} excessive sensitivity {{псалъафэ-урысыбзэ}} излишняя чувствительность {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} soft-heartedness {{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечность. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу махэ==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} faint of heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} слабонервный {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} soft-hearted. ЦӀыху гу махэ. a soft-hearted man {{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечный. ЦӀыху гу махэ. мягкосердечный человек {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЦӀыху гу махэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу махэ хъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose courage, let sth get you down {{псалъафэ-урысыбзэ}} смалодушничать, раскиснуть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Нартокъуэ гу махэ мэхъури мэгыз. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гу мыгъуагъэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} compassion {{псалъафэ-урысыбзэ}} жалостливость. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу мыгъуэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} compassionate, sympathetic, pitying Нанэ гу мыгъуэ. A compassionate old lady {{псалъафэ-урысыбзэ}} жалостливый, сострадательный. Нанэ гу мыгъуэ. сострадательная бабшка {{псалъафэ-зэпхахэр}} Нанэ гу мыгъуэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Игу ныкъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry, be concerned about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} переживать, волноваться из-за кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЗыгуэркӀэ игу ныкъуэу Ахъмэтхъан зиплъыхьырт. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====[Я]гу пэжэху==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get plenty, until you become tired of it. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вдоволь, пока не надоест. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Гупым хэсым ягу пэжэху дызэхэсынщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. ӀуэрыӀу.}} ====[И]гу пэщыху==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get plenty, until you become tired of it. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вдоволь, пока не надоест. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} А тӀур [зэныбжьэгъуитӀыр] куэд щӀауэ зэрылъэгъуатэкъыми, нобэ ягу пэщыху псэлъащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. ӀуэрыӀу.}} ====Гу пцӀанагъэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} soft-heartedness; responsiveness, sensitivity. {{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечность; отзывчивость, чуткость. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Пщы ерухэм гу пцӀанагъэ дэнэ ящыбгъуэтынт. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. А.}} ====Гу пцӀанэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} soft-hearted, responsive, sensitive {{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечный; отзывчивый, чуткий. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хьэуэ, Хьэжрэт гу пцӀанэ кӀуэцӀылъщ, хьэрэмыгъэ игу илъкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} Анэм игу пцӀанэр бын псоми я зэхуэдэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} ====Гу пӀащӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} heartfelt, sincere. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердечный, душевный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хэти ещӀэ цӀыхубзыр зэрынэхъ гу пӀащӀэр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Игу темыхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not tolerate, not bear, not like sb or sth very much {{псалъафэ-урысыбзэ}} не терпеть, очень не любить, не переносить кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} — Сыту сыделэ, ярэби? Сыту ахьмакъыу сыкъыщӀэкӀа, — жиӀэу Рахьим къыщыщӀар игу техуэртэкъым. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} И лъэпкъым тхыгъэ зэримыӀэр ПащӀэм игу техуакъым. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} ====Игу техуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} endure, bear, tolerate sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} терпеть, выносить кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абы [хъыджэбзым) къыдищӀа икӀагъэр сыткӀэ лӀым игу техуэн? ЩӀалэ нэхур уэсэпс хыхьэу Нанэ и гум ар техуэн! {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====[И]гу фӀы хуэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} comfort sb, console sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} утешить кого-л.: приласкать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Анэм нысэм и гур фӀы хуищӀырт, щӀалэр зы илъэс закъуэ лажьэмэ, къалэм Ӏэпхъуэным хущӀигъэплъырт. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====Гу хуэкӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to feel affection for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать расположение к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу хуэщӀын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} choose sb by your heart’s desire, by the will of our heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} избрать кого-л. по воле сердца {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} conceive, plan {{псалъафэ-урысыбзэ}} задумать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Назир.. зыгуэр къэхъужыкъуэмэ, кӀэрахъуэм зэрыпхъуэным гу хуищӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====Гу хьэлэл==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} kind-hearted, good-natured.. {{псалъафэ-урысыбзэ}} добросердечный, добродушный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хьымыщ гу хьэлэлти.. арэзы хъуащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}} ====Гу хьэлэлыгъэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} kindness, mellowness {{псалъафэ-урысыбзэ}} добросердечность. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мадинэ и гъащӀэр, а цӀыхубз хейм и гу хьэлэлыгъэр нэрылъагъу къэзыщӀ Ӏуэхугъуэхэр пьесэм къыщыгъэнэӀуащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гу щабагъ(э)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} kindness, soft-heartedness {{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечие. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Васильевнэ и гу щабагъэм, и хьэлэлагъэм сэ занщӀэу сыкъигъэхэшэжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} ====Гу щабэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} kind, soft-hearted, mellow {{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Думэсарэ гу щабэм и нэпе къекӀуэрт ЛутӀэ и кӀуэдыкӀам и гугъу щащӀкӀэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} Локъан гущэм хэлъ сабийм щхьэщыхьэри гу щабэу Ӏуплъащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} ====Гу щыхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} enjoy sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} насладиться кем-чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абы Мэжид еплъынкӀэ гу щихуащ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} Ди хьэщӀэхэр тӀэкӀу тхущыӀакъым, гу ящыдмыхуэу тфӀэкӀуэжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} ====Гу щӀыӀагъэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} callousness, indifference. {{псалъафэ-урысыбзэ}} чёрствость, равнодушие. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уи гу щӀыӀагъэм, уи хьэлым ди лъагъуныгъэр екъутэ. {{автор|kbd|имяавтора=Хъ. С.}} ====Гу щӀыӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} callous, indifferent, soulless {{псалъафэ-урысыбзэ}} чёрствый, бездушный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уэ гу щӀыӀэм пхуэфэщэнущ лъагъуныгъэу сэ пхузиӀэр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гу щӀыӀэ кӀуэцӀылъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be unresponsive, indifferent. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть неотзывчивым, равнодушным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу ӀэфӀ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} kind-hearted; soft-hearted. {{псалъафэ-урысыбзэ}} добросердечный; мягкосердечный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу ӀэфӀагъ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} kindness, warmth of heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} добросердечность, душевная теплота. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу Ӏув==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} an unfeeling heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} бесчувственное сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ГущӀэгъуншэу гу Ӏувыжьхэм я гум еуэу усэ итхт [усакӀуэм]. {{автор|kbd|имяавтора=Гъу. Хъу.}} ====ГукӀэ жыӀэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} notice sth about yourself-L. {{псалъафэ-урысыбзэ}} отметить про себя что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} read sth by heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} читать что-л. наизусть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ГукӀэ зэгъэзэхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} figure sth out in your head. {{псалъафэ-урысыбзэ}} прикинуть в уме. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хэт джэд къритами къримытами, хэт мэл иукӀын и гум пыкӀами пымыкӀами гукӀэ зэригъэзахуэрт Долэт. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====ГукӀэ зэгъэщӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} learn by heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} выучить наизусть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ГукӀэ щӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} know sth by heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} знать наизусть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум дэгъэлъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember (about sth unpleasant, offensive) {{псалъафэ-урысыбзэ}} помнить (о чём-л. неприятном, обидном). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум дэгъэхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} bear, endure (resentment). {{псалъафэ-урысыбзэ}} снести, стерпеть (обиду). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум дэмыхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not be able to bear, to endure (an offense) {{псалъафэ-урысыбзэ}} не стерпеть, не перенести (обиду). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум дэхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} tolerate someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} терпеть кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум дыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to please sb, make sb like you {{псалъафэ-урысыбзэ}} понравиться кому-л., прийтись по душе кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ежэлӀэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a severe heartache {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать острую сердечную боль {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth hurtful or offensive close to one’s heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} принять нечто обидное близко к сердцу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум емыӀун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sth the soul does not accept. Гум емыӀун псалъэ. A word that the soul cannot accept. {{псалъафэ-урысыбзэ}} то, что душа не принимает. Гум емыӀун псалъэ. Слово, которе душа не принимает. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Гум емыӀун псалъэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум еуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to hurt or offend sb badly. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать кому-л. больно, сильно обидеть кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ешыкъылӀэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel intense pain {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать сильную боль {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth offensive very personally. {{псалъафэ-урысыбзэ}} принять очень близко к сердцу что-л. обидное. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум жьы дегъэхун==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} let sb breathe freely {{псалъафэ-урысыбзэ}} дать кому-л. вздохнуть свободно {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} bring spiritual relief to sb (with a word or an act). {{псалъафэ-урысыбзэ}} принести кому-л. душевное облегчение (словом, поступком). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум жьы дихужын (дихун)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} breathe a sigh of relief, feel spiritual relief. {{псалъафэ-урысыбзэ}} облегчённо вздохнуть, почувствовать душевное облегчение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зэпхидзын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel intense pain {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать сильную боль {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth offensive very personally. {{псалъафэ-урысыбзэ}} принять очень близко к сердцу что-л. обидное. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[Я] гум зэхуилъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} keep sth about each other in your memory or heart; keep one another other in each other’s heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} сохранить в памяти, в сердце что-л. друг о друге; держать друг на друга сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хьэмидрэ НэфӀыцӀэрэ я гум зэхуилът зэрызэфӀэнар. {{автор|kbd|имяавтора=Хъ. С.}} ====Гум зегъэгъэзэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to disgust someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} опротиветь кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зегъэгъэпсэхун==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} let sb breathe freely {{псалъафэ-урысыбзэ}} дать кому-л. вздохнуть свободно {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} bring spiritual relief to sb (with a word or an act). {{псалъафэ-урысыбзэ}} принести кому-л. душевное облегчение (словом, поступком). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зигъэнщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be satisfied, be happy with sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} насытиться, удовлетвориться чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зиукъуэдиижын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to breathe a sigh of relief, feel relieved. {{псалъафэ-урысыбзэ}} облегчённо вздохнуть, почувствовать облегчение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зихузын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel heartache, (about a state of anxiety, longing, sadness). {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце щемит, болит, ноет (о состоянии тревоги, тоски, грусти). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зишхыхьыжыи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be angry, annoyed {{псалъафэ-урысыбзэ}} злиться, досадовать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум зызэридзэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to be disappointed or disillusioned in someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} разочароваться в ком-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум игъэлъын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember, not forged sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} помнить, не забывать кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} think sth in secret. {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь тайную мысль. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум игъэткӀухьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience sth in one’s soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} пережить что-л. в душе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум игъэхужын (игъэхун)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} forget sth, erase sth from your memory. {{псалъафэ-урысыбзэ}} забыть, изгладить из памяти. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум илъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} plan, come up with an idea. {{псалъафэ-урысыбзэ}} задумать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум илъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} помнить о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум имыдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not to accept sb or sth in one’s soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} не принимать душой кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум имыкӀыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} impress yourself on sb’s soul {{псалъафэ-урысыбзэ}} запасть в душу кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум имыхуж (имыкӀыж)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} unforgettable, memorable, indelible {{псалъафэ-урысыбзэ}} незабываемый, незабвенный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум иримыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not like, not find pleasant {{псалъафэ-урысыбзэ}} не прийтись по душе, не понравиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ирихьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} like, find pleasant {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийтись по душе, понравиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 81 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- |Тхылъылъэр <b>сигу ирихьащ</b>. || Ранец <b>мне понравился</b>. || <b>I liked</b> the book bag. |- ! !! !! нап. 101 |- || Кэлэмэт <b>фигу ирихьрэ</b>?|| Каламат <b>вам нравится</b>?|| <b>Do you like</b> Kalmat? |} </div> </div> ====Гум иубыдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember, recollect sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} запомнить что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ихужын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} forget sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} забыть кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ихун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} forget sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} забыть кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ищӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to anticipate sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} предчувствовать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къэгъэкӀыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember or recall sb or sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} припомнить кого-что-л.; вспомнить о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къэкӀыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} вспомнить о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къэкӀын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} long for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} истосковаться по кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} think of sth; come up with sth; have an idea {{псалъафэ-урысыбзэ}} додуматься до чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къэмыкӀыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} forget, lose sight of. {{псалъафэ-урысыбзэ}} забыть, упустить из виду. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къэмыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not guess or think of think; not come to mind {{псалъафэ-урысыбзэ}} не догадаться; не прийти в голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къеуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} regret, worry about sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} жалеть, переживать о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Иджыри хъыджэбз цӀыкӀу къакӀуэртэкъыми, ар егъэджакӀуэхэм ягу къеуэрт. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====Гум къеӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} regret, worry about sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} жалеть, переживать о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Си гум къеӀэм узыр е сыпӀыщӀэм, сыщылъыхъуэрт гущӀэгъу сэ уи деж. {{автор|kbd|имяавтора=Б. Ф.}} ====Гум къигъэнэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} try to remember sb or sth for a long time. {{псалъафэ-урысыбзэ}} постараться запомнить надолго кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къидзэкъыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} by chance say what the other person is thinking. {{псалъафэ-урысыбзэ}} невзначай высказать то, о чем думает другой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум кышэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} stay in one’s memory, be remembered forever {{псалъафэ-урысыбзэ}} остаться в памяти, запомниться навсегда. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къинэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be etched or engraved in one’s memory. {{псалъафэ-урысыбзэ}} запечатлеться в памяти, врезаться в память. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къипсэлъыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} by chance say what the other person is thinking. {{псалъафэ-урысыбзэ}} невзначай высказать то, о чем думает другой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къихын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take off the top of your head, take out of thin air, make up sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} взять с потолка. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къихьэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} think about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} подумать о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} wish for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} пожелать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къишхыдыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} by chance say what the other person is thinking. {{псалъафэ-урысыбзэ}} невзначай высказать то, о чем думает другой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къищтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be to sb’s liking (about sb or sth) {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть по сердцу (о ком-чём-л.) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къищхьэрыуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take it into your head. {{псалъафэ-урысыбзэ}} взбрести в голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къищӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} guess sth with your heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} угадать сердцем что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум кърихур==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sth not to one’s liking. {{псалъафэ-урысыбзэ}} то, что не по душе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къыдэжеижын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} вспомнить о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гум къыдэжеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have the desire to say sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти — о желании высказать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къыдридзеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} вспомнить о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Фызым бжэр Ӏухауэ къызэригъэнар и гум къыдридзейри игъэзэжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====[И] гум къыдрихьеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have the desire to say sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти — о желании высказать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къыдрихьеяр жыӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pour out your heart, say sth painful. {{псалъафэ-урысыбзэ}} излить душу, высказать что-л. наболевшее. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къыпылъэдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} want or wish for sth badly. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно захотеть, пожелать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мыщэ бзаджэжьым фо ишхыну игу къыпылъэдат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Гум къытегъуэлъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be annoying, obnoxious. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть надоедливым, несносным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум къыщӀитхъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} regret sth with all your heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} всей душой жалеть о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уи гум сыкъыщӀитхъыу, сэ си псэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ГъащӀэ ӀэфӀыр сигу къыщӀитхъыурэ.. чищэм сокӀуэдыкӀ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Сов. Къэб. и ӀуэрыӀу.}} ====Гум нэмысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not please, not be pleasing to sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} не понравиться, не прийтись по душе кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум пэщыху==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} enough, until you get tired of it. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вдоволь, пока не надоест. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум пхыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be to one’s liking, accept sth with all one’s heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийтись по душе, принять что-л. всем сердцем. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум пыкӀ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever amount you can spare {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько не жалко. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум пыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to sacrifice sb or sth, not begrudge sb sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} пожертвовать кем-чем-л., не пожалеть кого-чего-л. для кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум пымыкӀын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not begrudge sb sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} пожалеть кого-что-л. для кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s soul does’t accept sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} душа не принимает. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЦӀыху Ӏувыр шум нэкӀэ докӀуатэ, зэбгрыкӀыжын я гум пымыкӀыу. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гум тегъэхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to endure, tolerate, stand or bear sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} стерпеть, снести что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЛутӀэми и гум тригъахуэрт. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====Гум тегъуэлъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be annoying, obnoxious. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть надоедливым, несносным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} УнэмыкӀуэу зэхэсхати, Си гум мывэу тегъуэлъхьат. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====Гум телъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} помнить о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зэ лъагъуныгъэ гуащӀэм зи гур къиуӀам ар мыхъуж дамыгъэу и гум телъщ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====Гум темыхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not tolerate, not bear, not like sb or sth very much {{псалъафэ-урысыбзэ}} не терпеть, очень не любить, не переносить кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Ди пашэфӀыр Андемыркъанти, уэркъыжьхэм я гум темыхуэт. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. А. }} ====Гум тефыщӀыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} irritate, be annoying (about a noise, conversation, etc.) {{псалъафэ-урысыбзэ}} раздражать (о шуме, разговоре и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Пшагъуэм хэкӀуэдэжа иужькӀи, и дыхьэшх макъыр хьэмыпӀэм къинауэ Жыбэ и тхьэкӀумэм итащ, хьэ зэрышхыу и гум тефыщӀыхьу. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Т.}} ====Гум тешхыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} irritate, be annoying (about a noise, conversation, etc.) Сабийхэм я зэрыгъэкӀий макъыр лӀыжьым и гум тошхыхь. The crying of the children irritates the old man. {{псалъафэ-урысыбзэ}} раздражать (о шуме, разговоре и т. п.). Сабийхэм я зэрыгъэкӀий макъыр лӀыжьым и гум тошхыхь. Плач детей раздражает старика. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сабийхэм я зэрыгъэкӀий макъыр лӀыжьым и гум тошхыхь. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хагъуэ хегъэдзэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} disturb sb’s soul; cause resentment {{псалъафэ-урысыбзэ}} бередить душу кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хэгъэлъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} keep in your soul, in your heart, in your memory. {{псалъафэ-урысыбзэ}} хранить в душе, в сердце, в памяти. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хэлъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have an intention {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь намерение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хэпщӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} leave a lasting impression on sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} запасть в душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хидзэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth to heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} принять близко к сердцу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resonate with sb, be heartfelt Уэрэдыр гуапэу, гум хыхьэу, жыӀэн. Sing a heartfelt song {{псалъафэ-урысыбзэ}} брать за душу. Уэрэдыр гуапэу, гум хыхьэу, жыӀэн. Петь берущую за душу песню {{псалъафэ-зэпхахэр}} Уэрэдыр гуапэу, гум хыхьэу, жыӀэн. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум хуилъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} harbour in one’s soul (resentment, anger, etc.). {{псалъафэ-урысыбзэ}} затаить в душе (обиду, злобу и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [Къэзмай:] Уэ уи псалъэм уебакъуэри Фаризэт тӀуанэ тепщӀащ. ИтӀани сигу хьэрэмыгъэ пхуилъкъым. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====Гум щызу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to one’s heart's content. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вволю. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум щыщӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry in one’s soul; re-live in one’s soul {{псалъафэ-урысыбзэ}} переживать в душе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} НуркӀэ блэуэ щыта.. бзийхэр зэхэуэжарэ щӀым хэлъу щалъагъукӀэ, сыт хуэдиз абыхэм я гум щыщӀэнур? {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}} Абы [пщащэм] и гум Ӏэджэ щощӀэ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} ====Гум щӀэжьэуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resonate with sb, be heartfelt КъуакӀэм зы мэ дахэ къыдехри, гум щӀожьауэ.There was a beautiful ordour in the ravine that resonated in one’s heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} брать за душу. КъуакӀэм зы мэ дахэ къыдехри, гум щӀожьауэ. В ложбине был приятный запах, берущий за душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} КъуакӀэм зы мэ дахэ къыдехри, гум щӀожьауэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум щӀыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} very upset, saddened. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно огорчиться, опечалиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абыхэм [цӀыхухэм] апхуэдизкӀэ ягу щӀыхьат къэхъуари, псори гъыным хуэдэт. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====Гум Ӏэпимыхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s soul won’t accept sth (about sth) {{псалъафэ-урысыбзэ}} душа не принимает (о чём-л.) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гум ӀэфӀу кышэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remain in one’s soul as a pleasant memory (about sb or sth) {{псалъафэ-урысыбзэ}} остаться в душе как доброе воспоминание (о ком-чём-л.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гуми псэми къыбгъэдэкӀыу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} from the heart, from the soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} от души, от чистого сердца. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур бэгын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get angry {{псалъафэ-урысыбзэ}} гневаться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур бэмпӀэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} suffocate from the sultry air {{псалъафэ-урысыбзэ}} задыхаться от духоты {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resent sth; be indignant about sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} негодовать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур бгъэдэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be disgusted with sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать отвращение к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур бгъэдэмыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have no heart to do sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} душа не лежит к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэбэгын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} rattle, shake sb’s nerves; get on sb’s nerbs {{псалъафэ-урысыбзэ}} трепать, мотать нервы кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэбыдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be strong in spirit. {{псалъафэ-урысыбзэ}} крепиться духом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэжьэуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} rattle, shake sb’s nerves; get on sb’s nerbs {{псалъафэ-урысыбзэ}} трепать, мотать нервы кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэзэгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm sb down with your actions or deed {{псалъафэ-урысыбзэ}} своим действием, поступком успокоить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэлынцӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make sb angry or nervous. {{псалъафэ-урысыбзэ}} злить, нервировать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэтӀысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm sb down with your actions or deed {{псалъафэ-урысыбзэ}} своим действием, поступком успокоить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэтӀысу псэлъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm sb down with one’s words. {{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоить кого-л. словом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэуфӀыцӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} wear out sb’s soul {{псалъафэ-урысыбзэ}} вымотать душу кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэфӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} expect sth good {{псалъафэ-урысыбзэ}} настраивать себя на хорошее. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} тревожиться, беспокоиться о ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур дзапэкӀэ Ӏыгъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience anxiety or fear {{псалъафэ-урысыбзэ}} находиться в тревоге, страхе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур етауэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with soul, from the soul {{псалъафэ-урысыбзэ}} с душой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур еупӀэхыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down-about the heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоиться — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уэрэдым и гъусэу гупсысэ дахэхэм дахьэха гур еупӀэхыжащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} ====Гур жан хъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} start being in a good mood; have fun {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти в хорошее настроение, развеселиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур жэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to mind {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти на ум. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэбгъэдэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} grow cold to each other; grow apart; become estranged {{псалъафэ-урысыбзэ}} охладеть друг к другу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэбгъэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be dissatisfied with yourself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть недовольным собой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэбгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resent each other. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обидеться друг на друга. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэгуэпын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be nervous, be uneasy {{псалъафэ-урысыбзэ}} нервничать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэгуэудын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be indignant, angry {{псалъафэ-урысыбзэ}} негодовать, злиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be satisfied with sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} удовлетвориться чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Лу и гур зэгъат, арщхьэкӀэ жей жыхуаӀэр ищӀэркъым. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====[Я] гур зэкӀэрыпщӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} grow spiritually closer to each other, be soulmates {{псалъафэ-урысыбзэ}} духовно сблизиться друг с другом, жить душа в душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэкӀуэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be filled with anger. {{псалъафэ-урысыбзэ}} наполниться гневом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ТӀасэ, уэ пхуэдэ къопсалъэмэ, щхьэ уи гур Ӏэлу зэкӀуэкӀрэ? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} Хъаным и залымыгъэр щилъагъум, щӀалэм и гур зэкӀуэкӀащ, ар имыгъэгъуну мурад ищӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гур зэкӀуэцӀычын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have one’s heart torn with anger {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце разрывается от гнева. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур зэпхрилыгъукӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to pierce the soul (for example, about unpleasant news). {{псалъафэ-урысыбзэ}} пронзить душу (напр. о неприятном известии). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зэпыщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} wear out the soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вымотать душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Машинэр гъуэгум щыкъутэри хуэмыщӀыжурэ шофёрыр гугъу дехъащ, и гур зэпищӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Гур зэрыгъуэтыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to your senses from fear {{псалъафэ-урысыбзэ}} опомниться от страха {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур зэрышхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get angry, upset {{псалъафэ-урысыбзэ}} злиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Инал Мэтхъэныр щилъагъум, занщӀэу къытехьащ, и гур зэрышхыу къыщӀидзащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====[И] гур зэхэзеуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience excitement, anxiety. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать волнение, беспокойство. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ФуӀэд апхуэдизкӀэ и гур зэхэзеуэщи, зыри и тхьэкӀумэм къихьэжыркъым. {{автор|kbd|имяавтора=У. А.}} ====Гур зэщыуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be exhausted, lose mental fortitude {{псалъафэ-урысыбзэ}} измучиться, лишиться душевных сил. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЦӀыхум игу зэщыуар гуащӀэдэкӀым хуэдэу зыгъэхъужыф дунейм теткъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} Сигу зэщыуащ, афӀэкӀа схулъэкӀыжыркъым. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}} ====Гур зэӀыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience nausea, become ill. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать чувство тошноты, становиться дурно. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур зелъэтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel one’s heart beat. {{псалъафэ-урысыбзэ}} ощущать сердцебиение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур икӀын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with a sinking hear {{псалъафэ-урысыбзэ}} с замиранием сердца. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} И гур икӀауэ щӀалэ щылъым зыхуегъэщхъ Нажмудин. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be greedy, insatiable. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть жадным, ненасытным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур итхьэкъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be fascinated with sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} очароваться кем-чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур итхьэщӀыкӀащ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pure-hearted, sincere, candid, wholehearted {{псалъафэ-урысыбзэ}} чистосердечный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур иубыдыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} [my] heart skipped a beat. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце замерло. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЦӀыхухэр фӀыкӀэ къызэрыхуэмыкӀуар фызабэ тхьэмыщкӀэм къищӀэри жимыӀэфӀауэ и жьэр зэщӀэнащ, и гур ириубыдыкӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} ====Гур иудын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} put sb down {{псалъафэ-урысыбзэ}} морально подавлять кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} scare someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} напугать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур иуфӀыцӀыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} [my] soul is exhausted {{псалъафэ-урысыбзэ}} душа измучилась, истомилась. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур ихын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} scare, frighten someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испугать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур кӀэзызын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} tremble, feel fear. {{псалъафэ-урысыбзэ}} трепетать, испытывать страх. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур кӀэрыпщӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become fond of sb or sth, become attached to sb or sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} привязаться к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} А пщыхьэшхьэм Исуф и гур нэхъри кӀэрыпщӀащ щӀалэ сырыхум. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур кӀуэдын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose heart, courage {{псалъафэ-урысыбзэ}} упасть духом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Гур кӀуэдмэ, шыр жэркъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} Хьэмид дыгъужьхэр къыщилъагъум, нэхъри и гур кӀуэдащ. {{автор|kbd|имяавтора=Хъ. С.}} ====Гур къэжанын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel slightly intoxicated, tipsy {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать лёгкое опьянение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зыбжанэрэ фадэбжьэ къаӀэта иужь, псоми я гур къэжанащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур къэлыбын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel very angry, be furious {{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно разгневаться, разъяриться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къэплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in a heated state, be angry {{псалъафэ-урысыбзэ}} разгорячиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къэтхьэкъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} win sb's heart, win sb’s love {{псалъафэ-урысыбзэ}} покорить чьё-л. сердце, завоевать чью-л. симпатию. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур къэхуэбэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} warm one’s heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} потеплеть на душе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къэхьэхун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} win sb's heart, win sb’s affection {{псалъафэ-урысыбзэ}} покорить чьё-л. сердце, завоевать чью-л. симпатию. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къэчэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get angry, upset {{псалъафэ-урысыбзэ}} злиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур къебгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} judge or condemn sb in your soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} в душе осуждать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къекӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel sick; throw up. {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать себя дурно; стошнить. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур къеуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} beat - about one’s heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} биться, стучать — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къигузэвыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become worked up-about the heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} растревожиться — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Си гур къигузэвыкӀыу икӀи шынагъэ хэлъу сыпэплъэрт.. нэху щыным. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур къигуфӀыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} enjoy sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} радоваться кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къигъэлъэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make one’s heart flutter. {{псалъафэ-урысыбзэ}} заставить затрепетать сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къигъыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} [one’s] soul weeps {{псалъафэ-урысыбзэ}} душа плачет. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЩхьэкӀуэ щыхъури гур къигъыкӀыу.. увыжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Гъу. Хъу.}} ====Гур къидыхьэшхыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} laugh in one’s soul {{псалъафэ-урысыбзэ}} в душе смеяться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Софят и гур къодыхьэшхыкӀ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} ====Гур къикӀэзызыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} my heart fluttered. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце затрепетало. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [Уэсмэн] и гур гупсысэмрэ щӀыӀэмрэ яубыдауэ къикӀэзызыкӀырт. {{автор|kbd|имяавтора=Д. М.}} [Пщащэм:] Сэ сыкъэщтауэ си гур къокӀэзызыкӀ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур къикъуэлъыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be enraged, be furious {{псалъафэ-урысыбзэ}} разъяриться, прийти в ярость. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къилъэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with trepidation, with a sinking heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} с трепетом, с замиранием сердца. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур къитхьэщӀыкӀауэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with a light heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} с лёгким сердцем. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур [шхыным] къиуӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel full (from eating fatty foods). {{псалъафэ-урысыбзэ}} ощущение сытости (от жирной пищи). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къихьэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to one’s senses {{псалъафэ-урысыбзэ}} опомниться, прийти в себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къыдэвеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} boil (from indignation or anger). {{псалъафэ-урысыбзэ}} вскипеть (от возмущения; гнева). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къыдэжын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel healthy {{псалъафэ-урысыбзэ}} чувствовать себя здоровым {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Си<b>гу</b> къыдэжыркъым. || Мне <b>нездоровится</b>. || I<b>’m not feeling well</b>. |} </div> </div> 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in a good mood, be in good spirits {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь хорошее настроение; быть в хорошем расположении духа. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къыдэмыжын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel unwell {{псалъафэ-урысыбзэ}} чувствовать недомогание {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сыт лъандэрэ уи<b>гу</b> къыдэмыжрэ? || Когда ты (вы) <b>почувствовал(—и) себя плохо</b>? || When did you <b>start feeling unwell</b>? |} </div> </div> 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not be in the mood for sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} не иметь настроения. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къызэрыгъуэтыжын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to one’s senses from fear {{псалъафэ-урысыбзэ}} опомниться от страха {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} cheer up, perk up {{псалъафэ-урысыбзэ}} воспрянуть духом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} — Уи закъуэ дэнэ укӀуэрэ? — жиӀащ Хьэмид, и гур къызэрыгъуэтыжри. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Гу. и у.}} ====Гур къызэрыдэхьеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel very sick. {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать сильную тошноту. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Айшэт.. и гур къызэрыдэхьеярэ зырикӀ жимыӀэжыфу дакъикъэ хуэдиз щыта нэужь, псалъэр къыжьэдэууэ къригъэжьащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Н. и у.}} ====Гур къызэфӀэзэрыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel upset, saddened. {{псалъафэ-урысыбзэ}} расстроиться, опечалиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къызэӀыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel very sick. {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать сильную тошноту. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къыхэдзэкъыкӀын (къыхэпыджыкӀын)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} appear, start to feel - about heart pain. {{псалъафэ-урысыбзэ}} появиться — о боли в сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къыхэуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel a shart pang (of the heart) {{псалъафэ-урысыбзэ}} кольнуть в сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къыщӀиубыдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} satisfy one’s hunger, eat one’s fill {{псалъафэ-урысыбзэ}} утолить [пищей] чувство голода. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур къутэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} [my] heart breaks. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце разрывается. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур лынцӀын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get nervous {{псалъафэ-урысыбзэ}} нервничать {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be angry, upset {{псалъафэ-урысыбзэ}} злиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур ныкъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be worried or disturbed about sth, because of sth or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} беспокоиться, тревожиться о ком-чём-л., из-за кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур пикъузыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} shrink – about the heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} сжиматься — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЩӀалэ цӀыкӀур гузавэри и гур пикъузыкӀащ: — НэгъуэщӀ мыхъуми мыр симыгъусэгъащэрэт, — егупсысащ ар. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур плъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} seething with anger. {{псалъафэ-урысыбзэ}} кипеть от гнева. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Нэщхъейт цӀыхухэр, ящымыгъупщэжын фэбжь къатехуат, бампӀэрт, я гур плъырт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гур пхъэн (хуэпхъэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} seek, strive, pursue sth, aspire to sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} рваться душой, стремиться к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Адыгэр шыбгым техутамэ, уафэм щыхуарзэ бгъэм дэджэгуну и гур мапхъэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} Езы щӀалэхэр зауэм кӀуэну я гур пхъэуэ къуажэм дэсащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Гур пыткӀукӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry too much, be greatly disturbed {{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно переживать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абы [щӀалэ цӀыкӀум] и гур ӀэфӀу пыткӀукӀыу пэплъэрт егъэджакӀуэм жиӀэнум. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} Гузавэу и гур пыткӀукӀ пэтми, Назир зигъэбыдауэ мэпсалъэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур пымэхыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel hunger {{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать голод. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур пыхун==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel acute hunger {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать острое чувство голода {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be totally exhausted. {{псалъафэ-урысыбзэ}} валиться с ног от усталости. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур пыӀэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down.` {{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур пыӀэн (мыпыӀэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s heart has calmed down (has not calmed down). {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце успокоилось (не успокоилось). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Иджы си гум пыӀэн имыдэ, къыпщӀогупсыс. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур тегъэзэгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience a sense of gloating (because of doing or saying sth unpleasant to someone). {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытать чувство злорадства (сделав или высказав кому-л. что-л. неприятное). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур тезэгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel malevolence {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать чувство злорадства. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур тегъэпщэхэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience a sense of gloating (because of doing or saying sth unpleasant to someone). {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытать чувство злорадства (сделав или высказав кому-л. что-л. неприятное). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур тегъэупщӀыӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take out your anger on sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} обрушить свой гнев на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} — Сыт уи псалъэ цӀыхухъу Ӏуэхум къыщӀыхэпӀур? —жиӀащ Къасым, игу къэплъар фызыжьым тригъэупщӀыӀуэным хуэпӀащӀэу. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====Гур тепщэхэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel malevolence {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать чувство злорадства. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Елдар и адэр Щэрдан Берд зэрыӀэщӀэкӀуадэ лъандэрэ гужьгъэжь хуиӀэти, иджы и гур тепщэхащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====Гур тепыӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s heart has calmed down. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце успокоилось. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Залинэ и гур нэхъ тепыӀат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====И гур ткӀун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience emotional excitement. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать душевное волнение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Си гум хуабагъэ гуэрхэр къеуэлӀати, псэм фӀэфӀу ткӀурт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Гур тхьэкъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} win sb's heart, win sb’s love {{псалъафэ-урысыбзэ}} покорить чьё-л. сердце, завоевать чью-л. симпатию. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} А пщащэм си гур итхьэкъуащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гур тыншыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to find peace of mind, to feel relief. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обрести душевный покой, почувствовать облегчение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур тӀысыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down. {{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур узын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hurt, be sick – about one heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} болеть — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} УсакӀуэм [ПащӀэ Бэчмырзэ) и гур узырт ди щӀыпӀэ дахэм хьэзаб зэрытелъым щхьэкӀэ. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} ====[И] гур уфӀыцӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be exhausted. {{псалъафэ-урысыбзэ}} измучиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Си гум и зы ныкъуэр уэркӀэ уфӀыцӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Сов. Къэб. и ӀуэрыӀу.}} ====Гур уӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hurt sb’s soul {{псалъафэ-урысыбзэ}} ранить душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур фӀэкӀуэдын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get cold feet, be afraid to do sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} струсить. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур фӀы (дахэ) щӀын (хуэщӀын)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} reassure, encourage sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоить, подбодрить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зеиншэ хъуа унагъуэм ар [ПащӀэ Бэчмырзэ] ихьэрти фызым и гур фӀы хуищӀырт. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} ====Гур фӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in a good mood, in good spirits {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в духе, в хорошем расположении духа. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хэгъэхъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} fill sb's heart with joy. {{псалъафэ-урысыбзэ}} наполнить радостью чьё-л. сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хэгъэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} grieve, to offend someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} опечалить, обидеть кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хэхъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be spirtually uplifted; to be filled with joy - about one’s heart. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытать душевный подъём; радостью наполниться — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} УэркӀэ си гур хэхъуэм къыщымынэ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} ХьэкумыщӀым и гур хэхъуэу кӀэлъоплъ ежьэжа щӀалэм. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====[И] гур хэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience profound grief {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытать тяжкое горе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хъыбар имыӀэм и щӀалэм, Мычэму хощӀыр анэгур. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} Сихьэхуакъым сэ уи фэрыщӀ хабзэм, КъухьэпӀэжь, услъагъури сигу хэщӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}} ====Гур хыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be to sb’s liking (about work), get carried away with sth (for example, work). {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть по душе (о работе), увлечься чем-л. (напр. работой). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хуэбгъэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a great desire for sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь большое стремление к чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel strongly attracted to sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать сильное влечение к кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хьэсин и гури и псэри Фаризэт хуобгъэр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Лъэб.}} ====Гур хуэгъэтӀылъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be infatuated with, be attracted to someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} проникнуться, расположиться к кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хъыджэбзым лӀыжьым и гур хуегъэтӀылъ, жиӀэхэм йодаӀуэ. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. Хь.}} ====Гур хуэгъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry, be concerned about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} волноваться, переживать из-за кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хуэзэгъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be happy or satisfied with sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть довольным кем-чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хуэкӀуэн (хуэмыкӀуэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be disposed towards (no be disposed towards) sb or sth, like (dislike) sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть расположенным (нерасположенным) к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Шху щӀыӀэ мыхъумэ, сымаджэм зыми игу хуэкӀуэртэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Гур хуэмыгъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry, be concerned about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} беспокоиться, переживать за кого-л., о ком-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хуэныкъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry, be concerned about sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} переживать, волноваться из-за кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Анэм и гур зыгуэрым хуэныкъуэу, зыгуэр къэсыжыным пэплъэ хуэдэу щытщ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====Гур хуэплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a grudge against sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь зуб на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Аслъэнокъуэр асыхьэтым шэхум хуэдэу фагъуэ хъуащ. — ЕмыкӀущ, — жиӀэу зишыӀами, ЛӀыжьым занщӀэу игу хуэплъащ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. А.}} ====Гур хуэпхъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to strive for sth, to dream about sth. ЩӀалэм и гур еджэным хуэпхъэт. The young man dreamt about studying. {{псалъафэ-урысыбзэ}} стремиться к чему-л., мечтать о чём-л. ЩӀалэм и гур еджэным хуэпхъэт. Молодой человек мечтоа об учёбе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЩӀалэм и гур еджэным хуэпхъэт. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хуэуфӀыцӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be deaf to sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть глухим к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хуэфӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to depend, rely on sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} положиться, понадеяться на кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хузэӀухын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} open your soul to sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} открыть кому-л. душу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур хьэжэпхъэжэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience a sense of anxiety, be anxious., alarmed {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать чувство тревоги, тревожиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур щыгъэтӀылъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down and settle swh. {{псалъафэ-урысыбзэ}} угомониться и осесть где-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур щыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel disgust for sb or sth, hate sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать чувство отвращения к кому-чему-л., ненавидеть кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сэ сыхуейкъым си суд щӀэкӀэр Си пщылӀхэм ялъагъуну. Ягу къысщыкӀыу.. бий схуэхъуну. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}} ЩӀыкъатибл ебдзыххэр си гукъанэу Сигу пщыкӀащ, сыхъункъым сыптеплъэф. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}} ====Гур щымэхъэшэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} disdain, abhor sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} брезгать, гнушаться кем-чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гур щыун==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become indifferent to, lose interest in sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} стать равнодушным, охладеть к кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} go off sth, stop being used to being together or doing sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} отвыкнуть от кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур щӀэгъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pity, feel sorry for someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} жалеть кого-л., сострадать кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Къулейсызыгъэр псом нэхърэ нэхъ зыпкърыхьа ди анэм сигу щӀэгъурт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} Игу щӀэгъуурэ Таужан къигъэушащ и щхьэгъусэр. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====Гур щӀэмэхыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be exhausted, feel weak. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обессилеть, почувствовать слабость. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Лъагъуныгъэ мафӀэм сыкъегъэплъыр, Си гур щӀэмэхыкӀи сфӀощӀ. {{автор|kbd|имяавтора=Хьэн. А.}} ====Гур щӀэубыдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} satisfy one’s hunger, eat one’s fill {{псалъафэ-урысыбзэ}} утолить [пищей] чувство голода. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур щӀэузын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pity, feel sorry for someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} жалеть кого-л., сострадать кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур щӀэхын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make one’s heart flutter {{псалъафэ-урысыбзэ}} заставить трепетать сердце {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} weary, tired (for example, of talking). {{псалъафэ-урысыбзэ}} устать, утомиться (напр. от разговоров). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} — Уи псалъэ купщӀэншэм си гур щӀех, — жиӀэри лӀыр унэм щӀэкӀыжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ад. ӀуэрыӀу.}} ====Гур щӀэхун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be exhausted, feel weak. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обессилеть, почувствовать слабость. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур ӀэфӀ хуэхъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience a sense of gratitude, take a liking to sb. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытать чувство благодарности, расположения к кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур Ӏеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience nausea. {{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать тошноту. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гурэ псэкӀэ...==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} body and soul... {{псалъафэ-урысыбзэ}} душой и телом... {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Шорэ и гурэ и псэкӀэ щотхьу Степан Игнатьевич. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} ====Гурэ псэкӀэ зэбгъэдэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to be faithful, devoted to each other in body and soul. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть верными, преданными друг другу душой и телом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гурэ н щхьэрэ зэбгъэжын быть==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} dissatisfied with himself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} недовольным собой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] гурэ [и] щхьэрэ зэтелъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be confident of yourself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть уверенным в себе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} — Уи гурэ уи щхьэрэ зэтелъмэ, гъусэ къысхуэхъу, дэ дызыщыщри къэпцӀыхунщ,- къыжраӀащ Мыщэ тхьэкӀумэм. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} ====гу уз==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Гум къеуалӀэ уз. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} heart disease {{псалъафэ-урысыбзэ}} болезнь сердца ЦӀыхубзым гу уз иӀэщ. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЦӀыхубзым гу уз иӀэщ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу уз иӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a sense of pity. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обладать чувством жалости. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу уз къэщтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get heart disease. {{псалъафэ-урысыбзэ}} получить болезнь сердца. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу уз къегъэщтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} cause sb to have heart disease. {{псалъафэ-урысыбзэ}} вызвать у кого-л. болезнь сердца. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гу уз къыхэхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience an emotional trauma. {{псалъафэ-урысыбзэ}} получить душевную травму. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> Donkey-drawn cart in Tharparkar District, Sindh, Pakistan.jpg|гу John_constable%2C_il_carro_di_fieno%2C_1821%2C_04.jpg|гу </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=gʷǝ}}: [[File:гу001гу.ogg]] {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[гу]}} {{склоненэ}} {{скл-Лр2|kbd|псалъэпкъ=гу}} {{мыхьэнэ}} #Шэрхъ щӀэту вы, шы с. ху. щӀэщӀауэ зыгуэр зэрызэрашэ. {{щапхъэхэр}} *Бэлацэ гум ису Лухэ я деж къыӀухьащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} * Гу щыкъутэ щащӀыж. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} * Гу кӀуэм гудзэ къыкӀэреуд. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} * Гур уфэрэкӀмэ, щӀалэм ягъэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *гу: cart, wagon, car {{урысыбзэ}} *гу: повозка <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====гу пкӀэлъей==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Гум илъыр къимыхун папщӀэ, и бгъуитӀым Ӏуагъэувэ пкӀэлъей. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} latticed sides of a cart Гу пкӀэлъей лъэныкъуэр зэпыщӀыкӀащ. The latticed sides of the cart were broken across on one side Гу пкӀэлъейхэр техауэ мэз макӀуэ.The lattice sides removed, the cart goes into the forest. {{псалъафэ-урысыбзэ}} решетчатые борта телеги Гу пкӀэлъей лъэныкъуэр зэпыщӀыкӀащ. Решетчатые борта повозки были сломаны поперек с одной стороны Гу пкӀэлъейхэр техауэ мэз макӀуэ. Сняв решетчатые борта, телега уезжает в лес. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Гу пкӀэлъей лъэныкъуэр зэпыщӀыкӀащ. Гу пкӀэлъейхэр техауэ мэз макӀуэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} no84vdfkf6y7xmuljhunukgo2qndau0 0 2645 129691 102396 2026-10-20T16:58:09Z Rhdkabardian 5 129691 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПЛЪЫФЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=gʷǝqʹǝdɐ'mǝᶎ}}: [[File:гу286гукъыдэмыж.ogg]] {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[гу] + къы- + дэ- + мы- + [ж]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=гукъыдэмыж}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджагъэ мащӀэ зыдэзыгъуэ, гъейшейуэ щыт. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ махуэ зыбжанэ хъуауэ <b>сыгукъыдэмыжщ</b> (сызэщымыщхъущ). || Я уже несколько дней <b>плохо себя чувствую</b>. || I’<b>ve been feeling unwell</b> for a few days. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *ЛӀыжь гукъыдэмыж. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *гукъыдэмыж: ill, sick, ailing *ЛӀыжь гукъыдэмыж: a sick old man {{урысыбзэ}} *гукъыдэмыж: больной, хворый *ЛӀыжь гукъыдэмыж: большой старик {{библиографие}} tkyedr767w17swudec2ynu4dhgjxwk4 0 3613 129777 65648 2026-10-21T10:40:37Z Rhdkabardian 5 129777 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ʁɐtʹǝ'sǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=гъэ- [тӀыс] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-гъэтӏысын|Глагол лъэӏэс "гъэтӏысын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #[[тӏысын]] псалъэм и каузатив. #КъэкӀыгъэ гуэр щӀым хэщӀэн, хэсэн. #Зыгуэр лъэхъуэщым щыӀыгъын, тутнакъ щӀын. #Зыгуэр етукӀэ гъэхулӀэн. {{щапхъэхэр}} *А кӀей баринэр зыми игъэтӀысатэкъым, абы и лъабжьэр зыми хуигъэщабэртэкъым, зыми псы щӀикӀэртэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} *ПцӀы къытралъхьэри Заурыр дыгъуасэ ягъэтӀысакӀэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} {{зэпхахэр}} *Нэхъыжьыр жьантӀэмкӀэ гъэтӀысын. *Кхъухьлъатэр гъэтӀысын. *Жыг гъэтӀысын. *Дыгъур гъэтӀысын. *ДыпӀэр гъэтӀысын. *ЖьыщӀыгъэр хуэпсыӀэмэ, етум фӀыуэ егъэтӀыс. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *гъэтӏысын: 1. causative for [[тӏысын]]: have or make sb sit down, seat sb, land sth 2. plant sth (for example, onions) 3. put sb in prison, incarcerate sb 4. Iron or press sth (clothes) *Нэхъыжьыр жьантӀэмкӀэ гъэтӀысын: seat the eldest (most senior) person at the head of the table *Кхъухьлъатэр гъэтӀысын: land an aeroplane *Жыг гъэтӀысын: plant a tree *Дыгъур гъэтӀысын: put a thief in jail *ДыпӀэр гъэтӀысын: iron the seam *ЖьыщӀыгъэр хуэпсыӀэмэ, етум фӀыуэ егъэтӀыс: if the washing is moist, the iron irons well. {{урысыбзэ}} *гъэтӏысын: 1. каузатив к [[тӏысын]]: посадить, дать или заставить сесть 2. посадить что-л. (напр. лук) 3. посадить кого-л. в тюрьму 4. выгладить, отутюжить что-л. *Нэхъыжьыр жьантӀэмкӀэ гъэтӀысын: посадить старшего на почётное место *Кхъухьлъатэр гъэтӀысын: посадить самолёт *Жыг гъэтӀысын: посадить дерево *Дыгъур гъэтӀысын: посадить вора (в тюрьму) *ДыпӀэр гъэтӀысын: погладить шов *ЖьыщӀыгъэр хуэпсыӀэмэ, етум фӀыуэ егъэтӀыс: если стирка влажная, утюг хорошо гладит. <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====И гу бампӀэ гъэтӀысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} relieve or calm one’s soul, {{псалъафэ-урысыбзэ}} отвести душу, успокоить душу {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гур гъэтӀысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm sb down with your action or deed. {{псалъафэ-урысыбзэ}} своим действием, поступком успокоить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} kdg92d24jvjsegw3cexu2v7axnm9xon 0 3939 129762 129634 2026-10-21T09:53:38Z Rhdkabardian 5 129762 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПОСЛЕЛОГ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=de:ᶎ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[деж]}} {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым и гъунэгъуу (и Ӏэгъуэблагъэу) Ӏуэхур къыщыхъуныгъэ къегъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 90 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Бадзэр бжьыхьэм <b>деж</b> мэжейри гъатхэм къоушыж.|| Осенью мухи засыпают и просыпаются весной.|| Flies go to sleep <b>in</b> autumn and in spring they wake up. |- ! !! !! нап. 102 |- || Мэлыр щащыр бжьыхьэм <b>дежщ</b>.|| Время стрижки овец – осень.|| Sheep shearing time <b>is in</b> autumn. |- ! !! !! нап. 112 |- || Дунейр щыхуабэм <b>деж</b>, махуэм Ӏэщыр мэхъуакӀуэ, жэщым бэкхъым щӀэтщ. || <b>Когда</b> погода теплая, днём скот пасётся, а ночью находится в коровнике. || <b>When</b> the weather is warm, during the day the cattle graze, (and) at night they are in the cowshed. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Нобэ сыхьэтыр пщыкӀузым <b>деж</b> хущхъуэр хьэзыр хъунущ. || Сегодня <b>в</b> 11 часов дня лекарство будет готово. || The medicine will be ready today <b>at</b> 11 a.m. |- ! !! !! нап. 175 |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) <b>деж</b> сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться <b>к</b> врачу-терапевту (лору, зубному, <b>хирургу</b>). || I need to make an appointment <b>with</b> a general practitioner (ENT, dentist, <b>surgeon</b>). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *БжэӀупэм деж удз гъэгъа къыщокӀ. *Унэм деж. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *деж: by, near, close to, next to, beside, at *БжэӀупэм деж удз гъэгъа къыщокӀ: Flower grow near the entry to the house. *Унэм деж: by or near the house {{урысыбзэ}} *деж: у, около, вблизи, возле кого-чего-л. *БжэӀупэм деж удз гъэгъа къыщокӀ: у входа в дом растут цветы. *Унэм деж: у дома, возле дома <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Дэнэ деж==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} where {{псалъафэ-урысыбзэ}} где {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Дэнэ <b>деж</b> (нэхъ гъунэгъу дыдэ) аптекэр? || <b>Где</b> (ближайшая) аптека? || <b>Where</b> is the (nearest) pharmacy?</b> |} </div> </div> ====Дэнэ дежи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} everywhere {{псалъафэ-урысыбзэ}} всюду {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 1w5mx3unde26hb73w5o8ud8giijo089 129763 129762 2026-10-21T09:57:59Z Rhdkabardian 5 129763 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПОСЛЕЛОГ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=de:ᶎ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[деж]}} {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым и гъунэгъуу (и Ӏэгъуэблагъэу) Ӏуэхур къыщыхъуныгъэ къегъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 90 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Бадзэр бжьыхьэм <b>деж</b> мэжейри гъатхэм къоушыж.|| Осенью мухи засыпают и просыпаются весной.|| Flies go to sleep <b>in</b> autumn and in spring they wake up. |- ! !! !! нап. 102 |- || Мэлыр щащыр бжьыхьэм <b>дежщ</b>.|| Время стрижки овец – осень.|| Sheep shearing time <b>is in</b> autumn. |- ! !! !! нап. 112 |- || Дунейр щыхуабэм <b>деж</b>, махуэм Ӏэщыр мэхъуакӀуэ, жэщым бэкхъым щӀэтщ. || <b>Когда</b> погода теплая, днём скот пасётся, а ночью находится в коровнике. || <b>When</b> the weather is warm, during the day the cattle graze, (and) at night they are in the cowshed. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Нобэ сыхьэтыр пщыкӀузым <b>деж</b> хущхъуэр хьэзыр хъунущ. || Сегодня <b>в</b> 11 часов дня лекарство будет готово. || The medicine will be ready today <b>at</b> 11 a.m. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *БжэӀупэм деж удз гъэгъа къыщокӀ. *Унэм деж. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *деж: by, near, close to, next to, beside, at *БжэӀупэм деж удз гъэгъа къыщокӀ: Flower grow near the entry to the house. *Унэм деж: by or near the house {{урысыбзэ}} *деж: у, около, вблизи, возле кого-чего-л. *БжэӀупэм деж удз гъэгъа къыщокӀ: у входа в дом растут цветы. *Унэм деж: у дома, возле дома <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Дэнэ деж==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} where {{псалъафэ-урысыбзэ}} где {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Дэнэ <b>деж</b> (нэхъ гъунэгъу дыдэ) аптекэр? || <b>Где</b> (ближайшая) аптека? || <b>Where</b> is the (nearest) pharmacy?</b> |} </div> </div> ====Дэнэ дежи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} everywhere {{псалъафэ-урысыбзэ}} всюду {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 9qxbqjrfnetiint1gbe613bzebb9q2z 129764 129763 2026-10-21T10:02:54Z Rhdkabardian 5 129764 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПОСЛЕЛОГ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=de:ᶎ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[деж]}} {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым и гъунэгъуу (и Ӏэгъуэблагъэу) Ӏуэхур къыщыхъуныгъэ къегъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 90 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Бадзэр бжьыхьэм <b>деж</b> мэжейри гъатхэм къоушыж.|| Осенью мухи засыпают и просыпаются весной.|| Flies go to sleep <b>in</b> autumn and in spring they wake up. |- ! !! !! нап. 102 |- || Мэлыр щащыр бжьыхьэм <b>дежщ</b>.|| Время стрижки овец – осень.|| Sheep shearing time <b>is in</b> autumn. |- ! !! !! нап. 112 |- || Дунейр щыхуабэм <b>деж</b>, махуэм Ӏэщыр мэхъуакӀуэ, жэщым бэкхъым щӀэтщ. || <b>Когда</b> погода теплая, днём скот пасётся, а ночью находится в коровнике. || <b>When</b> the weather is warm, during the day the cattle graze, (and) at night they are in the cowshed. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Нобэ сыхьэтыр пщыкӀузым <b>деж</b> хущхъуэр хьэзыр хъунущ. || Сегодня <b>в</b> 11 часов дня лекарство будет готово. || The medicine will be ready today <b>at</b> 11 a.m. |- ! !! !! нап. 175 |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) <b>деж</b> сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться <b>к</b> врачу-терапевту (лору, зубному, <b>хирургу</b>). || I need to make an appointment <b>with</b> a general practitioner (ENT, dentist, <b>surgeon</b>). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *БжэӀупэм деж удз гъэгъа къыщокӀ. *Унэм деж. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *деж: by, near, close to, next to, beside, at *БжэӀупэм деж удз гъэгъа къыщокӀ: Flower grow near the entry to the house. *Унэм деж: by or near the house {{урысыбзэ}} *деж: у, около, вблизи, возле кого-чего-л. *БжэӀупэм деж удз гъэгъа къыщокӀ: у входа в дом растут цветы. *Унэм деж: у дома, возле дома <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Дэнэ деж==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} where {{псалъафэ-урысыбзэ}} где {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Дэнэ <b>деж</b> (нэхъ гъунэгъу дыдэ) аптекэр? || <b>Где</b> (ближайшая) аптека? || <b>Where</b> is the (nearest) pharmacy?</b> |} </div> </div> ====Дэнэ дежи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} everywhere {{псалъафэ-урысыбзэ}} всюду {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 1w5mx3unde26hb73w5o8ud8giijo089 129765 129764 2026-10-21T10:03:39Z Rhdkabardian 5 129765 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПОСЛЕЛОГ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=de:ᶎ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[деж]}} {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым и гъунэгъуу (и Ӏэгъуэблагъэу) Ӏуэхур къыщыхъуныгъэ къегъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 90 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Бадзэр бжьыхьэм <b>деж</b> мэжейри гъатхэм къоушыж.|| Осенью мухи засыпают и просыпаются весной.|| Flies go to sleep <b>in</b> autumn and in spring they wake up. |- ! !! !! нап. 102 |- || Мэлыр щащыр бжьыхьэм <b>дежщ</b>.|| Время стрижки овец – осень.|| Sheep shearing time <b>is in</b> autumn. |- ! !! !! нап. 112 |- || Дунейр щыхуабэм <b>деж</b>, махуэм Ӏэщыр мэхъуакӀуэ, жэщым бэкхъым щӀэтщ. || <b>Когда</b> погода теплая, днём скот пасётся, а ночью находится в коровнике. || <b>When</b> the weather is warm, during the day the cattle graze, (and) at night they are in the cowshed. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Нобэ сыхьэтыр пщыкӀузым <b>деж</b> хущхъуэр хьэзыр хъунущ. || Сегодня <b>в</b> 11 часов дня лекарство будет готово. || The medicine will be ready today <b>at</b> 11 a.m. |- ! !! !! нап. 175 |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) <b>деж</b> сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться <b>к</b> врачу-терапевту (лору, зубному, хирургу). || I need to make an appointment <b>with</b> a general practitioner (ENT, dentist, surgeon). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *БжэӀупэм деж удз гъэгъа къыщокӀ. *Унэм деж. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *деж: by, near, close to, next to, beside, at *БжэӀупэм деж удз гъэгъа къыщокӀ: Flower grow near the entry to the house. *Унэм деж: by or near the house {{урысыбзэ}} *деж: у, около, вблизи, возле кого-чего-л. *БжэӀупэм деж удз гъэгъа къыщокӀ: у входа в дом растут цветы. *Унэм деж: у дома, возле дома <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Дэнэ деж==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} where {{псалъафэ-урысыбзэ}} где {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Дэнэ <b>деж</b> (нэхъ гъунэгъу дыдэ) аптекэр? || <b>Где</b> (ближайшая) аптека? || <b>Where</b> is the (nearest) pharmacy?</b> |} </div> </div> ====Дэнэ дежи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} everywhere {{псалъафэ-урысыбзэ}} всюду {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 5v5km2gytsf29exd3t199awvmr6syfd 0 4176 129738 13240 2026-10-21T08:03:58Z Rhdkabardian 5 129738 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Teeth_by_David_Shankbone.jpg|дзэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=dzɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дз] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=дз}} {{мыхьэнэ}} #Шхыныр ирашхыу, ирагъэныщкӀуу дзэлым къыхэкӀ къупщхьэхэкӀ цӀыкӀухэр. #Дзэ щӀыкӀэу жьэдэха, дзэм ещхьу, щӀа гуэр. #ИрыпаупщӀӀауэ къагъэсэбэп гуэрым и жаныпӀэ. {{щапхъэхэр}} *ЗэкъуэшитӀрэ дзитӀ зыӀутрэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 92 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || КӀэпхъым <b>дзэ</b> жан Ӏутщ.|| У белки острые <b>зубы</b>.|| The squirrel has got sharp <b>teeth</b>. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, <b>дзэр</b>, тхыр) мэуз. || У меня болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, <b>зуб</b>, поясница). || I have a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, <b>tooth</b>ache, back pain). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Дзэр къэкӀын. *Дзэр Ӏухун. *Пхъэхым и дзэр ӀущӀыкӀащ. *Сэм и дзэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дзэ: 1. tooth (people and animals) 2. tooth (saw) 3. blade (knive, etc.) *Дзэр къэкӀын: grow (a tooth) *Дзэр Ӏухун: fall out (a tooth) *Пхъэхым и дзэр ӀущӀыкӀащ: a saw tooth broke. *Сэм и дзэ: knife blade {{урысыбзэ}} *дзэ: 1. зуб (у человека, животных) 2. зуб, зубец (напр. пилы) 3. лезвие (ножа и т. п.) *Дзэр къэкӀын: расти (зуб) *Дзэр Ӏухун: выпасть (зуб) *Пхъэхым и дзэр ӀущӀыкӀащ: сломался зуб у пилы. *Сэм и дзэ: лезвие ножа {{нэгъуэщӀбзэхэр |кӀх= |азр= |ерм= |грз= |ивр=‎ |къб= |нэм= |прс=‎ |трку=1. diş 2. ordu |фрн= |хьэр= }} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ==== - Дзэр зэрыгъэшхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to gnash your teeth, be very angry {{псалъафэ-урысыбзэ}} скрежетать зубами; злиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ТекӀуэныгъэм зеубгъур, бийхэм я дзэр зэрагъэшх. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} Дыгъужьыжьыр къэгузэвауэ и дзэхэр зэрегъэшх. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} Трам и дзэр зэригъэшхыу къыжьэдэкӀа псалъэхэр Аслъэн и тхьэкӀумэм къиӀуащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====[И] дзэр зэтеуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} chatter (teeth from the cold) {{псалъафэ-урысыбзэ}} стучать зубами (от холода) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЩӀалэ цӀыкӀур пӀыщӀати, и дзэр зэтеуэрт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Дзэр лъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be angry {{псалъафэ-урысыбзэ}} злиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мэжид къэкӀуауэ и дзэр елъри щысщ, занщӀэу узэӀуридзэнуи тхьэ щеӀуэж. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====Дзэр хуэлъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hold a grudge against sb., be out to get sb. {{псалъафэ-урысыбзэ}} точить зубы на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Дзэр шын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be to too shy (to say or do sth), hesitate to do sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} стесняться (сказать, сделать что-л.), не решаться на что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Ӏуэхур зытетыр жесӀэнут щӀалэми, си дзэр мэш. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====И дзэр ӀулӀыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} let warm up up (about a cold liquid) {{псалъафэ-урысыбзэ}} дать согреться (о холодной жидкости) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - А псыр щӀыӀэӀуэщ, и дзэр ӀумылӀыкӀыу уемыфэ, - жриӀащ Ӏэминат ипхъу цӀыкӀум. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=dzɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дз] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=дз}} {{мыхьэнэ}} #Зауэ хуэӀухуэщӀэм хуэгъэхьэзыра, хузэщӀэузэда и къарухэр. {{щапхъэхэр}} *Хъаным и дзэр унэ къэсыху цӀыху плӀырыплӀу къуажэм ятриугуэшащ. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}} * Зым тӀур и дзэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дзэ: army, troops {{урысыбзэ}} *дзэ: войско <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Дзэм ираджэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to draft or conscript into the army {{псалъафэ-урысыбзэ}} призывать в армию. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Дзэ фӀыцӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} horde {{псалъафэ-урысыбзэ}} полчище {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} ti6y1lv2fyffyet8m5drvuksqak6eb1 129758 129738 2026-10-21T09:47:55Z Rhdkabardian 5 129758 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Teeth_by_David_Shankbone.jpg|дзэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=dzɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дз] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=дз}} {{мыхьэнэ}} #Шхыныр ирашхыу, ирагъэныщкӀуу дзэлым къыхэкӀ къупщхьэхэкӀ цӀыкӀухэр. #Дзэ щӀыкӀэу жьэдэха, дзэм ещхьу, щӀа гуэр. #ИрыпаупщӀӀауэ къагъэсэбэп гуэрым и жаныпӀэ. {{щапхъэхэр}} *ЗэкъуэшитӀрэ дзитӀ зыӀутрэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 92 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || КӀэпхъым <b>дзэ</b> жан Ӏутщ.|| У белки острые <b>зубы</b>.|| The squirrel has got sharp <b>teeth</b>. |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, <b>дзэ</b> узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-терапевту (лору, <b>зубному</b>, хирургу). || I need to make an appointment with a general practitioner (ENT, <b>dentist</b>, surgeon). |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, <b>дзэр</b>, тхыр) мэуз. || У меня болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, <b>зуб</b>, поясница). || I have a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, <b>tooth</b>ache, back pain). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Дзэр къэкӀын. *Дзэр Ӏухун. *Пхъэхым и дзэр ӀущӀыкӀащ. *Сэм и дзэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дзэ: 1. tooth (people and animals) 2. tooth (saw) 3. blade (knive, etc.) *Дзэр къэкӀын: grow (a tooth) *Дзэр Ӏухун: fall out (a tooth) *Пхъэхым и дзэр ӀущӀыкӀащ: a saw tooth broke. *Сэм и дзэ: knife blade {{урысыбзэ}} *дзэ: 1. зуб (у человека, животных) 2. зуб, зубец (напр. пилы) 3. лезвие (ножа и т. п.) *Дзэр къэкӀын: расти (зуб) *Дзэр Ӏухун: выпасть (зуб) *Пхъэхым и дзэр ӀущӀыкӀащ: сломался зуб у пилы. *Сэм и дзэ: лезвие ножа {{нэгъуэщӀбзэхэр |кӀх= |азр= |ерм= |грз= |ивр=‎ |къб= |нэм= |прс=‎ |трку=1. diş 2. ordu |фрн= |хьэр= }} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ==== - Дзэр зэрыгъэшхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to gnash your teeth, be very angry {{псалъафэ-урысыбзэ}} скрежетать зубами; злиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ТекӀуэныгъэм зеубгъур, бийхэм я дзэр зэрагъэшх. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} Дыгъужьыжьыр къэгузэвауэ и дзэхэр зэрегъэшх. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} Трам и дзэр зэригъэшхыу къыжьэдэкӀа псалъэхэр Аслъэн и тхьэкӀумэм къиӀуащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====[И] дзэр зэтеуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} chatter (teeth from the cold) {{псалъафэ-урысыбзэ}} стучать зубами (от холода) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЩӀалэ цӀыкӀур пӀыщӀати, и дзэр зэтеуэрт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Дзэр лъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be angry {{псалъафэ-урысыбзэ}} злиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мэжид къэкӀуауэ и дзэр елъри щысщ, занщӀэу узэӀуридзэнуи тхьэ щеӀуэж. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====Дзэр хуэлъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hold a grudge against sb., be out to get sb. {{псалъафэ-урысыбзэ}} точить зубы на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Дзэр шын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be to too shy (to say or do sth), hesitate to do sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} стесняться (сказать, сделать что-л.), не решаться на что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Ӏуэхур зытетыр жесӀэнут щӀалэми, си дзэр мэш. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====И дзэр ӀулӀыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} let warm up up (about a cold liquid) {{псалъафэ-урысыбзэ}} дать согреться (о холодной жидкости) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - А псыр щӀыӀэӀуэщ, и дзэр ӀумылӀыкӀыу уемыфэ, - жриӀащ Ӏэминат ипхъу цӀыкӀум. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=dzɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дз] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=дз}} {{мыхьэнэ}} #Зауэ хуэӀухуэщӀэм хуэгъэхьэзыра, хузэщӀэузэда и къарухэр. {{щапхъэхэр}} *Хъаным и дзэр унэ къэсыху цӀыху плӀырыплӀу къуажэм ятриугуэшащ. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}} * Зым тӀур и дзэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дзэ: army, troops {{урысыбзэ}} *дзэ: войско <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Дзэм ираджэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to draft or conscript into the army {{псалъафэ-урысыбзэ}} призывать в армию. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Дзэ фӀыцӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} horde {{псалъафэ-урысыбзэ}} полчище {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 2x1u0ktr1mk82ycxcfv8j037srsqhau 129759 129758 2026-10-21T09:48:33Z Rhdkabardian 5 129759 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Teeth_by_David_Shankbone.jpg|дзэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=dzɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дз] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=дз}} {{мыхьэнэ}} #Шхыныр ирашхыу, ирагъэныщкӀуу дзэлым къыхэкӀ къупщхьэхэкӀ цӀыкӀухэр. #Дзэ щӀыкӀэу жьэдэха, дзэм ещхьу, щӀа гуэр. #ИрыпаупщӀӀауэ къагъэсэбэп гуэрым и жаныпӀэ. {{щапхъэхэр}} *ЗэкъуэшитӀрэ дзитӀ зыӀутрэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 92 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || КӀэпхъым <b>дзэ</b> жан Ӏутщ.|| У белки острые <b>зубы</b>.|| The squirrel has got sharp <b>teeth</b>. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, <b>дзэр</b>, тхыр) мэуз. || У меня болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, <b>зуб</b>, поясница). || I have a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, <b>tooth</b>ache, back pain). |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, <b>дзэ</b> узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-терапевту (лору, <b>зубному</b>, хирургу). || I need to make an appointment with a general practitioner (ENT, <b>dentist</b>, surgeon). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Дзэр къэкӀын. *Дзэр Ӏухун. *Пхъэхым и дзэр ӀущӀыкӀащ. *Сэм и дзэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дзэ: 1. tooth (people and animals) 2. tooth (saw) 3. blade (knive, etc.) *Дзэр къэкӀын: grow (a tooth) *Дзэр Ӏухун: fall out (a tooth) *Пхъэхым и дзэр ӀущӀыкӀащ: a saw tooth broke. *Сэм и дзэ: knife blade {{урысыбзэ}} *дзэ: 1. зуб (у человека, животных) 2. зуб, зубец (напр. пилы) 3. лезвие (ножа и т. п.) *Дзэр къэкӀын: расти (зуб) *Дзэр Ӏухун: выпасть (зуб) *Пхъэхым и дзэр ӀущӀыкӀащ: сломался зуб у пилы. *Сэм и дзэ: лезвие ножа {{нэгъуэщӀбзэхэр |кӀх= |азр= |ерм= |грз= |ивр=‎ |къб= |нэм= |прс=‎ |трку=1. diş 2. ordu |фрн= |хьэр= }} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ==== - Дзэр зэрыгъэшхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to gnash your teeth, be very angry {{псалъафэ-урысыбзэ}} скрежетать зубами; злиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ТекӀуэныгъэм зеубгъур, бийхэм я дзэр зэрагъэшх. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} Дыгъужьыжьыр къэгузэвауэ и дзэхэр зэрегъэшх. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} Трам и дзэр зэригъэшхыу къыжьэдэкӀа псалъэхэр Аслъэн и тхьэкӀумэм къиӀуащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====[И] дзэр зэтеуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} chatter (teeth from the cold) {{псалъафэ-урысыбзэ}} стучать зубами (от холода) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЩӀалэ цӀыкӀур пӀыщӀати, и дзэр зэтеуэрт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Дзэр лъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be angry {{псалъафэ-урысыбзэ}} злиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мэжид къэкӀуауэ и дзэр елъри щысщ, занщӀэу узэӀуридзэнуи тхьэ щеӀуэж. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====Дзэр хуэлъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hold a grudge against sb., be out to get sb. {{псалъафэ-урысыбзэ}} точить зубы на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Дзэр шын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be to too shy (to say or do sth), hesitate to do sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} стесняться (сказать, сделать что-л.), не решаться на что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Ӏуэхур зытетыр жесӀэнут щӀалэми, си дзэр мэш. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====И дзэр ӀулӀыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} let warm up up (about a cold liquid) {{псалъафэ-урысыбзэ}} дать согреться (о холодной жидкости) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - А псыр щӀыӀэӀуэщ, и дзэр ӀумылӀыкӀыу уемыфэ, - жриӀащ Ӏэминат ипхъу цӀыкӀум. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=dzɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дз] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=дз}} {{мыхьэнэ}} #Зауэ хуэӀухуэщӀэм хуэгъэхьэзыра, хузэщӀэузэда и къарухэр. {{щапхъэхэр}} *Хъаным и дзэр унэ къэсыху цӀыху плӀырыплӀу къуажэм ятриугуэшащ. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}} * Зым тӀур и дзэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дзэ: army, troops {{урысыбзэ}} *дзэ: войско <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Дзэм ираджэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to draft or conscript into the army {{псалъафэ-урысыбзэ}} призывать в армию. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Дзэ фӀыцӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} horde {{псалъафэ-урысыбзэ}} полчище {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} go4byd2uvazpl4z0p9vy82ks18fkbwn 0 4273 129747 13509 2026-10-21T09:23:24Z Rhdkabardian 5 129747 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Virginia_Apgar.jpg|дохутыр </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} < урысыбзэ: доктор < латиныбзэ doctor = егъэджакӀуэ {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=do:xʷǝ'tǝr}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дохутыр]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=дохутыр}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджэм еплъыныр, еӀэзэныр зи ӀэщӀагъэ цӀыху. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ Ӏэмал имыӀэу <b>дохутыр</b> зэбгъэплъын хуейщ. || Тебе (вам) необходимо обратиться к <b>врачу</b>. || You need to see <b>a doctor</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэм дохутыр егъэплъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дохутыр: medical doctor, physician *Сымаджэм дохутыр егъэплъын: have the doctor look at a patient {{урысыбзэ}} *дохутыр: врач, доктор *Сымаджэм дохутыр егъэплъын: показать врачу пациента {{библиографие}} ms4cmjt8g98gor6fmnvpes06lq8tqaz 129756 129747 2026-10-21T09:42:13Z Rhdkabardian 5 129756 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Virginia_Apgar.jpg|дохутыр </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} < урысыбзэ: доктор < латиныбзэ doctor = егъэджакӀуэ {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=do:xʷǝ'tǝr}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дохутыр]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=дохутыр}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджэм еплъыныр, еӀэзэныр зи ӀэщӀагъэ цӀыху. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ Ӏэмал имыӀэу <b>дохутыр</b> зэбгъэплъын хуейщ. || Тебе (вам) необходимо обратиться к <b>врачу</b>. || You need to see <b>a doctor</b>. |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ <b>дохутырым</b> (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ <b>дохутырым</b>, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-<b>терапевту</b> (лору, зубному, хирургу). || I need to make an appointment with a <b>general practitioner</b> (ENT, dentist, surgeon). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэм дохутыр егъэплъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *дохутыр: medical doctor, physician *Сымаджэм дохутыр егъэплъын: have the doctor look at a patient {{урысыбзэ}} *дохутыр: врач, доктор *Сымаджэм дохутыр егъэплъын: показать врачу пациента {{библиографие}} 5fanjlxgt7ggg65gbzurcy13z0wrcd6 0 5610 129779 68111 2026-10-21T10:43:45Z Rhdkabardian 5 129779 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=je:tʹǝsɐ'xǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=е- + [тӀыс] + -э + -х + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-етӏысэхын|Глагол лъэмыӏэс "етӏысэхын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #ЗыщӀыпӀэ тетӀысхьэн. #ЩӀым къыщыхутэн, уэгум къикӀыу щӀым тетӀысхьэн. #Елъэхъшэхын, щӀым хыхьэн. #ЩӀэтӀысыкӀын, щӀилъэфэн. #ЗэтеувыӀэн, увыӀэн. {{щапхъэхэр}} *Бульварым тет жыг лъабжьэм щӀэт тӀысыпӀэм ар [Зырамыку] етӀысэхащ. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} * Къербэч и тӀысыныгъэр псоми я гуапэу зэрыщытым и макъыр ину къыщыӀум, ар етӀысэхащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | ТӀысыт (<b>етӀысэхыт</b>). || <b>Садитесь</b>, пожалуйста. || Please <b>sit down</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Кхъухьлъатэр етӀысэхащ. *Унэр етӀысэхащ. *Псым хэлъ фӀейр етӀысэхащ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *етӏысэхын: 1. sit down 2. land (about an airplane, a bird) 3. settle (about buildings) 4. settle (about sediments) 5. lie down, calm down *Кхъухьлъатэр етӀысэхащ: the plane landed. *Унэр етӀысэхащ: the house settled. *Псым хэлъ фӀейр етӀысэхащ: the muck in the water settled. {{урысыбзэ}} *етӏысэхын: 1. присесть 2. приземлиться (о самолёте, птице) 3. осесть (о строениях) 4. осесть (об осадке) 5. улечься, успокоиться *Кхъухьлъатэр етӀысэхащ: самолет сел. *Унэр етӀысэхащ: дом осел. *Псым хэлъ фӀейр етӀысэхащ: грязь в воде осела. {{библиографие}} 6y8v6a4mv7hvpqx8x9xw491bwuezdzj 0 5916 129754 129665 2026-10-21T09:38:33Z Rhdkabardian 5 129754 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=je:ʔɐˈzɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=е- + [ӏэз] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-еӏэзэн|Глагол лъэмыӏэс "еӏэзэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым хущхъуэ ехьэлӀэн. {{щапхъэхэр}} *Мыщэм хуэзэу къифыщӀауэ, Е кхъуэпӀащэм къиуӀауэ нрашалӀэу Ӏэджэм сеӀэзакъэ. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ сыхуейщ гриппым <b>зэреӀэзэ</b> хущхъуэ. || Мне нужно средство <b>от</b> гриппа. || I need something <b>for</b> the flu. |- | КхъыӀэ, къызэтыт гум <b>зэреӀэзэ</b> каплъэ (плъыржьэрыр зыгъэупщӀыӀу) хущхъуэ. || Дай(-те) мне, пожалуйста, сердечные <b>капли</b> (жаропонижающее). || Please give me heart <b>drops</b> (fever reducer). |- ! !! !! нап. 175 |- | КӀуэцӀ узхэм <b>еӀэзэ</b> дохутырым (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-<b>терапевту</b> (лору, зубному, хирургу). || I need to make an appointment with a <b>general practitioner</b> (ENT, dentist, surgeon). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэм еӀэзэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *еӏэзэн: treat sb, provide medical assistance to sb. *Сымаджэм еӀэзэн: treat a patient. {{урысыбзэ}} *еӏэзэн: лечить кого-л. *Сымаджэм еӀэзэн: лечить больного. {{библиографие}} bznftlzq5ojghi5xvsy57n8sxwqtkpi 129755 129754 2026-10-21T09:40:02Z Rhdkabardian 5 129755 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=je:ʔɐˈzɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=е- + [ӏэз] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-еӏэзэн|Глагол лъэмыӏэс "еӏэзэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым хущхъуэ ехьэлӀэн. {{щапхъэхэр}} *Мыщэм хуэзэу къифыщӀауэ, Е кхъуэпӀащэм къиуӀауэ нрашалӀэу Ӏэджэм сеӀэзакъэ. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ сыхуейщ гриппым <b>зэреӀэзэ</b> хущхъуэ. || Мне нужно средство <b>от</b> гриппа. || I need something <b>for</b> the flu. |- | КхъыӀэ, къызэтыт гум <b>зэреӀэзэ</b> каплъэ (плъыржьэрыр зыгъэупщӀыӀу) хущхъуэ. || Дай(-те) мне, пожалуйста, сердечные <b>капли</b> (жаропонижающее). || Please give me heart <b>drops</b> (fever reducer). |- ! !! !! нап. 175 |- | КӀуэцӀ узхэм <b>еӀэзэ</b> дохутырым (тэмакъ, дзэ узым <b>еӀэзэ</b> дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-<b>терапевту</b> (лору, зубному, хирургу). || I need to make an appointment with a <b>general practitioner</b> (ENT, dentist, surgeon). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэм еӀэзэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *еӏэзэн: treat sb, provide medical assistance to sb. *Сымаджэм еӀэзэн: treat a patient. {{урысыбзэ}} *еӏэзэн: лечить кого-л. *Сымаджэм еӀэзэн: лечить больного. {{библиографие}} r6ffsmp7kkyss7xflx52pc136totdct 0 6504 129688 19777 2026-10-20T16:51:34Z Rhdkabardian 5 129688 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЫБЕЛДЖЫЛЫ БЖЫГЪЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=zǝ'bᶎɑ:nɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[з] + -ы + [бж] + -а + -н + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=зыбжан}} {{мыхьэнэ}} #ПыухыкӀауэ щымыт бжыгъэу мымащӀэ икӀи мыкуэд мыхьэнэр къызэрагъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} *Ижьырабгъу блыным Ӏэщэ-фащэ зэмылӀэужьыгъуэ зыбжанэ къыкӀэрощ. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 77 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Къат <b>зыбжанэу</b> зэтет унэхэр Налшык куэду дэтщ.|| Есть много <b>многоэтажных</b> домов в Нальчике. || There are a lot of <b>multi-storied</b> buildings in Nalchik. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ махуэ <b>зыбжанэ</b> хъуауэ сыгукъыдэмыжщ (сызэщымыщхъущ). || Я уже <b>несколько</b> дней плохо себя чувствую. || I’ve been feeling unwell <b>for a few</b> days. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *зыбжанэ: a few, several, not many {{урысыбзэ}} *зыбжанэ: несколько {{библиографие}} iavr79l1g3fqj7zdpe971yy26i9izfl 129689 129688 2026-10-20T16:52:37Z Rhdkabardian 5 129689 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЫБЕЛДЖЫЛЫ БЖЫГЪЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=zǝ'bᶎɑ:nɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[з] + -ы + [бж] + -а + -н + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=зыбжан}} {{мыхьэнэ}} #ПыухыкӀауэ щымыт бжыгъэу мымащӀэ икӀи мыкуэд мыхьэнэр къызэрагъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} *Ижьырабгъу блыным Ӏэщэ-фащэ зэмылӀэужьыгъуэ зыбжанэ къыкӀэрощ. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 77 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Къат <b>зыбжанэу</b> зэтет унэхэр Налшык куэду дэтщ.|| Есть много <b>многоэтажных</b> домов в Нальчике. || There are a lot of <b>multi-storied</b> buildings in Nalchik. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ махуэ <b>зыбжанэ</b> хъуауэ сыгукъыдэмыжщ (сызэщымыщхъущ). || Я уже <b>несколько</b> дней плохо себя чувствую. || I’ve been feeling unwell for <b>a few</b> days. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *зыбжанэ: a few, several, not many {{урысыбзэ}} *зыбжанэ: несколько {{библиографие}} ck371nkbi5le2yvc16jqn4nk0wxk2vf 0 6555 129796 114805 2026-10-21T11:47:50Z Rhdkabardian 5 129796 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=zǝtʹɐ'ɕʹǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зы- + [тӀэщӀ] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-зытӏэщӏын|Глагол лъэмыӏэс "зытӏэщӏын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Щыгъыныр зыщыхын, пцӀанэ зыщӀын. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>ЗытӀэщӀ</b>. || <b>Разденься(-тесь)</b>. || <b>Take off your clothes</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Гъуэлъыжыну зетӀэщӀ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *зытӏэщӏын: get undressed, take off your clothes *Гъуэлъыжыну зетӀэщӀ: [he] gets undressed to go to bed. {{урысыбзэ}} *зытӏэщӏын: раздеться *Гъуэлъыжыну зетӀэщӀ: раздеваеся, чтобы лечь спать {{библиографие}} puqgxb4b2025wnbv1aygr3nswjz5qop 0 7312 129746 116753 2026-10-21T09:21:02Z Rhdkabardian 5 129746 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=jǝ'ʔɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=и- + [Ӏ] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-иӏэн|Глагол лъэӏэс "иӏэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Бэяу, краскэ с. ху. зыгуэрым (п. п. щэкӀым) и фэм зегъэхъуэжын. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Чэсейр плъыжьу иӀэн. *Щхьэцыр пкъынэкӀэ иӀэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *иӏэн: dye, colour or paint sth. (for example, material or one’s hair) *Чэсейр плъыжьу иӀэн: dye madapollam *Щхьэцыр пкъынэкӀэ иӀэн: dye hair with henna. {{урысыбзэ}} *иӏэн: покрасить, выкрасить что-л. (напр. ткань, волосы) *Чэсейр плъыжьу иӀэн: покрасить мадаполам. *Щхьэцыр пкъынэкӀэ иӀэн: покрасить волосы хнами. {{библиографие}} <div style="float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:xx-small;"> {| class="wikitable" |- |+ Глагол лъэмыӀэс "ИӀЭН"-ым и спряженэ кӀэщӀыр |- ! !! Ит зэман !! БлэкӀа зэман !! КъэкӀуэну зэман |- ! !! !! щыӀэныгъэ (+) !! |- ! закъуэ япэ | сиӀэщ || сиӀащ || сиӀэнущ |- ! закъуэ 2-нэ | уиӀэщ || уиӀащ || уиӀэнущ |- ! закъуэ 3-нэ | иӀэщ || иӀащ || иӀэнущ |- ! куэд япэ | диӀэщ || диӀащ || диӀэнущ |- ! куэд 2-нэ | фиӀэщ || фиӀащ || фиӀэнущ |- ! куэд 3-нэ | яӀэщ || яӀащ || яӀэнущ |- ! !! !! щымыӀэныгъэ (-) !! |- ! закъуэ япэ | сиӀэкъым || сиӀакъым || сиӀэнукъым |- ! закъуэ 2-нэ | уиӀэкъым || уиӀакъым || уиӀэнукъым |- ! закъуэ 3-нэ | иӀэкъым || иӀакъым || иӀэнукъым |- ! куэд япэ | диӀэкъым || диӀакъым || диӀэнукъым |- ! куэд 2-нэ | фиӀэкъым || фиӀакъым || фиӀэнукъым |- ! куэд 3-нэ | яӀэкъым || яӀакъым || яӀэнукъым |- ! !! !! зэрыупщӀэ (?) !! |- ! закъуэ япэ | сиӀэ || сиӀа || сиӀэну |- ! закъуэ 2-нэ | уиӀэ || уиӀа || уиӀэну |- ! закъуэ 3-нэ | иӀэ || иӀа || иӀэну |- ! куэд япэ | диӀэ || диӀа || диӀэну |- ! куэд 2-нэ | фиӀэ || фиӀа || фиӀэну |- ! куэд 3-нэ | яӀэ || яӀа || яӀэну |- ! !! унафэ наклоненэ |- ! закъуэ 2-нэ + | иӀэ(т)! |- ! закъуэ 2-нэ - | уимыӀэ(т)! |- ! куэд 2-нэ + | фиӀэ(т)! |- ! куэд 2-нэ - | фимыӀэ(т)! |- |} </div> {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=jǝ'ʔɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=и- + [Ӏ] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-иӏэн1|Глагол лъэмыӏэс "иӏэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым зыгуэр (мылъку с. ху.) ейуэ щытын. #Зыгуэрым зыгуэр бгъэдэлъын. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 57 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Ӏэбу Ӏэди уади <b>иӀэщ</b>. || <b>У</b> Абу инструменты.|| Abu <b>has</b> some tools. |- ! !! !! нап. 62 |- || Ашэмэз адыгэ фащэ <b>иӀэщ</b>.|| Ашамаз <b>имеет</b> кабардинский национальный костюм. || Ashamaz <b>has</b> a Kabardian national costume. |- || Дахэуэси адыгэ фащэ <b>иӀэщ</b>.|| Дахауас также <b>имеет</b> кабардинский национальный костюм. || Dakhawas <b>has</b> a Kabardian national costume. |- ! !! !! нап. 63 |- || Дэ унэ хадэ <b>диӀэщ</b>.|| <b>У</b> нас огород. || We <b>have</b> a home garden. |- ! !! !! нап. 73 |- || Джэду анэжьым шыр <b>иӀэщ</b>.|| <b>У</b> старой мать-кошки котята.|| The old mother cat <b>has got</b> kittens. |- ! !! !! нап. 79 |- || Нащэми къуэпс <b>иӀэщ</b>.|| Огурец тоже <b>имеет</b> побеги.|| Cucumbers also <b>have</b> vines. |- || Абы къуэпс <b>иӀэ</b>?|| Оно <b>имеет</b> побеги?|| <b>Has</b> it <b>got</b> vines? |- ! !! !! нап. 81 |- | Сэ тхылъылъэ дахэ <b>сиӀэщ</b>. || <b>У меня</b> красивый ранец. || I <b>have got</b> a nice book bag. |- ! !! !! нап. 85 |- || Губгъуэм гъуэгу <b>иӀэщ</b>.|| <b>Есть</b> дорога через поле.|| <b>There is</b> a road in the field. |- ! !! !! нап. 87 |- || Дэ пхъэгулъей жыг <b>диӀэщ</b>.|| <b>У нас</b> сливовое дерево.|| We <b>have got</b> a cherry-plum tree. |- ! !! !! нап. 95 |- || Псым хъеру сыт <b>иӀэр</b>?|| Какая польза <b>есть у</b> воды?|| What <b>are</b> the benefits <b>of</b> water? |- ! !! !! нап. 103 |- || Цацэ мажьи гъуджи <b>иӀэщ</b>.|| <b>У</b> Цацы расчёска и зеркало.|| Tsatse <b>has</b> a comb and a mirror. |- ! !! !! нап. 106 |- || Дэ бжэн <b>диӀэщ</b>.|| <b>У</b> нас коза.|| We<b>’ve got</b> a goat. |- ! !! !! нап. 108 |- || Сэ зы шыпхъурэ дэлъхуитӀрэ <b>сиӀэщ</b>. || <b>У меня</b> одна сестра и два брата. || <b>I have got</b> one sister and two brothers. |- ! !! !! нап. 109 |- || ХьэматӀ шыпхъу цӀыкӀу <b>иӀэщ</b>, МадинэкӀэ еджэу. || <b>У</b> Хамата маленькая сестра по имени Мадина. || Hamat <b>has</b> a small sister by the name of Madina. |- || ХьэматӀи Мадини зэрыджэгу хьэпшып гъунэжу <b>яӀэщ</b>. || <b>У</b> Хамата и Мадины много игрушек. || Hamat and Madina <b>have</b> a lot of toys. |- ! !! !! нап. 111 |- || Мамэ ӀэщӀагъэфӀ <b>иӀэщ</b>. || <b>У</b> мамы хорошая профессия. || Mama <b>has</b> a good profession. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ Ӏэмал <b>имыӀэу</b> дохутыр зэбгъэплъын хуейщ. || Тебе (вам) <b>необходимо</b> обратиться к врачу. || You <b>need</b> to see a doctor. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Мылъку иӀэн. *Ахъшэ иӀэн *НыбжьэгъуфӀ иӀэн. *Къару иӀэн {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *иӏэн: 1. have or own sth (for example, a car) 2. have sb or sth, possess, have sb or sth in one’s disposition *Мылъку иӀэн: have property *Ахъшэ иӀэн: have money *НыбжьэгъуфӀ иӀэн: have a good friend *Къару иӀэн: have strength {{урысыбзэ}} *иӏэн: 1. иметь что-л. (напр. машину) 2. иметь кого-что-л., обладать, располагать кем-чем-л. *Мылъку иӀэн: иметь собственность *Ахъшэ иӀэн: иметь деньги *НыбжьэгъуфӀ иӀэн: иметь хорошего товарища *Къару иӀэн: иметь силу {{библиографие}} es4drindm63eerrn5tb6gp35lt2335t 0 8048 129699 121712 2026-10-20T19:39:50Z Rhdkabardian 5 129699 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=qʹǝdɐ'ᶎǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=къы- + дэ- + [ж] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-къыдэжын|Глагол лъэмыӏэс "къыдэжын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #ЖэкӀэ къыдэкӀын зыщӀыпӀэ (лъэсу е зыгуэрым ису, тесу). #ЩӀэуэ къудамэ къытекӀэн. #Жэн, зэхуаку гуэрым къыдэкӀыу (псыр). #Итыр къижу гъуанэу щытын (п. п. фэндырэ, пэгун). {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 78 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Ар къуэ куу зэвым <b>къыдож</b>.|| Она <b>течет через</b> глубокое узкое ущелье. || It <b>flows through</b> a deep narrow canyon. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *ЩӀалэ цӀыкӀур куэбжэм къыдэжащ. *Къуажэм къыдэжын. *Кхъужьейм къудамэ куэд къыдэжащ. *Псыр аузым къыдож. *Пэгуным къыдож. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *къыдэжын: 1. run or drive out of or away from swh in this direction 2. sprout 3. Flow from swh through swh (about a river) 4. leak (about dishes) *ЩӀалэ цӀыкӀур куэбжэм къыдэжащ: the boy ran out of the gates towards (us) *Къуажэм къыдэжын: drive out of the village *Кхъужьейм къудамэ куэд къыдэжащ: the pear tree sprouted a lot of branches. *Псыр аузым къыдож: the river flows through the valley. *Пэгуным къыдож: the bucket (pail) leaks. {{урысыбзэ}} *къыдэжын: 1. выбежать, выехать откуда-л. (сюда) 2. дать побеги 3. течь откуда-л. между чем-л. (о реке) 4. протекать (о посуде) *ЩӀалэ цӀыкӀур куэбжэм къыдэжащ: мальчик выбежал из ворот в (нашу) сторону. *Къуажэм къыдэжын: выехать из деревни *Кхъужьейм къудамэ куэд къыдэжащ: грушевое дерево дало много побегов-ветвей. *Псыр аузым къыдож: река течет через долину. *Пэгуным къыдож: ведро течет <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Гур къыдэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} 1. feel healthy, well; 2. be in a good mood, feel in good spirits {{псалъафэ-урысыбзэ}} 1. чувствовать себя здоровым 2. иметь хорошее настроение; быть в хорошем расположении духа. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сигу <b>къыдэжыркъым</b>. || Мне <b>нездоровится</b>. || I<b>’m not feeling well</b>. |} </div> </div> </div> </div> {{библиографие}} omzoytk7tjaxljrq118m1bxqzslk0ce 129793 129699 2026-10-21T11:35:03Z Rhdkabardian 5 129793 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=qʹǝdɐ'ᶎǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=къы- + дэ- + [ж] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-къыдэжын|Глагол лъэмыӏэс "къыдэжын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #ЖэкӀэ къыдэкӀын зыщӀыпӀэ (лъэсу е зыгуэрым ису, тесу). #ЩӀэуэ къудамэ къытекӀэн. #Жэн, зэхуаку гуэрым къыдэкӀыу (псыр). #Итыр къижу гъуанэу щытын (п. п. фэндырэ, пэгун). {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 78 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Ар къуэ куу зэвым <b>къыдож</b>.|| Она <b>течет через</b> глубокое узкое ущелье. || It <b>flows through</b> a deep narrow canyon. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *ЩӀалэ цӀыкӀур куэбжэм къыдэжащ. *Къуажэм къыдэжын. *Кхъужьейм къудамэ куэд къыдэжащ. *Псыр аузым къыдож. *Пэгуным къыдож. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *къыдэжын: 1. run or drive out of or away from swh in this direction 2. sprout 3. Flow from swh through swh (about a river) 4. leak (about dishes) *ЩӀалэ цӀыкӀур куэбжэм къыдэжащ: the boy ran out of the gates towards (us) *Къуажэм къыдэжын: drive out of the village *Кхъужьейм къудамэ куэд къыдэжащ: the pear tree sprouted a lot of branches. *Псыр аузым къыдож: the river flows through the valley. *Пэгуным къыдож: the bucket (pail) leaks. {{урысыбзэ}} *къыдэжын: 1. выбежать, выехать откуда-л. (сюда) 2. дать побеги 3. течь откуда-л. между чем-л. (о реке) 4. протекать (о посуде) *ЩӀалэ цӀыкӀур куэбжэм къыдэжащ: мальчик выбежал из ворот в (нашу) сторону. *Къуажэм къыдэжын: выехать из деревни *Кхъужьейм къудамэ куэд къыдэжащ: грушевое дерево дало много побегов-ветвей. *Псыр аузым къыдож: река течет через долину. *Пэгуным къыдож: ведро течет <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Гур къыдэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} 1. feel healthy, well; 2. be in a good mood, feel in good spirits {{псалъафэ-урысыбзэ}} 1. чувствовать себя здоровым 2. иметь хорошее настроение; быть в хорошем расположении духа. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сигу <b>къыдэжыркъым</b>. || Мне <b>нездоровится</b>. || I<b>’m not feeling well</b>. |- ! !! !! нап. 176 |- | Сыт лъандэрэ уигу <b>къыдэмыжрэ</b>? || Когда ты (вы) <b>почувствовал(—и) себя плохо</b>? || When <b>did</b> you <b>start feeling unwell</b>? |} </div> </div> </div> </div> {{библиографие}} 354w2xxwcok64jx31u5b5rriikopjqe 0 8144 129709 126894 2026-10-20T20:08:47Z Rhdkabardian 5 129709 wikitext text/x-wiki къыхыхьэн {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=qʹǝxǝ'ħɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=къы- + хы- + [хь] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-къыхыхьэн|Глагол лъэмыӏэс "къыхыхьэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #КӀуэурэ зыгуэрым хэт хъун, зыгуэрым я гъусэ хъун. #Ухэт хъун, щыщ хъун. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *къыхыхьэжын (къыхохьэж) {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *къыхыхьэн: 1. go in, enter (some mass) 2. join sth, become a member of sth *къыхыхьэжын (къыхохьэж): once again go back in, reenter (some mass) {{урысыбзэ}} *къыхыхьэн: 1. войти куда-л., во что-л. (в какую-л. массу) 2. вступить куда-л., стать членом чего-л. *къыхыхьэжын (къыхохьэж): снова, обратно войти куда-л., во что-л. (в какую-л. массу) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====ЩӀыӀэ къыхыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} catch cold, get a cold {{псалъафэ-урысыбзэ}} простудиться {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ щӀыӀэ <b>къысхыхьащ</b>. || Я <b>сильно простудился</b>. || I <b>caught a bad cold</b>. |} </div> </div> </div> </div> {{библиографие}} nnxl0a82eb3dvr8vxa7h1olfhby780l 0 8247 129715 116393 2026-10-20T20:20:55Z Rhdkabardian 5 129715 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=qʹɐʁɐɬɐ'ʁʷɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=къэ- + гъэ- + [лъэгъу] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-къэгъэлъэгъуэн|Глагол лъэӏэс "къэгъэлъэгъуэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Егъэплъын, къыкъуэгъэплъын, уеплъ хъуну наӀуэ къэщӀын. #Зэпкърыхын, наӀуэ къэщӀын (зыгуэрым и мыхьэнэр). {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Узэрысымаджэр уи фэм <b>къегъэлъагъуэ</b>. || У тебя (вас) болезненный <b>вид</b>. || I You <b>look</b> ill. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Спектакль къэгъэлъэгъуэн. *Ӏэзагъ къэгъэлъэгъуэн. *Тхылъым къыщагъэсэбэпа дамыгъэхэм къагъэлъагъуэр: symbols used in the book indicate. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *къэгъэлъэгъуэн: 1. show, put on, demonstrate 2. disclose or explain the contents or essence of sth. *Спектакль къэгъэлъэгъуэн: put on a play *Ӏэзагъ къэгъэлъэгъуэн: show that one is gifted, skilled or talented *Тхылъым къыщагъэсэбэпа дамыгъэхэм къагъэлъагъуэр: symbols used in the book indicate. {{урысыбзэ}} *къэгъэлъэгъуэн: 1. показать, продемонстрировать что-л. 2. раскрыть, объяснить содержание, сущность чего-л. *Спектакль къэгъэлъэгъуэн: ставить спектакль *Ӏэзагъ къэгъэлъэгъуэн: показать способность, талант, ловкость, мастерство *Тхылъым къыщагъэсэбэпа дамыгъэхэм къагъэлъагъуэр: указатель символов, использованных в книге. {{библиографие}} 0jr8c2mqfydbflllz8foy4d2zq97fc6 129716 129715 2026-10-20T20:21:36Z Rhdkabardian 5 129716 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=qʹɐʁɐɬɐ'ʁʷɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=къэ- + гъэ- + [лъэгъу] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-къэгъэлъэгъуэн|Глагол лъэӏэс "къэгъэлъэгъуэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Егъэплъын, къыкъуэгъэплъын, уеплъ хъуну наӀуэ къэщӀын. #Зэпкърыхын, наӀуэ къэщӀын (зыгуэрым и мыхьэнэр). {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Узэрысымаджэр уи фэм <b>къегъэлъагъуэ</b>. || У тебя (вас) болезненный <b>вид</b>. || You <b>look</b> ill. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Спектакль къэгъэлъэгъуэн. *Ӏэзагъ къэгъэлъэгъуэн. *Тхылъым къыщагъэсэбэпа дамыгъэхэм къагъэлъагъуэр: symbols used in the book indicate. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *къэгъэлъэгъуэн: 1. show, put on, demonstrate 2. disclose or explain the contents or essence of sth. *Спектакль къэгъэлъэгъуэн: put on a play *Ӏэзагъ къэгъэлъэгъуэн: show that one is gifted, skilled or talented *Тхылъым къыщагъэсэбэпа дамыгъэхэм къагъэлъагъуэр: symbols used in the book indicate. {{урысыбзэ}} *къэгъэлъэгъуэн: 1. показать, продемонстрировать что-л. 2. раскрыть, объяснить содержание, сущность чего-л. *Спектакль къэгъэлъэгъуэн: ставить спектакль *Ӏэзагъ къэгъэлъэгъуэн: показать способность, талант, ловкость, мастерство *Тхылъым къыщагъэсэбэпа дамыгъэхэм къагъэлъагъуэр: указатель символов, использованных в книге. {{библиографие}} 8fxf6herh28aqlwexw5gsd3d4uru5kv 0 8271 129774 116158 2026-10-21T10:26:21Z Rhdkabardian 5 129774 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=qʹɐ'kʹʷɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=къэ- + [кӀу] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-къэкӏуэн|Глагол лъэмыӏэс "къэкӏуэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Къэсын, къекӀуэлӀэн, къэунэтӀын. {{щапхъэхэр}} *Къарууищэм къафӀэкӀауэ КъокӀуэр, къокӀуэр щӀалэ бланэр. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Си къэжьын <b>къокӀуэ</b>. || Меня <b>тошнит</b>. || I <b>feel</b> nauseous. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *къэкӀуэфын {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *къэкӏуэн: come (walk, ride, drive or travel) here *къэкӀуэфын: be able to come {{урысыбзэ}} *къэкӏуэн: идти, ехать, направляться (сюда) *къэкӀуэфын: мочь идти, быть в состоянии идти <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====[И] насып къэкӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get lucky, his ship has come in, enter a period of good fortune {{псалъафэ-урысыбзэ}} счастье пришло {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 1264raoju5l526xrn2m8kbnsnyiuxhg 129775 129774 2026-10-21T10:29:29Z Rhdkabardian 5 129775 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=qʹɐ'kʹʷɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=къэ- + [кӀу] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-къэкӏуэн|Глагол лъэмыӏэс "къэкӏуэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Къэсын, къекӀуэлӀэн, къэунэтӀын. {{щапхъэхэр}} *Къарууищэм къафӀэкӀауэ КъокӀуэр, къокӀуэр щӀалэ бланэр. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}} {{зэпхахэр}} *къэкӀуэфын {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *къэкӏуэн: come (walk, ride, drive or travel) here *къэкӀуэфын: be able to come {{урысыбзэ}} *къэкӏуэн: идти, ехать, направляться (сюда) *къэкӀуэфын: мочь идти, быть в состоянии идти <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====[И] къэжьын къэкӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make sick, nauseous {{псалъафэ-урысыбзэ}} тошнить, мутить. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Си къэжьын <b>къокӀуэ</b>. || Меня <b>тошнит</b>. || I <b>feel</b> nauseous. |} ====[И] насып къэкӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get lucky, his ship has come in, enter a period of good fortune {{псалъафэ-урысыбзэ}} счастье пришло {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} bo5vl73zmgqcxvhm1uhhqs6pnuekrhu 0 8488 129751 26247 2026-10-21T09:33:29Z Rhdkabardian 5 129751 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=kʹʷɐtʹs}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=кӀуэцӀ}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=кӀуэцӀ}} {{мыхьэнэ}} #Псэущхьэхэм я кӀуэцӀым илъ псори. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Ӏэщ кӀуэцӀыр къидзын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *кӏуэцӏ: innards, entrails, viscera *Ӏэщ кӀуэцӀыр къидзын: throw out the cattle innards {{урысыбзэ}} *кӏуэцӏ: внутренности *Ӏэщ кӀуэцӀыр къидзын: выбросить внутренности скота. <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====КӀуэцӀ псом зегъазэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} my insides are turning over {{псалъафэ-урысыбзэ}} все нутро переворачивается. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====КӀуэцӀ уз==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} internal diseases {{псалъафэ-урысыбзэ}} внутренние болезни. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>КӀуэцӀ</b> узхэм еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-<b>терапевту</b> (лору, зубному, хирургу). || I need to make an appointment with a <b>general practitioner</b> (ENT, dentist, surgeon). |} </div> </div> ====КӀуэцӀкӀэ ныкъуэкъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} protest internally {{псалъафэ-урысыбзэ}} внутренне протестовать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====КӀуэцӀыр къихын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} kill sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} убить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====КӀуэцӀыр кърисыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} burn inside (about a person) {{псалъафэ-урысыбзэ}} жечь внутри (о человеке). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====КӀуэцӀыр къриӀуэнтӀыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} turn inside out – about one’s innards {{псалъафэ-урысыбзэ}} выворачиваться — о внутренностях. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=kʹʷɐtʹs}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=кӀуэцӀ}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=кӀуэцӀ}} {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым ику. {{щапхъэхэр}} *Абы хуэдизкӀэ пщӀантӀэр лъагэу мывэ сэрейкӀэ къэщӀыхьати, махъшэ утесми удэплъыфынутэкъым пщӀантӀэ кӀуэцӀым. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} * МафӀэр къэлыдащ, пщыӀэ кӀуэцӀыр нэху хъуащ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Т.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *кӏуэцӏ: the inner or inside part of sth (for example, a courtyard) {{урысыбзэ}} *кӏуэцӏ: внутренняя часть чего-л. (напр. двора) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====[И] кӀуэцӀым изэрыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} find yourself or be swh inside of sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} очутиться, оказаться где-л. внутри чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=kʹʷɐtʹs}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=кӀуэцӀ}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=кӀуэцӀ}} {{мыхьэнэ}} #Еплъ "псалъафэ зэпыщӀахэр". {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *кӏуэцӏ: See "псалъафэ зэпыщӀахэр" {{урысыбзэ}} *кӏуэцӏ: См. "псалъафэ зэпыщӀахэр" <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====и кӀуэцӀкӀэ (и кӀуэцӀым)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Къриубыдэу (зэманым хужаӀэ). {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} during, for the duration of, throughout {{псалъафэ-урысыбзэ}} в течение {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Илъэсищэ блэкӀам и кӀуэцӀкӀэ Къэбэрдейм псэукӀэ иӀар ПащӀэм и творчествэм къыхощ. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} </div> </div> {{библиографие}} isxxx7nzc7248182s3jzxaxzqdhzcha 129752 129751 2026-10-21T09:34:15Z Rhdkabardian 5 129752 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=kʹʷɐtʹs}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=кӀуэцӀ}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=кӀуэцӀ}} {{мыхьэнэ}} #Псэущхьэхэм я кӀуэцӀым илъ псори. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Ӏэщ кӀуэцӀыр къидзын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *кӏуэцӏ: innards, entrails, viscera *Ӏэщ кӀуэцӀыр къидзын: throw out the cattle innards {{урысыбзэ}} *кӏуэцӏ: внутренности *Ӏэщ кӀуэцӀыр къидзын: выбросить внутренности скота. <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====КӀуэцӀ псом зегъазэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} my insides are turning over {{псалъафэ-урысыбзэ}} все нутро переворачивается. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====КӀуэцӀ уз==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} internal diseases {{псалъафэ-урысыбзэ}} внутренние болезни. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>КӀуэцӀ</b> узхэм еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к <b>врачу-терапевту</b> (лору, зубному, хирургу). || I need to make an appointment with a <b>general practitioner</b> (ENT, dentist, surgeon). |} </div> </div> ====КӀуэцӀкӀэ ныкъуэкъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} protest internally {{псалъафэ-урысыбзэ}} внутренне протестовать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====КӀуэцӀыр къихын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} kill sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} убить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====КӀуэцӀыр кърисыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} burn inside (about a person) {{псалъафэ-урысыбзэ}} жечь внутри (о человеке). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====КӀуэцӀыр къриӀуэнтӀыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} turn inside out – about one’s innards {{псалъафэ-урысыбзэ}} выворачиваться — о внутренностях. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=kʹʷɐtʹs}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=кӀуэцӀ}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=кӀуэцӀ}} {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым ику. {{щапхъэхэр}} *Абы хуэдизкӀэ пщӀантӀэр лъагэу мывэ сэрейкӀэ къэщӀыхьати, махъшэ утесми удэплъыфынутэкъым пщӀантӀэ кӀуэцӀым. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} * МафӀэр къэлыдащ, пщыӀэ кӀуэцӀыр нэху хъуащ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Т.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *кӏуэцӏ: the inner or inside part of sth (for example, a courtyard) {{урысыбзэ}} *кӏуэцӏ: внутренняя часть чего-л. (напр. двора) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====[И] кӀуэцӀым изэрыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} find yourself or be swh inside of sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} очутиться, оказаться где-л. внутри чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=kʹʷɐtʹs}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=кӀуэцӀ}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=кӀуэцӀ}} {{мыхьэнэ}} #Еплъ "псалъафэ зэпыщӀахэр". {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *кӏуэцӏ: See "псалъафэ зэпыщӀахэр" {{урысыбзэ}} *кӏуэцӏ: См. "псалъафэ зэпыщӀахэр" <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====и кӀуэцӀкӀэ (и кӀуэцӀым)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Къриубыдэу (зэманым хужаӀэ). {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} during, for the duration of, throughout {{псалъафэ-урысыбзэ}} в течение {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Илъэсищэ блэкӀам и кӀуэцӀкӀэ Къэбэрдейм псэукӀэ иӀар ПащӀэм и творчествэм къыхощ. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} </div> </div> {{библиографие}} a2jj1yjkwmfcbha4xbf06ea4lz3neu0 0 9187 129703 27971 2026-10-20T19:50:30Z Rhdkabardian 5 129703 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ˈɮɑ:ʑɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[лажь] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=лажь}} {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым иӀэ дагъуэ, щыщӀэныгъэ, сэкъат. #БэӀутӀэӀу, насыпыншагъэ, гузэвэгъуэшхуэ, нэщхъеягъуэшхуэ, гуауэшхуэ, бэлыхь. #Зыгуэрым и зэран, и къуаншагъэ. {{щапхъэхэр}} *Лажьэр упщӀэу къакӀуэркъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} *— Сыт си лажьэ? — жери Хьэсанши жыгыщхьэм къохыж. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} * Ди пашэм и фызыр щихъуэжкӀэ, дэ ди лажьэр сыт? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сыт уи <b>лажьэр</b>? || Что <b>с тобой (вами)</b>? || What<b>’s wrong with</b> you? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэм и лажьэр зэхэгъэкӀын. *Моторым и лажьэр къэхутэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *лажьэ: 1. lack, defect, flaw, problem 2. grief, misfortune, calamity 3. wrongdoing, fault, misconduct *Сымаджэм и лажьэр зэхэгъэкӀын: determine the patients problem. *Моторым и лажьэр къэхутэн: analyse the problem with a motor. {{урысыбзэ}} *лажьэ: 1. недостаток, дефект, изъян 2. горе, беда, несчастье 3. вина, провинность, проступок *Сымаджэм и лажьэр зэхэгъэкӀын: определить проблему больного. *Моторым и лажьэр къэхутэн: исследовать проблему с мотором. <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Лажьэ гъуэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get what one deserves, get one's just reward. {{псалъафэ-урысыбзэ}} поделом [ему] (букв. получить по заслугам). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Улажьэм, лыжь пшхынщ, умылажьэм, лажьэ бгъуэтынщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} ====[И] лажьэ екӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} bother sb, cause damage or harm to sb or sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} помешать кому-чему-л., нанести урон кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Лажьэ иӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be guilty of sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть виновным в чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Къанщобийрэ Асиятрэ лажьэ яӀэкъым, къуаншэр уэращ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Лажьэ хъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} end up in a catastrophe or disaster. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обернуться бедой, несчастьем. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Фэбжьыр лажьэ хъун. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Лажьэм ихьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} may grief befall you! {{псалъафэ-урысыбзэ}} да постигнет тебя горе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Лажьэр зыкӀуэцӀыхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} may grief befall you! {{псалъафэ-урысыбзэ}} пусть постигнет тебя горе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Лажьэр зытехуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} may grief befall you! {{псалъафэ-урысыбзэ}} пусть постигнет тебя горе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[Зи] лажьэр кӀуэдын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} may all your troubles and diseases disappear! {{псалъафэ-урысыбзэ}} пусть сгинут все беды, болезни. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} — А, уи лажьэр укӀуэд, ар къытхуэпщӀэмэ, нэгъуэщӀ дыху ей, — жаӀащ жылэм. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}} ====Лажьэу шхэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} live by honest work. {{псалъафэ-урысыбзэ}} жить честным трудом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====О лажьэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} My God! {{псалъафэ-урысыбзэ}} о боже! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зэмыфэгъуу, о лажьэ, дзыгъуэжь бын. Дзыгъуэжь быныр, о лажьэ, къыдоуасэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ад. ӀуэрыӀу.}} ====[И] щхьэр и лажьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a lot of (one’s own) cares, worries, troubles {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь множество [своих] забот. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} iclieulejuh4m1muhuug8mfdmqd3ss7 129704 129703 2026-10-20T19:51:39Z Rhdkabardian 5 129704 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ˈɮɑ:ʑɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[лажь] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=лажь}} {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым иӀэ дагъуэ, щыщӀэныгъэ, сэкъат. #БэӀутӀэӀу, насыпыншагъэ, гузэвэгъуэшхуэ, нэщхъеягъуэшхуэ, гуауэшхуэ, бэлыхь. #Зыгуэрым и зэран, и къуаншагъэ. {{щапхъэхэр}} *Лажьэр упщӀэу къакӀуэркъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} *— Сыт си лажьэ? — жери Хьэсанши жыгыщхьэм къохыж. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} * Ди пашэм и фызыр щихъуэжкӀэ, дэ ди лажьэр сыт? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сыт уи <b>лажьэр</b>? || Что <b>с</b> тобой (вами)? || What<b>’s wrong with</b> you? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сымаджэм и лажьэр зэхэгъэкӀын. *Моторым и лажьэр къэхутэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *лажьэ: 1. lack, defect, flaw, problem 2. grief, misfortune, calamity 3. wrongdoing, fault, misconduct *Сымаджэм и лажьэр зэхэгъэкӀын: determine the patients problem. *Моторым и лажьэр къэхутэн: analyse the problem with a motor. {{урысыбзэ}} *лажьэ: 1. недостаток, дефект, изъян 2. горе, беда, несчастье 3. вина, провинность, проступок *Сымаджэм и лажьэр зэхэгъэкӀын: определить проблему больного. *Моторым и лажьэр къэхутэн: исследовать проблему с мотором. <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Лажьэ гъуэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get what one deserves, get one's just reward. {{псалъафэ-урысыбзэ}} поделом [ему] (букв. получить по заслугам). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Улажьэм, лыжь пшхынщ, умылажьэм, лажьэ бгъуэтынщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} ====[И] лажьэ екӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} bother sb, cause damage or harm to sb or sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} помешать кому-чему-л., нанести урон кому-чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Лажьэ иӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be guilty of sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть виновным в чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Къанщобийрэ Асиятрэ лажьэ яӀэкъым, къуаншэр уэращ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Лажьэ хъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} end up in a catastrophe or disaster. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обернуться бедой, несчастьем. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Фэбжьыр лажьэ хъун. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Лажьэм ихьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} may grief befall you! {{псалъафэ-урысыбзэ}} да постигнет тебя горе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Лажьэр зыкӀуэцӀыхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} may grief befall you! {{псалъафэ-урысыбзэ}} пусть постигнет тебя горе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Лажьэр зытехуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} may grief befall you! {{псалъафэ-урысыбзэ}} пусть постигнет тебя горе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[Зи] лажьэр кӀуэдын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} may all your troubles and diseases disappear! {{псалъафэ-урысыбзэ}} пусть сгинут все беды, болезни. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} — А, уи лажьэр укӀуэд, ар къытхуэпщӀэмэ, нэгъуэщӀ дыху ей, — жаӀащ жылэм. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}} ====Лажьэу шхэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} live by honest work. {{псалъафэ-урысыбзэ}} жить честным трудом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====О лажьэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} My God! {{псалъафэ-урысыбзэ}} о боже! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зэмыфэгъуу, о лажьэ, дзыгъуэжь бын. Дзыгъуэжь быныр, о лажьэ, къыдоуасэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ад. ӀуэрыӀу.}} ====[И] щхьэр и лажьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a lot of (one’s own) cares, worries, troubles {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь множество [своих] забот. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 01ga9104srukrkexraynnbwk6moxgu7 0 9297 129790 28293 2026-10-21T11:23:51Z Rhdkabardian 5 129790 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПОСЛЕЛОГ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='ɬɑ:ndɐrɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[лъанд] + -э + -рэ}} {{мыхьэнэ}} #Ӏуэхугъуэ зытепсэлъыхьыр щыщӀидза блэкӀа зэман гуэр къэзыгъэлъагъуэ псалъэм и гъусэу къокӀуэ. {{щапхъэхэр}} *Дыгъуасэ лъандэрэ зэпыу имыӀэу жьы къопщэ. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сыт <b>лъандэрэ</b> уигу къыдэмыжрэ? || <b>Когда</b> ты (вы) почувствовал(—и) себя плохо? || <b>When</b> did you start feeling unwell? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Абы лъандэрэ псы куэд жащ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *лъандэрэ: since, as from, as of, starting (used when referring to the time that is the starting moment of sth.) *Абы лъандэрэ псы куэд жащ: since then, a lot of water has been flowing. {{урысыбзэ}} *лъандэрэ: с, со (употребляется при указании на время, являющееся начальным моментом чего-л.) *Абы лъандэрэ псы куэд жащ: с тех пор, течет много воды. {{библиографие}} e33rcucgb59ua7uej3dn4bj6rruslhl 0 9341 129732 129564 2026-10-21T07:53:18Z Rhdkabardian 5 129732 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Illu_stomach.jpg|лъатэ (1) Stomach_of_a_beef.png|лъатэ (2-е) </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='ɬɑ:tɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[лъат] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=лъат}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхум и кӀуэцӀым щыщ Ӏыхьэ, ерыскъыр зыгъэткӀур. #Псэущхьэ жьэгъуашхэм и кӀуэцӀым щыщ Ӏыхьэ, ишхар зыгъэткӀур. {{щапхъэхэр}} *Линэ и лъатэр къезауэу яшэжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | КхъыӀэ, къызэт псчэ (щхьэ уз, <b>лъатэ</b> уз) хущхъуэ. || Дай(-те) мне, пожалуйста, средство от кашля (головной боли, <b>желудочной</b> боли). || Please give me something for a cough (headache, <b>stomachache</b>). |- ! !! !! нап. 175 |- | Сэ си щхьэр (си <b>гур</b>, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || У меня болит голова (<b>сердце</b>, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || I have a headache (<b>heart</b>ache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Мэл лъатэ. *Былым лъатэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *лъатэ: 1. stomach (in humans) 2. abomasum, maw, rennet-bag, reed tripe *Мэл лъатэ: sheep's abomasum *Былым лъатэ: beef abomasum {{урысыбзэ}} *лъатэ: 1. желудок (у человека) 2. сычуг *Мэл лъатэ: овечий сычуг *Былым лъатэ: скотный сычуг {{библиографие}} 7hu731qua1ntccfugrs96kg1b47grqd 129733 129732 2026-10-21T07:55:55Z Rhdkabardian 5 129733 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Illu_stomach.jpg|лъатэ (1) Stomach_of_a_beef.png|лъатэ (2-е) </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='ɬɑ:tɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[лъат] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=лъат}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхум и кӀуэцӀым щыщ Ӏыхьэ, ерыскъыр зыгъэткӀур. #Псэущхьэ жьэгъуашхэм и кӀуэцӀым щыщ Ӏыхьэ, ишхар зыгъэткӀур. {{щапхъэхэр}} *Линэ и лъатэр къезауэу яшэжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | КхъыӀэ, къызэт псчэ (щхьэ уз, <b>лъатэ</b> уз) хущхъуэ. || Дай(-те) мне, пожалуйста, средство от кашля (головной боли, <b>желудочной</b> боли). || Please give me something for a cough (headache, <b>stomachache</b>). |- ! !! !! нап. 175 |- | Сэ си щхьэр (си гур, <b>лъатэр</b>, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || У меня болит голова (сердце, <b>желудок</b>, ухо, горло, зуб, поясница). || I have a headache (heartache, <b>stomach</b>ache, earache, sore throat, toothache, back pain). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Мэл лъатэ. *Былым лъатэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *лъатэ: 1. stomach (in humans) 2. abomasum, maw, rennet-bag, reed tripe *Мэл лъатэ: sheep's abomasum *Былым лъатэ: beef abomasum {{урысыбзэ}} *лъатэ: 1. желудок (у человека) 2. сычуг *Мэл лъатэ: овечий сычуг *Былым лъатэ: скотный сычуг {{библиографие}} 3rx29rh6mdh69rcnz52nowzclyfuavx 129734 129733 2026-10-21T07:56:32Z Rhdkabardian 5 129734 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Illu_stomach.jpg|лъатэ (1) Stomach_of_a_beef.png|лъатэ (2-е) </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='ɬɑ:tɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[лъат] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=лъат}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхум и кӀуэцӀым щыщ Ӏыхьэ, ерыскъыр зыгъэткӀур. #Псэущхьэ жьэгъуашхэм и кӀуэцӀым щыщ Ӏыхьэ, ишхар зыгъэткӀур. {{щапхъэхэр}} *Линэ и лъатэр къезауэу яшэжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | КхъыӀэ, къызэт псчэ (щхьэ уз, <b>лъатэ</b> уз) хущхъуэ. || Дай(-те) мне, пожалуйста, средство от кашля (головной боли, <b>желудочной</b> боли). || Please give me something for a cough (headache, <b>stomach</b>ache). |- ! !! !! нап. 175 |- | Сэ си щхьэр (си гур, <b>лъатэр</b>, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || У меня болит голова (сердце, <b>желудок</b>, ухо, горло, зуб, поясница). || I have a headache (heartache, <b>stomach</b>ache, earache, sore throat, toothache, back pain). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Мэл лъатэ. *Былым лъатэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *лъатэ: 1. stomach (in humans) 2. abomasum, maw, rennet-bag, reed tripe *Мэл лъатэ: sheep's abomasum *Былым лъатэ: beef abomasum {{урысыбзэ}} *лъатэ: 1. желудок (у человека) 2. сычуг *Мэл лъатэ: овечий сычуг *Былым лъатэ: скотный сычуг {{библиографие}} 2d0tfn4etw9le9c5p17hdgxkqfhx29f 0 10051 129687 30295 2026-10-20T16:49:06Z Rhdkabardian 5 129687 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='mɑ:xʷɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[маху] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=маху}} {{мыхьэнэ}} #Дыгъэр къыщыкъуэкӀымрэ щыкъухьэжымрэ яку дэлъ зэман, а зэманым къриубыдэ. #Сыхьэт 24 хъу зэман мардэ. #Зы Ӏуэхугъуэ гуэрым и зэман тэмэм; календарым и зэман пыухыкӀа. {{щапхъэхэр}} *Зэгуэрым Батэрэз зы махуэ гъуэгуанэкӀэ ӀукӀауэ хуей мэз ин бэлыхьым къыщыхутащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 64 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Кэлэмэтрэ Хьикмэтрэ <b>махуэм</b> пыӀэ щырыщ ядыф.|| Каламат и Хикмат шьют по три шляпы <b>в день</b>. || Kalamat and Hikmat can each sew three hats <b>a day</b>. |- ! !! !! нап. 84 |- || Лэжьэгъуэ <b>махуэщ</b>.|| Сегодня – рабочий <b>день</b>.|| It is a <b>workday</b>. |- ! !! !! нап. 94 |- || ЩӀымахуэм <b>махуэр</b> кӀэщӀщ, жэщыр кӀыхьщ.|| Зимой, <b>день</b> короткий и ночь длинная.|| In winter <b>the day</b> is short and the night is long. |- ! !! !! нап. 109 |- || Зы <b>махуэ</b> гуэрым а тӀум джэгун щӀадзащ. || <b>Однажды</b>, эти двое начали играть. || One <b>day</b> the two (of them) began to play. |- ! !! !! нап. 112 |- || Дунейр щыхуабэм деж, <b>махуэм</b> Ӏэщыр мэхъуакӀуэ, жэщым бэкхъым щӀэтщ. || Когда погода теплая, <b>днём</b> скот пасётся, а ночью находится в коровнике. || When the weather is warm, <b>during the day</b> the cattle graze, (and) at night they are in the cowshed. |- ! !! !! нап. 116 |- || Сэ а <b>махуэм</b> зы блын и лъабжьэ зящ. || В тот <b>день</b>, я побелил низ одной стены. || That <b>day</b> I whitewashed the bottom of one wall. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ <b>махуэ</b> зыбжанэ хъуауэ сыгукъыдэмыжщ (сызэщымыщхъущ). || Я уже несколько <b>дней</b> плохо себя чувствую. || I’ve been feeling unwell for a few <b>days</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Мэрем махуэ. *ЗэныбжьэгъуитӀыр щызэхуэзэну махуэмкӀэ зэгурыӀуащ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *махуэ: 1. day (not night) 2. day (24 hour period) 3. day, date (of the month) *Мэрем махуэ: Friday *ЗэныбжьэгъуитӀыр щызэхуэзэну махуэмкӀэ зэгурыӀуащ: the two friends agreed on what day to meet. {{урысыбзэ}} *махуэ: 1. День || дневной 2. день (сутки) 3. день (дата) *Мэрем махуэ: пятница *ЗэныбжьэгъуитӀыр щызэхуэзэну махуэмкӀэ зэгурыӀуащ: два друга согласились о дне встречи. <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Махуэ енкӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} all day, the whole day {{псалъафэ-урысыбзэ}} целый день. {{псалъафэ-зэпхахэр}} МахуэенкӀэ пэплъэн. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уи махуэ фӀыуэ!==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} Good day! {{псалъафэ-урысыбзэ}} добрый день! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Махуэ шэджагъуэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in broad daylight {{псалъафэ-урысыбзэ}} средь бела дня. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Махуэм зибзыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become clear or cloudless (about the day) {{псалъафэ-урысыбзэ}} проясниться - о дне. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Махуэм кӀэрыхун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become shorter (about the day) {{псалъафэ-урысыбзэ}} становиться короче - о дне. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Махуэм кӀэричын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become shorter (about the day) {{псалъафэ-урысыбзэ}} становиться короче - о дне. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Махуэпс емыгъэфэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be the death (of); worry to death; hound to death {{псалъафэ-урысыбзэ}} сжить кого-л. со света (со свету); уничтожить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Дзу сыкъищӀауэ уафэм сабэр дрепхъей, махуэпс сримыгъэфэну тхьэ еӀуэ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====Махуэр гъэкӀуэдын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose a day {{псалъафэ-урысыбзэ}} потерять день. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уи махуэр кӀыхь ухъу!==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} may your day be good (long) {{псалъафэ-урысыбзэ}} Будь добрым твой день! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Махуэр кӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} go by – about a day {{псалъафэ-урысыбзэ}} пройти - о дне. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мис апхуэдэу макӀуэр махуэр, Сыт къащыщӀми яфӀэзахуэу. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====Махуэр къытеункӀыфӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make the day dark, unfortunate {{псалъафэ-урысыбзэ}} омрачиться, стать несчастным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] махуэр къыхуэкӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} befall sb (fate) {{псалъафэ-урысыбзэ}} постичь чью-л. участь. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Дэтхэнэ зыми ищӀэжт Бот и махуэр къыхуэкӀуэнкӀэ зэрыхъунур. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} ====[И] махуитӀ зэхуэмыдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become painful {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть болезненным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПЛЪЫФЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='mɑ:xʷɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[маху] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=маху}} {{мыхьэнэ}} #Угъурлы, насыпыфӀэ. {{щапхъэхэр}} *- Теувэнущ ар гъуэгу захуэ, ухъу уэ, щӀалэр, щӀалэ махуэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *махуэ: good, fortunate, bright {{урысыбзэ}} *махуэ: добрый, счастливый <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Бжэгъулъэ махуэ хэтӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} drive a lucky stake {{псалъафэ-урысыбзэ}} вбить счастливый кол {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Гъуэгу махуэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} bon voyage! have a pleasant trip! {{псалъафэ-урысыбзэ}} счастливого пути! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Жьэ махуэ ипсэлъыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} say sth that brings good luck {{псалъафэ-урысыбзэ}} сказать что-л. к счастью {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Жьыщхьэ махуэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} reach a happy old age {{псалъафэ-урысыбзэ}} обрести счастливую старость {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Илъэсищэ щрикъу махуэр езы дадэм щыгъупщами, ящӀэр псоми жьыщхьэ махуэр къызэрыхъурэ дапщэ хъуами. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====Лъапэ махуэ къипхьауэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} may there be good fortune in your home {{псалъафэ-урысыбзэ}} да будет счастье в вашем доме! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Лъапэ махуэ къыухьэжьэж!==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} a wish for health and good fortune – when addressing a person who has recovered from an illness. {{псалъафэ-урысыбзэ}} пожелание здоровья, счастья – при обращении к выздоровевшему. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Лъапэ махуэ къыщӀыухьэ!==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} may your arrival bring good fortune! {{псалъафэ-урысыбзэ}} да будет твой приход счастливым! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Махуэ ухъу!==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} I wish you good luck. {{псалъафэ-урысыбзэ}} Пусть принесёт тебе счастье! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Махуэ хуэхъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} turn out to be successful, lucky or fortunate for sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} оказаться удачным, счастливым для кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} t4ao3qsr9hp79khqy4lvj4itfnybgik 0 10196 129794 30718 2026-10-21T11:38:48Z Rhdkabardian 5 129794 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=НАРЕЧИЕ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=mǝb'de:ᶎ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[м] + -ы + -б + [деж]}} {{мыхьэнэ}} #Мыбы и деж, мы щӀыпӀэм. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Мыбдеж</b> узрэ? || <b>Здесь</b> больно? || Does it hurt <b>here</b>? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Мыбдеж щытын. *Мыбдеж къыщыувыӀэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *мыбдеж: here, in this location, in this direction *Мыбдеж щытын: stand here *Мыбдеж къыщыувыӀэн: stop here {{урысыбзэ}} *мыбдеж: здесь, тут, сюда *Мыбдеж щытын: стоять здесь *Мыбдеж къыщыувыӀэн: остановиться здесь {{библиографие}} d6qamsgufpoxcgu5ts7n17l6u7qy27d 0 10831 129770 103114 2026-10-21T10:17:01Z Rhdkabardian 5 129770 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Menschliches_auge.jpg|нэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=nɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[н] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=н}} {{мыхьэнэ}} #Зэрыплъэу, зэрилъагъуу цӀыхум, псэущхьэм иӀэр. #Шыбзэ, чымчыр сыт хуэдэхэм я гъуанэ цӀыкӀухэр, безым иӀэ кумбыгъэ цӀыкӀухэр. {{щапхъэхэр}} *Гур мыплъэмэ, нэм илъагъукъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} * Нэм илъагъур щхьэм и уасэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 90 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Бадзэм и <b>нэр</b> жанщ.|| У мухи острые <b>глаза</b>.|| Flies have got sharp <b>eyes</b>. |- |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ си <b>нэр</b> мэуз. || У меня болят <b>глаза</b>. || My <b>eyes</b> hurt. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Шыбзэм и нэ. *Бжьэм хьэкӀуэм иӀэ нэ цӀыкӀухэм фо иракӀэри и щхьэр безкӀэ яуэжыр. *Мастэм и нэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *нэ: 1. eye 2. opening, hole, eye, cell in sth *Шыбзэм и нэ: the openings of a sieve *Бжьэм хьэкӀуэм иӀэ нэ цӀыкӀухэм фо иракӀэри и щхьэр безкӀэ яуэжыр: bees put the honey in the comb cells and seal them with wax. *Мастэм и нэ: the eye of a needle {{урысыбзэ}} *нэ: 1. глаз 2. отверстие, ячейка, ушко в чём-л. *Шыбзэм и нэ: отверстия сита *Бжьэм хьэкӀуэм иӀэ нэ цӀыкӀухэм фо иракӀэри и щхьэр безкӀэ яуэжыр: пчелы кладут мед в ячейках сот и заделывают воском. *Мастэм и нэ: ушко иголки <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Нэ гъэцӀуун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} begin shining or sparkling - about eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} засиять, заблестеть - о глазах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэ дазэкӀэ темыгъэплъэн (емыгъэлъагъун)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} like one’s ears, not to see sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} не видать как своих ушей кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэ джабэкӀэ еплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} look sideways, crosswise at sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} коситься на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэ жан==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} good eyesight {{псалъафэ-урысыбзэ}} хорошее зрение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [Анэм:] - Уэ уи нэ цӀыкӀухэр нэ жанщи Зыгуэрхэр плъагъумэ къызжыӀэ. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sharp, penetrating look {{псалъафэ-урысыбзэ}} острый, проницательный взгляд. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэ жей къекӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s eyes keep closing; be falling to sleep {{псалъафэ-урысыбзэ}} глаза слипаются у кого-л.; клонит ко сну. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэ ирегъэщӀыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make sb envy sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} вызвать зависть у кого-л. чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мэремкъаныр нысашэ жиӀэу хэмытыххэнкӀи хъунт и жэгъуэгъум я нэр ирыригъэщӀыжыну имымурадатэмэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====Нэ ищын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} spot, take a liking to sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} заприметить, облюбовать кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Бостейм нэ ищын. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэ ищӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to poke or gauge out sb’s eye {{псалъафэ-урысыбзэ}} выколоть глаз. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Пэжым нэ ирещӀ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} ====[И] нэ къикӀын (къыхуикӀын)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} passionately desire or want sth, long for sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} страстно желать, хотеть что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Псоми я нэ къикӀырт Матхъэнхэ я щӀапӀэжьыр къаплъыхьыну. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====[И] нэ къимыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} displease sb, incur sb’s dislike {{псалъафэ-урысыбзэ}} не понравиться кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэ къитӀэтӀу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with bulging eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} вылупив глаза, выпятив глаза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэ лейкӀэ еплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} treat sb with special care, attention or respect {{псалъафэ-урысыбзэ}} с особым вниманием, уважением относиться к кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Музыкауэ цӀыкӀухэм а фызыжьыр Инал и анэу къыщащӀэм, нэхь нэ лейкӀэ еплъ хъуащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====И нэ и псэу илъагъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sincerely love, with all one’s heart and soul {{псалъафэ-урысыбзэ}} любить искренне, от всей души. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Фаризэти и нэ и псэу илъагъуу щытащ Хъаничэ тхьэмыщкӀэр. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}} ====Нэ техуэн (къытехуэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} put a jinx on sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} сглазили. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сабийм нэ техуащ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэ утхъуа==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} cloudy eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} мутные глаза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Бэрокъуэр къыдэплъейри и нэ утхъуар абы триубыдащ. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} ====Нэ фыгъуэ зытрамыгъаплъэм хуэдэщ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} very beautiful, gorgeous, magnificent {{псалъафэ-урысыбзэ}} очень красивый, великолепный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэ ӀейкӀэ еплъын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} ЛӀыр абы нэ ӀейкӀэ еплъащ. give sb a stern look {{псалъафэ-урысыбзэ}} сурово, злобно посмотреть на кого-л. ЛӀыр абы нэ ӀейкӀэ еплъащ. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЛӀыр абы нэ ӀейкӀэ еплъащ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} dislike sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} неприязненно относиться к кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Нобэ цӀыхубз къытхыхьэри.. нэхъыжьыр игъэпэжу, нэхъыщӀэм нэ ӀейкӀэ емыплъу.. хъун нысэ тхьэм тхуищӀ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====НэкӀэ зегъэкӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} watch, keep a close eye on sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} наблюдать, пристально следить за кем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====НэкӀэ пыджэн (епыджын)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} give sb a spiteful, angry look {{псалъафэ-урысыбзэ}} злобно, гневно смотреть на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====НэкӀэ уэн (еуэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} give sb a spiteful, angry look {{псалъафэ-урысыбзэ}} злобно, гневно смотреть на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЛӀыгъэм зезгъэхьу Унэм ныщесхулӀэкӀэ НэкӀэ укъызоуэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} ====НэкӀэ шхын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} eat, devour sb with your eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} есть, пожирать взглядом, глазами кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} look at sb angrily {{псалъафэ-урысыбзэ}} со злостью смотреть на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}}<big>Big text</big> ====НэкӀэ щӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} determine sth approximately, by eye {{псалъафэ-урысыбзэ}} определить на глаз что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэм бжэгъуу (бжэгъукӀэ) щӀэуэн (къыщӀэуэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be a bone in sb's throat; be like an eyesore. {{псалъафэ-урысыбзэ}} стать поперёк горла кому-л.; быть как бельмо на глазу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ХьэтӀэкъущокъуэр лӀакъуэлӀэшхэм я нэм бжэгъуу щӀэуэрт, ауэ тхьэмыщкӀэхэр иригушхуэрт. {{автор|kbd|имяавтора=Къэр. Хь.}} ====Нэм къегъэжыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} (his) eyes keep running around {{псалъафэ-урысыбзэ}} глазки бегают. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Тыкъыр гужьеяуэ и нитӀым адэкӀэмыдэкӀэ кърегъэжыхь. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Нэм къиубыдым нэс==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} as far as you can see {{псалъафэ-урысыбзэ}} насколько хватает глаз. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм къиубыдын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} gaze at sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} охватывать взглядом, взором. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм къищтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} {{псалъафэ-урысыбзэ}} gaze at sth {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЗыхуэмышыӀэр Ӏэбжьанэм доплъэ, И лъэр щыувыр и нэм къимыщтэ, Ӏуэхуу къытехьуэм гъунэ имыӀэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} ====Нэм къищтэр (къиубыдыр, къиплъысыр, къиплъыхьыр)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} everything around; everything the eye can see {{псалъафэ-урысыбзэ}} всё вокруг; всё, что охватывает глаз. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэм къыфӀэнэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} please, catch sb’s eye {{псалъафэ-урысыбзэ}} приглянуться, понравиться кому-л. (букв. зацепиться за глаза). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зэрылэ нэм къыфӀэнэу хъуар дурэшплӀэрэшым дигъапщкӀуэу щӀидзащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====[И] нэм къыфӀэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} seem, appear to sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} показаться, померещиться кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэм къыщипхъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not see anything in front of you (for example, out of anger) {{псалъафэ-урысыбзэ}} ничего не видеть перед собой (напр. от гнева). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} И занщӀэр и гъуэгуу шур мажэ, мажэ и нэм къыщипхъуауэ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} ====Нэм къыщхьэрипхъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not see anything in front of you (for example, out of anger) {{псалъафэ-урысыбзэ}} ничего не видеть перед собой (напр. от гнева). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм къыщӀэуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be obvious, apparent (literally: gauge out your eyes) {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть очевидным (букв. колоть глаза). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм щӀэӀэбэр (къыщӀэӀэбэр) мылъагъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} even if you gouge out your eyes, you can't see anything. {{псалъафэ-урысыбзэ}} хоть глаза выколи, ни зги не видать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Нэм къыщӀэӀэбэр умылъагъуу жэщыр кӀыфӀт. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм къыӀуидзэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be visible, open up (about a view) {{псалъафэ-урысыбзэ}} открываться взору {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be obvious, strike the eye {{псалъафэ-урысыбзэ}} бросаться в глаза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Тафэщ, тафэщ нэм къыӀуидзэр. {{автор|kbd|имяавтора=Е. К.}} ====Нэм къыӀуимыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} displease sb, incur sb’s dislike {{псалъафэ-урысыбзэ}} не понравиться кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм лыбод трищӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get bored, fed up, be like an eyesore. {{псалъафэ-урысыбзэ}} надоесть, осточертеть, быть как бельмо на глазу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэм лъы къытелъэдэн (телъэдэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} (his) eyes became bloodshot. {{псалъафэ-урысыбзэ}} глаза кровью налились. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЩӀалэм и нэм лъыр къытелъэдауэ зешхыж. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэм лъы щӀэгъэупӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} beat sb up hard, cruelly {{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно, жестоко избить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм пшагъуэ къытрихьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} everything blurred in sb's eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} помутилось в глазах у кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сэры си нэм пшагъуэр къытрихьащи, щӀыӀэ техьэгъуэм сызэщӀиубыда хуэдэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Лъэб.}} ====Нэм пшагъуэ къыщӀихьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} frown, grow angry {{псалъафэ-урысыбзэ}} хмуриться, сердиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм пшатхъуэ къытрихуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} frown, grow angry {{псалъафэ-урысыбзэ}} хмуриться, сердиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм хуэдэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} desired, beloved, dear (literally: similar to one’s eyes). {{псалъафэ-урысыбзэ}} желанный, любимый, дорогой (букв.: подобный своим глазам). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - Ди нэм ухуэдэщ, ди псэм ухуэдэщ! - жаӀэри Гъудэберд жьантӀэм дагъэтӀысхьащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къэр. Хь.}} ====Нэм хуэмылъагъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} harbour dislike for sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} питать неприязнь к кому-чему-л.. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм хуэхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} treat sb with sweetness or tenderness {{псалъафэ-урысыбзэ}} нежно, ласково относиться к кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэм хъуаскӀэ къыщӀихын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} cast thunder and lightning. {{псалъафэ-урысыбзэ}} метать громы и молнии. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэм цӀу-цӀу къыщӀегъэхын, къыхущӀегъэхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} scold sb, give sb a talking to {{псалъафэ-урысыбзэ}} устроить кому-л. взбучку, нагоняй. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэм цӀу-цӀу щӀэгъэӀукӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} scold sb, tell sb off {{псалъафэ-урысыбзэ}} устроить кому-л. взбучку, нагоняй. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм щызу лъагъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} see, get enough of smb. {{псалъафэ-урысыбзэ}} насмотреться вдоволь на кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм щыщӀэн (кӀэричын)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get worse – about one’s eyesight {{псалъафэ-урысыбзэ}} ухудшиться - о зрении. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм щӀэбзеен==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} remove sth from sb’s eye with the tongue (a speck) {{псалъафэ-урысыбзэ}} удалить языком из чьего-л. глаза (соринку). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэм щӀэгъуэнлыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} scold sb, tell sb off {{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать нагоняй кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм щӀэджэгуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be immediately noticeable, conspicuous (about sth bright, colourful) {{псалъафэ-урысыбзэ}} бросаться в глаза (о чём-л. ярком, пёстром). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хъыджэбзым дыщэкӀэ дауэ къэдабэ бостей дахэ щыгъти нэм щӀэджагуэрт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. ӀуэрыӀу.}} ====Нэм щӀэлыдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be immediately noticeable, conspicuous (about sth bright, colourful) {{псалъафэ-урысыбзэ}} бросаться в глаза (о чём-л. ярком, пёстром). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэм щӀэӀэбэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} right in the eye; candidly, frankly, bluntly {{псалъафэ-урысыбзэ}} прямо в глаза, откровенно. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ПащӀэ Бэчмырзэ.. нэм щӀэӀэбэу мыхъумыщӀагъэр игъэлъагъуэу ныкъуэкъуащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} ====[И] нэм щӀэӀун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} poke sb in the eye {{псалъафэ-урысыбзэ}} тыкать в глаза кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэм щӀы имылъагъу(жы)н==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be terribly angry. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть страшно разгневанным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Къурыкъуэ лъэбышэр Хьэмид сымэ щаубыдам, Назыч гуфӀэгъуэшхуэ иӀащ, ауэ ар псэууэ къазэрыӀэщӀэкӀыжар гухэщӀышхуэ хуэхъуауэ и нэм щӀы илъагъужтэкъым. {{автор|kbd|имяавтора=Д. М.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not feel your legs under you. {{псалъафэ-урысыбзэ}} не чуять под собой ног. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Апхуэдэу, си нэм щӀы имылъагъуу, сыжэурэ, хъэхэм гу къыслъатэри сяужь къихьащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Япэу лъ. з.}} ====Нэр гъэджэгун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} play with one’s eyes, flirt {{псалъафэ-урысыбзэ}} играть глазами. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр гъэжанын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} gaze, look at sth intently {{псалъафэ-урысыбзэ}} пристально смотреть, всматриваться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр гъэплъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} open the eyes, see {{псалъафэ-урысыбзэ}} раскрыть глаза, посмотреть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр гъэупӀэрэпӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} blink {{псалъафэ-урысыбзэ}} моргать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр зэӀыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get worse – about eyesight {{псалъафэ-урысыбзэ}} ухудшиться - о зрении. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====И нэр ису и псэр хэгъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to get extremely thin, only skin and bones left. {{псалъафэ-урысыбзэ}} страшно исхудать, остались кожа да кости. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр къэлыдын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} (his) eyes lit up {{псалъафэ-урысыбзэ}} глаза загорелись. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр къэплъэжын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to one's senses, come round, regain consciousness {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти в себя {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} breath more freely {{псалъафэ-урысыбзэ}} вздохнуть свободнее. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абы [жылэм] я псыр благъуэм къиутӀыпщыжащ, цӀыхухэм я нэри къэплъэжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}} ====[И] нэр къэпщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} open up - about the eyes (for example, in a puppy). {{псалъафэ-урысыбзэ}} открыться, раскрыться - о глазах (напр. у щенка). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр къижын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} gawk, stare, gape {{псалъафэ-урысыбзэ}} вытаращить глаза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Бажэм и нитӀыр къижу зиплъыхьащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Дыщэ кӀ.}} ====[И] нэр къилэлын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to become dull or numb - about one’s eyes, one’s look. {{псалъафэ-урысыбзэ}} осоловеть - о глазах, взгляде. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр къилыдыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} shine, gleam, sparkle – about the eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} сверкать, сиять - о глазах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр къитӀэтӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} bulge out – about the eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} выпучиться - о глазах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр къихун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} knock out an eye. {{псалъафэ-урысыбзэ}} выбить глаз. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Джэгу пэтрэ нэ къраху. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} ====[И] нэр къипхуу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} candidly, frankly, bluntly, straight in the eye {{псалъафэ-урысыбзэ}} честно, прямо, в глаза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр къицӀуукӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sparkle, shine, gleam – about the eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} блестеть сверкать - о глазах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр къицӀыщхъукӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sparkle, shine, gleam – about the eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} блестеть сверкать - о глазах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр къыщипхъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} panic, become panicky {{псалъафэ-урысыбзэ}} впасть в панику. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр къыщихун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} (his) eyes bulged out of their sockets (for example, from laughter, pain, fright, etc.). {{псалъафэ-урысыбзэ}} глаза вылезли из орбит (напр. от смеха, боли, испуга и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Шамхъун и нэр къыщихуауэ дыхьэшхырт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====[И] нэр къыщыпкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} (his) eyes bulged out of their sockets (for example, from laughter, pain, fright, etc.). {{псалъафэ-урысыбзэ}} глаза вылезли из орбит (напр. от смеха, боли, испуга и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр къыщӀэгъэбырдыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} look sullenly. {{псалъафэ-урысыбзэ}} смотреть исподлобья. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр къыщӀэгъэплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} look sullenly. {{псалъафэ-урысыбзэ}} смотреть исподлобья. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр мыупӀэрэпӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not to bat an eye {{псалъафэ-урысыбзэ}} и глазом не моргнуть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр мыгъэплъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} treat sb badly, mistreat, ill-treat, handle sb without gloves {{псалъафэ-урысыбзэ}} держать кого-л. в чёрном теле. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр плъэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} see {{псалъафэ-урысыбзэ}} видеть {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have fun, have a good time {{псалъафэ-урысыбзэ}} развлечься, приятно провести время. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр плъызын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} stare, gaze at a single point {{псалъафэ-урысыбзэ}} уставиться, уткнуться в одну точку. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр пӀэпихын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be fascinated by sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} очаровываться кем-чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Розэ зэмыфэгъухэм я къэгъэгъэгъуэщ - узэплъыныр умыщӀэу нэр пӀэпах. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Нэр тедиен==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take a look at sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} остановиться взглядом на ком-чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} НапэӀэлъэщӀым кӀуэцӀылъу абы [Хьэцацэ] иӀыгъым ефэндым и нэр занщӀэу тедиящ. {{автор|kbd|имяавтора=Ж. Б.}} ====Нэр текӀылэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} dazzles in the eyes, dance before sb’s eyes. {{псалъафэ-урысыбзэ}} рябит в глазах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр темыгъэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not take your eyes off of sb, keep your eyes on sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} не спускать глаз с кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр темыпыӀэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in an instant, the the blink of an eye {{псалъафэ-урысыбзэ}} в мгновение ока. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр тенэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} glare at sb or sth., keep your eyes on sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} впиться глазами в кого, во что-л., не сводить глаз с кого-чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Бабыху хъыджэбзым и натӀэм телъ щхьэц топым и нэр тенащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Нэр теплъызэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} stare at sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} уставиться на кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мусэбий и нэр хъыджэбзым теплъызат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Нэр тепщӀыпщӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} dazzles in the eyes, dance before sb’s eyes. {{псалъафэ-урысыбзэ}} рябит в глазах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хьэсанш щауэм и джатэм нэр топщӀыпщӀэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. ӀуэрыӀу.}} ====Нэр теубыдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} gaze at sb or sth, into sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} вперить глаза, взгляд, взор в кого, во что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр тӀууэ хуэгъэплъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} give to sb scolding; put fear in sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} дать кому-л. нагоняй; навести страх на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр уфӀыцӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} close your eyes. {{псалъафэ-урысыбзэ}} зажмурить глаза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр хуэгъэӀеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} look at sb evilly, hostilely {{псалъафэ-урысыбзэ}} зло, неприязненно смотреть на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр хуэуфӀыцӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} close your eyes to sth, look through your fingers at sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} закрыть глаза, смотреть сквозь пальцы на что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абы жиӀэр уэ лэжь, ИщӀэр умыщӀэ, Уи нэр хуэуфӀыцӀ. {{автор|kbd|имяавтора=П. Б.}} ====Нэр хъуэпскӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sparkle – about the eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} сверкнуть - о глазах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр щыджылын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} ripple in the eyes (from a bright flame, from light). {{псалъафэ-урысыбзэ}} рябить в глазах (от яркого пламени, от света). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Дыхьэрэну мэплъ и нэкӀур, Нэр щоджылыр уӀуплъамэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} ====Нэр щысыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} blind your eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} слепить глаза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] нэр щыункӀыфӀыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} darkened in the eyes; became ill {{псалъафэ-урысыбзэ}} потемнело в глазах, стало дурно. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} А напӀэзыпӀэм Таусэ Трам и нэхэр щыун кӀыфӀыкӀащ.. пхырыху къыфӀэщӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Нэр щӀэплъызэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} stare at sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} уставиться на кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хъусин и нэхэр мэз щӀагъым щӀэплъызэурэ зыкъомрэ щыта нэужьым ежьэри зиплъыхьащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Лъэб.}} ====Нэр щӀэукъуэнцӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} squint your eyes. {{псалъафэ-урысыбзэ}} прищурить глаза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр щӀэӀуэтыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} rub your eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} протереть глаза {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэр щӀегъэлъэфэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} turn, roll (up) your eyes. {{псалъафэ-урысыбзэ}} закатывать глаза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Динэ зэхиуфа и набдзэхэм и нэ фӀыцӀэ лыдхэр щӀригъэлъафэрт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Зы б. з.}} ====[И] нэр щӀым етауэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} downcast eyes, gaze {{псалъафэ-урысыбзэ}} потупив глаза, взор. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [КӀукӀуэ] хогупсысыхь, и нэр щӀым етами, зытеувэр имылъагъу хуэдэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Нэрэ напӀэрэ я зэхуакум (бзэхын)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} instantly, in an instant (disappear). {{псалъафэ-урысыбзэ}} мгновенно, в один миг (исчезнуть). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [Фызыжьым:] - Мастэ сӀыгъар юрэ напӀэрэ я зэхуакум кӀуэдащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Нэрэ налӀэрэ зэхуэмыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not sleep a wink {{псалъафэ-урысыбзэ}} не сомкнуть глаз {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Анусэ цӀыкӀу мыгъуэм жэщ псом нэрэ напӀэрэ зэхуихьакъым.. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. А.}} ====Нэрэ Ӏэрэ я зэхуакум==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} instantly, in an instant (disappear). {{псалъафэ-урысыбзэ}} мгновенно, в один миг (исчезнуть). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэри пэри хьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} demolish everything, sweep away everything in its path (about a seething stream). {{псалъафэ-урысыбзэ}} всё сносить, сметать на своём пути (о бурном потоке). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Нэри пэри зыхь псышхуэм къыхыхьэну зызыгъэхъэзыр щӀалэр.. [Мыхьэмэт и фызымрэ и шыпхъумрэ] ягъэщӀагъуэу уващ. {{автор|kbd|имяавтора=Къэр. Хь.}} ====Нэхэр зэблэгъэплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} squint your eyes. {{псалъафэ-урысыбзэ}} косить глаза, взгляд. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хьэ банэ макъыр зэрызэхихыу, тхьэкӀумэкӀыхь анэжьым и гур къилъэтащ, и напӀэхэр тригъауэри и нэхэр зэблигъэплъащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Дыщэ кӀ.}} ====[И] нэхэр зэблэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be dazzled; difficult to choose {{псалъафэ-урысыбзэ}} глаза разбежались. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зыхуэмыубыдыжу абы [Марусхъан] и нэхэр зэблож, гуфӀэу и гур къолъэт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====[Я] нэхэр зэтедиен==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} stare at each other {{псалъафэ-урысыбзэ}} уставиться друг на друга. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====(И] нэхэр илэлыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to become dull - about one’s eyes, one’s look. {{псалъафэ-урысыбзэ}} осоловеть - о глазах, взгляде. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Нэхэр къиджэгукӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} play with one’s eyes, flirt {{псалъафэ-урысыбзэ}} играть глазами. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====нэ закъуэ==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зы нэ фӀэкӀа зимыӀэ (адыгэ таурыхъхэм хэт Иныжьым хужаӀэ) {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} one-eyed (about a giant in Adyghe tales) {{псалъафэ-урысыбзэ}} одноглазый (о великане в адыгских сказках) {{псалъафэ-зэпхахэр}} Иныжь нэ закъуэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зы нэ лъэныкъуэр нэф. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} blind in one eye {{псалъафэ-урысыбзэ}} одноглазый {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Ди унэшхуэр тӀошхэ-щэшхэщ, ди лэгъунэр шхэгъуэ закъуэщ, ди нэ закъуэр пӀэм къыхоплъ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====нэ зэв==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зи нэр зэв. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} narrow-eyed {{псалъафэ-урысыбзэ}} узкоглазый {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====нэ кӀуэцӀ: нэ кӀуэцӀ нашэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} cross-eyed {{псалъафэ-урысыбзэ}} косоглазый. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====нэ лъэныкъуэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зи нэ лъэныкъуэр нэф. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} blind in one eye {{псалъафэ-урысыбзэ}} одноглазый {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====нэ фӀыцӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зи нэр фӀыцӀэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} black-eyed, with black eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} черноглазый {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====нэ хъурей==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зи нэхэр хъурейуэ щыт (цӀыху). {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} round-eyed, with round eyes {{псалъафэ-урысыбзэ}} [человек] с круглыми глазами {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 462qld40lr9kak8ylbhzvy72eezznf4 0 11713 129696 35264 2026-10-20T19:30:35Z Rhdkabardian 5 129696 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=si:}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=с + [и]}} {{мыхьэнэ}} #Сысеиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 81 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- |Тхылъылъэр <b>си</b>гу ирихьащ. || Ранец <b>мне</b> понравился. || <b>I</b> liked the book bag. |- ! !! !! нап. 30 |- | <b>Си</b> сэ. || <b>Мой</b> нож. || <b>My</b> knife. |- ! !! !! нап. 84 |- || <b>Си</b> ныбжьэгъу Дахэнагъуэрэ сэрэ дадэ губгъуэм дишащ.|| Дедушка повёл меня с <b>моей</b> подругой Даханагуой в поле. || Grandfather has taken <b>my</b> friend Dakhenaghwa and me to the fields. |- || Губгъуэм <b>си</b> дэлъхур щолажьэ.|| <b>Мой</b> брат работает в поле.|| <b>My</b> brother is working in the field. |- ! !! !! нап. 89 |- || <b>Си</b> анэм хущхъуэ изот.|| Я даю <b>моей</b> маме лекарство.|| I have given <b>my</b> mother some medicine. |- ! !! !! нап. 109 |- || ХьэматӀ жеӀэ: — Мыр <b>си</b>шщ. УемыӀусэ! || Хамат говорит: --Это <b>моя</b> лошадь. Не трогай! || Hamat says: “This is <b>my</b> horse. Don’t touch it!” |- || Мадинэ жеӀэ: — Мыр <b>си</b> мафӀэгущ. УемыӀусэ!|| Мадина говорит: --Это <b>мой</b> поезд. Не трогай! || Madina says: “This is <b>my</b> train. Don’t touch it!” |- ! !! !! нап. 116 |- || <b>Си</b> шыпхъу нэхъыжь Хьэлиярэ ди анэмрэ блыныр яй, Фаридон ятӀэ кърехьэлӀэ. || <b>Моя</b> старшая сестра Халия и наша мама белят стену. Фаридон глину подносит. || <b>My</b> elder sister Haliya and our mother are whitewashing the walls, and Faridon is bringing the whitewash. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | [Си]гу къыдэжыркъым. || [Мне] нездоровится. || [I]’m not feeling well. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Си унэ. *Си къэрал. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *си: possessive prefix functionally equivalent to English my, mine *Cи унэ: My house *Cи къэрал: My state (country) {{урысыбзэ}} *cи: префикс принадлежности, функционально соответствует русскому «мой» *Си унэ: Мой дом. *Си къэрал: Мое государство (страна) {{библиографие}} ku3dyetyp9nww1me7i8cen2aua8e57u 129697 129696 2026-10-20T19:33:09Z Rhdkabardian 5 129697 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=si:}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=с + [и]}} {{мыхьэнэ}} #Сысеиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 81 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- |Тхылъылъэр <b>си</b>гу ирихьащ. || Ранец <b>мне</b> понравился. || <b>I</b> liked the book bag. |- ! !! !! нап. 30 |- | <b>Си</b> сэ. || <b>Мой</b> нож. || <b>My</b> knife. |- ! !! !! нап. 84 |- || <b>Си</b> ныбжьэгъу Дахэнагъуэрэ сэрэ дадэ губгъуэм дишащ.|| Дедушка повёл меня с <b>моей</b> подругой Даханагуой в поле. || Grandfather has taken <b>my</b> friend Dakhenaghwa and me to the fields. |- || Губгъуэм <b>си</b> дэлъхур щолажьэ.|| <b>Мой</b> брат работает в поле.|| <b>My</b> brother is working in the field. |- ! !! !! нап. 89 |- || <b>Си</b> анэм хущхъуэ изот.|| Я даю <b>моей</b> маме лекарство.|| I have given <b>my</b> mother some medicine. |- ! !! !! нап. 109 |- || ХьэматӀ жеӀэ: — Мыр <b>си</b>шщ. УемыӀусэ! || Хамат говорит: --Это <b>моя</b> лошадь. Не трогай! || Hamat says: “This is <b>my</b> horse. Don’t touch it!” |- || Мадинэ жеӀэ: — Мыр <b>си</b> мафӀэгущ. УемыӀусэ!|| Мадина говорит: --Это <b>мой</b> поезд. Не трогай! || Madina says: “This is <b>my</b> train. Don’t touch it!” |- ! !! !! нап. 116 |- || <b>Си</b> шыпхъу нэхъыжь Хьэлиярэ ди анэмрэ блыныр яй, Фаридон ятӀэ кърехьэлӀэ. || <b>Моя</b> старшая сестра Халия и наша мама белят стену. Фаридон глину подносит. || <b>My</b> elder sister Haliya and our mother are whitewashing the walls, and Faridon is bringing the whitewash. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Си</b>гу къыдэжыркъым. || <b>Мне</b> нездоровится. || <b>I</b>’m not feeling well. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Си унэ. *Си къэрал. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *си: possessive prefix functionally equivalent to English my, mine *Cи унэ: My house *Cи къэрал: My state (country) {{урысыбзэ}} *cи: префикс принадлежности, функционально соответствует русскому «мой» *Си унэ: Мой дом. *Си къэрал: Мое государство (страна) {{библиографие}} cbsipl4v62lsntmz0aue4yhgrcqkc75 129723 129697 2026-10-21T07:27:36Z Rhdkabardian 5 129723 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=si:}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=с + [и]}} {{мыхьэнэ}} #Сысеиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 81 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- |Тхылъылъэр <b>си</b>гу ирихьащ. || Ранец <b>мне</b> понравился. || <b>I</b> liked the book bag. |- ! !! !! нап. 30 |- | <b>Си</b> сэ. || <b>Мой</b> нож. || <b>My</b> knife. |- ! !! !! нап. 84 |- || <b>Си</b> ныбжьэгъу Дахэнагъуэрэ сэрэ дадэ губгъуэм дишащ.|| Дедушка повёл меня с <b>моей</b> подругой Даханагуой в поле. || Grandfather has taken <b>my</b> friend Dakhenaghwa and me to the fields. |- || Губгъуэм <b>си</b> дэлъхур щолажьэ.|| <b>Мой</b> брат работает в поле.|| <b>My</b> brother is working in the field. |- ! !! !! нап. 89 |- || <b>Си</b> анэм хущхъуэ изот.|| Я даю <b>моей</b> маме лекарство.|| I have given <b>my</b> mother some medicine. |- ! !! !! нап. 109 |- || ХьэматӀ жеӀэ: — Мыр <b>си</b>шщ. УемыӀусэ! || Хамат говорит: --Это <b>моя</b> лошадь. Не трогай! || Hamat says: “This is <b>my</b> horse. Don’t touch it!” |- || Мадинэ жеӀэ: — Мыр <b>си</b> мафӀэгущ. УемыӀусэ!|| Мадина говорит: --Это <b>мой</b> поезд. Не трогай! || Madina says: “This is <b>my</b> train. Don’t touch it!” |- ! !! !! нап. 116 |- || <b>Си</b> шыпхъу нэхъыжь Хьэлиярэ ди анэмрэ блыныр яй, Фаридон ятӀэ кърехьэлӀэ. || <b>Моя</b> старшая сестра Халия и наша мама белят стену. Фаридон глину подносит. || <b>My</b> elder sister Haliya and our mother are whitewashing the walls, and Faridon is bringing the whitewash. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Си</b>гу къыдэжыркъым. || <b>Мне</b> нездоровится. || <b>I</b>’m not feeling well. |- | Сэ <b>си</b> щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || <b>У меня</b> болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || <b>I have</b> a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Си унэ. *Си къэрал. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *си: possessive prefix functionally equivalent to English my, mine *Cи унэ: My house *Cи къэрал: My state (country) {{урысыбзэ}} *cи: префикс принадлежности, функционально соответствует русскому «мой» *Си унэ: Мой дом. *Си къэрал: Мое государство (страна) {{библиографие}} rpu1aygdrjfrhg2m7mtvytd5inqq483 129724 129723 2026-10-21T07:28:58Z Rhdkabardian 5 129724 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=si:}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=с + [и]}} {{мыхьэнэ}} #Сысеиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 81 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- |Тхылъылъэр <b>си</b>гу ирихьащ. || Ранец <b>мне</b> понравился. || <b>I</b> liked the book bag. |- ! !! !! нап. 30 |- | <b>Си</b> сэ. || <b>Мой</b> нож. || <b>My</b> knife. |- ! !! !! нап. 84 |- || <b>Си</b> ныбжьэгъу Дахэнагъуэрэ сэрэ дадэ губгъуэм дишащ.|| Дедушка повёл меня с <b>моей</b> подругой Даханагуой в поле. || Grandfather has taken <b>my</b> friend Dakhenaghwa and me to the fields. |- || Губгъуэм <b>си</b> дэлъхур щолажьэ.|| <b>Мой</b> брат работает в поле.|| <b>My</b> brother is working in the field. |- ! !! !! нап. 89 |- || <b>Си</b> анэм хущхъуэ изот.|| Я даю <b>моей</b> маме лекарство.|| I have given <b>my</b> mother some medicine. |- ! !! !! нап. 109 |- || ХьэматӀ жеӀэ: — Мыр <b>си</b>шщ. УемыӀусэ! || Хамат говорит: --Это <b>моя</b> лошадь. Не трогай! || Hamat says: “This is <b>my</b> horse. Don’t touch it!” |- || Мадинэ жеӀэ: — Мыр <b>си</b> мафӀэгущ. УемыӀусэ!|| Мадина говорит: --Это <b>мой</b> поезд. Не трогай! || Madina says: “This is <b>my</b> train. Don’t touch it!” |- ! !! !! нап. 116 |- | Сэ <b>си</b> щхьэр (<b>си</b> гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || <b>У меня</b> болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || <b>I have</b> a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain). |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Си</b>гу къыдэжыркъым. || <b>Мне</b> нездоровится. || <b>I</b>’m not feeling well. |- | Сэ <b>си</b> щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || <b>У меня</b> болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || <b>I have</b> a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Си унэ. *Си къэрал. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *си: possessive prefix functionally equivalent to English my, mine *Cи унэ: My house *Cи къэрал: My state (country) {{урысыбзэ}} *cи: префикс принадлежности, функционально соответствует русскому «мой» *Си унэ: Мой дом. *Си къэрал: Мое государство (страна) {{библиографие}} 2chtkjeowvvxshztxcxpq8qfs28htzl 129725 129724 2026-10-21T07:37:55Z Rhdkabardian 5 Гъэтэрэзыгъуэ хэхыжыныр [[Special:Diff/129723|129723]] цӀыхухэт [[Special:Contributions/Rhdkabardian|Rhdkabardian]] ([[User talk:Rhdkabardian|тепсэлъыхьыгъуэ]]) 129725 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=si:}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=с + [и]}} {{мыхьэнэ}} #Сысеиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 81 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- |Тхылъылъэр <b>си</b>гу ирихьащ. || Ранец <b>мне</b> понравился. || <b>I</b> liked the book bag. |- ! !! !! нап. 30 |- | <b>Си</b> сэ. || <b>Мой</b> нож. || <b>My</b> knife. |- ! !! !! нап. 84 |- || <b>Си</b> ныбжьэгъу Дахэнагъуэрэ сэрэ дадэ губгъуэм дишащ.|| Дедушка повёл меня с <b>моей</b> подругой Даханагуой в поле. || Grandfather has taken <b>my</b> friend Dakhenaghwa and me to the fields. |- || Губгъуэм <b>си</b> дэлъхур щолажьэ.|| <b>Мой</b> брат работает в поле.|| <b>My</b> brother is working in the field. |- ! !! !! нап. 89 |- || <b>Си</b> анэм хущхъуэ изот.|| Я даю <b>моей</b> маме лекарство.|| I have given <b>my</b> mother some medicine. |- ! !! !! нап. 109 |- || ХьэматӀ жеӀэ: — Мыр <b>си</b>шщ. УемыӀусэ! || Хамат говорит: --Это <b>моя</b> лошадь. Не трогай! || Hamat says: “This is <b>my</b> horse. Don’t touch it!” |- || Мадинэ жеӀэ: — Мыр <b>си</b> мафӀэгущ. УемыӀусэ!|| Мадина говорит: --Это <b>мой</b> поезд. Не трогай! || Madina says: “This is <b>my</b> train. Don’t touch it!” |- ! !! !! нап. 116 |- | Сэ <b>си</b> щхьэр (<b>си</b> гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || <b>У меня</b> болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || <b>I have</b> a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain). |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Си</b>гу къыдэжыркъым. || <b>Мне</b> нездоровится. || <b>I</b>’m not feeling well. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Си унэ. *Си къэрал. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *си: possessive prefix functionally equivalent to English my, mine *Cи унэ: My house *Cи къэрал: My state (country) {{урысыбзэ}} *cи: префикс принадлежности, функционально соответствует русскому «мой» *Си унэ: Мой дом. *Си къэрал: Мое государство (страна) {{библиографие}} 8qspc7jjg7fdqsu5ojohlb7n2j07kch 129726 129725 2026-10-21T07:39:57Z Rhdkabardian 5 Гъэтэрэзыгъуэ хэхыжыныр [[Special:Diff/129725|129725]] цӀыхухэт [[Special:Contributions/Rhdkabardian|Rhdkabardian]] ([[User talk:Rhdkabardian|тепсэлъыхьыгъуэ]]) 129726 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=si:}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=с + [и]}} {{мыхьэнэ}} #Сысеиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 81 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- |Тхылъылъэр <b>си</b>гу ирихьащ. || Ранец <b>мне</b> понравился. || <b>I</b> liked the book bag. |- ! !! !! нап. 30 |- | <b>Си</b> сэ. || <b>Мой</b> нож. || <b>My</b> knife. |- ! !! !! нап. 84 |- || <b>Си</b> ныбжьэгъу Дахэнагъуэрэ сэрэ дадэ губгъуэм дишащ.|| Дедушка повёл меня с <b>моей</b> подругой Даханагуой в поле. || Grandfather has taken <b>my</b> friend Dakhenaghwa and me to the fields. |- || Губгъуэм <b>си</b> дэлъхур щолажьэ.|| <b>Мой</b> брат работает в поле.|| <b>My</b> brother is working in the field. |- ! !! !! нап. 89 |- || <b>Си</b> анэм хущхъуэ изот.|| Я даю <b>моей</b> маме лекарство.|| I have given <b>my</b> mother some medicine. |- ! !! !! нап. 109 |- || ХьэматӀ жеӀэ: — Мыр <b>си</b>шщ. УемыӀусэ! || Хамат говорит: --Это <b>моя</b> лошадь. Не трогай! || Hamat says: “This is <b>my</b> horse. Don’t touch it!” |- || Мадинэ жеӀэ: — Мыр <b>си</b> мафӀэгущ. УемыӀусэ!|| Мадина говорит: --Это <b>мой</b> поезд. Не трогай! || Madina says: “This is <b>my</b> train. Don’t touch it!” |- ! !! !! нап. 116 |- | Сэ <b>си</b> щхьэр (<b>си</b> гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || <b>У меня</b> болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || <b>I have</b> a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain). |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Си</b>гу къыдэжыркъым. || <b>Мне</b> нездоровится. || <b>I</b>’m not feeling well. |- | Сэ <b>си</b> щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || <b>У меня</b> болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || <b>I have</b> a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Си унэ. *Си къэрал. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *си: possessive prefix functionally equivalent to English my, mine *Cи унэ: My house *Cи къэрал: My state (country) {{урысыбзэ}} *cи: префикс принадлежности, функционально соответствует русскому «мой» *Си унэ: Мой дом. *Си къэрал: Мое государство (страна) {{библиографие}} 2chtkjeowvvxshztxcxpq8qfs28htzl 129727 129726 2026-10-21T07:42:14Z Rhdkabardian 5 Undid 4 revisions from [[Special:Diff/129723|129723]] until [[Special:Diff/129726|129726]] 129727 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=si:}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=с + [и]}} {{мыхьэнэ}} #Сысеиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 81 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- |Тхылъылъэр <b>си</b>гу ирихьащ. || Ранец <b>мне</b> понравился. || <b>I</b> liked the book bag. |- ! !! !! нап. 30 |- | <b>Си</b> сэ. || <b>Мой</b> нож. || <b>My</b> knife. |- ! !! !! нап. 84 |- || <b>Си</b> ныбжьэгъу Дахэнагъуэрэ сэрэ дадэ губгъуэм дишащ.|| Дедушка повёл меня с <b>моей</b> подругой Даханагуой в поле. || Grandfather has taken <b>my</b> friend Dakhenaghwa and me to the fields. |- || Губгъуэм <b>си</b> дэлъхур щолажьэ.|| <b>Мой</b> брат работает в поле.|| <b>My</b> brother is working in the field. |- ! !! !! нап. 89 |- || <b>Си</b> анэм хущхъуэ изот.|| Я даю <b>моей</b> маме лекарство.|| I have given <b>my</b> mother some medicine. |- ! !! !! нап. 109 |- || ХьэматӀ жеӀэ: — Мыр <b>си</b>шщ. УемыӀусэ! || Хамат говорит: --Это <b>моя</b> лошадь. Не трогай! || Hamat says: “This is <b>my</b> horse. Don’t touch it!” |- || Мадинэ жеӀэ: — Мыр <b>си</b> мафӀэгущ. УемыӀусэ!|| Мадина говорит: --Это <b>мой</b> поезд. Не трогай! || Madina says: “This is <b>my</b> train. Don’t touch it!” |- ! !! !! нап. 116 |- || <b>Си</b> шыпхъу нэхъыжь Хьэлиярэ ди анэмрэ блыныр яй, Фаридон ятӀэ кърехьэлӀэ. || <b>Моя</b> старшая сестра Халия и наша мама белят стену. Фаридон глину подносит. || <b>My</b> elder sister Haliya and our mother are whitewashing the walls, and Faridon is bringing the whitewash. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Си</b>гу къыдэжыркъым. || <b>Мне</b> нездоровится. || <b>I</b>’m not feeling well. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Си унэ. *Си къэрал. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *си: possessive prefix functionally equivalent to English my, mine *Cи унэ: My house *Cи къэрал: My state (country) {{урысыбзэ}} *cи: префикс принадлежности, функционально соответствует русскому «мой» *Си унэ: Мой дом. *Си къэрал: Мое государство (страна) {{библиографие}} cbsipl4v62lsntmz0aue4yhgrcqkc75 129728 129727 2026-10-21T07:43:39Z Rhdkabardian 5 129728 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=si:}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=с + [и]}} {{мыхьэнэ}} #Сысеиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 81 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- |Тхылъылъэр <b>си</b>гу ирихьащ. || Ранец <b>мне</b> понравился. || <b>I</b> liked the book bag. |- ! !! !! нап. 30 |- | <b>Си</b> сэ. || <b>Мой</b> нож. || <b>My</b> knife. |- ! !! !! нап. 84 |- || <b>Си</b> ныбжьэгъу Дахэнагъуэрэ сэрэ дадэ губгъуэм дишащ.|| Дедушка повёл меня с <b>моей</b> подругой Даханагуой в поле. || Grandfather has taken <b>my</b> friend Dakhenaghwa and me to the fields. |- || Губгъуэм <b>си</b> дэлъхур щолажьэ.|| <b>Мой</b> брат работает в поле.|| <b>My</b> brother is working in the field. |- ! !! !! нап. 89 |- || <b>Си</b> анэм хущхъуэ изот.|| Я даю <b>моей</b> маме лекарство.|| I have given <b>my</b> mother some medicine. |- ! !! !! нап. 109 |- || ХьэматӀ жеӀэ: — Мыр <b>си</b>шщ. УемыӀусэ! || Хамат говорит: --Это <b>моя</b> лошадь. Не трогай! || Hamat says: “This is <b>my</b> horse. Don’t touch it!” |- || Мадинэ жеӀэ: — Мыр <b>си</b> мафӀэгущ. УемыӀусэ!|| Мадина говорит: --Это <b>мой</b> поезд. Не трогай! || Madina says: “This is <b>my</b> train. Don’t touch it!” |- ! !! !! нап. 116 |- || <b>Си</b> шыпхъу нэхъыжь Хьэлиярэ ди анэмрэ блыныр яй, Фаридон ятӀэ кърехьэлӀэ. || <b>Моя</b> старшая сестра Халия и наша мама белят стену. Фаридон глину подносит. || <b>My</b> elder sister Haliya and our mother are whitewashing the walls, and Faridon is bringing the whitewash. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Си</b>гу къыдэжыркъым. || <b>Мне</b> нездоровится. || <b>I</b>’m not feeling well. |- | Сэ <b>си</b> щхьэр (<b>си</b> гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || <b>У меня</b> болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || <b>I have</b> a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Си унэ. *Си къэрал. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *си: possessive prefix functionally equivalent to English my, mine *Cи унэ: My house *Cи къэрал: My state (country) {{урысыбзэ}} *cи: префикс принадлежности, функционально соответствует русскому «мой» *Си унэ: Мой дом. *Си къэрал: Мое государство (страна) {{библиографие}} 1d0oodmn4lywehhzqstnxfp477y9vgl 129769 129728 2026-10-21T10:15:16Z Rhdkabardian 5 129769 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=si:}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=с + [и]}} {{мыхьэнэ}} #Сысеиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 81 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- |Тхылъылъэр <b>си</b>гу ирихьащ. || Ранец <b>мне</b> понравился. || <b>I</b> liked the book bag. |- ! !! !! нап. 30 |- | <b>Си</b> сэ. || <b>Мой</b> нож. || <b>My</b> knife. |- ! !! !! нап. 84 |- || <b>Си</b> ныбжьэгъу Дахэнагъуэрэ сэрэ дадэ губгъуэм дишащ.|| Дедушка повёл меня с <b>моей</b> подругой Даханагуой в поле. || Grandfather has taken <b>my</b> friend Dakhenaghwa and me to the fields. |- || Губгъуэм <b>си</b> дэлъхур щолажьэ.|| <b>Мой</b> брат работает в поле.|| <b>My</b> brother is working in the field. |- ! !! !! нап. 89 |- || <b>Си</b> анэм хущхъуэ изот.|| Я даю <b>моей</b> маме лекарство.|| I have given <b>my</b> mother some medicine. |- ! !! !! нап. 109 |- || ХьэматӀ жеӀэ: — Мыр <b>си</b>шщ. УемыӀусэ! || Хамат говорит: --Это <b>моя</b> лошадь. Не трогай! || Hamat says: “This is <b>my</b> horse. Don’t touch it!” |- || Мадинэ жеӀэ: — Мыр <b>си</b> мафӀэгущ. УемыӀусэ!|| Мадина говорит: --Это <b>мой</b> поезд. Не трогай! || Madina says: “This is <b>my</b> train. Don’t touch it!” |- ! !! !! нап. 116 |- || <b>Си</b> шыпхъу нэхъыжь Хьэлиярэ ди анэмрэ блыныр яй, Фаридон ятӀэ кърехьэлӀэ. || <b>Моя</b> старшая сестра Халия и наша мама белят стену. Фаридон глину подносит. || <b>My</b> elder sister Haliya and our mother are whitewashing the walls, and Faridon is bringing the whitewash. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Си</b>гу къыдэжыркъым. || <b>Мне</b> нездоровится. || <b>I</b>’m not feeling well. |- | Сэ <b>си</b> щхьэр (<b>си</b> гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || <b>У меня</b> болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || <b>I have</b> a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain). |- | Сэ <b>си</b> нэр мэуз. || <b>У меня</b> болят глаза. || <b>My</b> eyes hurt. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Си унэ. *Си къэрал. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *си: possessive prefix functionally equivalent to English my, mine *Cи унэ: My house *Cи къэрал: My state (country) {{урысыбзэ}} *cи: префикс принадлежности, функционально соответствует русскому «мой» *Си унэ: Мой дом. *Си къэрал: Мое государство (страна) {{библиографие}} hol4trrdlanvr9lbnmi3cb3nmym1rw8 129772 129769 2026-10-21T10:22:02Z Rhdkabardian 5 129772 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=si:}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=с + [и]}} {{мыхьэнэ}} #Сысеиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 81 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- |Тхылъылъэр <b>си</b>гу ирихьащ. || Ранец <b>мне</b> понравился. || <b>I</b> liked the book bag. |- ! !! !! нап. 30 |- | <b>Си</b> сэ. || <b>Мой</b> нож. || <b>My</b> knife. |- ! !! !! нап. 84 |- || <b>Си</b> ныбжьэгъу Дахэнагъуэрэ сэрэ дадэ губгъуэм дишащ.|| Дедушка повёл меня с <b>моей</b> подругой Даханагуой в поле. || Grandfather has taken <b>my</b> friend Dakhenaghwa and me to the fields. |- || Губгъуэм <b>си</b> дэлъхур щолажьэ.|| <b>Мой</b> брат работает в поле.|| <b>My</b> brother is working in the field. |- ! !! !! нап. 89 |- || <b>Си</b> анэм хущхъуэ изот.|| Я даю <b>моей</b> маме лекарство.|| I have given <b>my</b> mother some medicine. |- ! !! !! нап. 109 |- || ХьэматӀ жеӀэ: — Мыр <b>си</b>шщ. УемыӀусэ! || Хамат говорит: --Это <b>моя</b> лошадь. Не трогай! || Hamat says: “This is <b>my</b> horse. Don’t touch it!” |- || Мадинэ жеӀэ: — Мыр <b>си</b> мафӀэгущ. УемыӀусэ!|| Мадина говорит: --Это <b>мой</b> поезд. Не трогай! || Madina says: “This is <b>my</b> train. Don’t touch it!” |- ! !! !! нап. 116 |- || <b>Си</b> шыпхъу нэхъыжь Хьэлиярэ ди анэмрэ блыныр яй, Фаридон ятӀэ кърехьэлӀэ. || <b>Моя</b> старшая сестра Халия и наша мама белят стену. Фаридон глину подносит. || <b>My</b> elder sister Haliya and our mother are whitewashing the walls, and Faridon is bringing the whitewash. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Си</b>гу къыдэжыркъым. || <b>Мне</b> нездоровится. || <b>I</b>’m not feeling well. |- | Сэ <b>си</b> щхьэр (<b>си</b> гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || <b>У меня</b> болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || <b>I have</b> a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain). |- | Сэ <b>си</b> нэр мэуз. || <b>У меня</b> болят глаза. || <b>My</b> eyes hurt. |- | <b>Си</b> къэжьын къокӀуэ. || <b>Меня</b> тошнит. || <b>I</b> feel nauseous. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Си унэ. *Си къэрал. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *си: possessive prefix functionally equivalent to English my, mine *Cи унэ: My house *Cи къэрал: My state (country) {{урысыбзэ}} *cи: префикс принадлежности, функционально соответствует русскому «мой» *Си унэ: Мой дом. *Си къэрал: Мое государство (страна) {{библиографие}} f7mv1bf1317i5vn6ub5434d2956vrp4 129785 129772 2026-10-21T11:10:26Z Rhdkabardian 5 129785 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=si:}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=с + [и]}} {{мыхьэнэ}} #Сысеиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 81 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- |Тхылъылъэр <b>си</b>гу ирихьащ. || Ранец <b>мне</b> понравился. || <b>I</b> liked the book bag. |- ! !! !! нап. 30 |- | <b>Си</b> сэ. || <b>Мой</b> нож. || <b>My</b> knife. |- ! !! !! нап. 84 |- || <b>Си</b> ныбжьэгъу Дахэнагъуэрэ сэрэ дадэ губгъуэм дишащ.|| Дедушка повёл меня с <b>моей</b> подругой Даханагуой в поле. || Grandfather has taken <b>my</b> friend Dakhenaghwa and me to the fields. |- || Губгъуэм <b>си</b> дэлъхур щолажьэ.|| <b>Мой</b> брат работает в поле.|| <b>My</b> brother is working in the field. |- ! !! !! нап. 89 |- || <b>Си</b> анэм хущхъуэ изот.|| Я даю <b>моей</b> маме лекарство.|| I have given <b>my</b> mother some medicine. |- ! !! !! нап. 109 |- || ХьэматӀ жеӀэ: — Мыр <b>си</b>шщ. УемыӀусэ! || Хамат говорит: --Это <b>моя</b> лошадь. Не трогай! || Hamat says: “This is <b>my</b> horse. Don’t touch it!” |- || Мадинэ жеӀэ: — Мыр <b>си</b> мафӀэгущ. УемыӀусэ!|| Мадина говорит: --Это <b>мой</b> поезд. Не трогай! || Madina says: “This is <b>my</b> train. Don’t touch it!” |- ! !! !! нап. 116 |- || <b>Си</b> шыпхъу нэхъыжь Хьэлиярэ ди анэмрэ блыныр яй, Фаридон ятӀэ кърехьэлӀэ. || <b>Моя</b> старшая сестра Халия и наша мама белят стену. Фаридон глину подносит. || <b>My</b> elder sister Haliya and our mother are whitewashing the walls, and Faridon is bringing the whitewash. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Си</b>гу къыдэжыркъым. || <b>Мне</b> нездоровится. || <b>I</b>’m not feeling well. |- | Сэ <b>си</b> щхьэр (<b>си</b> гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || <b>У меня</b> болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || <b>I have</b> a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain). |- | Сэ <b>си</b> нэр мэуз. || <b>У меня</b> болят глаза. || <b>My</b> eyes hurt. |- | <b>Си</b> къэжьын къокӀуэ. || <b>Меня</b> тошнит. || <b>I</b> feel nauseous. |- ! !! !! нап. 176 |- | Сэ сопсчэ, <b>си</b> тэмакъыр мэуз. || У меня кашель, болит горло. || I have a cough, <b>my</b> throat hurts. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Си унэ. *Си къэрал. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *си: possessive prefix functionally equivalent to English my, mine *Cи унэ: My house *Cи къэрал: My state (country) {{урысыбзэ}} *cи: префикс принадлежности, функционально соответствует русскому «мой» *Си унэ: Мой дом. *Си къэрал: Мое государство (страна) {{библиографие}} m19hvuyo5toxofzktcwrjmztsxyra1k 0 11864 129710 71463 2026-10-20T20:12:13Z Rhdkabardian 5 129710 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝmɐˈdᶎɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[сымэдж] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-сымэджэн|Глагол лъэмыӏэс "сымэджэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Сымаджэу щытын, уз гуэр къеузын. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Узэрысымаджэр</b> уи фэм къегъэлъагъуэ. || У тебя (вас) <b>болезненный</b> вид. || I You look <b>ill</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Фызыжьыр пӀэм къыхэнэжауэ сымаджэщ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сымэджэн: be sick, be ill *Фызыжьыр пӀэм къыхэнэжауэ сымаджэщ: the old woman was ill and stayed in bed. {{урысыбзэ}} *сымэджэн: болеть *Фызыжьыр пӀэм къыхэнэжауэ сымаджэщ: старуха болела и оставалась в кровати. {{библиографие}} 6em9jdqevzdgmfad97pslhgubmx09cq 129713 129710 2026-10-20T20:15:53Z Rhdkabardian 5 129713 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝmɐˈdᶎɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[сымэдж] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-сымэджэн|Глагол лъэмыӏэс "сымэджэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Сымаджэу щытын, уз гуэр къеузын. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Узэрысымаджэр</b> уи фэм къегъэлъагъуэ. || У тебя (вас) <b>болезненный</b> вид. || You look <b>ill</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Фызыжьыр пӀэм къыхэнэжауэ сымаджэщ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сымэджэн: be sick, be ill *Фызыжьыр пӀэм къыхэнэжауэ сымаджэщ: the old woman was ill and stayed in bed. {{урысыбзэ}} *сымэджэн: болеть *Фызыжьыр пӀэм къыхэнэжауэ сымаджэщ: старуха болела и оставалась в кровати. {{библиографие}} 5tt2dh2xa4kgp1y396dp06ppmam3a3e 0 11881 129700 129676 2026-10-20T19:44:18Z Rhdkabardian 5 129700 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЗЭРЫУПЩӀЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝt}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[сыт]}} {{склоненэ}} {{скл-цп-сыт|kbd|псалъэпкъ=сыт}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхум къинэмыщӀа адрей псоми ирищӀоупщӀэ. {{щапхъэхэр}} *ЩӀым сыт тепсэми, къытепхыжынщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 43 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 50 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто/что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 51 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 53 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 55 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 57 |- | Мыр <b>сыт</b>? || <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 59 |- | <b>Сыт</b> ди хадэм итыр? || <b>Что</b> есть в нашем саду?|| <b>What</b> is there in our garden? |- ! !! !! нап. 61 |- | Мыр <b>сыт</b>? || <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 62 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это? || <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 67 |- || <b>Сыт</b> хадэм щыхасар?|| <b>Что</b> посадили в саду? || <b>What</b> have they planted in the orchard? |- ! !! !! нап. 69 |- || <b>Сыт</b> Ӏэщым ишхыр? || <b>Что</b> ест скот? || <b>What</b> does livestock eat? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 70 |- || <b>Сыт</b> хуэдэ жыг щыӀэ мэзым?|| <b>Какие</b> есть деревья в лесу?|| <b>What kind of</b> trees are there in the woods? |- ! !! !! нап. 71 |- || <b>Сыт</b> Сэтэней ищӀар?|| <b>Что</b> сделала Сатаней?|| <b>What</b> has Sataney done? |- ! !! !! нап. 72 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 75 |- || <b>Сыт</b> сабийхэм хасэр?|| <b>Что</b> сажают дети? || <b>What</b> are the children planting? |- ! !! !! нап. 76 |- || <b>Сыт</b> къазхэм псым къыхахыр?|| <b>Что</b> гуси достают из воды? || <b>What</b> are the geese pulling out of the water? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это такое? || <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 79 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 84 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 85 |- || Абгъуэхэм исыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> сидит в гнёздах?|| <b>What</b> is there (sitting) in the nests? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 86 |- || Хадэм <b>сыт</b> щыхасар?|| <b>Что</b> посадили на огороде?|| <b>What</b> have they planted in the garden? |- || <b>Мыр</b> сыт?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 87 |- || <b>Сыт</b> пхъэгулъейм пытыр?|| <b>Что</b> висит на сливовом дереве?|| <b>What</b> is hanging on the plum tree? |- ! !! !! нап. 89 |- || Хэт <b>сыт</b> илэжьа?|| Кто <b>что</b> делал?|| Who did <b>what</b>? |- ! !! !! нап. 90 |- || <b>Сыт</b> бадзэхэм зэрахьэр?|| <b>Что</b> разносят мухи?|| <b>What</b> do flies carry? |- ! !! !! нап. 92 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 93 |- || КъуакӀэр <b>сыт</b> хуэдэ?|| <b>Какова</b> ложбина?|| <b>What</b> is the hollow like? |- ! !! !! нап. 94 |- || ЩӀымахуэм дунейр <b>сыт</b> хуэдэ?|| <b>Какова</b> погода зимой?|| <b>What</b> is the weather like in winter? |- ! !! !! нап. 95 |- || Псым хъеру <b>сыт</b> иӀэр?|| <b>Какая</b> польза есть у воды?|| <b>What</b> are the benefits of water? |- ! !! !! нап. 97 |- || <b>Сыт</b> фӀы, <b>сыт</b> Ӏей?|| <b>Что</b> хорошо, <b>что</b> плохо?|| <b>What</b> is good and <b>what</b> is bad? |- ! !! !! нап. 99 |- || <b>Сыт</b> абы ишхыр?|| <b>Что</b> он ест?|| <b>What</b> does it eat? |- ! !! !! нап. 100 |- || Адыгэ пӀастэр <b>сытым</b> къыхащӀыкӀрэ?|| Из <b>чего</b> готовится кабардинская паста?|| <b>What</b> is Kabardian hominy made from? |- ! !! !! нап. 106 |- || <b>Сыт</b> Самихь ищӀэр?|| <b>Что</b> делает Самихь?|| <b>What</b> does Samikh do? |- ! !! !! нап. 107 |- || <b>Сыт</b> зэман хадэ щащӀэр? || <b>Когда</b> занимаются огородом. || <b>When</b> do people work in the garden? |- ! !! !! нап. 111 |- || <b>Сыт</b> мамэ ищӀэр? || <b>Что</b> делает мама? || <b>What</b> does Mama do (is Mama doing)? |- ! !! !! нап. 114 |- || <b>Сыт</b> кхъухьымкӀэ ящӀэр? || <b>Что</b> делают с помощью кораблей? || <b>What</b> do people do with ships? |- ! !! !! нап. 115 |- || ЦӀыхухэм абы жраӀэ: — <b>Сыт</b> мы кхъужьейхэр зэрыпщӀынур? || Люди ему говорят: <b>что</b> ты будешь делать с этими грушевыми деревьями? || People say to him: <b>What</b> are you going to do with these pear trees? |- || Фэ <b>сыт</b> хэфсэрэ? || <b>Что</b> вы сажаете? || <b>What</b> are you planting? |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Валериановэ каплъэхэр <b>сыт</b> зи уасэр? || <b>Сколько</b> стоят валериановые капли? || <b>How</b> much are valerian drops? |- ! !! !! нап. 175 |- | <b>Сыт</b> уи лажьэр? || <b>Что</b> с тобой (вами)? || <b>What’s</b> wrong with you? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур? *сытыт {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сыт: what? (questions about everything except people) *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур?: what are you going to plant in this garden patch? *сытыт: why (in the world)? {{урысыбзэ}} *сыт: кто? что? (обозначает вопрос обо всем, кроме человека) *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур?: Что ты посадишь на этом садовом участке? *сытыт: почему же? зачем же? <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Сыт атӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} well, you never know {{псалъафэ-урысыбзэ}} ну и что же, мало ли что. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт атӀэ жысӀамэ, си псалъэм къезгъэгъэзэжмэ зэфӀэкӀакъэ? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Сыт и дуней [абы]==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what a life [he has]! {{псалъафэ-урысыбзэ}} что [у него] за жизнь! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт илъэныкъуэкӀи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} totally, in all respects {{псалъафэ-урысыбзэ}} всесторонне, во всех отношениях. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Инал сыт илъэныкъуэкӀи цӀыху зэкӀэлъыкӀуэу щытащ. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}} ====Сыт имыщӀами==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever (he) does {{псалъафэ-урысыбзэ}} что бы [он] ни делал. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сэрэсэкъал хьэдэр къызэпиплъыхьащ, ауэ сыт имыщӀами, къыхуэцӀыхуакъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}} ====Сыт ищӀыскӀи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} totally, in all respects {{псалъафэ-урысыбзэ}} всесторонне, во всех отношениях. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт ищӀыскӀи Жанусэр къызэрыдихьэхыну щӀыкӀэхэм хъыджэбзым и дэлъхур хуигъэӀущащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}} ====Сыт къэмыхъуами, сыт къэмыщӀами==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever may happen, no matter what {{псалъафэ-урысыбзэ}} что бы ни было, что бы ни случилось. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт и пэрмэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what’s the use. {{псалъафэ-урысыбзэ}} что толку. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - СлӀожь, жиӀащ Биболэт ину щатэри, - иджы гущӀэгъу пщӀыжкӀэ сыт и пэрмэн? {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} Си ныбжьэгъум сыщымыжмэ, сыт мы джатэм и пэрмэныр? {{автор|kbd|имяавтора=Щ. А.}} ====Сыт-тӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} well, you never know {{псалъафэ-урысыбзэ}} ну и что же, мало ли что. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [ЛӀыжьым:] - Ар сыт хуэдэми цӀыхущ, - цӀыхум цӀыхугъэ кӀэлъызехьэн хуейщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Сыт хуэдэми==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever it may be… {{псалъафэ-урысыбзэ}} какой бы то ни было. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт хуэдэу==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in exclamatory sentences, it is used to denote the highest measure or degree of an action or state. Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! How happy they are that we came there. {{псалъафэ-урысыбзэ}} в восклицательных предложениях употребляется при обозначении высшей меры или степени проявления действия, состояния. Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! До чего они рады, что мы туда пришли. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Жырым хуэдэщ ныбжьэгъугъэр, ар сыт хуэдэу псалъэ лъэщ! {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} used with a relative meaning {{псалъафэ-урысыбзэ}} употребляется с относительным значением. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт хуэдэу дылажьэми, сыт хуэдэу дыпсэуми нэрылъагъущ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Сыт хуэдэу щытми==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in any case {{псалъафэ-урысыбзэ}} как бы то ни было. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - Сыт хуэдэу щытми, Ӏуэхур кърахьэжьащ, къыщрахьэжьакӀэ, и кӀэм нэгъэсын хуейщ, - жиӀащ Хъэчим. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Сыт хуэдэхэр==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} and so on {{псалъафэ-урысыбзэ}} и тому подобные. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ПылъапӀэм уанэ, бащлъыкъ, щӀакӀуэ, къамышы сыт хуэдэхэр пылъхэт. {{автор|kbd|имяавтора=Д. М.}} ====Сыт хуэӀуа(р)?==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what’s so bad about that? {{псалъафэ-урысыбзэ}} что плохого (зазорного) в том?.. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - АтӀэ умыщӀэм ущӀэупщӀэным сыт хуэӀуар? - жеӀэ фызым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} ====Сыт щыгъуи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} always, each and every time {{псалъафэ-урысыбзэ}} всегда, всякий раз. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уэркъхэр сыт щыгъуи езыхэр зыӀэщӀэлъ тепщэхэм я акъылэгъут. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}} ====Сыт щыгъуи хуэдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} as always Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. As always, the young man got up early. {{псалъафэ-урысыбзэ}} как всегда. Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. Как всегда, молодой человек рано встал. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт щыгъуи хуэмыдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} as ever {{псалъафэ-урысыбзэ}} как никогда. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мыгъэрей гъэмахуэр, сыт щыгъуи хуэмыдэу, щӀыӀэу екӀуэкӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Сыт щӀа (абы лъандэрэ)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} it’s been such a long time [since] {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько воды утекло [с тех пор]. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сытым хуэдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in exclamatory sentences, it is used to denote the highest measure or degree of an action or state. {{псалъафэ-урысыбзэ}} в восклицательных предложениях употребляется при обозначении высшей меры или степени проявления действия, состояния. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт лъанлэрэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Ӏуэхугъуэ гуэрым екӀуэкӀын щыщӀидза зэманым ирищӀоупщӀэ; дапщэщ лъандэрэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} since when {{псалъафэ-урысыбзэ}} с каких пор {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - Сыт лъандэрэ усымаджэ? - щӀэупщӀащ дохутырыр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====сыт хуэдиз==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и бжыгъэм ирищӀоупщӀэ; дапщэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} how much, how many {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько? {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [Кърым хъаным:] - Сыт хуэдиз зауэлӀи ягъэшэсыфауэ пӀэрэ Къэбэрдейхэм? {{автор|kbd|имяавтора=Къэр. Хь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Балигъыр (сабийр) <b>сыт</b> хуэдиз зэфэнур? || <b>Какова</b> доза для взрослого (ребенка)? || <b>What</b> is the dose for an adult (a child)? |- | <b>Сыт</b> хуэдиз естыну? || <b>Сколько</b> нужно уплатить? || <b>How much</b> do I need to pay? |} </div> </div> ====сыт хуэдизрэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зы Ӏуэхугъуэ гуэрым къызэрытригъэзэжа бжыгъэм ирищӀоупщӀэ; дапщэрэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} how many times Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! How many times have I told you?! {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько раз? Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! Сколько раз я говорил тебе?! {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт хуэдэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и теплъэм, и щытыкӀэм ирищӀоупщӀэ; дапхуэдэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what (kind of, sort of, type of) {{псалъафэ-урысыбзэ}} какой? {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 70 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || <b>Сыт хуэдэ</b> жыг щыӀэ мэзым?|| <b>Какие</b> есть деревья в лесу?|| <b>What kind of</b> trees are there in the woods? |- ! !! !! нап. 82 |- | Гъатхэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>? || <b>Какова</b> погода весной? || <b>What</b> is the weather <b>like</b> in spring? |- ! !! !! нап. 83 |- | Гъэмахуэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>? || <b>Какова</b> погода летом? || <b>What</b> is the weather <b>like</b> in summer? |- ! !! !! нап. 84 |- || Губгъуэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Каково</b> поле?|| <b>What</b> is the field <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 93 |- || КъуакӀэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какова</b> ложбина?|| <b>What</b> is the hollow <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 94 |- || ЩӀымахуэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какова</b> погода зимой?|| <b>What</b> is the weather <b>like</b> in winter? |- ! !! !! нап. 105 |- || ЦӀывхэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какие есть</b> жуки?|| <b>What are</b> beetles <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 106 |- || ЧыцӀ цӀыкӀур <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Каков</b> маленький козлёнок?|| <b>What</b> is the baby goat <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 118 |- || <b>Сыт хуэдэ</b> хьэрф абыхэм ятхыр? || <b>Какую</b> букву они пишут. || <b>Which</b> letter are they writing? |} </div> </div> ====сыт щхьэкӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и щхьэусыгъуэм ирищӀоупщӀэ; сытым къыхэкӀыу, сыт хуэдэ щхьэусыгъуэкӀэ? {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} why? for what reason? Сыт щхьэкӀэ угузэва? Why are you worried? {{псалъафэ-урысыбзэ}} почему?, по какой причине? Сыт щхьэкӀэ угузэва? Почему ты беспокоишься? {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щхьэкӀэ угузэва? {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэусыгъуэ псалъэуха гуэдзэр псалъэуха пажэм ирепх; сыту жыпӀэмэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} because {{псалъафэ-урысыбзэ}} потому что {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт щыгъуэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зэман, пӀалъэ ирищӀоупщӀэ; дапщэщ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} when? Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? When does the young man return? {{псалъафэ-урысыбзэ}} когда? Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? Когда молодой человек возвращается? {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 102 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || <b>Сыт щыгъуэ</b> мэлыр щащыр?|| <b>Когда</b> время стрижка овец?|| <b>When</b> is sheep shearing time? |} </div> </div> </div> </div> {{библиографие}} ow5d8j199ckot06losnyccjicrmv4l3 129780 129700 2026-10-21T10:48:00Z Rhdkabardian 5 129780 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЗЭРЫУПЩӀЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝt}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[сыт]}} {{склоненэ}} {{скл-цп-сыт|kbd|псалъэпкъ=сыт}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхум къинэмыщӀа адрей псоми ирищӀоупщӀэ. {{щапхъэхэр}} *ЩӀым сыт тепсэми, къытепхыжынщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 43 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 50 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто/что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 51 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 53 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 55 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 57 |- | Мыр <b>сыт</b>? || <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 59 |- | <b>Сыт</b> ди хадэм итыр? || <b>Что</b> есть в нашем саду?|| <b>What</b> is there in our garden? |- ! !! !! нап. 61 |- | Мыр <b>сыт</b>? || <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 62 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это? || <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 67 |- || <b>Сыт</b> хадэм щыхасар?|| <b>Что</b> посадили в саду? || <b>What</b> have they planted in the orchard? |- ! !! !! нап. 69 |- || <b>Сыт</b> Ӏэщым ишхыр? || <b>Что</b> ест скот? || <b>What</b> does livestock eat? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 70 |- || <b>Сыт</b> хуэдэ жыг щыӀэ мэзым?|| <b>Какие</b> есть деревья в лесу?|| <b>What kind of</b> trees are there in the woods? |- ! !! !! нап. 71 |- || <b>Сыт</b> Сэтэней ищӀар?|| <b>Что</b> сделала Сатаней?|| <b>What</b> has Sataney done? |- ! !! !! нап. 72 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 75 |- || <b>Сыт</b> сабийхэм хасэр?|| <b>Что</b> сажают дети? || <b>What</b> are the children planting? |- ! !! !! нап. 76 |- || <b>Сыт</b> къазхэм псым къыхахыр?|| <b>Что</b> гуси достают из воды? || <b>What</b> are the geese pulling out of the water? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это такое? || <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 79 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 84 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 85 |- || Абгъуэхэм исыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> сидит в гнёздах?|| <b>What</b> is there (sitting) in the nests? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 86 |- || Хадэм <b>сыт</b> щыхасар?|| <b>Что</b> посадили на огороде?|| <b>What</b> have they planted in the garden? |- || <b>Мыр</b> сыт?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 87 |- || <b>Сыт</b> пхъэгулъейм пытыр?|| <b>Что</b> висит на сливовом дереве?|| <b>What</b> is hanging on the plum tree? |- ! !! !! нап. 89 |- || Хэт <b>сыт</b> илэжьа?|| Кто <b>что</b> делал?|| Who did <b>what</b>? |- ! !! !! нап. 90 |- || <b>Сыт</b> бадзэхэм зэрахьэр?|| <b>Что</b> разносят мухи?|| <b>What</b> do flies carry? |- ! !! !! нап. 92 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 93 |- || КъуакӀэр <b>сыт</b> хуэдэ?|| <b>Какова</b> ложбина?|| <b>What</b> is the hollow like? |- ! !! !! нап. 94 |- || ЩӀымахуэм дунейр <b>сыт</b> хуэдэ?|| <b>Какова</b> погода зимой?|| <b>What</b> is the weather like in winter? |- ! !! !! нап. 95 |- || Псым хъеру <b>сыт</b> иӀэр?|| <b>Какая</b> польза есть у воды?|| <b>What</b> are the benefits of water? |- ! !! !! нап. 97 |- || <b>Сыт</b> фӀы, <b>сыт</b> Ӏей?|| <b>Что</b> хорошо, <b>что</b> плохо?|| <b>What</b> is good and <b>what</b> is bad? |- ! !! !! нап. 99 |- || <b>Сыт</b> абы ишхыр?|| <b>Что</b> он ест?|| <b>What</b> does it eat? |- ! !! !! нап. 100 |- || Адыгэ пӀастэр <b>сытым</b> къыхащӀыкӀрэ?|| Из <b>чего</b> готовится кабардинская паста?|| <b>What</b> is Kabardian hominy made from? |- ! !! !! нап. 106 |- || <b>Сыт</b> Самихь ищӀэр?|| <b>Что</b> делает Самихь?|| <b>What</b> does Samikh do? |- ! !! !! нап. 107 |- || <b>Сыт</b> зэман хадэ щащӀэр? || <b>Когда</b> занимаются огородом. || <b>When</b> do people work in the garden? |- ! !! !! нап. 111 |- || <b>Сыт</b> мамэ ищӀэр? || <b>Что</b> делает мама? || <b>What</b> does Mama do (is Mama doing)? |- ! !! !! нап. 114 |- || <b>Сыт</b> кхъухьымкӀэ ящӀэр? || <b>Что</b> делают с помощью кораблей? || <b>What</b> do people do with ships? |- ! !! !! нап. 115 |- || ЦӀыхухэм абы жраӀэ: — <b>Сыт</b> мы кхъужьейхэр зэрыпщӀынур? || Люди ему говорят: <b>что</b> ты будешь делать с этими грушевыми деревьями? || People say to him: <b>What</b> are you going to do with these pear trees? |- || Фэ <b>сыт</b> хэфсэрэ? || <b>Что</b> вы сажаете? || <b>What</b> are you planting? |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Валериановэ каплъэхэр <b>сыт</b> зи уасэр? || <b>Сколько</b> стоят валериановые капли? || <b>How</b> much are valerian drops? |- ! !! !! нап. 175 |- | <b>Сыт</b> уи лажьэр? || <b>Что</b> с тобой (вами)? || <b>What’s</b> wrong with you? |- ! !! !! нап. 176 |- | <b>Сыт</b> къоузыр? || <b>Что</b> у тебя (вас) болит?|| <b>What</b> hurts? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур? *сытыт {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сыт: what? (questions about everything except people) *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур?: what are you going to plant in this garden patch? *сытыт: why (in the world)? {{урысыбзэ}} *сыт: кто? что? (обозначает вопрос обо всем, кроме человека) *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур?: Что ты посадишь на этом садовом участке? *сытыт: почему же? зачем же? <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Сыт атӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} well, you never know {{псалъафэ-урысыбзэ}} ну и что же, мало ли что. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт атӀэ жысӀамэ, си псалъэм къезгъэгъэзэжмэ зэфӀэкӀакъэ? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Сыт и дуней [абы]==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what a life [he has]! {{псалъафэ-урысыбзэ}} что [у него] за жизнь! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт илъэныкъуэкӀи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} totally, in all respects {{псалъафэ-урысыбзэ}} всесторонне, во всех отношениях. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Инал сыт илъэныкъуэкӀи цӀыху зэкӀэлъыкӀуэу щытащ. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}} ====Сыт имыщӀами==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever (he) does {{псалъафэ-урысыбзэ}} что бы [он] ни делал. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сэрэсэкъал хьэдэр къызэпиплъыхьащ, ауэ сыт имыщӀами, къыхуэцӀыхуакъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}} ====Сыт ищӀыскӀи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} totally, in all respects {{псалъафэ-урысыбзэ}} всесторонне, во всех отношениях. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт ищӀыскӀи Жанусэр къызэрыдихьэхыну щӀыкӀэхэм хъыджэбзым и дэлъхур хуигъэӀущащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}} ====Сыт къэмыхъуами, сыт къэмыщӀами==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever may happen, no matter what {{псалъафэ-урысыбзэ}} что бы ни было, что бы ни случилось. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт и пэрмэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what’s the use. {{псалъафэ-урысыбзэ}} что толку. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - СлӀожь, жиӀащ Биболэт ину щатэри, - иджы гущӀэгъу пщӀыжкӀэ сыт и пэрмэн? {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} Си ныбжьэгъум сыщымыжмэ, сыт мы джатэм и пэрмэныр? {{автор|kbd|имяавтора=Щ. А.}} ====Сыт-тӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} well, you never know {{псалъафэ-урысыбзэ}} ну и что же, мало ли что. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [ЛӀыжьым:] - Ар сыт хуэдэми цӀыхущ, - цӀыхум цӀыхугъэ кӀэлъызехьэн хуейщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Сыт хуэдэми==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever it may be… {{псалъафэ-урысыбзэ}} какой бы то ни было. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт хуэдэу==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in exclamatory sentences, it is used to denote the highest measure or degree of an action or state. Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! How happy they are that we came there. {{псалъафэ-урысыбзэ}} в восклицательных предложениях употребляется при обозначении высшей меры или степени проявления действия, состояния. Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! До чего они рады, что мы туда пришли. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Жырым хуэдэщ ныбжьэгъугъэр, ар сыт хуэдэу псалъэ лъэщ! {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} used with a relative meaning {{псалъафэ-урысыбзэ}} употребляется с относительным значением. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт хуэдэу дылажьэми, сыт хуэдэу дыпсэуми нэрылъагъущ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Сыт хуэдэу щытми==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in any case {{псалъафэ-урысыбзэ}} как бы то ни было. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - Сыт хуэдэу щытми, Ӏуэхур кърахьэжьащ, къыщрахьэжьакӀэ, и кӀэм нэгъэсын хуейщ, - жиӀащ Хъэчим. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Сыт хуэдэхэр==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} and so on {{псалъафэ-урысыбзэ}} и тому подобные. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ПылъапӀэм уанэ, бащлъыкъ, щӀакӀуэ, къамышы сыт хуэдэхэр пылъхэт. {{автор|kbd|имяавтора=Д. М.}} ====Сыт хуэӀуа(р)?==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what’s so bad about that? {{псалъафэ-урысыбзэ}} что плохого (зазорного) в том?.. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - АтӀэ умыщӀэм ущӀэупщӀэным сыт хуэӀуар? - жеӀэ фызым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} ====Сыт щыгъуи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} always, each and every time {{псалъафэ-урысыбзэ}} всегда, всякий раз. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уэркъхэр сыт щыгъуи езыхэр зыӀэщӀэлъ тепщэхэм я акъылэгъут. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}} ====Сыт щыгъуи хуэдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} as always Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. As always, the young man got up early. {{псалъафэ-урысыбзэ}} как всегда. Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. Как всегда, молодой человек рано встал. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт щыгъуи хуэмыдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} as ever {{псалъафэ-урысыбзэ}} как никогда. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мыгъэрей гъэмахуэр, сыт щыгъуи хуэмыдэу, щӀыӀэу екӀуэкӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Сыт щӀа (абы лъандэрэ)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} it’s been such a long time [since] {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько воды утекло [с тех пор]. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сытым хуэдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in exclamatory sentences, it is used to denote the highest measure or degree of an action or state. {{псалъафэ-урысыбзэ}} в восклицательных предложениях употребляется при обозначении высшей меры или степени проявления действия, состояния. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт лъанлэрэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Ӏуэхугъуэ гуэрым екӀуэкӀын щыщӀидза зэманым ирищӀоупщӀэ; дапщэщ лъандэрэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} since when {{псалъафэ-урысыбзэ}} с каких пор {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - Сыт лъандэрэ усымаджэ? - щӀэупщӀащ дохутырыр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====сыт хуэдиз==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и бжыгъэм ирищӀоупщӀэ; дапщэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} how much, how many {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько? {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [Кърым хъаным:] - Сыт хуэдиз зауэлӀи ягъэшэсыфауэ пӀэрэ Къэбэрдейхэм? {{автор|kbd|имяавтора=Къэр. Хь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Балигъыр (сабийр) <b>сыт</b> хуэдиз зэфэнур? || <b>Какова</b> доза для взрослого (ребенка)? || <b>What</b> is the dose for an adult (a child)? |- | <b>Сыт</b> хуэдиз естыну? || <b>Сколько</b> нужно уплатить? || <b>How much</b> do I need to pay? |} </div> </div> ====сыт хуэдизрэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зы Ӏуэхугъуэ гуэрым къызэрытригъэзэжа бжыгъэм ирищӀоупщӀэ; дапщэрэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} how many times Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! How many times have I told you?! {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько раз? Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! Сколько раз я говорил тебе?! {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт хуэдэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и теплъэм, и щытыкӀэм ирищӀоупщӀэ; дапхуэдэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what (kind of, sort of, type of) {{псалъафэ-урысыбзэ}} какой? {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 70 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || <b>Сыт хуэдэ</b> жыг щыӀэ мэзым?|| <b>Какие</b> есть деревья в лесу?|| <b>What kind of</b> trees are there in the woods? |- ! !! !! нап. 82 |- | Гъатхэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>? || <b>Какова</b> погода весной? || <b>What</b> is the weather <b>like</b> in spring? |- ! !! !! нап. 83 |- | Гъэмахуэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>? || <b>Какова</b> погода летом? || <b>What</b> is the weather <b>like</b> in summer? |- ! !! !! нап. 84 |- || Губгъуэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Каково</b> поле?|| <b>What</b> is the field <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 93 |- || КъуакӀэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какова</b> ложбина?|| <b>What</b> is the hollow <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 94 |- || ЩӀымахуэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какова</b> погода зимой?|| <b>What</b> is the weather <b>like</b> in winter? |- ! !! !! нап. 105 |- || ЦӀывхэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какие есть</b> жуки?|| <b>What are</b> beetles <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 106 |- || ЧыцӀ цӀыкӀур <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Каков</b> маленький козлёнок?|| <b>What</b> is the baby goat <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 118 |- || <b>Сыт хуэдэ</b> хьэрф абыхэм ятхыр? || <b>Какую</b> букву они пишут. || <b>Which</b> letter are they writing? |} </div> </div> ====сыт щхьэкӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и щхьэусыгъуэм ирищӀоупщӀэ; сытым къыхэкӀыу, сыт хуэдэ щхьэусыгъуэкӀэ? {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} why? for what reason? Сыт щхьэкӀэ угузэва? Why are you worried? {{псалъафэ-урысыбзэ}} почему?, по какой причине? Сыт щхьэкӀэ угузэва? Почему ты беспокоишься? {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щхьэкӀэ угузэва? {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэусыгъуэ псалъэуха гуэдзэр псалъэуха пажэм ирепх; сыту жыпӀэмэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} because {{псалъафэ-урысыбзэ}} потому что {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт щыгъуэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зэман, пӀалъэ ирищӀоупщӀэ; дапщэщ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} when? Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? When does the young man return? {{псалъафэ-урысыбзэ}} когда? Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? Когда молодой человек возвращается? {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 102 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || <b>Сыт щыгъуэ</b> мэлыр щащыр?|| <b>Когда</b> время стрижка овец?|| <b>When</b> is sheep shearing time? |} </div> </div> </div> </div> {{библиографие}} t6zdd905qvii4kaj28stmwekor9ocfu 129788 129780 2026-10-21T11:21:58Z Rhdkabardian 5 129788 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЗЭРЫУПЩӀЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝt}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[сыт]}} {{склоненэ}} {{скл-цп-сыт|kbd|псалъэпкъ=сыт}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхум къинэмыщӀа адрей псоми ирищӀоупщӀэ. {{щапхъэхэр}} *ЩӀым сыт тепсэми, къытепхыжынщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 43 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 50 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто/что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 51 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 53 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 55 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 57 |- | Мыр <b>сыт</b>? || <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 59 |- | <b>Сыт</b> ди хадэм итыр? || <b>Что</b> есть в нашем саду?|| <b>What</b> is there in our garden? |- ! !! !! нап. 61 |- | Мыр <b>сыт</b>? || <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 62 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это? || <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 67 |- || <b>Сыт</b> хадэм щыхасар?|| <b>Что</b> посадили в саду? || <b>What</b> have they planted in the orchard? |- ! !! !! нап. 69 |- || <b>Сыт</b> Ӏэщым ишхыр? || <b>Что</b> ест скот? || <b>What</b> does livestock eat? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 70 |- || <b>Сыт</b> хуэдэ жыг щыӀэ мэзым?|| <b>Какие</b> есть деревья в лесу?|| <b>What kind of</b> trees are there in the woods? |- ! !! !! нап. 71 |- || <b>Сыт</b> Сэтэней ищӀар?|| <b>Что</b> сделала Сатаней?|| <b>What</b> has Sataney done? |- ! !! !! нап. 72 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 75 |- || <b>Сыт</b> сабийхэм хасэр?|| <b>Что</b> сажают дети? || <b>What</b> are the children planting? |- ! !! !! нап. 76 |- || <b>Сыт</b> къазхэм псым къыхахыр?|| <b>Что</b> гуси достают из воды? || <b>What</b> are the geese pulling out of the water? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это такое? || <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 79 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 84 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 85 |- || Абгъуэхэм исыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> сидит в гнёздах?|| <b>What</b> is there (sitting) in the nests? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 86 |- || Хадэм <b>сыт</b> щыхасар?|| <b>Что</b> посадили на огороде?|| <b>What</b> have they planted in the garden? |- || <b>Мыр</b> сыт?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 87 |- || <b>Сыт</b> пхъэгулъейм пытыр?|| <b>Что</b> висит на сливовом дереве?|| <b>What</b> is hanging on the plum tree? |- ! !! !! нап. 89 |- || Хэт <b>сыт</b> илэжьа?|| Кто <b>что</b> делал?|| Who did <b>what</b>? |- ! !! !! нап. 90 |- || <b>Сыт</b> бадзэхэм зэрахьэр?|| <b>Что</b> разносят мухи?|| <b>What</b> do flies carry? |- ! !! !! нап. 92 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 93 |- || КъуакӀэр <b>сыт</b> хуэдэ?|| <b>Какова</b> ложбина?|| <b>What</b> is the hollow like? |- ! !! !! нап. 94 |- || ЩӀымахуэм дунейр <b>сыт</b> хуэдэ?|| <b>Какова</b> погода зимой?|| <b>What</b> is the weather like in winter? |- ! !! !! нап. 95 |- || Псым хъеру <b>сыт</b> иӀэр?|| <b>Какая</b> польза есть у воды?|| <b>What</b> are the benefits of water? |- ! !! !! нап. 97 |- || <b>Сыт</b> фӀы, <b>сыт</b> Ӏей?|| <b>Что</b> хорошо, <b>что</b> плохо?|| <b>What</b> is good and <b>what</b> is bad? |- ! !! !! нап. 99 |- || <b>Сыт</b> абы ишхыр?|| <b>Что</b> он ест?|| <b>What</b> does it eat? |- ! !! !! нап. 100 |- || Адыгэ пӀастэр <b>сытым</b> къыхащӀыкӀрэ?|| Из <b>чего</b> готовится кабардинская паста?|| <b>What</b> is Kabardian hominy made from? |- ! !! !! нап. 106 |- || <b>Сыт</b> Самихь ищӀэр?|| <b>Что</b> делает Самихь?|| <b>What</b> does Samikh do? |- ! !! !! нап. 107 |- || <b>Сыт</b> зэман хадэ щащӀэр? || <b>Когда</b> занимаются огородом. || <b>When</b> do people work in the garden? |- ! !! !! нап. 111 |- || <b>Сыт</b> мамэ ищӀэр? || <b>Что</b> делает мама? || <b>What</b> does Mama do (is Mama doing)? |- ! !! !! нап. 114 |- || <b>Сыт</b> кхъухьымкӀэ ящӀэр? || <b>Что</b> делают с помощью кораблей? || <b>What</b> do people do with ships? |- ! !! !! нап. 115 |- || ЦӀыхухэм абы жраӀэ: — <b>Сыт</b> мы кхъужьейхэр зэрыпщӀынур? || Люди ему говорят: <b>что</b> ты будешь делать с этими грушевыми деревьями? || People say to him: <b>What</b> are you going to do with these pear trees? |- || Фэ <b>сыт</b> хэфсэрэ? || <b>Что</b> вы сажаете? || <b>What</b> are you planting? |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Валериановэ каплъэхэр <b>сыт</b> зи уасэр? || <b>Сколько</b> стоят валериановые капли? || <b>How</b> much are valerian drops? |- ! !! !! нап. 175 |- | <b>Сыт</b> уи лажьэр? || <b>Что</b> с тобой (вами)? || <b>What’s</b> wrong with you? |- ! !! !! нап. 176 |- | <b>Сыт</b> къоузыр? || <b>Что</b> у тебя (вас) болит?|| <b>What</b> hurts? |- ! !! !! нап. 176 |- | <b>Сыт</b> лъандэрэ уигу къыдэмыжрэ? || <b>Когда</b> ты (вы) почувствовал(—и) себя плохо? || <b>When</b> did you start feeling unwell? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур? *сытыт {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сыт: what? (questions about everything except people) *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур?: what are you going to plant in this garden patch? *сытыт: why (in the world)? {{урысыбзэ}} *сыт: кто? что? (обозначает вопрос обо всем, кроме человека) *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур?: Что ты посадишь на этом садовом участке? *сытыт: почему же? зачем же? <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Сыт атӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} well, you never know {{псалъафэ-урысыбзэ}} ну и что же, мало ли что. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт атӀэ жысӀамэ, си псалъэм къезгъэгъэзэжмэ зэфӀэкӀакъэ? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Сыт и дуней [абы]==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what a life [he has]! {{псалъафэ-урысыбзэ}} что [у него] за жизнь! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт илъэныкъуэкӀи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} totally, in all respects {{псалъафэ-урысыбзэ}} всесторонне, во всех отношениях. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Инал сыт илъэныкъуэкӀи цӀыху зэкӀэлъыкӀуэу щытащ. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}} ====Сыт имыщӀами==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever (he) does {{псалъафэ-урысыбзэ}} что бы [он] ни делал. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сэрэсэкъал хьэдэр къызэпиплъыхьащ, ауэ сыт имыщӀами, къыхуэцӀыхуакъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}} ====Сыт ищӀыскӀи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} totally, in all respects {{псалъафэ-урысыбзэ}} всесторонне, во всех отношениях. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт ищӀыскӀи Жанусэр къызэрыдихьэхыну щӀыкӀэхэм хъыджэбзым и дэлъхур хуигъэӀущащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}} ====Сыт къэмыхъуами, сыт къэмыщӀами==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever may happen, no matter what {{псалъафэ-урысыбзэ}} что бы ни было, что бы ни случилось. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт и пэрмэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what’s the use. {{псалъафэ-урысыбзэ}} что толку. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - СлӀожь, жиӀащ Биболэт ину щатэри, - иджы гущӀэгъу пщӀыжкӀэ сыт и пэрмэн? {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} Си ныбжьэгъум сыщымыжмэ, сыт мы джатэм и пэрмэныр? {{автор|kbd|имяавтора=Щ. А.}} ====Сыт-тӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} well, you never know {{псалъафэ-урысыбзэ}} ну и что же, мало ли что. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [ЛӀыжьым:] - Ар сыт хуэдэми цӀыхущ, - цӀыхум цӀыхугъэ кӀэлъызехьэн хуейщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Сыт хуэдэми==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever it may be… {{псалъафэ-урысыбзэ}} какой бы то ни было. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт хуэдэу==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in exclamatory sentences, it is used to denote the highest measure or degree of an action or state. Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! How happy they are that we came there. {{псалъафэ-урысыбзэ}} в восклицательных предложениях употребляется при обозначении высшей меры или степени проявления действия, состояния. Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! До чего они рады, что мы туда пришли. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Жырым хуэдэщ ныбжьэгъугъэр, ар сыт хуэдэу псалъэ лъэщ! {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} used with a relative meaning {{псалъафэ-урысыбзэ}} употребляется с относительным значением. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт хуэдэу дылажьэми, сыт хуэдэу дыпсэуми нэрылъагъущ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Сыт хуэдэу щытми==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in any case {{псалъафэ-урысыбзэ}} как бы то ни было. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - Сыт хуэдэу щытми, Ӏуэхур кърахьэжьащ, къыщрахьэжьакӀэ, и кӀэм нэгъэсын хуейщ, - жиӀащ Хъэчим. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Сыт хуэдэхэр==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} and so on {{псалъафэ-урысыбзэ}} и тому подобные. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ПылъапӀэм уанэ, бащлъыкъ, щӀакӀуэ, къамышы сыт хуэдэхэр пылъхэт. {{автор|kbd|имяавтора=Д. М.}} ====Сыт хуэӀуа(р)?==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what’s so bad about that? {{псалъафэ-урысыбзэ}} что плохого (зазорного) в том?.. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - АтӀэ умыщӀэм ущӀэупщӀэным сыт хуэӀуар? - жеӀэ фызым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} ====Сыт щыгъуи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} always, each and every time {{псалъафэ-урысыбзэ}} всегда, всякий раз. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уэркъхэр сыт щыгъуи езыхэр зыӀэщӀэлъ тепщэхэм я акъылэгъут. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}} ====Сыт щыгъуи хуэдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} as always Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. As always, the young man got up early. {{псалъафэ-урысыбзэ}} как всегда. Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. Как всегда, молодой человек рано встал. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт щыгъуи хуэмыдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} as ever {{псалъафэ-урысыбзэ}} как никогда. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мыгъэрей гъэмахуэр, сыт щыгъуи хуэмыдэу, щӀыӀэу екӀуэкӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Сыт щӀа (абы лъандэрэ)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} it’s been such a long time [since] {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько воды утекло [с тех пор]. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сытым хуэдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in exclamatory sentences, it is used to denote the highest measure or degree of an action or state. {{псалъафэ-урысыбзэ}} в восклицательных предложениях употребляется при обозначении высшей меры или степени проявления действия, состояния. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт лъанлэрэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Ӏуэхугъуэ гуэрым екӀуэкӀын щыщӀидза зэманым ирищӀоупщӀэ; дапщэщ лъандэрэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} since when {{псалъафэ-урысыбзэ}} с каких пор {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - Сыт лъандэрэ усымаджэ? - щӀэупщӀащ дохутырыр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====сыт хуэдиз==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и бжыгъэм ирищӀоупщӀэ; дапщэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} how much, how many {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько? {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [Кърым хъаным:] - Сыт хуэдиз зауэлӀи ягъэшэсыфауэ пӀэрэ Къэбэрдейхэм? {{автор|kbd|имяавтора=Къэр. Хь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Балигъыр (сабийр) <b>сыт</b> хуэдиз зэфэнур? || <b>Какова</b> доза для взрослого (ребенка)? || <b>What</b> is the dose for an adult (a child)? |- | <b>Сыт</b> хуэдиз естыну? || <b>Сколько</b> нужно уплатить? || <b>How much</b> do I need to pay? |} </div> </div> ====сыт хуэдизрэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зы Ӏуэхугъуэ гуэрым къызэрытригъэзэжа бжыгъэм ирищӀоупщӀэ; дапщэрэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} how many times Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! How many times have I told you?! {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько раз? Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! Сколько раз я говорил тебе?! {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт хуэдэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и теплъэм, и щытыкӀэм ирищӀоупщӀэ; дапхуэдэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what (kind of, sort of, type of) {{псалъафэ-урысыбзэ}} какой? {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 70 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || <b>Сыт хуэдэ</b> жыг щыӀэ мэзым?|| <b>Какие</b> есть деревья в лесу?|| <b>What kind of</b> trees are there in the woods? |- ! !! !! нап. 82 |- | Гъатхэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>? || <b>Какова</b> погода весной? || <b>What</b> is the weather <b>like</b> in spring? |- ! !! !! нап. 83 |- | Гъэмахуэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>? || <b>Какова</b> погода летом? || <b>What</b> is the weather <b>like</b> in summer? |- ! !! !! нап. 84 |- || Губгъуэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Каково</b> поле?|| <b>What</b> is the field <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 93 |- || КъуакӀэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какова</b> ложбина?|| <b>What</b> is the hollow <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 94 |- || ЩӀымахуэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какова</b> погода зимой?|| <b>What</b> is the weather <b>like</b> in winter? |- ! !! !! нап. 105 |- || ЦӀывхэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какие есть</b> жуки?|| <b>What are</b> beetles <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 106 |- || ЧыцӀ цӀыкӀур <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Каков</b> маленький козлёнок?|| <b>What</b> is the baby goat <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 118 |- || <b>Сыт хуэдэ</b> хьэрф абыхэм ятхыр? || <b>Какую</b> букву они пишут. || <b>Which</b> letter are they writing? |} </div> </div> ====сыт щхьэкӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и щхьэусыгъуэм ирищӀоупщӀэ; сытым къыхэкӀыу, сыт хуэдэ щхьэусыгъуэкӀэ? {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} why? for what reason? Сыт щхьэкӀэ угузэва? Why are you worried? {{псалъафэ-урысыбзэ}} почему?, по какой причине? Сыт щхьэкӀэ угузэва? Почему ты беспокоишься? {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щхьэкӀэ угузэва? {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэусыгъуэ псалъэуха гуэдзэр псалъэуха пажэм ирепх; сыту жыпӀэмэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} because {{псалъафэ-урысыбзэ}} потому что {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт щыгъуэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зэман, пӀалъэ ирищӀоупщӀэ; дапщэщ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} when? Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? When does the young man return? {{псалъафэ-урысыбзэ}} когда? Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? Когда молодой человек возвращается? {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 102 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || <b>Сыт щыгъуэ</b> мэлыр щащыр?|| <b>Когда</b> время стрижка овец?|| <b>When</b> is sheep shearing time? |} </div> </div> </div> </div> {{библиографие}} rv9a5vr1gll99vaiaw2v7r2f1cv6eke 129789 129788 2026-10-21T11:22:39Z Rhdkabardian 5 129789 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЗЭРЫУПЩӀЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sǝt}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[сыт]}} {{склоненэ}} {{скл-цп-сыт|kbd|псалъэпкъ=сыт}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхум къинэмыщӀа адрей псоми ирищӀоупщӀэ. {{щапхъэхэр}} *ЩӀым сыт тепсэми, къытепхыжынщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 43 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 50 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто/что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 51 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 53 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 55 |- | Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 57 |- | Мыр <b>сыт</b>? || <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 59 |- | <b>Сыт</b> ди хадэм итыр? || <b>Что</b> есть в нашем саду?|| <b>What</b> is there in our garden? |- ! !! !! нап. 61 |- | Мыр <b>сыт</b>? || <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 62 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это? || <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 67 |- || <b>Сыт</b> хадэм щыхасар?|| <b>Что</b> посадили в саду? || <b>What</b> have they planted in the orchard? |- ! !! !! нап. 69 |- || <b>Сыт</b> Ӏэщым ишхыр? || <b>Что</b> ест скот? || <b>What</b> does livestock eat? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 70 |- || <b>Сыт</b> хуэдэ жыг щыӀэ мэзым?|| <b>Какие</b> есть деревья в лесу?|| <b>What kind of</b> trees are there in the woods? |- ! !! !! нап. 71 |- || <b>Сыт</b> Сэтэней ищӀар?|| <b>Что</b> сделала Сатаней?|| <b>What</b> has Sataney done? |- ! !! !! нап. 72 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 75 |- || <b>Сыт</b> сабийхэм хасэр?|| <b>Что</b> сажают дети? || <b>What</b> are the children planting? |- ! !! !! нап. 76 |- || <b>Сыт</b> къазхэм псым къыхахыр?|| <b>Что</b> гуси достают из воды? || <b>What</b> are the geese pulling out of the water? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это такое? || <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 79 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 84 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 85 |- || Абгъуэхэм исыр <b>сыт</b>?|| <b>Кто</b> сидит в гнёздах?|| <b>What</b> is there (sitting) in the nests? |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 86 |- || Хадэм <b>сыт</b> щыхасар?|| <b>Что</b> посадили на огороде?|| <b>What</b> have they planted in the garden? |- || <b>Мыр</b> сыт?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 87 |- || <b>Сыт</b> пхъэгулъейм пытыр?|| <b>Что</b> висит на сливовом дереве?|| <b>What</b> is hanging on the plum tree? |- ! !! !! нап. 89 |- || Хэт <b>сыт</b> илэжьа?|| Кто <b>что</b> делал?|| Who did <b>what</b>? |- ! !! !! нап. 90 |- || <b>Сыт</b> бадзэхэм зэрахьэр?|| <b>Что</b> разносят мухи?|| <b>What</b> do flies carry? |- ! !! !! нап. 92 |- || Мыр <b>сыт</b>?|| <b>Что</b> это?|| <b>What</b> is this? |- ! !! !! нап. 93 |- || КъуакӀэр <b>сыт</b> хуэдэ?|| <b>Какова</b> ложбина?|| <b>What</b> is the hollow like? |- ! !! !! нап. 94 |- || ЩӀымахуэм дунейр <b>сыт</b> хуэдэ?|| <b>Какова</b> погода зимой?|| <b>What</b> is the weather like in winter? |- ! !! !! нап. 95 |- || Псым хъеру <b>сыт</b> иӀэр?|| <b>Какая</b> польза есть у воды?|| <b>What</b> are the benefits of water? |- ! !! !! нап. 97 |- || <b>Сыт</b> фӀы, <b>сыт</b> Ӏей?|| <b>Что</b> хорошо, <b>что</b> плохо?|| <b>What</b> is good and <b>what</b> is bad? |- ! !! !! нап. 99 |- || <b>Сыт</b> абы ишхыр?|| <b>Что</b> он ест?|| <b>What</b> does it eat? |- ! !! !! нап. 100 |- || Адыгэ пӀастэр <b>сытым</b> къыхащӀыкӀрэ?|| Из <b>чего</b> готовится кабардинская паста?|| <b>What</b> is Kabardian hominy made from? |- ! !! !! нап. 106 |- || <b>Сыт</b> Самихь ищӀэр?|| <b>Что</b> делает Самихь?|| <b>What</b> does Samikh do? |- ! !! !! нап. 107 |- || <b>Сыт</b> зэман хадэ щащӀэр? || <b>Когда</b> занимаются огородом. || <b>When</b> do people work in the garden? |- ! !! !! нап. 111 |- || <b>Сыт</b> мамэ ищӀэр? || <b>Что</b> делает мама? || <b>What</b> does Mama do (is Mama doing)? |- ! !! !! нап. 114 |- || <b>Сыт</b> кхъухьымкӀэ ящӀэр? || <b>Что</b> делают с помощью кораблей? || <b>What</b> do people do with ships? |- ! !! !! нап. 115 |- || ЦӀыхухэм абы жраӀэ: — <b>Сыт</b> мы кхъужьейхэр зэрыпщӀынур? || Люди ему говорят: <b>что</b> ты будешь делать с этими грушевыми деревьями? || People say to him: <b>What</b> are you going to do with these pear trees? |- || Фэ <b>сыт</b> хэфсэрэ? || <b>Что</b> вы сажаете? || <b>What</b> are you planting? |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Валериановэ каплъэхэр <b>сыт</b> зи уасэр? || <b>Сколько</b> стоят валериановые капли? || <b>How</b> much are valerian drops? |- ! !! !! нап. 175 |- | <b>Сыт</b> уи лажьэр? || <b>Что</b> с тобой (вами)? || <b>What’s</b> wrong with you? |- ! !! !! нап. 176 |- | <b>Сыт</b> къоузыр? || <b>Что</b> у тебя (вас) болит?|| <b>What</b> hurts? |- | <b>Сыт</b> лъандэрэ уигу къыдэмыжрэ? || <b>Когда</b> ты (вы) почувствовал(—и) себя плохо? || <b>When</b> did you start feeling unwell? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур? *сытыт {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сыт: what? (questions about everything except people) *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур?: what are you going to plant in this garden patch? *сытыт: why (in the world)? {{урысыбзэ}} *сыт: кто? что? (обозначает вопрос обо всем, кроме человека) *Сыт мы хьэсэм хэфсэнур?: Что ты посадишь на этом садовом участке? *сытыт: почему же? зачем же? <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Сыт атӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} well, you never know {{псалъафэ-урысыбзэ}} ну и что же, мало ли что. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт атӀэ жысӀамэ, си псалъэм къезгъэгъэзэжмэ зэфӀэкӀакъэ? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Сыт и дуней [абы]==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what a life [he has]! {{псалъафэ-урысыбзэ}} что [у него] за жизнь! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт илъэныкъуэкӀи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} totally, in all respects {{псалъафэ-урысыбзэ}} всесторонне, во всех отношениях. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Инал сыт илъэныкъуэкӀи цӀыху зэкӀэлъыкӀуэу щытащ. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}} ====Сыт имыщӀами==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever (he) does {{псалъафэ-урысыбзэ}} что бы [он] ни делал. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сэрэсэкъал хьэдэр къызэпиплъыхьащ, ауэ сыт имыщӀами, къыхуэцӀыхуакъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}} ====Сыт ищӀыскӀи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} totally, in all respects {{псалъафэ-урысыбзэ}} всесторонне, во всех отношениях. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт ищӀыскӀи Жанусэр къызэрыдихьэхыну щӀыкӀэхэм хъыджэбзым и дэлъхур хуигъэӀущащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}} ====Сыт къэмыхъуами, сыт къэмыщӀами==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever may happen, no matter what {{псалъафэ-урысыбзэ}} что бы ни было, что бы ни случилось. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт и пэрмэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what’s the use. {{псалъафэ-урысыбзэ}} что толку. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - СлӀожь, жиӀащ Биболэт ину щатэри, - иджы гущӀэгъу пщӀыжкӀэ сыт и пэрмэн? {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} Си ныбжьэгъум сыщымыжмэ, сыт мы джатэм и пэрмэныр? {{автор|kbd|имяавтора=Щ. А.}} ====Сыт-тӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} well, you never know {{псалъафэ-урысыбзэ}} ну и что же, мало ли что. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [ЛӀыжьым:] - Ар сыт хуэдэми цӀыхущ, - цӀыхум цӀыхугъэ кӀэлъызехьэн хуейщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Сыт хуэдэми==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever it may be… {{псалъафэ-урысыбзэ}} какой бы то ни было. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт хуэдэу==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in exclamatory sentences, it is used to denote the highest measure or degree of an action or state. Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! How happy they are that we came there. {{псалъафэ-урысыбзэ}} в восклицательных предложениях употребляется при обозначении высшей меры или степени проявления действия, состояния. Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! До чего они рады, что мы туда пришли. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт хуэдэу я гуапэ хъуа абы дызэрыкӀуар! {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Жырым хуэдэщ ныбжьэгъугъэр, ар сыт хуэдэу псалъэ лъэщ! {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} used with a relative meaning {{псалъафэ-урысыбзэ}} употребляется с относительным значением. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сыт хуэдэу дылажьэми, сыт хуэдэу дыпсэуми нэрылъагъущ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Сыт хуэдэу щытми==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in any case {{псалъафэ-урысыбзэ}} как бы то ни было. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - Сыт хуэдэу щытми, Ӏуэхур кърахьэжьащ, къыщрахьэжьакӀэ, и кӀэм нэгъэсын хуейщ, - жиӀащ Хъэчим. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Сыт хуэдэхэр==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} and so on {{псалъафэ-урысыбзэ}} и тому подобные. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ПылъапӀэм уанэ, бащлъыкъ, щӀакӀуэ, къамышы сыт хуэдэхэр пылъхэт. {{автор|kbd|имяавтора=Д. М.}} ====Сыт хуэӀуа(р)?==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what’s so bad about that? {{псалъафэ-урысыбзэ}} что плохого (зазорного) в том?.. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - АтӀэ умыщӀэм ущӀэупщӀэным сыт хуэӀуар? - жеӀэ фызым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} ====Сыт щыгъуи==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} always, each and every time {{псалъафэ-урысыбзэ}} всегда, всякий раз. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уэркъхэр сыт щыгъуи езыхэр зыӀэщӀэлъ тепщэхэм я акъылэгъут. {{автор|kbd|имяавтора=Н. Ш.}} ====Сыт щыгъуи хуэдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} as always Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. As always, the young man got up early. {{псалъафэ-урысыбзэ}} как всегда. Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. Как всегда, молодой человек рано встал. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щыгъуи хуэдэу щӀалэр жьыуэ къэтэджащ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сыт щыгъуи хуэмыдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} as ever {{псалъафэ-урысыбзэ}} как никогда. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мыгъэрей гъэмахуэр, сыт щыгъуи хуэмыдэу, щӀыӀэу екӀуэкӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Сыт щӀа (абы лъандэрэ)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} it’s been such a long time [since] {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько воды утекло [с тех пор]. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Сытым хуэдэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} in exclamatory sentences, it is used to denote the highest measure or degree of an action or state. {{псалъафэ-урысыбзэ}} в восклицательных предложениях употребляется при обозначении высшей меры или степени проявления действия, состояния. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт лъанлэрэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Ӏуэхугъуэ гуэрым екӀуэкӀын щыщӀидза зэманым ирищӀоупщӀэ; дапщэщ лъандэрэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} since when {{псалъафэ-урысыбзэ}} с каких пор {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} - Сыт лъандэрэ усымаджэ? - щӀэупщӀащ дохутырыр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====сыт хуэдиз==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и бжыгъэм ирищӀоупщӀэ; дапщэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} how much, how many {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько? {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [Кърым хъаным:] - Сыт хуэдиз зауэлӀи ягъэшэсыфауэ пӀэрэ Къэбэрдейхэм? {{автор|kbd|имяавтора=Къэр. Хь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Балигъыр (сабийр) <b>сыт</b> хуэдиз зэфэнур? || <b>Какова</b> доза для взрослого (ребенка)? || <b>What</b> is the dose for an adult (a child)? |- | <b>Сыт</b> хуэдиз естыну? || <b>Сколько</b> нужно уплатить? || <b>How much</b> do I need to pay? |} </div> </div> ====сыт хуэдизрэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зы Ӏуэхугъуэ гуэрым къызэрытригъэзэжа бжыгъэм ирищӀоупщӀэ; дапщэрэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} how many times Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! How many times have I told you?! {{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько раз? Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! Сколько раз я говорил тебе?! {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт хуэдизрэ бжесӀа?! {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт хуэдэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и теплъэм, и щытыкӀэм ирищӀоупщӀэ; дапхуэдэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} what (kind of, sort of, type of) {{псалъафэ-урысыбзэ}} какой? {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 70 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || <b>Сыт хуэдэ</b> жыг щыӀэ мэзым?|| <b>Какие</b> есть деревья в лесу?|| <b>What kind of</b> trees are there in the woods? |- ! !! !! нап. 82 |- | Гъатхэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>? || <b>Какова</b> погода весной? || <b>What</b> is the weather <b>like</b> in spring? |- ! !! !! нап. 83 |- | Гъэмахуэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>? || <b>Какова</b> погода летом? || <b>What</b> is the weather <b>like</b> in summer? |- ! !! !! нап. 84 |- || Губгъуэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Каково</b> поле?|| <b>What</b> is the field <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 93 |- || КъуакӀэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какова</b> ложбина?|| <b>What</b> is the hollow <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 94 |- || ЩӀымахуэм дунейр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какова</b> погода зимой?|| <b>What</b> is the weather <b>like</b> in winter? |- ! !! !! нап. 105 |- || ЦӀывхэр <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Какие есть</b> жуки?|| <b>What are</b> beetles <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 106 |- || ЧыцӀ цӀыкӀур <b>сыт хуэдэ</b>?|| <b>Каков</b> маленький козлёнок?|| <b>What</b> is the baby goat <b>like</b>? |- ! !! !! нап. 118 |- || <b>Сыт хуэдэ</b> хьэрф абыхэм ятхыр? || <b>Какую</b> букву они пишут. || <b>Which</b> letter are they writing? |} </div> </div> ====сыт щхьэкӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэрым и щхьэусыгъуэм ирищӀоупщӀэ; сытым къыхэкӀыу, сыт хуэдэ щхьэусыгъуэкӀэ? {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} why? for what reason? Сыт щхьэкӀэ угузэва? Why are you worried? {{псалъафэ-урысыбзэ}} почему?, по какой причине? Сыт щхьэкӀэ угузэва? Почему ты беспокоишься? {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щхьэкӀэ угузэва? {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэусыгъуэ псалъэуха гуэдзэр псалъэуха пажэм ирепх; сыту жыпӀэмэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} because {{псалъафэ-урысыбзэ}} потому что {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====сыт щыгъуэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зэман, пӀалъэ ирищӀоупщӀэ; дапщэщ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} when? Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? When does the young man return? {{псалъафэ-урысыбзэ}} когда? Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? Когда молодой человек возвращается? {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт щыгъуэ щӀалэр къыщыкӀуэжыр? {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 102 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || <b>Сыт щыгъуэ</b> мэлыр щащыр?|| <b>Когда</b> время стрижка овец?|| <b>When</b> is sheep shearing time? |} </div> </div> </div> </div> {{библиографие}} b7oxh616ilu33brro8klbosnsjo1u4x 0 11903 129686 129683 2026-10-20T16:46:30Z Rhdkabardian 5 129686 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[с] + -э}} {{склоненэ}} {{цп-1|kbd|псалъэпкъ=с}} {{мыхьэнэ}} #Псалъэ жызыӀэм езым и щхьэр кърегъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} *- Сэ сыудкъым, сыубэркъым, - жиӀащ Ӏэдииху, - лӀы и щытхъуи згъэкӀуэдкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}} {{зэпхахэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 47 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Думэсарэрэ <b>сэрэ</b> дотхэ.|| Думасара <b>и я</b> пишем.|| Dumasara <b>and I</b> are writing. |- | <b>Сэ</b> сотхэ.|| <b>Я</b> пишу.|| <b>I</b> am writing. |- ! !! !! нап. 53 |- | Нанэрэ <b>сэрэ</b> гыныху хэтсащ.|| Бабушка <b>и я</b> посадили пастернак.|| Grandmother <b>and I</b> have planted some parsnip. |- ! !! !! нап. 63 |- || Ар Рифатрэ <b>сэрэ</b> хэтсащ.|| Его посадили Рифат <b>и я</b>. || Rifat <b>and I</b> (have) planted them. |- ! !! !! нап. 66 |- || Ар Зырамыкурэ <b>сэрэ</b> длащ. || Их покрасили Зырамыкуа <b>и я</b>. || Zyramykwa <b>and I</b> have painted it. |- ! !! !! нап. 80 |- | <b>Сэ</b> лъэрыжэм сытету къызожыхь. || <b>Я</b> катаюсь на коньках || <b>I</b> go skating. |- ! !! !! нап. 81 |- | <b>Сэри</b> дадэ тхылъылъэ къысхуищэхуащ. || Мой дедушка купил <b>мне</b> ранец, <b>тоже</b>. || My grandfather has <b>also</b> bought <b>me</b> a book bag. |- | <b>Сэ</b> сызэреджэ хьэпшыпхэр абы дэслъхьащ. || <b>Я</b> положил вещи, необходимые для учебы, в мой ранец. || <b>I</b> have put the things I need for studying in my bag. |- | <b>Сэ</b> тхылъылъэ дахэ сиӀэщ. || У <b>меня</b> красивый ранец. || <b>I</b> have got a nice book bag. |- ! !! !! нап. 84 |- || Си ныбжьэгъу Дахэнагъуэрэ <b>сэрэ</b> дадэ губгъуэм дишащ.|| Дедушка повёл <b>меня с</b> моей подругой Даханагуой в поле. || Grandfather has taken my friend Dakhenaghwa <b>and me</b> to the fields. |- ! !! !! нап. 87 |- || Хъанэ <b>сэрэ</b> пхъэгулъ къыдощып.|| Хана <b>и я</b> собираем сливу.|| Khana <b>and I</b> are gathering plums. |- ! !! !! нап. 91 |- || Темырыкъуэ <b>сэрэ</b> бдзэжьей дещащ.|| Темырыко <b>и я</b> поймали рыбу.|| Temyrykhwa <b>and I</b> have caught some fish. |- ! !! !! нап. 108 |- || <b>Сэ</b> зы шыпхъурэ дэлъхуитӀрэ сиӀэщ. || У <b>меня</b> одна сестра и два брата. || <b>I</b> have got one sister and two brothers. |- || Надие <b>сэрэ</b> дызэбгъэдэсщ. || Надия <b>и я</b> сидим рядом друг с другом. || Nadia <b>and I</b> are sitting beside each other. |- ! !! !! нап. 111 |- || <b>Сэ</b> мамэ зэрыдэм сыкӀэлъоплъ. || <b>Я</b> наблюдаю за тем, как мама шьёт.|| <b>I</b> watch Mama sew. |- || <b>Сэри</b> сыхуейщ, мамэ хуэдэу, сыдэфу зезгъэсэну. || Как мама, <b>я</b> также хочу научиться шить. || <b>I</b> want to learn to sew like Mama. |- ! !! !! нап. 115 |- || Дадэ жеӀэ: — <b>Сэ</b> сымышхми, нэгъуэщӀхэм яшхынщ, фӀыщӀи къысхуащӀынщ. || Дедушка говорит: -- Хотя <b>я</b> не поем, другие будут есть, спасибо скажут. || Grandfather says: Although <b>I</b> may not eat any, others will eat them and thank me. |- ! !! !! нап. 116 |- || <b>Сэри</b> садоӀэпыкъу. || <b>Я тоже</b> помогаю им. || <b>I</b> am helping them, <b>too</b>. |- || <b>Сэ</b> блын лъабжьэхэр сой. || <b>Я</b> белю низы стен. || <b>I</b> am whitewashing the bottoms of the walls. |- || <b>Сэ</b> а махуэм зы блын и лъабжьэ зящ. || В тот день, <b>я</b> побелил низ одной стены. || That day <b>I</b> whitewashed the bottom of one wall. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Сэ</b> сыхуейщ йод (пенициллин, гу уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || <b>Мне</b> нужен(-а, -ы) йод (пенициллин, сердечные капли, вата, термометр). || <b>I</b> need iodine (penicillin, heart drops, cotton, a thermometer). |- ! !! !! нап. 174 |- | <b>Сэ</b> сыхуейщ гриппым зэреӀэзэ хущхъуэ. || <b>Мне</b> нужно средство от гриппа. || <b>I</b> need something for the flu. |- | <b>Сэ</b> сысымаджэщ. || <b>Я</b> болен (больна). || <b>I</b>’m sick. |- ! !! !! нап. 175 |- | <b>Сэ</b> махуэ зыбжанэ хъуауэ сыгукъыдэмыжщ (сызэщымыщхъущ). || <b>Я</b> уже несколько дней плохо себя чувствую. || <b>I</b>’ve been feeling unwell for a few days. |} </div> </div> {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сэ: I, me {{урысыбзэ}} *сэ: я {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> Damascus_Bowie.jpg|сэ Messerbank 2 (fcm).jpg|сэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[c] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=с}} {{мыхьэнэ}} #ЗэрызэпаупщӀ Ӏэмэпсымэ, дзэ Ӏутрэ кӀы иӀэу. {{щапхъэхэр}} *Уэрим зыри жимыӀэу къотэдж, сэр сампӀалъэм ирелъхьэ. {{автор|kbd|имяавтора=Къу. С.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 30 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Мис <b>сэ</b>. || Вот <b>нож</b>. || Here is <b>a knife</b>. |- | <b>Сэр</b> жанщ. || <b>Нож</b> острый. || <b>The knife</b> is sharp. |- | Си <b>сэ</b>. || Мой <b>нож</b>. || My <b>knife</b>. |- | Уэсмэн и <b>сэр</b> жанщ. || <b>Нож</b> Уасмана острая. || Wasman’s <b>knife</b> is sharp. |- ! !! !! нап. 31 |- | зы <b>сэ</b>.|| один <b>нож</b>. || one <b>knife</b>. |- ! !! !! нап. 100 |- || Дия нэужь, пӀастэр <b>сэкӀэ</b> къыгуагъэж.|| После того, как остынет, пасту нарезают <b>ножом</b>.|| After it has cooled, the hominy is sliced <b>with a knife</b>. |- |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сэр лъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сэ: knife *Сэр лъын: sharpen, hone a knife {{урысыбзэ}} *сэ: нож *Сэр лъын: точить нож <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====сэ жан==== <Gallery> Pocket_knives.jpg|сэ жан Swiss_army_knife_open_20050612_%28cropped%29.jpg|сэ жан </Gallery> {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ЖыпкӀэ кърахьэкӀ сэ цӀыкӀу. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pocket knife, pen knife {{псалъафэ-урысыбзэ}} перочинный нож {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} j07mu6s3zicri8zrshndgzib87wag58 129707 129686 2026-10-20T20:02:11Z Rhdkabardian 5 129707 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[с] + -э}} {{склоненэ}} {{цп-1|kbd|псалъэпкъ=с}} {{мыхьэнэ}} #Псалъэ жызыӀэм езым и щхьэр кърегъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} *- Сэ сыудкъым, сыубэркъым, - жиӀащ Ӏэдииху, - лӀы и щытхъуи згъэкӀуэдкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}} {{зэпхахэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 47 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Думэсарэрэ <b>сэрэ</b> дотхэ.|| Думасара <b>и я</b> пишем.|| Dumasara <b>and I</b> are writing. |- | <b>Сэ</b> сотхэ.|| <b>Я</b> пишу.|| <b>I</b> am writing. |- ! !! !! нап. 53 |- | Нанэрэ <b>сэрэ</b> гыныху хэтсащ.|| Бабушка <b>и я</b> посадили пастернак.|| Grandmother <b>and I</b> have planted some parsnip. |- ! !! !! нап. 63 |- || Ар Рифатрэ <b>сэрэ</b> хэтсащ.|| Его посадили Рифат <b>и я</b>. || Rifat <b>and I</b> (have) planted them. |- ! !! !! нап. 66 |- || Ар Зырамыкурэ <b>сэрэ</b> длащ. || Их покрасили Зырамыкуа <b>и я</b>. || Zyramykwa <b>and I</b> have painted it. |- ! !! !! нап. 80 |- | <b>Сэ</b> лъэрыжэм сытету къызожыхь. || <b>Я</b> катаюсь на коньках || <b>I</b> go skating. |- ! !! !! нап. 81 |- | <b>Сэри</b> дадэ тхылъылъэ къысхуищэхуащ. || Мой дедушка купил <b>мне</b> ранец, <b>тоже</b>. || My grandfather has <b>also</b> bought <b>me</b> a book bag. |- | <b>Сэ</b> сызэреджэ хьэпшыпхэр абы дэслъхьащ. || <b>Я</b> положил вещи, необходимые для учебы, в мой ранец. || <b>I</b> have put the things I need for studying in my bag. |- | <b>Сэ</b> тхылъылъэ дахэ сиӀэщ. || У <b>меня</b> красивый ранец. || <b>I</b> have got a nice book bag. |- ! !! !! нап. 84 |- || Си ныбжьэгъу Дахэнагъуэрэ <b>сэрэ</b> дадэ губгъуэм дишащ.|| Дедушка повёл <b>меня с</b> моей подругой Даханагуой в поле. || Grandfather has taken my friend Dakhenaghwa <b>and me</b> to the fields. |- ! !! !! нап. 87 |- || Хъанэ <b>сэрэ</b> пхъэгулъ къыдощып.|| Хана <b>и я</b> собираем сливу.|| Khana <b>and I</b> are gathering plums. |- ! !! !! нап. 91 |- || Темырыкъуэ <b>сэрэ</b> бдзэжьей дещащ.|| Темырыко <b>и я</b> поймали рыбу.|| Temyrykhwa <b>and I</b> have caught some fish. |- ! !! !! нап. 108 |- || <b>Сэ</b> зы шыпхъурэ дэлъхуитӀрэ сиӀэщ. || У <b>меня</b> одна сестра и два брата. || <b>I</b> have got one sister and two brothers. |- || Надие <b>сэрэ</b> дызэбгъэдэсщ. || Надия <b>и я</b> сидим рядом друг с другом. || Nadia <b>and I</b> are sitting beside each other. |- ! !! !! нап. 111 |- || <b>Сэ</b> мамэ зэрыдэм сыкӀэлъоплъ. || <b>Я</b> наблюдаю за тем, как мама шьёт.|| <b>I</b> watch Mama sew. |- || <b>Сэри</b> сыхуейщ, мамэ хуэдэу, сыдэфу зезгъэсэну. || Как мама, <b>я</b> также хочу научиться шить. || <b>I</b> want to learn to sew like Mama. |- ! !! !! нап. 115 |- || Дадэ жеӀэ: — <b>Сэ</b> сымышхми, нэгъуэщӀхэм яшхынщ, фӀыщӀи къысхуащӀынщ. || Дедушка говорит: -- Хотя <b>я</b> не поем, другие будут есть, спасибо скажут. || Grandfather says: Although <b>I</b> may not eat any, others will eat them and thank me. |- ! !! !! нап. 116 |- || <b>Сэри</b> садоӀэпыкъу. || <b>Я тоже</b> помогаю им. || <b>I</b> am helping them, <b>too</b>. |- || <b>Сэ</b> блын лъабжьэхэр сой. || <b>Я</b> белю низы стен. || <b>I</b> am whitewashing the bottoms of the walls. |- || <b>Сэ</b> а махуэм зы блын и лъабжьэ зящ. || В тот день, <b>я</b> побелил низ одной стены. || That day <b>I</b> whitewashed the bottom of one wall. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Сэ</b> сыхуейщ йод (пенициллин, гу уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || <b>Мне</b> нужен(-а, -ы) йод (пенициллин, сердечные капли, вата, термометр). || <b>I</b> need iodine (penicillin, heart drops, cotton, a thermometer). |- ! !! !! нап. 174 |- | <b>Сэ</b> сыхуейщ гриппым зэреӀэзэ хущхъуэ. || <b>Мне</b> нужно средство от гриппа. || <b>I</b> need something for the flu. |- | <b>Сэ</b> сысымаджэщ. || <b>Я</b> болен (больна). || <b>I</b>’m sick. |- ! !! !! нап. 175 |- | <b>Сэ</b> махуэ зыбжанэ хъуауэ сыгукъыдэмыжщ (сызэщымыщхъущ). || <b>Я</b> уже несколько дней плохо себя чувствую. || <b>I</b>’ve been feeling unwell for a few days. |- | <b>Сэ</b> щӀыӀэ къысхыхьащ. || <b>Я</b> сильно простудился. || <b>I</b> caught a bad cold. |} </div> </div> {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сэ: I, me {{урысыбзэ}} *сэ: я {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> Damascus_Bowie.jpg|сэ Messerbank 2 (fcm).jpg|сэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[c] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=с}} {{мыхьэнэ}} #ЗэрызэпаупщӀ Ӏэмэпсымэ, дзэ Ӏутрэ кӀы иӀэу. {{щапхъэхэр}} *Уэрим зыри жимыӀэу къотэдж, сэр сампӀалъэм ирелъхьэ. {{автор|kbd|имяавтора=Къу. С.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 30 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Мис <b>сэ</b>. || Вот <b>нож</b>. || Here is <b>a knife</b>. |- | <b>Сэр</b> жанщ. || <b>Нож</b> острый. || <b>The knife</b> is sharp. |- | Си <b>сэ</b>. || Мой <b>нож</b>. || My <b>knife</b>. |- | Уэсмэн и <b>сэр</b> жанщ. || <b>Нож</b> Уасмана острая. || Wasman’s <b>knife</b> is sharp. |- ! !! !! нап. 31 |- | зы <b>сэ</b>.|| один <b>нож</b>. || one <b>knife</b>. |- ! !! !! нап. 100 |- || Дия нэужь, пӀастэр <b>сэкӀэ</b> къыгуагъэж.|| После того, как остынет, пасту нарезают <b>ножом</b>.|| After it has cooled, the hominy is sliced <b>with a knife</b>. |- |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сэр лъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сэ: knife *Сэр лъын: sharpen, hone a knife {{урысыбзэ}} *сэ: нож *Сэр лъын: точить нож <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====сэ жан==== <Gallery> Pocket_knives.jpg|сэ жан Swiss_army_knife_open_20050612_%28cropped%29.jpg|сэ жан </Gallery> {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ЖыпкӀэ кърахьэкӀ сэ цӀыкӀу. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pocket knife, pen knife {{псалъафэ-урысыбзэ}} перочинный нож {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} cmgkktugdoh56x8tjy0fg9lxlbko5cp 129722 129707 2026-10-21T07:25:00Z Rhdkabardian 5 129722 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[с] + -э}} {{склоненэ}} {{цп-1|kbd|псалъэпкъ=с}} {{мыхьэнэ}} #Псалъэ жызыӀэм езым и щхьэр кърегъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} *- Сэ сыудкъым, сыубэркъым, - жиӀащ Ӏэдииху, - лӀы и щытхъуи згъэкӀуэдкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}} {{зэпхахэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 47 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Думэсарэрэ <b>сэрэ</b> дотхэ.|| Думасара <b>и я</b> пишем.|| Dumasara <b>and I</b> are writing. |- | <b>Сэ</b> сотхэ.|| <b>Я</b> пишу.|| <b>I</b> am writing. |- ! !! !! нап. 53 |- | Нанэрэ <b>сэрэ</b> гыныху хэтсащ.|| Бабушка <b>и я</b> посадили пастернак.|| Grandmother <b>and I</b> have planted some parsnip. |- ! !! !! нап. 63 |- || Ар Рифатрэ <b>сэрэ</b> хэтсащ.|| Его посадили Рифат <b>и я</b>. || Rifat <b>and I</b> (have) planted them. |- ! !! !! нап. 66 |- || Ар Зырамыкурэ <b>сэрэ</b> длащ. || Их покрасили Зырамыкуа <b>и я</b>. || Zyramykwa <b>and I</b> have painted it. |- ! !! !! нап. 80 |- | <b>Сэ</b> лъэрыжэм сытету къызожыхь. || <b>Я</b> катаюсь на коньках || <b>I</b> go skating. |- ! !! !! нап. 81 |- | <b>Сэри</b> дадэ тхылъылъэ къысхуищэхуащ. || Мой дедушка купил <b>мне</b> ранец, <b>тоже</b>. || My grandfather has <b>also</b> bought <b>me</b> a book bag. |- | <b>Сэ</b> сызэреджэ хьэпшыпхэр абы дэслъхьащ. || <b>Я</b> положил вещи, необходимые для учебы, в мой ранец. || <b>I</b> have put the things I need for studying in my bag. |- | <b>Сэ</b> тхылъылъэ дахэ сиӀэщ. || У <b>меня</b> красивый ранец. || <b>I</b> have got a nice book bag. |- ! !! !! нап. 84 |- || Си ныбжьэгъу Дахэнагъуэрэ <b>сэрэ</b> дадэ губгъуэм дишащ.|| Дедушка повёл <b>меня с</b> моей подругой Даханагуой в поле. || Grandfather has taken my friend Dakhenaghwa <b>and me</b> to the fields. |- ! !! !! нап. 87 |- || Хъанэ <b>сэрэ</b> пхъэгулъ къыдощып.|| Хана <b>и я</b> собираем сливу.|| Khana <b>and I</b> are gathering plums. |- ! !! !! нап. 91 |- || Темырыкъуэ <b>сэрэ</b> бдзэжьей дещащ.|| Темырыко <b>и я</b> поймали рыбу.|| Temyrykhwa <b>and I</b> have caught some fish. |- ! !! !! нап. 108 |- || <b>Сэ</b> зы шыпхъурэ дэлъхуитӀрэ сиӀэщ. || У <b>меня</b> одна сестра и два брата. || <b>I</b> have got one sister and two brothers. |- || Надие <b>сэрэ</b> дызэбгъэдэсщ. || Надия <b>и я</b> сидим рядом друг с другом. || Nadia <b>and I</b> are sitting beside each other. |- ! !! !! нап. 111 |- || <b>Сэ</b> мамэ зэрыдэм сыкӀэлъоплъ. || <b>Я</b> наблюдаю за тем, как мама шьёт.|| <b>I</b> watch Mama sew. |- || <b>Сэри</b> сыхуейщ, мамэ хуэдэу, сыдэфу зезгъэсэну. || Как мама, <b>я</b> также хочу научиться шить. || <b>I</b> want to learn to sew like Mama. |- ! !! !! нап. 115 |- || Дадэ жеӀэ: — <b>Сэ</b> сымышхми, нэгъуэщӀхэм яшхынщ, фӀыщӀи къысхуащӀынщ. || Дедушка говорит: -- Хотя <b>я</b> не поем, другие будут есть, спасибо скажут. || Grandfather says: Although <b>I</b> may not eat any, others will eat them and thank me. |- ! !! !! нап. 116 |- || <b>Сэри</b> садоӀэпыкъу. || <b>Я тоже</b> помогаю им. || <b>I</b> am helping them, <b>too</b>. |- || <b>Сэ</b> блын лъабжьэхэр сой. || <b>Я</b> белю низы стен. || <b>I</b> am whitewashing the bottoms of the walls. |- || <b>Сэ</b> а махуэм зы блын и лъабжьэ зящ. || В тот день, <b>я</b> побелил низ одной стены. || That day <b>I</b> whitewashed the bottom of one wall. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Сэ</b> сыхуейщ йод (пенициллин, гу уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || <b>Мне</b> нужен(-а, -ы) йод (пенициллин, сердечные капли, вата, термометр). || <b>I</b> need iodine (penicillin, heart drops, cotton, a thermometer). |- ! !! !! нап. 174 |- | <b>Сэ</b> сыхуейщ гриппым зэреӀэзэ хущхъуэ. || <b>Мне</b> нужно средство от гриппа. || <b>I</b> need something for the flu. |- | <b>Сэ</b> сысымаджэщ. || <b>Я</b> болен (больна). || <b>I</b>’m sick. |- ! !! !! нап. 175 |- | <b>Сэ</b> махуэ зыбжанэ хъуауэ сыгукъыдэмыжщ (сызэщымыщхъущ). || <b>Я</b> уже несколько дней плохо себя чувствую. || <b>I</b>’ve been feeling unwell for a few days. |- | <b>Сэ</b> щӀыӀэ къысхыхьащ. || <b>Я</b> сильно простудился. || <b>I</b> caught a bad cold. |- | <b>Сэ</b> си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || У <b>меня</b> болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || <b>I</b> have a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain). |} </div> </div> {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сэ: I, me {{урысыбзэ}} *сэ: я {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> Damascus_Bowie.jpg|сэ Messerbank 2 (fcm).jpg|сэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[c] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=с}} {{мыхьэнэ}} #ЗэрызэпаупщӀ Ӏэмэпсымэ, дзэ Ӏутрэ кӀы иӀэу. {{щапхъэхэр}} *Уэрим зыри жимыӀэу къотэдж, сэр сампӀалъэм ирелъхьэ. {{автор|kbd|имяавтора=Къу. С.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 30 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Мис <b>сэ</b>. || Вот <b>нож</b>. || Here is <b>a knife</b>. |- | <b>Сэр</b> жанщ. || <b>Нож</b> острый. || <b>The knife</b> is sharp. |- | Си <b>сэ</b>. || Мой <b>нож</b>. || My <b>knife</b>. |- | Уэсмэн и <b>сэр</b> жанщ. || <b>Нож</b> Уасмана острая. || Wasman’s <b>knife</b> is sharp. |- ! !! !! нап. 31 |- | зы <b>сэ</b>.|| один <b>нож</b>. || one <b>knife</b>. |- ! !! !! нап. 100 |- || Дия нэужь, пӀастэр <b>сэкӀэ</b> къыгуагъэж.|| После того, как остынет, пасту нарезают <b>ножом</b>.|| After it has cooled, the hominy is sliced <b>with a knife</b>. |- |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сэр лъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сэ: knife *Сэр лъын: sharpen, hone a knife {{урысыбзэ}} *сэ: нож *Сэр лъын: точить нож <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====сэ жан==== <Gallery> Pocket_knives.jpg|сэ жан Swiss_army_knife_open_20050612_%28cropped%29.jpg|сэ жан </Gallery> {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ЖыпкӀэ кърахьэкӀ сэ цӀыкӀу. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pocket knife, pen knife {{псалъафэ-урысыбзэ}} перочинный нож {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} ojqea17ph6tu2ziff9v3m7zyezil8m6 129768 129722 2026-10-21T10:13:50Z Rhdkabardian 5 129768 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[с] + -э}} {{склоненэ}} {{цп-1|kbd|псалъэпкъ=с}} {{мыхьэнэ}} #Псалъэ жызыӀэм езым и щхьэр кърегъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} *- Сэ сыудкъым, сыубэркъым, - жиӀащ Ӏэдииху, - лӀы и щытхъуи згъэкӀуэдкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}} {{зэпхахэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 47 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Думэсарэрэ <b>сэрэ</b> дотхэ.|| Думасара <b>и я</b> пишем.|| Dumasara <b>and I</b> are writing. |- | <b>Сэ</b> сотхэ.|| <b>Я</b> пишу.|| <b>I</b> am writing. |- ! !! !! нап. 53 |- | Нанэрэ <b>сэрэ</b> гыныху хэтсащ.|| Бабушка <b>и я</b> посадили пастернак.|| Grandmother <b>and I</b> have planted some parsnip. |- ! !! !! нап. 63 |- || Ар Рифатрэ <b>сэрэ</b> хэтсащ.|| Его посадили Рифат <b>и я</b>. || Rifat <b>and I</b> (have) planted them. |- ! !! !! нап. 66 |- || Ар Зырамыкурэ <b>сэрэ</b> длащ. || Их покрасили Зырамыкуа <b>и я</b>. || Zyramykwa <b>and I</b> have painted it. |- ! !! !! нап. 80 |- | <b>Сэ</b> лъэрыжэм сытету къызожыхь. || <b>Я</b> катаюсь на коньках || <b>I</b> go skating. |- ! !! !! нап. 81 |- | <b>Сэри</b> дадэ тхылъылъэ къысхуищэхуащ. || Мой дедушка купил <b>мне</b> ранец, <b>тоже</b>. || My grandfather has <b>also</b> bought <b>me</b> a book bag. |- | <b>Сэ</b> сызэреджэ хьэпшыпхэр абы дэслъхьащ. || <b>Я</b> положил вещи, необходимые для учебы, в мой ранец. || <b>I</b> have put the things I need for studying in my bag. |- | <b>Сэ</b> тхылъылъэ дахэ сиӀэщ. || У <b>меня</b> красивый ранец. || <b>I</b> have got a nice book bag. |- ! !! !! нап. 84 |- || Си ныбжьэгъу Дахэнагъуэрэ <b>сэрэ</b> дадэ губгъуэм дишащ.|| Дедушка повёл <b>меня с</b> моей подругой Даханагуой в поле. || Grandfather has taken my friend Dakhenaghwa <b>and me</b> to the fields. |- ! !! !! нап. 87 |- || Хъанэ <b>сэрэ</b> пхъэгулъ къыдощып.|| Хана <b>и я</b> собираем сливу.|| Khana <b>and I</b> are gathering plums. |- ! !! !! нап. 91 |- || Темырыкъуэ <b>сэрэ</b> бдзэжьей дещащ.|| Темырыко <b>и я</b> поймали рыбу.|| Temyrykhwa <b>and I</b> have caught some fish. |- ! !! !! нап. 108 |- || <b>Сэ</b> зы шыпхъурэ дэлъхуитӀрэ сиӀэщ. || У <b>меня</b> одна сестра и два брата. || <b>I</b> have got one sister and two brothers. |- || Надие <b>сэрэ</b> дызэбгъэдэсщ. || Надия <b>и я</b> сидим рядом друг с другом. || Nadia <b>and I</b> are sitting beside each other. |- ! !! !! нап. 111 |- || <b>Сэ</b> мамэ зэрыдэм сыкӀэлъоплъ. || <b>Я</b> наблюдаю за тем, как мама шьёт.|| <b>I</b> watch Mama sew. |- || <b>Сэри</b> сыхуейщ, мамэ хуэдэу, сыдэфу зезгъэсэну. || Как мама, <b>я</b> также хочу научиться шить. || <b>I</b> want to learn to sew like Mama. |- ! !! !! нап. 115 |- || Дадэ жеӀэ: — <b>Сэ</b> сымышхми, нэгъуэщӀхэм яшхынщ, фӀыщӀи къысхуащӀынщ. || Дедушка говорит: -- Хотя <b>я</b> не поем, другие будут есть, спасибо скажут. || Grandfather says: Although <b>I</b> may not eat any, others will eat them and thank me. |- ! !! !! нап. 116 |- || <b>Сэри</b> садоӀэпыкъу. || <b>Я тоже</b> помогаю им. || <b>I</b> am helping them, <b>too</b>. |- || <b>Сэ</b> блын лъабжьэхэр сой. || <b>Я</b> белю низы стен. || <b>I</b> am whitewashing the bottoms of the walls. |- || <b>Сэ</b> а махуэм зы блын и лъабжьэ зящ. || В тот день, <b>я</b> побелил низ одной стены. || That day <b>I</b> whitewashed the bottom of one wall. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Сэ</b> сыхуейщ йод (пенициллин, гу уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || <b>Мне</b> нужен(-а, -ы) йод (пенициллин, сердечные капли, вата, термометр). || <b>I</b> need iodine (penicillin, heart drops, cotton, a thermometer). |- ! !! !! нап. 174 |- | <b>Сэ</b> сыхуейщ гриппым зэреӀэзэ хущхъуэ. || <b>Мне</b> нужно средство от гриппа. || <b>I</b> need something for the flu. |- | <b>Сэ</b> сысымаджэщ. || <b>Я</b> болен (больна). || <b>I</b>’m sick. |- ! !! !! нап. 175 |- | <b>Сэ</b> махуэ зыбжанэ хъуауэ сыгукъыдэмыжщ (сызэщымыщхъущ). || <b>Я</b> уже несколько дней плохо себя чувствую. || <b>I</b>’ve been feeling unwell for a few days. |- | <b>Сэ</b> щӀыӀэ къысхыхьащ. || <b>Я</b> сильно простудился. || <b>I</b> caught a bad cold. |- | <b>Сэ</b> си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || У <b>меня</b> болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || <b>I</b> have a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain). |- | <b>Сэ</b> си нэр мэуз. || У <b>меня</b> болят глаза. || <b>My</b> eyes hurt. |} </div> </div> {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сэ: I, me {{урысыбзэ}} *сэ: я {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> Damascus_Bowie.jpg|сэ Messerbank 2 (fcm).jpg|сэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[c] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=с}} {{мыхьэнэ}} #ЗэрызэпаупщӀ Ӏэмэпсымэ, дзэ Ӏутрэ кӀы иӀэу. {{щапхъэхэр}} *Уэрим зыри жимыӀэу къотэдж, сэр сампӀалъэм ирелъхьэ. {{автор|kbd|имяавтора=Къу. С.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 30 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Мис <b>сэ</b>. || Вот <b>нож</b>. || Here is <b>a knife</b>. |- | <b>Сэр</b> жанщ. || <b>Нож</b> острый. || <b>The knife</b> is sharp. |- | Си <b>сэ</b>. || Мой <b>нож</b>. || My <b>knife</b>. |- | Уэсмэн и <b>сэр</b> жанщ. || <b>Нож</b> Уасмана острая. || Wasman’s <b>knife</b> is sharp. |- ! !! !! нап. 31 |- | зы <b>сэ</b>.|| один <b>нож</b>. || one <b>knife</b>. |- ! !! !! нап. 100 |- || Дия нэужь, пӀастэр <b>сэкӀэ</b> къыгуагъэж.|| После того, как остынет, пасту нарезают <b>ножом</b>.|| After it has cooled, the hominy is sliced <b>with a knife</b>. |- |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сэр лъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сэ: knife *Сэр лъын: sharpen, hone a knife {{урысыбзэ}} *сэ: нож *Сэр лъын: точить нож <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====сэ жан==== <Gallery> Pocket_knives.jpg|сэ жан Swiss_army_knife_open_20050612_%28cropped%29.jpg|сэ жан </Gallery> {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ЖыпкӀэ кърахьэкӀ сэ цӀыкӀу. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pocket knife, pen knife {{псалъафэ-урысыбзэ}} перочинный нож {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} jq8uk5bqqwxlpluo867d28p3cz5kr8k 129782 129768 2026-10-21T10:54:06Z Rhdkabardian 5 129782 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[с] + -э}} {{склоненэ}} {{цп-1|kbd|псалъэпкъ=с}} {{мыхьэнэ}} #Псалъэ жызыӀэм езым и щхьэр кърегъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} *- Сэ сыудкъым, сыубэркъым, - жиӀащ Ӏэдииху, - лӀы и щытхъуи згъэкӀуэдкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}} {{зэпхахэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 47 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Думэсарэрэ <b>сэрэ</b> дотхэ.|| Думасара <b>и я</b> пишем.|| Dumasara <b>and I</b> are writing. |- | <b>Сэ</b> сотхэ.|| <b>Я</b> пишу.|| <b>I</b> am writing. |- ! !! !! нап. 53 |- | Нанэрэ <b>сэрэ</b> гыныху хэтсащ.|| Бабушка <b>и я</b> посадили пастернак.|| Grandmother <b>and I</b> have planted some parsnip. |- ! !! !! нап. 63 |- || Ар Рифатрэ <b>сэрэ</b> хэтсащ.|| Его посадили Рифат <b>и я</b>. || Rifat <b>and I</b> (have) planted them. |- ! !! !! нап. 66 |- || Ар Зырамыкурэ <b>сэрэ</b> длащ. || Их покрасили Зырамыкуа <b>и я</b>. || Zyramykwa <b>and I</b> have painted it. |- ! !! !! нап. 80 |- | <b>Сэ</b> лъэрыжэм сытету къызожыхь. || <b>Я</b> катаюсь на коньках || <b>I</b> go skating. |- ! !! !! нап. 81 |- | <b>Сэри</b> дадэ тхылъылъэ къысхуищэхуащ. || Мой дедушка купил <b>мне</b> ранец, <b>тоже</b>. || My grandfather has <b>also</b> bought <b>me</b> a book bag. |- | <b>Сэ</b> сызэреджэ хьэпшыпхэр абы дэслъхьащ. || <b>Я</b> положил вещи, необходимые для учебы, в мой ранец. || <b>I</b> have put the things I need for studying in my bag. |- | <b>Сэ</b> тхылъылъэ дахэ сиӀэщ. || У <b>меня</b> красивый ранец. || <b>I</b> have got a nice book bag. |- ! !! !! нап. 84 |- || Си ныбжьэгъу Дахэнагъуэрэ <b>сэрэ</b> дадэ губгъуэм дишащ.|| Дедушка повёл <b>меня с</b> моей подругой Даханагуой в поле. || Grandfather has taken my friend Dakhenaghwa <b>and me</b> to the fields. |- ! !! !! нап. 87 |- || Хъанэ <b>сэрэ</b> пхъэгулъ къыдощып.|| Хана <b>и я</b> собираем сливу.|| Khana <b>and I</b> are gathering plums. |- ! !! !! нап. 91 |- || Темырыкъуэ <b>сэрэ</b> бдзэжьей дещащ.|| Темырыко <b>и я</b> поймали рыбу.|| Temyrykhwa <b>and I</b> have caught some fish. |- ! !! !! нап. 108 |- || <b>Сэ</b> зы шыпхъурэ дэлъхуитӀрэ сиӀэщ. || У <b>меня</b> одна сестра и два брата. || <b>I</b> have got one sister and two brothers. |- || Надие <b>сэрэ</b> дызэбгъэдэсщ. || Надия <b>и я</b> сидим рядом друг с другом. || Nadia <b>and I</b> are sitting beside each other. |- ! !! !! нап. 111 |- || <b>Сэ</b> мамэ зэрыдэм сыкӀэлъоплъ. || <b>Я</b> наблюдаю за тем, как мама шьёт.|| <b>I</b> watch Mama sew. |- || <b>Сэри</b> сыхуейщ, мамэ хуэдэу, сыдэфу зезгъэсэну. || Как мама, <b>я</b> также хочу научиться шить. || <b>I</b> want to learn to sew like Mama. |- ! !! !! нап. 115 |- || Дадэ жеӀэ: — <b>Сэ</b> сымышхми, нэгъуэщӀхэм яшхынщ, фӀыщӀи къысхуащӀынщ. || Дедушка говорит: -- Хотя <b>я</b> не поем, другие будут есть, спасибо скажут. || Grandfather says: Although <b>I</b> may not eat any, others will eat them and thank me. |- ! !! !! нап. 116 |- || <b>Сэри</b> садоӀэпыкъу. || <b>Я тоже</b> помогаю им. || <b>I</b> am helping them, <b>too</b>. |- || <b>Сэ</b> блын лъабжьэхэр сой. || <b>Я</b> белю низы стен. || <b>I</b> am whitewashing the bottoms of the walls. |- || <b>Сэ</b> а махуэм зы блын и лъабжьэ зящ. || В тот день, <b>я</b> побелил низ одной стены. || That day <b>I</b> whitewashed the bottom of one wall. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Сэ</b> сыхуейщ йод (пенициллин, гу уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || <b>Мне</b> нужен(-а, -ы) йод (пенициллин, сердечные капли, вата, термометр). || <b>I</b> need iodine (penicillin, heart drops, cotton, a thermometer). |- ! !! !! нап. 174 |- | <b>Сэ</b> сыхуейщ гриппым зэреӀэзэ хущхъуэ. || <b>Мне</b> нужно средство от гриппа. || <b>I</b> need something for the flu. |- | <b>Сэ</b> сысымаджэщ. || <b>Я</b> болен (больна). || <b>I</b>’m sick. |- ! !! !! нап. 175 |- | <b>Сэ</b> махуэ зыбжанэ хъуауэ сыгукъыдэмыжщ (сызэщымыщхъущ). || <b>Я</b> уже несколько дней плохо себя чувствую. || <b>I</b>’ve been feeling unwell for a few days. |- | <b>Сэ</b> щӀыӀэ къысхыхьащ. || <b>Я</b> сильно простудился. || <b>I</b> caught a bad cold. |- | <b>Сэ</b> си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || У <b>меня</b> болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || <b>I</b> have a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain). |- | <b>Сэ</b> си нэр мэуз. || У <b>меня</b> болят глаза. || <b>My</b> eyes hurt. |- ! !! !! нап. 176 |- | <b>Сэ</b> сопсчэ, си тэмакъыр мэуз. || <b>У меня</b> кашель, болит горло. || <b>I</b> have a cough, my throat hurts. |} </div> </div> {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сэ: I, me {{урысыбзэ}} *сэ: я {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> Damascus_Bowie.jpg|сэ Messerbank 2 (fcm).jpg|сэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=sɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[c] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=с}} {{мыхьэнэ}} #ЗэрызэпаупщӀ Ӏэмэпсымэ, дзэ Ӏутрэ кӀы иӀэу. {{щапхъэхэр}} *Уэрим зыри жимыӀэу къотэдж, сэр сампӀалъэм ирелъхьэ. {{автор|kbd|имяавтора=Къу. С.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 30 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Мис <b>сэ</b>. || Вот <b>нож</b>. || Here is <b>a knife</b>. |- | <b>Сэр</b> жанщ. || <b>Нож</b> острый. || <b>The knife</b> is sharp. |- | Си <b>сэ</b>. || Мой <b>нож</b>. || My <b>knife</b>. |- | Уэсмэн и <b>сэр</b> жанщ. || <b>Нож</b> Уасмана острая. || Wasman’s <b>knife</b> is sharp. |- ! !! !! нап. 31 |- | зы <b>сэ</b>.|| один <b>нож</b>. || one <b>knife</b>. |- ! !! !! нап. 100 |- || Дия нэужь, пӀастэр <b>сэкӀэ</b> къыгуагъэж.|| После того, как остынет, пасту нарезают <b>ножом</b>.|| After it has cooled, the hominy is sliced <b>with a knife</b>. |- |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сэр лъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *сэ: knife *Сэр лъын: sharpen, hone a knife {{урысыбзэ}} *сэ: нож *Сэр лъын: точить нож <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====сэ жан==== <Gallery> Pocket_knives.jpg|сэ жан Swiss_army_knife_open_20050612_%28cropped%29.jpg|сэ жан </Gallery> {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ЖыпкӀэ кърахьэкӀ сэ цӀыкӀу. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pocket knife, pen knife {{псалъафэ-урысыбзэ}} перочинный нож {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} n8ni1bpxuntmjvot0wx5kdiab2vw0mh 0 12081 129735 36500 2026-10-21T07:59:14Z Rhdkabardian 5 129735 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Earcov.JPG|тхьэкӏумэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=tħɐ'kʹʷǝmɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[тхьэкӀум] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=тхьэкӀум}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхумрэ тхы къупщхьэ зиӀэ псэущхьэхэмрэ зэрыдаӀуэ орган. #Псэуалъэ блыным ищхьэм дэкӀуэу трахукӀ чий бгъузэ цӀыкӀу, мыдэкӀэ къытегъэщӀеикӀауэ. {{щапхъэхэр}} *ТхьэкӀумэм зэхих нэхърэ нэм илъагъу. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 106 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Абы и <b>тхьэкӀумэ</b> цӀыкӀухэр мэпӀий.|| Его маленькие <b>уши</b> торчат.|| Its little <b>ears</b> stick out. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ си щхьэр (си гур, лъатэр, <b>тхьэкӀумэр</b>, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || У меня болит голова (сердце, желудок, <b>ухо</b>, горло, зуб, поясница). || I have a headache (heartache, stomachache, <b>ear</b>ache, sore throat, toothache, back pain). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Чийм къыхэщӀыкӀа тхьэкӀумэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *тхьэкӏумэ: 1. ear 2. wicker roof cornice (made of hay, straw) *Чийм къыхэщӀыкӀа тхьэкӀумэ: wicker roof cornice {{урысыбзэ}} *тхьэкӏумэ: 1. ухо 2. плетёный карниз крыши (из сена, соломы) *Чийм къыхэщӀыкӀа тхьэкӀумэ: плетёный карниз крыши <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====ТхьэкӀумэ яшэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} they don’t serve mass twice for the deaf (literally: they are selling ears) {{псалъафэ-урысыбзэ}} глухому обедню два раза не служат (букв. продают уши). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэ Ӏув==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} uncomprehending (literally with thick ears) {{псалъафэ-урысыбзэ}} непонятливый (букв. толстые уши). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ТхьэкӀумэ ӀувкӀэ къызэджэу зы махуэ жылэм щысхьынкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====И тхьэкӀумэм блимыгъэкӀыу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} listen attentively, not missing anything ЩӀалэр даӀуэрт зы псалъэ и тхьэкӀумэм блимыгъэкӀыу. The youth listened attentively, not missing a word. {{псалъафэ-урысыбзэ}} слушать внимательно, ничего не пропуская. ЩӀалэр даӀуэрт зы псалъэ и тхьэкӀумэм блимыгъэкӀыу. Мальчик слушал внимательно, ничего не пропуская . {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЩӀалэр даӀуэрт зы псалъэ и тхьэкӀумэм блимыгъэкӀыу. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэм жьы иужын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} stop (about ringing in the ears due to a loud noise) {{псалъафэ-урысыбзэ}} перестать звенеть в ушах (от шума, гама). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] тхьэкӀумэм имыгъэхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} miss what sb is saying, leave sth without attention. {{псалъафэ-урысыбзэ}} пропустить мимо ушей, оставить без внимания и ответа что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэм имыкӀыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resound in one`s ears (about sb’s words, cries) {{псалъафэ-урысыбзэ}} стоять долго в ушах (о чьих-л. словах, крике). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хьэпакъ и тхьэкӀумэм икӀыжыркъым абы щыгъуэ и анэр зэрылъэӀуауэф щытар.. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====[И] тхьэкӀумэм имыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resound in one’s ears {{псалъафэ-урысыбзэ}} стоять в ушах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зи кхъуэ кӀуэдам кхъуэ кӀий макъ и тхьэкӀумэм икӀыркъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} ====[И] тхьэкӀумэм имыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} miss what sb is saying, leave sth without attention. {{псалъафэ-урысыбзэ}} пропустить мимо ушей, оставить без внимания и ответа что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Ар [щӀалэр] зэрыкӀияр иджыри си тхьэкӀумэм итщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====ТхьэкӀумэм итын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resound in one’s ears {{псалъафэ-урысыбзэ}} стоять в ушах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэм ихъуцэцэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whisper sth in sb’s ear, tell sb about sth in secret. {{псалъафэ-урысыбзэ}} шепнуть что-л. на ухо кому-л., по секрету сообщить о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абдейм зыр зым и тхьэкӀумэм ихъуцацэу щӀадзащ, къумыкъу дыщэкӀым и щӀапӀэжь бгынэжам дыщэ гулъэ къыщыщӀатӀыкӀауэ зэрапхъуэ жаӀэу. {{автор|kbd|имяавтора=Ж. Б.}} ====ТхьэкӀумэм ицырхъэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} reach sb’s ears {{псалъафэ-урысыбзэ}} дойти до чьего-л. слуха {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} catch sth out of the corner of your ear. {{псалъафэ-урысыбзэ}} уловить что-л. краем уха. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] тхьэкӀумэм иӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} reach sb’s ears {{псалъафэ-урысыбзэ}} дойти до чьего-л. слуха {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Унэхъунум и тхьэкӀумэм гуо макъ иӀуэжыркъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} catch sth out of the corner of your ear. {{псалъафэ-урысыбзэ}} уловить что-л. краем уха. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэм иӀущэщэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whisper sth in sb’s ear, tell sb about sth in secret. {{псалъафэ-урысыбзэ}} шепнуть что-л. на ухо кому-л., по секрету сообщить о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэм къицырхъэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} reach sb’s ears {{псалъафэ-урысыбзэ}} дойти до чьего-л. слуха {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} catch sth out of the corner of your ear. {{псалъафэ-урысыбзэ}} уловить что-л. краем уха. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЯпэмкӀэ зыри щыӀэ хуэдэкъым, ауэ фоч къэгъапкӀэ Ӏэуэлъауэ [Хьэждал] и тхьэкӀумэм къоцырхъэ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====ТхьэкӀумэм къищтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be audible {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть слышным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэм къиӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} reach sb’s ears {{псалъафэ-урысыбзэ}} дойти до чьего-л. слуха. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Дыгъужь къугъ макъ абы [Исмел] и тхьэкӀумэм къиӀуащ. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} ====ТхьэкӀумэм цӀыв игъэпщхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become deaf to everything, try not to hear anything, pretend not to hear anything. {{псалъафэ-урысыбзэ}} стать глухим ко всему, стараться ничего не слышать; делать вид, что ничего не слышишь. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэм Ӏусын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} drone on to sb about sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} прожжужать уши кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} УвыӀэгъуэ симыӀэу уи тхьэкӀумэм сыӀусщи. итӀани къыбгурыӀуакъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ= Ӏуащхь.}} ====ТхьэкӀумэр вуун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make a ringing, a noise in sb’s ears {{псалъафэ-урысыбзэ}} звенеть, шуметь в ушах от чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэр гъэжанын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} prick up one’s ears, listen carefully, be all ears. {{псалъафэ-урысыбзэ}} навострить уши, слушать внимательно, обратиться в слух. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэр гъэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} prick up one’s ears, listen carefully, be all ears. {{псалъафэ-урысыбзэ}} навострить уши, слушать внимательно, обратиться в слух. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Я тхьэкӀумэхэр гъэкӀауэ абы [Мурат жиӀэм] щӀэдэӀурт. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====ТхьэкӀумэр зэблэгъэплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} twitch ears (usually about horses) {{псалъафэ-урысыбзэ}} прясть ушами (чаще о лошадях). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Щытщ Ӏэнкуну шы зытесыр, И тхьэкӀумэр зэблигъэплъу. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====И тхьэкӀумэр иричын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} deafen sb (with shouts) {{псалъафэ-урысыбзэ}} оглушить кого-л. (криком и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэхэр тегъэлӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} let your ears droop (about a dog) {{псалъафэ-урысыбзэ}} опустить уши (напр. о собаке). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэр тегъэхуауэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be all ears {{псалъафэ-урысыбзэ}} обратившись в слух. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэр удэгун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} drone on to sb about sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} прожжужать все уши кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэр ӀуэнтӀэн (хуэӀуэнтӀэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} give sb a strict warning about sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} строго-настрого предупредить кого-л. о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумитӀымкӀэ зэхэхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hear sth with your own ears {{псалъафэ-урысыбзэ}} слышать что-л. собственными ушами. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====тхьэкӀумэ вей==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ТхьэкӀумэм ирищӀэ фӀейр. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} ear wax {{псалъафэ-урысыбзэ}} сера (ушная) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====тхьэкӀумэ дакъэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ТхьэкӀумэм и къыхэкӀыпӀэ, тхьэкӀумэ лъабжьэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} base of the auricle ТхьэкӀумэ узым имыгъэжеин. The base of the auricle hurts. {{псалъафэ-урысыбзэ}} основание ушной раковины ТхьэкӀумэ дакъэр узын. Болит основание ушной раковины. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ТхьэкӀумэ дакъэр узын. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====тхьэкӀумэ жан==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with acute hearing (about people) {{псалъафэ-урысыбзэ}} с острым слухом (о человеке) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====тхьэкӀумэ жьажьэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ЩӀагъуэу зэхэзымых, дэгу-дэгуу щыт. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hard of hearding {{псалъафэ-урысыбзэ}} тугоухий, глуховатый {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====тхьэкӀумэ тхьэгъу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} earrings {{псалъафэ-урысыбзэ}} серьги {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====тхьэкӀумэ уз==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ТхьэкӀумэм къефыкӀ узыгъуэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} ear inflammation ТхьэкӀумэ узым имыгъэжеин. Not sleep because of an ear inflammation {{псалъафэ-урысыбзэ}} воспаление уха ТхьэкӀумэ узым имыгъэжеин. Не спать из-за воспаления уха {{псалъафэ-зэпхахэр}} ТхьэкӀумэ узым имыгъэжеин. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} ows6oj9y1v2rpboc1tiqwp7pyttu85b 129736 129735 2026-10-21T08:01:24Z Rhdkabardian 5 129736 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Earcov.JPG|тхьэкӏумэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=tħɐ'kʹʷmɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[тхьэкӀум] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=тхьэкӀум}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхумрэ тхы къупщхьэ зиӀэ псэущхьэхэмрэ зэрыдаӀуэ орган. #Псэуалъэ блыным ищхьэм дэкӀуэу трахукӀ чий бгъузэ цӀыкӀу, мыдэкӀэ къытегъэщӀеикӀауэ. {{щапхъэхэр}} *ТхьэкӀумэм зэхих нэхърэ нэм илъагъу. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 106 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Абы и <b>тхьэкӀумэ</b> цӀыкӀухэр мэпӀий.|| Его маленькие <b>уши</b> торчат.|| Its little <b>ears</b> stick out. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ си щхьэр (си гур, лъатэр, <b>тхьэкӀумэр</b>, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || У меня болит голова (сердце, желудок, <b>ухо</b>, горло, зуб, поясница). || I have a headache (heartache, stomachache, <b>ear</b>ache, sore throat, toothache, back pain). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Чийм къыхэщӀыкӀа тхьэкӀумэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *тхьэкӏумэ: 1. ear 2. wicker roof cornice (made of hay, straw) *Чийм къыхэщӀыкӀа тхьэкӀумэ: wicker roof cornice {{урысыбзэ}} *тхьэкӏумэ: 1. ухо 2. плетёный карниз крыши (из сена, соломы) *Чийм къыхэщӀыкӀа тхьэкӀумэ: плетёный карниз крыши <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====ТхьэкӀумэ яшэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} they don’t serve mass twice for the deaf (literally: they are selling ears) {{псалъафэ-урысыбзэ}} глухому обедню два раза не служат (букв. продают уши). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэ Ӏув==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} uncomprehending (literally with thick ears) {{псалъафэ-урысыбзэ}} непонятливый (букв. толстые уши). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ТхьэкӀумэ ӀувкӀэ къызэджэу зы махуэ жылэм щысхьынкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====И тхьэкӀумэм блимыгъэкӀыу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} listen attentively, not missing anything ЩӀалэр даӀуэрт зы псалъэ и тхьэкӀумэм блимыгъэкӀыу. The youth listened attentively, not missing a word. {{псалъафэ-урысыбзэ}} слушать внимательно, ничего не пропуская. ЩӀалэр даӀуэрт зы псалъэ и тхьэкӀумэм блимыгъэкӀыу. Мальчик слушал внимательно, ничего не пропуская . {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЩӀалэр даӀуэрт зы псалъэ и тхьэкӀумэм блимыгъэкӀыу. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэм жьы иужын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} stop (about ringing in the ears due to a loud noise) {{псалъафэ-урысыбзэ}} перестать звенеть в ушах (от шума, гама). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] тхьэкӀумэм имыгъэхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} miss what sb is saying, leave sth without attention. {{псалъафэ-урысыбзэ}} пропустить мимо ушей, оставить без внимания и ответа что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэм имыкӀыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resound in one`s ears (about sb’s words, cries) {{псалъафэ-урысыбзэ}} стоять долго в ушах (о чьих-л. словах, крике). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хьэпакъ и тхьэкӀумэм икӀыжыркъым абы щыгъуэ и анэр зэрылъэӀуауэф щытар.. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====[И] тхьэкӀумэм имыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resound in one’s ears {{псалъафэ-урысыбзэ}} стоять в ушах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зи кхъуэ кӀуэдам кхъуэ кӀий макъ и тхьэкӀумэм икӀыркъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} ====[И] тхьэкӀумэм имыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} miss what sb is saying, leave sth without attention. {{псалъафэ-урысыбзэ}} пропустить мимо ушей, оставить без внимания и ответа что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Ар [щӀалэр] зэрыкӀияр иджыри си тхьэкӀумэм итщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====ТхьэкӀумэм итын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resound in one’s ears {{псалъафэ-урысыбзэ}} стоять в ушах. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэм ихъуцэцэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whisper sth in sb’s ear, tell sb about sth in secret. {{псалъафэ-урысыбзэ}} шепнуть что-л. на ухо кому-л., по секрету сообщить о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абдейм зыр зым и тхьэкӀумэм ихъуцацэу щӀадзащ, къумыкъу дыщэкӀым и щӀапӀэжь бгынэжам дыщэ гулъэ къыщыщӀатӀыкӀауэ зэрапхъуэ жаӀэу. {{автор|kbd|имяавтора=Ж. Б.}} ====ТхьэкӀумэм ицырхъэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} reach sb’s ears {{псалъафэ-урысыбзэ}} дойти до чьего-л. слуха {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} catch sth out of the corner of your ear. {{псалъафэ-урысыбзэ}} уловить что-л. краем уха. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] тхьэкӀумэм иӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} reach sb’s ears {{псалъафэ-урысыбзэ}} дойти до чьего-л. слуха {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Унэхъунум и тхьэкӀумэм гуо макъ иӀуэжыркъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} catch sth out of the corner of your ear. {{псалъафэ-урысыбзэ}} уловить что-л. краем уха. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэм иӀущэщэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} whisper sth in sb’s ear, tell sb about sth in secret. {{псалъафэ-урысыбзэ}} шепнуть что-л. на ухо кому-л., по секрету сообщить о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэм къицырхъэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} reach sb’s ears {{псалъафэ-урысыбзэ}} дойти до чьего-л. слуха {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} catch sth out of the corner of your ear. {{псалъафэ-урысыбзэ}} уловить что-л. краем уха. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЯпэмкӀэ зыри щыӀэ хуэдэкъым, ауэ фоч къэгъапкӀэ Ӏэуэлъауэ [Хьэждал] и тхьэкӀумэм къоцырхъэ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====ТхьэкӀумэм къищтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be audible {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть слышным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэм къиӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} reach sb’s ears {{псалъафэ-урысыбзэ}} дойти до чьего-л. слуха. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Дыгъужь къугъ макъ абы [Исмел] и тхьэкӀумэм къиӀуащ. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} ====ТхьэкӀумэм цӀыв игъэпщхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become deaf to everything, try not to hear anything, pretend not to hear anything. {{псалъафэ-урысыбзэ}} стать глухим ко всему, стараться ничего не слышать; делать вид, что ничего не слышишь. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэм Ӏусын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} drone on to sb about sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} прожжужать уши кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} УвыӀэгъуэ симыӀэу уи тхьэкӀумэм сыӀусщи. итӀани къыбгурыӀуакъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ= Ӏуащхь.}} ====ТхьэкӀумэр вуун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make a ringing, a noise in sb’s ears {{псалъафэ-урысыбзэ}} звенеть, шуметь в ушах от чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэр гъэжанын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} prick up one’s ears, listen carefully, be all ears. {{псалъафэ-урысыбзэ}} навострить уши, слушать внимательно, обратиться в слух. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэр гъэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} prick up one’s ears, listen carefully, be all ears. {{псалъафэ-урысыбзэ}} навострить уши, слушать внимательно, обратиться в слух. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Я тхьэкӀумэхэр гъэкӀауэ абы [Мурат жиӀэм] щӀэдэӀурт. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====ТхьэкӀумэр зэблэгъэплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} twitch ears (usually about horses) {{псалъафэ-урысыбзэ}} прясть ушами (чаще о лошадях). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Щытщ Ӏэнкуну шы зытесыр, И тхьэкӀумэр зэблигъэплъу. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====И тхьэкӀумэр иричын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} deafen sb (with shouts) {{псалъафэ-урысыбзэ}} оглушить кого-л. (криком и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэхэр тегъэлӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} let your ears droop (about a dog) {{псалъафэ-урысыбзэ}} опустить уши (напр. о собаке). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэр тегъэхуауэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be all ears {{псалъафэ-урысыбзэ}} обратившись в слух. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэр удэгун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} drone on to sb about sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} прожжужать все уши кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумэр ӀуэнтӀэн (хуэӀуэнтӀэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} give sb a strict warning about sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} строго-настрого предупредить кого-л. о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ТхьэкӀумитӀымкӀэ зэхэхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hear sth with your own ears {{псалъафэ-урысыбзэ}} слышать что-л. собственными ушами. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====тхьэкӀумэ вей==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ТхьэкӀумэм ирищӀэ фӀейр. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} ear wax {{псалъафэ-урысыбзэ}} сера (ушная) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====тхьэкӀумэ дакъэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ТхьэкӀумэм и къыхэкӀыпӀэ, тхьэкӀумэ лъабжьэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} base of the auricle ТхьэкӀумэ узым имыгъэжеин. The base of the auricle hurts. {{псалъафэ-урысыбзэ}} основание ушной раковины ТхьэкӀумэ дакъэр узын. Болит основание ушной раковины. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ТхьэкӀумэ дакъэр узын. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====тхьэкӀумэ жан==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with acute hearing (about people) {{псалъафэ-урысыбзэ}} с острым слухом (о человеке) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====тхьэкӀумэ жьажьэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ЩӀагъуэу зэхэзымых, дэгу-дэгуу щыт. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hard of hearding {{псалъафэ-урысыбзэ}} тугоухий, глуховатый {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====тхьэкӀумэ тхьэгъу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} earrings {{псалъафэ-урысыбзэ}} серьги {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====тхьэкӀумэ уз==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ТхьэкӀумэм къефыкӀ узыгъуэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} ear inflammation ТхьэкӀумэ узым имыгъэжеин. Not sleep because of an ear inflammation {{псалъафэ-урысыбзэ}} воспаление уха ТхьэкӀумэ узым имыгъэжеин. Не спать из-за воспаления уха {{псалъафэ-зэпхахэр}} ТхьэкӀумэ узым имыгъэжеин. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} khmqzey7otmx1kg22hiy8my3mgd1lip 0 12111 129737 79515 2026-10-21T08:02:06Z Rhdkabardian 5 129737 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Throat_Diagram.png|тэмакъ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=tɐ'mɑ:qʹ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[темакъ]}} {{склоненэ}} {{скл-ырТ|kbd|псалъэпкъ=темакъ}} {{мыхьэнэ}} #Ӏу, къурмакъей. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, <b>тэмакъыр</b>, дзэр, тхыр) мэуз. || У меня болит голова (сердце, желудок, ухо, <b>горло</b>, зуб, поясница). || I have a headache (heartache, stomachache, earache, sore <b>throat</b>, toothache, back pain). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Тэмакъыр узын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *тэмакъ: the throat; the larynx; the pharynx *Тэмакъыр узын: be sore (about the throat), have sore throat {{урысыбзэ}} *тэмакъ: горло; гортань; зев *Тэмакъыр узын: <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Тэмакъым залэ щӀэмыхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be very short-tempered {{псалъафэ-урысыбзэ}} очень вспыльчивый. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым зегъэлъэщӀын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} clear your throat {{псалъафэ-урысыбзэ}} откашляться {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sing sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} спеть что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым зыщӀэдзэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} step on sb's throat; ask sb stubbornly and insistently about sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} наступать на горло кому-л.; просить упорно и настойчиво кого-л. о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] тэмакъым къыщӀэгъуэлъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} step on sb's throat; ask sb stubbornly and insistently about sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} наступать на горло кому-л.; просить упорно и настойчиво кого-л. о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым къыщӀэлъэдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be upset; be ready to cry or burst into tears. {{псалъафэ-урысыбзэ}} расстроиться; быть готовым расплакаться, разрыдаться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым тегъэхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} tolerate, endure, withstand (a comment, insult, etc.). {{псалъафэ-урысыбзэ}} стерпеть, вынести, выдержать (замечание, обиду и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым тенэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not to give sb any peace (about an insult, etc.). {{псалъафэ-урысыбзэ}} не давать покоя кому-л. (об обиде и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Дадий ӀэщӀохур нэпе закъуэ, Тэмакъым тонэр и гуауэр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Тэмакъым техуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} tolerate, swallow sth. (a remark, insult, etc.). {{псалъафэ-урысыбзэ}} стерпеть, проглотить что-л. (замечание, обиду и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] тэмакъым тӀуалэ щӀэхуэркъым==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be very short-tempered. {{псалъафэ-урысыбзэ}} [он] очень вспыльчивый. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым фӀэмыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} can’t eat sth, sth won’t go down your throat (about food). {{псалъафэ-урысыбзэ}} не лезть в горло (о пище). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым щӀэгъуэлъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} step on sb's throat; ask sb stubbornly and insistently about sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} наступать на горло кому-л.; просить упорно и настойчиво кого-л. о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъыр екъухыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} control yourself, pull yourself together. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сдержаться, взять себя в руки. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъыр къызэфӀэзэрыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be upset; be ready to cry or burst into tears. {{псалъафэ-урысыбзэ}} расстроиться; быть готовым расплакаться, разрыдаться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъыр щиубыдыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not be able to say a word, be speechless. {{псалъафэ-урысыбзэ}} не мочь вымолвить ни слова, онеметь. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Думэсарэ аргуэру жиӀэнут зыгуэр, ауэ и тэмакъыр щиубыдыкӀыу и нэпсыр къыщекӀуэм, хьэщӀэхэм ящыукӀытэри щигъэтыжащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====Тэмакъыр щичын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s throat hurts, have sore throat {{псалъафэ-урысыбзэ}} горло дерёт. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъыр щикъузыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be blocked – about the throat {{псалъафэ-урысыбзэ}} перехватить - о горле. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хъыджэбзыр гъыным нэсати, и тэмакъыр щикъузыкӀат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====тэмакъ щӀыӀу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Къурмакъейм къыпыхьэж пэ кӀуэцӀ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} nasopharynx {{псалъафэ-урысыбзэ}} носоглотка {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} bv6rtlqfyanmxq4ihb9ht3dnrm48ze4 129757 129737 2026-10-21T09:44:39Z Rhdkabardian 5 129757 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Throat_Diagram.png|тэмакъ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=tɐ'mɑ:qʹ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[темакъ]}} {{склоненэ}} {{скл-ырТ|kbd|псалъэпкъ=темакъ}} {{мыхьэнэ}} #Ӏу, къурмакъей. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, <b>тэмакъыр</b>, дзэр, тхыр) мэуз. || У меня болит голова (сердце, желудок, ухо, <b>горло</b>, зуб, поясница). || I have a headache (heartache, stomachache, earache, sore <b>throat</b>, toothache, back pain). |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ дохутырым (<b>тэмакъ</b>, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-терапевту (<b>лору</b>, зубному, хирургу). || I need to make an appointment with a general practitioner (<b>ENT</b>, dentist, surgeon). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Тэмакъыр узын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *тэмакъ: the throat; the larynx; the pharynx *Тэмакъыр узын: be sore (about the throat), have sore throat {{урысыбзэ}} *тэмакъ: горло; гортань; зев *Тэмакъыр узын: <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Тэмакъым залэ щӀэмыхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be very short-tempered {{псалъафэ-урысыбзэ}} очень вспыльчивый. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым зегъэлъэщӀын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} clear your throat {{псалъафэ-урысыбзэ}} откашляться {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sing sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} спеть что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым зыщӀэдзэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} step on sb's throat; ask sb stubbornly and insistently about sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} наступать на горло кому-л.; просить упорно и настойчиво кого-л. о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] тэмакъым къыщӀэгъуэлъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} step on sb's throat; ask sb stubbornly and insistently about sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} наступать на горло кому-л.; просить упорно и настойчиво кого-л. о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым къыщӀэлъэдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be upset; be ready to cry or burst into tears. {{псалъафэ-урысыбзэ}} расстроиться; быть готовым расплакаться, разрыдаться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым тегъэхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} tolerate, endure, withstand (a comment, insult, etc.). {{псалъафэ-урысыбзэ}} стерпеть, вынести, выдержать (замечание, обиду и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым тенэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not to give sb any peace (about an insult, etc.). {{псалъафэ-урысыбзэ}} не давать покоя кому-л. (об обиде и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Дадий ӀэщӀохур нэпе закъуэ, Тэмакъым тонэр и гуауэр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Тэмакъым техуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} tolerate, swallow sth. (a remark, insult, etc.). {{псалъафэ-урысыбзэ}} стерпеть, проглотить что-л. (замечание, обиду и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] тэмакъым тӀуалэ щӀэхуэркъым==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be very short-tempered. {{псалъафэ-урысыбзэ}} [он] очень вспыльчивый. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым фӀэмыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} can’t eat sth, sth won’t go down your throat (about food). {{псалъафэ-урысыбзэ}} не лезть в горло (о пище). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым щӀэгъуэлъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} step on sb's throat; ask sb stubbornly and insistently about sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} наступать на горло кому-л.; просить упорно и настойчиво кого-л. о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъыр екъухыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} control yourself, pull yourself together. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сдержаться, взять себя в руки. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъыр къызэфӀэзэрыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be upset; be ready to cry or burst into tears. {{псалъафэ-урысыбзэ}} расстроиться; быть готовым расплакаться, разрыдаться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъыр щиубыдыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not be able to say a word, be speechless. {{псалъафэ-урысыбзэ}} не мочь вымолвить ни слова, онеметь. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Думэсарэ аргуэру жиӀэнут зыгуэр, ауэ и тэмакъыр щиубыдыкӀыу и нэпсыр къыщекӀуэм, хьэщӀэхэм ящыукӀытэри щигъэтыжащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====Тэмакъыр щичын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s throat hurts, have sore throat {{псалъафэ-урысыбзэ}} горло дерёт. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъыр щикъузыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be blocked – about the throat {{псалъафэ-урысыбзэ}} перехватить - о горле. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хъыджэбзыр гъыным нэсати, и тэмакъыр щикъузыкӀат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====тэмакъ щӀыӀу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Къурмакъейм къыпыхьэж пэ кӀуэцӀ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} nasopharynx {{псалъафэ-урысыбзэ}} носоглотка {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 3u8cleo9j5lixaih3ksqy368w8ij925 129786 129757 2026-10-21T11:12:46Z Rhdkabardian 5 129786 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Throat_Diagram.png|тэмакъ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=tɐ'mɑ:qʹ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[темакъ]}} {{склоненэ}} {{скл-ырТ|kbd|псалъэпкъ=темакъ}} {{мыхьэнэ}} #Ӏу, къурмакъей. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, <b>тэмакъыр</b>, дзэр, тхыр) мэуз. || У меня болит голова (сердце, желудок, ухо, <b>горло</b>, зуб, поясница). || I have a headache (heartache, stomachache, earache, sore <b>throat</b>, toothache, back pain). |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ дохутырым (<b>тэмакъ</b>, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-терапевту (<b>лору</b>, зубному, хирургу). || I need to make an appointment with a general practitioner (<b>ENT</b>, dentist, surgeon). |- ! !! !! нап. 176 |- | Сэ сопсчэ, си <b>тэмакъыр</b> мэуз. || У меня кашель, болит <b>горло</b>. || I have a cough, my <b>throat</b> hurts. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Тэмакъыр узын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *тэмакъ: the throat; the larynx; the pharynx *Тэмакъыр узын: be sore (about the throat), have sore throat {{урысыбзэ}} *тэмакъ: горло; гортань; зев *Тэмакъыр узын: <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Тэмакъым залэ щӀэмыхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be very short-tempered {{псалъафэ-урысыбзэ}} очень вспыльчивый. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым зегъэлъэщӀын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} clear your throat {{псалъафэ-урысыбзэ}} откашляться {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} sing sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} спеть что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым зыщӀэдзэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} step on sb's throat; ask sb stubbornly and insistently about sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} наступать на горло кому-л.; просить упорно и настойчиво кого-л. о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] тэмакъым къыщӀэгъуэлъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} step on sb's throat; ask sb stubbornly and insistently about sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} наступать на горло кому-л.; просить упорно и настойчиво кого-л. о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым къыщӀэлъэдэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be upset; be ready to cry or burst into tears. {{псалъафэ-урысыбзэ}} расстроиться; быть готовым расплакаться, разрыдаться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым тегъэхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} tolerate, endure, withstand (a comment, insult, etc.). {{псалъафэ-урысыбзэ}} стерпеть, вынести, выдержать (замечание, обиду и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым тенэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not to give sb any peace (about an insult, etc.). {{псалъафэ-урысыбзэ}} не давать покоя кому-л. (об обиде и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Дадий ӀэщӀохур нэпе закъуэ, Тэмакъым тонэр и гуауэр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====Тэмакъым техуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} tolerate, swallow sth. (a remark, insult, etc.). {{псалъафэ-урысыбзэ}} стерпеть, проглотить что-л. (замечание, обиду и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] тэмакъым тӀуалэ щӀэхуэркъым==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be very short-tempered. {{псалъафэ-урысыбзэ}} [он] очень вспыльчивый. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым фӀэмыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} can’t eat sth, sth won’t go down your throat (about food). {{псалъафэ-урысыбзэ}} не лезть в горло (о пище). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъым щӀэгъуэлъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} step on sb's throat; ask sb stubbornly and insistently about sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} наступать на горло кому-л.; просить упорно и настойчиво кого-л. о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъыр екъухыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} control yourself, pull yourself together. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сдержаться, взять себя в руки. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъыр къызэфӀэзэрыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be upset; be ready to cry or burst into tears. {{псалъафэ-урысыбзэ}} расстроиться; быть готовым расплакаться, разрыдаться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъыр щиубыдыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not be able to say a word, be speechless. {{псалъафэ-урысыбзэ}} не мочь вымолвить ни слова, онеметь. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Думэсарэ аргуэру жиӀэнут зыгуэр, ауэ и тэмакъыр щиубыдыкӀыу и нэпсыр къыщекӀуэм, хьэщӀэхэм ящыукӀытэри щигъэтыжащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====Тэмакъыр щичын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s throat hurts, have sore throat {{псалъафэ-урысыбзэ}} горло дерёт. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тэмакъыр щикъузыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be blocked – about the throat {{псалъафэ-урысыбзэ}} перехватить - о горле. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хъыджэбзыр гъыным нэсати, и тэмакъыр щикъузыкӀат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====тэмакъ щӀыӀу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Къурмакъейм къыпыхьэж пэ кӀуэцӀ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} nasopharynx {{псалъафэ-урысыбзэ}} носоглотка {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} edsi9n1s4i8f14upgx3v9cjn3huths3 0 12188 129776 71491 2026-10-21T10:35:13Z Rhdkabardian 5 129776 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=tʹǝ'sǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[тӀыс] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-тӏысын|Глагол лъэмыӏэс "тӏысын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Щыс щытыкӀэр убыдын. #Уэгур къэбгынауэ щӀылъэм къетӀысэхын, къыщыувыӀэн. #Лъахъшэ хъун, нэхъ быдэу зэрыубыду, зэщӀэкъуа хъууэ е щӀым хыхьэу и лъагагъыр мащӀэ хъун. #Щыпсэун папщӀэ зыщӀыпӀэ Ӏэпхъуэн, лъапсэ щыухуэн. {{щапхъэхэр}} *Гупсыси псалъэ, зыплъыхьи тӀыс. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} *Кургъуокъуэ.. къегъэзэжри япэщӀыкӀэ унагъуипщӀу Мэздэгу деж мэтӀыс, итӀанэ адрей и унагъуэ плӀыщӀри егъэӀэпхьуэ. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>ТӀысыт</b> (етӀысэхыт). || <b>Садитесь</b>, пожалуйста. || Please <b>sit down</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *ЩӀым тӀысын. *Бзур тӀысащ. *Сабэр мэтӀыс. *Мэкъу Ӏэтэр тӀысащ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *тӏысын: 1. sit down 2. descend from a height to the ground, land (e.g. about the bird) 3. settle (dust, hay) 4. settle down swh. (for permanent residence) *ЩӀым тӀысын: to mount a horse *Бзур тӀысащ: the bird landed (on a branch) *Сабэр мэтӀыс: the dust settled *Мэкъу Ӏэтэр тӀысащ: the haystack settled. {{урысыбзэ}} *тӏысын: 1. садиться 2. спуститься с высоты на землю, сесть (напр. о птице) 3. осесть 4. осесть где-л. (на постоянное местожительство) *ЩӀым тӀысын: садиться на лошадь *Бзур тӀысащ: птица села. *Сабэр мэтӀыс: пыль осела. *Мэкъу Ӏэтэр тӀысащ: стог сена осел <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====И акъыл тӀысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become mentally mature, gain in intelligence {{псалъафэ-урысыбзэ}} стать умственно зрелым, набраться ума {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====И бампӀэр тӀысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pass – about anger or longing {{псалъафэ-урысыбзэ}} пройти – о гневе, тоске {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====И гу бампӀэ гъэтӀысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} relieve or calm one’s soul, {{псалъафэ-урысыбзэ}} отвести душу, успокоить душу {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====И губжьыр тӀысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down, stop being angry, cool down {{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоиться, перестать злиться, сердиться, гневаться {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====И гужьгъэжьыр тӀысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pass – about anger at sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} пройти – о гневе на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====И гурыгъур тӀысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pass – about mental anxiety, worry, cares {{псалъафэ-урысыбзэ}} пройти – о душевной тревоге, беспокойстве {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} epc1ciboveo1dthrjvv9d3dnc4pxscp 129778 129776 2026-10-21T10:41:16Z Rhdkabardian 5 129778 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=tʹǝ'sǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[тӀыс] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-тӏысын|Глагол лъэмыӏэс "тӏысын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Щыс щытыкӀэр убыдын. #Уэгур къэбгынауэ щӀылъэм къетӀысэхын, къыщыувыӀэн. #Лъахъшэ хъун, нэхъ быдэу зэрыубыду, зэщӀэкъуа хъууэ е щӀым хыхьэу и лъагагъыр мащӀэ хъун. #Щыпсэун папщӀэ зыщӀыпӀэ Ӏэпхъуэн, лъапсэ щыухуэн. {{щапхъэхэр}} *Гупсыси псалъэ, зыплъыхьи тӀыс. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} *Кургъуокъуэ.. къегъэзэжри япэщӀыкӀэ унагъуипщӀу Мэздэгу деж мэтӀыс, итӀанэ адрей и унагъуэ плӀыщӀри егъэӀэпхьуэ. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>ТӀысыт</b> (етӀысэхыт). || <b>Садитесь</b>, пожалуйста. || Please <b>sit down</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *ЩӀым тӀысын. *Бзур тӀысащ. *Сабэр мэтӀыс. *Мэкъу Ӏэтэр тӀысащ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *тӏысын: 1. sit down 2. descend from a height to the ground, land (e.g. about the bird) 3. settle (dust, hay) 4. settle down swh. (for permanent residence) *ЩӀым тӀысын: to mount a horse *Бзур тӀысащ: the bird landed (on a branch) *Сабэр мэтӀыс: the dust settled *Мэкъу Ӏэтэр тӀысащ: the haystack settled. {{урысыбзэ}} *тӏысын: 1. садиться 2. спуститься с высоты на землю, сесть (напр. о птице) 3. осесть 4. осесть где-л. (на постоянное местожительство) *ЩӀым тӀысын: садиться на лошадь *Бзур тӀысащ: птица села. *Сабэр мэтӀыс: пыль осела. *Мэкъу Ӏэтэр тӀысащ: стог сена осел <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====И акъыл тӀысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become mentally mature, gain in intelligence {{псалъафэ-урысыбзэ}} стать умственно зрелым, набраться ума {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====И бампӀэр тӀысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pass – about anger or longing {{псалъафэ-урысыбзэ}} пройти – о гневе, тоске {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====И губжьыр тӀысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down, stop being angry, cool down {{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоиться, перестать злиться, сердиться, гневаться {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====И гужьгъэжьыр тӀысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pass – about anger at sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} пройти – о гневе на кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====И гурыгъур тӀысын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pass – about mental anxiety, worry, cares {{псалъафэ-урысыбзэ}} пройти – о душевной тревоге, беспокойстве {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 6uz37wsp38amtqw6w6906vpkrh236vb 0 12394 129753 129574 2026-10-21T09:36:05Z Rhdkabardian 5 129753 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝz}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=уз}} {{мыхьэнэ}} #Игъэгуауэшхьэуэу, щхьэлажьэ, къарууншэ ищӀу цӀыхум е псэущхьэм ӀэпкълъэпкъкӀэ, кӀуэцӀкӀэ игъуэт ныкъусаныгъэ. {{щапхъэхэр}} *Узыр къэкӀуэгъуафӀэ щхьэкӀэ кӀуэжыгъуафӀэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 90 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Бадзэхэм <b>уз</b> Ӏейхэр зэрахьэ.|| Мухи разносят ужасные <b>болезни</b>.|| Flies carry horrible <b>diseases</b>. |- |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | КхъыӀэ, къызэт псчэ (щхьэ <b>уз</b>, лъатэ <b>уз</b>) хущхъуэ. || Дай(-те) мне, пожалуйста, средство от кашля (головной <b>боли</b>, желудочной <b>боли</b>). || Please give me something for a cough (<b>headache</b>, <b>stomachache</b>). |- | Сэ сыхуейщ йод (пенициллин, гу <b>уз</b> хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || Мне нужен(-а,-ы) йод (пенициллин, <b>сердечные</b> капли, вата, термометр). || I need iodine (penicillin, <b>heart</b> drops, cotton, a thermometer). |- ! !! !! нап. 175 |- | КӀуэцӀ <b>узхэм</b> еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-<b>терапевту</b> (лору, зубному, хирургу). || I need to make an appointment with a <b>general practitioner</b> (ENT, dentist, surgeon). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Дзэ уз. *Уз хьэлъэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уз: pain, illness, sickness, disease *Дзэ уз: toothache *Уз хьэлъэ: a serious illness {{урысыбзэ}} *уз: боль; болезнь *Дзэ уз: зубная боль *Уз хьэлъэ: тяжелая болезнь <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Уз егъэгъуэтын (етын)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} punish sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} наказать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Зи уз кӀуэдын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} may all your illnesses disappear (a polite form of address) {{псалъафэ-урысыбзэ}} да сгинут твои болезни (вежливая форма обращения). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Фахэуэркъэ, зи уз кӀуэдын, напэр нэфхьи хэкум фихьэж. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Уз кӀуэцӀыгъэхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} punish sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} наказать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уз кӀуэцӀыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} penetrate inside – about a disease or illness {{псалъафэ-урысыбзэ}} проникнуть вовнутрь - о болезни. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уз къэгъэхъеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} raise a scandal {{псалъафэ-урысыбзэ}} поднять скандал. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уз къэщтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become ill, become sick {{псалъафэ-урысыбзэ}} заболеть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уз къеуэлӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become ill, become sick {{псалъафэ-урысыбзэ}} заболеть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уз пкърытын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be ill, be sick {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть больным, болеть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уз хуэхъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become a source of illness or disease for sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} стать источником болезни для кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Зи уз схьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} may I take your illness upon myself (a polite form of address) {{псалъафэ-урысыбзэ}} чтоб я перенёс твою болезнь (вежливая форма обращения). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Узым зэфӀигъэпкӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be twisted by disease {{псалъафэ-урысыбзэ}} скрутить кого-л. - о болезни. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Узым зэщӀиӀулӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to overcome sb (about disease) {{псалъафэ-урысыбзэ}} одолеть кого-л. - о болезни. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Узым иутхыпщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to weaken sb (about illness or disease) {{псалъафэ-урысыбзэ}} обессилить кого-л. - о болезни. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Узыр зытегъэкӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} permit yourself to be overcome by illness {{псалъафэ-урысыбзэ}} дать одолеть себя болезни. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Узыр [и] кӀапцӀэм исщ!==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to hell with it! {{псалъафэ-урысыбзэ}} чёрта лысого, чёрта с два! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Узыр кӀэрыхужын (кӀэрыхун)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to recover, be cured {{псалъафэ-урысыбзэ}} выздороветь, исцелиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Узыр [и] кӀуэцӀыкӀыщӀэ лъапсэм илъщ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to hell with it! {{псалъафэ-урысыбзэ}} чёрта лысого, чёрта с два! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Узыр кӀуэцӀытӀысхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} settle inside, remain inside – about illness {{псалъафэ-урысыбзэ}} засесть внутри - о болезни. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Узыр къэхъеижын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resume, have a relapse – about illnesses {{псалъафэ-урысыбзэ}} возобновиться - о болезни. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====уз зэрыцӀалэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Къызэузым къыбгъэдэкӀыу, къыпкърыкӀыу нэгъуэщӀхэм хуэкӀуэ уз. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} a contagious disease {{псалъафэ-урысыбзэ}} заразная болезнь {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 5gafzhyjr4aos2f07r3yqcjierkzvhl 129760 129753 2026-10-21T09:49:48Z Rhdkabardian 5 129760 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝz}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=уз}} {{мыхьэнэ}} #Игъэгуауэшхьэуэу, щхьэлажьэ, къарууншэ ищӀу цӀыхум е псэущхьэм ӀэпкълъэпкъкӀэ, кӀуэцӀкӀэ игъуэт ныкъусаныгъэ. {{щапхъэхэр}} *Узыр къэкӀуэгъуафӀэ щхьэкӀэ кӀуэжыгъуафӀэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 90 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Бадзэхэм <b>уз</b> Ӏейхэр зэрахьэ.|| Мухи разносят ужасные <b>болезни</b>.|| Flies carry horrible <b>diseases</b>. |- |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | КхъыӀэ, къызэт псчэ (щхьэ <b>уз</b>, лъатэ <b>уз</b>) хущхъуэ. || Дай(-те) мне, пожалуйста, средство от кашля (головной <b>боли</b>, желудочной <b>боли</b>). || Please give me something for a cough (<b>headache</b>, <b>stomachache</b>). |- | Сэ сыхуейщ йод (пенициллин, гу <b>уз</b> хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || Мне нужен(-а,-ы) йод (пенициллин, <b>сердечные</b> капли, вата, термометр). || I need iodine (penicillin, <b>heart</b> drops, cotton, a thermometer). |- ! !! !! нап. 175 |- | КӀуэцӀ <b>узхэм</b> еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, дзэ <b>узым</b> еӀэзэ дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-<b>терапевту</b> (лору, зубному, хирургу). || I need to make an appointment with a <b>general practitioner</b> (ENT, dentist, surgeon). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Дзэ уз. *Уз хьэлъэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уз: pain, illness, sickness, disease *Дзэ уз: toothache *Уз хьэлъэ: a serious illness {{урысыбзэ}} *уз: боль; болезнь *Дзэ уз: зубная боль *Уз хьэлъэ: тяжелая болезнь <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Уз егъэгъуэтын (етын)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} punish sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} наказать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Зи уз кӀуэдын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} may all your illnesses disappear (a polite form of address) {{псалъафэ-урысыбзэ}} да сгинут твои болезни (вежливая форма обращения). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Фахэуэркъэ, зи уз кӀуэдын, напэр нэфхьи хэкум фихьэж. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====Уз кӀуэцӀыгъэхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} punish sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} наказать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уз кӀуэцӀыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} penetrate inside – about a disease or illness {{псалъафэ-урысыбзэ}} проникнуть вовнутрь - о болезни. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уз къэгъэхъеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} raise a scandal {{псалъафэ-урысыбзэ}} поднять скандал. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уз къэщтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become ill, become sick {{псалъафэ-урысыбзэ}} заболеть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уз къеуэлӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become ill, become sick {{псалъафэ-урысыбзэ}} заболеть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уз пкърытын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be ill, be sick {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть больным, болеть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уз хуэхъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become a source of illness or disease for sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} стать источником болезни для кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Зи уз схьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} may I take your illness upon myself (a polite form of address) {{псалъафэ-урысыбзэ}} чтоб я перенёс твою болезнь (вежливая форма обращения). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Узым зэфӀигъэпкӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be twisted by disease {{псалъафэ-урысыбзэ}} скрутить кого-л. - о болезни. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Узым зэщӀиӀулӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to overcome sb (about disease) {{псалъафэ-урысыбзэ}} одолеть кого-л. - о болезни. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Узым иутхыпщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to weaken sb (about illness or disease) {{псалъафэ-урысыбзэ}} обессилить кого-л. - о болезни. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Узыр зытегъэкӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} permit yourself to be overcome by illness {{псалъафэ-урысыбзэ}} дать одолеть себя болезни. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Узыр [и] кӀапцӀэм исщ!==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to hell with it! {{псалъафэ-урысыбзэ}} чёрта лысого, чёрта с два! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Узыр кӀэрыхужын (кӀэрыхун)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to recover, be cured {{псалъафэ-урысыбзэ}} выздороветь, исцелиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Узыр [и] кӀуэцӀыкӀыщӀэ лъапсэм илъщ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to hell with it! {{псалъафэ-урысыбзэ}} чёрта лысого, чёрта с два! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Узыр кӀуэцӀытӀысхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} settle inside, remain inside – about illness {{псалъафэ-урысыбзэ}} засесть внутри - о болезни. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Узыр къэхъеижын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} resume, have a relapse – about illnesses {{псалъафэ-урысыбзэ}} возобновиться - о болезни. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====уз зэрыцӀалэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Къызэузым къыбгъэдэкӀыу, къыпкърыкӀыу нэгъуэщӀхэм хуэкӀуэ уз. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} a contagious disease {{псалъафэ-урысыбзэ}} заразная болезнь {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 79dgl5n0lwgvnbfzm1ree2brw17ixma 0 12405 129741 71708 2026-10-21T08:11:29Z Rhdkabardian 5 129741 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝ'zǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-узын|Глагол лъэмыӏэс "узын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Ӏэпкълъэпкъым е кӀуэцӀым щыщ Ӏыхьэ гуэрым уз хэтын. {{щапхъэхэр}} *Ӏэминат.. и щхьэр узырти, пщыхьэщхьэм жьыуэ гъуэлъыжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къу. С.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) <b>мэуз</b>. || У меня <b>болит</b> голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || I <b>have</b> a head<b>ache</b> (heart<b>ache</b>, stomach<b>ache</b>, ear<b>ache</b>, <b>sore</b> throat, tooth<b>ache</b>, back <b>pain</b>). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *узын: be sick, ill; hurt, ache, be painful (about some part of the body or organism) {{урысыбзэ}} *узын: болеть (о какой-л. части тела, организма) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Гур узын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have heart disease; experience pain in the heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} болеть — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Лыр узын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry; one’s soul aches for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} беспокоиться, болеть душой за кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 11x81z9b6xofd19oq11vtql1j3yfr4n 129742 129741 2026-10-21T08:12:52Z Rhdkabardian 5 129742 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝ'zǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-узын|Глагол лъэмыӏэс "узын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Ӏэпкълъэпкъым е кӀуэцӀым щыщ Ӏыхьэ гуэрым уз хэтын. {{щапхъэхэр}} *Ӏэминат.. и щхьэр узырти, пщыхьэщхьэм жьыуэ гъуэлъыжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къу. С.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) <b>мэуз</b>. || У меня <b>болит</b> голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || I <b>have</b> a head<b>ache</b> (heart<b>ache</b>, stomach<b>ache</b>, ear<b>ache</b>, <b>sore</b> throat, tooth<b>ache</b>, back <b>pain</b>). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *узын: be sick, ill; hurt, ache, be painful, sore, have pain (about some part of the body or organism) {{урысыбзэ}} *узын: болеть (о какой-л. части тела, организма) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Гур узын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have heart disease; experience pain in the heart {{псалъафэ-урысыбзэ}} болеть — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Лыр узын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry; one’s soul aches for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} беспокоиться, болеть душой за кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} ql951nreaedyjcm74iee1rcgodn47vv 129743 129742 2026-10-21T08:14:16Z Rhdkabardian 5 129743 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝ'zǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-узын|Глагол лъэмыӏэс "узын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Ӏэпкълъэпкъым е кӀуэцӀым щыщ Ӏыхьэ гуэрым уз хэтын. {{щапхъэхэр}} *Ӏэминат.. и щхьэр узырти, пщыхьэщхьэм жьыуэ гъуэлъыжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къу. С.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) <b>мэуз</b>. || У меня <b>болит</b> голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || I <b>have</b> a head<b>ache</b> (heart<b>ache</b>, stomach<b>ache</b>, ear<b>ache</b>, <b>sore</b> throat, tooth<b>ache</b>, back <b>pain</b>). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *узын: be sick, ill; hurt, ache, be painful, sore, have pain (about some part of the body or organism) {{урысыбзэ}} *узын: болеть (о какой-л. части тела, организма) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Гур узын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have heart disease; have heart pain {{псалъафэ-урысыбзэ}} болеть — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Лыр узын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry; one’s soul aches for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} беспокоиться, болеть душой за кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} j4izlegqzzbo6mksbqn8sunhyo163je 129771 129743 2026-10-21T10:18:52Z Rhdkabardian 5 129771 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝ'zǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-узын|Глагол лъэмыӏэс "узын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Ӏэпкълъэпкъым е кӀуэцӀым щыщ Ӏыхьэ гуэрым уз хэтын. {{щапхъэхэр}} *Ӏэминат.. и щхьэр узырти, пщыхьэщхьэм жьыуэ гъуэлъыжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къу. С.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) <b>мэуз</b>. || У меня <b>болит</b> голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || I <b>have</b> a head<b>ache</b> (heart<b>ache</b>, stomach<b>ache</b>, ear<b>ache</b>, <b>sore</b> throat, tooth<b>ache</b>, back <b>pain</b>). |- | Сэ си нэр <b>мэуз</b>. || У меня <b>болят</b> глаза. || My eyes <b>hurt</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *узын: be sick, ill; hurt, ache, be painful, sore, have pain (about some part of the body or organism) {{урысыбзэ}} *узын: болеть (о какой-л. части тела, организма) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Гур узын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have heart disease; have heart pain {{псалъафэ-урысыбзэ}} болеть — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Лыр узын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry; one’s soul aches for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} беспокоиться, болеть душой за кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 1a1yezq3iok3k86uo7wdk91qaug3cl4 129787 129771 2026-10-21T11:14:51Z Rhdkabardian 5 129787 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝ'zǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-узын|Глагол лъэмыӏэс "узын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Ӏэпкълъэпкъым е кӀуэцӀым щыщ Ӏыхьэ гуэрым уз хэтын. {{щапхъэхэр}} *Ӏэминат.. и щхьэр узырти, пщыхьэщхьэм жьыуэ гъуэлъыжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къу. С.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) <b>мэуз</b>. || У меня <b>болит</b> голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || I <b>have</b> a head<b>ache</b> (heart<b>ache</b>, stomach<b>ache</b>, ear<b>ache</b>, <b>sore</b> throat, tooth<b>ache</b>, back <b>pain</b>). |- | Сэ си нэр <b>мэуз</b>. || У меня <b>болят</b> глаза. || My eyes <b>hurt</b>. |- ! !! !! нап. 176 |- | Сэ сопсчэ, си тэмакъыр <b>мэуз</b>. || У меня кашель, <b>болит</b> горло. || I have a cough, my throat <b>hurts</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *узын: be sick, ill; hurt, ache, be painful, sore, have pain (about some part of the body or organism) {{урысыбзэ}} *узын: болеть (о какой-л. части тела, организма) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Гур узын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have heart disease; have heart pain {{псалъафэ-урысыбзэ}} болеть — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Лыр узын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry; one’s soul aches for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} беспокоиться, болеть душой за кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} kx4m3qpba1jqyxc5lstbnrts3jgkekw 129795 129787 2026-10-21T11:40:51Z Rhdkabardian 5 129795 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝ'zǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-узын|Глагол лъэмыӏэс "узын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Ӏэпкълъэпкъым е кӀуэцӀым щыщ Ӏыхьэ гуэрым уз хэтын. {{щапхъэхэр}} *Ӏэминат.. и щхьэр узырти, пщыхьэщхьэм жьыуэ гъуэлъыжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къу. С.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) <b>мэуз</b>. || У меня <b>болит</b> голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || I <b>have</b> a head<b>ache</b> (heart<b>ache</b>, stomach<b>ache</b>, ear<b>ache</b>, <b>sore</b> throat, tooth<b>ache</b>, back <b>pain</b>). |- | Сэ си нэр <b>мэуз</b>. || У меня <b>болят</b> глаза. || My eyes <b>hurt</b>. |- ! !! !! нап. 176 |- | Сэ сопсчэ, си тэмакъыр <b>мэуз</b>. || У меня кашель, <b>болит</b> горло. || I have a cough, my throat <b>hurts</b>. |- | Мыбдеж <b>узрэ</b>? || Здесь <b>больно</b>? || <b>Does it hurt</b> here? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *узын: be sick, ill; hurt, ache, be painful, sore, have pain (about some part of the body or organism) {{урысыбзэ}} *узын: болеть (о какой-л. части тела, организма) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Гур узын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have heart disease; have heart pain {{псалъафэ-урысыбзэ}} болеть — о сердце. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Лыр узын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry; one’s soul aches for sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} беспокоиться, болеть душой за кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} sdnw32dm3oi6j8gxkr8e21ross5z0ww 0 12419 129701 129553 2026-10-20T19:46:15Z Rhdkabardian 5 129701 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wi:}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=у + [и]}} {{мыхьэнэ}} #Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 27 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Нащ, уэри <b>уи</b> шыр шэщым шэ!|| Нащ, и ты веди <b>свою</b> лошадь в конюшню.|| Nash, you take <b>your</b> horse to the stable, too! |- ! !! !! нап. 30 |- | <b>Уи</b> кӀэфий. || <b>Твой</b> свисток. || <b>Your</b> whistle. |- ! !! !! нап. 77 |- || Шордакъхэм укъихьэмэ, къалэри бгы щхьэ хужьхэри <b>уи</b> пащхьэм къоувэ.|| Если выйдешь на балкон, перед <b>тобой</b> встают город и белые вершины гор. || If you come out onto the balcony, the city and the white-headed mountains rise before <b>you</b>. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Уи</b> рецептыр япэ щхьэгъубжэмкӀэ ет. || Подай(-те) <b>твой (ваш)</b> рецепт в первое окно. || Submit <b>your</b> prescription at the first window. |- ! !! !! нап. 175 |- | Сыт <b>уи</b> лажьэр? || <b>Что</b> с <b>тобой (вами)</b>? || <b>What’s</b> wrong with <b>you</b>? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Уи хэку. *Уи деж. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уи: second person singular possessive indicator, functionally equivalent to English “your, yours” *Уи хэку: your homeland, your country *Уи деж: at your (house/flat/etc.); near you {{урысыбзэ}} *уи: показатель принадлежности, функционально соответствует русскому «твой» *Уи хэку: твоя родина *Уи деж: у тебя {{библиографие}} gbp9x0ajn8szu6zi3tcppgvkm4nrkw5 129702 129701 2026-10-20T19:47:06Z Rhdkabardian 5 129702 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wi:}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=у + [и]}} {{мыхьэнэ}} #Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 27 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Нащ, уэри <b>уи</b> шыр шэщым шэ!|| Нащ, и ты веди <b>свою</b> лошадь в конюшню.|| Nash, you take <b>your</b> horse to the stable, too! |- ! !! !! нап. 30 |- | <b>Уи</b> кӀэфий. || <b>Твой</b> свисток. || <b>Your</b> whistle. |- ! !! !! нап. 77 |- || Шордакъхэм укъихьэмэ, къалэри бгы щхьэ хужьхэри <b>уи</b> пащхьэм къоувэ.|| Если выйдешь на балкон, перед <b>тобой</b> встают город и белые вершины гор. || If you come out onto the balcony, the city and the white-headed mountains rise before <b>you</b>. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Уи</b> рецептыр япэ щхьэгъубжэмкӀэ ет. || Подай(-те) <b>твой (ваш)</b> рецепт в первое окно. || Submit <b>your</b> prescription at the first window. |- ! !! !! нап. 175 |- | Сыт <b>уи</b> лажьэр? || Что с <b>тобой (вами)</b>? || What’s wrong with <b>you</b>? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Уи хэку. *Уи деж. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уи: second person singular possessive indicator, functionally equivalent to English “your, yours” *Уи хэку: your homeland, your country *Уи деж: at your (house/flat/etc.); near you {{урысыбзэ}} *уи: показатель принадлежности, функционально соответствует русскому «твой» *Уи хэку: твоя родина *Уи деж: у тебя {{библиографие}} ssljgt5lz2q2116bilqq6vydrj0fq2z 129711 129702 2026-10-20T20:14:41Z Rhdkabardian 5 129711 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wi:}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=у + [и]}} {{мыхьэнэ}} #Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 27 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Нащ, уэри <b>уи</b> шыр шэщым шэ!|| Нащ, и ты веди <b>свою</b> лошадь в конюшню.|| Nash, you take <b>your</b> horse to the stable, too! |- ! !! !! нап. 30 |- | <b>Уи</b> кӀэфий. || <b>Твой</b> свисток. || <b>Your</b> whistle. |- ! !! !! нап. 77 |- || Шордакъхэм укъихьэмэ, къалэри бгы щхьэ хужьхэри <b>уи</b> пащхьэм къоувэ.|| Если выйдешь на балкон, перед <b>тобой</b> встают город и белые вершины гор. || If you come out onto the balcony, the city and the white-headed mountains rise before <b>you</b>. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Уи</b> рецептыр япэ щхьэгъубжэмкӀэ ет. || Подай(-те) <b>твой (ваш)</b> рецепт в первое окно. || Submit <b>your</b> prescription at the first window. |- ! !! !! нап. 175 |- | Сыт <b>уи</b> лажьэр? || Что с <b>тобой (вами)</b>? || What’s wrong with <b>you</b>? |- | Узэрысымаджэр <b>уи</b> фэм къегъэлъагъуэ. || У <b>тебя (вас)</b> болезненный вид. || I <b>You</b> look ill. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Уи хэку. *Уи деж. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уи: second person singular possessive indicator, functionally equivalent to English “your, yours” *Уи хэку: your homeland, your country *Уи деж: at your (house/flat/etc.); near you {{урысыбзэ}} *уи: показатель принадлежности, функционально соответствует русскому «твой» *Уи хэку: твоя родина *Уи деж: у тебя {{библиографие}} abzakks434fo1rqxq63bzgrj07b6j3x 129712 129711 2026-10-20T20:15:30Z Rhdkabardian 5 129712 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wi:}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=у + [и]}} {{мыхьэнэ}} #Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 27 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Нащ, уэри <b>уи</b> шыр шэщым шэ!|| Нащ, и ты веди <b>свою</b> лошадь в конюшню.|| Nash, you take <b>your</b> horse to the stable, too! |- ! !! !! нап. 30 |- | <b>Уи</b> кӀэфий. || <b>Твой</b> свисток. || <b>Your</b> whistle. |- ! !! !! нап. 77 |- || Шордакъхэм укъихьэмэ, къалэри бгы щхьэ хужьхэри <b>уи</b> пащхьэм къоувэ.|| Если выйдешь на балкон, перед <b>тобой</b> встают город и белые вершины гор. || If you come out onto the balcony, the city and the white-headed mountains rise before <b>you</b>. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Уи</b> рецептыр япэ щхьэгъубжэмкӀэ ет. || Подай(-те) <b>твой (ваш)</b> рецепт в первое окно. || Submit <b>your</b> prescription at the first window. |- ! !! !! нап. 175 |- | Сыт <b>уи</b> лажьэр? || Что с <b>тобой (вами)</b>? || What’s wrong with <b>you</b>? |- | Узэрысымаджэр <b>уи</b> фэм къегъэлъагъуэ. || У <b>тебя (вас)</b> болезненный вид. || <b>You</b> look ill. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Уи хэку. *Уи деж. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уи: second person singular possessive indicator, functionally equivalent to English “your, yours” *Уи хэку: your homeland, your country *Уи деж: at your (house/flat/etc.); near you {{урысыбзэ}} *уи: показатель принадлежности, функционально соответствует русскому «твой» *Уи хэку: твоя родина *Уи деж: у тебя {{библиографие}} 0uhyewfybhn088h7djxl26nuwgyzs4n 129791 129712 2026-10-21T11:26:23Z Rhdkabardian 5 129791 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wi:}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=у + [и]}} {{мыхьэнэ}} #Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 27 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Нащ, уэри <b>уи</b> шыр шэщым шэ!|| Нащ, и ты веди <b>свою</b> лошадь в конюшню.|| Nash, you take <b>your</b> horse to the stable, too! |- ! !! !! нап. 30 |- | <b>Уи</b> кӀэфий. || <b>Твой</b> свисток. || <b>Your</b> whistle. |- ! !! !! нап. 77 |- || Шордакъхэм укъихьэмэ, къалэри бгы щхьэ хужьхэри <b>уи</b> пащхьэм къоувэ.|| Если выйдешь на балкон, перед <b>тобой</b> встают город и белые вершины гор. || If you come out onto the balcony, the city and the white-headed mountains rise before <b>you</b>. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Уи</b> рецептыр япэ щхьэгъубжэмкӀэ ет. || Подай(-те) <b>твой (ваш)</b> рецепт в первое окно. || Submit <b>your</b> prescription at the first window. |- ! !! !! нап. 175 |- | Сыт <b>уи</b> лажьэр? || Что с <b>тобой (вами)</b>? || What’s wrong with <b>you</b>? |- | Узэрысымаджэр <b>уи</b> фэм къегъэлъагъуэ. || У <b>тебя (вас)</b> болезненный вид. || <b>You</b> look ill. |- ! !! !! нап. 176 |- | Сыт лъандэрэ <b>уи</b>гу къыдэмыжрэ? || Когда <b>ты (вы)</b> почувствовал(—и) себя плохо? || When did <b>you</b> start feeling unwell? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Уи хэку. *Уи деж. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уи: second person singular possessive indicator, functionally equivalent to English “your, yours” *Уи хэку: your homeland, your country *Уи деж: at your (house/flat/etc.); near you {{урысыбзэ}} *уи: показатель принадлежности, функционально соответствует русскому «твой» *Уи хэку: твоя родина *Уи деж: у тебя {{библиографие}} 05djzd4jj63dggl3xbkxqxj85rvi60i 0 12660 129744 115567 2026-10-21T09:15:07Z Rhdkabardian 5 129744 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Detail_of_hail_%285%29.JPG|уэ Bogota_hailstorm.jpg|уэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #Пшэм и псыӀагъэ хьэуам шызэщӀэщтхьауэ щӀым къытехэ мыл хьэдзэхэр. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Уэ пӀащэ. *Уэм хиубыдэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: hail (precipitation) *Уэ пӀащэ: large hailstones *Уэм хиубыдэн: get caught in a hailstorm {{урысыбзэ}} *уэ: град *Уэ пӀащэ: крупный град *Уэм хиубыдэн: попасть под град <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Уэ къехын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall {{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уэ кърипхъыхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall (about hail) {{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #хьэуа, жьы {{щапхъэхэр}} *Уэм щыфийуэ къэзыкӀухь, выщхьэм тету «вагъэ зыщӀ» [бзу]. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} * Губгъуэм уит е уэм ухэт, сымыупщӀэу гум сыпхуешэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: air {{урысыбзэ}} *уэ: воздух <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Уэри щӀыри гъэзын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} ransack, turn everything over in search of sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} перевернуть всё в поисках чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{склоненэ}} {{цп-1|kbd|псалъэпкъ=у}} {{мыхьэнэ}} #Зызыхуагъазэ, зэпсалъэ щхьэ закъуэм и пӀэ иувэ цӀэпапщӀэ псалъэ. {{щапхъэхэр}} *Уэ пщӀэри ещӀэ, езым ищӀэри щӀыгъужщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 20 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Уэ</b> тхылъ уоджэ. || <b>Ты</b> читаешь книгу. || <b>You</b> are reading a book. |- ! !! !! нап. 23 |- | Нану, <b>уэ</b> шыр нашэ. || Малыш, отведи свою лошадь || Nanu, <b>you</b> lead your horse there! |- ! !! !! нап. 26 |- | Шэщым шыр <b>уэ</b> шэ! || <b>Ты</b> веди лошадь в конюшню! || <b>You</b> lead the horse to the stable! |- ! !! !! нап. 27 |- | Нащ, <b>уэри</b> уи шыр шэщым шэ!|| Нащ, <b>и ты</b> веди свою лошадь в конюшню.|| Nash, <b>you</b> take your horse to the stable, <b>too</b>! |- ! !! !! нап. 33 |- | Ланэ, <b>уэри</b> лэ. || Лана, <b>и ты</b> крась. || Lana, <b>you</b> paint, <b>too</b>! |- | Лашын, <b>уэри</b> лэ. || Лашын, <b>ты тоже</b> крась! || Lashin, <b>you</b> paint (it), <b>too</b>! |- ! !! !! нап. 115 |- || Кхъужьейхэм къапыкӀауэ зы кхъужьи пшхынукъым <b>уэ</b>. || <b>Ты</b> не съешь ни одной груши, выросшей на этих грушевых деревьях. || <b>You</b> won’t eat a single one of the pears when they do start growing on these pear trees. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Уэ</b> Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын хуейщ. || <b>Тебе (вам)</b> необходимо обратиться к врачу. || <b>You</b> need to see a doctor. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: you, thou (second person singular personal pronoun) {{урысыбзэ}} *уэ: ты {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Зыпэмыплъа гуфӀэгъуэ, гъэщӀэгъуэныгъэ е гуауэ къегъэлъагъуэ. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Уэ, дыунэхъущ. *Уэ, къеблагъэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: expresses unexpected joy, surprise, delight, etc. *Уэ, дыунэхъущ: Oh, we’re goners! *Уэ, къеблагъэ: Ah,welcome! {{урысыбзэ}} *уэ: выражает неожиданную радость, удивление, восхищение и т. п. *Уэ, дыунэхъущ: О! Мы пропали! *Уэ, къеблагъэ: О! Добро пожаловать! {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЧАСТИЦЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Ӏуэхугъуэхэр къыщызэкӀэлъахькӀэ къагъэсэбэп, щӀэгъэхуэбжьэныгъэ зыхэлъ частицэ. {{щапхъэхэр}} *Псы ефапӀэм кӀуэхэри, уэ лъагъуэр къамыгъэкъабзамэ, уэ ӀухьэпӀэхэр тэрэз ямыщӀамэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *уэ: and (used to connect a sequence of events, phenomena, actions happening one after another) {{урысыбзэ}} *уэ: и (употребляется для выражения последовательной смены событий, явлений, действий) {{библиографие}} hr8j28xpyvv0c9s5m2fsi17nskphfw2 0 12988 129714 108776 2026-10-20T20:18:21Z Rhdkabardian 5 129714 wikitext text/x-wiki фэ {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=fɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[ф] + -э}} {{склоненэ}} {{цп-1|kbd|псалъэпкъ=ф}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхуитӀым е нэхъыбэм щепсалъэкӀэ зэрызыхуагъазэ псалъэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 98 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || <b>Фэ</b> зыплъыхьакӀуэ фыкӀуэрэ?|| <b>Вы</b> ходите на экскурсии?|| Do <b>you</b> go on excursions? |- ! !! !! нап. 109 |- || <b>Фэ</b> дауэ фызэдэджэгурэ? || Как <b>вы</b> играете вместе друг с другом? || How do <b>you</b> play together? |- ! !! !! нап. 115 |- || <b>Фэ</b> сыт хэфсэрэ? || Что <b>вы</b> сажаете? || What are <b>you</b> planting? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *фэ: you (pl) {{урысыбзэ}} *фэ: вы {{библиографие}} фэ {{псалъащхьэ}} <Gallery> Image_skin_texture.jpg|фэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=fɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[ф] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=ф}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхум, псэушхьэм я пкъым цы тету е джафэу телъыр. #КъэкӀыгъэ, хьэдзэ, жыг с. ху. къытепх, къытеплъэф хъууэ ятелъыр. #Нэм къызэрыщыхъу, фэуэ тет, нэгум къызэрыщӀидзэ {{щапхъэхэр}} *Фэ мыгъу-мыуцӀынрэ фэ цӀынэ зэӀымыкӀрэ щыӀэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} *Фэ пщӀынумэ, лы зытелъхьэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Узэрысымаджэр уи <b>фэм</b> къегъэлъагъуэ. || У тебя (вас) болезненный <b>вид</b>. || I You <b>look</b> ill. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Пхъэхуейм и фэр телъэфын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *фэ: 1. skin, epidermis (human); hide, pelt, fur, coat (animal) 2. peel, rind (fruit); bark (tree) 3. appearance, looks, exterior *Пхъэхуейм и фэр телъэфын: remove the bark of a birch tree. {{урысыбзэ}} *фэ: 1. кожа (человека); шкура (животного) 2. кожура, кожица (плода); кора (дерева) 3. вид, внешность, наружность кого-чего-л. *Пхъэхуейм и фэр телъэфын: снять кору с березы. <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Псэууэ и фэр техын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} skin sb alive {{псалъафэ-урысыбзэ}} с живого шкуру содрать {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Фэ еплъын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} assume sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} предполагать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зэзэмызи сыкъэдзыхэу, [Дахэнагъуэ] къыстекӀуэну фэ изоплъ. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} respect sb. {{псалъафэ-урысыбзэ}} уважать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэ еплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} liken to sb or sth; to compare with sb or sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} уподобить кому-чему-л.; сравнить с кем-чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Я фэ зэрытехын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} harass, torment each other. {{псалъафэ-урысыбзэ}} изводить, терзать друг друга. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Хъэжрэт гузавэ хуэдэу фэ зытрегъауэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} ====Фэ зытегъэуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pretend, feign {{псалъафэ-урысыбзэ}} притворяться, делать вид. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэ къимыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} always be pale, always look sickly. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть всегда бледным, всегда иметь болезненный вид. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Люсэ и гуауэм папщӀэ и фэр къимыхьэу и гур уфӀыцӀу къикӀухьырт. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====[И] фэ къыдэхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to be assigned to sb (about sth) {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть возложенным на кого-л. (о чём-л.) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Ар жэщым Псэбыдэ игъэхъун хуейуэ и фэ къыдэхуауэ игъэхъурт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ад. ӀуэрыӀу.}} ====[И] фэ и ныбэ жимыӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not think of oneself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} не думать о себе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} [Нанэ:] Си бынхэр спӀащ, си фэ си ныбэ жысӀакъым. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} ====Фэ пӀащӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} weak, weak-minded. {{псалъафэ-урысыбзэ}} слабый, слабодушный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Фэ Ӏув==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} thick-skinned (about a person) {{псалъафэ-урысыбзэ}} толстокожий (о человеке) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} patient, hardy (about a person). {{псалъафэ-урысыбзэ}} терпеливый, выносливый (о человеке). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ТхьэмыщкӀэр фэ Ӏувщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} ====Фэи бжьыи иӀэкъым==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} nothing to talk about, having a face that would stop a clock {{псалъафэ-урысыбзэ}} ни кожи, ни рожи {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Фэи лыи емыгъэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} give no peace {{псалъафэ-урысыбзэ}} не давать житья кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Фэи лыи къытемынэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} harass, torment someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} изводить, терзать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be harassed, tormented {{псалъафэ-урысыбзэ}} изводиться, терзаться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ФэкӀэ зыщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pretend, be hypocritical. {{псалъафэ-урысыбзэ}} притворяться, лицемерить. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ФэкӀэ къэӀуэтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} show sth with your appearance. {{псалъафэ-урысыбзэ}} [всем] своим видом показывать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэм дэгъэхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} tolerate sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} терпеть что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэм дэкӀыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} finish badly, not end up as one would like {{псалъафэ-урысыбзэ}} выйти боком кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэм дэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} endure, survive, outlive, outlast, experience sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} стерпеть, вынести, пережить что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэм дэхын==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} torment, torture sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} терзать, мучить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} do sth at sb’s expense {{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать что-л. за счёт кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэм дэхуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} endure, tolerate sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} вынести, вытерпеть что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэм изщ==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} fat, well-fed {{псалъафэ-урысыбзэ}} полный, упитанный {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} visible, conspicuous, noticeable, prominent, eminent, outstanding, notable {{псалъафэ-урысыбзэ}} видный. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэм икӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} try your best, do everything you can, pull out all the stops {{псалъафэ-урысыбзэ}} стараться изо всех сил, лезть из кожи. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэм илъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} dress, buy clothes for yourself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} одеться, приобрести для себя какую-л. одежду. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэм имытыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} change, become unlike oneself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} измениться, стать непохожим на самого себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэм имыхуэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get fat, become plump {{псалъафэ-урысыбзэ}} растолстеть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэм иткӀухьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} burn with shame. {{псалъафэ-урысыбзэ}} сгореть от стыда. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Фэм къипщын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} try your best, do everything you can, pull out all the stops {{псалъафэ-урысыбзэ}} стараться изо всех сил, лезть из кожи. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэм къиӀуэтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} show sth with your appearance. {{псалъафэ-урысыбзэ}} [всем] своим видом показывать что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Фэмрэ къупщхьэмрэ зэтепщӀэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become emaciated (lit. only skin and bones remained). {{псалъафэ-урысыбзэ}} высохнуть, исхудать (букв. остались кожа да кости). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэм фэлъыр ихын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} severely punish sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} сурово наказать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абы лъэкӀыу щытамэ, си фэм фэлъыр ирихынти лъэрыгъыпс ищӀынт. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====Фэрэ къунщхьэу гъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become emaciated (lit. only skin and bones remained). {{псалъафэ-урысыбзэ}} высохнуть, исхудать (букв. остались кожа да кости). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Фэрэ къупщхьэм хуэкӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become emaciated (lit. only skin and bones remained). {{псалъафэ-урысыбзэ}} высохнуть, исхудать (букв. остались кожа да кости). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Жамболэтым къигъэзэжмэ, хьэщӀэ щӀалищыр фэмрэ къупщхьэмрэ хуэкӀуат. {{автор|kbd|имяавтора= Къэр. Хь.}} ====[И] фэр зэкӀуэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} [his] face changed (for example from anger). {{псалъафэ-урысыбзэ}} меняться в лице (напр. от гнева). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэр зэщӀэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} change - about one's face (for example, from anger) Блэ иныр зэрилъагъуу щӀалэ цӀыкӀум и фэр зэщӀэкӀат. Seeing the big snake, the boys face changed. {{псалъафэ-урысыбзэ}} меняться в лице (напр. от гнева). Блэ иныр зэрилъагъуу щӀалэ цӀыкӀум и фэр зэщӀэкӀат. Увидев большую змею, лицо у мальчика изменилось. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Блэ иныр зэрилъагъуу щӀалэ цӀыкӀум и фэр зэщӀэкӀат. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэр ихын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} torment sb, make sb suffer. {{псалъафэ-урысыбзэ}} замучить, заставить страдать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэр кӀуэдын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} fade, wither, lose colour {{псалъафэ-урысыбзэ}} поблекнуть, увянуть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэр къихьэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become your former self (become as before) {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти в себя (букв. обрести прежний вид). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ТӀэкӀу-тӀэкӀуурэ сэри цӀыхум нэхъ ещхь сыхъужу, мащӀэ-мащӀэурэ си фэр къихьэжу щӀэздзащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} ====[И] фэр къыпыхьэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become your former self (become as before) {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти в себя (букв. обрести прежний вид). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэр кӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} fade, wither, lose colour {{псалъафэ-урысыбзэ}} поблекнуть, увянуть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Пэшым сокӀуэри, гъуджэм соплъэ, Сызоплъыжри - си фэр макӀуэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Сов. Къэб. и ӀуэрыӀу.}} ====[И] фэр мыӀеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} look good. Сыт ухуэдэ, тхьэм жиӀэм? Уи фэр Ӏейкъым. {{псалъафэ-урысыбзэ}} выглядеть неплохо. Сыт ухуэдэ, тхьэм жиӀэм? Уи фэр Ӏейкъым. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сыт ухуэдэ, тхьэм жиӀэм? Уи фэр Ӏейкъым. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Фэр пыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} grow pale {{псалъафэ-урысыбзэ}} побледнеть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэр пыхьэн-пыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} change in the face (literally: first pale, then blush). {{псалъафэ-урысыбзэ}} меняться в лице (букв. то бледнеть, то краснеть). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мэсхьуд и фэр похьэ-покӀ, жиӀэ щӀагъуэ щыӀэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====Фэр (къупщхьэм) тегъуэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} harass, torment someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} изводить, терзать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be harassed, tormented {{псалъафэ-урысыбзэ}} изводиться, терзаться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэр текӀыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} fading (more often about clothes). {{псалъафэ-урысыбзэ}} линять (чаще об одежде). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Фэр текӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} fading (more often about clothes). {{псалъафэ-урысыбзэ}} линять (чаще об одежде). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэр теудын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} skin sb alive. {{псалъафэ-урысыбзэ}} содрать шкуру с кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Сэ си фэр тевуд щхьэкӀэ си гур ивудынкъым.. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====[И] фэр техын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} torment sb, make sb suffer. {{псалъафэ-урысыбзэ}} замучить, заставить страдать кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] фэр шэхум хуэдэу пыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become as pale as wax ЩӀалэм и фэр шэхум хуэдэу пыкӀащ. The boy became as pale as wax. {{псалъафэ-урысыбзэ}} побледнеть, побелеть как воск. ЩӀалэм и фэр шэхум хуэдэу пыкӀащ. Мальчик побледнел как воск. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЩӀалэм и фэр шэхум хуэдэу пыкӀащ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Фэ тегъэуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} impart some appearance to sth, make sth look in some way {{псалъафэ-урысыбзэ}} придать какой-л. вид чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Фэ темытын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not appear, not seem {{псалъафэ-урысыбзэ}} не иметь вида. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Фэ тетын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a certain appearance, seem {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь какой-л. вид. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ФэфӀ еплъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} consider sb a decent person. {{псалъафэ-урысыбзэ}} считать кого-л. добропорядочным человеком. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ФэфӀ тетын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} look good, have a healthy appearance {{псалъафэ-урысыбзэ}} хорошо выглядеть, иметь здоровый вид. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 0h8ttp86gaeb3npu19u8gktzos26dmi 0 13436 129761 40142 2026-10-21T09:51:44Z Rhdkabardian 5 129761 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Surgeon_operating%2C_Fitzsimons_Army_Medical_Center%2C_circa_1990.JPEG|хирург </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} < урысыбзэ: хирург < ижьрей грекыбзэ: χειρουργός = хирург {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=xʲɪˈrurk}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хирург]}} {{склоненэ}} {{скл-ырТ|kbd|псалъэпкъ=хирург}} {{мыхьэнэ}} #Операцэ зыщӀ дохутыр. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, <b>хирургым</b>) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-терапевту (лору, зубному, <b>хирургу</b>). || I need to make an appointment with a general practitioner (ENT, dentist, <b>surgeon</b>). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Хирург Ӏэзэ. *Хирургыу лэжьэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *хирург: surgeon *Хирург Ӏэзэ: an skillful surgeon *Хирургыу лэжьэн: work as a surgeon {{урысыбзэ}} *хирург: хирург *Хирург Ӏэзэ: умелый хирург *Хирургыу лэжьэн: работать хирургом {{библиографие}} j826kdda6o2vjwnh2bonc6akug18tdm 0 13458 129750 129682 2026-10-21T09:29:23Z Rhdkabardian 5 129750 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=xʷe:'jǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=ху(э)- + [ей] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-хуеин|Глагол лъэмыӏэс "хуеин"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #ФӀэфӀын, хуэныкъуэн. #Сказуемэ зэхэлъым щыщ Ӏыхьэу къагъэсэбэп. {{щапхъэхэр}} *[Мусэ Мэсхьуд жриӀэу:] - Абы хуэдиз щыпщӀэм писыр уащӀын хуеящ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 95 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Псыр къабзэу зехьэн <b>хуейщ</b>.|| <b>Надо</b> держать воду чистой.|| Water <b>should</b> be kept clean. |- || Псыр дауэ зехьэн <b>хуей</b>?|| Как <b>необходимо</b> держать воду?|| How <b>should</b> water be kept? |- ! !! !! нап. 101 |- || <b>Зыхуеину</b> псори и тхылъылъэм делъхьэри еджапӀэм макӀуэ.|| Он кладет все <b>необходимое</b> в ранец и идет в школу.|| He puts everything he <b>will need</b> in his bookbag and goes to school. |- ! !! !! нап. 111 |- || Сэри <b>сыхуейщ</b>, мамэ хуэдэу, сыдэфу зезгъэсэну. || Как мама, я также <b>хочу</b> научиться шить. || I <b>want</b> to learn to sew like Mama. |- ! !! !! нап. 116 |- || Унэ блыныр и чэзум бъин <b>хуейщ</b>. || <b>Необходимо</b> своевременно стены дома белить. || You <b>should</b> whitewash the walls of your house in a timely fashion. |- || Унэ блыныр дъин <b>хуейуэ</b> ди анэм жиӀащ. || Мама сказала, что нам <b>необходимо</b> побелить глиной стены дома. || Our mother said that the walls of our house <b>needed</b> whitewashing. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ <b>сыхуейщ</b> йод (пенициллин, гу уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || Мне <b>нужен(-а,-ы)</b> йод (пенициллин, сердечные капли, вата, термометр). || I <b>need</b> iodine (penicillin, heart drops, cotton, a thermometer). |- ! !! !! нап. 174 |- | Сэ <b>сыхуейщ</b> гриппым зэреӀэзэ хущхъуэ. || Мне <b>нужно</b> средство от гриппа. || I <b>need</b> something for the flu. |- | ЗэпхьэлӀэным япэкӀэ утхытхэн <b>хуейщ</b>. || Перед употреблением <b>взбалтывать</b>. || <b>Shake</b> before use. |- ! !! !! нап. 175 |- | Уэ Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) <b>необходимо</b> обратиться к врачу. || You <b>need</b> to see a doctor. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *хуеин: 1. want, desire to do sth 2. must, have to, be necessary (used as a part of a compound predicate) {{урысыбзэ}} *хуеин: 1. хотеть, желать что-л. 2. должен (употребляется как часть составного сказуемого) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Зыхуей егъэгъуэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} provide sb with what they need {{псалъафэ-урысыбзэ}} обеспечить необходимым кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} pdv1q2aew8u0lozacop2l0hyn3z9fmx 129767 129750 2026-10-21T10:10:19Z Rhdkabardian 5 129767 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=xʷe:'jǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=ху(э)- + [ей] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-хуеин|Глагол лъэмыӏэс "хуеин"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #ФӀэфӀын, хуэныкъуэн. #Сказуемэ зэхэлъым щыщ Ӏыхьэу къагъэсэбэп. {{щапхъэхэр}} *[Мусэ Мэсхьуд жриӀэу:] - Абы хуэдиз щыпщӀэм писыр уащӀын хуеящ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 95 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Псыр къабзэу зехьэн <b>хуейщ</b>.|| <b>Надо</b> держать воду чистой.|| Water <b>should</b> be kept clean. |- || Псыр дауэ зехьэн <b>хуей</b>?|| Как <b>необходимо</b> держать воду?|| How <b>should</b> water be kept? |- ! !! !! нап. 101 |- || <b>Зыхуеину</b> псори и тхылъылъэм делъхьэри еджапӀэм макӀуэ.|| Он кладет все <b>необходимое</b> в ранец и идет в школу.|| He puts everything he <b>will need</b> in his bookbag and goes to school. |- ! !! !! нап. 111 |- || Сэри <b>сыхуейщ</b>, мамэ хуэдэу, сыдэфу зезгъэсэну. || Как мама, я также <b>хочу</b> научиться шить. || I <b>want</b> to learn to sew like Mama. |- ! !! !! нап. 116 |- || Унэ блыныр и чэзум бъин <b>хуейщ</b>. || <b>Необходимо</b> своевременно стены дома белить. || You <b>should</b> whitewash the walls of your house in a timely fashion. |- || Унэ блыныр дъин <b>хуейуэ</b> ди анэм жиӀащ. || Мама сказала, что нам <b>необходимо</b> побелить глиной стены дома. || Our mother said that the walls of our house <b>needed</b> whitewashing. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ <b>сыхуейщ</b> йод (пенициллин, гу уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || Мне <b>нужен(-а,-ы)</b> йод (пенициллин, сердечные капли, вата, термометр). || I <b>need</b> iodine (penicillin, heart drops, cotton, a thermometer). |- ! !! !! нап. 174 |- | Сэ <b>сыхуейщ</b> гриппым зэреӀэзэ хущхъуэ. || Мне <b>нужно</b> средство от гриппа. || I <b>need</b> something for the flu. |- | ЗэпхьэлӀэным япэкӀэ утхытхэн <b>хуейщ</b>. || Перед употреблением <b>взбалтывать</b>. || <b>Shake</b> before use. |- ! !! !! нап. 175 |- | Уэ Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын <b>хуейщ</b>. || Тебе (вам) <b>необходимо</b> обратиться к врачу. || You <b>need</b> to see a doctor. |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн <b>хуейщ</b>. || Мне <b>нужно</b> записаться к врачу-терапевту (лору, зубному, хирургу). || I <b>need</b> to make an appointment with a general practitioner (ENT, dentist, surgeon). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *хуеин: 1. want, desire to do sth 2. must, have to, be necessary (used as a part of a compound predicate) {{урысыбзэ}} *хуеин: 1. хотеть, желать что-л. 2. должен (употребляется как часть составного сказуемого) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Зыхуей егъэгъуэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} provide sb with what they need {{псалъафэ-урысыбзэ}} обеспечить необходимым кого-что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 9rjwwcgf67ptwuqww2sj3fz7f0rmsja 0 13640 129690 129637 2026-10-20T16:55:01Z Rhdkabardian 5 129690 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Poa_annua.jpg|хъун </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъун]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=хъун}} {{мыхьэнэ}} #ХъупӀэм къытекӀэ удз цӀынэу Ӏэщым яхъур. {{щапхъэхэр}} *- Сэ хъун бэгъуа здэщыӀэ сощӀэ, — жиӀэри Ажэжьым бжэн цӀыкӀуищыр иришэжьэжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Дыщэ кӀ.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 88 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Абы <b>хъун</b> щыкуэдщ.|| Там много <b>луговой травы</b>.|| There is a lot of <b>meadow grass</b> there. |- || <b>Хъун</b> щабэм Ӏэщыр пшэр щохъу.|| Скот становится толстым от мягкой <b>луговой травы</b>.|| The livestock get fat there on the soft <b>meadow grass</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *хъун: meadow grass {{урысыбзэ}} *хъун: луговая трава {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> Opodiphthera_eucalypti_male.jpg|хъун Assorted_Moths_%28Lepidoptera%29_in_the_University_of_Texas_Insect_Collection_%2822281153644%29_%28cropped%29.jpg|хъун </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъун]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=хъун}} {{мыхьэнэ}} #Фэхэр, цыхэкӀ щэкӀхэр зышх хьэпӀацӀэ цӀыкӀунитӀэ. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *ПыӀэр хъуным ишхащ. *Хъуныр гъэкӀуэдын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *хъун: moth *ПыӀэр хъуным ишхащ: the hat was eaten by moths *Хъуныр гъэкӀуэдын: exterminate moths {{урысыбзэ}} *хъун: моль *ПыӀэр хъуным ишхащ: шляпа была изъедена молью. *Хъуныр гъэкӀуэдын: истребить молей. <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Хъун еуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be eaten by moths {{псалъафэ-урысыбзэ}} тронуть молью. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> Warp_and_weft_2.jpg|хъун </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъун]}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=хъун}} {{мыхьэнэ}} #ЩэкӀ зэӀущам и кӀыхьагъымкӀэ ирикӀуэ, Ӏущэхэр зыӀуащэ Ӏуданэ кӀыхьыр. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} *Цей хъун. *ЩэкӀ хъун. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *хъун: warp (longitudinal threads in fabric) *Цей хъун: the warp of homespun cloth *ЩэкӀ хъун: the warp of a piece of material {{урысыбзэ}} *хъун: основа (продольные нити в ткани) *Цей хъун: основа домотканного сукна *ЩэкӀ хъун: основа ткани {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъу] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-хъун3|Глагол лъэмыӏэс "хъун"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зэрытыпхъэ щытыкӀэм иувэн, и пӀалъэр къихьэн, зэманыр къэсын. #Игъуэ, и зэман нэсын, щичэзу щытыкӀэм ихьэн. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 89 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Мэрян и анэ Нащхъуэ сымаджэ <b>хъуат</b>.|| Мать Мерян, Нащхо, <b>заболела</b>.|| Meryan’s mother Nashkhwa <b>had fallen</b> ill. |- ! !! !! нап. 90 |- || Гъэмахуэм бадзэр куэд <b>мэхъу</b>.|| Летом мух <b>становиться</b> много.|| <b>There are</b> a lot of flies in summer. |- || Ахэр хуабжьу зэран <b>мэхъу</b>.|| Они <b>приносят</b> большой вред.|| They <b>are</b> very harmful. |- ! !! !! нап. 94 |- || ЩӀымахуэр мазищ <b>мэхъу</b>.|| Зима <b>длится</b> три месяца.|| Winter <b>lasts for</b> three months. |- ! !! !! нап. 95 |- || Уэшх къешхмэ, къэкӀыгъэхэм заужь, гъавэр бэв <b>мэхъу</b>.|| Когда идёт дождь, растения развиваются, зерновые культуры <b>становятся</b> обильными.|| When it rains, plants grow, crops <b>become</b> plentiful. |- ! !! !! нап. 100 |- || Хур яужьгъри хугу <b>мэхъу</b>.|| Просо рушат и оно <b>становится</b> пшеном.|| People grind millet and it <b>becomes</b> millet flour. |- ! !! !! нап. 103 |- || Абы и щхьэцыр ин <b>хъуащ</b>.|| Ее волосы <b>стали</b> длинными.|| Her hair <b>has grown</b> long. |- ! !! !! нап. 105 |- || ЦӀывхэр куэд дыдэ <b>мэхъу</b>.|| Жуков очень много.|| <b>There are</b> very many beetles. |- ! !! !! нап. 107 |- || Нащэр бэв <b>хъуащ</b>. || Огурцы <b>стали</b> обильными. || The cucumbers <b>have become</b> luscious. |- ! !! !! нап. 108 |- || Дэ хы <b>дохъу</b>. || Нас шестеро. || <b>There are</b> six of us. |- ! !! !! нап. 115 |- || Сэбэп <b>хъу</b>. || <b>Будьте</b> полезны. || <b>Be</b> Useful. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Дапщэщ хьэзыр <b>хъуну</b> хущхъуэр? || Когда <b>будет</b> готово лекарство? || When <b>will</b> the medicine <b>be</b> ready? |- | Нобэ сыхьэтыр пщыкӀузым деж хущхъуэр хьэзыр <b>хъунущ</b>. || Сегодня в 11 часов дня лекарство <b><b>будет</b> готово. || The medicine <b>will be</b> ready today at 11 a.m. |- ! !! !! нап. 175 |- | Сэ махуэ зыбжанэ <b>хъуауэ</b> сыгукъыдэмыжщ (сызэщымыщхъущ). || Я <b>уже</b> несколько дней плохо себя чувствую. || I’ve been feeling unwell <b>for</b> a few days. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Жэщ хъуащ. *Гъавэр хъун. *Хъарбызыр хъун. *хъуфын (мэхъуф) *щыхъун (щохъу) {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *хъун: 1. become, be, begin, start, arrive, come 2. ripen, become ripe *Жэщ хъуащ: night fell *Гъавэр хъун: ripen (about a crop) *Хъарбызыр хъун: get ripe (a watermelon) *хъуфын (мэхъуф): be able to be or become *щыхъун (щохъу): be, become swh {{урысыбзэ}} *хъун: 1. настать, начаться, наступить 2. зреть, созревать *Жэщ хъуащ: наступил ночь *Гъавэр хъун: зреть (об урожае) *Хъарбызыр хъун: зреть (об арбузе) *хъуфын (мэхъуф): мочь становиться, быть *щыхъун (щохъу): быть, становить где-л. {{библиографие}} 0j9tpybgmleax86lu56sfq17c2fw3j5 0 15560 129729 129561 2026-10-21T07:47:11Z Rhdkabardian 5 129729 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Little_girl_buried_up_to_her_neck_in_sand.jpg|щхьэ Jack_Russell_Terrier_portrait.jpg|щхьэ Portrait_of_a_Meerkat.jpg|щхьэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕħɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[щхь] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=щхь}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхум, псэущхьэм я пкъым щыщу нэ, пэ, жьэ, тхьэкӀумэ с. ху. хыхьэу пщэм фӀэтыр. #Ӏэщым ехьэлӀауэ къыщагъэсэбэпым деж бжыгъэцӀэхэм ядэщӀыгъуу къапсэлъ хабзэ псалъэ. #Зыгуэрым и щӀыӀу лъэныкъуэ. #Уэшх, уэс с. ху. щихъумэу псэуалъэм тращӀыхьыр. {{щапхъэхэр}} *ЩӀалэ цӀыкӀухэр пабжьэм хэсщ я щхьэр къыхагъэжри. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} *Ди кхъуей кӀадэм и щхьэр тевмыч. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 67 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Жыгхэр кусэ дахэу, <b>щхьэ</b> баринэу хадэм итщ.|| Деревья стоят в саду красивыми рядами и с кудрявыми <b>головами</b>. || The trees are standing in the orchard in pretty curly-<b>headed</b> rows. |- ! !! !! нап. 77 |- || Шордакъхэм укъихьэмэ, къалэри бгы <b>щхьэ</b> хужьхэри уи пащхьэм къоувэ.|| Если выйдешь на балкон, перед тобой встают город и белые <b>вершины</b> гор. || If you come out onto the balcony, the city and the white-<b>headed</b> mountains rise before you. |- ! !! !! нап. 86 |- || Пхъыр хьэсэм <b>щхьэ</b> баринэу тетщ.|| Морковь стоит с кудрявой <b>головой</b> на грядке.|| The carrots stand curly-<b>headed</b> in the plot. |- ! !! !! нап. 112 |- || Зы Ӏыхьэм <b>щхьэ</b> телъщ. || Одна часть покрыта <b>крышей</b>. || One part is covered with <b>a roof</b>. |- || Адрейм <b>щхьэ</b> телъкъым. || Другая часть без <b>крыши</b>. || The other part has no <b>roof</b>. |- ! !! !! нап. 113 |- || Бэкхъым <b>щхьэ</b> телъщ. || Коровник покрыт <b>крышей</b>. || There is <b>a roof</b> on the cowshed. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | КхъыӀэ, къызэт псчэ (<b>щхьэ</b> уз, лъатэ уз) хущхъуэ. || Дай(-те) мне, пожалуйста, средство от кашля (<b>головной</b> боли, желудочной боли). || Please give me something for a cough (<b>headache</b>, stomachache). |- ! !! !! нап. 175 |- | Сэ си <b>щхьэр</b> (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || У меня болит <b>голова</b> (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || I have a <b>head</b>ache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Щхьэ бжыгъэ. *Щхьэ дапщэ хъурэ мэл хъушэр? *Шкафым и щхьэ. *Унэм щхьэ телъхьэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щхьэ: 1. head (human, animal) 2. head (unit for counting livestock) 3. the top, cover or lid of sth 4. roof *Щхьэ бжыгъэ: the humber of head (of cattle) *Щхьэ дапщэ хъурэ мэл хъушэр?: how many head of sheep in the flock? *Шкафым и щхьэ: the top of the cupboard *Унэм щхьэ телъхьэн: put a roof on the house. {{урысыбзэ}} *щхьэ: 1. голова (человека, животного) 2. голова (единица счёта скота) 3. верх чего-л.; крышка 4. крыша *Щхьэ бжыгъэ: кличество голов (скота) *Щхьэ дапщэ хъурэ мэл хъушэр?: сколько голов овец в стаде? *Шкафым и щхьэ: верх шкафа *Унэм щхьэ телъхьэн: ставить крышу на дом. {{нэгъуэщӀбзэхэр |кӀх=шъхьэ |азр=baş |баш=баш (baş) |ерм=գլուխ |грз=თავი |ивр=רֹאשׁ‎ |къб=баш |нэм=Kopf, Haupt |прс=سَر‎, کله |трку=baş, kafa |фрн=tête |хьэр=رَأْس‎ }} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Игурэ и щхьэрэ ззтелъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be sure of oneself {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть урененным в себе {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Псом ящхьэ (ящхьэж)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} the main, the most important {{псалъафэ-урысыбзэ}} самое главное, самое важное {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ бадзэ трихужыфын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be independent, know how to take care of yourself {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть самостоятельным, уметь заботиться о себе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэ емыпэсын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} consider sth beneath your dignity {{псалъафэ-урысыбзэ}} считать что-л. ниже своего достоинства. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ и жагъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in a bad mood; feel bad {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в плохом настроении; чувствовать себя неважно. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ ириусыгъуджэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} consider sb or sth to be unworthy of yourself Абы дэ къытхыхьэн и щхьэ иреусыгъуджэ. He considers us unworthy being in his company. {{псалъафэ-урысыбзэ}} считать кого-что-л. недостойным себя. Абы дэ къытхыхьэн и щхьэ иреусыгъуджэ. Он считает нас недостойными быть в его обществе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Абы дэ къытхыхьэн и щхьэ иреусыгъуджэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ зэрыхьщ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} go to hell! may the devil take you! {{псалъафэ-урысыбзэ}} пропади пропадом, черт с тобой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Языныкъуэхэм Мурат и телъхьэу, адрейхэр Щэныбэ къыдэщӀу, зыкъомри, я щхьэ зэрыхьщ, жаӀэу щытт. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====[И] щхьэ къэкӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} think of sth, occur to sb, come to sb’s mind {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти в голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ къемыгъэӀэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not give sb freedom {{псалъафэ-урысыбзэ}} не давать кому-л. свободы. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====(И] щхьэ къыхуэщтэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} взять что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth for yourself {{псалъафэ-урысыбзэ}} взять что-л. для себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэ лъапӀэныгъэу лъытэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} consider sth an honour, a virtue for yourself {{псалъафэ-урысыбзэ}} считать что-л. честью, достоинством для себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ мыгъуагъэ хуихьыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel pitiful, humiliated {{псалъафэ-урысыбзэ}} чувствовать себя жалким, униженным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} И щхьэ мыгъуагъэ хуихьыжауэ, нэпсым итхьэлэу хьыджэбзыр докӀыж еджапӀэ пщӀантӀэм. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====[И] щхьэ и пӀалъэ щӀэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} know your capabilities {{псалъафэ-урысыбзэ}} знать свои возможности. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Тыкъыр адэмыгу гуэрт, ауэ зи щхьэ и пӀалъэ зымыщӀэж пэдэгъэзейт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====И щхьэ тримычу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} beat around the bush (speaking about sth) {{псалъафэ-урысыбзэ}} вокруг да около (говорить о чем-л.) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зытепсэлъыхьым и щхьэ тримычу Бэлаци къэпсэлъащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====Щхьэ фӀэхыным хуекӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} go to extremes (in sth) {{псалъафэ-урысыбзэ}} доходить до крайности в чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ хуэпсэлъэн (хуэпсэлъэжын)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} talk to yourself ЛӀыжьыр и щхьэ хуэпсалъэу, гъумэтӀымэу пщӀантӀэм дэтт. The old man stood in the courtyard talking to himself and grumbling. {{псалъафэ-урысыбзэ}} разговаривать с самим собой. ЛӀыжьыр и щхьэ хуэпсалъэу, гъумэтӀымэу пщӀантӀэм дэтт. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЛӀыжьыр и щхьэ хуэпсалъэу, гъумэтӀымэу пщӀантӀэм дэтт. Старик стоял посреди двора, разговаривая с самим собой и ворча. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ хуэпсэужын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} live for your own sake, for yourself {{псалъафэ-урысыбзэ}} жить для себя, ради себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ хуэфӀын зехуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} do sth useful for yourself {{псалъафэ-урысыбзэ}} заниматься полезным для себя делом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэ хуэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} nod hello {{псалъафэ-урысыбзэ}} кивком поздороваться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====И щхьэ хуэӀущэщэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} mumble sth under your breath {{псалъафэ-урысыбзэ}} бормотать что-л. себе под нос. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ хужиӀэн (хужиӀэжын)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} talk to yourself {{псалъафэ-урысыбзэ}} разговаривать с самим собой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэ шхыгъуэ ихуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} live to an old age {{псалъафэ-урысыбзэ}} дожить до старости. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ щытхъужын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} praise yourself {{псалъафэ-урысыбзэ}} восхвалять себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уи щхьэ ущымытхъуж - уфӀмэ, укъащӀэнщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} ====[Уи] щхьэ Ӏуэху зехуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} go about your own business {{псалъафэ-урысыбзэ}} заниматься своими делами. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩхьэкӀэ лэжьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} do mental work {{псалъафэ-урысыбзэ}} заниматься умственным трудом {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэм бжьэ еуэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} go to your head (for example, about wine) {{псалъафэ-урысыбзэ}} ударить в голову (напр. о вине) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be upset, worried {{псалъафэ-урысыбзэ}} огорчиться, разволноваться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм дыгъэ еуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have or get sunstroke {{псалъафэ-урысыбзэ}} получить солнечный удар. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэм елъытын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} imagine yourself in someone else's shoes, imagine yourself in someone else's position. {{псалъафэ-урысыбзэ}} поставить себя на чьё-л. место, представить себя в положении кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм епхъуэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become desparate because of sth; clutch your head because of sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти в отчаяние от чего-л., схватиться за голову от чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм еуэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} repent {{псалъафэ-урысыбзэ}} раскаяться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэм жьы щызепщэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be flighty, frivolous (about a person). {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть ветренным, легкомысленным (о человеке). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэм илъыр щӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} know what’s on sb’s mind {{псалъафэ-урысыбзэ}} знать, что на уме, в голове у кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абы ищхьэ илъ сыткӀэ пщӀэн, иджыри сабийщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====[И] щхьэм имыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not stop thinking about sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} из головы (из ума) не выходить. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм иригъэжэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take offense, thinking sth to be about you. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обидеться, приняв что-л. на свой счёт. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэм ихьэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be deeply disappointed, very upset {{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно огорчиться {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} understand, figure sth out {{псалъафэ-урысыбзэ}} понять, разобраться в чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[Уи] щхьэм куэд телъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to boast without reason, to brag a lot. {{псалъафэ-урысыбзэ}} кичиться без основания, много брать на себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэм къэсу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} extremely; “up to here” {{псалъафэ-урысыбзэ}} по горло. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэм къизэрыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth into one’s head {{псалъафэ-урысыбзэ}} взбрести в голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм къимытӀэсэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} it doesn’t make any sense; it boggles my brain {{псалъафэ-урысыбзэ}} не укладывается в голове. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэм къитӀэсэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} understand, clarify sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} понимать, уяснить что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм къихьэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to mind, occur to sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти в голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get smart, wise up {{псалъафэ-урысыбзэ}} набраться ума. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм къищхьэрыуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take it into your head; have a wild idea {{псалъафэ-урысыбзэ}} взбрести в голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм къыщыщӀэдзауэ лъакъуэм нэс==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} from head to foot {{псалъафэ-урысыбзэ}} с головы до ног. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[Уи] щхьэм темылъ телъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to boast without reason, to brag a lot. {{псалъафэ-урысыбзэ}} кичиться без основания, много брать на себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[Уи] щхьэм фӀэхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} absolve oneself of responsibility, not take responsibility for sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} снять с себя ответственность. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм хуэхьыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take offense, thinking sth to be about you. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обидеться, приняв что-л. на свой счёт. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм хуэмыгъэфэщэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} consider sth beneath your dignity {{псалъафэ-урысыбзэ}} считать что-л. ниже своего достоинства. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэм цӀацӀу щызопщэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} flighty, frivolous {{псалъафэ-урысыбзэ}} ветер в голове. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм щӀэмытӀахъуэу псэун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} live in need of nothing {{псалъафэ-урысыбзэ}} жить, не испытывая нужды. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр гъэбэтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} chat, fool sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} болтать; морочить голову кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр гъэвэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} chat, fool sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} болтать; морочить голову кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр гъэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} show off, put on airs {{псалъафэ-урысыбзэ}} кичиться, важничать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр гъэкӀэрэхъуэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} shake your head (expressing disagreement) {{псалъафэ-урысыбзэ}} мотать головой (выражая несогласие) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} shake your head (in admiration, surprise, etc.). {{псалъафэ-урысыбзэ}} покачать головой (от восхищения, удивления и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[Уи] щхьэр гъэпсэужын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} live independently, live by yourself, support yourself {{псалъафэ-урысыбзэ}} жить самостоятельно, самому содержать себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр гъэпудын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} compromise yourself {{псалъафэ-урысыбзэ}} компрометировать себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр гъэузын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} fool sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} морочить голову кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр дэхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} go anywhere; go home {{псалъафэ-урысыбзэ}} уйти куда глаза глядят, уйти восвояси. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} МэжэщӀалӀи сыхъуауэ сылӀапэ щыхьум, си щхьэр дэсхри сежьэжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ад. ӀуэрыӀу.}} ====Щхьэри джатэри ӀэмыщӀэм илъщ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in sb’s hands, in sb’s power, under sb’s will. {{псалъафэ-урысыбзэ}} находиться в руках, во власти, в воле кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэр джэрэзын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} start spinning – about your head {{псалъафэ-урысыбзэ}} закружиться - о голове. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр егухын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hang your head in shame, {{псалъафэ-урысыбзэ}} опустить голову от стыда, позора. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр егъэужэгъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get bored, fed up {{псалъафэ-урысыбзэ}} надоесть, осточертеть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр ехьэлӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} trust someone, entrust your fate to someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} довериться кому-л., вверить кому-л. свою судьбу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэр и жагъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in a bad mood, be depressed {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в плохом настроении, в подавленном состоянии. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэр зэгуэудын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a splitting headache {{псалъафэ-урысыбзэ}} раскалываться, разламываться - о голове. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр зэкӀуэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} go crazy, lose your mind {{псалъафэ-урысыбзэ}} тронуться умом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэр зэтечын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a splitting headache {{псалъафэ-урысыбзэ}} раскалываться, разламываться - о голове. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр зехьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be desperate {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в отчаянии. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Ар губгъуэ нэщӀым къинащ, мэкъугъ, и щхьэр зэрехьэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Дыщэ кӀ.}} ====Щхьэр зыфӀэудыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} engage in self-flagellation. {{псалъафэ-урысыбзэ}} заниматься самобичеванием. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====И щхьэр ихьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} go swh {{псалъафэ-урысыбзэ}} пойти куда-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр кудэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} fill your head with sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} забить голову чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр кӀэрэхъуэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} start spinning – about your head {{псалъафэ-урысыбзэ}} закружиться - о голове. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose your head {{псалъафэ-урысыбзэ}} потерять голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэр къэвэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} fool sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} морочить голову кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[Уи| щхьэр къэгъэпцӀэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} deceive yourself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обмануть самого себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр къэхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} come, arrive (literally: bring your head) {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти (букв. принести свою голову) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр къэщэхужын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} buy off, pay off {{псалъафэ-урысыбзэ}} откупиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр къэӀэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} grow insolent. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обнаглеть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэр кърихьэлӀэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} return at last {{псалъафэ-урысыбзэ}} наконец вернуться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр къыдэпхъуэтеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} quickly raise one’s head, throw up one’s head {{псалъафэ-урысыбзэ}} вскинуть голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр къыфӀэхун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hang your head, become desperate (from grief or shame) {{псалъафэ-урысыбзэ}} поникнуть головой, прийти в отчаяние (от горя или позора). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уи щхьэр къыфӀыкӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} may the devil take him, to hell with him {{псалъафэ-урысыбзэ}} чёрт бы его побрал. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр къутэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a splitting headache {{псалъафэ-урысыбзэ}} раскалываться, разламываться - о голове. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} cut up, divide up the head (of a ram, goat, etc. at a wedding). {{псалъафэ-урысыбзэ}} делить голову (барана, козы напр. на свадьбе). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэр и лажьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a lot of (one’s own) cares, worries, troubles {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь множество [своих] забот. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр лъагэ хъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be honored by someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в чести у кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр лъапӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be honored by someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в чести у кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр мафӀэм хэлъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be very busy, be up to your neck in work. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть очень занятым, быть по горло в работе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[Си] щхьэр позгъэупщӀынщ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} I bet my life on it {{псалъафэ-урысыбзэ}} даю голову на отсечение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр пылъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hang sb (execute) {{псалъафэ-урысыбзэ}} повесить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр тегъэун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have fun {{псалъафэ-урысыбзэ}} развлекаться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр течын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} expose sb, bring sb to light, bring sb into the open {{псалъафэ-урысыбзэ}} вывести на чистую воду кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр удэгун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} fool sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} морочить голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр ужэгъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get exhausted {{псалъафэ-урысыбзэ}} измучиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр унэзэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} spin – about sb’s head {{псалъафэ-урысыбзэ}} кружиться - о голове {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose one’s head {{псалъафэ-урысыбзэ}} потерять голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр фӀэудыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be very sorry for sth, repent strongly {{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно раскаиваться в чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр фӀэхун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hang your head, become desperate (from grief or shame) {{псалъафэ-урысыбзэ}} поникнуть головой, прийти в отчаяние (от горя или позора). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр фӀэчын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} rip sb’s head off, punish sb severely {{псалъафэ-урысыбзэ}} сорвать голову кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр фӀэӀуэнтӀыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} rip sb’s head off, punish sb severely {{псалъафэ-урысыбзэ}} сорвать голову кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр фӀихын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a splitting headache {{псалъафэ-урысыбзэ}} трещать, раскалываться - о голове. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр хэлъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pay with your head for sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} поплатиться головой за что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр хэхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be carried away {{псалъафэ-урысыбзэ}} унести голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр хуэгъэлъэхъшэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be humiliated in front of sb, to bow down to sb or sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} унижаться перед кем-л., преклоняться перед кем-чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Дыщэм а уи щхьэр хуумыгъэлъахъшэ, Ар дыщэ минхэм я лъапӀэщ. {{автор|kbd|имяавтора= П. Б.}} ====[И] щхьэр хэӀуа зэпыту==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be constantly busy, loaded down with work {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть всё время занятым, загруженным работой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр хуэгъэтӀылъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} trusing sb, ask them for sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} доверившись кому-л., просить его о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр хуэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} nod your head (for example, as a sign of agreement) {{псалъафэ-урысыбзэ}} кивнуть головой кому-л. (напр. в знак согласия). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр щӀэгуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hang your head {{псалъафэ-урысыбзэ}} понурить голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр щӀэхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} run helter-skelter, go in any direction {{псалъафэ-урысыбзэ}} уйти, сбежать куда глаза глядят. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр щӀэӀуауэ==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hanging your head {{псалъафэ-урысыбзэ}} понурив голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мышэ лъэныкъуэкӀэ зыӀуидзри и щхьэр щӀэӀуауэ уэрамыр зэпиупщӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hard, tirelessly {{псалъафэ-урысыбзэ}} не покладая рук. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр щӀегъэхьэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} run sb ragged {{псалъафэ-урысыбзэ}} загонять кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} harass or bait sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} затравить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Дзыгъуэм я щхьэ щӀригъыхьэу Ар [джэдур] макъейуэ къэпщӀэуащ. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. А.}} ====Щхьэр щӀыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a drink to releave a hangover {{псалъафэ-урысыбзэ}} опохмелиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр щӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} shake your head {{псалъафэ-урысыбзэ}} покачать головой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр Ӏэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} grow insolent. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обнаглеть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ баринэ==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зи щхьэцыр утӀэрэза {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} curly-haired (person) Хъыджэбз щхьэ баринэ. A curly-haired girl {{псалъафэ-урысыбзэ}} кучерявый, кудрявый (о человеке) Хъыджэбз щхьэ баринэ. Кудрявая девушка {{псалъафэ-зэпхахэр}} Хъыджэбз щхьэ баринэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зи къудамэхэр, щхьэкӀэр зэхуэдэу ихъуреягъкӀэ дахэу зэбгрыкӀыкӀа, зэбгрыпхъа (жыг). {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with a round crown, branched (about a tree) Жыг щхьэ баринэ. A tree with a round crown, a branched tree {{псалъафэ-урысыбзэ}} с круглой кроной, ветвистый (о дереве) Жыг щхьэ баринэ. Ветвистое дерево, с круглой короной {{псалъафэ-зэпхахэр}} Жыг щхьэ баринэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ бжыгъэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Ӏэщ ябжыр зэрыхъу бжыгъэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} head (quantity of cattle) Ӏэщ щхьэ бжыгъэм хэгъэхъуэн. Increase the headcount of cattle {{псалъафэ-урысыбзэ}} поголовье (скота) Ӏэщ щхьэ бжыгъэм хэгъэхъуэн. Увеличить поголовье скота {{псалъафэ-зэпхахэр}} Ӏэщ щхьэ бжыгъэм хэгъэхъуэн. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ гъум==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Гъуму, ину щыт щхьэ зиӀэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} having a big head, big-headed {{псалъафэ-урысыбзэ}} головастый {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Жьынду хуэдэу я нэхьыжь щхьэ гъумыр къыщӀэкӀат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} ====щхьэ закъуагъэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэ закъуэ псалъэм къытекӀа щыӀэцӀэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} lonliness, solitude {{псалъафэ-урысыбзэ}} одиночество {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Щхьэ закъуагъэ гупсысэм Нэфисэт зэщӀиубыдэрт. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} ====щхьэ закъуэ==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Псэуэгъу, щхьэгъусэ, бын зимыӀэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} alone, without a partner, wife or family (about a person) {{псалъафэ-урысыбзэ}} одинокий (о человеке) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Дэбэч щхьэ закъуэт, гум и ныкъуакъуэр и хьэщӀэт, щӀыр игъэсысу ар лъащэрт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зым и закъуэ ей, бгъэдэлъ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} private, individual, personal Щхьэ закъуэ мылъку. Private property {{псалъафэ-урысыбзэ}} частный, индивидуальный Щхьэ закъуэ мылъку. Частная собственность {{псалъафэ-зэпхахэр}} Щхьэ закъуэ мылъку. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ закъуэрылажьэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ЗыхэмытыӀауэ и закъуэу лажьэ (мэкъумэшыщӀэ). {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} individual farmer {{псалъафэ-урысыбзэ}} единоличник {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ куцӀ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэ къупщхьэм илъ куцӀ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} brain {{псалъафэ-урысыбзэ}} головной мозг {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ куцӀыншэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Акъыл зимыӀэ, акъылыншэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} brainless, mindless (about a person) {{псалъафэ-урысыбзэ}} безмозглый (о человеке) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Жинхэм щхьэ куцӀыншэм сагъэщӀащ гуэныхь. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}} ====щхьэ кӀыхь==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Хуэбгъузэ кӀыхьу щыт щхьэ зиӀэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with an oblong skull {{псалъафэ-урысыбзэ}} с продолговатым черепом {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ къуацэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэц кӀыр зытет щхьэ зиӀэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with a shaggy, tousled head of hair ЩӀалэ цӀыкӀу щхьэ къуацэ. A shaggy-haired boy {{псалъафэ-урысыбзэ}} с лохматой, взъерошенной головой ЩӀалэ цӀыкӀу щхьэ къуацэ. Лохматый, взъерошенный мальчик {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЩӀалэ цӀыкӀу щхьэ къуацэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ къуий==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Къуийуэ щыт щхьэ зиӀэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} bald-headed {{псалъафэ-урысыбзэ}} с плешивой головой {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Си щхьэцыр гуащэ щхьэ къуийм есщащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====щхьэ къупщхьэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэм хэлъ къупщхьэр зэрыщыту. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} skull {{псалъафэ-урысыбзэ}} череп {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ мажьэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэр зэражь, щхьэцыр зэкӀэщӀэмыхуу иӀыгъын папщӀэ хэӀуауэ кърахьэкӀ мажьэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} comb, scallop (of a shell or carapace) Щхьэ мажьэ къэсщэхуащ. I bought a comb {{псалъафэ-урысыбзэ}} гребень, гребешок (напр. панцирный) Щхьэ мажьэ къэсщэхуащ. Я купил гребёнку (расчёску). {{псалъафэ-зэпхахэр}} Щхьэ мажьэ къэсщэхуащ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ нэщӀащэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэм щыщу нэмрэ нэм къегъэщӀылӀа Ӏыхьэмрэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} the part of the head where the eyes are located {{псалъафэ-урысыбзэ}} часть головы, где расположен глаз {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Тхьэмадэм щхьэ щӀэлъэныкъуэр икъутэри, щхьэ нэщӀащэр къыбгъэдэсым иритащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}} ====щхьэ папцӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ПапцӀэу щыт щхьэщыгу зиӀэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with a pointed top, peaked Къурш щхьэ папцӀэ. A peaked mountain range {{псалъафэ-урысыбзэ}} островерхий Къурш щхьэ папцӀэ. Островерхий горный хребет {{псалъафэ-зэпхахэр}} Къурш щхьэ папцӀэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ пылъапӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ЩхьэпылъэкӀэ яукӀыну зи суд ящӀэхэм я щхьэр зэрыпалъэ кӀапсэр зыфӀэщӀа, пкъоуитӀкӀэ Ӏэта пхъэшыкъу. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} a gallows {{псалъафэ-урысыбзэ}} виселица {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Даутокъуэм.. цӀыхухэр щхьэ пылъапӀэм деж щызэхуихусат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Сов. Къэб. и ӀуэрыӀу.}} ====щхьэ уасэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэр хуит кърагъэщӀыжын е езым зыӀэрагъэхьэн щхьэкӀэ щӀат пщӀэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} ransom (for example for a prisoner) Щхьэ уасэ тын. Pay a ransom {{псалъафэ-урысыбзэ}} выкуп (напр. за пленника) Щхьэ уасэ тын. Платать выкуп {{псалъафэ-зэпхахэр}} Щхьэ уасэ тын. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ уз==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэр узыныгъэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} headache {{псалъафэ-урысыбзэ}} головная боль {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэ узыр ехьэлӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} trust sb, put your trust in sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} довериться кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ умэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} having a big head, big-headed {{псалъафэ-урысыбзэ}} головастый {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ уназэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} И пӀэм имытыжыфу, псори къекӀэрэхъуэкӀ хуэдэу къыфӀэщӀу зыщӀ узыфэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} vertigo, dizziness, spinning head, Щхьэ уназэ иӀэн. Be, feel dizzy Щхьэ уназэ хъун. Become dizzy {{псалъафэ-урысыбзэ}} головокружение Щхьэ уназэ иӀэн. Иметь головокружение Щхьэ уназэ хъун. Закружиться (о голове) {{псалъафэ-зэпхахэр}} Щхьэ уназэ иӀэн. Щхьэ уназэ хъун. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ цӀакӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} nit Щхьэм щхьэ цӀакӀэ хищӀэн. Have nits in your hair {{псалъафэ-урысыбзэ}} гнида Щхьэм щхьэ цӀакӀэ хищӀэн. Завестись (о гниде в волосах). {{псалъафэ-зэпхахэр}} Щхьэм щхьэ цӀакӀэ хищӀэн. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ щӀэлъэныкъуэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Нэхъыжь Ӏыхьэу Ӏэнэм тралъхьэ Ӏэщ цӀыкӀум и щхьэм и ныкъуэ гъэвар, жьэ къупщхьэр хэмыту. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} boiled half-head of small livestock (e.g. a sheep), served as an honour to the senior person at the table Щхьэ щӀэлъэныкъуэр къутэн. Divide up the head of honour. {{псалъафэ-урысыбзэ}} отваренная половина головы мелкого скота (напр. овцы), подаваемая как почетная доля старшему за столом Щхьэ щӀэлъэныкъуэр къутэн. Разрезать голову скота в честь старшего гостя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Щхьэ щӀэлъэныкъуэр къутэн. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ щӀыб==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэм и щӀыбагъ лъэныкъуэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} the back of the head, nape, occiput {{псалъафэ-урысыбзэ}} затылок {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абы [лӀым] и щхьэ щӀыбым зы дыркъуэ иӀэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЗЭРЫУПЩӀЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕħɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[щхь] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Ӏуэхугъуэ гуэрым и щхьэусыгъуэр къащӀэн щхьэкӀэ зэрыщӀэупщӀэ цӀэпапщӀэ. {{щапхъэхэр}} *Уэ, Хьэцацэ дахэ, щхьэ упагэ? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 72 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Псори <b>щхьэ</b> хуэарэзы Ӏэминат?|| <b>Почему</b> все довольны Аминат?|| <b>Why</b> is everybody pleased with Aminat? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щхьэ: why, for what reason? {{урысыбзэ}} *щхьэ: почему? {{библиографие}} m9ycnysrgz4gdwnjx89703wthh71at5 129730 129729 2026-10-21T07:47:52Z Rhdkabardian 5 129730 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> Little_girl_buried_up_to_her_neck_in_sand.jpg|щхьэ Jack_Russell_Terrier_portrait.jpg|щхьэ Portrait_of_a_Meerkat.jpg|щхьэ </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕħɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[щхь] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=щхь}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхум, псэущхьэм я пкъым щыщу нэ, пэ, жьэ, тхьэкӀумэ с. ху. хыхьэу пщэм фӀэтыр. #Ӏэщым ехьэлӀауэ къыщагъэсэбэпым деж бжыгъэцӀэхэм ядэщӀыгъуу къапсэлъ хабзэ псалъэ. #Зыгуэрым и щӀыӀу лъэныкъуэ. #Уэшх, уэс с. ху. щихъумэу псэуалъэм тращӀыхьыр. {{щапхъэхэр}} *ЩӀалэ цӀыкӀухэр пабжьэм хэсщ я щхьэр къыхагъэжри. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} *Ди кхъуей кӀадэм и щхьэр тевмыч. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 67 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Жыгхэр кусэ дахэу, <b>щхьэ</b> баринэу хадэм итщ.|| Деревья стоят в саду красивыми рядами и с кудрявыми <b>головами</b>. || The trees are standing in the orchard in pretty curly-<b>headed</b> rows. |- ! !! !! нап. 77 |- || Шордакъхэм укъихьэмэ, къалэри бгы <b>щхьэ</b> хужьхэри уи пащхьэм къоувэ.|| Если выйдешь на балкон, перед тобой встают город и белые <b>вершины</b> гор. || If you come out onto the balcony, the city and the white-<b>headed</b> mountains rise before you. |- ! !! !! нап. 86 |- || Пхъыр хьэсэм <b>щхьэ</b> баринэу тетщ.|| Морковь стоит с кудрявой <b>головой</b> на грядке.|| The carrots stand curly-<b>headed</b> in the plot. |- ! !! !! нап. 112 |- || Зы Ӏыхьэм <b>щхьэ</b> телъщ. || Одна часть покрыта <b>крышей</b>. || One part is covered with <b>a roof</b>. |- || Адрейм <b>щхьэ</b> телъкъым. || Другая часть без <b>крыши</b>. || The other part has no <b>roof</b>. |- ! !! !! нап. 113 |- || Бэкхъым <b>щхьэ</b> телъщ. || Коровник покрыт <b>крышей</b>. || There is <b>a roof</b> on the cowshed. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | КхъыӀэ, къызэт псчэ (<b>щхьэ</b> уз, лъатэ уз) хущхъуэ. || Дай(-те) мне, пожалуйста, средство от кашля (<b>головной</b> боли, желудочной боли). || Please give me something for a cough (<b>head</b>ache, stomachache). |- ! !! !! нап. 175 |- | Сэ си <b>щхьэр</b> (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || У меня болит <b>голова</b> (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || I have a <b>head</b>ache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Щхьэ бжыгъэ. *Щхьэ дапщэ хъурэ мэл хъушэр? *Шкафым и щхьэ. *Унэм щхьэ телъхьэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щхьэ: 1. head (human, animal) 2. head (unit for counting livestock) 3. the top, cover or lid of sth 4. roof *Щхьэ бжыгъэ: the humber of head (of cattle) *Щхьэ дапщэ хъурэ мэл хъушэр?: how many head of sheep in the flock? *Шкафым и щхьэ: the top of the cupboard *Унэм щхьэ телъхьэн: put a roof on the house. {{урысыбзэ}} *щхьэ: 1. голова (человека, животного) 2. голова (единица счёта скота) 3. верх чего-л.; крышка 4. крыша *Щхьэ бжыгъэ: кличество голов (скота) *Щхьэ дапщэ хъурэ мэл хъушэр?: сколько голов овец в стаде? *Шкафым и щхьэ: верх шкафа *Унэм щхьэ телъхьэн: ставить крышу на дом. {{нэгъуэщӀбзэхэр |кӀх=шъхьэ |азр=baş |баш=баш (baş) |ерм=գլուխ |грз=თავი |ивр=רֹאשׁ‎ |къб=баш |нэм=Kopf, Haupt |прс=سَر‎, کله |трку=baş, kafa |фрн=tête |хьэр=رَأْس‎ }} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Игурэ и щхьэрэ ззтелъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be sure of oneself {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть урененным в себе {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Псом ящхьэ (ящхьэж)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} the main, the most important {{псалъафэ-урысыбзэ}} самое главное, самое важное {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ бадзэ трихужыфын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be independent, know how to take care of yourself {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть самостоятельным, уметь заботиться о себе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэ емыпэсын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} consider sth beneath your dignity {{псалъафэ-урысыбзэ}} считать что-л. ниже своего достоинства. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ и жагъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in a bad mood; feel bad {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в плохом настроении; чувствовать себя неважно. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ ириусыгъуджэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} consider sb or sth to be unworthy of yourself Абы дэ къытхыхьэн и щхьэ иреусыгъуджэ. He considers us unworthy being in his company. {{псалъафэ-урысыбзэ}} считать кого-что-л. недостойным себя. Абы дэ къытхыхьэн и щхьэ иреусыгъуджэ. Он считает нас недостойными быть в его обществе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Абы дэ къытхыхьэн и щхьэ иреусыгъуджэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ зэрыхьщ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} go to hell! may the devil take you! {{псалъафэ-урысыбзэ}} пропади пропадом, черт с тобой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Языныкъуэхэм Мурат и телъхьэу, адрейхэр Щэныбэ къыдэщӀу, зыкъомри, я щхьэ зэрыхьщ, жаӀэу щытт. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} ====[И] щхьэ къэкӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} think of sth, occur to sb, come to sb’s mind {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти в голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ къемыгъэӀэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not give sb freedom {{псалъафэ-урысыбзэ}} не давать кому-л. свободы. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====(И] щхьэ къыхуэщтэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} взять что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth for yourself {{псалъафэ-урысыбзэ}} взять что-л. для себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэ лъапӀэныгъэу лъытэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} consider sth an honour, a virtue for yourself {{псалъафэ-урысыбзэ}} считать что-л. честью, достоинством для себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ мыгъуагъэ хуихьыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel pitiful, humiliated {{псалъафэ-урысыбзэ}} чувствовать себя жалким, униженным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} И щхьэ мыгъуагъэ хуихьыжауэ, нэпсым итхьэлэу хьыджэбзыр докӀыж еджапӀэ пщӀантӀэм. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} ====[И] щхьэ и пӀалъэ щӀэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} know your capabilities {{псалъафэ-урысыбзэ}} знать свои возможности. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Тыкъыр адэмыгу гуэрт, ауэ зи щхьэ и пӀалъэ зымыщӀэж пэдэгъэзейт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====И щхьэ тримычу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} beat around the bush (speaking about sth) {{псалъафэ-урысыбзэ}} вокруг да около (говорить о чем-л.) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зытепсэлъыхьым и щхьэ тримычу Бэлаци къэпсэлъащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}} ====Щхьэ фӀэхыным хуекӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} go to extremes (in sth) {{псалъафэ-урысыбзэ}} доходить до крайности в чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ хуэпсэлъэн (хуэпсэлъэжын)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} talk to yourself ЛӀыжьыр и щхьэ хуэпсалъэу, гъумэтӀымэу пщӀантӀэм дэтт. The old man stood in the courtyard talking to himself and grumbling. {{псалъафэ-урысыбзэ}} разговаривать с самим собой. ЛӀыжьыр и щхьэ хуэпсалъэу, гъумэтӀымэу пщӀантӀэм дэтт. {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЛӀыжьыр и щхьэ хуэпсалъэу, гъумэтӀымэу пщӀантӀэм дэтт. Старик стоял посреди двора, разговаривая с самим собой и ворча. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ хуэпсэужын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} live for your own sake, for yourself {{псалъафэ-урысыбзэ}} жить для себя, ради себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ хуэфӀын зехуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} do sth useful for yourself {{псалъафэ-урысыбзэ}} заниматься полезным для себя делом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэ хуэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} nod hello {{псалъафэ-урысыбзэ}} кивком поздороваться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====И щхьэ хуэӀущэщэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} mumble sth under your breath {{псалъафэ-урысыбзэ}} бормотать что-л. себе под нос. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ хужиӀэн (хужиӀэжын)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} talk to yourself {{псалъафэ-урысыбзэ}} разговаривать с самим собой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэ шхыгъуэ ихуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} live to an old age {{псалъафэ-урысыбзэ}} дожить до старости. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэ щытхъужын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} praise yourself {{псалъафэ-урысыбзэ}} восхвалять себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Уи щхьэ ущымытхъуж - уфӀмэ, укъащӀэнщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} ====[Уи] щхьэ Ӏуэху зехуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} go about your own business {{псалъафэ-урысыбзэ}} заниматься своими делами. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩхьэкӀэ лэжьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} do mental work {{псалъафэ-урысыбзэ}} заниматься умственным трудом {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэм бжьэ еуэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} go to your head (for example, about wine) {{псалъафэ-урысыбзэ}} ударить в голову (напр. о вине) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be upset, worried {{псалъафэ-урысыбзэ}} огорчиться, разволноваться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм дыгъэ еуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have or get sunstroke {{псалъафэ-урысыбзэ}} получить солнечный удар. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэм елъытын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} imagine yourself in someone else's shoes, imagine yourself in someone else's position. {{псалъафэ-урысыбзэ}} поставить себя на чьё-л. место, представить себя в положении кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм епхъуэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} become desparate because of sth; clutch your head because of sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти в отчаяние от чего-л., схватиться за голову от чего-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм еуэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} repent {{псалъафэ-урысыбзэ}} раскаяться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэм жьы щызепщэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be flighty, frivolous (about a person). {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть ветренным, легкомысленным (о человеке). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэм илъыр щӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} know what’s on sb’s mind {{псалъафэ-урысыбзэ}} знать, что на уме, в голове у кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абы ищхьэ илъ сыткӀэ пщӀэн, иджыри сабийщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}} ====[И] щхьэм имыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not stop thinking about sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} из головы (из ума) не выходить. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм иригъэжэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take offense, thinking sth to be about you. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обидеться, приняв что-л. на свой счёт. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэм ихьэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be deeply disappointed, very upset {{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно огорчиться {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} understand, figure sth out {{псалъафэ-урысыбзэ}} понять, разобраться в чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[Уи] щхьэм куэд телъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to boast without reason, to brag a lot. {{псалъафэ-урысыбзэ}} кичиться без основания, много брать на себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэм къэсу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} extremely; “up to here” {{псалъафэ-урысыбзэ}} по горло. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэм къизэрыхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth into one’s head {{псалъафэ-урысыбзэ}} взбрести в голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм къимытӀэсэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} it doesn’t make any sense; it boggles my brain {{псалъафэ-урысыбзэ}} не укладывается в голове. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэм къитӀэсэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} understand, clarify sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} понимать, уяснить что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм къихьэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to mind, occur to sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти в голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get smart, wise up {{псалъафэ-урысыбзэ}} набраться ума. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм къищхьэрыуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take it into your head; have a wild idea {{псалъафэ-урысыбзэ}} взбрести в голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм къыщыщӀэдзауэ лъакъуэм нэс==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} from head to foot {{псалъафэ-урысыбзэ}} с головы до ног. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[Уи] щхьэм темылъ телъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} to boast without reason, to brag a lot. {{псалъафэ-урысыбзэ}} кичиться без основания, много брать на себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[Уи] щхьэм фӀэхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} absolve oneself of responsibility, not take responsibility for sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} снять с себя ответственность. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм хуэхьыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} take offense, thinking sth to be about you. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обидеться, приняв что-л. на свой счёт. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм хуэмыгъэфэщэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} consider sth beneath your dignity {{псалъафэ-урысыбзэ}} считать что-л. ниже своего достоинства. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэм цӀацӀу щызопщэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} flighty, frivolous {{псалъафэ-урысыбзэ}} ветер в голове. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэм щӀэмытӀахъуэу псэун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} live in need of nothing {{псалъафэ-урысыбзэ}} жить, не испытывая нужды. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр гъэбэтэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} chat, fool sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} болтать; морочить голову кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр гъэвэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} chat, fool sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} болтать; морочить голову кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр гъэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} show off, put on airs {{псалъафэ-урысыбзэ}} кичиться, важничать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр гъэкӀэрэхъуэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} shake your head (expressing disagreement) {{псалъафэ-урысыбзэ}} мотать головой (выражая несогласие) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} shake your head (in admiration, surprise, etc.). {{псалъафэ-урысыбзэ}} покачать головой (от восхищения, удивления и т. п.). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[Уи] щхьэр гъэпсэужын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} live independently, live by yourself, support yourself {{псалъафэ-урысыбзэ}} жить самостоятельно, самому содержать себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр гъэпудын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} compromise yourself {{псалъафэ-урысыбзэ}} компрометировать себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр гъэузын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} fool sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} морочить голову кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр дэхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} go anywhere; go home {{псалъафэ-урысыбзэ}} уйти куда глаза глядят, уйти восвояси. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} МэжэщӀалӀи сыхъуауэ сылӀапэ щыхьум, си щхьэр дэсхри сежьэжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ад. ӀуэрыӀу.}} ====Щхьэри джатэри ӀэмыщӀэм илъщ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in sb’s hands, in sb’s power, under sb’s will. {{псалъафэ-урысыбзэ}} находиться в руках, во власти, в воле кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэр джэрэзын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} start spinning – about your head {{псалъафэ-урысыбзэ}} закружиться - о голове. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр егухын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hang your head in shame, {{псалъафэ-урысыбзэ}} опустить голову от стыда, позора. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр егъэужэгъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get bored, fed up {{псалъафэ-урысыбзэ}} надоесть, осточертеть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр ехьэлӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} trust someone, entrust your fate to someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} довериться кому-л., вверить кому-л. свою судьбу. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэр и жагъуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in a bad mood, be depressed {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в плохом настроении, в подавленном состоянии. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэр зэгуэудын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a splitting headache {{псалъафэ-урысыбзэ}} раскалываться, разламываться - о голове. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр зэкӀуэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} go crazy, lose your mind {{псалъафэ-урысыбзэ}} тронуться умом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэр зэтечын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a splitting headache {{псалъафэ-урысыбзэ}} раскалываться, разламываться - о голове. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр зехьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be desperate {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в отчаянии. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Ар губгъуэ нэщӀым къинащ, мэкъугъ, и щхьэр зэрехьэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Дыщэ кӀ.}} ====Щхьэр зыфӀэудыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} engage in self-flagellation. {{псалъафэ-урысыбзэ}} заниматься самобичеванием. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====И щхьэр ихьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} go swh {{псалъафэ-урысыбзэ}} пойти куда-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр кудэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} fill your head with sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} забить голову чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр кӀэрэхъуэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} start spinning – about your head {{псалъафэ-урысыбзэ}} закружиться - о голове. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose your head {{псалъафэ-урысыбзэ}} потерять голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэр къэвэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} fool sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} морочить голову кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[Уи| щхьэр къэгъэпцӀэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} deceive yourself. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обмануть самого себя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр къэхьын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} come, arrive (literally: bring your head) {{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти (букв. принести свою голову) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр къэщэхужын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} buy off, pay off {{псалъафэ-урысыбзэ}} откупиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр къэӀэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} grow insolent. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обнаглеть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэр кърихьэлӀэжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} return at last {{псалъафэ-урысыбзэ}} наконец вернуться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр къыдэпхъуэтеин==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} quickly raise one’s head, throw up one’s head {{псалъафэ-урысыбзэ}} вскинуть голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр къыфӀэхун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hang your head, become desperate (from grief or shame) {{псалъафэ-урысыбзэ}} поникнуть головой, прийти в отчаяние (от горя или позора). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Уи щхьэр къыфӀыкӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} may the devil take him, to hell with him {{псалъафэ-урысыбзэ}} чёрт бы его побрал. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр къутэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a splitting headache {{псалъафэ-урысыбзэ}} раскалываться, разламываться - о голове. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} cut up, divide up the head (of a ram, goat, etc. at a wedding). {{псалъафэ-урысыбзэ}} делить голову (барана, козы напр. на свадьбе). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щхьэр и лажьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a lot of (one’s own) cares, worries, troubles {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь множество [своих] забот. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр лъагэ хъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be honored by someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в чести у кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр лъапӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be honored by someone. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в чести у кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр мафӀэм хэлъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be very busy, be up to your neck in work. {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть очень занятым, быть по горло в работе. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[Си] щхьэр позгъэупщӀынщ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} I bet my life on it {{псалъафэ-урысыбзэ}} даю голову на отсечение. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр пылъэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hang sb (execute) {{псалъафэ-урысыбзэ}} повесить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр тегъэун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have fun {{псалъафэ-урысыбзэ}} развлекаться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр течын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} expose sb, bring sb to light, bring sb into the open {{псалъафэ-урысыбзэ}} вывести на чистую воду кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр удэгун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} fool sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} морочить голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр ужэгъун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get exhausted {{псалъафэ-урысыбзэ}} измучиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр унэзэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} spin – about sb’s head {{псалъафэ-урысыбзэ}} кружиться - о голове {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose one’s head {{псалъафэ-урысыбзэ}} потерять голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр фӀэудыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be very sorry for sth, repent strongly {{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно раскаиваться в чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр фӀэхун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hang your head, become desperate (from grief or shame) {{псалъафэ-урысыбзэ}} поникнуть головой, прийти в отчаяние (от горя или позора). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр фӀэчын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} rip sb’s head off, punish sb severely {{псалъафэ-урысыбзэ}} сорвать голову кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр фӀэӀуэнтӀыкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} rip sb’s head off, punish sb severely {{псалъафэ-урысыбзэ}} сорвать голову кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр фӀихын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a splitting headache {{псалъафэ-урысыбзэ}} трещать, раскалываться - о голове. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр хэлъхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pay with your head for sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} поплатиться головой за что-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр хэхын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be carried away {{псалъафэ-урысыбзэ}} унести голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр хуэгъэлъэхъшэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be humiliated in front of sb, to bow down to sb or sth. {{псалъафэ-урысыбзэ}} унижаться перед кем-л., преклоняться перед кем-чем-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Дыщэм а уи щхьэр хуумыгъэлъахъшэ, Ар дыщэ минхэм я лъапӀэщ. {{автор|kbd|имяавтора= П. Б.}} ====[И] щхьэр хэӀуа зэпыту==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be constantly busy, loaded down with work {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть всё время занятым, загруженным работой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр хуэгъэтӀылъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} trusing sb, ask them for sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} доверившись кому-л., просить его о чём-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр хуэщӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} nod your head (for example, as a sign of agreement) {{псалъафэ-урысыбзэ}} кивнуть головой кому-л. (напр. в знак согласия). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр щӀэгуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hang your head {{псалъафэ-урысыбзэ}} понурить голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр щӀэхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} run helter-skelter, go in any direction {{псалъафэ-урысыбзэ}} уйти, сбежать куда глаза глядят. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр щӀэӀуауэ==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hanging your head {{псалъафэ-урысыбзэ}} понурив голову. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Мышэ лъэныкъуэкӀэ зыӀуидзри и щхьэр щӀэӀуауэ уэрамыр зэпиупщӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hard, tirelessly {{псалъафэ-урысыбзэ}} не покладая рук. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр щӀегъэхьэн==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} run sb ragged {{псалъафэ-урысыбзэ}} загонять кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} harass or bait sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} затравить кого-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Дзыгъуэм я щхьэ щӀригъыхьэу Ар [джэдур] макъейуэ къэпщӀэуащ. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. А.}} ====Щхьэр щӀыжын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a drink to releave a hangover {{псалъафэ-урысыбзэ}} опохмелиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр щӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} shake your head {{псалъафэ-урысыбзэ}} покачать головой. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэр Ӏэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} grow insolent. {{псалъафэ-урысыбзэ}} обнаглеть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ баринэ==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зи щхьэцыр утӀэрэза {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} curly-haired (person) Хъыджэбз щхьэ баринэ. A curly-haired girl {{псалъафэ-урысыбзэ}} кучерявый, кудрявый (о человеке) Хъыджэбз щхьэ баринэ. Кудрявая девушка {{псалъафэ-зэпхахэр}} Хъыджэбз щхьэ баринэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зи къудамэхэр, щхьэкӀэр зэхуэдэу ихъуреягъкӀэ дахэу зэбгрыкӀыкӀа, зэбгрыпхъа (жыг). {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with a round crown, branched (about a tree) Жыг щхьэ баринэ. A tree with a round crown, a branched tree {{псалъафэ-урысыбзэ}} с круглой кроной, ветвистый (о дереве) Жыг щхьэ баринэ. Ветвистое дерево, с круглой короной {{псалъафэ-зэпхахэр}} Жыг щхьэ баринэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ бжыгъэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Ӏэщ ябжыр зэрыхъу бжыгъэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} head (quantity of cattle) Ӏэщ щхьэ бжыгъэм хэгъэхъуэн. Increase the headcount of cattle {{псалъафэ-урысыбзэ}} поголовье (скота) Ӏэщ щхьэ бжыгъэм хэгъэхъуэн. Увеличить поголовье скота {{псалъафэ-зэпхахэр}} Ӏэщ щхьэ бжыгъэм хэгъэхъуэн. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ гъум==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Гъуму, ину щыт щхьэ зиӀэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} having a big head, big-headed {{псалъафэ-урысыбзэ}} головастый {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Жьынду хуэдэу я нэхьыжь щхьэ гъумыр къыщӀэкӀат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} ====щхьэ закъуагъэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэ закъуэ псалъэм къытекӀа щыӀэцӀэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} lonliness, solitude {{псалъафэ-урысыбзэ}} одиночество {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Щхьэ закъуагъэ гупсысэм Нэфисэт зэщӀиубыдэрт. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} ====щхьэ закъуэ==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Псэуэгъу, щхьэгъусэ, бын зимыӀэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} alone, without a partner, wife or family (about a person) {{псалъафэ-урысыбзэ}} одинокий (о человеке) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Дэбэч щхьэ закъуэт, гум и ныкъуакъуэр и хьэщӀэт, щӀыр игъэсысу ар лъащэрт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зым и закъуэ ей, бгъэдэлъ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} private, individual, personal Щхьэ закъуэ мылъку. Private property {{псалъафэ-урысыбзэ}} частный, индивидуальный Щхьэ закъуэ мылъку. Частная собственность {{псалъафэ-зэпхахэр}} Щхьэ закъуэ мылъку. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ закъуэрылажьэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ЗыхэмытыӀауэ и закъуэу лажьэ (мэкъумэшыщӀэ). {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} individual farmer {{псалъафэ-урысыбзэ}} единоличник {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ куцӀ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэ къупщхьэм илъ куцӀ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} brain {{псалъафэ-урысыбзэ}} головной мозг {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ куцӀыншэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Акъыл зимыӀэ, акъылыншэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} brainless, mindless (about a person) {{псалъафэ-урысыбзэ}} безмозглый (о человеке) {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Жинхэм щхьэ куцӀыншэм сагъэщӀащ гуэныхь. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}} ====щхьэ кӀыхь==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Хуэбгъузэ кӀыхьу щыт щхьэ зиӀэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with an oblong skull {{псалъафэ-урысыбзэ}} с продолговатым черепом {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ къуацэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэц кӀыр зытет щхьэ зиӀэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with a shaggy, tousled head of hair ЩӀалэ цӀыкӀу щхьэ къуацэ. A shaggy-haired boy {{псалъафэ-урысыбзэ}} с лохматой, взъерошенной головой ЩӀалэ цӀыкӀу щхьэ къуацэ. Лохматый, взъерошенный мальчик {{псалъафэ-зэпхахэр}} ЩӀалэ цӀыкӀу щхьэ къуацэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ къуий==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Къуийуэ щыт щхьэ зиӀэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} bald-headed {{псалъафэ-урысыбзэ}} с плешивой головой {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Си щхьэцыр гуащэ щхьэ къуийм есщащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====щхьэ къупщхьэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэм хэлъ къупщхьэр зэрыщыту. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} skull {{псалъафэ-урысыбзэ}} череп {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ мажьэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэр зэражь, щхьэцыр зэкӀэщӀэмыхуу иӀыгъын папщӀэ хэӀуауэ кърахьэкӀ мажьэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} comb, scallop (of a shell or carapace) Щхьэ мажьэ къэсщэхуащ. I bought a comb {{псалъафэ-урысыбзэ}} гребень, гребешок (напр. панцирный) Щхьэ мажьэ къэсщэхуащ. Я купил гребёнку (расчёску). {{псалъафэ-зэпхахэр}} Щхьэ мажьэ къэсщэхуащ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ нэщӀащэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэм щыщу нэмрэ нэм къегъэщӀылӀа Ӏыхьэмрэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} the part of the head where the eyes are located {{псалъафэ-урысыбзэ}} часть головы, где расположен глаз {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Тхьэмадэм щхьэ щӀэлъэныкъуэр икъутэри, щхьэ нэщӀащэр къыбгъэдэсым иритащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}} ====щхьэ папцӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ПапцӀэу щыт щхьэщыгу зиӀэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} with a pointed top, peaked Къурш щхьэ папцӀэ. A peaked mountain range {{псалъафэ-урысыбзэ}} островерхий Къурш щхьэ папцӀэ. Островерхий горный хребет {{псалъафэ-зэпхахэр}} Къурш щхьэ папцӀэ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ пылъапӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ЩхьэпылъэкӀэ яукӀыну зи суд ящӀэхэм я щхьэр зэрыпалъэ кӀапсэр зыфӀэщӀа, пкъоуитӀкӀэ Ӏэта пхъэшыкъу. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} a gallows {{псалъафэ-урысыбзэ}} виселица {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Даутокъуэм.. цӀыхухэр щхьэ пылъапӀэм деж щызэхуихусат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Сов. Къэб. и ӀуэрыӀу.}} ====щхьэ уасэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэр хуит кърагъэщӀыжын е езым зыӀэрагъэхьэн щхьэкӀэ щӀат пщӀэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} ransom (for example for a prisoner) Щхьэ уасэ тын. Pay a ransom {{псалъафэ-урысыбзэ}} выкуп (напр. за пленника) Щхьэ уасэ тын. Платать выкуп {{псалъафэ-зэпхахэр}} Щхьэ уасэ тын. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ уз==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэр узыныгъэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} headache {{псалъафэ-урысыбзэ}} головная боль {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Щхьэ узыр ехьэлӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} trust sb, put your trust in sb {{псалъафэ-урысыбзэ}} довериться кому-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ умэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} having a big head, big-headed {{псалъафэ-урысыбзэ}} головастый {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ уназэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} И пӀэм имытыжыфу, псори къекӀэрэхъуэкӀ хуэдэу къыфӀэщӀу зыщӀ узыфэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} vertigo, dizziness, spinning head, Щхьэ уназэ иӀэн. Be, feel dizzy Щхьэ уназэ хъун. Become dizzy {{псалъафэ-урысыбзэ}} головокружение Щхьэ уназэ иӀэн. Иметь головокружение Щхьэ уназэ хъун. Закружиться (о голове) {{псалъафэ-зэпхахэр}} Щхьэ уназэ иӀэн. Щхьэ уназэ хъун. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ цӀакӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} nit Щхьэм щхьэ цӀакӀэ хищӀэн. Have nits in your hair {{псалъафэ-урысыбзэ}} гнида Щхьэм щхьэ цӀакӀэ хищӀэн. Завестись (о гниде в волосах). {{псалъафэ-зэпхахэр}} Щхьэм щхьэ цӀакӀэ хищӀэн. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ щӀэлъэныкъуэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Нэхъыжь Ӏыхьэу Ӏэнэм тралъхьэ Ӏэщ цӀыкӀум и щхьэм и ныкъуэ гъэвар, жьэ къупщхьэр хэмыту. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} boiled half-head of small livestock (e.g. a sheep), served as an honour to the senior person at the table Щхьэ щӀэлъэныкъуэр къутэн. Divide up the head of honour. {{псалъафэ-урысыбзэ}} отваренная половина головы мелкого скота (напр. овцы), подаваемая как почетная доля старшему за столом Щхьэ щӀэлъэныкъуэр къутэн. Разрезать голову скота в честь старшего гостя. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Щхьэ щӀэлъэныкъуэр къутэн. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щхьэ щӀыб==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэм и щӀыбагъ лъэныкъуэ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} the back of the head, nape, occiput {{псалъафэ-урысыбзэ}} затылок {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Абы [лӀым] и щхьэ щӀыбым зы дыркъуэ иӀэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЗЭРЫУПЩӀЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕħɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[щхь] + -э}} {{мыхьэнэ}} #Ӏуэхугъуэ гуэрым и щхьэусыгъуэр къащӀэн щхьэкӀэ зэрыщӀэупщӀэ цӀэпапщӀэ. {{щапхъэхэр}} *Уэ, Хьэцацэ дахэ, щхьэ упагэ? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 72 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Псори <b>щхьэ</b> хуэарэзы Ӏэминат?|| <b>Почему</b> все довольны Аминат?|| <b>Why</b> is everybody pleased with Aminat? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щхьэ: why, for what reason? {{урысыбзэ}} *щхьэ: почему? {{библиографие}} io693eqoodbvll4grufpxk9m24jcspy 0 16048 129705 74455 2026-10-20T19:55:57Z Rhdkabardian 5 129705 wikitext text/x-wiki щытын {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕǝ'tǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щы- + [т] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-щытын|Глагол лъэмыӏэс "щытын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Лъакъуэхэм тегъэщӀауэ зэфӀэтын. #ЩӀыпӀэ гуэр щыӀэн. #И пӀэм имыкӀын, мыхъеин. #ЩытыкӀэ гуэрым итын. {{щапхъэхэр}} *МыдэкӀэ Ашэбокъуэм и гъуситӀыр щхьэгъубжэмкӀэ доплъхэри щытхэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} *Фадэр куэдрэ щытым мэжабзэ, цӀыхубзыр куэдрэ дэсмэ - мэутхъуэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 43 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Шэнтыр <b>щытщ</b>.|| Стул <b>стоит</b>.|| The chair <b>is standing</b>. |- ! !! !! нап. 60 |- | БжьаӀуэр мэзым пэмыжыжьэу <b>щытщ</b>. || Пасека <b>находится</b> недалеко от леса.|| The apiary <b>stands</b> not far from the forest. |} </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Сызэрыщытыр</b> сщӀэркъым. || Я не знаю, <b>что со мной</b>. || I don’t know <b>what’s wrong with me</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Жыжьэу щытын. *Унэр гъуэгубгъум щытщ. *МафӀэгур куэдрэ щытащ. *Хуабэу щытын. *Къулейсызу щытын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щытын: 1. stand, be in an upright position (about sb) 2. Be placed, put, situated, located swh (about sth) 3. stand still, in place 4. be in some position, condition or state *Жыжьэу щытын: stand far away *Унэр гъуэгубгъум щытщ: the house stands on the edge of the road *МафӀэгур куэдрэ щытащ: the train stood for a long time *Хуабэу щытын: be warm (hot) *Къулейсызу щытын: be poor {{урысыбзэ}} *щытын: 1. стоять, находиться в вертикальном положении (о ком-л.) 2. быть поставленным, расположенным, находиться где-л. (о чем-л.) 3. стоять на месте 4. быть, находиться в каком-л. положении, состоянии *Жыжьэу щытын: стоять далеко *Унэр гъуэгубгъум щытщ: дом стоит у обочины *МафӀэгур куэдрэ щытащ: поезд долго стоял на месте *Хуабэу щытын: быть тёплым (горячим) *Къулейсызу щытын: быть бедным {{библиографие}} nqrhm7uilafshp727j6mnatpx9ok5lc 0 16171 129766 80968 2026-10-21T10:07:47Z Rhdkabardian 5 129766 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕʹǝ'ħɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щӀы- + [хь] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-щӏыхьэн|Глагол лъэмыӏэс "щӏыхьэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #УкӀуэурэ зыщӀыпӀэ укъыщыхутэн. {{щапхъэхэр}} *Езы хадэ щӀагъым ущӀыхьэмэ, Пхъэщхьэмыщхьэ тхъуэплъхэм гур ягъэнщӀ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) деж <b>сыщӀыхьэн</b> хуейщ. || Мне нужно <b>записаться к</b> врачу-терапевту (лору, зубному, хирургу). || I need <b>to make an appointment with</b> a general practitioner (ENT, dentist, surgeon). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏыхьэн: enter, go in {{урысыбзэ}} *щӏыхьэн: зайти, войти куда-л. <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Гум щӀыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} very upset, saddened {{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно огорчиться, опечалиться {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕʹǝ'ħɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=щӀы- + [хь] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-щӏыхьэн1|Глагол лъэмыӏэс "щӏыхьэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым кӀэлъыкӀуэурэ, кӀэлъыжэурэ кӀэщӀыхьэн. {{щапхъэхэр}} *[Джэдум:] Сыжэурэ зы лӀы цӀыкӀу гуэр си япэкӀэ кӀуэрти сыщӀыхьащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Япэу лъ. з.}} * [Хъыджэбз] НэхъыщӀэри дахэкӀейщ, ауэ нэхъыжьым дахагъэкӀэ щӀыхьэнукъым. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏыхьэн: catch up with sb or sth {{урысыбзэ}} *щӏыхьэн: догнать кого-что-л. {{библиографие}} pk24iox9s36wo5z5rxu1t0vqg8sy0ua 0 16175 129693 47582 2026-10-20T19:19:22Z Rhdkabardian 5 129693 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='ɕʹǝʔɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[щӀыӀ] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=щӀыӀ}} {{мыхьэнэ}} #Хьэуа, дуней узыгъэпӀыщӀэ; зи температурэр лъахъшэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 94 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Дунейр <b>щӀыӀэщ</b>.|| Погода <b>холодная</b>.|| The weather <b>is cold</b>. |- || Сабийхэр къызэщӀэплъащ, <b>щӀыӀэр</b> зыхащӀэркъым.|| Дети разогрелись. Они не чувствуют <b>холода</b>.|| The children have warmed up and they don’t feel <b>the cold</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *ЩӀыӀэ егъэлея. *Псы щӀыӀэ. *щыщӀыӀэщ {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏыӏэ: cold *ЩӀыӀэ егъэлея: extreme cold *Псы щӀыӀэ: cold water *щыщӀыӀэщ: where it is cold. {{урысыбзэ}} *щӏыӏэ: холод | холодный. *ЩӀыӀэ егъэлея: чрезвычайный холод *Псы щӀыӀэ: холодная вода *щыщӀыӀэщ: где холодно <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Гу щӀыӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} callous, soulless {{псалъафэ-урысыбзэ}} чёрствый, бездушный {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ дыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze (about the fingertips) {{псалъафэ-урысыбзэ}} замёрзнуть (о кончиках пальцев). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ епхъуэн (къепхъуэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze; be cold, chilly {{псалъафэ-урысыбзэ}} подмерзнуть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ еуэкӀын (къеуэкӀын, къеуэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} 1. catch cold 2. freeze to death {{псалъафэ-урысыбзэ}} 1. простудиться 2. замёрзнуть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ еуэн (къеуэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze; be cold, chilly {{псалъафэ-урысыбзэ}} подмерзнуть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ зэгъэуэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze to death {{псалъафэ-урысыбзэ}} замёрзнуть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЗэлӀзэфызым зы къуэ яӀэти дыгъэ зригъэуртэкъым, щӀыӀэ зригъэуэкӀыртэкъым, уэсэпсхэмыхьэт, ӀыхьэшхуэщӀэкъут. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====ЩӀыӀэ зыхэгъэхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} catch cold {{псалъафэ-урысыбзэ}} простудиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ кӀуэцӀыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} catch cold {{псалъафэ-урысыбзэ}} простудиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ лӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze to death {{псалъафэ-урысыбзэ}} замёрзнуть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ техьэгъуэм иубыдын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get a chill {{псалъафэ-урысыбзэ}} охватить ознобом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ хэгъэхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} let sb catch cold {{псалъафэ-урысыбзэ}} дать простудиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ хыхьэн (къыхыхьэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} catch cold {{псалъафэ-урысыбзэ}} простудиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ худихун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} shiver, have a fever {{псалъафэ-урысыбзэ}} знобить, лихорадить. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>ЩӀыӀэ</b> схудеху, сыплъыржьэрщ. || <b>Меня знобит</b>, поднялась температура. || <b>I have chills</b>, my temperature has gone up. |} </div> </div> ====ЩӀыӀэм игъэдыкъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze to death {{псалъафэ-урысыбзэ}} окоченеть от мороза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩыӀэм идыкъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze to death {{псалъафэ-урысыбзэ}} окоченеть от мороза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэм исын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze to death {{псалъафэ-урысыбзэ}} замёрзнуть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щӀыӀэ уз==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Ӏэпкълъэпкъым хыхьа щӀыӀэм къишэ уз. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} common cold {{псалъафэ-урысыбзэ}} простуда {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зы махуэ дэкӀауэ Мимэр [хъыджэбз цӀыкӀур] сымаджэ хъуащ, щӀыӀэ уз къеуалӀэри. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Япэу лъ. з.}} </div> </div> {{библиографие}} 2hrxk8nwt7sl1xatfn08bldh52yjbkf 129708 129693 2026-10-20T20:06:37Z Rhdkabardian 5 129708 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='ɕʹǝʔɐ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[щӀыӀ] + -э}} {{склоненэ}} {{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=щӀыӀ}} {{мыхьэнэ}} #Хьэуа, дуней узыгъэпӀыщӀэ; зи температурэр лъахъшэ. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 94 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Дунейр <b>щӀыӀэщ</b>.|| Погода <b>холодная</b>.|| The weather <b>is cold</b>. |- || Сабийхэр къызэщӀэплъащ, <b>щӀыӀэр</b> зыхащӀэркъым.|| Дети разогрелись. Они не чувствуют <b>холода</b>.|| The children have warmed up and they don’t feel <b>the cold</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *ЩӀыӀэ егъэлея. *Псы щӀыӀэ. *щыщӀыӀэщ {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏыӏэ: cold *ЩӀыӀэ егъэлея: extreme cold *Псы щӀыӀэ: cold water *щыщӀыӀэщ: where it is cold. {{урысыбзэ}} *щӏыӏэ: холод | холодный. *ЩӀыӀэ егъэлея: чрезвычайный холод *Псы щӀыӀэ: холодная вода *щыщӀыӀэщ: где холодно <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Гу щӀыӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} callous, soulless {{псалъафэ-урысыбзэ}} чёрствый, бездушный {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ дыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze (about the fingertips) {{псалъафэ-урысыбзэ}} замёрзнуть (о кончиках пальцев). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ епхъуэн (къепхъуэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze; be cold, chilly {{псалъафэ-урысыбзэ}} подмерзнуть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ еуэкӀын (къеуэкӀын, къеуэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} 1. catch cold 2. freeze to death {{псалъафэ-урысыбзэ}} 1. простудиться 2. замёрзнуть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ еуэн (къеуэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze; be cold, chilly {{псалъафэ-урысыбзэ}} подмерзнуть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ зэгъэуэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze to death {{псалъафэ-урысыбзэ}} замёрзнуть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ЗэлӀзэфызым зы къуэ яӀэти дыгъэ зригъэуртэкъым, щӀыӀэ зригъэуэкӀыртэкъым, уэсэпсхэмыхьэт, ӀыхьэшхуэщӀэкъут. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} ====ЩӀыӀэ зыхэгъэхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} catch cold {{псалъафэ-урысыбзэ}} простудиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ кӀуэцӀыхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} catch cold {{псалъафэ-урысыбзэ}} простудиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ лӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze to death {{псалъафэ-урысыбзэ}} замёрзнуть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ техьэгъуэм иубыдын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} get a chill {{псалъафэ-урысыбзэ}} охватить ознобом. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ хэгъэхьэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} let sb catch cold {{псалъафэ-урысыбзэ}} дать простудиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэ хыхьэн (къыхыхьэн)==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} catch cold {{псалъафэ-урысыбзэ}} простудиться. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ <b>щӀыӀэ</b> къысхыхьащ. || Я сильно <b>простудился</b>. || I caught a bad <b>cold</b>. |} </div> </div> ====ЩӀыӀэ худихун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} shiver, have a fever {{псалъафэ-урысыбзэ}} знобить, лихорадить. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>ЩӀыӀэ</b> схудеху, сыплъыржьэрщ. || <b>Меня знобит</b>, поднялась температура. || <b>I have chills</b>, my temperature has gone up. |} </div> </div> ====ЩӀыӀэм игъэдыкъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze to death {{псалъафэ-урысыбзэ}} окоченеть от мороза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩыӀэм идыкъын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze to death {{псалъафэ-урысыбзэ}} окоченеть от мороза. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ЩӀыӀэм исын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze to death {{псалъафэ-урысыбзэ}} замёрзнуть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====щӀыӀэ уз==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Ӏэпкълъэпкъым хыхьа щӀыӀэм къишэ уз. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} common cold {{псалъафэ-урысыбзэ}} простуда {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} Зы махуэ дэкӀауэ Мимэр [хъыджэбз цӀыкӀур] сымаджэ хъуащ, щӀыӀэ уз къеуалӀэри. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Япэу лъ. з.}} </div> </div> {{библиографие}} bcq84yhh9ijkuve1jhfbcgbyie78c5u 0 16195 129706 80949 2026-10-20T19:58:32Z Rhdkabardian 5 129706 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕʹɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[щӀ] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-щӏэн|Глагол лъэӏэс "щӏэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэрым щыгъуэзэн. #Зыгуэрым (п. п. щӀэныгъэм) ущыгъуазэу, зыгуэр къыбгурыӀуэу, зэхэпщӀыкӀыу щытын. #Зыгуэр (п. п. Ӏуэху) зэрагъэзащӀэм щыгъуэзэн, зыгуэр блэжьыфу щытын. #Зыгуэр къыбгурыӀуэу, уи акъылым къиубыду щытын. {{щапхъэхэр}} *Тетым фӀыуэ ищӀэрт Бэрокъуэр езым хуэмылӀэ, щымышынэ зэрыхъуу псори зэрыщыгъупщэжынур. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сызэрыщытыр <b>сщӀэркъым</b>. || <b>Я не знаю</b>, что со мной. || <b>I don’t know</b> what’s wrong with me. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Куэдым ящӀэн. *И пэжыпӀэр щӀэн. *Бзэ куэд щӀэн. *ЛэжьэкӀэ щӀэн. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏэн: 1. know, have information about sb or sth 2. know sth, possess knowledge of sth 3. know sth, know how to do sth 4. know, understand, be aware of sth *Куэдым ящӀэн: many (should) know *И пэжыпӀэр щӀэн: know the real truth about sth *Бзэ куэд щӀэн: know a lot of languages *ЛэжьэкӀэ щӀэн: know how to do sth {{урысыбзэ}} *щӏэн: 1. знать что-л., иметь сведения о ком-чем-л. 2. знать что-л., обладать знанием чего-л. 3. знать что-л., уметь что-л. делать 4. знать, понимать, сознавать что-л. *Куэдым ящӀэн: многим знать *И пэжыпӀэр щӀэн: знать подлинную правду о чем-л. *Бзэ куэд щӀэн: знать много языков *ЛэжьэкӀэ щӀэн: знать как работать <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Алыхьым ещӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} who knows? God only knows. {{псалъафэ-урысыбзэ}} бог [его] знает {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Алыхьыр пщӀэмэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} for God’s sake! {{псалъафэ-урысыбзэ}} ради бога! {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕʹɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[щӀ] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-щӏэн1|Глагол лъэӏэс "щӏэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэр лэжьын. #Хэпсауэ уелэжьурэ зыгуэр къэгъэкӀын. {{щапхъэхэр}} *Ӏэгъуапэм пэжыр щыбгъэпщкӀууэ Бей бзаджэм жиӀэр умыщӀэ. {{автор|kbd|имяавтора=П. Б.}} *Уижь жиӀэр щӀэи, уи щӀэ ищӀыр шхы. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} *Хъуэжэ зэгуэрым ху куэд ищӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 106 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Сыт Самихь <b>ищӀэр</b>?|| Что <b>делает</b> Самихь?|| What <b>does</b> Samikh <b>do</b>? |- ! !! !! нап. 107 |- || Гъатхэм хадэ <b>ящӀэ</b>. || Весной <b>занимаются</b> огородом. || In spring people <b>work in</b> the garden. |- || Нанэрэ Чэсэмрэ нащэ хьэсэ <b>ящӀащ</b>. || Бабушка и Часам <b>ухаживали за</b> грядкой огурцов. || Grandmother and Chasam <b>have tended</b> their cucumber patch. |- ! !! !! нап. 111 |- || Сыт мамэ <b>ищӀэр</b>? || Что <b>делает</b> мама? || What <b>does</b> Mama <b>do</b>? |- ! !! !! нап. 114 |- || Сыт кхъухьымкӀэ <b>ящӀэр</b>? || Что <b>делают</b> с помощью кораблей? || What <b>do people do</b> with ships? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *щыщӏэн (щещӏэ) {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏэн: 1. do sth, be engaged in doing sth, be busy doing sth 2. cultivate, grow, raise *щыщӏэн (щещӏэ): be busy doing sth swh. {{урысыбзэ}} *щӏэн: 1. делать что-л., заниматься чем-л. 2. возделывать, выращивать что-л. *щыщӏэн (щещӏэ): заниматься чем-л. где-л. <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Къулыкъу щӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have or occupy a post or position {{псалъафэ-урысыбзэ}} находиться на каком-л. посту, на какой-л. должности {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Псапэ щӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} do good deeds {{псалъафэ-урысыбзэ}} заниматься благодеянием {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Суд щӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} hold or conduct a trial {{псалъафэ-урысыбзэ}} вершить суд, вести судебный процесс {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Хьэрычэт щӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} 1. take the initiative 2. try {{псалъафэ-урысыбзэ}} 1. проявлять инициативу 2. стараться {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====[И] щӀэн имыщӀэжу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} not knowing what to do {{псалъафэ-урысыбзэ}} не зная что делать. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====ИщӀэнур ищӀащ==== 1. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} he is done for; he's had it ; his goose is cooked Сымаджэм ищӀэнур ищӀащ, нобэ-ныжэбэщ. Today or tonight, the patient is done for. {{псалъафэ-урысыбзэ}} [его] песенка спета. Сымаджэм ищӀэнур ищӀащ, нобэ-ныжэбэщ. Сегодня-сегодня ночью, песенка пациента спета. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сымаджэм ищӀэнур ищӀащ, нобэ-ныжэбэщ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} 2. {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} [he] grew (has grown) up fast Сабий щхьэкӀэ, губзыгъэщ, ищӀэнур ищӀащ. Even though he's a boy, he's clever: he has grown up fast. {{псалъафэ-урысыбзэ}} [он] рано повзрослел. Сабий щхьэкӀэ, губзыгъэщ, ищӀэнур ищӀащ. Хоть и мальчик, он умный: он рано повзрослел. {{псалъафэ-зэпхахэр}} Сабий щхьэкӀэ, губзыгъэщ, ищӀэнур ищӀащ. {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕʹɐn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[щӀ] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-щӏэн2|Глагол лъэмыӏэс "щӏэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Еплъ "псалъафэ зэпыщӀахэр". {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class ="wikitable" |- ! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 111 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- || Куэд <b>мыщӀэу</b> сыдэфу сесэнущ. || <b>Скоро</b> я научусь умению шить. || <b>Soon</b> I will learn to sew. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *щӏэн: See "псалъафэ зэпыщӀахэр" {{урысыбзэ}} *щӏэн: См. "псалъафэ зэпыщӀахэр" <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====зыбжанэ щӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pass – about a relatively long period of time. {{псалъафэ-урысыбзэ}} пройти – о довольно большом промежутке времени {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Зыкъом щӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} pass – about a relatively long period of time. {{псалъафэ-урысыбзэ}} пройти – о довольно большом промежутке времени {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====МащӀэ щӀакъым==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} a long time ago, a lot of water has flowed under the bridge {{псалъафэ-урысыбзэ}} давным-давно, не мало воды утекло {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Ӏэджэ щӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} a long time ago, a lot of water has flowed under the bridge {{псалъафэ-урысыбзэ}} давным-давно, не мало воды утекло {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 0lblihlevw8210xf164uuphddiwk7oc 0 17026 129745 76230 2026-10-21T09:19:29Z Rhdkabardian 5 129745 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} > хьэрыпыбзэ: عمل = лэжьыгъэ {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ʔɐ'mɑ:ɮ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=Ӏэмал}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=Ӏэмал}} {{мыхьэнэ}} #ЕкӀуэлӀапӀэ, хэкӀыпӀэ, бгъэдыхьэкӀэ, бзаджагъэ, хьилагъ н. къ. {{щапхъэхэр}} *Ӏэмалрэ хьилэрэ акъылщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *ӏэмал: way, method, technique, trick {{урысыбзэ}} *ӏэмал: способ, метод, приём <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====Ӏэмал гъуэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} find the possibility (to do sth) {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь, найти возможность (что-л. сделать). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Ӏэмал етын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} give an opportunity (to do sth) {{псалъафэ-урысыбзэ}} дать возможность (что-л. сделать). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Ӏэмал зэриӀэкӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} as (far as) possible, however possible {{псалъафэ-урысыбзэ}} по мере возможности. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Ӏэмал иӀэмэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} if possible {{псалъафэ-урысыбзэ}} если возможно. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Ӏэмал имыӀэу==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} absolutely, certainly {{псалъафэ-урысыбзэ}} обязательно, непременно. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ <b>Ӏэмал</b> имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын хуейщ. || Тебе (вам) <b>необходимо</b> обратиться к врачу. || You <b>need</b> to see a doctor. |} </div> </div> ====Ӏэмал иӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have the possibility (to do sth) {{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь возможность (что-л. сделать). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Ӏэмал къыхуэгъуэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} find an approach to sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} найти подход к чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Ӏэмал хуэгъуэтын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} find an approach to sth, a way of doing or achieving sth {{псалъафэ-урысыбзэ}} найти подход к чему-л. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Ӏэмал хуекӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} have recourse to a trick or ruse {{псалъафэ-урысыбзэ}} пойти на хитрость. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Ӏэмал щыӀэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} there is a possibility or opportunity {{псалъафэ-урысыбзэ}} имеется возможность {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} fdoatmj01cobm26q0c9fayr3nqoi4wm 0 26460 129694 78043 2026-10-20T19:20:56Z Rhdkabardian 5 129694 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=xʷǝdi:'xʷǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=ху- + ди- + [ху] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-худихун|Глагол лъэмыӏэс "худихун"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Еплъ псалъафэ зэпыщӀахэр. {{щапхъэхэр}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *худихун: see псалъафэ зэпыщӀахэр {{урысыбзэ}} *худихун: см. псалъафэ зэпыщӀахэр <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====щӀыӀэ худихун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} shiver, have a fever {{псалъафэ-урысыбзэ}} знобить, лихорадить. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | ЩӀыӀэ <b>схудеху</b>, сыплъыржьэрщ. || <b>Меня знобит</b>, поднялась температура. || <b>I have chills</b>, my temperature has gone up. |} </div> </div> </div> </div> {{библиографие}} lx1rdrzg6t2btnhabacbcihgtwlbcby 0 29570 129739 82031 2026-10-21T08:05:46Z Rhdkabardian 5 129739 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=txǝ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[тх] + ы}} {{склоненэ}} {{скл-ыр2|kbd|псалъэпкъ=тх}} {{мыхьэнэ}} #ТхыцӀэ, щӀыбыку. #ЩӀыбыкумкӀэ ех къупщхьэзэрыблэр, тхыӀупщӀэхэр. {{щапхъэхэр}} *Хывхэм я тхы зэхэуӀухьахэм зызыгъэгурыкъыу къыщызыкӀухьа къуагъ цӀыкӀухэм заӀэтри.. гуэщыщхьэм тетӀысхьэжащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} *Тхыр къупщхьэ щхьэхуэурэ зэхэлъщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Зоол.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, <b>тхыр</b>) мэуз. || У меня болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, <b>поясница</b>). || I have a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, <b>back</b> pain). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *И тхыр къеузын. *И тхыр Ӏушэ хъун. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *тхы: 1. back 2. spine *И тхыр къеузын: ache (back) *И тхыр Ӏушэ хъун: become crooked (one's back) {{урысыбзэ}} *тхы: 1. спина 2. позвоночник *И тхыр къеузын: болеть (спина) *И тхыр Ӏушэ хъун: становиться кривым (спина) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====[И] тхыр гъэшауэ псэун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} live a hard, backbreaking life {{псалъафэ-урысыбзэ}} жить трудной каторжной жизнью. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тхыр къыдэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Тхыр къыдэшеин {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} arch your back (usually about a cat). {{псалъафэ-урысыбзэ}} выгнуть спину (обычно о кошке). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====тхы куцӀ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Тхы къупщхьэхэм илъ куцӀ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} spinal cord {{псалъафэ-урысыбзэ}} спинной мозг {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====тхы ӀупщӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ӀупщӀэ-ӀупщӀэу зэрыт тхы къупщхьэхэм ящыщ зы. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} vertebra {{псалъафэ-урысыбзэ}} позвонок {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} o90axmp3dl4cnd6a6574o4gshwsmoz3 129740 129739 2026-10-21T08:07:12Z Rhdkabardian 5 129740 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=txǝ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[тх] + ы}} {{склоненэ}} {{скл-ыр2|kbd|псалъэпкъ=тх}} {{мыхьэнэ}} #ТхыцӀэ, щӀыбыку. #ЩӀыбыкумкӀэ ех къупщхьэзэрыблэр, тхыӀупщӀэхэр. {{щапхъэхэр}} *Хывхэм я тхы зэхэуӀухьахэм зызыгъэгурыкъыу къыщызыкӀухьа къуагъ цӀыкӀухэм заӀэтри.. гуэщыщхьэм тетӀысхьэжащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}} *Тхыр къупщхьэ щхьэхуэурэ зэхэлъщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Зоол.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, <b>тхыр</b>) мэуз. || У меня болит голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, <b>поясница</b>). || I have a headache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, <b>back</b> pain). |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *И тхыр къеузын. *И тхыр Ӏушэ хъун. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *тхы: 1. back 2. spine *И тхыр къеузын: ache (back) *И тхыр Ӏушэ хъун: become crooked (one's back) {{урысыбзэ}} *тхы: 1. спина 2. позвоночник *И тхыр къеузын: болеть (спина) *И тхыр Ӏушэ хъун: становиться кривым (спина, поясница) <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====[И] тхыр гъэшауэ псэун==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} live a hard, backbreaking life {{псалъафэ-урысыбзэ}} жить трудной каторжной жизнью. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Тхыр къыдэкӀын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Тхыр къыдэшеин {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} arch your back (usually about a cat). {{псалъафэ-урысыбзэ}} выгнуть спину (обычно о кошке). {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====тхы куцӀ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} Тхы къупщхьэхэм илъ куцӀ. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} spinal cord {{псалъафэ-урысыбзэ}} спинной мозг {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====тхы ӀупщӀэ==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} ӀупщӀэ-ӀупщӀэу зэрыт тхы къупщхьэхэм ящыщ зы. {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} vertebra {{псалъафэ-урысыбзэ}} позвонок {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 6zmtou1ktlooae1anvsqgqaree91hz7 0 30831 129720 97001 2026-10-20T20:28:19Z Rhdkabardian 5 129720 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=pʹqʹrǝˈtǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=пкъры- + [т] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-пкърытын|Глагол лъэмыӏэс "пкърытын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Еплъ псалъафэ зэпыщӀахэр. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Пыхусыху <b>спкъырытщ</b>. || <b>У меня</b> насморк. || <b>I have</b> a runny nose. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *пкърытын: see псалъафэ зэпыщӀахэр {{урысыбзэ}} *пкърытын: см. псалъафэ зэпыщӀахэр <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====уз пкърытын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be ill, be sick {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть больным, болеть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Чэф пкърытын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be drunk, intoxicated, enebriated {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть пьяным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} 80yszmqzdxvcwpg9gbdlmvtdoohysez 129721 129720 2026-10-20T20:29:32Z Rhdkabardian 5 129721 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=pʹqʹrǝˈtǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=пкъры- + [т] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-стат-пкърытын|Глагол лъэмыӏэс "пкърытын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Еплъ псалъафэ зэпыщӀахэр. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Пыхусыху <b>спкърытщ</b>. || <b>У меня</b> насморк. || <b>I have</b> a runny nose. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *пкърытын: see псалъафэ зэпыщӀахэр {{урысыбзэ}} *пкърытын: см. псалъафэ зэпыщӀахэр <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====уз пкърытын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be ill, be sick {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть больным, болеть. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} ====Чэф пкърытын==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} be drunk, intoxicated, enebriated {{псалъафэ-урысыбзэ}} быть пьяным. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} cczq7conc3natol9vn9rsfuwbs3r0in 0 30889 129695 129668 2026-10-20T19:23:46Z Rhdkabardian 5 129695 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПЛЪЫФЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=pɬǝˈrʑɐr}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[плъ] + -ы + -р + [жь] + -э + -р}} {{склоненэ}} {{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=плъыржьэр}} {{мыхьэнэ}} #Сымаджагъэм къыхэкӀыу пщтыр. #Гум и пӀейтеиныгъэм Ӏэпкълъэпкъым ирит щытыкӀэ. {{щапхъэхэр}} *Щымыхъужыххэм, зигъэупщӀыӀун и гугъэу, натӀэ плъыржьэрыр щхьэгъубжэ абджым ирекъузылӀэ, ауэ Софят къызэрыфӀэщӀыр а абджри ягъэплъам хуэдэу пщтыру арат. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}} *Ӏэминатхэ я куэбжэ цӀыкӀум щынэсам, Хьэсэнбий пӀейтей плъыржьэрым иубыдащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къу. С.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | КхъыӀэ, къызэтыт гум зэреӀэзэ каплъэ (<b>плъыржьэрыр</b> зыгъэупщӀыӀу) хущхъуэ. || Дай(-те) мне, пожалуйста, сердечные капли (<b>жаропонижающее</b>). || Please give me heart drops (<b>fever</b> reducer). |- ! !! !! нап. 175 |- | ЩӀыӀэ схудеху, <b>сыплъыржьэрщ</b>. || Меня знобит, <b>поднялась температура</b>. || I have chills, <b>my temperature has gone up</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *плъыржьэр: 1. hot (having a high temperature or fever) 2. hot-tempered; short-tempered (about a person) {{урысыбзэ}} *плъыржьэр: 1. горячий (от высокой температуры) 2. горячий; вспыльчивый (о человеке) {{библиографие}} d6vqabpwxcjru9hgw1mmwnjis44ohim 0 31054 129783 96271 2026-10-21T11:07:15Z Rhdkabardian 5 129783 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=[pstʂ] + -ɐ + -n}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[псч] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-псчэн|Глагол лъэмыӏэс "псчэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Тэмакъыр итхъунщӀу, макъ пхъашэ ищӀу хьэуар зэман зэманкӀэрэ къыжьэдэун. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ <b>сопсчэ</b>, си тэмакъыр мэуз. || У меня <b>кашель</b>, болит горло. || I <b>have a cough</b>, my throat hurts. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сабийр мапсчэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *псчэн: cough *Сабийр мапсчэ: the child is coughing. {{урысыбзэ}} *псчэн: кашлять *Сабийр мапсчэ: ребенок кашляет <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====[И] псчэн къэкӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} want to cough, feel like coughing. {{псалъафэ-урысыбзэ}} захотеть кашлять. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} h1oq7y1mf53287lqlatbm29ygy5ceta 129784 129783 2026-10-21T11:07:56Z Rhdkabardian 5 129784 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=[pstʂ] + -ɐ + -n}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[псч] + -э + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-псчэн|Глагол лъэмыӏэс "псчэн"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Тэмакъыр итхъунщӀу, макъ пхъашэ ищӀу хьэуар зэман зэманкӀэрэ къыжьэдэун. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ <b>сопсчэ</b>, си тэмакъыр мэуз. || У меня <b>кашель</b>, болит горло. || I <b>have a cough</b>, my throat hurts. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Сабийр мапсчэ. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *псчэн: cough, have a cough *Сабийр мапсчэ: the child is coughing. {{урысыбзэ}} *псчэн: кашлять *Сабийр мапсчэ: ребенок кашляет <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====[И] псчэн къэкӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} want to cough, feel like coughing. {{псалъафэ-урысыбзэ}} захотеть кашлять. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} </div> </div> {{библиографие}} qasun31pk76j0ex7bmjw65vd2y7lcu4 0 31920 129748 98515 2026-10-21T09:25:44Z Rhdkabardian 5 129748 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=zɐʁɐ'pɬǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зэ- + гъэ- + [плъ] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-зэгъэплъын|Глагол лъэӏэс "зэгъэплъын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Уи нэгу щӀэгъэплъэн, зыкъегъэлъагъун, зытегъэплъэн. #Уи узыншагъэм егъэплъын, зегъэлъагъун (дохутыр сыт хуэдэхэм). {{щапхъэхэр}} *ЕзырикӀ [сабийр] апхуэдизкӀэ дахэти, узэригъэплъыртэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ Ӏэмал имыӀэу дохутыр <b>зэбгъэплъын</b> хуейщ. || Тебе (вам) необходимо <b>обратиться к</b> врачу. || You need <b>to see</b> a doctor. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Дохутыр зэгъэплъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *зэгъэплъын: 1. let sb look at you 2. have a medical checkup; let sb examine you (a doctor, etc.) *Дохутыр зэгъэплъын: let a doctor give you a medical checkup, let a doctor examine you. {{урысыбзэ}} *зэгъэплъын: 1. позволить кому-л. посмотреть на себя 2. подвергнуться врачебному осмотру; показаться (врачу и т.п.) *Дохутыр зэгъэплъын: дать врачу себя осмотреть. {{библиографие}} bi8pz0u1hpmf4r179158ocbbl94itr0 129749 129748 2026-10-21T09:27:12Z Rhdkabardian 5 129749 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=zɐʁɐ'pɬǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зэ- + гъэ- + [плъ] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-зэгъэплъын|Глагол лъэӏэс "зэгъэплъын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Уи нэгу щӀэгъэплъэн, зыкъегъэлъагъун, зытегъэплъэн. #Уи узыншагъэм егъэплъын, зегъэлъагъун (дохутыр сыт хуэдэхэм). {{щапхъэхэр}} *ЕзырикӀ [сабийр] апхуэдизкӀэ дахэти, узэригъэплъыртэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Уэ Ӏэмал имыӀэу дохутыр <b>зэбгъэплъын</b> хуейщ. || Тебе (вам) необходимо <b>обратиться к</b> врачу. || You need <b>to see</b> a doctor. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Дохутыр зэгъэплъын. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *зэгъэплъын: 1. let sb look at you 2. have a medical checkup; let sb examine you (a doctor, etc.) *Дохутыр зэгъэплъын: let a doctor give you a medical checkup, let a doctor examine you, see a doctor. {{урысыбзэ}} *зэгъэплъын: 1. позволить кому-л. посмотреть на себя 2. подвергнуться врачебному осмотру; показаться (врачу и т.п.) *Дохутыр зэгъэплъын: дать врачу себя осмотреть, обратиться к врачу. {{библиографие}} j6vymbe8qj3ygqvzt32fa5e5abwwm64 0 33934 129692 129685 2026-10-20T16:59:31Z Rhdkabardian 5 129692 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПЛЪЫФЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=zɐɕǝ'mǝɕχʷ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зэ- + щы- + мы- + [щхъу]}} {{склоненэ}} {{скл-Лр|kbd|псалъэпкъ=зэщымыщхъу}} {{мыхьэнэ}} #Мыгурыхь, мыӀэфӀ, мышу; зыхуей псори зыхэмылъ. #Узыншагъэ щӀагъуэ зимыӀэ, гукъыдэмыж, зыгуэр зыдэзыгъуэ. {{щапхъэхэр}} *- Сызэрыщытыр сщӀэркъым, зэщымыщхъу сыхъуащ, - жиӀэрт лӀыжьым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сэ махуэ зыбжанэ хъуауэ сыгукъыдэмыжщ (<b>сызэщымыщхъущ</b>). || Я уже несколько дней <b>плохо себя чувствую</b>. || I’<b>ve been feeling unwell</b> for a few days. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} *Ерыскъы зэщымыщхъу. {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *зэщымыщхъу: 1. tasteless, untasty 2. unhealthy, sick, painful, ill *Ерыскъы зэщымыщхъу: tasteless food {{урысыбзэ}} *зэщымыщхъу: 1. невкусный 2. нездоровый, больной, болезненный *Ерыскъы зэщымыщхъу: невкусная еда {{библиографие}} httckpqfyv4jeza74b7do5tzjsaibyb 0 35881 129773 116213 2026-10-21T10:24:25Z Rhdkabardian 5 129773 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=qʹɐ'ʑǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=къэ- + [жь] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-къэжьын|Глагол лъэмыӏэс "къэжьын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Пшха, ипфа сыт хуэдэхэм къигъэзэжын. {{щапхъэхэр}} *Псоми я узыфэр зыт: техьэгъуэу къригъажьэрт, щхьэ узым хуэкӀуэжырт, къэжьхэу щӀадзэрти, я бзэр иубыдырти чэзууэрэ лӀэжырт. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *къэжьын: vomit, throw up, puke {{урысыбзэ}} *къэжьын: вырвать, стошнить <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''</div> <div class="NavContent"> ====[И] къэжьын къэкӀуэн==== {{псалъафэ-мыхьэнэ}} {{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}} {{псалъафэ-инджылыбзэ}} make sick, nauseous {{псалъафэ-урысыбзэ}} тошнить, мутить. {{псалъафэ-зэпхахэр}} {{псалъафэ-щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Си <b>къэжьын</b> къокӀуэ. || Меня <b>тошнит</b>. || I feel <b>nauseous</b>. |} </div> </div> </div> </div> {{библиографие}} cofqyagphiw5z5189nandmci81pabwu 0 36626 129781 118946 2026-10-21T10:50:07Z Rhdkabardian 5 129781 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=qʹe:wǝ'zǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=къе- + [уз] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэмыӏ-къеузын|Глагол лъэмыӏэс "къеузын"-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #Зыгуэр къефыкӀын, узын. {{щапхъэхэр}} *ШейтӀан пэтрэ зыгуэр къоуз. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | Сыт <b>къоузыр</b>? || Что <b>у тебя (вас) болит</b>?|| What <b>hurts</b>? |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *къеузын: hurt, cause pain {{урысыбзэ}} *къеузын: болеть, причинять боль {{библиографие}} fh4q9yf8bnkrw52xa97ojegjtlel690 0 39526 129717 94346 2026-10-20T20:24:36Z Rhdkabardian 5 129717 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=pǝxʷ'sǝxʷ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[пыху] + [сыху]}} {{склоненэ}} {{скл-Лр|kbd|псалъэпкъ=пыхусыху}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхум и пэр къиж, къепс зыщӀ уз. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Пыхусыху</b> спкъырытщ. || У меня <b>насморк</b>. || I have a <b>runny nose</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *пыхусыху: runny nose, common cold {{урысыбзэ}} *пыхусыху: насморк {{библиографие}} atgf6irhwsbhsx8aa8s2w2d9jj5bhxq 129718 129717 2026-10-20T20:25:00Z Rhdkabardian 5 129718 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=pǝxʷ'sǝxʷ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[пыху] + [сыху]}} {{склоненэ}} {{скл-Лр|kbd|псалъэпкъ=пыхусыху}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхум и пэр къиж, къепс зыщӀ уз. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Пыхусыху</b> спкърытщ. || У меня <b>насморк</b>. || I have a <b>runny nose</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *пыхусыху: runny nose, common cold {{урысыбзэ}} *пыхусыху: насморк {{библиографие}} g75myhso7toxgfk33zfxhlcyfun90s8 129719 129718 2026-10-20T20:26:17Z Rhdkabardian 5 129719 wikitext text/x-wiki {{псалъащхьэ}} <Gallery> </Gallery> {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=pǝxʷ'sǝxʷ}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[пыху] + [сыху]}} {{склоненэ}} {{скл-Лр|kbd|псалъэпкъ=пыхусыху}} {{мыхьэнэ}} #ЦӀыхум и пэр къиж, къепс зыщӀ уз. {{щапхъэхэр}} <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''</div> <div class="NavContent"> {| class="wikitable" |- ! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175 |- ! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский''' !! '''инджылыбзэ/English''' |- | <b>Пыхусыху</b> спкърытщ. || У меня <b>насморк</b>. || I have <b>a runny nose</b>. |} </div> </div> {{зэпхахэр}} {{зэдзэкӀахэр}} {{инджылыбзэ}} *пыхусыху: runny nose, common cold {{урысыбзэ}} *пыхусыху: насморк {{библиографие}} bftt7jjyila4egmcrzzw2iaim9nprk7