ар

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="kbd">
  <siteinfo>
    <sitename>Википсалъалъэ</sitename>
    <dbname>kbdwiktionary</dbname>
    <base>https://kbd.wiktionary.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D0%BF%D1%8D%D0%BA%D3%80%D1%83%D1%8D%D1%86%D3%80_%D0%BD%D1%8D%D1%85%D1%8A%D1%8B%D1%89%D1%85%D1%8C%D1%8D</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>case-sensitive</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="case-sensitive">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Служебная</namespace>
      <namespace key="0" case="case-sensitive" />
      <namespace key="1" case="case-sensitive">Тепсэлъэхьыгъуэ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ЦӀыхухэт</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ЦӀыхухэт тепсэлъэхьыгъуэ</namespace>
      <namespace key="4" case="case-sensitive">Википсалъалъэ</namespace>
      <namespace key="5" case="case-sensitive">Википсалъалъэм тепсэлъыхьын</namespace>
      <namespace key="6" case="case-sensitive">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="case-sensitive">Файл тепсэлъэхьыгъуэ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki тепсэлъэхьыгъуэ</namespace>
      <namespace key="10" case="case-sensitive">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="case-sensitive">Шаблон тепсэлъэхьыгъуэ</namespace>
      <namespace key="12" case="case-sensitive">ДэӀэпыкъуэгъуэ</namespace>
      <namespace key="13" case="case-sensitive">ДэӀэпыкъуэгъуэ тепсэлъэхьыгъуэ</namespace>
      <namespace key="14" case="case-sensitive">Категориэ</namespace>
      <namespace key="15" case="case-sensitive">Категориэ тепсэлъэхьыгъуэ</namespace>
      <namespace key="100" case="case-sensitive">Гуэлъхьэ</namespace>
      <namespace key="101" case="case-sensitive">Гуэлъхьэм тепсэлъыхьын</namespace>
      <namespace key="102" case="case-sensitive">Индекс</namespace>
      <namespace key="103" case="case-sensitive">Индексым тепсэлъыхьын</namespace>
      <namespace key="710" case="case-sensitive">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="case-sensitive">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="case-sensitive">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="case-sensitive">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="case-sensitive">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="case-sensitive">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1176</id>
    <revision>
      <id>129857</id>
      <parentid>101366</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T07:50:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16738" sha1="8lpaeamg2l7jf209q3gx4iri799hjtp" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɐr}}: [[File:а246ар.ogg]]
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[а] + -р}}
{{склоненэ}}
{{цп-2|kbd|псалъэпкъ=а}}
{{мыхьэнэ}}
#Именительнэ падежым иту ещанэ щхьэр къэзыгъэлъагъуэ цӀэпапщӀэ.
{{щапхъэхэр}}
*Ар къуажэ мэлыхъуэти, ӀуэрыӀуатэ куэд ищӀэрт. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}} 
*Народыр зыхуэныкъуэр, зыщӀэгупсысыр фӀыуэ зэхэзыщӀыкӀ лӀыуэ щытащ ар [ПащӀэ Б.]. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 20
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; тхылъ йоджэ. || &lt;b&gt;Он&lt;/b&gt; читает книгу. || &lt;b&gt;He&lt;/b&gt; is reading a book.
|-
! !! !! нап. 40
|-
| &lt;b&gt;Ахэр&lt;/b&gt; машхэ.|| &lt;b&gt;Они&lt;/b&gt; едят.|| &lt;b&gt;They&lt;/b&gt; are eating.
|-
! !! !! нап. 41
|-
| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt;  инщ, дахэщ.|| &lt;b&gt;Она&lt;/b&gt;  большая, красивая.|| &lt;b&gt;She&lt;/b&gt;  is big and beautiful.
|-
! !! !! нап. 42
|-
| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; Нартшу псы иритащ.|| Нартшу дал &lt;b&gt;ему&lt;/b&gt; воды.|| Nartshu has given &lt;b&gt;it&lt;/b&gt; some water.
|-
! !! !! нап. 43
|-
| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; тхылъ йоджэ.|| &lt;b&gt;Она&lt;/b&gt; читает книгу.|| &lt;b&gt;She&lt;/b&gt; is reading a book.
|-
! !! !! нап. 44
|-
| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; пэ ин пытщ.|| У &lt;b&gt;него&lt;/b&gt; большой нос.|| &lt;b&gt;It&lt;/b&gt; has got a big nose.
|-
| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; бланэщ.|| &lt;b&gt;Он&lt;/b&gt; сильный.|| &lt;b&gt;It&lt;/b&gt; is strong.
|-
! !! !! нап. 46
|-
| &lt;b&gt;Ахэр&lt;/b&gt; топым зэдынэсащ.|| &lt;b&gt;Они&lt;/b&gt; одновременно добрались до мяча.|| &lt;b&gt;They&lt;/b&gt; both reached the ball at the same time.
|-
! !! !! нап. 48
|-
| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; и шыр мажэ.|| &lt;b&gt;Его&lt;/b&gt; лошадь бежит.|| &lt;b&gt;His&lt;/b&gt; horse is running.
|-
! !! !! нап. 49
|-
| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; жэуапыр петхэж.|| &lt;b&gt;Он&lt;/b&gt; приписывает ответ.|| &lt;b&gt;He&lt;/b&gt; is writing down the answers.
|-
! !! !! нап. 50
|-
| &lt;b&gt;Ахэр&lt;/b&gt; псэущхьэ дахэщ.|| &lt;b&gt;Они&lt;/b&gt; красивые животные.|| &lt;b&gt;They&lt;/b&gt; are beautiful animals.
|-
! !! !! нап. 51
|-
| Хьэту &lt;b&gt;ахэр&lt;/b&gt;  зэрехьэ.|| Хату смотрит за &lt;b&gt;ними&lt;/b&gt;.|| Hatu takes care of &lt;b&gt;them&lt;/b&gt;.
|-
| Хьэм &lt;b&gt;абы&lt;/b&gt;  лы ирет.|| &lt;b&gt;Он&lt;/b&gt;  дает собаке мясо.|| &lt;b&gt;He&lt;/b&gt;  gives some meat to the dog.
|-
| &lt;b&gt;Абыхэм&lt;/b&gt;  шэ ираф.|| &lt;b&gt;Они&lt;/b&gt;  молоко пьют.|| &lt;b&gt;They&lt;/b&gt;  are drinking some milk.
|-
| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt;  хьэпшырым шэ ирет.|| &lt;b&gt;Он&lt;/b&gt;  дает молоко щенкам.|| &lt;b&gt;He&lt;/b&gt;  gives the puppy some milk.
|-
! !! !! нап. 53
|-
| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; хьэсэм итщ.|| &lt;b&gt;Он&lt;/b&gt; стоит на грядке.|| &lt;b&gt;It&lt;/b&gt; is standing in the garden plot.
|-
! !! !! нап. 54
|-
| &lt;b&gt;Ахэр&lt;/b&gt; абы щошхэ.|| &lt;b&gt;Они&lt;/b&gt; там едят.|| &lt;b&gt;They&lt;/b&gt; eat there.
|-
| Ахэр &lt;b&gt;абы&lt;/b&gt; щошхэ.|| Они &lt;b&gt;там&lt;/b&gt; едят.|| They eat &lt;b&gt;there&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 55
|-
| Хэт &lt;b&gt;ар&lt;/b&gt; зыдар?|| Кто &lt;b&gt;его&lt;/b&gt; сшил? || Who sewed &lt;b&gt;it&lt;/b&gt;?
|-
| Гуащэнэ &lt;b&gt;ар&lt;/b&gt; идащ. || Гуащана &lt;b&gt;его&lt;/b&gt; сшила..|| Gwashana sewed &lt;b&gt;it&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 57
|-
| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; Ӏэмэпсымэхэм хуэшэрыуэщ. || &lt;b&gt;Он&lt;/b&gt; умело обращается с инструментами.|| &lt;b&gt;He&lt;/b&gt; is good with tools.
|-
| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; нобэ бзу унэ ещӀ. || &lt;b&gt;Он&lt;/b&gt; сегодня строит скворешник.|| Today &lt;b&gt;he&lt;/b&gt; is building a birdhouse.
|-
! !! !! нап. 58
|-
| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; щхьэгъубжэӀупхъуэ ед. || &lt;b&gt;Она&lt;/b&gt; шьёт занавеску.|| &lt;b&gt;She&lt;/b&gt; is sewing curtains.
|-
! !! !! нап. 60
|-
| &lt;b&gt;Ахэр&lt;/b&gt; хуабжьу мэлажьэ. || &lt;b&gt;Они&lt;/b&gt; усердно работают.|| &lt;b&gt;They&lt;/b&gt; work very hard.
|-
! !! !! нап. 63
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; бжьыни, бжьыныхуи, фонащи итщ.|| В &lt;b&gt;нем&lt;/b&gt; лук, чеснок и дыни стоят. || There are onions, garlic and melons in &lt;b&gt;it&lt;/b&gt;.
|-
|| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; Рифатрэ сэрэ хэтсащ.|| &lt;b&gt;Его&lt;/b&gt; посадили Рифат и я. || Rifat and I (have) planted &lt;b&gt;them&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 64
|-
|| &lt;b&gt;Абыхэм&lt;/b&gt;  пыӀэ дахэ яд.|| &lt;b&gt;Они&lt;/b&gt; шьют красивые шляпы. || &lt;b&gt;They&lt;/b&gt; sew pretty hats.
|-
! !! !! нап. 66
|-
|| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; Зырамыкурэ сэрэ длащ. || &lt;b&gt;Их&lt;/b&gt; покрасили Зырамыкуа и я. || Zyramykwa and I have painted &lt;b&gt;it&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 68
|-
|| Нарт вэн иухмэ, &lt;b&gt;абыхэм&lt;/b&gt; мывэр хашынущ, жыли трасэнущ. || Когда Нарт закончит пахать, &lt;b&gt;они&lt;/b&gt; вытащат камни и посадят семена. || When Nart finishes, &lt;b&gt;they&lt;/b&gt; will haul away the rocks and plant seeds.
|-
! !! !! нап. 69
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; хьэсэр щабэ ищӀащ. || &lt;b&gt;Он&lt;/b&gt; разрыхлил грядку. || &lt;b&gt;He&lt;/b&gt; has made the plot soft (hoed).
|-
|| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; бэвщ.|| &lt;b&gt;Она&lt;/b&gt; обильная. || &lt;b&gt;They&lt;/b&gt; are lush.
|-
|| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; Ӏэщым ешх. || Скот &lt;b&gt;её&lt;/b&gt; ест. || Livestock eats &lt;b&gt;them&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 70
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; жыг куэд итщ.|| &lt;b&gt;Там&lt;/b&gt; – много деревьев.|| There are a lot of trees &lt;b&gt;there&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 71
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; Ӏэнэр Ӏуихыжащ.|| &lt;b&gt;Она&lt;/b&gt; убрала со стола.|| &lt;b&gt;She&lt;/b&gt; has cleared the table.
|-
! !! !! нап. 72
|-
|| Зэреджэ и хьэпшыпхэр &lt;b&gt;абы&lt;/b&gt; тэмэму зэрехьэ.|| &lt;b&gt;Она&lt;/b&gt; хорошо заботится о своих школьных вещах.|| &lt;b&gt;She&lt;/b&gt; takes good care of her study materials.
|-
|| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; гурыхуэщ.|| &lt;b&gt;Она&lt;/b&gt; способная. || &lt;b&gt;She&lt;/b&gt; is gifted (talented).
|-
! !! !! нап. 73
|-
|| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; щэхуу зожэ.|| &lt;b&gt;Она&lt;/b&gt; бесшумно бегает.|| &lt;b&gt;She&lt;/b&gt; runs silently.
|-
! !! !! нап. 74
|-
|| &lt;b&gt;Ахэр&lt;/b&gt; мэджэгу.|| &lt;b&gt;Они&lt;/b&gt; играют.|| &lt;b&gt;They&lt;/b&gt; are playing.
|-
! !! !! нап. 75
|-
|| &lt;b&gt;Абыхэм&lt;/b&gt; хадэм яжьэ яхь.|| &lt;b&gt;Они&lt;/b&gt; несут золу в огород. || &lt;b&gt;They&lt;/b&gt; are carrying ash to the garden.
|-
|| &lt;b&gt;Абыхэм&lt;/b&gt; я хьэсэхэм псы траутхэ, хуабжьу йолэжь.|| &lt;b&gt;Они&lt;/b&gt; поливают свои грядки и напряжённо работают. || &lt;b&gt;They&lt;/b&gt; are sprinkling their patches with water (and) working hard (on them).
|-
! !! !! нап. 76
|-
|| &lt;b&gt;Ахэр&lt;/b&gt; псым щос.|| &lt;b&gt;Они&lt;/b&gt; плавают в реке. || &lt;b&gt;They&lt;/b&gt; are swimming in the water.
|-
! !! !! нап. 77
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; и уэрамхэр захуэщ.|| &lt;b&gt;Его&lt;/b&gt; улицы прямые.|| &lt;b&gt;Its&lt;/b&gt; streets are straight.
|-
! !! !! нап. 78
|-
|| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; къуэ куу зэвым къыдож.|| &lt;b&gt;Она&lt;/b&gt; течет через узкое ущелье. || &lt;b&gt;It&lt;/b&gt; flows through a deep narrow canyon.
|-
! !! !! нап. 79
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; и къуэпсыр жыжьэ жэркъым.|| &lt;b&gt;Его&lt;/b&gt; побеги далеко не бегут.|| &lt;b&gt;Their&lt;/b&gt; vines don’t run far.
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; къуэпс иӀэ?|| &lt;b&gt;Оно&lt;/b&gt; имеет побеги?|| Has &lt;b&gt;it&lt;/b&gt; got vines?
|-
! !! !! нап. 80
|-
| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; лъэрыжэм зэрытету мэджалэ || Как только &lt;b&gt;он&lt;/b&gt; встает на коньки, он падает. || As soon as &lt;b&gt;he&lt;/b&gt; gets up on his skates, he falls
|-
| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; мэгувэу есэнщ. || &lt;b&gt;Он&lt;/b&gt; скоро научится. || &lt;b&gt;He&lt;/b&gt; will soon learn.
|-
! !! !! нап. 81
|-
| Сэ сызэреджэ хьэпшыпхэр &lt;b&gt;абы&lt;/b&gt; дэслъхьащ. || Я положил вещи, необходимые мне для учебы, в &lt;b&gt;него&lt;/b&gt;. || I have put the things I need for studying in &lt;b&gt;it&lt;/b&gt;.
|-
| &lt;b&gt;Абыхэм&lt;/b&gt; яхэлъщ адыгэбзэ тхылъри. || Среди &lt;b&gt;них&lt;/b&gt; и учебник кабардинского языка. || Among &lt;b&gt;them&lt;/b&gt; is also my Kabardian language textbook.
|-
! !! !! нап. 84
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; хьэ къех.|| &lt;b&gt;Он&lt;/b&gt; срезает серпом ячмень.|| &lt;b&gt;He&lt;/b&gt; is cutting barley with a sickle.
|-
! !! !! нап. 85
|-
|| &lt;b&gt;Абыхэм&lt;/b&gt; къуаргъ шырхэр исщ.|| В &lt;b&gt;них&lt;/b&gt; сидят воронята.|| There are baby crows (sitting) in &lt;b&gt;them&lt;/b&gt;.
|-
|| &lt;b&gt;Ахэр&lt;/b&gt; къуаргъ анэхэм ягъашхэ.|| Матери-вороны &lt;b&gt;их&lt;/b&gt; кормят.|| The mother crows feed &lt;b&gt;them&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 88
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; хъун щыкуэдщ.|| &lt;b&gt;Там&lt;/b&gt; много луговой травы.|| There is a lot of meadow grass &lt;b&gt;there&lt;/b&gt;.
|-
|| &lt;b&gt;Абыхэм&lt;/b&gt; былымхэр хуэсакъыу ягъэхъу.|| &lt;b&gt;Они&lt;/b&gt; внимательно смотрят за скотом.|| &lt;b&gt;They&lt;/b&gt; watchfully tend the cattle.
|-
! !! !! нап. 89
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; и ныбжьэгъухэр къыдэӀэпыкъуащ.|| &lt;b&gt;Ее&lt;/b&gt; друзья ей помогали.|| &lt;b&gt;Her&lt;/b&gt; friends helped her.
|-
! !! !! нап. 92
|-
|| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; жыг гъуанэм исщ.|| &lt;b&gt;Она&lt;/b&gt; живёт в дупле.|| &lt;b&gt;It&lt;/b&gt; lives in a tree hollow.
|-
|| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; мапкӀэ, малъэ.|| &lt;b&gt;Она&lt;/b&gt; прыгает и скачет.|| &lt;b&gt;It&lt;/b&gt; jumps and springs.
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; дэ ешх.|| &lt;b&gt;Она&lt;/b&gt; ест орехи.|| &lt;b&gt;It&lt;/b&gt; eats nuts.
|-
! !! !! нап. 93
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; Ӏэщхэр хэтщ.|| В &lt;b&gt;нем&lt;/b&gt; находится скот.|| The livestock is standing amidst &lt;b&gt;it&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 94
|-
|| &lt;b&gt;Ахэр&lt;/b&gt; Ӏэжьэм ису джабэм къожэх.|| &lt;b&gt;Они&lt;/b&gt; на санях спускаются со склона.|| &lt;b&gt;They&lt;/b&gt; slide down the hillside (sitting) on their sleds.
|-
! !! !! нап. 97
|-
|| &lt;b&gt;Ахэр&lt;/b&gt; зэдоджэ.|| &lt;b&gt;Они&lt;/b&gt; учатся вместе.|| &lt;b&gt;They&lt;/b&gt; study together.
|-
|| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; Нэмэт доӀэпыкъу.|| &lt;b&gt;Она&lt;/b&gt; помогает Намат.|| &lt;b&gt;She&lt;/b&gt; helps Namat.
|-
! !! !! нап. 99
|-
|| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; пкӀэурэ мажэ.|| &lt;b&gt;Он&lt;/b&gt; подпрыгивая бегает.|| &lt;b&gt;It&lt;/b&gt; hops as it runs.
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; пхъыр фӀыуэ елъагъу.|| &lt;b&gt;Он&lt;/b&gt; любит морковь.|| &lt;b&gt;It&lt;/b&gt; loves carrots.
|-
|| Сыт &lt;b&gt;абы&lt;/b&gt; ишхыр?|| Что &lt;b&gt;он&lt;/b&gt; ест?|| What does &lt;b&gt;it&lt;/b&gt; eat?
|-
! !! !! нап. 100
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; пӀастэ къыхащӀыкӀ.|| Из &lt;b&gt;него&lt;/b&gt; делают пасту.|| People make hominy from &lt;b&gt;it&lt;/b&gt;.
|-
|| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; лы гъэжьами шэми докӀу.|| &lt;b&gt;Она&lt;/b&gt; подходит жареному мясу и молоку.|| &lt;b&gt;It&lt;/b&gt; goes well with roasted meat and milk.
|-
! !! !! нап. 101
|-
|| ГъуэлъыпӀэм къоувэхри &lt;b&gt;абы&lt;/b&gt; и Ӏэпкълъэпкъыр зэрегъакӀуэ.|| &lt;b&gt;Он&lt;/b&gt; встает с кровати и делает зарядку.|| He gets out of bed and does &lt;b&gt;his&lt;/b&gt; exercises.
|-
! !! !! нап. 103
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; и щхьэцыр ин хъуащ.|| &lt;b&gt;Ее&lt;/b&gt; волосы стали длинными.|| &lt;b&gt;Her&lt;/b&gt; hair has grown long.
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; къабзэу зехуапэ.|| &lt;b&gt;Она&lt;/b&gt; чисто одевается.|| &lt;b&gt;She&lt;/b&gt; dresses cleanly.
|-
! !! !! нап. 106
|-
|| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; дахэ дыдэщ.|| &lt;b&gt;Он&lt;/b&gt; очень красив.|| &lt;b&gt;It&lt;/b&gt; is very beautiful.
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; къежыхь, долъей.|| &lt;b&gt;Он&lt;/b&gt; бегает туда-сюда и подпрыгивает.|| &lt;b&gt;It&lt;/b&gt; runs around and jumps up.
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; и тхьэкӀумэ цӀыкӀухэр мэпӀий.|| &lt;b&gt;Его&lt;/b&gt; маленькие уши торчат.|| &lt;b&gt;Its&lt;/b&gt; little ears stick out.
|-
! !! !! нап. 107
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; зыбжанэрэ нащэр ипщӀащ, пщыхьэщхьэкӀэрэ псы щӀикӀащ. || &lt;b&gt;Она&lt;/b&gt; несколько раз прополола огурцы и вечером поливала водой. || &lt;b&gt;She&lt;/b&gt; has weeded the cucumbers several times and watered them in the evenings.
|-
! !! !! нап. 110
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; еджакӀуэ цӀыкӀухэм къахуиӀуэтэжащ лӀыхъужьыгъэм и хъыбар. || &lt;b&gt;Он&lt;/b&gt; снова рассказал маленьким ученикам свою историю о героизме.  || &lt;b&gt;He&lt;/b&gt; once again told his story of bravery to the young students.
|-
|| ЛӀы мышынэу &lt;b&gt;ар&lt;/b&gt; бий бзаджэм езэуащ, и Хэкури ихъумэжащ. || Как бесстрашный мужчина, &lt;b&gt;он&lt;/b&gt; воевал против лютого врага, свою Родину защитил.  || &lt;b&gt;He&lt;/b&gt; fought as a fearless man (fearlessly) against the fierce enemy and protected his homeland.
|-
! !! !! нап. 111
|-
|| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; Ӏэзэу мадэ. || &lt;b&gt;Она&lt;/b&gt; мастерски шьёт.|| &lt;b&gt;She&lt;/b&gt; sews skillfully.
|-
! !! !! нап. 112
|-
|| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; Ӏуэщ. || &lt;b&gt;Это&lt;/b&gt; загон. || &lt;b&gt;This&lt;/b&gt; is the cattleyard (pen).
|-
! !! !! нап. 114
|-
|| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; бдзэжьей куэд къохьэ. || Много рыбы заходит в &lt;b&gt;нее&lt;/b&gt;. || A lot of fish go into &lt;b&gt;them&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 115
|-
|| ЦӀыхухэм &lt;b&gt;абы&lt;/b&gt; жраӀэ: — Сыт мы кхъужьейхэр зэрыпщӀынур? || Люди &lt;b&gt;ему&lt;/b&gt; говорят: что ты будешь делать с этими грушевыми деревьями? || People say &lt;b&gt;to him&lt;/b&gt;: What are you going to do with these pear trees?
|-
|| Зэман куэд дэкӀынщ, &lt;b&gt;абыхэм&lt;/b&gt; кхъужь къапымыкӀэурэ. || Пройдет много времени и груши на &lt;b&gt;них&lt;/b&gt; не будут расти. || A long time will pass without any pears growing on &lt;b&gt;them&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 116
|-
|| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; къабзагъэщ. || &lt;b&gt;Это&lt;/b&gt; чистота. || &lt;b&gt;This&lt;/b&gt; is cleanliness.
|-
! !! !! нап. 118
|-
|| &lt;b&gt;Ар&lt;/b&gt; дахэуи  матхэ. || &lt;b&gt;Он&lt;/b&gt; пишет красиво, тоже. || &lt;b&gt;He&lt;/b&gt; also writes neatly.
|-
! !! !! нап. 118
|-
|| Нобэ &lt;b&gt;абыхэм&lt;/b&gt; хьэрф ю яджащ. || Сегодня &lt;b&gt;они&lt;/b&gt; изучили букву «ю». || Today &lt;b&gt;they&lt;/b&gt; studied the letter “ю”.
|-
|| Зэман куэдкӀэ &lt;b&gt;абыхэм&lt;/b&gt; загъэпсэхунущ. || &lt;b&gt;Они&lt;/b&gt; будут долго отдыхать. || &lt;b&gt;They&lt;/b&gt; will rest for a long time.
|-
|| Сыт хуэдэ хьэрф &lt;b&gt;абыхэм&lt;/b&gt; ятхыр? || Какую букву &lt;b&gt;они&lt;/b&gt; пишут. || Which letter are &lt;b&gt;they&lt;/b&gt; writing?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Абы&lt;/b&gt; и уӀэгъэр хуупха? || Ты (вы) сделали &lt;b&gt;ему&lt;/b&gt; перевязку? || Did you (have you) dressed &lt;b&gt;his&lt;/b&gt; wound?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*ар дыдэ = тот самый.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*ар = he, she, it, they
*ар дыдэ = the same.
{{урысыбзэ}}
*ар = он, она, оно, они
*ар дыдэ = тот самый.
{{библиографие}}</text>
      <sha1>8lpaeamg2l7jf209q3gx4iri799hjtp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>бзэгу</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1897</id>
    <revision>
      <id>129819</id>
      <parentid>100789</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T17:04:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5436" sha1="hx0l8ofrh20mh3czrpxta9lyamhzt0g" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_tongue.jpg|бзэгу
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=bzɐgʷ}}: [[File:б626бзэгу.ogg]]
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[бз] + -э + [гу]}}
{{склоненэ}}
{{скл-Лр|kbd|псалъэпкъ=бзэгу}}
{{мыхьэнэ}}
#Псэущхьэхэм ӀэфӀагъ-дыджагъ кърыращӀэу, ерыскъыр ирырагъэхыу, абы нэмыщӀкӀэ цӀыхур щыпсалъэкӀэ, къигъэсэбэпу жьэ кӀуэцӀым жьэдэт пкъыгъуэ.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи &lt;b&gt;бзэгур&lt;/b&gt; сыгъэлъагъут. || Покажи(-те) &lt;b&gt;язык&lt;/b&gt;. || Show me your &lt;b&gt;tongue&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*ӀэфӀагъыр къызэращӀэр бзэгущ.
*Хьэр бзэгукӀэ псы йофэ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*бзэгу: язык
*ӀэфӀагъыр къызэращӀэр бзэгущ: your tongue is your organ of taste.
*Хьэр бзэгукӀэ псы йофэ: a dog drinks with its tongue.
{{урысыбзэ}}
*бзэгу: язык
*ӀэфӀагъыр къызэращӀэр бзэгущ: язык – орган вкуса.
*Хьэр бзэгукӀэ псы йофэ: собака пьет воду языком
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Бзэгу зехьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be an informer, squealer, snitch; tattle-tale
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть доносчиком, ябедой.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Бзэгу хьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to inform on sb, snitch, squeal, tattle
{{псалъафэ-урысыбзэ}} доносить, ябедничать.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Бзэгу хуэхьыжын (хуэхьын)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} report, bring news to sb about sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} донести кому-л. о чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Сохъустэ къэзыкӀухьхэм уэрэдыр зэхахащ икӀи кӀуэжри молэм бзэгу хуахьыжащ.  {{автор|kbd|имяавтора=Хь. Хь.}}
====[И] бзэгу ӀэфӀ темылъыжыху====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} until he could speak no more, until he was hoarse (beg, ask)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пока язык не отнялся (просить, умолчать кого-л.).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] бзэгум едзэкъэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} regret having said sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сожалеть о сказанном.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Бзэгум ӀэфӀ къыщӀэмынэжыху (лъэӀуэн)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} until he could speak no more, until he was hoarse (beg, ask)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пока язык не отнялся (просить, умолчать кого-л.).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Бзэгур къидзын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to stick out your tongue at sb.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} показать язык кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Бзэгур къилэлу къэкӀухьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} gossip (walk around with your tongue sticking out)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сплетничать (букв. ходить с высунутым языком).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>hx0l8ofrh20mh3czrpxta9lyamhzt0g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>гу</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2486</id>
    <revision>
      <id>129836</id>
      <parentid>129792</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:15:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146299" sha1="su61hvem2itlwi3u6ualxen77jmrm47" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ХЬЭРФ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=gʷ}}
*Хьэрфым и цӀэр: [gʷǝ]: [[File:гу001гу.ogg]]
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[гу]}}
{{склоненэ}}
{{скл-хьэрф|kbd|псалъэпкъ=гу}}
{{мыхьэнэ}}
#Адыгэ алфавитым и еханэ хьэрф.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*гу: the sixth letter of the Kabardino-Cherkess (Circassian) alphabet
{{урысыбзэ}}
*гу: шестая буква кабардино-черкесского алфавита
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
Heart_anterior_exterior_view.jpg|гу
CG_Heart.gif|гу
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=gʷǝ}}: [[File:гу001гу.ogg]]
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[гу]}}
{{склоненэ}}
{{скл-Лр2|kbd|псалъэпкъ=гу}}
{{мыхьэнэ}}
#ЦӀыхум, шэрыпӀ псэущхьэхэм, тхы къупщхьэ зиӀэхэм я лъыр мардэм тету зезыгъакӀуэу бгъэм илъыр.
#А органым цӀыхум и гъащӀэм къыщыхъухэр зэрызэхищӀэр, гъащӀэм щекӀуэкӀ къэхъукъащӀэхэм зэрыхущытыр къигъэлъагъуэу.
{{щапхъэхэр}}
*Дыгъэм, хьэуа къабзэм, псым куэдрэ ухэтмэ, Ӏэпкълъэпкъыр быдэ ещӀ, гур тэмэму егъэлажьэ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Сэ сыхуейщ йод (пенициллин, &lt;b&gt;гу&lt;/b&gt; уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || Мне нужен(-а,-ы) йод (пенициллин, &lt;b&gt;сердечные&lt;/b&gt; капли, вата, термометр). || I need iodine (penicillin, &lt;b&gt;heart&lt;/b&gt; drops, cotton wadding, a thermometer).
|-
! !! !! нап. 174
|-
| КхъыӀэ, къызэтыт &lt;b&gt;гум&lt;/b&gt; зэреӀэзэ каплъэ (плъыржьэрыр зыгъэупщӀыӀу) хущхъуэ. || Дай(-те) мне, пожалуйста, &lt;b&gt;сердечные&lt;/b&gt; капли (жаропонижающее). || Please give me &lt;b&gt;heart&lt;/b&gt; drops (fever reducer).
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Сэ си щхьэр (си &lt;b&gt;гур&lt;/b&gt;, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || У меня болит голова (&lt;b&gt;сердце&lt;/b&gt;, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || I have a headache (&lt;b&gt;heart&lt;/b&gt;ache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain).
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Шхыным уи &lt;b&gt;гур&lt;/b&gt; дауэ хущыт? || Какой у тебя &lt;b&gt;аппетит&lt;/b&gt;? || How’s your &lt;b&gt;appetite&lt;/b&gt;?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Гур узын
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*гу: 1. heart 2. heart, soul
*Гур узын: ache (heart)
{{урысыбзэ}}
*гу: 1. сердце 2. сердце, душа
*Гур узын: болеть (серде)
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====[И]гу бампӀэ гъэтӀысын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take a burden off of one’s soul, to calm one’s soul.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} отвести душу, успокоить душу.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу бампӀэ дэхын [дэгъэкӀын]====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take a burden off of one’s soul, to calm one’s soul.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} отвести душу, успокоить душу.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] гу(р) гъэныкъуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} upset, offend sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} огорчать, обижать кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Игу дахэ хуэщӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} comfort sb, console sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} утешить кого-л.: приласкать кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      — Анэр зи гъусэ гъуащэркъым, — жиӀэу Лу и гур дахэ къыхуищӀат [Думэсарэ].  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====[И]гу ебгъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} judge or condemn sb in your soul.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} в душе осуждать кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Игу еуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} offend sb, cause sb an emotional trauma.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обидеть кого-л., нанести кому-л. душевную травму.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Уи жагъуэ сщӀами, уигу сеуами, Гуауэр насыпкӀэ уэ пхъуэжащ.  {{автор|kbd|имяавтора=Б. Ф.}}
====[И]гу еӀун====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} think about sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} подумать о ком-чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} wish for sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пожелать что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      А зи гугъу пщӀар цӀыху акъыл закъуэщ: езым игу еӀур ищӀэнущ мыхъумэ, къодэӀуэнукъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. ӀуэрыӀу.}}
====Гу жакъуэ икӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} satisfied, be happy
{{псалъафэ-урысыбзэ}} насытиться, удовлетвориться
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу жан====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} savvy, capable; sb who understands on the fly.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} смекалистый, способный; тот, кто хватает на лету.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу жанагъ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} savvy, understanding
{{псалъафэ-урысыбзэ}} смекалка.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Игу (игурэ и щхьэрэ) зэбгъэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}}  be dissatisfied with yourself.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть недовольным собой.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Шорэ игу зэбгъэжащ: — Степан Игнатьевич жыхуиӀэхэр махуэ къэс и нэгу щӀэкӀырт.  {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}}
====Ягу зэбгъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} resent each other, be dissatisfied with each other.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обижаться друг на друга, быть недовольными друг другом.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Теувэжрэ Увжыкъуэрэ ягу зэбгъэми, зэкъуэшщ, зэфӀэкӀуэдынукъым.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
====Гу зэгъэбгъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} deserve sb's reproach.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} заслужить чей-л. упрёк.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу зэмыгъэбгъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not cause sb to be dissatisfied with yourself.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не вызывать недовольства собой у кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Адэм и къуищри къызыщхьэщигъэувэри уэсят къахуищӀащ — Фыкъызыщалъхуа Хэкур фӀыуэ флъагъу, къэралым игу зэвмыгъабгъэ, — жиӀэри.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}}
====Гу зэкӀуэцӀылъ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} reserved, secretive (about a person).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} замкнутый, скрытный (о человеке).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[Я]гу зэрыгъэфӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} cheer each other up, raise each other’s spirits
{{псалъафэ-урысыбзэ}} поднять друг другу настроение.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Абыхэм [хъыджэбзхэм] я гухэлъкӀэ щэхуу ягу зэрыгъэфӀу зыкъомрэ щыса нэужь, Лусэ и щхьэр къиӀэтри Софят къеплъащ.  {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}}
====[И]гу зэфӀэнэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get upset, get discouraged.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} расстроиться, приуныть.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Жансурэтым игу зэфӀонэ, И нэпситӀым зэпажыхь.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Зы б. з.}}
====[Я]гу зэхуэбэнэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} miss each other.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} тосковать друг по другу.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Ягу зэхуэбанэрти зэӀущӀащ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Ягу зэщыгъэкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} cause sb’s disgust, dislike each other.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вызвать у кого-л. отвращение, неприязнь друг к другу.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Ягу зэщыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} abhor each other, dislike each other.
         ЩӀалитӀым ягу зэщыкӀащ. The two youths abhorred each other.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} питать отвращение, неприязнь друг к другу.
         ЩӀалитӀым ягу зэщыкӀащ. Два юноши притали отвращение друг к другу.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      ЩӀалитӀым ягу зэщыкӀащ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу зэщыхуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a good look at each other.
         ЩӀалэмрэ хъыджэбзымрэ гу зэщыхуащ. The boy and the girl had a good look at each other.
         Зэныбжьэгъухэм гу зэщахуакъым. The two friends were extremely happy to see each other.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вдоволь налюбоваться друг на друга.
         ЩӀалэмрэ хъыджэбзымрэ гу зэщыхуащ. Молодой человек и девушка не могли вдоволь налюбоваться друг на друга.
         Зэныбжьэгъухэм гу зэщахуакъым. Два товарища не могли вдоволь любоваться друг на друга.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      ЩӀалэмрэ хъыджэбзымрэ гу зэщыхуащ.
      Зэныбжьэгъухэм гу зэщахуакъым.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Игу зрихьыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be pleased or satisfied with yourself.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} понравиться самому себе, остаться довольным собой.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу зылъегъэтэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} make them pay attention to you.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} заставить обратить на себя внимание.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И]гу зыщӀэгъэгъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} make sb feel sorry for you.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вызвать жалость к себе у кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Мес дыгъужьыжьыр мэпыхьэ, гур зыщӀигъэгъуу къыхедзэ.  {{автор|kbd|имяавтора=Хь. А.}}
====Гу (гушхуэ) кӀуэцӀылъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be generous.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть великодушным.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Фэ зытетым гу кӀуэцӀылъщ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
====Гу кӀуэцӀымылъын====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be fainthearted, cowardly
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть малодушным, трусливым.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be gentle, kind-hearted.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть мягким, добросердечным.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу къабзэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} open-hearted, sincere, honest.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} чистосердечный, честный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И]гу къебгъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} deserve sb's reproach, cause sb’s disapproval.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} заслужить чей-л. упрёк, вызвать чьё-л. неодобрение.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Гуэныхъ къохь, тобэ къэхьыж си гуащэ, арыншамэ алыхьым игу къобгъэнщ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}}
====Игу(р) къызэфӀэнэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to be upset, remembering sth sad or a negative experience
{{псалъафэ-урысыбзэ}} расстроиться, вспомнив о чём-л. горестном, пережитом.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Ар зигу къызэфӀэна анэ гумащӀэм бгъэдэтщ. Щ. Ӏ. Хъыджэбзым и напӀэ къиӀэтыркъым, игу къызэфӀэнауэ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}}
====[И]гу къыхуэплъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to be out of favor with sb.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в немилости у кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Уэ куэд щӀауэ уигу къысхуоплъ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
====Гу лъегъэтэн====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} direct sb’s attention to sb or sth.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обратить чьё-л. внимание на кого-что -л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} convince sb, give sb an idea, put sb up to sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} надоумить кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу лъемыгъэтэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} distract sb's attention from sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} отвлечь чьё-л. внимание от кого-чего-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу лъымытэн====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not notice or see sb or sth.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не заметить, не увидеть кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not pay attention to sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не обратить внимания на кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
3.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not show concern for sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не проявить заботы о ком-чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу лъытэн====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} notice or see sb or sth.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} заметить, увидеть кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} pay attention to sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обратить внимание на кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
3.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} show concern for sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} проявить заботу о ком-чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу махагъэ====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} excessive sensitivity
{{псалъафэ-урысыбзэ}} излишняя чувствительность
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} soft-heartedness
{{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечность.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу махэ====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} faint of heart
{{псалъафэ-урысыбзэ}} слабонервный
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} soft-hearted.
         ЦӀыху гу махэ. a soft-hearted man
{{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечный.
         ЦӀыху гу махэ. мягкосердечный человек
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      ЦӀыху гу махэ. 
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу махэ хъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose courage, let sth get you down
{{псалъафэ-урысыбзэ}} смалодушничать, раскиснуть.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Нартокъуэ гу махэ мэхъури мэгыз. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
====Гу мыгъуагъэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} compassion
{{псалъафэ-урысыбзэ}} жалостливость.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу мыгъуэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} compassionate, sympathetic, pitying
         Нанэ гу мыгъуэ. A compassionate old lady
{{псалъафэ-урысыбзэ}} жалостливый, сострадательный.
         Нанэ гу мыгъуэ. сострадательная бабшка
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Нанэ гу мыгъуэ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Игу ныкъуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry, be concerned about sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} переживать, волноваться из-за кого-чего-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЗыгуэркӀэ игу ныкъуэу Ахъмэтхъан зиплъыхьырт. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}}
====[Я]гу пэжэху====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get plenty, until you become tired of it.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вдоволь, пока не надоест.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Гупым хэсым ягу пэжэху дызэхэсынщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. ӀуэрыӀу.}}
====[И]гу пэщыху====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get plenty, until you become tired of it.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вдоволь, пока не надоест.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      А тӀур [зэныбжьэгъуитӀыр] куэд щӀауэ зэрылъэгъуатэкъыми, нобэ ягу пэщыху псэлъащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. ӀуэрыӀу.}}
====Гу пцӀанагъэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} soft-heartedness; responsiveness, sensitivity.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечность; отзывчивость, чуткость.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Пщы ерухэм гу пцӀанагъэ дэнэ ящыбгъуэтынт. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. А.}}
====Гу пцӀанэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} soft-hearted, responsive, sensitive
{{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечный; отзывчивый, чуткий.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Хьэуэ, Хьэжрэт гу пцӀанэ кӀуэцӀылъщ, хьэрэмыгъэ игу илъкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
      Анэм игу пцӀанэр бын псоми я зэхуэдэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
====Гу пӀащӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} heartfelt, sincere.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сердечный, душевный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Хэти ещӀэ цӀыхубзыр зэрынэхъ гу пӀащӀэр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Игу темыхуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not tolerate, not bear, not like sb or sth very much
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не терпеть, очень не любить, не переносить кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      — Сыту сыделэ, ярэби? Сыту ахьмакъыу сыкъыщӀэкӀа, — жиӀэу Рахьим къыщыщӀар игу техуэртэкъым. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
      И лъэпкъым тхыгъэ зэримыӀэр ПащӀэм игу техуакъым. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}}
====Игу техуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} endure, bear, tolerate sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} терпеть, выносить кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Абы [хъыджэбзым) къыдищӀа икӀагъэр сыткӀэ лӀым игу техуэн? ЩӀалэ нэхур уэсэпс хыхьэу Нанэ и гум ар техуэн! {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}}
====[И]гу фӀы хуэщӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} comfort sb, console sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} утешить кого-л.: приласкать кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Анэм нысэм и гур фӀы хуищӀырт, щӀалэр зы илъэс закъуэ лажьэмэ, къалэм Ӏэпхъуэным хущӀигъэплъырт. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
====Гу хуэкӀуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to feel affection for sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать расположение к кому-чему-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу хуэщӀын====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} choose sb by your heart’s desire, by the will of our heart
{{псалъафэ-урысыбзэ}} избрать кого-л. по воле сердца
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} conceive, plan
{{псалъафэ-урысыбзэ}} задумать.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Назир.. зыгуэр къэхъужыкъуэмэ, кӀэрахъуэм зэрыпхъуэным гу хуищӀащ.  {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
====Гу хьэлэл====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} kind-hearted, good-natured..
{{псалъафэ-урысыбзэ}} добросердечный, добродушный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Хьымыщ гу хьэлэлти.. арэзы хъуащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}}
====Гу хьэлэлыгъэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} kindness, mellowness
{{псалъафэ-урысыбзэ}} добросердечность.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Мадинэ и гъащӀэр, а цӀыхубз хейм и гу хьэлэлыгъэр нэрылъагъу къэзыщӀ Ӏуэхугъуэхэр пьесэм къыщыгъэнэӀуащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Гу щабагъ(э)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} kindness, soft-heartedness
{{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечие.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Васильевнэ и гу щабагъэм, и хьэлэлагъэм сэ занщӀэу сыкъигъэхэшэжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}}
====Гу щабэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} kind, soft-hearted, mellow
{{псалъафэ-урысыбзэ}} мягкосердечный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Думэсарэ гу щабэм и нэпе къекӀуэрт ЛутӀэ и кӀуэдыкӀам и гугъу щащӀкӀэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
      Локъан гущэм хэлъ сабийм щхьэщыхьэри гу щабэу Ӏуплъащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}}
====Гу щыхуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} enjoy sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} насладиться кем-чем-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Абы Мэжид еплъынкӀэ гу щихуащ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}}
      Ди хьэщӀэхэр тӀэкӀу тхущыӀакъым, гу ящыдмыхуэу тфӀэкӀуэжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}}
====Гу щӀыӀагъэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} callousness, indifference.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} чёрствость, равнодушие.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Уи гу щӀыӀагъэм, уи хьэлым ди лъагъуныгъэр екъутэ. {{автор|kbd|имяавтора=Хъ. С.}}
====Гу щӀыӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} callous, indifferent, soulless
{{псалъафэ-урысыбзэ}} чёрствый, бездушный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Уэ гу щӀыӀэм пхуэфэщэнущ лъагъуныгъэу сэ пхузиӀэр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
====Гу щӀыӀэ кӀуэцӀылъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be unresponsive, indifferent.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть неотзывчивым, равнодушным.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу ӀэфӀ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} kind-hearted; soft-hearted.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} добросердечный; мягкосердечный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу ӀэфӀагъ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} kindness, warmth of heart.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} добросердечность, душевная теплота.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу Ӏув====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} an unfeeling heart.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} бесчувственное сердце.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ГущӀэгъуншэу гу Ӏувыжьхэм я гум еуэу усэ итхт [усакӀуэм]. {{автор|kbd|имяавтора=Гъу. Хъу.}}
====ГукӀэ жыӀэн====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} notice sth about yourself-L.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} отметить про себя что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} read sth by heart.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} читать что-л. наизусть.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ГукӀэ зэгъэзэхуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} figure sth out in your head.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} прикинуть в уме.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Хэт джэд къритами къримытами, хэт мэл иукӀын и гум пыкӀами пымыкӀами гукӀэ зэригъэзахуэрт Долэт. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====ГукӀэ зэгъэщӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} learn by heart
{{псалъафэ-урысыбзэ}} выучить наизусть.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ГукӀэ щӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} know sth by heart
{{псалъафэ-урысыбзэ}} знать наизусть.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум дэгъэлъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember (about sth unpleasant, offensive)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} помнить (о чём-л. неприятном, обидном).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум дэгъэхуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} bear, endure (resentment).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} снести, стерпеть (обиду).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум дэмыхуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not be able to bear, to endure (an offense)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не стерпеть, не перенести (обиду).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум дэхуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} tolerate someone.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} терпеть кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум дыхьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to please sb, make sb like you
{{псалъафэ-урысыбзэ}} понравиться кому-л., прийтись по душе кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум ежэлӀэн====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a severe heartache
{{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать острую сердечную боль
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth hurtful or offensive close to one’s heart.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} принять нечто обидное близко к сердцу.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум емыӀун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} sth the soul does not accept.
         Гум емыӀун псалъэ. A word that the soul cannot accept.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} то, что душа не принимает.
         Гум емыӀун псалъэ. Слово, которе душа не принимает.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Гум емыӀун псалъэ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум еуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to hurt or offend sb badly.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать кому-л. больно, сильно обидеть кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум ешыкъылӀэн====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel intense pain
{{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать сильную боль
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth offensive very personally.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} принять очень близко к сердцу что-л. обидное.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум жьы дегъэхун====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} let sb breathe freely
{{псалъафэ-урысыбзэ}} дать кому-л. вздохнуть свободно
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} bring spiritual relief to sb (with a word or an act).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} принести кому-л. душевное облегчение (словом, поступком).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум жьы дихужын (дихун)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} breathe a sigh of relief, feel spiritual relief.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} облегчённо вздохнуть, почувствовать душевное облегчение.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум зэпхидзын====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel intense pain
{{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать сильную боль
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth offensive very personally.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} принять очень близко к сердцу что-л. обидное.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[Я] гум зэхуилъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} keep sth about each other in your memory or heart; keep one another other in each other’s heart
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сохранить в памяти, в сердце что-л. друг о друге; держать друг на друга сердце.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Хьэмидрэ НэфӀыцӀэрэ я гум зэхуилът зэрызэфӀэнар. {{автор|kbd|имяавтора=Хъ. С.}}
====Гум зегъэгъэзэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to disgust someone.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} опротиветь кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум зегъэгъэпсэхун====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} let sb breathe freely
{{псалъафэ-урысыбзэ}} дать кому-л. вздохнуть свободно
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} bring spiritual relief to sb (with a word or an act).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} принести кому-л. душевное облегчение (словом, поступком).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум зигъэнщӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be satisfied, be happy with sth.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} насытиться, удовлетвориться чем-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум зиукъуэдиижын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to breathe a sigh of relief, feel relieved.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} облегчённо вздохнуть, почувствовать облегчение.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум зихузын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel heartache, (about a state of anxiety, longing, sadness).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце щемит, болит, ноет (о состоянии тревоги, тоски, грусти).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум зишхыхьыжыи====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be angry, annoyed
{{псалъафэ-урысыбзэ}} злиться, досадовать.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум зызэридзэкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to be disappointed or disillusioned in someone.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} разочароваться в ком-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум игъэлъын====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember, not forged sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} помнить, не забывать кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} think sth in secret.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь тайную мысль.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум игъэткӀухьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience sth in one’s soul.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пережить что-л. в душе.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум игъэхужын (игъэхун)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} forget sth, erase sth from your memory.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} забыть, изгладить из памяти.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум илъхьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} plan, come up with an idea.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} задумать что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум илъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} помнить о ком-чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум имыдэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not to accept sb or sth in one’s soul.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не принимать душой кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум имыкӀыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} impress yourself on sb’s soul
{{псалъафэ-урысыбзэ}} запасть в душу кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум имыхуж (имыкӀыж)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} unforgettable, memorable, indelible
{{псалъафэ-урысыбзэ}} незабываемый, незабвенный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум иримыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not like, not find pleasant
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не прийтись по душе, не понравиться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум ирихьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} like, find pleasant
{{псалъафэ-урысыбзэ}} прийтись по душе, понравиться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 81
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|Тхылъылъэр &lt;b&gt;сигу ирихьащ&lt;/b&gt;. || Ранец &lt;b&gt;мне понравился&lt;/b&gt;. || &lt;b&gt;I liked&lt;/b&gt; the book bag.
|-
! !! !! нап. 101
|-
|| Кэлэмэт &lt;b&gt;фигу ирихьрэ&lt;/b&gt;?|| Каламат &lt;b&gt;вам нравится&lt;/b&gt;?|| &lt;b&gt;Do you like&lt;/b&gt; Kalmat?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
====Гум иубыдэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember, recollect sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} запомнить что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум ихужын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} forget sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} забыть кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум ихун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} forget sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} забыть кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум ищӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to anticipate sth.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} предчувствовать что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум къэгъэкӀыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember or recall sb or sth.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} припомнить кого-что-л.; вспомнить о ком-чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум къэкӀыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вспомнить о чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум къэкӀын====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} long for sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} истосковаться по кому-чему-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} think of sth; come up with sth; have an idea
{{псалъафэ-урысыбзэ}} додуматься до чего-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум къэмыкӀыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} forget, lose sight of.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} забыть, упустить из виду.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум къэмыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not guess or think of think; not come to mind
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не догадаться; не прийти в голову.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум къеуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} regret, worry about sth.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} жалеть, переживать о чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Иджыри хъыджэбз цӀыкӀу къакӀуэртэкъыми, ар егъэджакӀуэхэм ягу къеуэрт. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}}
====Гум къеӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} regret, worry about sth.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} жалеть, переживать о чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Си гум къеӀэм узыр е сыпӀыщӀэм, сыщылъыхъуэрт гущӀэгъу сэ уи деж. {{автор|kbd|имяавтора=Б. Ф.}}
====Гум къигъэнэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} try to remember sb or sth for a long time.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} постараться запомнить надолго кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум къидзэкъыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} by chance say what the other person is thinking.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} невзначай высказать то, о чем думает другой.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум кышэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} stay in one’s memory, be remembered forever
{{псалъафэ-урысыбзэ}} остаться в памяти, запомниться навсегда.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум къинэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be etched or engraved in one’s memory.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} запечатлеться в памяти, врезаться в память.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум къипсэлъыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} by chance say what the other person is thinking.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} невзначай высказать то, о чем думает другой.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум къихын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take off the top of your head, take out of thin air, make up sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} взять с потолка.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум къихьэн====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} think about sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} подумать о ком-чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} wish for sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пожелать что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум къишхыдыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} by chance say what the other person is thinking.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} невзначай высказать то, о чем думает другой.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум къищтэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be to sb’s liking (about sb or sth)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть по сердцу (о ком-чём-л.)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум къищхьэрыуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take it into your head.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} взбрести в голову.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум къищӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} guess sth with your heart
{{псалъафэ-урысыбзэ}} угадать сердцем что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум кърихур====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} sth not to one’s liking.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} то, что не по душе.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум къыдэжеижын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вспомнить о чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] гум къыдэжеин====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have the desire to say sth.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти — о желании высказать что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум къыдридзеин====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вспомнить о чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Фызым бжэр Ӏухауэ къызэригъэнар и гум къыдридзейри игъэзэжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
====[И] гум къыдрихьеин====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have the desire to say sth.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти — о желании высказать что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум къыдрихьеяр жыӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} pour out your heart, say sth painful.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} излить душу, высказать что-л. наболевшее.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум къыпылъэдэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} want or wish for sth badly.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно захотеть, пожелать что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Мыщэ бзаджэжьым фо ишхыну игу къыпылъэдат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
====Гум къытегъуэлъхьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be annoying, obnoxious.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть надоедливым, несносным.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум къыщӀитхъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} regret sth with all your heart
{{псалъафэ-урысыбзэ}} всей душой жалеть о чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Уи гум сыкъыщӀитхъыу, сэ си псэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
      ГъащӀэ ӀэфӀыр сигу къыщӀитхъыурэ.. чищэм сокӀуэдыкӀ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Сов. Къэб. и ӀуэрыӀу.}}
====Гум нэмысын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not please, not be pleasing to sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не понравиться, не прийтись по душе кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум пэщыху====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} enough, until you get tired of it.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вдоволь, пока не надоест.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум пхыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be to one’s liking, accept sth with all one’s heart.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} прийтись по душе, принять что-л. всем сердцем.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум пыкӀ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever amount you can spare
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сколько не жалко.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум пыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to sacrifice sb or sth, not begrudge sb sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пожертвовать кем-чем-л., не пожалеть кого-чего-л. для кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум пымыкӀын====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not begrudge sb sth.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пожалеть кого-что-л. для кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s soul does’t accept sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} душа не принимает.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЦӀыху Ӏувыр шум нэкӀэ докӀуатэ, зэбгрыкӀыжын я гум пымыкӀыу.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Гум тегъэхуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to endure, tolerate, stand or bear sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} стерпеть, снести что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЛутӀэми и гум тригъахуэрт. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====Гум тегъуэлъхьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be annoying, obnoxious.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть надоедливым, несносным.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      УнэмыкӀуэу зэхэсхати, Си гум мывэу тегъуэлъхьат. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}}
====Гум телъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} remember sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} помнить о ком-чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Зэ лъагъуныгъэ гуащӀэм зи гур къиуӀам ар мыхъуж дамыгъэу и гум телъщ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}}
====Гум темыхуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not tolerate, not bear, not like sb or sth very much
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не терпеть, очень не любить, не переносить кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Ди пашэфӀыр Андемыркъанти, уэркъыжьхэм я гум темыхуэт. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. А. }}
====Гум тефыщӀыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} irritate, be annoying (about a noise, conversation, etc.)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} раздражать (о шуме, разговоре и т. п.).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Пшагъуэм хэкӀуэдэжа иужькӀи, и дыхьэшх макъыр хьэмыпӀэм къинауэ Жыбэ и тхьэкӀумэм итащ, хьэ зэрышхыу и гум тефыщӀыхьу. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Т.}}
====Гум тешхыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} irritate, be annoying (about a noise, conversation, etc.)
         Сабийхэм я зэрыгъэкӀий макъыр лӀыжьым и гум тошхыхь. The crying of the children irritates the old man.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} раздражать (о шуме, разговоре и т. п.).
         Сабийхэм я зэрыгъэкӀий макъыр лӀыжьым и гум тошхыхь. Плач детей раздражает старика.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Сабийхэм я зэрыгъэкӀий макъыр лӀыжьым и гум тошхыхь.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум хагъуэ хегъэдзэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} disturb sb’s soul; cause resentment
{{псалъафэ-урысыбзэ}} бередить душу кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум хэгъэлъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} keep in your soul, in your heart, in your memory.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} хранить в душе, в сердце, в памяти.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум хэлъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have an intention
{{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь намерение.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум хэпщӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} leave a lasting impression on sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} запасть в душу.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум хидзэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth to heart
{{псалъафэ-урысыбзэ}} принять близко к сердцу.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум хыхьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} resonate with sb, be heartfelt
         Уэрэдыр гуапэу, гум хыхьэу, жыӀэн. Sing a heartfelt song
{{псалъафэ-урысыбзэ}} брать за душу.
         Уэрэдыр гуапэу, гум хыхьэу, жыӀэн. Петь берущую за душу песню
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Уэрэдыр гуапэу, гум хыхьэу, жыӀэн.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум хуилъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} harbour in one’s soul (resentment, anger, etc.).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} затаить в душе (обиду, злобу и т. п.).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      [Къэзмай:] Уэ уи псалъэм уебакъуэри Фаризэт тӀуанэ тепщӀащ. ИтӀани сигу хьэрэмыгъэ пхуилъкъым. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====Гум щызу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to one’s heart's content.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вволю.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум щыщӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry in one’s soul; re-live in one’s soul
{{псалъафэ-урысыбзэ}} переживать в душе.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      НуркӀэ блэуэ щыта.. бзийхэр зэхэуэжарэ щӀым хэлъу щалъагъукӀэ, сыт хуэдиз абыхэм я гум щыщӀэнур? {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}}
      Абы [пщащэм] и гум Ӏэджэ щощӀэ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}}
====Гум щӀэжьэуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} resonate with sb, be heartfelt
         КъуакӀэм зы мэ дахэ къыдехри, гум щӀожьауэ.There was a beautiful ordour in the ravine that resonated in one’s heart.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} брать за душу.
         КъуакӀэм зы мэ дахэ къыдехри, гум щӀожьауэ. В ложбине был приятный запах, берущий за душу.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      КъуакӀэм зы мэ дахэ къыдехри, гум щӀожьауэ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум щӀыхьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} very upset, saddened.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно огорчиться, опечалиться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Абыхэм [цӀыхухэм] апхуэдизкӀэ ягу щӀыхьат къэхъуари, псори гъыным хуэдэт. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}}
====Гум Ӏэпимыхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s soul won’t accept sth (about sth)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} душа не принимает (о чём-л.)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гум ӀэфӀу кышэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} remain in one’s soul as a pleasant memory (about sb or sth)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} остаться в душе как доброе воспоминание (о ком-чём-л.).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гуми псэми къыбгъэдэкӀыу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} from the heart, from the soul.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} от души, от чистого сердца.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур бэгын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get angry
{{псалъафэ-урысыбзэ}} гневаться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур бэмпӀэн====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} suffocate from the sultry air
{{псалъафэ-урысыбзэ}} задыхаться от духоты
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} resent sth; be indignant about sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} негодовать.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур бгъэдэкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be disgusted with sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать отвращение к кому-чему-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур бгъэдэмыхьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have no heart to do sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} душа не лежит к кому-чему-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур гъэбэгын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} rattle, shake sb’s nerves; get on sb’s nerbs
{{псалъафэ-урысыбзэ}} трепать, мотать нервы кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур гъэбыдэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be strong in spirit.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} крепиться духом.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур гъэжьэуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} rattle, shake sb’s nerves; get on sb’s nerbs
{{псалъафэ-урысыбзэ}} трепать, мотать нервы кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур гъэзэгъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm sb down with your actions or deed
{{псалъафэ-урысыбзэ}} своим действием, поступком успокоить кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур гъэлынцӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} make sb angry or nervous.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} злить, нервировать кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур гъэтӀысын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm sb down with your actions or deed
{{псалъафэ-урысыбзэ}} своим действием, поступком успокоить кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур гъэтӀысу псэлъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm sb down with one’s words.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоить кого-л. словом.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур гъэуфӀыцӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} wear out sb’s soul
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вымотать душу кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур гъэфӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} expect sth good
{{псалъафэ-урысыбзэ}} настраивать себя на хорошее.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур гъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry about sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} тревожиться, беспокоиться о ком-чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур дзапэкӀэ Ӏыгъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience anxiety or fear
{{псалъафэ-урысыбзэ}} находиться в тревоге, страхе.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур етауэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} with soul, from the soul
{{псалъафэ-урысыбзэ}} с душой.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур еупӀэхыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down-about the heart.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоиться — о сердце.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Уэрэдым и гъусэу гупсысэ дахэхэм дахьэха гур еупӀэхыжащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}}
====Гур жан хъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} start being in a good mood; have fun
{{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти в хорошее настроение, развеселиться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур жэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to mind
{{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти на ум.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур зэбгъэдэкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} grow cold to each other; grow apart; become estranged
{{псалъафэ-урысыбзэ}} охладеть друг к другу.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур зэбгъэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be dissatisfied with yourself.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть недовольным собой.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур зэбгъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} resent each other.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обидеться друг на друга.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур зэгуэпын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be nervous, be uneasy
{{псалъафэ-урысыбзэ}} нервничать.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур зэгуэудын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be indignant, angry
{{псалъафэ-урысыбзэ}} негодовать, злиться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур зэгъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be satisfied with sth.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} удовлетвориться чем-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Лу и гур зэгъат, арщхьэкӀэ жей жыхуаӀэр ищӀэркъым. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====[Я] гур зэкӀэрыпщӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} grow spiritually closer to each other, be soulmates
{{псалъафэ-урысыбзэ}} духовно сблизиться друг с другом, жить душа в душу.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур зэкӀуэкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be filled with anger.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} наполниться гневом.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ТӀасэ, уэ пхуэдэ къопсалъэмэ, щхьэ уи гур Ӏэлу зэкӀуэкӀрэ? {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
      Хъаным и залымыгъэр щилъагъум, щӀалэм и гур зэкӀуэкӀащ, ар имыгъэгъуну мурад ищӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
====Гур зэкӀуэцӀычын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have one’s heart torn with anger
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце разрывается от гнева.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] гур зэпхрилыгъукӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to pierce the soul (for example, about unpleasant news).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пронзить душу (напр. о неприятном известии).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур зэпыщӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} wear out the soul.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вымотать душу.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Машинэр гъуэгум щыкъутэри хуэмыщӀыжурэ шофёрыр гугъу дехъащ, и гур зэпищӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
====Гур зэрыгъуэтыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to your senses from fear
{{псалъафэ-урысыбзэ}} опомниться от страха
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] гур зэрышхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get angry, upset
{{псалъафэ-урысыбзэ}} злиться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Инал Мэтхъэныр щилъагъум, занщӀэу къытехьащ, и гур зэрышхыу къыщӀидзащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====[И] гур зэхэзеуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience excitement, anxiety.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать волнение, беспокойство.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ФуӀэд апхуэдизкӀэ и гур зэхэзеуэщи, зыри и тхьэкӀумэм къихьэжыркъым. {{автор|kbd|имяавтора=У. А.}}
====Гур зэщыуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be exhausted, lose mental fortitude
{{псалъафэ-урысыбзэ}} измучиться, лишиться душевных сил.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЦӀыхум игу зэщыуар гуащӀэдэкӀым хуэдэу зыгъэхъужыф дунейм теткъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
      Сигу зэщыуащ, афӀэкӀа схулъэкӀыжыркъым. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}}
====Гур зэӀыхьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience nausea, become ill.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать чувство тошноты, становиться дурно.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур зелъэтэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel one’s heart beat.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ощущать сердцебиение.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур икӀын====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} with a sinking hear
{{псалъафэ-урысыбзэ}} с замиранием сердца.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      И гур икӀауэ щӀалэ щылъым зыхуегъэщхъ Нажмудин.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be greedy, insatiable.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть жадным, ненасытным.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур итхьэкъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be fascinated with sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} очароваться кем-чем-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] гур итхьэщӀыкӀащ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} pure-hearted, sincere, candid, wholehearted
{{псалъафэ-урысыбзэ}} чистосердечный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур иубыдыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} [my] heart skipped a beat.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце замерло.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЦӀыхухэр фӀыкӀэ къызэрыхуэмыкӀуар фызабэ тхьэмыщкӀэм къищӀэри жимыӀэфӀауэ и жьэр зэщӀэнащ, и гур ириубыдыкӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}}
====Гур иудын====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} put sb down
{{псалъафэ-урысыбзэ}} морально подавлять кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} scare someone.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} напугать кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур иуфӀыцӀыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} [my] soul is exhausted
{{псалъафэ-урысыбзэ}} душа измучилась, истомилась.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур ихын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} scare, frighten someone.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} испугать кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур кӀэзызын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} tremble, feel fear.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} трепетать, испытывать страх.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур кӀэрыпщӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become fond of sb or sth, become attached to sb or sth.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} привязаться к кому-чему-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      А пщыхьэшхьэм Исуф и гур нэхъри кӀэрыпщӀащ щӀалэ сырыхум. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Гур кӀуэдын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose heart, courage
{{псалъафэ-урысыбзэ}} упасть духом.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Гур кӀуэдмэ, шыр жэркъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
      Хьэмид дыгъужьхэр къыщилъагъум, нэхъри и гур кӀуэдащ. {{автор|kbd|имяавтора=Хъ. С.}}
====Гур къэжанын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel slightly intoxicated, tipsy
{{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать лёгкое опьянение.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Зыбжанэрэ фадэбжьэ къаӀэта иужь, псоми я гур къэжанащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Гур къэлыбын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel very angry, be furious
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно разгневаться, разъяриться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур къэплъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in a heated state, be angry
{{псалъафэ-урысыбзэ}} разгорячиться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур къэтхьэкъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} win sb's heart, win sb’s love
{{псалъафэ-урысыбзэ}} покорить чьё-л. сердце, завоевать чью-л. симпатию.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] гур къэхуэбэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} warm one’s heart.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} потеплеть на душе.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур къэхьэхун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} win sb's heart, win sb’s affection
{{псалъафэ-урысыбзэ}} покорить чьё-л. сердце, завоевать чью-л. симпатию.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур къэчэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get angry, upset
{{псалъафэ-урысыбзэ}} злиться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] гур къебгъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} judge or condemn sb in your soul.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} в душе осуждать кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур къекӀуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel sick; throw up.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать себя дурно; стошнить.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] гур къеуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} beat - about one’s heart.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} биться, стучать — о сердце.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур къигузэвыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become worked up-about the heart.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} растревожиться — о сердце.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Си гур къигузэвыкӀыу икӀи шынагъэ хэлъу сыпэплъэрт.. нэху щыным. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Гур къигуфӀыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} enjoy sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} радоваться кому-чему-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур къигъэлъэтын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} make one’s heart flutter.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} заставить затрепетать сердце.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур къигъыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} [one’s] soul weeps
{{псалъафэ-урысыбзэ}} душа плачет.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЩхьэкӀуэ щыхъури гур къигъыкӀыу.. увыжащ. {{автор|kbd|имяавтора=Гъу. Хъу.}}
====Гур къидыхьэшхыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} laugh in one’s soul
{{псалъафэ-урысыбзэ}} в душе смеяться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Софят и гур къодыхьэшхыкӀ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}}
====Гур къикӀэзызыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} my heart fluttered.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце затрепетало.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      [Уэсмэн] и гур гупсысэмрэ щӀыӀэмрэ яубыдауэ къикӀэзызыкӀырт. {{автор|kbd|имяавтора=Д. М.}}
      [Пщащэм:] Сэ сыкъэщтауэ си гур къокӀэзызыкӀ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Гур къикъуэлъыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be enraged, be furious
{{псалъафэ-урысыбзэ}} разъяриться, прийти в ярость.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур къилъэтын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} with trepidation, with a sinking heart.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} с трепетом, с замиранием сердца.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] гур къитхьэщӀыкӀауэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} with a light heart.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} с лёгким сердцем.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] гур [шхыным] къиуӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel full (from eating fatty foods).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ощущение сытости (от жирной пищи).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур къихьэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to one’s senses
{{псалъафэ-урысыбзэ}} опомниться, прийти в себя.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур къыдэвеин====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} boil (from indignation or anger).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вскипеть (от возмущения; гнева).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур къыдэжын====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel healthy
{{псалъафэ-урысыбзэ}} чувствовать себя здоровым
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Си&lt;b&gt;гу&lt;/b&gt; къыдэжыркъым. || Мне &lt;b&gt;нездоровится&lt;/b&gt;. || I&lt;b&gt;’m not feeling well&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in a good mood, be in good spirits
{{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь хорошее настроение; быть в хорошем расположении духа.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур къыдэмыжын====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel unwell
{{псалъафэ-урысыбзэ}} чувствовать недомогание
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Сыт лъандэрэ уи&lt;b&gt;гу&lt;/b&gt; къыдэмыжрэ? || Когда ты (вы) &lt;b&gt;почувствовал(—и) себя плохо&lt;/b&gt;? || When did you &lt;b&gt;start feeling unwell&lt;/b&gt;?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not be in the mood for sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не иметь настроения.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур къызэрыгъуэтыжын====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to one’s senses from fear
{{псалъафэ-урысыбзэ}} опомниться от страха
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} cheer up, perk up
{{псалъафэ-урысыбзэ}} воспрянуть духом.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      — Уи закъуэ дэнэ укӀуэрэ? — жиӀащ Хьэмид, и гур къызэрыгъуэтыжри.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Гу. и у.}}
====Гур къызэрыдэхьеин====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel very sick.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать сильную тошноту.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Айшэт.. и гур къызэрыдэхьеярэ зырикӀ жимыӀэжыфу дакъикъэ хуэдиз щыта нэужь, псалъэр къыжьэдэууэ къригъэжьащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Н. и у.}}
====Гур къызэфӀэзэрыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel upset, saddened.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} расстроиться, опечалиться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур къызэӀыхьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel very sick.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать сильную тошноту.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур къыхэдзэкъыкӀын (къыхэпыджыкӀын)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} appear, start to feel - about heart pain.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} появиться — о боли в сердце.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур къыхэуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel a shart pang (of the heart)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} кольнуть в сердце.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур къыщӀиубыдэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} satisfy one’s hunger, eat one’s fill
{{псалъафэ-урысыбзэ}} утолить [пищей] чувство голода.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур къутэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} [my] heart breaks.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце разрывается.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур лынцӀын====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get nervous
{{псалъафэ-урысыбзэ}} нервничать
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be angry, upset
{{псалъафэ-урысыбзэ}} злиться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур ныкъуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be worried or disturbed about sth, because of sth or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} беспокоиться, тревожиться о ком-чём-л., из-за кого-чего-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] гур пикъузыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} shrink – about the heart
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сжиматься — о сердце.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЩӀалэ цӀыкӀур гузавэри и гур пикъузыкӀащ: — НэгъуэщӀ мыхъуми мыр симыгъусэгъащэрэт, — егупсысащ ар. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Гур плъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} seething with anger.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} кипеть от гнева.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Нэщхъейт цӀыхухэр, ящымыгъупщэжын фэбжь къатехуат, бампӀэрт, я гур плъырт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
====Гур пхъэн (хуэпхъэн)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} seek, strive, pursue sth, aspire to sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} рваться душой, стремиться к кому-чему-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Адыгэр шыбгым техутамэ, уафэм щыхуарзэ бгъэм дэджэгуну и гур мапхъэ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}}
      Езы щӀалэхэр зауэм кӀуэну я гур пхъэуэ къуажэм дэсащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
====Гур пыткӀукӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry too much, be greatly disturbed
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно переживать.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Абы [щӀалэ цӀыкӀум] и гур ӀэфӀу пыткӀукӀыу пэплъэрт егъэджакӀуэм жиӀэнум. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
      Гузавэу и гур пыткӀукӀ пэтми, Назир зигъэбыдауэ мэпсалъэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Гур пымэхыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel hunger
{{псалъафэ-урысыбзэ}} почувствовать голод.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур пыхун====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel acute hunger
{{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать острое чувство голода
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be totally exhausted.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} валиться с ног от усталости.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур пыӀэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down.`
{{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоиться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур пыӀэн (мыпыӀэн)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s heart has calmed down (has not calmed down).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце успокоилось (не успокоилось).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Иджы си гум пыӀэн имыдэ, къыпщӀогупсыс. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Гур тегъэзэгъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience a sense of gloating (because of doing or saying sth unpleasant to someone).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} испытать чувство злорадства (сделав или высказав кому-л. что-л. неприятное).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур тезэгъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel malevolence
{{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать чувство злорадства.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур тегъэпщэхэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience a sense of gloating (because of doing or saying sth unpleasant to someone).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} испытать чувство злорадства (сделав или высказав кому-л. что-л. неприятное).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур тегъэупщӀыӀуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take out your anger on sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обрушить свой гнев на кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      — Сыт уи псалъэ цӀыхухъу Ӏуэхум къыщӀыхэпӀур? —жиӀащ Къасым, игу къэплъар фызыжьым тригъэупщӀыӀуэным хуэпӀащӀэу. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
====Гур тепщэхэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel malevolence
{{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать чувство злорадства.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Елдар и адэр Щэрдан Берд зэрыӀэщӀэкӀуадэ лъандэрэ гужьгъэжь хуиӀэти, иджы и гур тепщэхащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====Гур тепыӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s heart has calmed down.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сердце успокоилось.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Залинэ и гур нэхъ тепыӀат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====И гур ткӀун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience emotional excitement.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать душевное волнение.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Си гум хуабагъэ гуэрхэр къеуэлӀати, псэм фӀэфӀу ткӀурт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Гур тхьэкъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} win sb's heart, win sb’s love
{{псалъафэ-урысыбзэ}} покорить чьё-л. сердце, завоевать чью-л. симпатию.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      А пщащэм си гур итхьэкъуащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
====Гур тыншыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to find peace of mind, to feel relief.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обрести душевный покой, почувствовать облегчение.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур тӀысыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоиться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур узын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hurt, be sick – about one heart
{{псалъафэ-урысыбзэ}} болеть — о сердце.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      УсакӀуэм [ПащӀэ Бэчмырзэ) и гур узырт ди щӀыпӀэ дахэм хьэзаб зэрытелъым щхьэкӀэ. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}}
====[И] гур уфӀыцӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be exhausted.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} измучиться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Си гум и зы ныкъуэр уэркӀэ уфӀыцӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Сов. Къэб. и ӀуэрыӀу.}}
====Гур уӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hurt sb’s soul
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ранить душу.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] гур фӀэкӀуэдын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get cold feet, be afraid to do sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} струсить.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] гур фӀы (дахэ) щӀын (хуэщӀын)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} reassure, encourage sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоить, подбодрить кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Зеиншэ хъуа унагъуэм ар [ПащӀэ Бэчмырзэ] ихьэрти фызым и гур фӀы хуищӀырт. {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}}
====Гур фӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in a good mood, in good spirits
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в духе, в хорошем расположении духа.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур хэгъэхъуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} fill sb's heart with joy.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} наполнить радостью чьё-л. сердце.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур хэгъэщӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} grieve, to offend someone.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} опечалить, обидеть кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур хэхъуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be spirtually uplifted; to be filled with joy - about one’s heart.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} испытать душевный подъём; радостью наполниться — о сердце.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      УэркӀэ си гур хэхъуэм къыщымынэ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}}
      ХьэкумыщӀым и гур хэхъуэу кӀэлъоплъ ежьэжа щӀалэм. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[И] гур хэщӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience profound grief
{{псалъафэ-урысыбзэ}} испытать тяжкое горе.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Хъыбар имыӀэм и щӀалэм, Мычэму хощӀыр анэгур. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
      Сихьэхуакъым сэ уи фэрыщӀ хабзэм, КъухьэпӀэжь, услъагъури сигу хэщӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}}
====Гур хыхьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be to sb’s liking (about work), get carried away with sth (for example, work).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть по душе (о работе), увлечься чем-л. (напр. работой).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур хуэбгъэн====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a great desire for sth.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь большое стремление к чему-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel strongly attracted to sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать сильное влечение к кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Хьэсин и гури и псэри Фаризэт хуобгъэр.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Лъэб.}}
====Гур хуэгъэтӀылъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be infatuated with, be attracted to someone.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} проникнуться, расположиться к кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Хъыджэбзым лӀыжьым и гур хуегъэтӀылъ, жиӀэхэм йодаӀуэ. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. Хь.}}
====Гур хуэгъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry, be concerned about sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} волноваться, переживать из-за кого-чего-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур хуэзэгъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be happy or satisfied with sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть довольным кем-чем-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур хуэкӀуэн (хуэмыкӀуэн)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be disposed towards (no be disposed towards) sb or sth, like (dislike) sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть расположенным (нерасположенным) к кому-чему-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Шху щӀыӀэ мыхъумэ, сымаджэм зыми игу хуэкӀуэртэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
====Гур хуэмыгъуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry, be concerned about sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} беспокоиться, переживать за кого-л., о ком-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур хуэныкъуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry, be concerned about sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} переживать, волноваться из-за кого-чего-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Анэм и гур зыгуэрым хуэныкъуэу, зыгуэр къэсыжыным пэплъэ хуэдэу щытщ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
====Гур хуэплъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a grudge against sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь зуб на кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Аслъэнокъуэр асыхьэтым шэхум хуэдэу фагъуэ хъуащ. — ЕмыкӀущ, — жиӀэу зишыӀами, ЛӀыжьым занщӀэу игу хуэплъащ. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. А.}}
====Гур хуэпхъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to strive for sth, to dream about sth.
         ЩӀалэм и гур еджэным хуэпхъэт. The young man dreamt about studying.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} стремиться к чему-л., мечтать о чём-л.
         ЩӀалэм и гур еджэным хуэпхъэт. Молодой человек мечтоа об учёбе.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      ЩӀалэм и гур еджэным хуэпхъэт.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур хуэуфӀыцӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be deaf to sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть глухим к кому-чему-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур хуэфӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to depend, rely on sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} положиться, понадеяться на кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур хузэӀухын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} open your soul to sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} открыть кому-л. душу.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур хьэжэпхъэжэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience a sense of anxiety, be anxious., alarmed
{{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать чувство тревоги, тревожиться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур щыгъэтӀылъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down and settle swh.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} угомониться и осесть где-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур щыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel disgust for sb or sth, hate sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать чувство отвращения к кому-чему-л., ненавидеть кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Сэ сыхуейкъым си суд щӀэкӀэр Си пщылӀхэм ялъагъуну. Ягу къысщыкӀыу.. бий схуэхъуну. {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}}
      ЩӀыкъатибл ебдзыххэр си гукъанэу Сигу пщыкӀащ, сыхъункъым сыптеплъэф. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}}
====Гур щымэхъэшэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} disdain, abhor sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} брезгать, гнушаться кем-чем-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] гур щыун====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become indifferent to, lose interest in sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} стать равнодушным, охладеть к кому-чему-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} go off sth, stop being used to being together or doing sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} отвыкнуть от кого-чего-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур щӀэгъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} pity, feel sorry for someone.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} жалеть кого-л., сострадать кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Къулейсызыгъэр псом нэхърэ нэхъ зыпкърыхьа ди анэм сигу щӀэгъурт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
      Игу щӀэгъуурэ Таужан къигъэушащ и щхьэгъусэр. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}}
====Гур щӀэмэхыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be exhausted, feel weak.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обессилеть, почувствовать слабость.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Лъагъуныгъэ мафӀэм сыкъегъэплъыр, Си гур щӀэмэхыкӀи сфӀощӀ. {{автор|kbd|имяавтора=Хьэн. А.}}
====Гур щӀэубыдэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} satisfy one’s hunger, eat one’s fill
{{псалъафэ-урысыбзэ}} утолить [пищей] чувство голода.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур щӀэузын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} pity, feel sorry for someone.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} жалеть кого-л., сострадать кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур щӀэхын====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} make one’s heart flutter
{{псалъафэ-урысыбзэ}} заставить трепетать сердце
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} weary, tired (for example, of talking). 
{{псалъафэ-урысыбзэ}} устать, утомиться (напр. от разговоров).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      — Уи псалъэ купщӀэншэм си гур щӀех, — жиӀэри лӀыр унэм щӀэкӀыжащ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ад. ӀуэрыӀу.}}
====Гур щӀэхун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be exhausted, feel weak.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обессилеть, почувствовать слабость.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур ӀэфӀ хуэхъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience a sense of gratitude, take a liking to sb.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} испытать чувство благодарности, расположения к кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гур Ӏеин====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience nausea.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} испытывать тошноту.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гурэ псэкӀэ...====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} body and soul...
{{псалъафэ-урысыбзэ}} душой и телом...
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Шорэ и гурэ и псэкӀэ щотхьу Степан Игнатьевич. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}}
====Гурэ псэкӀэ зэбгъэдэтын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to be faithful, devoted to each other in body and soul.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть верными, преданными друг другу душой и телом.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] гурэ н щхьэрэ зэбгъэжын быть====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} dissatisfied with himself.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} недовольным собой.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] гурэ [и] щхьэрэ зэтелъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be confident of yourself.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть уверенным в себе.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      — Уи гурэ уи щхьэрэ зэтелъмэ, гъусэ къысхуэхъу, дэ дызыщыщри къэпцӀыхунщ,- къыжраӀащ Мыщэ тхьэкӀумэм. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}}
====гу уз====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Гум къеуалӀэ уз.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} heart disease
{{псалъафэ-урысыбзэ}} болезнь сердца
      ЦӀыхубзым гу уз иӀэщ.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      ЦӀыхубзым гу уз иӀэщ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу уз иӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a sense of pity.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обладать чувством жалости.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу уз къэщтэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get heart disease.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} получить болезнь сердца.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу уз къегъэщтэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} cause sb to have heart disease.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вызвать у кого-л. болезнь сердца.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гу уз къыхэхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} experience an emotional trauma.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} получить душевную травму.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
Donkey-drawn cart in Tharparkar District, Sindh, Pakistan.jpg|гу
John_constable%2C_il_carro_di_fieno%2C_1821%2C_04.jpg|гу
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=gʷǝ}}: [[File:гу001гу.ogg]]
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[гу]}}
{{склоненэ}}
{{скл-Лр2|kbd|псалъэпкъ=гу}}
{{мыхьэнэ}}
#Шэрхъ щӀэту вы, шы с. ху. щӀэщӀауэ зыгуэр зэрызэрашэ.
{{щапхъэхэр}}
*Бэлацэ гум ису Лухэ я деж къыӀухьащ.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
* Гу щыкъутэ щащӀыж.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
* Гу кӀуэм гудзэ къыкӀэреуд.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
* Гур уфэрэкӀмэ, щӀалэм ягъэщ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*гу: cart, wagon, car
{{урысыбзэ}}
*гу: повозка
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====гу пкӀэлъей====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Гум илъыр къимыхун папщӀэ, и бгъуитӀым Ӏуагъэувэ пкӀэлъей.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} latticed sides of a cart
      Гу пкӀэлъей лъэныкъуэр зэпыщӀыкӀащ. The latticed sides of the cart were broken across on one side
      Гу пкӀэлъейхэр техауэ мэз макӀуэ.The lattice sides removed, the cart goes into the forest.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} решетчатые борта телеги
      Гу пкӀэлъей лъэныкъуэр зэпыщӀыкӀащ. Решетчатые борта повозки были сломаны поперек с одной стороны
      Гу пкӀэлъейхэр техауэ мэз макӀуэ. Сняв решетчатые борта, телега уезжает в лес.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Гу пкӀэлъей лъэныкъуэр зэпыщӀыкӀащ.
      Гу пкӀэлъейхэр техауэ мэз макӀуэ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>su61hvem2itlwi3u6ualxen77jmrm47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>гъуэлъын</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3237</id>
    <revision>
      <id>129816</id>
      <parentid>66003</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:56:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1814" sha1="edbws8xtoyv5wa5sl1gw5ukjbhuha9r" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ʁʷɐ'ɬǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[гъу] + -э + [лъ] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-гъуэлъын|Глагол лъэмыӏэс &quot;гъуэлъын&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Щылъ щытыкӀэм ихьэн (цӀыхур, Ӏэщыр).
{{щапхъэхэр}}
*КӀулацэ.. и анэм и ӀэлъэщӀ Ӏувыр зришэкӀри гъуэлъащ.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Гъуэлъыт&lt;/b&gt;. || &lt;b&gt;Приляг(-те)&lt;/b&gt;. || &lt;b&gt;Lie down&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*ЩӀым гъуэлъын.
*ПӀэм гъуэлъын.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*гъуэлъын: lie down swh
*ЩӀым гъуэлъын: lie down on the ground
*ПӀэм гъуэлъын: lie down on the bed
{{урысыбзэ}}
*гъуэлъын: лечь, прилечь куда-л., улечься где-л.
*ЩӀым гъуэлъын: лечь на землю.
*ПӀэм гъуэлъын: лечь на постель.
{{библиографие}}</text>
      <sha1>edbws8xtoyv5wa5sl1gw5ukjbhuha9r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>дауэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3896</id>
    <revision>
      <id>129838</id>
      <parentid>129581</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:19:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6749" sha1="qik3d22hlukfpes2a848jj2n63pcakn" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=НАРЕЧИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='dɑ:wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дау] + -э}}
{{мыхьэнэ}}
#Сыт хуэдэ щӀыкӀэу.
{{щапхъэхэр}}
*Уи выр хьэм ишхауэ, дауэ къуажэм укӀуэжыну?  {{автор|kbd|имяавтора=Акъ. З.}}
* Дауэ уэ къызэроджэр?  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class =&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 74
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| &lt;b&gt;Дауэ&lt;/b&gt; зэдэджэгурэ сабийхэр?|| &lt;b&gt;Как&lt;/b&gt; дети играют друг с другом?|| &lt;b&gt;How&lt;/b&gt; are the children playing with each other?
|-
! !! !! нап. 95
|-
|| Псыр &lt;b&gt;дауэ&lt;/b&gt; зехьэн хуей?|| &lt;b&gt;Как&lt;/b&gt; необходимо держать воду?|| &lt;b&gt;How&lt;/b&gt; should water be kept?
|-
! !! !! нап. 103
|-
|| &lt;b&gt;Дауэ&lt;/b&gt; зэрихьэрэ Цацэ и щхьэцыр? || &lt;b&gt;Какими&lt;/b&gt; держит Цаца свои волосы?|| &lt;b&gt;How&lt;/b&gt; does Tsatsa keep her hair?
|-
! !! !! нап. 107
|-
|| Чэсэм &lt;b&gt;дауэ&lt;/b&gt; елэжьа нащэм? || &lt;b&gt;Как&lt;/b&gt; Часам занималась огурцами?  || &lt;b&gt;How&lt;/b&gt; did Chasam tend the cucumbers?
|-
! !! !! нап. 109
|-
|| Фэ &lt;b&gt;дауэ&lt;/b&gt; фызэдэджэгурэ? || &lt;b&gt;Как&lt;/b&gt; вы играете вместе друг с другом?  || &lt;b&gt;How&lt;/b&gt; do you play together?
&lt;/b&gt;
|-
! !! !! нап. 110
|-
|| &lt;b&gt;Дауэ&lt;/b&gt; хэта Лъэпщ дадэр зауэм? || &lt;b&gt;Как&lt;/b&gt; Тлепш участвовал в войне.|| &lt;b&gt;How&lt;/b&gt; did Grandfather Tlepsh take part in the war.
|-
! !! !! нап. 118
|-
|| Ӏэюбрэ Уэзырмэсрэ &lt;b&gt;дауэ&lt;/b&gt; еджэрэ? || &lt;b&gt;Как&lt;/b&gt; учатся Аюб и Уазырмас? || &lt;b&gt;How&lt;/b&gt; do Ayub and Wazyrmas study?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Дауэ&lt;/b&gt; зэпхьэлӀэну мы хущхъуэр? || &lt;b&gt;Как&lt;/b&gt; принимать это лекарство? || &lt;b&gt;How&lt;/b&gt; should I take this medicine?
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Шхыным уи гур &lt;b&gt;дауэ&lt;/b&gt; хущыт? || &lt;b&gt;Какой&lt;/b&gt; у тебя аппетит? || &lt;b&gt;How’s&lt;/b&gt; your appetite?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*дауэ: how
{{урысыбзэ}}
*дауэ: как
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Дауэ ущыт?====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} How are you doing? How is your health? How are you feeling?
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Как здоровье?
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Дауэ хъуми====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} come what may! Sink or swim! Here goes!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} была не была.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Дауэ хъун?====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} Indeed? Really? Is it possible?
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Неужели?
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Дауэ шытми====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} anyhow, anyway, nevertheless, however that may be, be it as it may
{{псалъафэ-урысыбзэ}} как бы то ни было.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Дауэ ищӀыну?====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} what’s to be done? what can be done?
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Как быть?
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='dɑ:wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[дау] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=дау}}
{{мыхьэнэ}}
#Зыгуэр зэпаубыдауэ зэныкъуэкъуныгъэ, зэпсэлъэныгъэ.
#Тхьэусыхафэ.
{{щапхъэхэр}}
*Дауэм и кӀэр зауэ хъумэ, зи мыӀуэхур хокӀуадэ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
*Хъуэжэ суд пащхьэм къиувэри и дауэр жиӀащ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*дауэ: 1. dispute, litigation 2. dissatisfaction, claim
{{урысыбзэ}}
*дауэ: 1. спор; тяжба 2. недовольство, претензия
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Дауи-щхьэуи хэмылъу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} without dispute and scandal; quietly, peacefully
{{псалъафэ-урысыбзэ}} без спора и скандала; тихо, мирно.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>qik3d22hlukfpes2a848jj2n63pcakn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>егъэплъын</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5069</id>
    <revision>
      <id>129832</id>
      <parentid>102892</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:04:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1939" sha1="g54g2pnn8sgzfmn4t32txbiwmu7z1yl" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=je:ʁɐˈpɬǝn}}: [[File:е0170егъэплъын.ogg]]
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=е- + гъэ- + [плъ] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэӏ-егъэплъын|Глагол лъэӏэс &quot;егъэплъын&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#[[еплъын]] I псалъэм и каузатив.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Мыдэхьыт, уи лъынтхуэр къызэреуэм &lt;b&gt;сегъэплъыт&lt;/b&gt;. || Давайте &lt;b&gt;проверим&lt;/b&gt; пульс. || Let’s &lt;b&gt;check&lt;/b&gt; your pulse.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*егъэплъын: causative for [[еплъын]] I: 1. have or make sb look at sb or sth 2. have or make sb look at or make sure of sth 3. have or make sb look at or check the readiness of sth.
{{урысыбзэ}}
*егъэплъын: каузатив к [[еплъын]] I: 1. заставить посмотреть, взглянуть на кого-что-л. 2. заставить посмотреть, увидеть, убедиться 3. заставить посмотреть, проверить готовность чего-л.
{{библиографие}}</text>
      <sha1>g54g2pnn8sgzfmn4t32txbiwmu7z1yl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129833</id>
      <parentid>129832</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:06:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1954" sha1="dgi422lrw0chn3pmit1wh0r3tw3z5n3" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=je:ʁɐˈpɬǝn}}: [[File:е0170егъэплъын.ogg]]
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=е- + гъэ- + [плъ] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэӏ-егъэплъын|Глагол лъэӏэс &quot;егъэплъын&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#[[еплъын]] I псалъэм и каузатив.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Мыдэхьыт, уи лъынтхуэр къызэреуэм &lt;b&gt;сегъэплъыт&lt;/b&gt;. || Давайте &lt;b&gt;проверим&lt;/b&gt; пульс. || Let’s &lt;b&gt;check&lt;/b&gt; your pulse.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*егъэплъын: causative for [[еплъын]] I: 1. have, make or let sb look at sb or sth 2. have, make or let sb look at or make sure of sth 3. have, make or let sb look at or check the readiness of sth.
{{урысыбзэ}}
*егъэплъын: каузатив к [[еплъын]] I: 1. заставить посмотреть, взглянуть на кого-что-л. 2. заставить посмотреть, увидеть, убедиться 3. заставить посмотреть, проверить готовность чего-л.
{{библиографие}}</text>
      <sha1>dgi422lrw0chn3pmit1wh0r3tw3z5n3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>егъэхын</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5129</id>
    <revision>
      <id>129808</id>
      <parentid>102946</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:35:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2735" sha1="6g8cuhxdxiz5mutnjde3057zzxqgym8" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=je:ʁɐˈxǝn}}: [[File:е0220егъэхын.ogg]]
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=е- + гъэ- + [х] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэӏ-егъэхын|Глагол лъэӏэс &quot;егъэхын&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#[[ехын]] I псалъэм и каузатив.
#Джийм, тэмакъым зыгуэр фӀэгъэкӀын.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи Ӏупсыр &lt;b&gt;щебгъэхкӀэ&lt;/b&gt;, уи тэмакъыр узрэ? || Тебе (вам) больно &lt;b&gt;глотать&lt;/b&gt;? || Does it hurt to &lt;b&gt;swallow&lt;/b&gt;?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*ДэкӀуеипӀэм сабийр егъэхын.
*ЩӀалэр ищхъэрэкӀэ егъэхын.
*Ӏупс егъэхын.
*Шхын егъэхын.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*егъэхын: 1. causative for [[ехын]] I:  1. make or have sb go down, descend sth; make or have sb go (walk, drive or ride) in a northerly direction, towards the north 2. swallow sth
*ДэкӀуеипӀэм сабийр егъэхын: have a child go down the stairs, down a ladder.
*ЩӀалэр ищхъэрэкӀэ егъэхын: send sb downwards (northwards)
*Ӏупс егъэхын: swallow one's saliva.
*Шхын егъэхын: swallow one's food.
{{урысыбзэ}}
*егъэхын: 1. каузатив к [[ехын]] I: 1. заставить сойти, спуститься с чего-л.; заставить идти, ехать в северном направлении 2. проглотить что-л.
*ДэкӀуеипӀэм сабийр егъэхын: заставить ребенка спуститься по лестнице.
*ЩӀалэр ищхъэрэкӀэ егъэхын: заставить молодого человека ехать вниз / в северном направлении.
*Ӏупс егъэхын: проглотить слюну.
*Шхын егъэхын: проглотить еду.
{{библиографие}}</text>
      <sha1>6g8cuhxdxiz5mutnjde3057zzxqgym8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>жыӏэн</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6093</id>
    <revision>
      <id>129804</id>
      <parentid>68527</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5842" sha1="2iiqvevkgsn6jw26co39cfkmnmw1rww" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ᶎǝ'ʔɐn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=жы- + [Ӏ] + -э + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэӏ-жыӏэн|Глагол лъэӏэс &quot;жыӏэн&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Зыгуэр къэпсэлъын.
{{щапхъэхэр}}
*Къуаргъым нэ хуащӀати, набдзэ жиӀэрт.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 61
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Нанэ псысэ &lt;b&gt;жеӀэ&lt;/b&gt;. || Бабушка &lt;b&gt;рассказывает&lt;/b&gt; сказку.|| Grandmother &lt;b&gt;is telling&lt;/b&gt; a fairytale.
|-
! !! !! нап. 71
|-
|| И адэ-анэхэм &lt;b&gt;жаӀэм&lt;/b&gt; Сэтэней йодаӀуэ.|| Сатаней слушает &lt;b&gt;то, что говорят&lt;/b&gt; свои родители.|| Sataney listens to (obeys) &lt;b&gt;what&lt;/b&gt; her parents &lt;b&gt;say&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 82
|-
| Бзухэм уэрэд &lt;b&gt;жаӀэ&lt;/b&gt;. || Птички &lt;b&gt;поют&lt;/b&gt; || I The little birds &lt;b&gt;are singing&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 104
|-
|| Хугу уэстынщи, уэрэд &lt;b&gt;жыӀэ&lt;/b&gt;.|| Я тебе дам пшена и ты песню &lt;b&gt;пой&lt;/b&gt;.|| I will give you some millet and you &lt;b&gt;sing&lt;/b&gt; a song.
|-
! !! !! нап. 109
|-
|| ХьэматӀ &lt;b&gt;жеӀэ&lt;/b&gt;: — Мыр сишщ. УемыӀусэ! || Хамат &lt;b&gt;говорит&lt;/b&gt;: --Это моя лошадь. Не трогай! || Hamat &lt;b&gt;says&lt;/b&gt;, “This is my horse. Don’t touch it!”
|-
|| Мадинэ &lt;b&gt;жеӀэ&lt;/b&gt;: — Мыр си мафӀэгущ. УемыӀусэ!|| Мадина &lt;b&gt;говорит&lt;/b&gt;:  --Это мой поезд. Не трогай! || Madina &lt;b&gt;says&lt;/b&gt;, “This is my train. Don’t touch it!”
|-
! !! !! нап. 115
|-
|| Дадэ &lt;b&gt;жеӀэ&lt;/b&gt;: — Сэ сымышхми, нэгъуэщӀхэм яшхынщ, фӀыщӀи къысхуащӀынщ. || Дедушка &lt;b&gt;говорит&lt;/b&gt;: -- Хотя я не поем, другие будут есть, спасибо скажут. || Grandfather &lt;b&gt;says&lt;/b&gt;, &quot;Although I may not eat any, others will eat them and thank me.&quot;
|-
! !! !! нап. 116
|-
|| Унэ блыныр дъин хуейуэ ди анэм &lt;b&gt;жиӀащ&lt;/b&gt;. || Мама &lt;b&gt;сказала&lt;/b&gt;, что нам необходимо побелить глиной стены дома. || Our mother &lt;b&gt;said&lt;/b&gt; that the walls of our house needed whitewashing.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи жьэр ину зэтехи &quot;а&quot; &lt;b&gt;жыӀэт&lt;/b&gt;. || Открой(-те), пожалуйста, рот пошире и &lt;b&gt;скажи(-те)&lt;/b&gt; &quot;а&quot;. || Please open your mouth wide and &lt;b&gt;say&lt;/b&gt; &quot;ah.&quot;
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*ЩӀалэм игу илъыр жеӀэ.
*Псалъэ жыӀэн.
*щыжыӀэн (щыжеӀэ)
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*жыӏэн: say sth
*ЩӀалэм игу илъыр жеӀэ: the boy is saying what he remembers
*Псалъэ жыӀэн: say a word
*щыжыӀэн (щыжеӀэ): say sth swh
{{урысыбзэ}}
*жыӏэн: говорить, сказать что-л.
*ЩӀалэм игу илъыр жеӀэ: мальчик говорит, что он помнит
*Псалъэ жыӀэн: говорить слово
*щыжыӀэн (щыжеӀэ): говорить, сказать что-л. где-л.
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Дахэ жыӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} say a warm word
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сказать теплое слово
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ЖаӀэ пэтми====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} whatever you may say.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} как ни говори.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Куэд жыӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} say a lot (too much)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} говорить много (лишнее)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Уэрэд жыӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} sing a song
{{псалъафэ-урысыбзэ}} петь песню
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>2iiqvevkgsn6jw26co39cfkmnmw1rww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>жьэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6186</id>
    <revision>
      <id>129800</id>
      <parentid>18734</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:14:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21569" sha1="knxkjoyculqu8zktvxu0mha9i05qqic" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
Amigdalas.jpg|жьэ
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ʑɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[жь] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=жь}}
{{мыхьэнэ}}
#Ӏупэхэм, дзэхэм я зэтехьэпӀэм къыщыщӀэдзауэ къурмакъеищхьэм нэс зэхуакур.
#Бзэ.
{{щапхъэхэр}}
*Зэтрехыр пщащэм и жьэр, жьыр а цӀыкӀум имыгъуэту.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
*Жьэр насыпым и щӀэлъэныкъуэщ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
* Щхьэм жьэр и лӀыкӀуэщ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи &lt;b&gt;жьэр&lt;/b&gt; ину зэтехи &quot;а&quot; жыӀэт. || Открой(-те), пожалуйста, &lt;b&gt;рот&lt;/b&gt; пошире и скажи(-те) &quot;а&quot;. || Please open &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; &lt;b&gt;mouth&lt;/b&gt; wide and say &quot;ah.&quot;
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Жьэм жьэдэлъхьэн.
*Жьэр ущӀын.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*жьэ: 1. mouth 2. language (as a means of communcation)
*Жьэм жьэдэлъхьэн: put sth in the mouth
*Жьэр ущӀын: open the mouth wide
{{урысыбзэ}}
*жьэ: 1. рот 2. язык (как средство общения)
*Жьэм жьэдэлъхьэн: положить что-л. в рот
*Жьэр ущӀын: широко раскрыть рот
{{нэгъуэщӀбзэхэр
|кӀх=
|азр=
|ерм=
|грз=
|ивр=‎
|къб=
|нэм=
|прс=‎
|трку=ağız
|фрн=
|хьэр=
}}

&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;

====Жьэ бзаджэ зэщӀэхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} speak rudely, coarsely, crudely
{{псалъафэ-урысыбзэ}} говорить грубо, грубить.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэ зэщӀэхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} start speaking or taking (literally: open one’s mouth)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} заговорить (букв, раскрыть рот).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Абы жиӀэр нэгъуэщӀым жегъэӀи, зым и жьэ зэщӀихынкъым.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[Я] жьэ зэсэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get used to rudeness from each other.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} привыкнуть к грубостям со стороны друг друга.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэ мардэу жыӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} ask for a specific price
{{псалъафэ-урысыбзэ}} запросить определённую цену.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэ махуэ ипсэлъыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} say sth fortunate or positive
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сказать что-л. к счастью.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэ мэхъаджэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} sb who uses foul language
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сквернослов.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Зи жьэр мэхъаджэм и Ӏэр сымаджэщ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
====Жьэ мыгъуэ ипсэлъыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} say sth unfortunate
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сказать что-л. к несчастью.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэ мыгъуэ ишхыдыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} say sth unfortunate
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сказать что-л. к несчастью.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ЖьэкӀэ плъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be an idle bystander
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть ротозеем.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ЖьэкӀэ хэшхыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to make sb's life a misery by nagging
{{псалъафэ-урысыбзэ}} есть поедом кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ЖьэкӀэ шхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to make sb's life a misery by nagging
{{псалъафэ-урысыбзэ}} есть поедом кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэм жьэдэмыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be forever on sb’s tongue
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не сходить с языка.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэм жьэдэхуэн (жьэдыхьэн)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} fall victim to sb’s tongue
{{псалъафэ-урысыбзэ}} попасть на язык.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] жьэм къекӀуэ къимыгъанэу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} scold, defame, defile or revile sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ругать, поносить кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И) жьэм къемыкӀуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not have the heart to say sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} язык не поворачивается.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэм къихь къэмыгъэнэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} scold, defame, defile or revile sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ругать, поносить кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] жьэм пэшот тегъэуащ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not say a word, keep mum
{{псалъафэ-урысыбзэ}} молчать словно воды в рот набрал.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] жьэм тхъурымбэ къищӀауэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} foaming at the mouth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} с пеной у рта.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      - Былымыр нэхъ Ӏущщ фэ нэхърэ, цӀапӀэ гуп! - мэкӀий СулътӀан, и жьэм тхъурымбэ къищӀауэ.  {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}}
====Жьэм тхъурымбэ къищӀыху псэлъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} speak incessantly, nonstop (literally: until foaming at the mouth)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} говорить без умолку (букв. до появления пены у рта).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэм хуэхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} eat
{{псалъафэ-урысыбзэ}} есть, кушать.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэм хьэкъурт жьэдэлъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not say a word, keep mum
{{псалъафэ-урысыбзэ}} молчать словно воды в рот набрал.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И| жьэр егъэубыдын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} make sb keep their mouth shut, keep silent
{{псалъафэ-урысыбзэ}} заставить кого-л. держать язык за зубами.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] жьэр зэтеда хуэдэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not say a word, keep mum
{{псалъафэ-урысыбзэ}} молчать словно воды в рот набрал.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Сэры, си жьэ зэтеда хуэдэ, сыщысынкъым.  {{автор|kbd|имяавтора=Къу. Къ.}}
====[Я] жьэр зэтемызэгъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not get on with one another, constantly quarrel
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не уживаться, постоянно ссориться друг с другом.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэр зэтенэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be speechless, lose one’s power of speech
{{псалъафэ-урысыбзэ}} потерять дар речи.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      - Фи жьэр зэтена, щхьэ зыгуэр жывмыӀэрэ? - жиӀэри старшынэр къэгубжьащ.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====Жьэр зэтепӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} remain silent, keep one’s mouth shut
{{псалъафэ-урысыбзэ}} держать язык за зубами.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэр зэтехын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} start speaking or talking
{{псалъафэ-урысыбзэ}} заговорить
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      - Уэсмэн фӀэкӀа зи жьэ зэтезыхыфын фхэмыту ара? - жиӀащ абы.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====Жьэр зэщӀэкъуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hold one’s tongue, stop speaking or talking
{{псалъафэ-урысыбзэ}} придержать язык, умолкнуть.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэр зэщӀэнэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose one’s gift of speech, be speechless
{{псалъафэ-урысыбзэ}} потерять дар речи.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Ахэр фӀыкӀэ къызэрыхуэмыкӀуар фызабэ тхьэмыщкӀэм зэуэ къищӀэри жимыӀэжыфӀауэ и жьэр зэщӀэнащ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Аб.}}
====Жьэр тетӀэщӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} scold or curse sb, say everything that has built up in your soul
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обругать кого-л., выговорить кому-л. всё, что накипело на душе.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэр убыдын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} keep your mouth closed, remain silent
{{псалъафэ-урысыбзэ}} держать язык за зубами.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэр утӀыпщын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} loosen the tongue
{{псалъафэ-урысыбзэ}} развязать [свой] язык.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэр ущӀауэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} with gaping mouth, with wide-open mouth, agape
{{псалъафэ-урысыбзэ}} с разинутым ртом.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэр ущӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} open your mouth wide
{{псалъафэ-урысыбзэ}} разинуть рот.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] жьэр хуэмыубыдын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not know how to keep your mouth shut or remain silent
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не уметь держать язык за зубами.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И| жьэр Ӏурыхун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be agape from astonishment, surprise of amazement
{{псалъафэ-урысыбзэ}} разинуть рот от удивления.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Мэдж къащтэри и жьэр Ӏурыхуащ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
       Мэтхыныр зыщӀэс пэшым Лу щыщӀыхьэм, занщӀэу и жьэр Ӏурыхуащ.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====ЖьэфӀ зэщӀэхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} speak loudly, coarsely our roughly
{{псалъафэ-урысыбзэ}} говорить громко, грубо.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жьэ бзаджэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Дыджу, гурыуэу псалъэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} maledictory, evil-tongued
{{псалъафэ-урысыбзэ}} злоязычный
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      ЦӀыху жьэ бзаджэ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жьэ кӀуэцӀ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Ӏупэхэм, дзэхэм я зэтехьэпӀэм къыщыщӀэдзауэ къурмэкъеищхьэм нэс зэхуакур.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} oral or buccal cavity
{{псалъафэ-урысыбзэ}} полость рта
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жьэ къупщхьэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Дзэхэр зыхэт нэкӀум хэлъ къупщхьэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} jaw, jawbone, maxilla
{{псалъафэ-урысыбзэ}} челюсть
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Бзу цӀыкӀум и жьэ къупщхьэр щӀэпкӀащ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Дыщэ кӀ.}}
====жьэ мафӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} maledictory, evil-tongued
{{псалъафэ-урысыбзэ}} злоязычный
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      1.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жьэ мыгъуэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} maledictory, evil-tongued
{{псалъафэ-урысыбзэ}} злоязычный
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      1.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жьэ нахуагъэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Жьэ нахуэ псалъэм къытекӀа щыӀэцӀэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} candour, sincerity, frankness, outspokenness
{{псалъафэ-урысыбзэ}} откровенность
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жьэ нахуэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Игу илъыр имыбзыщӀу жызыӀэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} candid, sincere, frank, outspoken
{{псалъафэ-урысыбзэ}} откровенный
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      ЦӀыху жьэ нахуэ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жьэ пӀащӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Псэлъэн зыфӀэфӀ, псэлъэрей.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} chatty, talkative, garrulous, loquacious
{{псалъафэ-урысыбзэ}} болтливый, говорливый
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жьэ цӀапӀагъэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Жьэ цӀапӀэ псалъэм къытекӀа щыӀэцӀэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} foul language, 
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сквернословие
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жьэ цӀапӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} ГуемыӀуу псалъэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} ribald, foul-mouthed man
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сквернослов
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жьэ Ӏушэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зи жьэр, Ӏупэр ешэкӀауэ щыт.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} with a crooked or slanting mouth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} косоротый
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>knxkjoyculqu8zktvxu0mha9i05qqic</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129801</id>
      <parentid>129800</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:15:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21562" sha1="nlvjizahvzl980p0s4mwasrygrsfo45" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
Amigdalas.jpg|жьэ
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ʑɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[жь] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=жь}}
{{мыхьэнэ}}
#Ӏупэхэм, дзэхэм я зэтехьэпӀэм къыщыщӀэдзауэ къурмакъеищхьэм нэс зэхуакур.
#Бзэ.
{{щапхъэхэр}}
*Зэтрехыр пщащэм и жьэр, жьыр а цӀыкӀум имыгъуэту.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
*Жьэр насыпым и щӀэлъэныкъуэщ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
* Щхьэм жьэр и лӀыкӀуэщ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи &lt;b&gt;жьэр&lt;/b&gt; ину зэтехи &quot;а&quot; жыӀэт. || Открой(-те), пожалуйста, &lt;b&gt;рот&lt;/b&gt; пошире и скажи(-те) &quot;а&quot;. || Please open your &lt;b&gt;mouth&lt;/b&gt; wide and say &quot;ah.&quot;
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Жьэм жьэдэлъхьэн.
*Жьэр ущӀын.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*жьэ: 1. mouth 2. language (as a means of communcation)
*Жьэм жьэдэлъхьэн: put sth in the mouth
*Жьэр ущӀын: open the mouth wide
{{урысыбзэ}}
*жьэ: 1. рот 2. язык (как средство общения)
*Жьэм жьэдэлъхьэн: положить что-л. в рот
*Жьэр ущӀын: широко раскрыть рот
{{нэгъуэщӀбзэхэр
|кӀх=
|азр=
|ерм=
|грз=
|ивр=‎
|къб=
|нэм=
|прс=‎
|трку=ağız
|фрн=
|хьэр=
}}

&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;

====Жьэ бзаджэ зэщӀэхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} speak rudely, coarsely, crudely
{{псалъафэ-урысыбзэ}} говорить грубо, грубить.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэ зэщӀэхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} start speaking or taking (literally: open one’s mouth)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} заговорить (букв, раскрыть рот).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Абы жиӀэр нэгъуэщӀым жегъэӀи, зым и жьэ зэщӀихынкъым.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[Я] жьэ зэсэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get used to rudeness from each other.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} привыкнуть к грубостям со стороны друг друга.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэ мардэу жыӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} ask for a specific price
{{псалъафэ-урысыбзэ}} запросить определённую цену.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэ махуэ ипсэлъыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} say sth fortunate or positive
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сказать что-л. к счастью.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэ мэхъаджэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} sb who uses foul language
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сквернослов.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Зи жьэр мэхъаджэм и Ӏэр сымаджэщ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
====Жьэ мыгъуэ ипсэлъыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} say sth unfortunate
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сказать что-л. к несчастью.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэ мыгъуэ ишхыдыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} say sth unfortunate
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сказать что-л. к несчастью.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ЖьэкӀэ плъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be an idle bystander
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть ротозеем.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ЖьэкӀэ хэшхыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to make sb's life a misery by nagging
{{псалъафэ-урысыбзэ}} есть поедом кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ЖьэкӀэ шхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to make sb's life a misery by nagging
{{псалъафэ-урысыбзэ}} есть поедом кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэм жьэдэмыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be forever on sb’s tongue
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не сходить с языка.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэм жьэдэхуэн (жьэдыхьэн)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} fall victim to sb’s tongue
{{псалъафэ-урысыбзэ}} попасть на язык.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] жьэм къекӀуэ къимыгъанэу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} scold, defame, defile or revile sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ругать, поносить кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И) жьэм къемыкӀуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not have the heart to say sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} язык не поворачивается.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэм къихь къэмыгъэнэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} scold, defame, defile or revile sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ругать, поносить кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] жьэм пэшот тегъэуащ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not say a word, keep mum
{{псалъафэ-урысыбзэ}} молчать словно воды в рот набрал.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] жьэм тхъурымбэ къищӀауэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} foaming at the mouth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} с пеной у рта.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      - Былымыр нэхъ Ӏущщ фэ нэхърэ, цӀапӀэ гуп! - мэкӀий СулътӀан, и жьэм тхъурымбэ къищӀауэ.  {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ам.}}
====Жьэм тхъурымбэ къищӀыху псэлъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} speak incessantly, nonstop (literally: until foaming at the mouth)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} говорить без умолку (букв. до появления пены у рта).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэм хуэхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} eat
{{псалъафэ-урысыбзэ}} есть, кушать.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэм хьэкъурт жьэдэлъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not say a word, keep mum
{{псалъафэ-урысыбзэ}} молчать словно воды в рот набрал.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И| жьэр егъэубыдын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} make sb keep their mouth shut, keep silent
{{псалъафэ-урысыбзэ}} заставить кого-л. держать язык за зубами.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] жьэр зэтеда хуэдэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not say a word, keep mum
{{псалъафэ-урысыбзэ}} молчать словно воды в рот набрал.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Сэры, си жьэ зэтеда хуэдэ, сыщысынкъым.  {{автор|kbd|имяавтора=Къу. Къ.}}
====[Я] жьэр зэтемызэгъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not get on with one another, constantly quarrel
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не уживаться, постоянно ссориться друг с другом.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэр зэтенэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be speechless, lose one’s power of speech
{{псалъафэ-урысыбзэ}} потерять дар речи.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      - Фи жьэр зэтена, щхьэ зыгуэр жывмыӀэрэ? - жиӀэри старшынэр къэгубжьащ.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====Жьэр зэтепӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} remain silent, keep one’s mouth shut
{{псалъафэ-урысыбзэ}} держать язык за зубами.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэр зэтехын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} start speaking or talking
{{псалъафэ-урысыбзэ}} заговорить
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      - Уэсмэн фӀэкӀа зи жьэ зэтезыхыфын фхэмыту ара? - жиӀащ абы.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====Жьэр зэщӀэкъуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hold one’s tongue, stop speaking or talking
{{псалъафэ-урысыбзэ}} придержать язык, умолкнуть.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэр зэщӀэнэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose one’s gift of speech, be speechless
{{псалъафэ-урысыбзэ}} потерять дар речи.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Ахэр фӀыкӀэ къызэрыхуэмыкӀуар фызабэ тхьэмыщкӀэм зэуэ къищӀэри жимыӀэжыфӀауэ и жьэр зэщӀэнащ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Аб.}}
====Жьэр тетӀэщӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} scold or curse sb, say everything that has built up in your soul
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обругать кого-л., выговорить кому-л. всё, что накипело на душе.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэр убыдын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} keep your mouth closed, remain silent
{{псалъафэ-урысыбзэ}} держать язык за зубами.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэр утӀыпщын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} loosen the tongue
{{псалъафэ-урысыбзэ}} развязать [свой] язык.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэр ущӀауэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} with gaping mouth, with wide-open mouth, agape
{{псалъафэ-урысыбзэ}} с разинутым ртом.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэр ущӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} open your mouth wide
{{псалъафэ-урысыбзэ}} разинуть рот.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] жьэр хуэмыубыдын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not know how to keep your mouth shut or remain silent
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не уметь держать язык за зубами.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И| жьэр Ӏурыхун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be agape from astonishment, surprise of amazement
{{псалъафэ-урысыбзэ}} разинуть рот от удивления.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Мэдж къащтэри и жьэр Ӏурыхуащ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
       Мэтхыныр зыщӀэс пэшым Лу щыщӀыхьэм, занщӀэу и жьэр Ӏурыхуащ.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====ЖьэфӀ зэщӀэхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} speak loudly, coarsely our roughly
{{псалъафэ-урысыбзэ}} говорить громко, грубо.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жьэ бзаджэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Дыджу, гурыуэу псалъэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} maledictory, evil-tongued
{{псалъафэ-урысыбзэ}} злоязычный
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      ЦӀыху жьэ бзаджэ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жьэ кӀуэцӀ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Ӏупэхэм, дзэхэм я зэтехьэпӀэм къыщыщӀэдзауэ къурмэкъеищхьэм нэс зэхуакур.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} oral or buccal cavity
{{псалъафэ-урысыбзэ}} полость рта
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жьэ къупщхьэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Дзэхэр зыхэт нэкӀум хэлъ къупщхьэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} jaw, jawbone, maxilla
{{псалъафэ-урысыбзэ}} челюсть
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Бзу цӀыкӀум и жьэ къупщхьэр щӀэпкӀащ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Дыщэ кӀ.}}
====жьэ мафӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} maledictory, evil-tongued
{{псалъафэ-урысыбзэ}} злоязычный
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      1.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жьэ мыгъуэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} maledictory, evil-tongued
{{псалъафэ-урысыбзэ}} злоязычный
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      1.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жьэ нахуагъэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Жьэ нахуэ псалъэм къытекӀа щыӀэцӀэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} candour, sincerity, frankness, outspokenness
{{псалъафэ-урысыбзэ}} откровенность
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жьэ нахуэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Игу илъыр имыбзыщӀу жызыӀэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} candid, sincere, frank, outspoken
{{псалъафэ-урысыбзэ}} откровенный
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      ЦӀыху жьэ нахуэ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жьэ пӀащӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Псэлъэн зыфӀэфӀ, псэлъэрей.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} chatty, talkative, garrulous, loquacious
{{псалъафэ-урысыбзэ}} болтливый, говорливый
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жьэ цӀапӀагъэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Жьэ цӀапӀэ псалъэм къытекӀа щыӀэцӀэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} foul language, 
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сквернословие
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жьэ цӀапӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} ГуемыӀуу псалъэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} ribald, foul-mouthed man
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сквернослов
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====жьэ Ӏушэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зи жьэр, Ӏупэр ешэкӀауэ щыт.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} with a crooked or slanting mouth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} косоротый
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>nlvjizahvzl980p0s4mwasrygrsfo45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>зыбжанэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6504</id>
    <revision>
      <id>129863</id>
      <parentid>129689</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T09:58:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2719" sha1="pi3l6vix8cpdgeqqz4kxv0cu00c8nzq" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЫБЕЛДЖЫЛЫ БЖЫГЪЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=zǝ'bᶎɑ:nɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[з] + -ы + [бж] + -а + -н + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=зыбжан}}
{{мыхьэнэ}}
#ПыухыкӀауэ щымыт бжыгъэу мымащӀэ икӀи мыкуэд мыхьэнэр къызэрагъэлъагъуэ.
{{щапхъэхэр}}
*Ижьырабгъу блыным Ӏэщэ-фащэ зэмылӀэужьыгъуэ зыбжанэ къыкӀэрощ.  {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class =&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 77
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Къат &lt;b&gt;зыбжанэу&lt;/b&gt; зэтет унэхэр Налшык куэду дэтщ.|| Есть много &lt;b&gt;многоэтажных&lt;/b&gt; домов в Нальчике.  || There are a lot of &lt;b&gt;multi-storied&lt;/b&gt; buildings in Nalchik.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Сэ махуэ &lt;b&gt;зыбжанэ&lt;/b&gt; хъуауэ сыгукъыдэмыжщ (сызэщымыщхъущ).  || Я уже &lt;b&gt;несколько&lt;/b&gt; дней плохо себя чувствую.  || I’ve been feeling unwell for &lt;b&gt;a few&lt;/b&gt; days.
|-
! !! !! нап. 177
|-
| Уэ махуэ &lt;b&gt;зыбжанэкӀэ&lt;/b&gt; пӀэм ухэлъын хуейщ. || Тебе (вам) &lt;b&gt;несколько&lt;/b&gt; дней нужно соблюдать постельный режим. || You need to stay in bed &lt;b&gt;for a few&lt;/b&gt; days.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*зыбжанэ: a few, several, not many
{{урысыбзэ}}
*зыбжанэ: несколько
{{библиографие}}</text>
      <sha1>pi3l6vix8cpdgeqqz4kxv0cu00c8nzq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>зэтехын</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6720</id>
    <revision>
      <id>129803</id>
      <parentid>129480</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:21:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2779" sha1="lf92wfw3598svfztgj3l1bp9eeafyoa" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=zɐte:'xǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зэ- + те- + [х] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэӏ-зэтехын|Глагол лъэӏэс &quot;зэтехын&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#И щӀыӀу телъыр и щӀагъ щӀэлъым техыурэ зэтегъэщхьэхукӀын, зэпкърыхын.
#И тепӀэр, и щхьэр техын, зэтеппӀэ хъу зыгуэр зэкӀэщӀэгъэкӀын.
{{щапхъэхэр}}
*Жыбэ пэртэбакъыр зэтрех, тутын къыдехри ишыхьу щӀедзэ.  {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Т.}}
* ЩӀалэм сызэреӀусэу ерагъыу и нэр къызэтрехри къызоплъ.  {{автор|kbd|имяавтора=Хь. Хь.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи жьэр ину &lt;b&gt;зэтехи&lt;/b&gt; &quot;а&quot; жыӀэт. || &lt;b&gt;Открой(-те)&lt;/b&gt;, пожалуйста, рот пошире &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; скажи(-те) &quot;а&quot;. || &lt;b&gt;Please open&lt;/b&gt; your mouth wide &lt;b&gt;and&lt;/b&gt; say &quot;ah.&quot;
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Мэкъу пыпхъуэр зэтрах.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*зэтехын: 1. Take apart, tear down, disassemble, dismantle sth. (for example, a wall) 2. open sth
*Мэкъу пыпхъуэр зэтрах: they are dismantling a stack of hay
{{урысыбзэ}}
*зэтехын: 1. разобрать что-л. (напр. стену) 2. раскрыть что-л.
*Мэкъу пыпхъуэр зэтрах: разбирают скирду сена
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Жьэр зэтехын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} speak loudly, coarsely
{{псалъафэ-урысыбзэ}} говорить громко, грубо
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>lf92wfw3598svfztgj3l1bp9eeafyoa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>и</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6789</id>
    <revision>
      <id>129858</id>
      <parentid>20845</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T07:51:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14581" sha1="5t91pn5nv2nxasxpz9usuxwp4qrnsvc" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ХЬЭРФ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=jǝ}}
*хьэрфым и цӀэр: [jǝ]
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[и]}}
{{склоненэ}}
{{скл-хьэрф|kbd|псалъэпкъ=и}}
{{мыхьэнэ}}
#Адыгэ алфавитым и епщыкӀубланэ хьэрф.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*и: seventeenth letter of the Kabardino-Cherkess (Circassian) alphabet
{{урысыбзэ}}
*и: семнадцатая буква кабардино-черкесского алфавита
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=jǝ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[и]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ур|kbd|псалъэпкъ=и}}
{{мыхьэнэ}}
#ГъущӀ, пхъэ, къупщхьэ сыт хуэдэхэр ирахъуэу, ирагъэджафэу, ирагъэжану къагъэсэбэпу жырым къыхэщӀыкӀа Ӏэмэпсымэ.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*ИмкӀэ гъущӀ тхьэгъур зэпахащ.
*ЛӀыжьым имкӀэ фӀанэр игъэжанащ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*и: file (tool)
*ИмкӀэ гъущӀ тхьэгъур зэпахащ: cut an iron ring with a file.
*ЛӀыжьым имкӀэ фӀанэр игъэжанащ: the old man sharpened the hoe with a file.
{{урысыбзэ}}
*и: напильник
*ИмкӀэ гъущӀ тхьэгъур зэпахащ: напильником распилить железное кольцо
*ЛӀыжьым имкӀэ фӀанэр игъэжанащ: старик наточил мотыгу напильником.
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=БЖЫГЪЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=jǝ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[и]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ур|kbd|псалъэпкъ=и}}
{{мыхьэнэ}}
#Бжыгъэ 8; 8 хъу.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*МыӀэрысэу и.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*и: eight (8)
*МыӀэрысэу и: eight apples.
{{урысыбзэ}}
*и: восемь (8)
*МыӀэрысэу и: восемь яблок
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=jǝ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[и]}}
{{мыхьэнэ}}
#Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 25
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Мыр нанэ &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; жьауэщ. || Это зонт бабушки. || This is grandmother&lt;b&gt;’s &lt;/b&gt; umbrella.
|-
| Мыри нанэ &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; нэгъуджэщ. || А это очки бабушки. || And these are grandmother&lt;b&gt;’s&lt;/b&gt; glasses.
|-
! !! !! нап. 27
|-
| Нану &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; шыр шэщым ишащ.|| Малыш повёл &lt;b&gt;свою&lt;/b&gt; лошадь в конюшню. || Little One (has) led &lt;b&gt;his&lt;/b&gt; horse to the stable.
|-
! !! !! нап. 30
|-
| Уэсмэн &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; сэр жанщ. || Нож Уасмана острая. || Wasman&lt;b&gt;’s&lt;/b&gt; knife is sharp.
|-
! !! !! нап. 41
|-
| Бабыщ анэм &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; шырхэр псым ишащ.|| Мать-утка повела &lt;b&gt;своих&lt;/b&gt; утят на реку.|| The mother duck has taken &lt;b&gt;her&lt;/b&gt; ducklings to the river.
|-
! !! !! нап. 45
|-
| Мыр Санэ &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; пшынэщ.|| Это гармонь Саны.|| This is Sana&lt;b&gt;’s&lt;/b&gt; accordion.
|-
| Пшынэм &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; бзэр зэпэщщ.|| Звук гармони отличный.|| The sound &lt;b&gt;of&lt;/b&gt; the accordion is excellent.
|-
! !! !! нап. 46
|-
| Мыр Жамбот &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; топщ.|| Это мяч Жамбота.|| This is Zhambot&lt;b&gt;’s&lt;/b&gt; ball.
|-
! !! !! нап. 48
|-
| Абы &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; шыр мажэ.|| &lt;b&gt;Его&lt;/b&gt; лошадь бежит.|| &lt;b&gt;His&lt;/b&gt; horse is running.
|-
| Елдар &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; шыр бом ешэж.|| Елдар ведет &lt;b&gt;свою&lt;/b&gt; лошадь обратно в конюшню.|| Eldar is leading &lt;b&gt;his&lt;/b&gt; horse back to the stable.
|-
! !! !! нап. 52
|-
| Псыр жыгым &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; сэбэпщ.|| Вода деревьям &lt;b&gt;полезная&lt;/b&gt;.|| The water &lt;b&gt;is good for&lt;/b&gt; the trees.
|-
! !! !! нап. 53
|-
| Гыныхум &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; мэр дахэщ.|| &lt;b&gt;У&lt;/b&gt; пастернака красивый запах.|| Parsnip &lt;b&gt;has&lt;/b&gt; a pleasant aroma.
|-
! !! !! нап. 54
|-
| Гуэгуш анэм &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; шырхэр хадэм ешэ.|| Мать-индейка ведет &lt;b&gt;своих&lt;/b&gt; индюшат в сад.|| The mother-turkey takes (leads) &lt;b&gt;her&lt;/b&gt; babies to the garden.
|-
! !! !! нап. 55
|-
| Мыр Гуащэнэ &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; гуащэщ.|| Это кукла Гуащаны.|| This is Gwashana&lt;b&gt;’s &lt;/b&gt; doll.
|-
! !! !! нап. 58
|-
| Ӏунат &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; анэм Ӏуданэ ирет. || Уна дает &lt;b&gt;своей&lt;/b&gt; маме иголку.|| Unat is giving &lt;b&gt;her&lt;/b&gt; mother a needle.
|-
| Ӏунат &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; анэр мадэ. || Мама Унат шьёт.|| Unat&lt;b&gt;’s &lt;/b&gt; mother is sewing.
|-
! !! !! нап. 71
|-
|| &lt;b&gt;И&lt;/b&gt; адэ-анэхэм жаӀэм Сэтэней йодаӀуэ.|| Сатаней слушает то, что говорят &lt;b&gt;свои&lt;/b&gt; родители.|| Sataney listens to (obeys) what &lt;b&gt;her&lt;/b&gt; parents say.
|-
! !! !! нап. 72
|-
|| Зэреджэ &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; хьэпшыпхэр абы тэмэму зэрехьэ.|| Она хорошо заботится о &lt;b&gt;своих&lt;/b&gt; школьных вещах.|| She takes good care of &lt;b&gt;her&lt;/b&gt; study materials.
|-
! !! !! нап. 74
|-
|| Мэрят &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; гуащэр Самия иритащ.|| Марят дала &lt;b&gt;свою&lt;/b&gt; куклу Самии.|| Maryat has given &lt;b&gt;her&lt;/b&gt; doll to Samiya.
|-
|| Самия &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; пэгунымрэ &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; белымрэ Мэрят иритащ.|| Самия дала Марят &lt;b&gt;свои&lt;/b&gt; ведро и лопату.|| Samiya has given &lt;b&gt;her&lt;/b&gt; pail and spade to Maryat.
|-
|| Алий &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; топым псори ириджэгуащ.|| Мячом Алия все поиграли.|| Everyone has played with Aliy&lt;b&gt;’s &lt;/b&gt; ball.
|-
! !! !! нап. 75
|-
|| Яжьэр хадэм &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; сэбэпщ.|| Зола &lt;b&gt;полезна&lt;/b&gt; для огорода. || The ash &lt;b&gt;is good (useful) for&lt;/b&gt; the garden.
|-
! !! !! нап. 77
|-
|| Абы &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; уэрамхэр захуэщ.|| &lt;b&gt;Его&lt;/b&gt; улицы прямые.|| &lt;b&gt;Its&lt;/b&gt; streets are straight.
|-
! !! !! нап. 79
|-
|| Абы &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; къуэпсыр жыжьэ жэркъым.|| &lt;b&gt;Его&lt;/b&gt; побеги далеко не бегут.|| &lt;b&gt;Their&lt;/b&gt; vines don’t run far.
|-
! !! !! нап. 83
|-
| А псори ди узыншагъэм &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; сэбэпщ. || Все это &lt;b&gt;полезно&lt;/b&gt; для нашего здоровья. || All of this is &lt;b&gt;good (useful) for&lt;/b&gt; our health.
|-
! !! !! нап. 89
|-
|| Мэрян &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; анэ Нащхъуэ сымаджэ хъуат.|| Мать Мерян, Нащхо, заболела.|| Meryan&lt;b&gt;’s&lt;/b&gt; mother Nashkhwa had fallen ill.
|-
|| Абы &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; ныбжьэгъухэр къыдэӀэпыкъуащ.|| &lt;b&gt;Ее&lt;/b&gt; друзья ей помогали.|| &lt;b&gt;Her&lt;/b&gt; friends helped her.
|-
! !! !! нап. 90
|-
|| Бадзэм &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; нэр жанщ.|| &lt;b&gt;У&lt;/b&gt; мухи острые глаза.|| Flies &lt;b&gt;have got&lt;/b&gt; sharp eyes.
|-
! !! !! нап. 97
|-
|| Нэмэт &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; анэм Зейнаб фӀыщӀэ къыхуещӀ.|| Мать Намат благодарит Зейнаб.|| Namat&lt;b&gt;’s &lt;/b&gt; mother is grateful to Zeynab.
|-
! !! !! нап. 99
|-
|| ТхьэкӀумэкӀыхьым &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; шырхэр шэкӀэ егъашхэ.|| Заяц кормит &lt;b&gt;своих&lt;/b&gt; зайчат молоком.|| The hare feeds &lt;b&gt;its&lt;/b&gt; babies on milk.
|-
! !! !! нап. 101
|-
|| ГъуэлъыпӀэм къоувэхри абы &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; Ӏэпкълъэпкъыр зэрегъакӀуэ.|| Он встает с кровати и делает зарядку.|| He gets out of bed and does &lt;b&gt;his&lt;/b&gt; exercises.
|-
|| &lt;b&gt;И&lt;/b&gt; пӀэр екӀуу зэлъыӀуехри къабзэу зетхьэщӀ.|| Он убирает постель и моется дочиста.|| He makes &lt;b&gt;his&lt;/b&gt; bed as he should and washes himself clean.
|-
|| Зыхуеину псори &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; тхылъылъэм делъхьэри еджапӀэм макӀуэ.|| Он кладет все необходимое в ранец и идет в школу.|| He puts everything he needs in &lt;b&gt;his&lt;/b&gt; bookbag and goes to school.
|-
|| Кэлэмэт &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; пӀэр зэлъыӀуех.|| Каламат убирает постель.|| Kalamat makes &lt;b&gt;his&lt;/b&gt; bed.
|-
! !! !! нап. 103
|-
|| Цацэ &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; щхьэцыр къабзэу зэрехьэ.|| Цаца держит &lt;b&gt;свои&lt;/b&gt; волосы чистыми.|| Tsatsa keeps &lt;b&gt;her&lt;/b&gt; hair clean.
|-
|| Абы &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; щхьэцыр ин хъуащ.|| &lt;b&gt;Ее&lt;/b&gt; волосы стали длинными.|| &lt;b&gt;Her&lt;/b&gt; hair has grown long.
|-
|| Гъуджэм иплъэурэ Цацэ &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; щхьэцыр егугъуу ежь, еухуэн.|| Смотря в зеркало, Цаца старательно &lt;b&gt;свои&lt;/b&gt; волосы причёсывает и заплетает.|| 
Tsatsa carefully combs and braids &lt;b&gt;her&lt;/b&gt; hair while looking in the mirror.
|-
|| Цацэ &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; щыгъынхэм езым ету тредзэж.|| Цаца сама гладит &lt;b&gt;свою&lt;/b&gt; одежду.|| Tsatsa irons &lt;b&gt;her&lt;/b&gt; clothes herself.
|-
|| Дауэ зэрихьэрэ Цацэ &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; щхьэцыр? || Какими держит Цаца &lt;b&gt;свои&lt;/b&gt; волосы?|| How does Tsatsa keep &lt;b&gt;her&lt;/b&gt; hair?
|-
|| Цацэ &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; щхьэцыр еухуэн.|| Цаца заплетает &lt;b&gt;свои&lt;/b&gt; волосы.|| Tsatsa is brading &lt;b&gt;her&lt;/b&gt; hair.
|-
! !! !! нап. 106
|-
|| ЧыцӀ цӀыкӀум &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; бжьэр иджыри къыхэкӀакъым.|| &lt;b&gt;У&lt;/b&gt; маленького козлёнка рога еще не выросли.|| The baby goat&lt;b&gt;’s&lt;/b&gt; horns haven’t grown out yet.
|-
|| Абы &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; тхьэкӀумэ цӀыкӀухэр мэпӀий.|| &lt;b&gt;Его&lt;/b&gt; маленькие уши торчат.|| &lt;b&gt;Its&lt;/b&gt; little ears stick out.
|-
! !! !! нап. 110
|-
|| Абы еджакӀуэ цӀыкӀухэм къахуиӀуэтэжащ лӀыхъужьыгъэм &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; хъыбар. || Он снова рассказал маленьким ученикам &lt;b&gt;свою&lt;/b&gt; историю о героизме.  || He once again told &lt;b&gt;his&lt;/b&gt; story of bravery to the young students.
|-
|| ЛӀы мышынэу ар бий бзаджэм езэуащ, &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; Хэкури ихъумэжащ. || Как бесстрашный мужчина, он воевал против лютого врага, &lt;b&gt;свою&lt;/b&gt; Родину защитил.  || He fought as a fearless man (fearlessly) against the fierce enemy and protected &lt;b&gt;his&lt;/b&gt; homeland.
|-
! !! !! нап. 116
|-
|| Унэ блыныр &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; чэзум бъин хуейщ. || Необходимо &lt;b&gt;своевременно&lt;/b&gt; стены дома белить. || You should whitewash the walls of your house &lt;b&gt;in&lt;/b&gt; a timely fashion.
|-
|| Сэ а махуэм зы блын &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; лъабжьэ зящ. || В тот день, я побелил низ одной стены. || That day I whitewashed the bottom &lt;b&gt;of&lt;/b&gt; one wall.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Абы &lt;b&gt;и&lt;/b&gt; уӀэгъэр хуупха? || Ты (вы) сделали &lt;b&gt;ему&lt;/b&gt; перевязку? || Did you (have you) dressed &lt;b&gt;his&lt;/b&gt; wound?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*И жэм.
*И деж.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*и: possessive indicator, functionally corresponds to English his, her, hers, its
*И жэм: his/her cow
*И деж: at his/her (place, house, location)
{{урысыбзэ}}
*и: показатель принадлежности, функционально соответствует русскому «его», «ее»
*И жэм: его/ее корова
*И деж: у него/нее
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====И щхьэкӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} himself, herself, itself
         И щхьэкӀэ къакӀуэри сыкъилъагъуащ. I saw him himself (her herself) come
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сам лично.
         И щхьэкӀэ къакӀуэри сыкъилъагъуащ. Я видел как он сам пришел (она сама пришла).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      И щхьэкӀэ къакӀуэри сыкъилъагъуащ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>5t91pn5nv2nxasxpz9usuxwp4qrnsvc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ину</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7039</id>
    <revision>
      <id>129802</id>
      <parentid>102143</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:17:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2383" sha1="4kw1zgeeg7cieqzh23x8skuy1b12ted" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=НАРЕЧИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='jǝnu:}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[ин] + -у}}
{{мыхьэнэ}}
#Макъышхуэ ищӀу, мыцӀыкӀуу, адрейхэм елеекӀыу.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class =&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 78
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Къуршыщхьэм уэшх къыщешхмэ, ди псыр &lt;b&gt;ину&lt;/b&gt; къоу.|| Когда дождь падает на вершины гор, наша река &lt;b&gt;разливается&lt;/b&gt;. || When rain falls on the mountain tops, our river &lt;b&gt;rises&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 79
|-
|| Къэб тхьэмпэхэр &lt;b&gt;ину&lt;/b&gt; къытеуващ.|| Листья тыквы выросли &lt;b&gt;большими&lt;/b&gt;.|| The pumpkin leaves have grown &lt;b&gt;big&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи жьэр &lt;b&gt;ину&lt;/b&gt; зэтехи &quot;а&quot; жыӀэт. || Открой(-те), пожалуйста, рот &lt;b&gt;пошире&lt;/b&gt; и скажи(-те) &quot;а&quot;. || Please open your mouth &lt;b&gt;wide&lt;/b&gt; and say &quot;ah.&quot;
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Ину гъын.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*ину: loudly, strongly, powerfully
*Ину гъын: cry loudly
{{урысыбзэ}}
*ину: громко, сильно, мощно
*Ину гъын: громко плакать
{{библиографие}}</text>
      <sha1>4kw1zgeeg7cieqzh23x8skuy1b12ted</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>къеуэн</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7725</id>
    <revision>
      <id>129831</id>
      <parentid>119044</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:01:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4017" sha1="65hbwk81j0t6y2um7p7sq99shztlg8o" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=qʹe:'wɐn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=къы- + е- + [у] + -э + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-къеуэн|Глагол лъэмыӏэс &quot;къеуэн&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Зыгуэрым удын едзын.
#Жьэхэуэн, еуэлӀэн.
#Музыкальнэ Ӏэмэпсымэ гуэрым макъамэ къигъэкӀын.
#ПыупщӀын, къэхын.
#ПыупщӀын.
#Шэрэзыр хэукӀэу уӀэн.
#ӀэщэкӀэ зыгуэрым удын едзын.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Мыдэхьыт, уи лъынтхуэр &lt;b&gt;къызэреуэм&lt;/b&gt; сегъэплъыт. || Давайте проверим &lt;b&gt;пульс&lt;/b&gt;. || Let’s check your &lt;b&gt;pulse&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*къеуэн: 1. hit, strike, beat or knock sb 2. bang or beat against sth 3. play (a musical instrument) 4. to cut or reap with a sickle 5. chop or cut down (trees) 6. sting (insect), bite (snake) 7. shoot at sb or sth
{{урысыбзэ}}
*къеуэн: 1. ударить, бить, колотить кого-л. 2. биться обо что-л. 3. играть (на каком-л. музыкальном инструменте) 4. косить 5. рубить (лес) 6. жалить 7. стрелять в кого-что-л.
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Гум къеуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be sorry or worried about ath
{{псалъафэ-урысыбзэ}} жалеть, переживать о чем-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      II.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Сыхьэтыр къеуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to strike – about a clock
{{псалъафэ-урысыбзэ}} бить – о часах
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Телефоныр къеуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} ring – about a telephone
{{псалъафэ-урысыбзэ}} зазвенеть – о телефоне
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Уэзджынэр къеуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} ring or sound – about a bell or ringer
{{псалъафэ-урысыбзэ}} прозвенеть – о звонке 
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ЩӀыӀэ къеуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} 1. catch cold 2. freeze
{{псалъафэ-урысыбзэ}} 1. простудиться 2. замёрзнуть
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>65hbwk81j0t6y2um7p7sq99shztlg8o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>къэтэджын</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8321</id>
    <revision>
      <id>129817</id>
      <parentid>117115</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:59:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2658" sha1="0aj2n62aiswm5qrf6zx1s5did42lbbw" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=qʹɐtɐ'dᶎǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=къэ- + [тэдж] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-къэтэджын|Глагол лъэмыӏэс &quot;къэтэджын&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#ПӀэм къыхэкӀын; къэувын.
#Къэхъун, къэгъуэгурыкӀуэн (ныбжьыщӀэ зи хэхъуэгъуэхэм хужаӀэ).
{{щапхъэхэр}}
*Ибрахьим и фейцеягъыр щилъагъум, къэтэджакъым пщы Аслъэнджэрий.  {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}}
* Къешхри къесри зэщӀэту, пщэдджыжьыр уэтӀпсытӀ бзаджэу, Зырамыку къэтэджащ.  {{автор|kbd|имяавтора=Т. Хь.}}
*Нафисэт.. ӀэпщӀэлъапщӀэу.. нэхумрэ хуабэмрэ зэрылъэӀэс щымыӀэу, зеиншэ хуэдэ къэтэджащ.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Къэтэдж&lt;/b&gt;. || &lt;b&gt;Встань(-те)&lt;/b&gt;. || &lt;b&gt;Stand up&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*къэтэджын: 1. get up, rise, get out of (bed)  2. grow, develop (about the young generation)
{{урысыбзэ}}
*къэтэджын: 1. встать, подняться 2. расти, развиваться (о молодом поколении)
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Тхьэвыр къэтэджын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} rise (about dough)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} подняться (о тесте)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>0aj2n62aiswm5qrf6zx1s5did42lbbw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>кӏэрэхъуэн</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9053</id>
    <revision>
      <id>129843</id>
      <parentid>70150</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T06:46:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3210" sha1="2m81dbozvvz4kw9cdgbzefmyn2ct5ga" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=tʹʂɐrɐ'χʷɐn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=кӀэрэ- + [хъу] + -э + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-кӏэрэхъуэн|Глагол лъэмыӏэс &quot;кӏэрэхъуэн&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Хъурейуэ къеджэрэзэкӀын, зыгуэрым и хъуреягъым къыдекӀуэкӀыу псынщӀэу кӀуэн.
#ПсынщӀэу джэрэзын, хъурейуэ екӀуэкӀыурэ псынщӀэу зыгъэзэн.
#Хутыкъуэн, гъуэщэн.
{{щапхъэхэр}}
*Дунейр шэрхъщи, мэкӀэрахъуэ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
*Уэгум ит бзур мэкӀэрахъуэ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}}
{{зэпхахэр}}
*ЛӀыжьым здиунэтӀынур имыщӀэу кӀэрэхъуат.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*кӏэрэхъуэн: 1. spin, rotate 2. spin, turn round 3. lose your bearings, get lost
*ЛӀыжьым здиунэтӀынур имыщӀэу кӀэрэхъуат: the old man, not knowing where he was going, got lost.
{{урысыбзэ}}
*кӏэрэхъуэн: 1. вращаться, вертеться 2. кружиться 3. потерять ориентир, заблудиться
*ЛӀыжьым здиунэтӀынур имыщӀэу кӀэрэхъуат: старик, не зная, куда идет, заблудился.
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Щхьэр кӀэрэхъуэн====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} start spinning (about one’s head)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} закружиться – о голове.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи щхьэр узрэ (&lt;b&gt;кӀэрахъуэрэ&lt;/b&gt;)? || Голова не болит (&lt;b&gt;кружится&lt;/b&gt;)? || Does your head hurt (&lt;b&gt;Do&lt;/b&gt; you &lt;b&gt;feel dizzy&lt;/b&gt;)?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose one’s head; lose one’s mind
{{псалъафэ-урысыбзэ}} потерять голову.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>2m81dbozvvz4kw9cdgbzefmyn2ct5ga</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129844</id>
      <parentid>129843</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T06:47:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3217" sha1="rtlq0sj2u594fq7j4qhc1q1i2ia55wr" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=tʹʂɐrɐ'χʷɐn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=кӀэрэ- + [хъу] + -э + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-кӏэрэхъуэн|Глагол лъэмыӏэс &quot;кӏэрэхъуэн&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Хъурейуэ къеджэрэзэкӀын, зыгуэрым и хъуреягъым къыдекӀуэкӀыу псынщӀэу кӀуэн.
#ПсынщӀэу джэрэзын, хъурейуэ екӀуэкӀыурэ псынщӀэу зыгъэзэн.
#Хутыкъуэн, гъуэщэн.
{{щапхъэхэр}}
*Дунейр шэрхъщи, мэкӀэрахъуэ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
*Уэгум ит бзур мэкӀэрахъуэ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}}
{{зэпхахэр}}
*ЛӀыжьым здиунэтӀынур имыщӀэу кӀэрэхъуат.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*кӏэрэхъуэн: 1. spin, rotate 2. spin, turn round 3. lose your bearings, get lost
*ЛӀыжьым здиунэтӀынур имыщӀэу кӀэрэхъуат: the old man, not knowing where he was going, got lost.
{{урысыбзэ}}
*кӏэрэхъуэн: 1. вращаться, вертеться 2. кружиться 3. потерять ориентир, заблудиться
*ЛӀыжьым здиунэтӀынур имыщӀэу кӀэрэхъуат: старик, не зная, куда идет, заблудился.
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Щхьэр кӀэрэхъуэн====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} start spinning (about one’s head)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} закружиться – о голове.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи щхьэр узрэ (&lt;b&gt;кӀэрахъуэрэ&lt;/b&gt;)? || Голова &lt;b&gt;не&lt;/b&gt; болит (&lt;b&gt;кружится&lt;/b&gt;)? || Does your head hurt (&lt;b&gt;Do&lt;/b&gt; you &lt;b&gt;feel dizzy&lt;/b&gt;)?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose one’s head; lose one’s mind
{{псалъафэ-урысыбзэ}} потерять голову.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>rtlq0sj2u594fq7j4qhc1q1i2ia55wr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>лъынтхуэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9422</id>
    <revision>
      <id>129830</id>
      <parentid>28593</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T17:59:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1573" sha1="23a4hmpkul4yopt200remrxoy8r2ruc" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='ɬǝntxʷɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[лъынтху] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=лъынтху}}
{{мыхьэнэ}}
#Гум къыбгъэдэкӀыу Ӏэпкълъэпкъым хэшэщӀауэ хэлъ лъы зекӀуапӀэ.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Мыдэхьыт, уи &lt;b&gt;лъынтхуэр&lt;/b&gt; къызэреуэм сегъэплъыт. || Давайте проверим &lt;b&gt;пульс&lt;/b&gt;. || Let’s check your &lt;b&gt;pulse&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Пщэ лъынтхуэ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*лъынтхуэ: blood vessel (artery, vein)
*Пщэ лъынтхуэ: carotid artery
{{урысыбзэ}}
*лъынтхуэ: кровеносный сосуд
*Пщэ лъынтхуэ: сонная артерия
{{библиографие}}</text>
      <sha1>23a4hmpkul4yopt200remrxoy8r2ruc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>мастэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9997</id>
    <revision>
      <id>129846</id>
      <parentid>30156</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T06:53:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7822" sha1="lcdihwxc8zir9zqwa82s8hlchtoejpx" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
Naehnadel.jpg|мастэ (1)
Syringe2.jpg|мастэ (2)
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='mɑ:stɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[маст] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=маст}}
{{мыхьэнэ}}
#Ӏуданэ зрау, гъущӀ папцӀэ псыгъуэ зэрыдэ.
#Фэ щӀагъым хушхъуэ зэрыхашэ.
{{щапхъэхэр}}
*Мастэр зэрыкӀуэм Ӏуданэр ирокӀуэ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 17
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Мэ, мамэ, &lt;b&gt;мастэ&lt;/b&gt;. || Мама, возьми &lt;b&gt;иголку&lt;/b&gt;. || Mother, here is &lt;b&gt;a needle&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 35
|-
| Мадинэ, мэ &lt;b&gt;мастэ&lt;/b&gt;. || Мадина, вот &lt;b&gt;иголка&lt;/b&gt;.|| Madina, here is &lt;b&gt;a needle&lt;/b&gt;
|-
! !! !! нап. 58
|-
| Анэм Ӏуданэр &lt;b&gt;мастэм&lt;/b&gt; иреу. || Мама вдевает нитку в &lt;b&gt;иголку&lt;/b&gt;.|| Mother is threading &lt;b&gt;the needle&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ &lt;b&gt;мастэ&lt;/b&gt; зыхебгъэӀун хуейщ. || Тебе (вам) нужно сделать &lt;b&gt;укол&lt;/b&gt;. || You need to get &lt;b&gt;an injection&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*МастэкӀэ дэн.
*Мастэ зыхегъэӀун.
*Мастэ улъия
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*мастэ: 1. needle 2. syringe
*МастэкӀэ дэн: sew with a needle
*Мастэ зыхегъэӀун: give an injection or shot
*Мастэ улъия: rusty needle
{{урысыбзэ}}
*мастэ: 1. игла, иголка 2. шприц
*МастэкӀэ дэн: шить иголкой
*Мастэ зыхегъэӀун: делать укол
*Мастэ улъия: ржавая иголка
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;

====Маcтэ дэупӀэ имыӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} nowhere to stick a needle (about a dense crowd of people)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} иголку негде просунуть (обычно о плотной массе людей).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЦӀыкӀуи, ини. фызыжьи, лӀыжьи, щӀали, хъыджэбзи къызэхуэсам мастэ дэупӀэ иӀэтэкъым.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====Мастэ фӀэун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to thread a needle
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вдевать в иглу.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мастэ хэлъым хуэдэу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} intolerable, unbearable
{{псалъафэ-урысыбзэ}} нестерпимо.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Мастэ хэлъым хуэдэу Ӏэпкълъэпкъыр узын.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мастэ хэӀун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} give an injection; give a shot
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать укол.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мастэ хуэдизкӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not one iota, not at all, not one bit
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ни на йоту
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Мастэ хуэдизкӀэ умышынэ, си шыпхъу цӀыкӀу, ар зыкӀи зы мэскъалкӀи, мыгуэныхькӀэ.  {{автор|kbd|имяавтора=Къу. Хь.}}
====МастэкӀэ псынэ къэтӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} do sth very difficult (literally: dig a well with a needle)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} заниматься очень трудным делом (букв. копать родник иглой).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Псынэ мастэкӀэ къэзытӀым ещхьщ щӀэныгъэм цӀыху хущӀэкъур.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====МастэкӀэ хыр дэгъэуэхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} gossip; engage in idle conversation
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пустословить.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мастэм икъумэт====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not one iota, not at all, not one bit
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ни на йоту.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мастэу гум къыхэуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} inflict mental anguish
{{псалъафэ-урысыбзэ}} причинять душевную боль.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      А нэ набдзэгубдзаплъэр анэм мастэу и гум къыхэуащ, шумэданыр зэриӀыгъ Ӏэр къыхэскӀыкӀащ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Мэкъу хьэвэ мастэ хэкӀуэдэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} disappear without a trace (like a needle in a haystack)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} исчезнуть бесследно
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мастэ пӀащэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} a big needle
{{псалъафэ-урысыбзэ}} большая игла
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>lcdihwxc8zir9zqwa82s8hlchtoejpx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129847</id>
      <parentid>129846</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T06:55:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7829" sha1="6bdl4errnzv96yehnrcfqm7mi4svk5q" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
Naehnadel.jpg|мастэ (1)
Syringe2.jpg|мастэ (2)
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='mɑ:stɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[маст] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=маст}}
{{мыхьэнэ}}
#Ӏуданэ зрау, гъущӀ папцӀэ псыгъуэ зэрыдэ.
#Фэ щӀагъым хушхъуэ зэрыхашэ.
{{щапхъэхэр}}
*Мастэр зэрыкӀуэм Ӏуданэр ирокӀуэ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 17
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Мэ, мамэ, &lt;b&gt;мастэ&lt;/b&gt;. || Мама, возьми &lt;b&gt;иголку&lt;/b&gt;. || Mother, here is &lt;b&gt;a needle&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 35
|-
| Мадинэ, мэ &lt;b&gt;мастэ&lt;/b&gt;. || Мадина, вот &lt;b&gt;иголка&lt;/b&gt;.|| Madina, here is &lt;b&gt;a needle&lt;/b&gt;
|-
! !! !! нап. 58
|-
| Анэм Ӏуданэр &lt;b&gt;мастэм&lt;/b&gt; иреу. || Мама вдевает нитку в &lt;b&gt;иголку&lt;/b&gt;.|| Mother is threading &lt;b&gt;the needle&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ &lt;b&gt;мастэ&lt;/b&gt; зыхебгъэӀун хуейщ. || Тебе (вам) нужно сделать &lt;b&gt;укол&lt;/b&gt;. || You need to get &lt;b&gt;an injection&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*МастэкӀэ дэн.
*Мастэ зыхегъэӀун.
*Мастэ улъия
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*мастэ: 1. needle 2. syringe
*МастэкӀэ дэн: sew with a needle
*Мастэ зыхегъэӀун: get or have an injection or shot
*Мастэ улъия: rusty needle
{{урысыбзэ}}
*мастэ: 1. игла, иголка 2. шприц
*МастэкӀэ дэн: шить иголкой
*Мастэ зыхегъэӀун: делать укол
*Мастэ улъия: ржавая иголка
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;

====Маcтэ дэупӀэ имыӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} nowhere to stick a needle (about a dense crowd of people)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} иголку негде просунуть (обычно о плотной массе людей).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЦӀыкӀуи, ини. фызыжьи, лӀыжьи, щӀали, хъыджэбзи къызэхуэсам мастэ дэупӀэ иӀэтэкъым.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====Мастэ фӀэун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to thread a needle
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вдевать в иглу.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мастэ хэлъым хуэдэу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} intolerable, unbearable
{{псалъафэ-урысыбзэ}} нестерпимо.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Мастэ хэлъым хуэдэу Ӏэпкълъэпкъыр узын.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мастэ хэӀун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} give an injection; give a shot
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать укол.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мастэ хуэдизкӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not one iota, not at all, not one bit
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ни на йоту
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Мастэ хуэдизкӀэ умышынэ, си шыпхъу цӀыкӀу, ар зыкӀи зы мэскъалкӀи, мыгуэныхькӀэ.  {{автор|kbd|имяавтора=Къу. Хь.}}
====МастэкӀэ псынэ къэтӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} do sth very difficult (literally: dig a well with a needle)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} заниматься очень трудным делом (букв. копать родник иглой).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Псынэ мастэкӀэ къэзытӀым ещхьщ щӀэныгъэм цӀыху хущӀэкъур.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====МастэкӀэ хыр дэгъэуэхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} gossip; engage in idle conversation
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пустословить.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мастэм икъумэт====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not one iota, not at all, not one bit
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ни на йоту.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мастэу гум къыхэуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} inflict mental anguish
{{псалъафэ-урысыбзэ}} причинять душевную боль.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      А нэ набдзэгубдзаплъэр анэм мастэу и гум къыхэуащ, шумэданыр зэриӀыгъ Ӏэр къыхэскӀыкӀащ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Мэкъу хьэвэ мастэ хэкӀуэдэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} disappear without a trace (like a needle in a haystack)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} исчезнуть бесследно
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мастэ пӀащэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} a big needle
{{псалъафэ-урысыбзэ}} большая игла
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>6bdl4errnzv96yehnrcfqm7mi4svk5q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129848</id>
      <parentid>129847</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T07:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8177" sha1="f6ujyrzjbtbgjkry6dk843wzgzbjtam" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
Naehnadel.jpg|мастэ (1)
Syringe2.jpg|мастэ (2)
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='mɑ:stɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[маст] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=маст}}
{{мыхьэнэ}}
#Ӏуданэ зрау, гъущӀ папцӀэ псыгъуэ зэрыдэ.
#Фэ щӀагъым хушхъуэ зэрыхашэ.
{{щапхъэхэр}}
*Мастэр зэрыкӀуэм Ӏуданэр ирокӀуэ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 17
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Мэ, мамэ, &lt;b&gt;мастэ&lt;/b&gt;. || Мама, возьми &lt;b&gt;иголку&lt;/b&gt;. || Mother, here is &lt;b&gt;a needle&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 35
|-
| Мадинэ, мэ &lt;b&gt;мастэ&lt;/b&gt;. || Мадина, вот &lt;b&gt;иголка&lt;/b&gt;.|| Madina, here is &lt;b&gt;a needle&lt;/b&gt;
|-
! !! !! нап. 58
|-
| Анэм Ӏуданэр &lt;b&gt;мастэм&lt;/b&gt; иреу. || Мама вдевает нитку в &lt;b&gt;иголку&lt;/b&gt;.|| Mother is threading &lt;b&gt;the needle&lt;/b&gt;.
|}
{{зэпхахэр}}
*МастэкӀэ дэн.
*Мастэ зыхегъэӀун.
*Мастэ улъия
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*мастэ: 1. needle 2. syringe
*МастэкӀэ дэн: sew with a needle
*Мастэ зыхегъэӀун: get or have an injection or shot
*Мастэ улъия: rusty needle
{{урысыбзэ}}
*мастэ: 1. игла, иголка 2. шприц
*МастэкӀэ дэн: шить иголкой
*Мастэ зыхегъэӀун: делать укол
*Мастэ улъия: ржавая иголка
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Маcтэ дэупӀэ имыӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} nowhere to stick a needle (about a dense crowd of people)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} иголку негде просунуть (обычно о плотной массе людей).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЦӀыкӀуи, ини. фызыжьи, лӀыжьи, щӀали, хъыджэбзи къызэхуэсам мастэ дэупӀэ иӀэтэкъым.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====Мастэ зыхегъэӀун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have or get an injection/a shot
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать кому-л. укол.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ &lt;b&gt;мастэ&lt;/b&gt; зыхебгъэӀун хуейщ. || Тебе (вам) нужно сделать &lt;b&gt;укол&lt;/b&gt;. || You need to get &lt;b&gt;an injection&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
====Мастэ фӀэун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to thread a needle
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вдевать в иглу.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мастэ хэлъым хуэдэу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} intolerable, unbearable
{{псалъафэ-урысыбзэ}} нестерпимо.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Мастэ хэлъым хуэдэу Ӏэпкълъэпкъыр узын.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мастэ хэӀун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} give an injection; give a shot
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать укол.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мастэ хуэдизкӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not one iota, not at all, not one bit
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ни на йоту
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Мастэ хуэдизкӀэ умышынэ, си шыпхъу цӀыкӀу, ар зыкӀи зы мэскъалкӀи, мыгуэныхькӀэ.  {{автор|kbd|имяавтора=Къу. Хь.}}
====МастэкӀэ псынэ къэтӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} do sth very difficult (literally: dig a well with a needle)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} заниматься очень трудным делом (букв. копать родник иглой).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Псынэ мастэкӀэ къэзытӀым ещхьщ щӀэныгъэм цӀыху хущӀэкъур.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====МастэкӀэ хыр дэгъэуэхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} gossip; engage in idle conversation
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пустословить.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мастэм икъумэт====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not one iota, not at all, not one bit
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ни на йоту.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мастэу гум къыхэуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} inflict mental anguish
{{псалъафэ-урысыбзэ}} причинять душевную боль.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      А нэ набдзэгубдзаплъэр анэм мастэу и гум къыхэуащ, шумэданыр зэриӀыгъ Ӏэр къыхэскӀыкӀащ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Мэкъу хьэвэ мастэ хэкӀуэдэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} disappear without a trace (like a needle in a haystack)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} исчезнуть бесследно
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Мастэ пӀащэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} a big needle
{{псалъафэ-урысыбзэ}} большая игла
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>f6ujyrzjbtbgjkry6dk843wzgzbjtam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>махуэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10051</id>
    <revision>
      <id>129862</id>
      <parentid>129687</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T09:56:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14419" sha1="8iaym9ifxgesjdcsrkm7kx4r5bl838e" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='mɑ:xʷɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[маху] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=маху}}
{{мыхьэнэ}}
#Дыгъэр къыщыкъуэкӀымрэ щыкъухьэжымрэ яку дэлъ зэман, а зэманым къриубыдэ.
#Сыхьэт 24 хъу зэман мардэ.
#Зы Ӏуэхугъуэ гуэрым и зэман тэмэм; календарым и зэман пыухыкӀа.
{{щапхъэхэр}}
*Зэгуэрым Батэрэз зы махуэ гъуэгуанэкӀэ ӀукӀауэ хуей мэз ин бэлыхьым къыщыхутащ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class =&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 64
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Кэлэмэтрэ Хьикмэтрэ &lt;b&gt;махуэм&lt;/b&gt; пыӀэ щырыщ ядыф.|| Каламат и Хикмат шьют по три шляпы &lt;b&gt;в день&lt;/b&gt;. || Kalamat and Hikmat can each sew three hats &lt;b&gt;a day&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 84
|-
|| Лэжьэгъуэ &lt;b&gt;махуэщ&lt;/b&gt;.|| Сегодня – рабочий &lt;b&gt;день&lt;/b&gt;.|| It is a &lt;b&gt;workday&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 94
|-
|| ЩӀымахуэм &lt;b&gt;махуэр&lt;/b&gt; кӀэщӀщ, жэщыр кӀыхьщ.|| Зимой, &lt;b&gt;день&lt;/b&gt; короткий и ночь длинная.|| In winter &lt;b&gt;the day&lt;/b&gt; is short and the night is long.
|-
! !! !! нап. 109
|-
|| Зы &lt;b&gt;махуэ&lt;/b&gt; гуэрым а тӀум джэгун щӀадзащ. || &lt;b&gt;Однажды&lt;/b&gt;, эти двое начали играть.  || One &lt;b&gt;day&lt;/b&gt; the two (of them) began to play.
|-
! !! !! нап. 112
|-
|| Дунейр щыхуабэм деж, &lt;b&gt;махуэм&lt;/b&gt; Ӏэщыр мэхъуакӀуэ, жэщым бэкхъым щӀэтщ. || Когда погода теплая, &lt;b&gt;днём&lt;/b&gt; скот пасётся, а ночью находится в коровнике. || When the weather is warm, &lt;b&gt;during the day&lt;/b&gt; the cattle graze, (and) at night they are in the cowshed.
|-
! !! !! нап. 116
|-
|| Сэ а &lt;b&gt;махуэм&lt;/b&gt; зы блын и лъабжьэ зящ. || В тот &lt;b&gt;день&lt;/b&gt;, я побелил низ одной стены. || That &lt;b&gt;day&lt;/b&gt; I whitewashed the bottom of one wall.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Сэ &lt;b&gt;махуэ&lt;/b&gt; зыбжанэ хъуауэ сыгукъыдэмыжщ (сызэщымыщхъущ).  || Я уже несколько &lt;b&gt;дней&lt;/b&gt; плохо себя чувствую.  || I’ve been feeling unwell for a few &lt;b&gt;days&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 177
|-
| Уэ &lt;b&gt;махуэ&lt;/b&gt; зыбжанэкӀэ пӀэм ухэлъын хуейщ. || Тебе (вам) несколько &lt;b&gt;дней&lt;/b&gt; нужно соблюдать постельный режим. || You need to stay in bed for a few &lt;b&gt;days&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Мэрем махуэ.
*ЗэныбжьэгъуитӀыр щызэхуэзэну махуэмкӀэ зэгурыӀуащ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*махуэ: 1. day (not night) 2. day (24 hour period) 3. day, date (of the month)
*Мэрем махуэ: Friday
*ЗэныбжьэгъуитӀыр щызэхуэзэну махуэмкӀэ зэгурыӀуащ: the two friends agreed on what day to meet.
{{урысыбзэ}}
*махуэ: 1. День || дневной 2. день (сутки) 3. день (дата)
*Мэрем махуэ: пятница
*ЗэныбжьэгъуитӀыр щызэхуэзэну махуэмкӀэ зэгурыӀуащ: два друга согласились о дне встречи.
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Махуэ енкӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} all day, the whole day
{{псалъафэ-урысыбзэ}} целый день.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      МахуэенкӀэ пэплъэн.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Уи махуэ фӀыуэ!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} Good day!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} добрый день!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Махуэ шэджагъуэу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} in broad daylight
{{псалъафэ-урысыбзэ}} средь бела дня.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Махуэм зибзыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become clear or cloudless (about the day)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} проясниться - о дне.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Махуэм кӀэрыхун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become shorter (about the day)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} становиться короче - о дне.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Махуэм кӀэричын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become shorter (about the day)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} становиться короче - о дне.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Махуэпс емыгъэфэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be the death (of); worry to death; hound to death
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сжить кого-л. со света (со свету); уничтожить кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Дзу сыкъищӀауэ уафэм сабэр дрепхъей, махуэпс сримыгъэфэну тхьэ еӀуэ.  {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
====Махуэр гъэкӀуэдын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose a day
{{псалъафэ-урысыбзэ}} потерять день.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Уи махуэр кӀыхь ухъу!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} may your day be good (long)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Будь добрым твой день!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Махуэр кӀуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} go by – about a day
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пройти - о дне.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Мис апхуэдэу макӀуэр махуэр, Сыт къащыщӀми яфӀэзахуэу.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====Махуэр къытеункӀыфӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} make the day dark, unfortunate
{{псалъафэ-урысыбзэ}} омрачиться, стать несчастным.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] махуэр къыхуэкӀуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} befall sb (fate)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} постичь чью-л. участь.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Дэтхэнэ зыми ищӀэжт Бот и махуэр къыхуэкӀуэнкӀэ зэрыхъунур.  {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}}
====[И] махуитӀ зэхуэмыдэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become painful
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть болезненным.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ПЛЪЫФЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ='mɑ:xʷɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[маху] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=маху}}
{{мыхьэнэ}}
#Угъурлы, насыпыфӀэ.
{{щапхъэхэр}}
*- Теувэнущ ар гъуэгу захуэ, ухъу уэ, щӀалэр, щӀалэ махуэ.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*махуэ: good, fortunate, bright
{{урысыбзэ}}
*махуэ: добрый, счастливый
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Бжэгъулъэ махуэ хэтӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} drive a lucky stake
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вбить счастливый кол
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Гъуэгу махуэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} bon voyage! have a pleasant trip!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} счастливого пути!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьэ махуэ ипсэлъыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} say sth that brings good luck
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сказать что-л. к счастью
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Жьыщхьэ махуэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} reach a happy old age 
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обрести счастливую старость
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Илъэсищэ щрикъу махуэр езы дадэм щыгъупщами, ящӀэр псоми жьыщхьэ махуэр къызэрыхъурэ дапщэ хъуами.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====Лъапэ махуэ къипхьауэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} may there be good fortune in your home
{{псалъафэ-урысыбзэ}} да будет счастье в вашем доме!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Лъапэ махуэ къыухьэжьэж!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} a wish for health and good fortune – when addressing a person who has recovered from an illness.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пожелание здоровья, счастья – при обращении к выздоровевшему.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Лъапэ махуэ къыщӀыухьэ!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} may your arrival bring good fortune!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} да будет твой приход счастливым!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Махуэ ухъу!====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} I wish you good luck.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} Пусть принесёт тебе счастье!
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Махуэ хуэхъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} turn out to be successful, lucky or fortunate for sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} оказаться удачным, счастливым для кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>8iaym9ifxgesjdcsrkm7kx4r5bl838e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>мыдэхь</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10249</id>
    <revision>
      <id>129826</id>
      <parentid>30869</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T17:53:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1493" sha1="fnscgvnbsxh9l3nbx8i3os7ihdv3t4c" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЧАСТИЦЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=mǝˈdɐħ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[м] + -ы + -дэ + [хь]}}
{{мыхьэнэ}}
#Мыдэ къызэт.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Мыдэхьыт&lt;/b&gt;, уи лъынтхуэр къызэреуэм сегъэплъыт. || &lt;b&gt;Давайте&lt;/b&gt; проверим пульс. || &lt;b&gt;Let’s&lt;/b&gt; check your pulse.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Мыдэхь, си топыр къызэтыж.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*мыдэхь: give it to me!; let's
*Мыдэхь, си топыр къызэтыж: Here! Give me my ball back.
{{урысыбзэ}}
*мыдэхь: дай сюда; давай(те)
*Мыдэхь, си топыр къызэтыж: Вот! Дай обратно мой мяч!
{{библиографие}}</text>
      <sha1>fnscgvnbsxh9l3nbx8i3os7ihdv3t4c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129827</id>
      <parentid>129826</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T17:54:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1499" sha1="l8b82gsgdgmx81xztugcnhf2kr65f1r" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЧАСТИЦЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=mǝˈdɐħ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[м] + -ы + -дэ + [хь]}}
{{мыхьэнэ}}
#Мыдэ къызэт.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Мыдэхьыт&lt;/b&gt;, уи лъынтхуэр къызэреуэм сегъэплъыт. || &lt;b&gt;Давайте&lt;/b&gt; проверим пульс. || &lt;b&gt;Let’s&lt;/b&gt; check your pulse.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Мыдэхь, си топыр къызэтыж.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*мыдэхь: give it to me!; let's
*Мыдэхь, си топыр къызэтыж: Here! Give me my ball back.
{{урысыбзэ}}
*мыдэхь: дай(те) сюда; давай(те)
*Мыдэхь, си топыр къызэтыж: Вот! Дай обратно мой мяч!
{{библиографие}}</text>
      <sha1>l8b82gsgdgmx81xztugcnhf2kr65f1r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>пӏэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11520</id>
    <revision>
      <id>129864</id>
      <parentid>34711</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T10:02:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24353" sha1="gkm4d2iudnd9b35fa6a59dj6wt517xw" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=pʹɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[пӀ] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=пӀ}}
{{мыхьэнэ}}
#ЩӀыгум, уэгум е ахэм яхыхьэ пкъыгъуэхэм ящыщу зыгуэрым хухэха, и Ӏыхьэ, зыгуэр здэщыс, здэщыт, здэщылъ.
#Зыгуэрым и лъэужьу зыгуэрым къытенэ.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Мывэр и пӀэм ихын.
*ЩӀалэр и пӀэм яхуикӀакъым.
*Лъым и пӀэ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*пӏэ: 1. place (a certain space, specially designated, intended for sb or sth, or usually occupied by sb or sth) 2. imprint, footprint
*Мывэр и пӀэм ихын: remove a stone from its place.
*ЩӀалэр и пӀэм яхуикӀакъым: the boy wouldn’t move from his place (for them)
*Лъым и пӀэ: trace of blood
{{урысыбзэ}}
*пӏэ: 1. место (определённое пространство, специально отведённое, предназначенное для кого-чего-л., или обычно занимаемое кем-чем-л.) 2. отпечаток, след
*Мывэр и пӀэм ихын: сдвинуть камень с места
*ЩӀалэр и пӀэм яхуикӀакъым: парень отказался сдвинуться с места (ради них)
*Лъым и пӀэ: след крови
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====[И] пӀэ игъэувэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} put sb in their place
{{псалъафэ-урысыбзэ}} поставить кого-л. на своё место.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Елдар фи къуажэ щӀэкӀуар нэгъуэщӀкъым, уи адэм къамэ къыхуизыхар и пӀэ иригъэувэжыну аращ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====[И] пӀэ игъэувэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}}  replace sb, appoint sb to a certain position instead of sb else.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} поставить, назначить кого-л. на какую-л. должность вместо кого-нибудь.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ПӀэ игъэщын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to mark sth up (for example, a work sample)
         Къэнжалым пӀэ игъэщын. mark up sheet metal
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать разметку на чём-л. (напр. на заготовке).
         Къэнжалым пӀэ игъэщын. сделать разметку на листовом железе
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Къэнжалым пӀэ игъэщын.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] пӀэ ижыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze in place; stand, stop as if rooted to the spot
{{псалъафэ-урысыбзэ}} застыть на месте; стоять, остановиться как вкопанный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЛӀыжьым жиӀэжхэр щызэхихым, щӀалэщӀэр и пӀэм ижыхьащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
      Пхыр къиӀэтар и дамащхьэм зэрытелъу и пӀэм ижыхьри, [Къарней] мыбэуэжу зэпхыдэӀукӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. М.}}
====[И] пӀэ изэгъэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down, settle down
{{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоиться, утихомириться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЕтӀуанэ махуэм щхьэж и пӀэ изэгъэжащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====[И] пӀэ изэгъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take your place swh (about sb)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} расположиться где-л. (о ком-л.).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Псори я пӀэ изэгъа нэужь, гупым я унафэщӀыр ираджащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[И] пӀэ имызэгъэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not find anywhere for yourself
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не находить себе места.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Хьэжы-Исмел и пӀэ изэгъэжыркъым,.. мэпапщэ, мэщатэ. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}}
====[И] пӀэ имыхуэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not calm down, not settle down
         Уэ щӀалэжь цӀыкӀур уи пӀэ ущӀимыхуэжыр сыту пӀэрэ? My young man, who don’t you calm down?
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не успокоиться, не утихомириться.
         Уэ щӀалэжь цӀыкӀур уи пӀэ ущӀимыхуэжыр сыту пӀэрэ? Мододой человек, почему ты не успокоишься?
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Уэ щӀалэжь цӀыкӀур уи пӀэ ущӀимыхуэжыр сыту пӀэрэ?
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] пӀэ исыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} know your place, not stick your nose in other people’s affairs
         Уи пӀэ уисыжын нэхъыфӀ щыӀэкъым. You had better know your place.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} знать своё место, не совать нос в чужие дела.
         Уи пӀэ уисыжын нэхъыфӀ щыӀэкъым. Ты бы лучше знал свое место.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Уи пӀэ уисыжын нэхъыфӀ щыӀэкъым.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] пӀэ исын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} know your place, not stick your nose in other people’s affairs
{{псалъафэ-урысыбзэ}} знать своё место, не совать нос в чужие дела.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      - Уи пӀэ ис, щӀалэ, уэ, - уэрыншэуи зэфӀэдгъэкӀынщ дэ а Ӏуэхур, - кӀиящ лӀыр. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. А.}}
====[И] пӀэ иувэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sb’s place, assume sb’s responsibilities
{{псалъафэ-урысыбзэ}} занять место кого-л., взять на себя обязанности кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Кулэ, узэрашэу, Уи пӀэ сиувэнщ. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. А.}}
====ПӀэ ищын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to mark up sth (for example, a work sample)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать разметку на чём-л. (напр. на заготовке).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] пӀэ къимыгъэкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} kill sb on the spot
         Зэ уэгъуэм и пӀэ къимыгъэкӀын. kill on the spot with a single blow
{{псалъафэ-урысыбзэ}} убить, уложить на месте кого-л.
         Зэ уэгъуэм и пӀэ къимыгъэкӀын. одним ударом убить кого-л. на месте
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Зэ уэгъуэм и пӀэ къимыгъэкӀын.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] пӀэ къимыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} die immediately, on the spot.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} умереть сразу, на месте.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Сэлим нэхъыфӀ дыдэу илъагъу шы пцӀэгъуэплъ дахэр къытехуэри и пӀэ къикӀакъым. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
====[И] пӀэм зрилъэфыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} show indecision, be indecisive
{{псалъафэ-урысыбзэ}} проявлять нерешительность.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЖиӀэн имыщӀэу, абы и пӀэ зрелъэфыхь. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}}
====[Уи] пӀэм зичын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} suddenly move from one’s place, take off
{{псалъафэ-урысыбзэ}} тронуться, рвануться с места.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Зуримэ къеупщӀам екӀи фӀыкӀи жэуап иритыркъым, и нэр хъыджэбзым тедияуэ еплъу тӀэкӀурэ щотыжри, эанщӀэу и пӀэм зреч. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[И] пӀэм идиихьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze in place; stand, stop as if rooted to the spot 
{{псалъафэ-урысыбзэ}} застыть на месте, остановиться как вкопанный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Ӏэщхэри, Ӏэхъуэри, псыхъуэри, танэри, махуэри, дыгъэри - псори я пӀэм идиихьа хуэдэщи, зыри хъеижыркъым. {{автор|kbd|имяавтора=Н. А.}}
====[И] пӀэм ижыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze in place; stand, stop as if rooted to the spot
{{псалъафэ-урысыбзэ}} застыть на месте, остановиться как вкопанный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] пӀэм имызэгъэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry about sb or sth, be upset about sb. or sth.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} беспокоиться о ком-чём-л., переживать за кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Район псор зэрыпагэу щыта жэмыр сэ къыслъыса дауэ хъуну, жиӀэу Мысост и пӀэм изэгъэжыртэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[И] пӀэм итамэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} if I were in your shoes…
{{псалъафэ-урысыбзэ}} будь я на его месте...
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Уи пӀэ ситамэ, зызущэхунти сыщысынт, Жыраслъэн. {{автор|kbd|имяавтора=М. Б.}}
====[И] пӀэм иувэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get back on track
{{псалъафэ-урысыбзэ}} войти в привычную колею.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      [ЛӀыжьым:] - АтӀэ, ар Ӏуэхукъым, щӀалэщи аращ, унэ ихьэм и пӀэ иувэжынущ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[И] пӀэм иуджыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} mark time
{{псалъафэ-урысыбзэ}} топтаться на месте.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      - Ещанэ бригадэр зыкъом щӀауэ и пӀэм йоуджыхь, ахъумэ и пэкӀэ кӀуатэркъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[И] пӀэм иумэзэхэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze in place; stand, stop as if rooted to the spot
{{псалъафэ-урысыбзэ}} застыть на месте, остановиться как вкопанный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Ар зэуэ и пӀэм иумэзэхащ икӀи, мыбэуэжым хуэдэу, зэпхыдэӀукӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
====[И] пӀэм иуӀэгуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} put someone in [your] place, substitute sb for yourself
{{псалъафэ-урысыбзэ}} поставить на [своё] место кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Дзокъуэ и псалъэ нахуэхэм Дзури и пӀэм ириуӀэгуащ, Жэмали пщӀантӀэпс щӀыӀэ къыпхихуащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
====И пӀэм ихун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} infuriate sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вывести из себя кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      [Зейнаб:] - Уэращ, хьэжы, мыр [Аслъэнджэрий] и пӀэм изыхур, армыхъумэ ар игъащӀэм ину къыдэпсэлъакъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[И] пӀэм къишын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} infuriate sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вывести из себя кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      И къуэр и пӀэм къизыша Ӏуэхур зэрымыӀуэху цӀыкӀур Санят хъэкъ щыхъуащ. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. Хь.}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
3399_-_Fiescheralp_-_Hotel_Eggishorn.JPG|пӀэ
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=pʹɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[пӀ] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=пӀ}}
{{мыхьэнэ}}
#ГъуэлъыпӀэ, зэрыжеихь унэлъащӀэ.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class =&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 101
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| И &lt;b&gt;пӀэр&lt;/b&gt; екӀуу зэлъыӀуехри къабзэу зетхьэщӀ.|| Он убирает как следует &lt;b&gt;постель&lt;/b&gt; и моется дочиста.|| He makes his &lt;b&gt;bed&lt;/b&gt; as he should and washes himself clean.
|-
|| Кэлэмэт и &lt;b&gt;пӀэр&lt;/b&gt; зэлъыӀуех.|| Каламат убирает &lt;b&gt;постель&lt;/b&gt;.|| Kalamat makes his &lt;b&gt;bed&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ махуэ зыбжанэкӀэ &lt;b&gt;пӀэм&lt;/b&gt; ухэлъын хуейщ. || Тебе (вам) несколько дней нужно соблюдать &lt;b&gt;постельный&lt;/b&gt; режим. || You need to stay in &lt;b&gt;bed&lt;/b&gt; for a few days.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Джэдур пӀэм исщ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*пӏэ: bed, bunk
*Джэдур пӀэм исщ: the cat is sitting on the bed.
{{урысыбзэ}}
*пӏэ: кровать, койка
*Джэдур пӀэм исщ: кошка сидит на кровати.
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====ПӀэ гъэщхъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} go to bed
{{псалъафэ-урысыбзэ}} лечь спать.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Абы нэхърэ нэхъыфӀкӀэ пхуэсӀуэни, укӀуэжрэ адэ уи хьэуазапӀэ бгъэщхъэжмэ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
====ПӀэ дзыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} turn down the bed
{{псалъафэ-урысыбзэ}} постлать постель.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      - ПӀэ тӀэкӀур схуэдзыжынт, - жиӀэри лӀыр фызым хуеплъэкӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====ПӀэ кӀуэцӀ имыгъуэлъхьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not sleep; be awake
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не спать, бодрствовать.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ПӀэ кӀуэцӀ симыгъуалъхъэу сэ сызылъыхъуэр уэрт. {{автор|kbd|имяавтора=Агъ. Л.}} 
      ЖэщитӀ хъуащи ар [Гуащэнэху] пӀэ кӀуэцӀ игъуэлъхьакъым. {{автор|kbd|имяавтора=Ж. Б.}}
====ПӀэм къыхэнэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be confined to bed
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть прикованным к постели.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Жейм емызэгъыжу, шхын лъэпкъ щымыкӀуэжу, ар [КӀунэ] пӀэм къыхэнэжат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
      Ӏэрызехьэу пӀэм къыхэмынэжатэмэ, а уи гуапагъэми цӀыхугъэми [Алибей] и акъыл нэсынтэкъым. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}}
====ПӀэм хэлъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} his illness brought him down
         Фызыжьыр илъэс зыбжанэ хъуауэ пӀэм хэлът. The man had been brought down by his illness several years before.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} болезнь свалила кого-л.
         Фызыжьыр илъэс зыбжанэ хъуауэ пӀэм хэлът.  Болезнь свалила старика за несколько лет до этого.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Фызыжьыр илъэс зыбжанэ хъуауэ пӀэм хэлът.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ПӀэм хиубыдэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} his illness brought him down
{{псалъафэ-урысыбзэ}} болезнь свалила кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ПӀэр щӀыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} turn down the bed
         ПӀэр ящӀыжри гъуэлъыжащ. he turned down he bed and went to bed.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} постлать постель.
         ПӀэр ящӀыжри гъуэлъыжащ. он постлал постель и лег спать
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      ПӀэр ящӀыжри гъуэлъыжащ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====пӀэ дэкӀуеигъуэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зы пӀэм ехьэлӀа тепӀэнщӀэлъынхэр.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} a set of bedlinen
{{псалъафэ-урысыбзэ}} комплект постельного белья
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====пӀэ лъапэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} ПӀэ ущилъым деж, лъакъуэм хуэзэ Ӏыхьэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} the foot of the bed
         ПӀэ лъапэм джэдур жейуэ телът. The cat lay sleeping at the foot of the bed.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} изножье (постели)
         ПӀэ лъапэм джэдур жейуэ телът. Кошка лежала и спала у подножия кровати.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      ПӀэ лъапэм джэдур жейуэ телът.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>gkm4d2iudnd9b35fa6a59dj6wt517xw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129865</id>
      <parentid>129864</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T10:03:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24353" sha1="0sdiarjodle2u2un7z253s55g6mah75" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=pʹɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[пӀ] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=пӀ}}
{{мыхьэнэ}}
#ЩӀыгум, уэгум е ахэм яхыхьэ пкъыгъуэхэм ящыщу зыгуэрым хухэха, и Ӏыхьэ, зыгуэр здэщыс, здэщыт, здэщылъ.
#Зыгуэрым и лъэужьу зыгуэрым къытенэ.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Мывэр и пӀэм ихын.
*ЩӀалэр и пӀэм яхуикӀакъым.
*Лъым и пӀэ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*пӏэ: 1. place (a certain space, specially designated, intended for sb or sth, or usually occupied by sb or sth) 2. imprint, footprint
*Мывэр и пӀэм ихын: remove a stone from its place.
*ЩӀалэр и пӀэм яхуикӀакъым: the boy wouldn’t move from his place (for them)
*Лъым и пӀэ: trace of blood
{{урысыбзэ}}
*пӏэ: 1. место (определённое пространство, специально отведённое, предназначенное для кого-чего-л., или обычно занимаемое кем-чем-л.) 2. отпечаток, след
*Мывэр и пӀэм ихын: сдвинуть камень с места
*ЩӀалэр и пӀэм яхуикӀакъым: парень отказался сдвинуться с места (ради них)
*Лъым и пӀэ: след крови
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====[И] пӀэ игъэувэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} put sb in their place
{{псалъафэ-урысыбзэ}} поставить кого-л. на своё место.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Елдар фи къуажэ щӀэкӀуар нэгъуэщӀкъым, уи адэм къамэ къыхуизыхар и пӀэ иригъэувэжыну аращ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====[И] пӀэ игъэувэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}}  replace sb, appoint sb to a certain position instead of sb else.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} поставить, назначить кого-л. на какую-л. должность вместо кого-нибудь.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ПӀэ игъэщын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to mark sth up (for example, a work sample)
         Къэнжалым пӀэ игъэщын. mark up sheet metal
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать разметку на чём-л. (напр. на заготовке).
         Къэнжалым пӀэ игъэщын. сделать разметку на листовом железе
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Къэнжалым пӀэ игъэщын.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] пӀэ ижыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze in place; stand, stop as if rooted to the spot
{{псалъафэ-урысыбзэ}} застыть на месте; стоять, остановиться как вкопанный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЛӀыжьым жиӀэжхэр щызэхихым, щӀалэщӀэр и пӀэм ижыхьащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
      Пхыр къиӀэтар и дамащхьэм зэрытелъу и пӀэм ижыхьри, [Къарней] мыбэуэжу зэпхыдэӀукӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. М.}}
====[И] пӀэ изэгъэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down, settle down
{{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоиться, утихомириться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЕтӀуанэ махуэм щхьэж и пӀэ изэгъэжащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====[И] пӀэ изэгъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take your place swh (about sb)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} расположиться где-л. (о ком-л.).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Псори я пӀэ изэгъа нэужь, гупым я унафэщӀыр ираджащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[И] пӀэ имызэгъэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not find anywhere for yourself
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не находить себе места.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Хьэжы-Исмел и пӀэ изэгъэжыркъым,.. мэпапщэ, мэщатэ. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}}
====[И] пӀэ имыхуэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not calm down, not settle down
         Уэ щӀалэжь цӀыкӀур уи пӀэ ущӀимыхуэжыр сыту пӀэрэ? My young man, who don’t you calm down?
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не успокоиться, не утихомириться.
         Уэ щӀалэжь цӀыкӀур уи пӀэ ущӀимыхуэжыр сыту пӀэрэ? Мододой человек, почему ты не успокоишься?
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Уэ щӀалэжь цӀыкӀур уи пӀэ ущӀимыхуэжыр сыту пӀэрэ?
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] пӀэ исыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} know your place, not stick your nose in other people’s affairs
         Уи пӀэ уисыжын нэхъыфӀ щыӀэкъым. You had better know your place.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} знать своё место, не совать нос в чужие дела.
         Уи пӀэ уисыжын нэхъыфӀ щыӀэкъым. Ты бы лучше знал свое место.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Уи пӀэ уисыжын нэхъыфӀ щыӀэкъым.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] пӀэ исын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} know your place, not stick your nose in other people’s affairs
{{псалъафэ-урысыбзэ}} знать своё место, не совать нос в чужие дела.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      - Уи пӀэ ис, щӀалэ, уэ, - уэрыншэуи зэфӀэдгъэкӀынщ дэ а Ӏуэхур, - кӀиящ лӀыр. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. А.}}
====[И] пӀэ иувэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sb’s place, assume sb’s responsibilities
{{псалъафэ-урысыбзэ}} занять место кого-л., взять на себя обязанности кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Кулэ, узэрашэу, Уи пӀэ сиувэнщ. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. А.}}
====ПӀэ ищын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to mark up sth (for example, a work sample)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать разметку на чём-л. (напр. на заготовке).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] пӀэ къимыгъэкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} kill sb on the spot
         Зэ уэгъуэм и пӀэ къимыгъэкӀын. kill on the spot with a single blow
{{псалъафэ-урысыбзэ}} убить, уложить на месте кого-л.
         Зэ уэгъуэм и пӀэ къимыгъэкӀын. одним ударом убить кого-л. на месте
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Зэ уэгъуэм и пӀэ къимыгъэкӀын.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] пӀэ къимыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} die immediately, on the spot.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} умереть сразу, на месте.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Сэлим нэхъыфӀ дыдэу илъагъу шы пцӀэгъуэплъ дахэр къытехуэри и пӀэ къикӀакъым. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
====[И] пӀэм зрилъэфыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} show indecision, be indecisive
{{псалъафэ-урысыбзэ}} проявлять нерешительность.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЖиӀэн имыщӀэу, абы и пӀэ зрелъэфыхь. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}}
====[Уи] пӀэм зичын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} suddenly move from one’s place, take off
{{псалъафэ-урысыбзэ}} тронуться, рвануться с места.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Зуримэ къеупщӀам екӀи фӀыкӀи жэуап иритыркъым, и нэр хъыджэбзым тедияуэ еплъу тӀэкӀурэ щотыжри, эанщӀэу и пӀэм зреч. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[И] пӀэм идиихьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze in place; stand, stop as if rooted to the spot 
{{псалъафэ-урысыбзэ}} застыть на месте, остановиться как вкопанный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Ӏэщхэри, Ӏэхъуэри, псыхъуэри, танэри, махуэри, дыгъэри - псори я пӀэм идиихьа хуэдэщи, зыри хъеижыркъым. {{автор|kbd|имяавтора=Н. А.}}
====[И] пӀэм ижыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze in place; stand, stop as if rooted to the spot
{{псалъафэ-урысыбзэ}} застыть на месте, остановиться как вкопанный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] пӀэм имызэгъэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry about sb or sth, be upset about sb. or sth.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} беспокоиться о ком-чём-л., переживать за кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Район псор зэрыпагэу щыта жэмыр сэ къыслъыса дауэ хъуну, жиӀэу Мысост и пӀэм изэгъэжыртэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[И] пӀэм итамэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} if I were in your shoes…
{{псалъафэ-урысыбзэ}} будь я на его месте...
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Уи пӀэ ситамэ, зызущэхунти сыщысынт, Жыраслъэн. {{автор|kbd|имяавтора=М. Б.}}
====[И] пӀэм иувэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get back on track
{{псалъафэ-урысыбзэ}} войти в привычную колею.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      [ЛӀыжьым:] - АтӀэ, ар Ӏуэхукъым, щӀалэщи аращ, унэ ихьэм и пӀэ иувэжынущ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[И] пӀэм иуджыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} mark time
{{псалъафэ-урысыбзэ}} топтаться на месте.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      - Ещанэ бригадэр зыкъом щӀауэ и пӀэм йоуджыхь, ахъумэ и пэкӀэ кӀуатэркъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[И] пӀэм иумэзэхэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze in place; stand, stop as if rooted to the spot
{{псалъафэ-урысыбзэ}} застыть на месте, остановиться как вкопанный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Ар зэуэ и пӀэм иумэзэхащ икӀи, мыбэуэжым хуэдэу, зэпхыдэӀукӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
====[И] пӀэм иуӀэгуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} put someone in [your] place, substitute sb for yourself
{{псалъафэ-урысыбзэ}} поставить на [своё] место кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Дзокъуэ и псалъэ нахуэхэм Дзури и пӀэм ириуӀэгуащ, Жэмали пщӀантӀэпс щӀыӀэ къыпхихуащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
====И пӀэм ихун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} infuriate sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вывести из себя кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      [Зейнаб:] - Уэращ, хьэжы, мыр [Аслъэнджэрий] и пӀэм изыхур, армыхъумэ ар игъащӀэм ину къыдэпсэлъакъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[И] пӀэм къишын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} infuriate sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вывести из себя кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      И къуэр и пӀэм къизыша Ӏуэхур зэрымыӀуэху цӀыкӀур Санят хъэкъ щыхъуащ. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. Хь.}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
3399_-_Fiescheralp_-_Hotel_Eggishorn.JPG|пӀэ
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=pʹɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[пӀ] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=пӀ}}
{{мыхьэнэ}}
#ГъуэлъыпӀэ, зэрыжеихь унэлъащӀэ.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class =&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 101
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| И &lt;b&gt;пӀэр&lt;/b&gt; екӀуу зэлъыӀуехри къабзэу зетхьэщӀ.|| Он убирает как следует &lt;b&gt;постель&lt;/b&gt; и моется дочиста.|| He makes his &lt;b&gt;bed&lt;/b&gt; as he should and washes himself clean.
|-
|| Кэлэмэт и &lt;b&gt;пӀэр&lt;/b&gt; зэлъыӀуех.|| Каламат убирает &lt;b&gt;постель&lt;/b&gt;.|| Kalamat makes his &lt;b&gt;bed&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Джэдур пӀэм исщ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*пӏэ: bed, bunk
*Джэдур пӀэм исщ: the cat is sitting on the bed.
{{урысыбзэ}}
*пӏэ: кровать, койка
*Джэдур пӀэм исщ: кошка сидит на кровати.
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====ПӀэ гъэщхъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} go to bed
{{псалъафэ-урысыбзэ}} лечь спать.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Абы нэхърэ нэхъыфӀкӀэ пхуэсӀуэни, укӀуэжрэ адэ уи хьэуазапӀэ бгъэщхъэжмэ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
====ПӀэ дзыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} turn down the bed
{{псалъафэ-урысыбзэ}} постлать постель.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      - ПӀэ тӀэкӀур схуэдзыжынт, - жиӀэри лӀыр фызым хуеплъэкӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====ПӀэ кӀуэцӀ имыгъуэлъхьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not sleep; be awake
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не спать, бодрствовать.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ПӀэ кӀуэцӀ симыгъуалъхъэу сэ сызылъыхъуэр уэрт. {{автор|kbd|имяавтора=Агъ. Л.}} 
      ЖэщитӀ хъуащи ар [Гуащэнэху] пӀэ кӀуэцӀ игъуэлъхьакъым. {{автор|kbd|имяавтора=Ж. Б.}}
====ПӀэм къыхэнэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be confined to bed
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть прикованным к постели.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Жейм емызэгъыжу, шхын лъэпкъ щымыкӀуэжу, ар [КӀунэ] пӀэм къыхэнэжат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
      Ӏэрызехьэу пӀэм къыхэмынэжатэмэ, а уи гуапагъэми цӀыхугъэми [Алибей] и акъыл нэсынтэкъым. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}}
====ПӀэм хэлъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} his illness brought him down
         Фызыжьыр илъэс зыбжанэ хъуауэ пӀэм хэлът. The man had been brought down by his illness several years before.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} болезнь свалила кого-л.
         Фызыжьыр илъэс зыбжанэ хъуауэ пӀэм хэлът.  Болезнь свалила старика за несколько лет до этого.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Фызыжьыр илъэс зыбжанэ хъуауэ пӀэм хэлът.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ махуэ зыбжанэкӀэ &lt;b&gt;пӀэм&lt;/b&gt; ухэлъын хуейщ. || Тебе (вам) несколько дней нужно соблюдать &lt;b&gt;постельный&lt;/b&gt; режим. || You need to stay in &lt;b&gt;bed&lt;/b&gt; for a few days.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
====ПӀэм хиубыдэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} his illness brought him down
{{псалъафэ-урысыбзэ}} болезнь свалила кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ПӀэр щӀыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} turn down the bed
         ПӀэр ящӀыжри гъуэлъыжащ. he turned down he bed and went to bed.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} постлать постель.
         ПӀэр ящӀыжри гъуэлъыжащ. он постлал постель и лег спать
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      ПӀэр ящӀыжри гъуэлъыжащ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====пӀэ дэкӀуеигъуэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зы пӀэм ехьэлӀа тепӀэнщӀэлъынхэр.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} a set of bedlinen
{{псалъафэ-урысыбзэ}} комплект постельного белья
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====пӀэ лъапэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} ПӀэ ущилъым деж, лъакъуэм хуэзэ Ӏыхьэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} the foot of the bed
         ПӀэ лъапэм джэдур жейуэ телът. The cat lay sleeping at the foot of the bed.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} изножье (постели)
         ПӀэ лъапэм джэдур жейуэ телът. Кошка лежала и спала у подножия кровати.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      ПӀэ лъапэм джэдур жейуэ телът.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>0sdiarjodle2u2un7z253s55g6mah75</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129866</id>
      <parentid>129865</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T10:07:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24357" sha1="1as1oecqw7p0dwvww309tyd6vcjwzeg" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=pʹɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[пӀ] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=пӀ}}
{{мыхьэнэ}}
#ЩӀыгум, уэгум е ахэм яхыхьэ пкъыгъуэхэм ящыщу зыгуэрым хухэха, и Ӏыхьэ, зыгуэр здэщыс, здэщыт, здэщылъ.
#Зыгуэрым и лъэужьу зыгуэрым къытенэ.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Мывэр и пӀэм ихын.
*ЩӀалэр и пӀэм яхуикӀакъым.
*Лъым и пӀэ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*пӏэ: 1. place (a certain space, specially designated, intended for sb or sth, or usually occupied by sb or sth) 2. imprint, footprint
*Мывэр и пӀэм ихын: remove a stone from its place.
*ЩӀалэр и пӀэм яхуикӀакъым: the boy wouldn’t move from his place (for them)
*Лъым и пӀэ: trace of blood
{{урысыбзэ}}
*пӏэ: 1. место (определённое пространство, специально отведённое, предназначенное для кого-чего-л., или обычно занимаемое кем-чем-л.) 2. отпечаток, след
*Мывэр и пӀэм ихын: сдвинуть камень с места
*ЩӀалэр и пӀэм яхуикӀакъым: парень отказался сдвинуться с места (ради них)
*Лъым и пӀэ: след крови
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====[И] пӀэ игъэувэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} put sb in their place
{{псалъафэ-урысыбзэ}} поставить кого-л. на своё место.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Елдар фи къуажэ щӀэкӀуар нэгъуэщӀкъым, уи адэм къамэ къыхуизыхар и пӀэ иригъэувэжыну аращ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====[И] пӀэ игъэувэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}}  replace sb, appoint sb to a certain position instead of sb else.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} поставить, назначить кого-л. на какую-л. должность вместо кого-нибудь.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ПӀэ игъэщын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to mark sth up (for example, a work sample)
         Къэнжалым пӀэ игъэщын. mark up sheet metal
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать разметку на чём-л. (напр. на заготовке).
         Къэнжалым пӀэ игъэщын. сделать разметку на листовом железе
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Къэнжалым пӀэ игъэщын.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] пӀэ ижыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze in place; stand, stop as if rooted to the spot
{{псалъафэ-урысыбзэ}} застыть на месте; стоять, остановиться как вкопанный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЛӀыжьым жиӀэжхэр щызэхихым, щӀалэщӀэр и пӀэм ижыхьащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
      Пхыр къиӀэтар и дамащхьэм зэрытелъу и пӀэм ижыхьри, [Къарней] мыбэуэжу зэпхыдэӀукӀащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. М.}}
====[И] пӀэ изэгъэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} calm down, settle down
{{псалъафэ-урысыбзэ}} успокоиться, утихомириться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЕтӀуанэ махуэм щхьэж и пӀэ изэгъэжащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====[И] пӀэ изэгъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take your place swh (about sb)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} расположиться где-л. (о ком-л.).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Псори я пӀэ изэгъа нэужь, гупым я унафэщӀыр ираджащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[И] пӀэ имызэгъэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not find anywhere for yourself
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не находить себе места.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Хьэжы-Исмел и пӀэ изэгъэжыркъым,.. мэпапщэ, мэщатэ. {{автор|kbd|имяавтора=Ш. А.}}
====[И] пӀэ имыхуэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not calm down, not settle down
         Уэ щӀалэжь цӀыкӀур уи пӀэ ущӀимыхуэжыр сыту пӀэрэ? My young man, who don’t you calm down?
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не успокоиться, не утихомириться.
         Уэ щӀалэжь цӀыкӀур уи пӀэ ущӀимыхуэжыр сыту пӀэрэ? Мододой человек, почему ты не успокоишься?
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Уэ щӀалэжь цӀыкӀур уи пӀэ ущӀимыхуэжыр сыту пӀэрэ?
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] пӀэ исыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} know your place, not stick your nose in other people’s affairs
         Уи пӀэ уисыжын нэхъыфӀ щыӀэкъым. You had better know your place.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} знать своё место, не совать нос в чужие дела.
         Уи пӀэ уисыжын нэхъыфӀ щыӀэкъым. Ты бы лучше знал свое место.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Уи пӀэ уисыжын нэхъыфӀ щыӀэкъым.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] пӀэ исын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} know your place, not stick your nose in other people’s affairs
{{псалъафэ-урысыбзэ}} знать своё место, не совать нос в чужие дела.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      - Уи пӀэ ис, щӀалэ, уэ, - уэрыншэуи зэфӀэдгъэкӀынщ дэ а Ӏуэхур, - кӀиящ лӀыр. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. А.}}
====[И] пӀэ иувэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sb’s place, assume sb’s responsibilities
{{псалъафэ-урысыбзэ}} занять место кого-л., взять на себя обязанности кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Кулэ, узэрашэу, Уи пӀэ сиувэнщ. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. А.}}
====ПӀэ ищын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to mark up sth (for example, a work sample)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать разметку на чём-л. (напр. на заготовке).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] пӀэ къимыгъэкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} kill sb on the spot
         Зэ уэгъуэм и пӀэ къимыгъэкӀын. kill on the spot with a single blow
{{псалъафэ-урысыбзэ}} убить, уложить на месте кого-л.
         Зэ уэгъуэм и пӀэ къимыгъэкӀын. одним ударом убить кого-л. на месте
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Зэ уэгъуэм и пӀэ къимыгъэкӀын.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] пӀэ къимыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} die immediately, on the spot.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} умереть сразу, на месте.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Сэлим нэхъыфӀ дыдэу илъагъу шы пцӀэгъуэплъ дахэр къытехуэри и пӀэ къикӀакъым. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
====[И] пӀэм зрилъэфыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} show indecision, be indecisive
{{псалъафэ-урысыбзэ}} проявлять нерешительность.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЖиӀэн имыщӀэу, абы и пӀэ зрелъэфыхь. {{автор|kbd|имяавтора=Щ. Ӏ.}}
====[Уи] пӀэм зичын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} suddenly move from one’s place, take off
{{псалъафэ-урысыбзэ}} тронуться, рвануться с места.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Зуримэ къеупщӀам екӀи фӀыкӀи жэуап иритыркъым, и нэр хъыджэбзым тедияуэ еплъу тӀэкӀурэ щотыжри, эанщӀэу и пӀэм зреч. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[И] пӀэм идиихьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze in place; stand, stop as if rooted to the spot 
{{псалъафэ-урысыбзэ}} застыть на месте, остановиться как вкопанный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Ӏэщхэри, Ӏэхъуэри, псыхъуэри, танэри, махуэри, дыгъэри - псори я пӀэм идиихьа хуэдэщи, зыри хъеижыркъым. {{автор|kbd|имяавтора=Н. А.}}
====[И] пӀэм ижыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze in place; stand, stop as if rooted to the spot
{{псалъафэ-урысыбзэ}} застыть на месте, остановиться как вкопанный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] пӀэм имызэгъэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry about sb or sth, be upset about sb. or sth.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} беспокоиться о ком-чём-л., переживать за кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Район псор зэрыпагэу щыта жэмыр сэ къыслъыса дауэ хъуну, жиӀэу Мысост и пӀэм изэгъэжыртэкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[И] пӀэм итамэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} if I were in your shoes…
{{псалъафэ-урысыбзэ}} будь я на его месте...
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Уи пӀэ ситамэ, зызущэхунти сыщысынт, Жыраслъэн. {{автор|kbd|имяавтора=М. Б.}}
====[И] пӀэм иувэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get back on track
{{псалъафэ-урысыбзэ}} войти в привычную колею.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      [ЛӀыжьым:] - АтӀэ, ар Ӏуэхукъым, щӀалэщи аращ, унэ ихьэм и пӀэ иувэжынущ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[И] пӀэм иуджыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} mark time
{{псалъафэ-урысыбзэ}} топтаться на месте.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      - Ещанэ бригадэр зыкъом щӀауэ и пӀэм йоуджыхь, ахъумэ и пэкӀэ кӀуатэркъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[И] пӀэм иумэзэхэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} freeze in place; stand, stop as if rooted to the spot
{{псалъафэ-урысыбзэ}} застыть на месте, остановиться как вкопанный.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Ар зэуэ и пӀэм иумэзэхащ икӀи, мыбэуэжым хуэдэу, зэпхыдэӀукӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
====[И] пӀэм иуӀэгуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} put someone in [your] place, substitute sb for yourself
{{псалъафэ-урысыбзэ}} поставить на [своё] место кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Дзокъуэ и псалъэ нахуэхэм Дзури и пӀэм ириуӀэгуащ, Жэмали пщӀантӀэпс щӀыӀэ къыпхихуащ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
====И пӀэм ихун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} infuriate sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вывести из себя кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      [Зейнаб:] - Уэращ, хьэжы, мыр [Аслъэнджэрий] и пӀэм изыхур, армыхъумэ ар игъащӀэм ину къыдэпсэлъакъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[И] пӀэм къишын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} infuriate sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вывести из себя кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      И къуэр и пӀэм къизыша Ӏуэхур зэрымыӀуэху цӀыкӀур Санят хъэкъ щыхъуащ. {{автор|kbd|имяавтора=Хь. Хь.}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
3399_-_Fiescheralp_-_Hotel_Eggishorn.JPG|пӀэ
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=pʹɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[пӀ] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=пӀ}}
{{мыхьэнэ}}
#ГъуэлъыпӀэ, зэрыжеихь унэлъащӀэ.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class =&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 101
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| И &lt;b&gt;пӀэр&lt;/b&gt; екӀуу зэлъыӀуехри къабзэу зетхьэщӀ.|| Он убирает как следует &lt;b&gt;постель&lt;/b&gt; и моется дочиста.|| He makes his &lt;b&gt;bed&lt;/b&gt; as he should and washes himself clean.
|-
|| Кэлэмэт и &lt;b&gt;пӀэр&lt;/b&gt; зэлъыӀуех.|| Каламат убирает &lt;b&gt;постель&lt;/b&gt;.|| Kalamat makes his &lt;b&gt;bed&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Джэдур пӀэм исщ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*пӏэ: bed, bunk
*Джэдур пӀэм исщ: the cat is sitting on the bed.
{{урысыбзэ}}
*пӏэ: кровать, койка
*Джэдур пӀэм исщ: кошка сидит на кровати.
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====ПӀэ гъэщхъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} go to bed
{{псалъафэ-урысыбзэ}} лечь спать.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Абы нэхърэ нэхъыфӀкӀэ пхуэсӀуэни, укӀуэжрэ адэ уи хьэуазапӀэ бгъэщхъэжмэ. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
====ПӀэ дзыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} turn down the bed
{{псалъафэ-урысыбзэ}} постлать постель.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      - ПӀэ тӀэкӀур схуэдзыжынт, - жиӀэри лӀыр фызым хуеплъэкӀащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====ПӀэ кӀуэцӀ имыгъуэлъхьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not sleep; be awake
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не спать, бодрствовать.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ПӀэ кӀуэцӀ симыгъуалъхъэу сэ сызылъыхъуэр уэрт. {{автор|kbd|имяавтора=Агъ. Л.}} 
      ЖэщитӀ хъуащи ар [Гуащэнэху] пӀэ кӀуэцӀ игъуэлъхьакъым. {{автор|kbd|имяавтора=Ж. Б.}}
====ПӀэм къыхэнэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be confined to bed
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть прикованным к постели.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Жейм емызэгъыжу, шхын лъэпкъ щымыкӀуэжу, ар [КӀунэ] пӀэм къыхэнэжат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
      Ӏэрызехьэу пӀэм къыхэмынэжатэмэ, а уи гуапагъэми цӀыхугъэми [Алибей] и акъыл нэсынтэкъым. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}}
====ПӀэм хэлъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} bring sb own (illness)
         Фызыжьыр илъэс зыбжанэ хъуауэ пӀэм хэлът. The old woman had been brought down by her illness several years before.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} свалить кого-л. (болезнь)
         Фызыжьыр илъэс зыбжанэ хъуауэ пӀэм хэлът.  Болезнь свалила старушку за несколько лет до этого.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Фызыжьыр илъэс зыбжанэ хъуауэ пӀэм хэлът.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ махуэ зыбжанэкӀэ &lt;b&gt;пӀэм&lt;/b&gt; ухэлъын хуейщ. || Тебе (вам) несколько дней нужно соблюдать &lt;b&gt;постельный&lt;/b&gt; режим. || You need to stay in &lt;b&gt;bed&lt;/b&gt; for a few days.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
====ПӀэм хиубыдэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} his illness brought him down
{{псалъафэ-урысыбзэ}} болезнь свалила кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ПӀэр щӀыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} turn down the bed
         ПӀэр ящӀыжри гъуэлъыжащ. he turned down he bed and went to bed.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} постлать постель.
         ПӀэр ящӀыжри гъуэлъыжащ. он постлал постель и лег спать
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      ПӀэр ящӀыжри гъуэлъыжащ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====пӀэ дэкӀуеигъуэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зы пӀэм ехьэлӀа тепӀэнщӀэлъынхэр.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} a set of bedlinen
{{псалъафэ-урысыбзэ}} комплект постельного белья
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====пӀэ лъапэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} ПӀэ ущилъым деж, лъакъуэм хуэзэ Ӏыхьэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} the foot of the bed
         ПӀэ лъапэм джэдур жейуэ телът. The cat lay sleeping at the foot of the bed.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} изножье (постели)
         ПӀэ лъапэм джэдур жейуэ телът. Кошка лежала и спала у подножия кровати.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      ПӀэ лъапэм джэдур жейуэ телът.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>1as1oecqw7p0dwvww309tyd6vcjwzeg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>тэмакъ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12111</id>
    <revision>
      <id>129809</id>
      <parentid>129786</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:38:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10275" sha1="pgzvfkdcktp607ujq9phbkh51vsnvl0" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
Throat_Diagram.png|тэмакъ
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=tɐ'mɑ:qʹ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[темакъ]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ырТ|kbd|псалъэпкъ=темакъ}}
{{мыхьэнэ}}
#Ӏу, къурмакъей.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Сэ си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, &lt;b&gt;тэмакъыр&lt;/b&gt;, дзэр, тхыр) мэуз. || У меня болит голова (сердце, желудок, ухо, &lt;b&gt;горло&lt;/b&gt;, зуб, поясница). || I have a headache (heartache, stomachache, earache, sore &lt;b&gt;throat&lt;/b&gt;, toothache, back pain).
|-
| КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ дохутырым (&lt;b&gt;тэмакъ&lt;/b&gt;, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн хуейщ. || Мне нужно записаться к врачу-терапевту (&lt;b&gt;лору&lt;/b&gt;, зубному, хирургу). || I need to make an appointment with a general practitioner (&lt;b&gt;ENT&lt;/b&gt;, dentist, surgeon).
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Сэ сопсчэ, си &lt;b&gt;тэмакъыр&lt;/b&gt; мэуз. || У меня кашель, болит &lt;b&gt;горло&lt;/b&gt;. || I have a cough, my &lt;b&gt;throat&lt;/b&gt; hurts.
|-
| Уи Ӏупсыр щебгъэхкӀэ, уи &lt;b&gt;тэмакъыр&lt;/b&gt; узрэ? || Тебе (вам) больно &lt;b&gt;глотать&lt;/b&gt;? || Does it hurt to &lt;b&gt;swallow&lt;/b&gt;?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Тэмакъыр узын.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*тэмакъ: the throat; the larynx; the pharynx
*Тэмакъыр узын: be sore (about the throat), have sore throat
{{урысыбзэ}}
*тэмакъ: горло; гортань; зев
*Тэмакъыр узын: 
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Тэмакъым залэ щӀэмыхуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be very short-tempered
{{псалъафэ-урысыбзэ}} очень вспыльчивый.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Тэмакъым зегъэлъэщӀын====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} clear your throat
{{псалъафэ-урысыбзэ}} откашляться
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} sing sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} спеть что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Тэмакъым зыщӀэдзэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} step on sb's throat; ask sb stubbornly and insistently about sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} наступать на горло кому-л.; просить упорно и настойчиво кого-л. о чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] тэмакъым къыщӀэгъуэлъхьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} step on sb's throat; ask sb stubbornly and insistently about sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} наступать на горло кому-л.; просить упорно и настойчиво кого-л. о чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Тэмакъым къыщӀэлъэдэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be upset; be ready to cry or burst into tears.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} расстроиться; быть готовым расплакаться, разрыдаться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Тэмакъым тегъэхуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} tolerate, endure, withstand (a comment, insult, etc.).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} стерпеть, вынести, выдержать (замечание, обиду и т. п.).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Тэмакъым тенэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not to give sb any peace (about an insult, etc.).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не давать покоя кому-л. (об обиде и т. п.).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Дадий ӀэщӀохур нэпе закъуэ, Тэмакъым тонэр и гуауэр. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
====Тэмакъым техуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} tolerate, swallow sth. (a remark, insult, etc.).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} стерпеть, проглотить что-л. (замечание, обиду и т. п.).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] тэмакъым тӀуалэ щӀэхуэркъым====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be very short-tempered.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} [он] очень вспыльчивый.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Тэмакъым фӀэмыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} can’t eat sth, sth won’t go down your throat (about food).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не лезть в горло (о пище).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Тэмакъым щӀэгъуэлъхьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} step on sb's throat; ask sb stubbornly and insistently about sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} наступать на горло кому-л.; просить упорно и настойчиво кого-л. о чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Тэмакъыр екъухыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} control yourself, pull yourself together.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сдержаться, взять себя в руки.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Тэмакъыр къызэфӀэзэрыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be upset; be ready to cry or burst into tears.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} расстроиться; быть готовым расплакаться, разрыдаться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Тэмакъыр щиубыдыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not be able to say a word, be speechless.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не мочь вымолвить ни слова, онеметь.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Думэсарэ аргуэру жиӀэнут зыгуэр, ауэ и тэмакъыр щиубыдыкӀыу и нэпсыр къыщекӀуэм, хьэщӀэхэм ящыукӀытэри щигъэтыжащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====Тэмакъыр щичын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} one’s throat hurts, have sore throat
{{псалъафэ-урысыбзэ}} горло дерёт.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Тэмакъыр щикъузыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be blocked – about the throat
{{псалъафэ-урысыбзэ}} перехватить - о горле.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Хъыджэбзыр гъыным нэсати, и тэмакъыр щикъузыкӀат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
====тэмакъ щӀыӀу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Къурмакъейм къыпыхьэж пэ кӀуэцӀ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} nasopharynx
{{псалъафэ-урысыбзэ}} носоглотка
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>pgzvfkdcktp607ujq9phbkh51vsnvl0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>узын</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12405</id>
    <revision>
      <id>129810</id>
      <parentid>129795</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:40:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3359" sha1="b7v2kua8kxy0is45srvli31oejymikt" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝ'zǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-узын|Глагол лъэмыӏэс &quot;узын&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Ӏэпкълъэпкъым е кӀуэцӀым щыщ Ӏыхьэ гуэрым уз хэтын.
{{щапхъэхэр}}
*Ӏэминат.. и щхьэр узырти, пщыхьэщхьэм жьыуэ гъуэлъыжащ.  {{автор|kbd|имяавтора=Къу. С.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Сэ си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) &lt;b&gt;мэуз&lt;/b&gt;. || У меня &lt;b&gt;болит&lt;/b&gt; голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || I &lt;b&gt;have&lt;/b&gt; a head&lt;b&gt;ache&lt;/b&gt; (heart&lt;b&gt;ache&lt;/b&gt;, stomach&lt;b&gt;ache&lt;/b&gt;, ear&lt;b&gt;ache&lt;/b&gt;, &lt;b&gt;sore&lt;/b&gt; throat, tooth&lt;b&gt;ache&lt;/b&gt;, back &lt;b&gt;pain&lt;/b&gt;).
|-
| Сэ си нэр &lt;b&gt;мэуз&lt;/b&gt;. || У меня &lt;b&gt;болят&lt;/b&gt; глаза. || My eyes &lt;b&gt;hurt&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Сэ сопсчэ, си тэмакъыр &lt;b&gt;мэуз&lt;/b&gt;. || У меня кашель, &lt;b&gt;болит&lt;/b&gt; горло. || I have a cough, my throat &lt;b&gt;hurts&lt;/b&gt;.
|-
| Мыбдеж &lt;b&gt;узрэ&lt;/b&gt;? || Здесь &lt;b&gt;больно&lt;/b&gt;? || &lt;b&gt;Does it hurt&lt;/b&gt; here?
|-
| Уи Ӏупсыр щебгъэхкӀэ, уи тэмакъыр &lt;b&gt;узрэ&lt;/b&gt;? || Тебе (вам) &lt;b&gt;больно&lt;/b&gt; глотать? || &lt;b&gt;Does it hurt&lt;/b&gt; to swallow?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*узын: be sick, ill; hurt, ache, be painful, sore, have pain (about some part of the body or organism)
{{урысыбзэ}}
*узын: болеть (о какой-л. части тела, организма)
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Гур узын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have heart disease; have heart pain
{{псалъафэ-урысыбзэ}} болеть — о сердце.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Лыр узын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry; one’s soul aches for sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} беспокоиться, болеть душой за кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>b7v2kua8kxy0is45srvli31oejymikt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129811</id>
      <parentid>129810</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:43:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3425" sha1="eruvlusvechx3yrhw3edr48es9cnhh6" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝ'zǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-узын|Глагол лъэмыӏэс &quot;узын&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Ӏэпкълъэпкъым е кӀуэцӀым щыщ Ӏыхьэ гуэрым уз хэтын.
{{щапхъэхэр}}
*Ӏэминат.. и щхьэр узырти, пщыхьэщхьэм жьыуэ гъуэлъыжащ.  {{автор|kbd|имяавтора=Къу. С.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Сэ си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) &lt;b&gt;мэуз&lt;/b&gt;. || У меня &lt;b&gt;болит&lt;/b&gt; голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || I &lt;b&gt;have&lt;/b&gt; a head&lt;b&gt;ache&lt;/b&gt; (heart&lt;b&gt;ache&lt;/b&gt;, stomach&lt;b&gt;ache&lt;/b&gt;, ear&lt;b&gt;ache&lt;/b&gt;, &lt;b&gt;sore&lt;/b&gt; throat, tooth&lt;b&gt;ache&lt;/b&gt;, back &lt;b&gt;pain&lt;/b&gt;).
|-
| Сэ си нэр &lt;b&gt;мэуз&lt;/b&gt;. || У меня &lt;b&gt;болят&lt;/b&gt; глаза. || My eyes &lt;b&gt;hurt&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Сэ сопсчэ, си тэмакъыр &lt;b&gt;мэуз&lt;/b&gt;. || У меня кашель, &lt;b&gt;болит&lt;/b&gt; горло. || I have a cough, my throat &lt;b&gt;hurts&lt;/b&gt;.
|-
| Мыбдеж &lt;b&gt;узрэ&lt;/b&gt;? || Здесь &lt;b&gt;больно&lt;/b&gt;? || &lt;b&gt;Does it hurt&lt;/b&gt; here?
|-
| Уи Ӏупсыр щебгъэхкӀэ, уи тэмакъыр &lt;b&gt;узрэ&lt;/b&gt;? || Тебе (вам) &lt;b&gt;больно&lt;/b&gt; глотать? || &lt;b&gt;Does it hurt&lt;/b&gt; to swallow?
|-
| &lt;b&gt;Мэуз&lt;/b&gt;. || &lt;b&gt;Больно&lt;/b&gt;. || &lt;b&gt;It hurts&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*узын: be sick, ill; hurt, ache, be painful, sore, have pain (about some part of the body or organism)
{{урысыбзэ}}
*узын: болеть (о какой-л. части тела, организма)
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Гур узын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have heart disease; have heart pain
{{псалъафэ-урысыбзэ}} болеть — о сердце.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Лыр узын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry; one’s soul aches for sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} беспокоиться, болеть душой за кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>eruvlusvechx3yrhw3edr48es9cnhh6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129842</id>
      <parentid>129811</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T06:43:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3628" sha1="ba08dh31zl8xlxf24er0yv1htcl23y5" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝ'zǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уз] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-узын|Глагол лъэмыӏэс &quot;узын&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Ӏэпкълъэпкъым е кӀуэцӀым щыщ Ӏыхьэ гуэрым уз хэтын.
{{щапхъэхэр}}
*Ӏэминат.. и щхьэр узырти, пщыхьэщхьэм жьыуэ гъуэлъыжащ.  {{автор|kbd|имяавтора=Къу. С.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Сэ си щхьэр (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) &lt;b&gt;мэуз&lt;/b&gt;. || У меня &lt;b&gt;болит&lt;/b&gt; голова (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || I &lt;b&gt;have&lt;/b&gt; a head&lt;b&gt;ache&lt;/b&gt; (heart&lt;b&gt;ache&lt;/b&gt;, stomach&lt;b&gt;ache&lt;/b&gt;, ear&lt;b&gt;ache&lt;/b&gt;, &lt;b&gt;sore&lt;/b&gt; throat, tooth&lt;b&gt;ache&lt;/b&gt;, back &lt;b&gt;pain&lt;/b&gt;).
|-
| Сэ си нэр &lt;b&gt;мэуз&lt;/b&gt;. || У меня &lt;b&gt;болят&lt;/b&gt; глаза. || My eyes &lt;b&gt;hurt&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Сэ сопсчэ, си тэмакъыр &lt;b&gt;мэуз&lt;/b&gt;. || У меня кашель, &lt;b&gt;болит&lt;/b&gt; горло. || I have a cough, my throat &lt;b&gt;hurts&lt;/b&gt;.
|-
| Мыбдеж &lt;b&gt;узрэ&lt;/b&gt;? || Здесь &lt;b&gt;больно&lt;/b&gt;? || &lt;b&gt;Does it hurt&lt;/b&gt; here?
|-
| Уи Ӏупсыр щебгъэхкӀэ, уи тэмакъыр &lt;b&gt;узрэ&lt;/b&gt;? || Тебе (вам) &lt;b&gt;больно&lt;/b&gt; глотать? || &lt;b&gt;Does it hurt&lt;/b&gt; to swallow?
|-
| &lt;b&gt;Мэуз&lt;/b&gt;. || &lt;b&gt;Больно&lt;/b&gt;. || &lt;b&gt;It hurts&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 177
|-
| Уи щхьэр &lt;b&gt;узрэ&lt;/b&gt; (кӀэрахъуэрэ)? || Голова &lt;b&gt;не болит&lt;/b&gt; (кружится)? || &lt;b&gt;Does&lt;/b&gt; your head &lt;b&gt;hurt&lt;/b&gt; (Do you feel dizzy)?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*узын: be sick, ill; hurt, ache, be painful, sore, have pain (about some part of the body or organism)
{{урысыбзэ}}
*узын: болеть (о какой-л. части тела, организма)
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Гур узын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have heart disease; have heart pain
{{псалъафэ-урысыбзэ}} болеть — о сердце.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Лыр узын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} worry; one’s soul aches for sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} беспокоиться, болеть душой за кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>ba08dh31zl8xlxf24er0yv1htcl23y5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>уи</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12419</id>
    <revision>
      <id>129799</id>
      <parentid>129791</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:13:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3573" sha1="5ueurj7pmh1wxh1xt2cm8ccnefxzvzi" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wi:}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=у + [и]}}
{{мыхьэнэ}}
#Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 27
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Нащ, уэри &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; шыр шэщым шэ!|| Нащ, и ты веди &lt;b&gt;свою&lt;/b&gt; лошадь в конюшню.|| Nash, you take &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; horse to the stable, too!
|-
! !! !! нап. 30
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; кӀэфий. || &lt;b&gt;Твой&lt;/b&gt; свисток. || &lt;b&gt;Your&lt;/b&gt; whistle.
|-
! !! !! нап. 77
|-
|| Шордакъхэм укъихьэмэ, къалэри бгы щхьэ хужьхэри &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; пащхьэм къоувэ.|| Если выйдешь на балкон, перед &lt;b&gt;тобой&lt;/b&gt; встают город и белые вершины гор. || If you come out onto the balcony, the city and the white-headed mountains rise before &lt;b&gt;you&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; рецептыр япэ щхьэгъубжэмкӀэ ет. || Подай(-те) &lt;b&gt;твой (ваш)&lt;/b&gt; рецепт в первое окно. || Submit &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; prescription at the first window.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Сыт &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; лажьэр? || Что с &lt;b&gt;тобой (вами)&lt;/b&gt;? || What’s wrong with &lt;b&gt;you&lt;/b&gt;?
|-
| Узэрысымаджэр &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; фэм къегъэлъагъуэ. || У &lt;b&gt;тебя (вас)&lt;/b&gt; болезненный вид. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; look ill.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Сыт лъандэрэ &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt;гу къыдэмыжрэ? || Когда &lt;b&gt;ты (вы)&lt;/b&gt; почувствовал(—и) себя плохо? || When did &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; start feeling unwell?
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; жьэр ину зэтехи &quot;а&quot; жыӀэт. || Открой(-те), пожалуйста, рот пошире и скажи(-те) &quot;а&quot;. || Please open &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; mouth wide and say &quot;ah.&quot;
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Уи хэку.
*Уи деж.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уи: second person singular possessive indicator, functionally equivalent to English “your, yours”
*Уи хэку: your homeland, your country
*Уи деж: at your (house/flat/etc.); near you
{{урысыбзэ}}
*уи: показатель принадлежности, функционально соответствует русскому «твой»
*Уи хэку: твоя родина
*Уи деж:  у тебя
{{библиографие}}</text>
      <sha1>5ueurj7pmh1wxh1xt2cm8ccnefxzvzi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129805</id>
      <parentid>129799</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:29:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3749" sha1="mpoyo8yoh7hioec4g9o6u8tzbuyicdc" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wi:}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=у + [и]}}
{{мыхьэнэ}}
#Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 27
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Нащ, уэри &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; шыр шэщым шэ!|| Нащ, и ты веди &lt;b&gt;свою&lt;/b&gt; лошадь в конюшню.|| Nash, you take &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; horse to the stable, too!
|-
! !! !! нап. 30
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; кӀэфий. || &lt;b&gt;Твой&lt;/b&gt; свисток. || &lt;b&gt;Your&lt;/b&gt; whistle.
|-
! !! !! нап. 77
|-
|| Шордакъхэм укъихьэмэ, къалэри бгы щхьэ хужьхэри &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; пащхьэм къоувэ.|| Если выйдешь на балкон, перед &lt;b&gt;тобой&lt;/b&gt; встают город и белые вершины гор. || If you come out onto the balcony, the city and the white-headed mountains rise before &lt;b&gt;you&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; рецептыр япэ щхьэгъубжэмкӀэ ет. || Подай(-те) &lt;b&gt;твой (ваш)&lt;/b&gt; рецепт в первое окно. || Submit &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; prescription at the first window.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Сыт &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; лажьэр? || Что с &lt;b&gt;тобой (вами)&lt;/b&gt;? || What’s wrong with &lt;b&gt;you&lt;/b&gt;?
|-
| Узэрысымаджэр &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; фэм къегъэлъагъуэ. || У &lt;b&gt;тебя (вас)&lt;/b&gt; болезненный вид. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; look ill.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Сыт лъандэрэ &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt;гу къыдэмыжрэ? || Когда &lt;b&gt;ты (вы)&lt;/b&gt; почувствовал(—и) себя плохо? || When did &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; start feeling unwell?
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; жьэр ину зэтехи &quot;а&quot; жыӀэт. || Открой(-те), пожалуйста, рот пошире и скажи(-те) &quot;а&quot;. || Please open &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; mouth wide and say &quot;ah.&quot;
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; Ӏупсыр щебгъэхкӀэ, &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; тэмакъыр узрэ? || &lt;b&gt;Тебе (вам)&lt;/b&gt; больно глотать? || Does it hurt to swallow?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Уи хэку.
*Уи деж.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уи: second person singular possessive indicator, functionally equivalent to English “your, yours”
*Уи хэку: your homeland, your country
*Уи деж: at your (house/flat/etc.); near you
{{урысыбзэ}}
*уи: показатель принадлежности, функционально соответствует русскому «твой»
*Уи хэку: твоя родина
*Уи деж:  у тебя
{{библиографие}}</text>
      <sha1>mpoyo8yoh7hioec4g9o6u8tzbuyicdc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129818</id>
      <parentid>129805</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T17:02:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3869" sha1="m224l57tx8sv38vdwid0lx8pmsnuq2t" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wi:}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=у + [и]}}
{{мыхьэнэ}}
#Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 27
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Нащ, уэри &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; шыр шэщым шэ!|| Нащ, и ты веди &lt;b&gt;свою&lt;/b&gt; лошадь в конюшню.|| Nash, you take &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; horse to the stable, too!
|-
! !! !! нап. 30
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; кӀэфий. || &lt;b&gt;Твой&lt;/b&gt; свисток. || &lt;b&gt;Your&lt;/b&gt; whistle.
|-
! !! !! нап. 77
|-
|| Шордакъхэм укъихьэмэ, къалэри бгы щхьэ хужьхэри &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; пащхьэм къоувэ.|| Если выйдешь на балкон, перед &lt;b&gt;тобой&lt;/b&gt; встают город и белые вершины гор. || If you come out onto the balcony, the city and the white-headed mountains rise before &lt;b&gt;you&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; рецептыр япэ щхьэгъубжэмкӀэ ет. || Подай(-те) &lt;b&gt;твой (ваш)&lt;/b&gt; рецепт в первое окно. || Submit &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; prescription at the first window.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Сыт &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; лажьэр? || Что с &lt;b&gt;тобой (вами)&lt;/b&gt;? || What’s wrong with &lt;b&gt;you&lt;/b&gt;?
|-
| Узэрысымаджэр &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; фэм къегъэлъагъуэ. || У &lt;b&gt;тебя (вас)&lt;/b&gt; болезненный вид. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; look ill.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Сыт лъандэрэ &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt;гу къыдэмыжрэ? || Когда &lt;b&gt;ты (вы)&lt;/b&gt; почувствовал(—и) себя плохо? || When did &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; start feeling unwell?
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; жьэр ину зэтехи &quot;а&quot; жыӀэт. || Открой(-те), пожалуйста, рот пошире и скажи(-те) &quot;а&quot;. || Please open &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; mouth wide and say &quot;ah.&quot;
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; Ӏупсыр щебгъэхкӀэ, &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; тэмакъыр узрэ? || &lt;b&gt;Тебе (вам)&lt;/b&gt; больно глотать? || Does it hurt to swallow?
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; бзэгур сыгъэлъагъут. || Покажи(-те) язык. || Show me &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; tongue.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Уи хэку.
*Уи деж.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уи: second person singular possessive indicator, functionally equivalent to English “your, yours”
*Уи хэку: your homeland, your country
*Уи деж: at your (house/flat/etc.); near you
{{урысыбзэ}}
*уи: показатель принадлежности, функционально соответствует русскому «твой»
*Уи хэку: твоя родина
*Уи деж:  у тебя
{{библиографие}}</text>
      <sha1>m224l57tx8sv38vdwid0lx8pmsnuq2t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129828</id>
      <parentid>129818</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T17:56:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4056" sha1="koj2egi5sl8qtmndk014dp2ce47telz" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wi:}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=у + [и]}}
{{мыхьэнэ}}
#Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 27
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Нащ, уэри &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; шыр шэщым шэ!|| Нащ, и ты веди &lt;b&gt;свою&lt;/b&gt; лошадь в конюшню.|| Nash, you take &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; horse to the stable, too!
|-
! !! !! нап. 30
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; кӀэфий. || &lt;b&gt;Твой&lt;/b&gt; свисток. || &lt;b&gt;Your&lt;/b&gt; whistle.
|-
! !! !! нап. 77
|-
|| Шордакъхэм укъихьэмэ, къалэри бгы щхьэ хужьхэри &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; пащхьэм къоувэ.|| Если выйдешь на балкон, перед &lt;b&gt;тобой&lt;/b&gt; встают город и белые вершины гор. || If you come out onto the balcony, the city and the white-headed mountains rise before &lt;b&gt;you&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; рецептыр япэ щхьэгъубжэмкӀэ ет. || Подай(-те) &lt;b&gt;твой (ваш)&lt;/b&gt; рецепт в первое окно. || Submit &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; prescription at the first window.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Сыт &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; лажьэр? || Что с &lt;b&gt;тобой (вами)&lt;/b&gt;? || What’s wrong with &lt;b&gt;you&lt;/b&gt;?
|-
| Узэрысымаджэр &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; фэм къегъэлъагъуэ. || У &lt;b&gt;тебя (вас)&lt;/b&gt; болезненный вид. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; look ill.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Сыт лъандэрэ &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt;гу къыдэмыжрэ? || Когда &lt;b&gt;ты (вы)&lt;/b&gt; почувствовал(—и) себя плохо? || When did &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; start feeling unwell?
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; жьэр ину зэтехи &quot;а&quot; жыӀэт. || Открой(-те), пожалуйста, рот пошире и скажи(-те) &quot;а&quot;. || Please open &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; mouth wide and say &quot;ah.&quot;
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; Ӏупсыр щебгъэхкӀэ, &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; тэмакъыр узрэ? || &lt;b&gt;Тебе (вам)&lt;/b&gt; больно глотать? || Does it hurt to swallow?
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; бзэгур сыгъэлъагъут. || Покажи(-те) язык. || Show me &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; tongue.
|-
| Мыдэхьыт, &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; лъынтхуэр къызэреуэм сегъэплъыт. || &lt;b&gt;Давайте&lt;/b&gt; проверим пульс. || Let’s check &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; pulse.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Уи хэку.
*Уи деж.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уи: second person singular possessive indicator, functionally equivalent to English “your, yours”
*Уи хэку: your homeland, your country
*Уи деж: at your (house/flat/etc.); near you
{{урысыбзэ}}
*уи: показатель принадлежности, функционально соответствует русскому «твой»
*Уи хэку: твоя родина
*Уи деж:  у тебя
{{библиографие}}</text>
      <sha1>koj2egi5sl8qtmndk014dp2ce47telz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129829</id>
      <parentid>129828</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T17:57:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4049" sha1="teol0jz6br0yzaqmm5s89fqgt3gozql" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wi:}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=у + [и]}}
{{мыхьэнэ}}
#Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 27
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Нащ, уэри &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; шыр шэщым шэ!|| Нащ, и ты веди &lt;b&gt;свою&lt;/b&gt; лошадь в конюшню.|| Nash, you take &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; horse to the stable, too!
|-
! !! !! нап. 30
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; кӀэфий. || &lt;b&gt;Твой&lt;/b&gt; свисток. || &lt;b&gt;Your&lt;/b&gt; whistle.
|-
! !! !! нап. 77
|-
|| Шордакъхэм укъихьэмэ, къалэри бгы щхьэ хужьхэри &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; пащхьэм къоувэ.|| Если выйдешь на балкон, перед &lt;b&gt;тобой&lt;/b&gt; встают город и белые вершины гор. || If you come out onto the balcony, the city and the white-headed mountains rise before &lt;b&gt;you&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; рецептыр япэ щхьэгъубжэмкӀэ ет. || Подай(-те) &lt;b&gt;твой (ваш)&lt;/b&gt; рецепт в первое окно. || Submit &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; prescription at the first window.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Сыт &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; лажьэр? || Что с &lt;b&gt;тобой (вами)&lt;/b&gt;? || What’s wrong with &lt;b&gt;you&lt;/b&gt;?
|-
| Узэрысымаджэр &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; фэм къегъэлъагъуэ. || У &lt;b&gt;тебя (вас)&lt;/b&gt; болезненный вид. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; look ill.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Сыт лъандэрэ &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt;гу къыдэмыжрэ? || Когда &lt;b&gt;ты (вы)&lt;/b&gt; почувствовал(—и) себя плохо? || When did &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; start feeling unwell?
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; жьэр ину зэтехи &quot;а&quot; жыӀэт. || Открой(-те), пожалуйста, рот пошире и скажи(-те) &quot;а&quot;. || Please open &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; mouth wide and say &quot;ah.&quot;
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; Ӏупсыр щебгъэхкӀэ, &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; тэмакъыр узрэ? || &lt;b&gt;Тебе (вам)&lt;/b&gt; больно глотать? || Does it hurt to swallow?
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; бзэгур сыгъэлъагъут. || Покажи(-те) язык. || Show me &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; tongue.
|-
| Мыдэхьыт, &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; лъынтхуэр къызэреуэм сегъэплъыт. || Давайте проверим пульс. || Let’s check &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; pulse.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Уи хэку.
*Уи деж.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уи: second person singular possessive indicator, functionally equivalent to English “your, yours”
*Уи хэку: your homeland, your country
*Уи деж: at your (house/flat/etc.); near you
{{урысыбзэ}}
*уи: показатель принадлежности, функционально соответствует русскому «твой»
*Уи хэку: твоя родина
*Уи деж:  у тебя
{{библиографие}}</text>
      <sha1>teol0jz6br0yzaqmm5s89fqgt3gozql</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129835</id>
      <parentid>129829</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:11:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4189" sha1="efo6rksrxy5yuwn4d0w2597ll35oo4c" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wi:}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=у + [и]}}
{{мыхьэнэ}}
#Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 27
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Нащ, уэри &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; шыр шэщым шэ!|| Нащ, и ты веди &lt;b&gt;свою&lt;/b&gt; лошадь в конюшню.|| Nash, you take &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; horse to the stable, too!
|-
! !! !! нап. 30
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; кӀэфий. || &lt;b&gt;Твой&lt;/b&gt; свисток. || &lt;b&gt;Your&lt;/b&gt; whistle.
|-
! !! !! нап. 77
|-
|| Шордакъхэм укъихьэмэ, къалэри бгы щхьэ хужьхэри &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; пащхьэм къоувэ.|| Если выйдешь на балкон, перед &lt;b&gt;тобой&lt;/b&gt; встают город и белые вершины гор. || If you come out onto the balcony, the city and the white-headed mountains rise before &lt;b&gt;you&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; рецептыр япэ щхьэгъубжэмкӀэ ет. || Подай(-те) &lt;b&gt;твой (ваш)&lt;/b&gt; рецепт в первое окно. || Submit &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; prescription at the first window.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Сыт &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; лажьэр? || Что с &lt;b&gt;тобой (вами)&lt;/b&gt;? || What’s wrong with &lt;b&gt;you&lt;/b&gt;?
|-
| Узэрысымаджэр &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; фэм къегъэлъагъуэ. || У &lt;b&gt;тебя (вас)&lt;/b&gt; болезненный вид. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; look ill.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Сыт лъандэрэ &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt;гу къыдэмыжрэ? || Когда &lt;b&gt;ты (вы)&lt;/b&gt; почувствовал(—и) себя плохо? || When did &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; start feeling unwell?
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; жьэр ину зэтехи &quot;а&quot; жыӀэт. || Открой(-те), пожалуйста, рот пошире и скажи(-те) &quot;а&quot;. || Please open &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; mouth wide and say &quot;ah.&quot;
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; Ӏупсыр щебгъэхкӀэ, &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; тэмакъыр узрэ? || &lt;b&gt;Тебе (вам)&lt;/b&gt; больно глотать? || Does it hurt to swallow?
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; бзэгур сыгъэлъагъут. || Покажи(-те) язык. || Show me &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; tongue.
|-
| Мыдэхьыт, &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; лъынтхуэр къызэреуэм сегъэплъыт. || Давайте проверим пульс. || Let’s check &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; pulse.
|-
| Шхыным &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; гур дауэ хущыт? || Какой &lt;b&gt;у тебя&lt;/b&gt; аппетит? || How’s &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; appetite?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Уи хэку.
*Уи деж.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уи: second person singular possessive indicator, functionally equivalent to English “your, yours”
*Уи хэку: your homeland, your country
*Уи деж: at your (house/flat/etc.); near you
{{урысыбзэ}}
*уи: показатель принадлежности, функционально соответствует русскому «твой»
*Уи хэку: твоя родина
*Уи деж:  у тебя
{{библиографие}}</text>
      <sha1>efo6rksrxy5yuwn4d0w2597ll35oo4c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129839</id>
      <parentid>129835</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T06:35:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4380" sha1="ggqtuuk9c3fo4vu39d21elomf0lydka" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wi:}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=у + [и]}}
{{мыхьэнэ}}
#Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 27
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Нащ, уэри &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; шыр шэщым шэ!|| Нащ, и ты веди &lt;b&gt;свою&lt;/b&gt; лошадь в конюшню.|| Nash, you take &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; horse to the stable, too!
|-
! !! !! нап. 30
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; кӀэфий. || &lt;b&gt;Твой&lt;/b&gt; свисток. || &lt;b&gt;Your&lt;/b&gt; whistle.
|-
! !! !! нап. 77
|-
|| Шордакъхэм укъихьэмэ, къалэри бгы щхьэ хужьхэри &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; пащхьэм къоувэ.|| Если выйдешь на балкон, перед &lt;b&gt;тобой&lt;/b&gt; встают город и белые вершины гор. || If you come out onto the balcony, the city and the white-headed mountains rise before &lt;b&gt;you&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; рецептыр япэ щхьэгъубжэмкӀэ ет. || Подай(-те) &lt;b&gt;твой (ваш)&lt;/b&gt; рецепт в первое окно. || Submit &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; prescription at the first window.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Сыт &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; лажьэр? || Что с &lt;b&gt;тобой (вами)&lt;/b&gt;? || What’s wrong with &lt;b&gt;you&lt;/b&gt;?
|-
| Узэрысымаджэр &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; фэм къегъэлъагъуэ. || У &lt;b&gt;тебя (вас)&lt;/b&gt; болезненный вид. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; look ill.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Сыт лъандэрэ &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt;гу къыдэмыжрэ? || Когда &lt;b&gt;ты (вы)&lt;/b&gt; почувствовал(—и) себя плохо? || When did &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; start feeling unwell?
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; жьэр ину зэтехи &quot;а&quot; жыӀэт. || Открой(-те), пожалуйста, рот пошире и скажи(-те) &quot;а&quot;. || Please open &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; mouth wide and say &quot;ah.&quot;
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; Ӏупсыр щебгъэхкӀэ, &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; тэмакъыр узрэ? || &lt;b&gt;Тебе (вам)&lt;/b&gt; больно глотать? || Does it hurt to swallow?
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; бзэгур сыгъэлъагъут. || Покажи(-те) язык. || Show me &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; tongue.
|-
| Мыдэхьыт, &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; лъынтхуэр къызэреуэм сегъэплъыт. || Давайте проверим пульс. || Let’s check &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; pulse.
|-
| Шхыным &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; гур дауэ хущыт? || Какой &lt;b&gt;у тебя&lt;/b&gt; аппетит? || How’s &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; appetite?
|-
! !! !! нап. 177
|-
| &lt;b&gt;Уи щхьэр узрэ (кӀэрахъуэрэ)? || Голова не болит (кружится)? || Does &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; head hurt (Do &lt;b&gt;you&lt;b&gt; feel dizzy)?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Уи хэку.
*Уи деж.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уи: second person singular possessive indicator, functionally equivalent to English “your, yours”
*Уи хэку: your homeland, your country
*Уи деж: at your (house/flat/etc.); near you
{{урысыбзэ}}
*уи: показатель принадлежности, функционально соответствует русскому «твой»
*Уи хэку: твоя родина
*Уи деж:  у тебя
{{библиографие}}</text>
      <sha1>ggqtuuk9c3fo4vu39d21elomf0lydka</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129840</id>
      <parentid>129839</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T06:36:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4385" sha1="ff1jirypawf9wyzp91hn44y362us9wt" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЕИГЪЭ ПРЕФИКС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wi:}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=у + [и]}}
{{мыхьэнэ}}
#Еиныгъэ къэзыгъэлъагъуэ префикс.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 27
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Нащ, уэри &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; шыр шэщым шэ!|| Нащ, и ты веди &lt;b&gt;свою&lt;/b&gt; лошадь в конюшню.|| Nash, you take &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; horse to the stable, too!
|-
! !! !! нап. 30
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; кӀэфий. || &lt;b&gt;Твой&lt;/b&gt; свисток. || &lt;b&gt;Your&lt;/b&gt; whistle.
|-
! !! !! нап. 77
|-
|| Шордакъхэм укъихьэмэ, къалэри бгы щхьэ хужьхэри &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; пащхьэм къоувэ.|| Если выйдешь на балкон, перед &lt;b&gt;тобой&lt;/b&gt; встают город и белые вершины гор. || If you come out onto the balcony, the city and the white-headed mountains rise before &lt;b&gt;you&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; рецептыр япэ щхьэгъубжэмкӀэ ет. || Подай(-те) &lt;b&gt;твой (ваш)&lt;/b&gt; рецепт в первое окно. || Submit &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; prescription at the first window.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Сыт &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; лажьэр? || Что с &lt;b&gt;тобой (вами)&lt;/b&gt;? || What’s wrong with &lt;b&gt;you&lt;/b&gt;?
|-
| Узэрысымаджэр &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; фэм къегъэлъагъуэ. || У &lt;b&gt;тебя (вас)&lt;/b&gt; болезненный вид. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; look ill.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Сыт лъандэрэ &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt;гу къыдэмыжрэ? || Когда &lt;b&gt;ты (вы)&lt;/b&gt; почувствовал(—и) себя плохо? || When did &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; start feeling unwell?
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; жьэр ину зэтехи &quot;а&quot; жыӀэт. || Открой(-те), пожалуйста, рот пошире и скажи(-те) &quot;а&quot;. || Please open &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; mouth wide and say &quot;ah.&quot;
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; Ӏупсыр щебгъэхкӀэ, &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; тэмакъыр узрэ? || &lt;b&gt;Тебе (вам)&lt;/b&gt; больно глотать? || Does it hurt to swallow?
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; бзэгур сыгъэлъагъут. || Покажи(-те) язык. || Show me &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; tongue.
|-
| Мыдэхьыт, &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; лъынтхуэр къызэреуэм сегъэплъыт. || Давайте проверим пульс. || Let’s check &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; pulse.
|-
| Шхыным &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; гур дауэ хущыт? || Какой &lt;b&gt;у тебя&lt;/b&gt; аппетит? || How’s &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; appetite?
|-
! !! !! нап. 177
|-
| &lt;b&gt;Уи&lt;/b&gt; щхьэр узрэ (кӀэрахъуэрэ)? || Голова не болит (кружится)? || Does &lt;b&gt;your&lt;/b&gt; head hurt (Do &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; feel dizzy)?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Уи хэку.
*Уи деж.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уи: second person singular possessive indicator, functionally equivalent to English “your, yours”
*Уи хэку: your homeland, your country
*Уи деж: at your (house/flat/etc.); near you
{{урысыбзэ}}
*уи: показатель принадлежности, функционально соответствует русскому «твой»
*Уи хэку: твоя родина
*Уи деж:  у тебя
{{библиографие}}</text>
      <sha1>ff1jirypawf9wyzp91hn44y362us9wt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>уэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12660</id>
    <revision>
      <id>129812</id>
      <parentid>129744</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:47:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8465" sha1="iime2upoe29lfxm4ccd4vm4hdz5eseb" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
Detail_of_hail_%285%29.JPG|уэ
Bogota_hailstorm.jpg|уэ
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}}
{{мыхьэнэ}}
#Пшэм и псыӀагъэ хьэуам шызэщӀэщтхьауэ щӀым къытехэ мыл хьэдзэхэр.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Уэ пӀащэ.
*Уэм хиубыдэн.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: hail (precipitation)
*Уэ пӀащэ: large hailstones
*Уэм хиубыдэн: get caught in a hailstorm
{{урысыбзэ}}
*уэ: град
*Уэ пӀащэ: крупный град
*Уэм хиубыдэн: попасть под град
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Уэ къехын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall
{{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Уэ кърипхъыхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall (about hail)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}}
{{мыхьэнэ}}
#хьэуа, жьы
{{щапхъэхэр}}
*Уэм щыфийуэ къэзыкӀухь, выщхьэм тету «вагъэ зыщӀ» [бзу].  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}}
* Губгъуэм уит е уэм ухэт, сымыупщӀэу гум сыпхуешэ.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: air
{{урысыбзэ}}
*уэ: воздух
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Уэри щӀыри гъэзын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} ransack, turn everything over in search of sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} перевернуть всё в поисках чего-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{склоненэ}}
{{цп-1|kbd|псалъэпкъ=у}}
{{мыхьэнэ}}
#Зызыхуагъазэ, зэпсалъэ щхьэ закъуэм и пӀэ иувэ цӀэпапщӀэ псалъэ.
{{щапхъэхэр}}
*Уэ пщӀэри ещӀэ, езым ищӀэри щӀыгъужщ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 20
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Уэ&lt;/b&gt; тхылъ уоджэ. || &lt;b&gt;Ты&lt;/b&gt; читаешь книгу. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; are reading a book.
|-
! !! !! нап. 23
|-
| Нану, &lt;b&gt;уэ&lt;/b&gt; шыр нашэ. || Малыш, отведи свою лошадь || Nanu, &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; lead your horse there!
|-
! !! !! нап. 26
|-
| Шэщым шыр &lt;b&gt;уэ&lt;/b&gt; шэ! || &lt;b&gt;Ты&lt;/b&gt; веди лошадь в конюшню! || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; lead the horse to the stable!
|-
! !! !! нап. 27
|-
| Нащ, &lt;b&gt;уэри&lt;/b&gt; уи шыр шэщым шэ!|| Нащ, &lt;b&gt;и ты&lt;/b&gt; веди свою лошадь в конюшню.|| Nash, &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; take your horse to the stable, &lt;b&gt;too&lt;/b&gt;!
|-
! !! !! нап. 33
|-
| Ланэ, &lt;b&gt;уэри&lt;/b&gt; лэ. || Лана, &lt;b&gt;и ты&lt;/b&gt; крась. || Lana, &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; paint, &lt;b&gt;too&lt;/b&gt;!
|-
| Лашын, &lt;b&gt;уэри&lt;/b&gt; лэ. || Лашын, &lt;b&gt;ты тоже&lt;/b&gt; крась! || Lashin, &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; paint (it), &lt;b&gt;too&lt;/b&gt;!
|-
! !! !! нап. 115
|-
|| Кхъужьейхэм къапыкӀауэ зы кхъужьи пшхынукъым &lt;b&gt;уэ&lt;/b&gt;. || &lt;b&gt;Ты&lt;/b&gt; не съешь ни одной груши, выросшей на этих грушевых деревьях. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; won’t eat a single one of the pears when they do start growing on these pear trees.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Уэ&lt;/b&gt; Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын хуейщ. || &lt;b&gt;Тебе (вам)&lt;/b&gt; необходимо обратиться к врачу. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; need to see a doctor.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| &lt;b&gt;Уэ&lt;/b&gt; тэмакъыдзэ ухъуащ. || &lt;b&gt;У тебя (вас)&lt;/b&gt; ангина. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; have tonsillitis.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: you, thou (second person singular personal pronoun)
{{урысыбзэ}}
*уэ: ты
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{мыхьэнэ}}
#Зыпэмыплъа гуфӀэгъуэ, гъэщӀэгъуэныгъэ е гуауэ къегъэлъагъуэ.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Уэ, дыунэхъущ.
*Уэ, къеблагъэ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: expresses unexpected joy, surprise, delight, etc.
*Уэ, дыунэхъущ: Oh, we’re goners!
*Уэ, къеблагъэ: Ah,welcome! 
{{урысыбзэ}}
*уэ: выражает неожиданную радость, удивление, восхищение и т. п.
*Уэ, дыунэхъущ: О! Мы пропали!
*Уэ, къеблагъэ: О! Добро пожаловать!
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЧАСТИЦЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{мыхьэнэ}}
#Ӏуэхугъуэхэр къыщызэкӀэлъахькӀэ къагъэсэбэп, щӀэгъэхуэбжьэныгъэ зыхэлъ частицэ.
{{щапхъэхэр}}
*Псы ефапӀэм кӀуэхэри, уэ лъагъуэр къамыгъэкъабзамэ, уэ ӀухьэпӀэхэр тэрэз ямыщӀамэ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: and (used to connect a sequence of events, phenomena, actions happening one after another)
{{урысыбзэ}}
*уэ: и (употребляется для выражения последовательной смены событий, явлений, действий)
{{библиографие}}</text>
      <sha1>iime2upoe29lfxm4ccd4vm4hdz5eseb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129813</id>
      <parentid>129812</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:48:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8465" sha1="ocxc3cfac2z1fuxjasay85n735r9d05" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
Detail_of_hail_%285%29.JPG|уэ
Bogota_hailstorm.jpg|уэ
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}}
{{мыхьэнэ}}
#Пшэм и псыӀагъэ хьэуам шызэщӀэщтхьауэ щӀым къытехэ мыл хьэдзэхэр.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Уэ пӀащэ.
*Уэм хиубыдэн.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: hail (precipitation)
*Уэ пӀащэ: large hailstones
*Уэм хиубыдэн: get caught in a hailstorm
{{урысыбзэ}}
*уэ: град
*Уэ пӀащэ: крупный град
*Уэм хиубыдэн: попасть под град
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Уэ къехын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall
{{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Уэ кърипхъыхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall (about hail)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}}
{{мыхьэнэ}}
#хьэуа, жьы
{{щапхъэхэр}}
*Уэм щыфийуэ къэзыкӀухь, выщхьэм тету «вагъэ зыщӀ» [бзу].  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}}
* Губгъуэм уит е уэм ухэт, сымыупщӀэу гум сыпхуешэ.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: air
{{урысыбзэ}}
*уэ: воздух
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Уэри щӀыри гъэзын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} ransack, turn everything over in search of sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} перевернуть всё в поисках чего-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{склоненэ}}
{{цп-1|kbd|псалъэпкъ=у}}
{{мыхьэнэ}}
#Зызыхуагъазэ, зэпсалъэ щхьэ закъуэм и пӀэ иувэ цӀэпапщӀэ псалъэ.
{{щапхъэхэр}}
*Уэ пщӀэри ещӀэ, езым ищӀэри щӀыгъужщ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 20
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Уэ&lt;/b&gt; тхылъ уоджэ. || &lt;b&gt;Ты&lt;/b&gt; читаешь книгу. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; are reading a book.
|-
! !! !! нап. 23
|-
| Нану, &lt;b&gt;уэ&lt;/b&gt; шыр нашэ. || Малыш, отведи свою лошадь || Nanu, &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; lead your horse there!
|-
! !! !! нап. 26
|-
| Шэщым шыр &lt;b&gt;уэ&lt;/b&gt; шэ! || &lt;b&gt;Ты&lt;/b&gt; веди лошадь в конюшню! || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; lead the horse to the stable!
|-
! !! !! нап. 27
|-
| Нащ, &lt;b&gt;уэри&lt;/b&gt; уи шыр шэщым шэ!|| Нащ, &lt;b&gt;и ты&lt;/b&gt; веди свою лошадь в конюшню.|| Nash, &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; take your horse to the stable, &lt;b&gt;too&lt;/b&gt;!
|-
! !! !! нап. 33
|-
| Ланэ, &lt;b&gt;уэри&lt;/b&gt; лэ. || Лана, &lt;b&gt;и ты&lt;/b&gt; крась. || Lana, &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; paint, &lt;b&gt;too&lt;/b&gt;!
|-
| Лашын, &lt;b&gt;уэри&lt;/b&gt; лэ. || Лашын, &lt;b&gt;ты тоже&lt;/b&gt; крась! || Lashin, &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; paint (it), &lt;b&gt;too&lt;/b&gt;!
|-
! !! !! нап. 115
|-
|| Кхъужьейхэм къапыкӀауэ зы кхъужьи пшхынукъым &lt;b&gt;уэ&lt;/b&gt;. || &lt;b&gt;Ты&lt;/b&gt; не съешь ни одной груши, выросшей на этих грушевых деревьях. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; won’t eat a single one of the pears when they do start growing on these pear trees.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Уэ&lt;/b&gt; Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын хуейщ. || &lt;b&gt;Тебе (вам)&lt;/b&gt; необходимо обратиться к врачу. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; need to see a doctor.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| &lt;b&gt;Уэ&lt;/b&gt; тэмакъыдзэ ухъуащ. || У &lt;b&gt;тебя (вас)&lt;/b&gt; ангина. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; have tonsillitis.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: you, thou (second person singular personal pronoun)
{{урысыбзэ}}
*уэ: ты
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{мыхьэнэ}}
#Зыпэмыплъа гуфӀэгъуэ, гъэщӀэгъуэныгъэ е гуауэ къегъэлъагъуэ.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Уэ, дыунэхъущ.
*Уэ, къеблагъэ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: expresses unexpected joy, surprise, delight, etc.
*Уэ, дыунэхъущ: Oh, we’re goners!
*Уэ, къеблагъэ: Ah,welcome! 
{{урысыбзэ}}
*уэ: выражает неожиданную радость, удивление, восхищение и т. п.
*Уэ, дыунэхъущ: О! Мы пропали!
*Уэ, къеблагъэ: О! Добро пожаловать!
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЧАСТИЦЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{мыхьэнэ}}
#Ӏуэхугъуэхэр къыщызэкӀэлъахькӀэ къагъэсэбэп, щӀэгъэхуэбжьэныгъэ зыхэлъ частицэ.
{{щапхъэхэр}}
*Псы ефапӀэм кӀуэхэри, уэ лъагъуэр къамыгъэкъабзамэ, уэ ӀухьэпӀэхэр тэрэз ямыщӀамэ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: and (used to connect a sequence of events, phenomena, actions happening one after another)
{{урысыбзэ}}
*уэ: и (употребляется для выражения последовательной смены событий, явлений, действий)
{{библиографие}}</text>
      <sha1>ocxc3cfac2z1fuxjasay85n735r9d05</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129845</id>
      <parentid>129813</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T06:50:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8655" sha1="9zgx871poko4w7jpbdcaenpqzgxfi0v" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
Detail_of_hail_%285%29.JPG|уэ
Bogota_hailstorm.jpg|уэ
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}}
{{мыхьэнэ}}
#Пшэм и псыӀагъэ хьэуам шызэщӀэщтхьауэ щӀым къытехэ мыл хьэдзэхэр.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Уэ пӀащэ.
*Уэм хиубыдэн.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: hail (precipitation)
*Уэ пӀащэ: large hailstones
*Уэм хиубыдэн: get caught in a hailstorm
{{урысыбзэ}}
*уэ: град
*Уэ пӀащэ: крупный град
*Уэм хиубыдэн: попасть под град
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Уэ къехын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall
{{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Уэ кърипхъыхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall (about hail)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}}
{{мыхьэнэ}}
#хьэуа, жьы
{{щапхъэхэр}}
*Уэм щыфийуэ къэзыкӀухь, выщхьэм тету «вагъэ зыщӀ» [бзу].  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}}
* Губгъуэм уит е уэм ухэт, сымыупщӀэу гум сыпхуешэ.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: air
{{урысыбзэ}}
*уэ: воздух
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Уэри щӀыри гъэзын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} ransack, turn everything over in search of sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} перевернуть всё в поисках чего-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{склоненэ}}
{{цп-1|kbd|псалъэпкъ=у}}
{{мыхьэнэ}}
#Зызыхуагъазэ, зэпсалъэ щхьэ закъуэм и пӀэ иувэ цӀэпапщӀэ псалъэ.
{{щапхъэхэр}}
*Уэ пщӀэри ещӀэ, езым ищӀэри щӀыгъужщ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 20
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Уэ&lt;/b&gt; тхылъ уоджэ. || &lt;b&gt;Ты&lt;/b&gt; читаешь книгу. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; are reading a book.
|-
! !! !! нап. 23
|-
| Нану, &lt;b&gt;уэ&lt;/b&gt; шыр нашэ. || Малыш, отведи свою лошадь || Nanu, &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; lead your horse there!
|-
! !! !! нап. 26
|-
| Шэщым шыр &lt;b&gt;уэ&lt;/b&gt; шэ! || &lt;b&gt;Ты&lt;/b&gt; веди лошадь в конюшню! || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; lead the horse to the stable!
|-
! !! !! нап. 27
|-
| Нащ, &lt;b&gt;уэри&lt;/b&gt; уи шыр шэщым шэ!|| Нащ, &lt;b&gt;и ты&lt;/b&gt; веди свою лошадь в конюшню.|| Nash, &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; take your horse to the stable, &lt;b&gt;too&lt;/b&gt;!
|-
! !! !! нап. 33
|-
| Ланэ, &lt;b&gt;уэри&lt;/b&gt; лэ. || Лана, &lt;b&gt;и ты&lt;/b&gt; крась. || Lana, &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; paint, &lt;b&gt;too&lt;/b&gt;!
|-
| Лашын, &lt;b&gt;уэри&lt;/b&gt; лэ. || Лашын, &lt;b&gt;ты тоже&lt;/b&gt; крась! || Lashin, &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; paint (it), &lt;b&gt;too&lt;/b&gt;!
|-
! !! !! нап. 115
|-
|| Кхъужьейхэм къапыкӀауэ зы кхъужьи пшхынукъым &lt;b&gt;уэ&lt;/b&gt;. || &lt;b&gt;Ты&lt;/b&gt; не съешь ни одной груши, выросшей на этих грушевых деревьях. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; won’t eat a single one of the pears when they do start growing on these pear trees.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Уэ&lt;/b&gt; Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын хуейщ. || &lt;b&gt;Тебе (вам)&lt;/b&gt; необходимо обратиться к врачу. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; need to see a doctor.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| &lt;b&gt;Уэ&lt;/b&gt; тэмакъыдзэ ухъуащ. || У &lt;b&gt;тебя (вас)&lt;/b&gt; ангина. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; have tonsillitis.
|-
! !! !! нап. 177
|-
| &lt;b&gt;Уэ&lt;/b&gt; мастэ зыхебгъэӀун хуейщ. || &lt;b&gt;Тебе (вам)&lt;/b&gt; нужно сделать укол. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; need to get an injection.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: you, thou (second person singular personal pronoun)
{{урысыбзэ}}
*уэ: ты
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{мыхьэнэ}}
#Зыпэмыплъа гуфӀэгъуэ, гъэщӀэгъуэныгъэ е гуауэ къегъэлъагъуэ.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Уэ, дыунэхъущ.
*Уэ, къеблагъэ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: expresses unexpected joy, surprise, delight, etc.
*Уэ, дыунэхъущ: Oh, we’re goners!
*Уэ, къеблагъэ: Ah,welcome! 
{{урысыбзэ}}
*уэ: выражает неожиданную радость, удивление, восхищение и т. п.
*Уэ, дыунэхъущ: О! Мы пропали!
*Уэ, къеблагъэ: О! Добро пожаловать!
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЧАСТИЦЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{мыхьэнэ}}
#Ӏуэхугъуэхэр къыщызэкӀэлъахькӀэ къагъэсэбэп, щӀэгъэхуэбжьэныгъэ зыхэлъ частицэ.
{{щапхъэхэр}}
*Псы ефапӀэм кӀуэхэри, уэ лъагъуэр къамыгъэкъабзамэ, уэ ӀухьэпӀэхэр тэрэз ямыщӀамэ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: and (used to connect a sequence of events, phenomena, actions happening one after another)
{{урысыбзэ}}
*уэ: и (употребляется для выражения последовательной смены событий, явлений, действий)
{{библиографие}}</text>
      <sha1>9zgx871poko4w7jpbdcaenpqzgxfi0v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129861</id>
      <parentid>129845</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T09:54:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8909" sha1="ej96t18ckpdxroj3p04h7pxf9sz9f5c" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
Detail_of_hail_%285%29.JPG|уэ
Bogota_hailstorm.jpg|уэ
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}}
{{мыхьэнэ}}
#Пшэм и псыӀагъэ хьэуам шызэщӀэщтхьауэ щӀым къытехэ мыл хьэдзэхэр.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Уэ пӀащэ.
*Уэм хиубыдэн.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: hail (precipitation)
*Уэ пӀащэ: large hailstones
*Уэм хиубыдэн: get caught in a hailstorm
{{урысыбзэ}}
*уэ: град
*Уэ пӀащэ: крупный град
*Уэм хиубыдэн: попасть под град
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Уэ къехын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall
{{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Уэ кърипхъыхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hail, fall (about hail)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} идти - о граде.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=у}}
{{мыхьэнэ}}
#хьэуа, жьы
{{щапхъэхэр}}
*Уэм щыфийуэ къэзыкӀухь, выщхьэм тету «вагъэ зыщӀ» [бзу].  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}}
* Губгъуэм уит е уэм ухэт, сымыупщӀэу гум сыпхуешэ.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: air
{{урысыбзэ}}
*уэ: воздух
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Уэри щӀыри гъэзын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} ransack, turn everything over in search of sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} перевернуть всё в поисках чего-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩХЬЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{склоненэ}}
{{цп-1|kbd|псалъэпкъ=у}}
{{мыхьэнэ}}
#Зызыхуагъазэ, зэпсалъэ щхьэ закъуэм и пӀэ иувэ цӀэпапщӀэ псалъэ.
{{щапхъэхэр}}
*Уэ пщӀэри ещӀэ, езым ищӀэри щӀыгъужщ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 20
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Уэ&lt;/b&gt; тхылъ уоджэ. || &lt;b&gt;Ты&lt;/b&gt; читаешь книгу. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; are reading a book.
|-
! !! !! нап. 23
|-
| Нану, &lt;b&gt;уэ&lt;/b&gt; шыр нашэ. || Малыш, отведи свою лошадь || Nanu, &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; lead your horse there!
|-
! !! !! нап. 26
|-
| Шэщым шыр &lt;b&gt;уэ&lt;/b&gt; шэ! || &lt;b&gt;Ты&lt;/b&gt; веди лошадь в конюшню! || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; lead the horse to the stable!
|-
! !! !! нап. 27
|-
| Нащ, &lt;b&gt;уэри&lt;/b&gt; уи шыр шэщым шэ!|| Нащ, &lt;b&gt;и ты&lt;/b&gt; веди свою лошадь в конюшню.|| Nash, &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; take your horse to the stable, &lt;b&gt;too&lt;/b&gt;!
|-
! !! !! нап. 33
|-
| Ланэ, &lt;b&gt;уэри&lt;/b&gt; лэ. || Лана, &lt;b&gt;и ты&lt;/b&gt; крась. || Lana, &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; paint, &lt;b&gt;too&lt;/b&gt;!
|-
| Лашын, &lt;b&gt;уэри&lt;/b&gt; лэ. || Лашын, &lt;b&gt;ты тоже&lt;/b&gt; крась! || Lashin, &lt;b&gt;you&lt;/b&gt; paint (it), &lt;b&gt;too&lt;/b&gt;!
|-
! !! !! нап. 115
|-
|| Кхъужьейхэм къапыкӀауэ зы кхъужьи пшхынукъым &lt;b&gt;уэ&lt;/b&gt;. || &lt;b&gt;Ты&lt;/b&gt; не съешь ни одной груши, выросшей на этих грушевых деревьях. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; won’t eat a single one of the pears when they do start growing on these pear trees.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 175
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Уэ&lt;/b&gt; Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын хуейщ. || &lt;b&gt;Тебе (вам)&lt;/b&gt; необходимо обратиться к врачу. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; need to see a doctor.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| &lt;b&gt;Уэ&lt;/b&gt; тэмакъыдзэ ухъуащ. || У &lt;b&gt;тебя (вас)&lt;/b&gt; ангина. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; have tonsillitis.
|-
! !! !! нап. 177
|-
| &lt;b&gt;Уэ&lt;/b&gt; мастэ зыхебгъэӀун хуейщ. || &lt;b&gt;Тебе (вам)&lt;/b&gt; нужно сделать укол. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; need to get an injection.
|-
| &lt;b&gt;Уэ&lt;/b&gt; махуэ зыбжанэкӀэ пӀэм ухэлъын хуейщ. || &lt;b&gt;Тебе (вам)&lt;/b&gt; несколько дней нужно соблюдать постельный режим. || &lt;b&gt;You&lt;/b&gt; need to stay in bed for a few days.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: you, thou (second person singular personal pronoun)
{{урысыбзэ}}
*уэ: ты
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=МЕЖДОМЕТИЕ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{мыхьэнэ}}
#Зыпэмыплъа гуфӀэгъуэ, гъэщӀэгъуэныгъэ е гуауэ къегъэлъагъуэ.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Уэ, дыунэхъущ.
*Уэ, къеблагъэ.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: expresses unexpected joy, surprise, delight, etc.
*Уэ, дыунэхъущ: Oh, we’re goners!
*Уэ, къеблагъэ: Ah,welcome! 
{{урысыбзэ}}
*уэ: выражает неожиданную радость, удивление, восхищение и т. п.
*Уэ, дыунэхъущ: О! Мы пропали!
*Уэ, къеблагъэ: О! Добро пожаловать!
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЧАСТИЦЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[у] + -э}}
{{мыхьэнэ}}
#Ӏуэхугъуэхэр къыщызэкӀэлъахькӀэ къагъэсэбэп, щӀэгъэхуэбжьэныгъэ зыхэлъ частицэ.
{{щапхъэхэр}}
*Псы ефапӀэм кӀуэхэри, уэ лъагъуэр къамыгъэкъабзамэ, уэ ӀухьэпӀэхэр тэрэз ямыщӀамэ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Черк. таур.}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уэ: and (used to connect a sequence of events, phenomena, actions happening one after another)
{{урысыбзэ}}
*уэ: и (употребляется для выражения последовательной смены событий, явлений, действий)
{{библиографие}}</text>
      <sha1>ej96t18ckpdxroj3p04h7pxf9sz9f5c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>уӏэгъэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12803</id>
    <revision>
      <id>129859</id>
      <parentid>38514</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T07:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2412" sha1="07eaq8nvtpwoo43st1mx6topbk5unr6" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
Bleeding_wound_on_thumb.jpg|уӏэгъэ
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=wǝ'ʔɐʁɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[уӀ] + -э + -гъ + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=уӀэгъ}}
{{мыхьэнэ}}
#[[уӏэн]] псалъэм къытекӀа щыӀэцӀэ.
{{щапхъэхэр}}
*УӀэгъэм пӀэм сыщыхилъхьэм, ар [тхылъыр] щӀопщакӀуэ къысхуэхъуащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}}
*УӀэгъэ лъэужьыншэ хъуркъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Абы и &lt;b&gt;уӀэгъэр&lt;/b&gt; хуупха? || Ты (вы) сделали ему перевязку? || Did you (have you) dressed his &lt;b&gt;wound&lt;/b&gt;?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*уӏэгъэ: wound, injury
{{урысыбзэ}}
*уӏэгъэ: рана
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====УӀэгъэ къытехуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be wounded, be injured
{{псалъафэ-урысыбзэ}} получить ранение.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====УӀэгъэ телъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a wound or injury
{{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь ранение.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>07eaq8nvtpwoo43st1mx6topbk5unr6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>хуеин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13458</id>
    <revision>
      <id>129856</id>
      <parentid>129767</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T07:46:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5579" sha1="ei977axtjg3us2f0txi5b3dmd0ushpy" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=xʷe:'jǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=ху(э)- + [ей] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-стат-хуеин|Глагол лъэмыӏэс &quot;хуеин&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#ФӀэфӀын, хуэныкъуэн.
#Сказуемэ зэхэлъым щыщ Ӏыхьэу къагъэсэбэп.
{{щапхъэхэр}}
*[Мусэ Мэсхьуд жриӀэу:] - Абы хуэдиз щыпщӀэм писыр уащӀын хуеящ.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class =&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 95
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Псыр къабзэу зехьэн &lt;b&gt;хуейщ&lt;/b&gt;.|| &lt;b&gt;Надо&lt;/b&gt; держать воду чистой.|| Water &lt;b&gt;should&lt;/b&gt; be kept clean.
|-
|| Псыр дауэ зехьэн &lt;b&gt;хуей&lt;/b&gt;?|| Как &lt;b&gt;необходимо&lt;/b&gt; держать воду?|| How &lt;b&gt;should&lt;/b&gt; water be kept?
|-
! !! !! нап. 101
|-
|| &lt;b&gt;Зыхуеину&lt;/b&gt; псори и тхылъылъэм делъхьэри еджапӀэм макӀуэ.|| Он кладет все &lt;b&gt;необходимое&lt;/b&gt; в ранец и идет в школу.|| He puts everything he &lt;b&gt;will need&lt;/b&gt; in his bookbag and goes to school.
|-
! !! !! нап. 111
|-
|| Сэри &lt;b&gt;сыхуейщ&lt;/b&gt;, мамэ хуэдэу, сыдэфу зезгъэсэну. || Как мама, я также &lt;b&gt;хочу&lt;/b&gt; научиться шить. || I &lt;b&gt;want&lt;/b&gt; to learn to sew like Mama.
|-
! !! !! нап. 116
|-
|| Унэ блыныр и чэзум бъин &lt;b&gt;хуейщ&lt;/b&gt;. || &lt;b&gt;Необходимо&lt;/b&gt; своевременно стены дома белить. || You &lt;b&gt;should&lt;/b&gt; whitewash the walls of your house in a timely fashion.
|-
|| Унэ блыныр дъин &lt;b&gt;хуейуэ&lt;/b&gt; ди анэм жиӀащ. || Мама сказала, что нам &lt;b&gt;необходимо&lt;/b&gt; побелить глиной стены дома. || Our mother said that the walls of our house &lt;b&gt;needed&lt;/b&gt; whitewashing.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Сэ &lt;b&gt;сыхуейщ&lt;/b&gt; йод (пенициллин, гу уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || Мне &lt;b&gt;нужен(-а,-ы)&lt;/b&gt; йод (пенициллин, сердечные капли, вата, термометр). || I &lt;b&gt;need&lt;/b&gt; iodine (penicillin, heart drops, cotton, a thermometer).
|-
! !! !! нап. 174
|-
| Сэ &lt;b&gt;сыхуейщ&lt;/b&gt; гриппым зэреӀэзэ хущхъуэ. || Мне &lt;b&gt;нужно&lt;/b&gt; средство от гриппа. || I &lt;b&gt;need&lt;/b&gt; something for the flu.
|-
| ЗэпхьэлӀэным япэкӀэ утхытхэн &lt;b&gt;хуейщ&lt;/b&gt;. || Перед употреблением &lt;b&gt;взбалтывать&lt;/b&gt;. || &lt;b&gt;Shake&lt;/b&gt; before use.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Уэ Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын &lt;b&gt;хуейщ&lt;/b&gt;. || Тебе (вам) &lt;b&gt;необходимо&lt;/b&gt; обратиться к врачу. || You &lt;b&gt;need&lt;/b&gt; to see a doctor.
|-
| КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн &lt;b&gt;хуейщ&lt;/b&gt;. || Мне &lt;b&gt;нужно&lt;/b&gt; записаться к врачу-терапевту (лору, зубному, хирургу). || I &lt;b&gt;need&lt;/b&gt; to make an appointment with a general practitioner (ENT, dentist, surgeon).
|-
! !! !! нап. 177
|-
| Уэ мастэ зыхебгъэӀун &lt;b&gt;хуейщ&lt;/b&gt;. || Тебе (вам) &lt;b&gt;нужно&lt;/b&gt; сделать укол. || You &lt;b&gt;need to get an injection.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хуеин: 1. want, desire to do sth 2. must, have to, be necessary (used as a part of a compound predicate)
{{урысыбзэ}}
*хуеин: 1. хотеть, желать что-л. 2. должен (употребляется как часть составного сказуемого)
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Зыхуей егъэгъуэтын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} provide sb with what they need
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обеспечить необходимым кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>ei977axtjg3us2f0txi5b3dmd0ushpy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129868</id>
      <parentid>129856</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T10:15:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5833" sha1="smzw290kebt4l81jquy2uhyc0f59ww1" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=xʷe:'jǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=ху(э)- + [ей] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-стат-хуеин|Глагол лъэмыӏэс &quot;хуеин&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#ФӀэфӀын, хуэныкъуэн.
#Сказуемэ зэхэлъым щыщ Ӏыхьэу къагъэсэбэп.
{{щапхъэхэр}}
*[Мусэ Мэсхьуд жриӀэу:] - Абы хуэдиз щыпщӀэм писыр уащӀын хуеящ.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class =&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 95
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Псыр къабзэу зехьэн &lt;b&gt;хуейщ&lt;/b&gt;.|| &lt;b&gt;Надо&lt;/b&gt; держать воду чистой.|| Water &lt;b&gt;should&lt;/b&gt; be kept clean.
|-
|| Псыр дауэ зехьэн &lt;b&gt;хуей&lt;/b&gt;?|| Как &lt;b&gt;необходимо&lt;/b&gt; держать воду?|| How &lt;b&gt;should&lt;/b&gt; water be kept?
|-
! !! !! нап. 101
|-
|| &lt;b&gt;Зыхуеину&lt;/b&gt; псори и тхылъылъэм делъхьэри еджапӀэм макӀуэ.|| Он кладет все &lt;b&gt;необходимое&lt;/b&gt; в ранец и идет в школу.|| He puts everything he &lt;b&gt;will need&lt;/b&gt; in his bookbag and goes to school.
|-
! !! !! нап. 111
|-
|| Сэри &lt;b&gt;сыхуейщ&lt;/b&gt;, мамэ хуэдэу, сыдэфу зезгъэсэну. || Как мама, я также &lt;b&gt;хочу&lt;/b&gt; научиться шить. || I &lt;b&gt;want&lt;/b&gt; to learn to sew like Mama.
|-
! !! !! нап. 116
|-
|| Унэ блыныр и чэзум бъин &lt;b&gt;хуейщ&lt;/b&gt;. || &lt;b&gt;Необходимо&lt;/b&gt; своевременно стены дома белить. || You &lt;b&gt;should&lt;/b&gt; whitewash the walls of your house in a timely fashion.
|-
|| Унэ блыныр дъин &lt;b&gt;хуейуэ&lt;/b&gt; ди анэм жиӀащ. || Мама сказала, что нам &lt;b&gt;необходимо&lt;/b&gt; побелить глиной стены дома. || Our mother said that the walls of our house &lt;b&gt;needed&lt;/b&gt; whitewashing.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Сэ &lt;b&gt;сыхуейщ&lt;/b&gt; йод (пенициллин, гу уз хущхъуэ, бжьэхуц, термометр). || Мне &lt;b&gt;нужен(-а,-ы)&lt;/b&gt; йод (пенициллин, сердечные капли, вата, термометр). || I &lt;b&gt;need&lt;/b&gt; iodine (penicillin, heart drops, cotton, a thermometer).
|-
! !! !! нап. 174
|-
| Сэ &lt;b&gt;сыхуейщ&lt;/b&gt; гриппым зэреӀэзэ хущхъуэ. || Мне &lt;b&gt;нужно&lt;/b&gt; средство от гриппа. || I &lt;b&gt;need&lt;/b&gt; something for the flu.
|-
| ЗэпхьэлӀэным япэкӀэ утхытхэн &lt;b&gt;хуейщ&lt;/b&gt;. || Перед употреблением &lt;b&gt;взбалтывать&lt;/b&gt;. || &lt;b&gt;Shake&lt;/b&gt; before use.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Уэ Ӏэмал имыӀэу дохутыр зэбгъэплъын &lt;b&gt;хуейщ&lt;/b&gt;. || Тебе (вам) &lt;b&gt;необходимо&lt;/b&gt; обратиться к врачу. || You &lt;b&gt;need&lt;/b&gt; to see a doctor.
|-
| КӀуэцӀ узхэм еӀэзэ дохутырым (тэмакъ, дзэ узым еӀэзэ дохутырым, хирургым) деж сыщӀыхьэн &lt;b&gt;хуейщ&lt;/b&gt;. || Мне &lt;b&gt;нужно&lt;/b&gt; записаться к врачу-терапевту (лору, зубному, хирургу). || I &lt;b&gt;need&lt;/b&gt; to make an appointment with a general practitioner (ENT, dentist, surgeon).
|-
! !! !! нап. 177
|-
| Уэ мастэ зыхебгъэӀун &lt;b&gt;хуейщ&lt;/b&gt;. || Тебе (вам) &lt;b&gt;нужно&lt;/b&gt; сделать укол. || You &lt;b&gt;need to get an injection.
|-
| Уэ махуэ зыбжанэкӀэ пӀэм ухэлъын &lt;b&gt;хуейщ&lt;/b&gt;. || Тебе (вам) несколько дней &lt;b&gt;нужно&lt;/b&gt; соблюдать постельный режим. || You &lt;b&gt;need&lt;/b&gt; to stay in bed for a few days.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хуеин: 1. want, desire to do sth 2. must, have to, be necessary (used as a part of a compound predicate)
{{урысыбзэ}}
*хуеин: 1. хотеть, желать что-л. 2. должен (употребляется как часть составного сказуемого)
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Зыхуей егъэгъуэтын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} provide sb with what they need
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обеспечить необходимым кого-что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>smzw290kebt4l81jquy2uhyc0f59ww1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>хущытын</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13480</id>
    <revision>
      <id>129837</id>
      <parentid>127325</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:16:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2054" sha1="h78cik8fwge031pr2nh8tjwcjcsqpj0" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=xʷǝɕǝ'tǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=ху- + щы- + [т] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-стат-хущытын|Глагол лъэмыӏэс &quot;хущытын&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Зыгуэрым и хьэтыркӀэ, и лъэӀукӀэ зыщӀыпӀэ деж щытын.
#ЩӀыкӀэ гуэрым тету дызекӀуэн, дэпсэун, дэлэжьэн.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Шхыным уи гур дауэ &lt;b&gt;хущыт&lt;/b&gt;? || Какой у тебя &lt;b&gt;аппетит&lt;/b&gt;? || How’s your &lt;b&gt;appetite&lt;/b&gt;?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Ныбжьэгъум пэжу хущытын.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хущытын: 1. stand swh for sb (at their request, providing some kind of services to sb) 2. treat or relate to sb in some way.
*Ныбжьэгъум пэжу хущытын: to be faithful or loyal to one’s friend
{{урысыбзэ}}
*хущытын: 1. постоять где-л. для кого-л. (по чьей-л. просьбе, оказывая услуги кому-л.) 2. относиться к кому-л. каким-л. образом
*Ныбжьэгъум пэжу хущытын: лояльно относиться к своему другу.
{{библиографие}}</text>
      <sha1>h78cik8fwge031pr2nh8tjwcjcsqpj0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>хъун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13640</id>
    <revision>
      <id>129815</id>
      <parentid>129690</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:53:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9713" sha1="35f4vrtacovw5jyfbkt69hb78a0lk6k" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
Poa_annua.jpg|хъун
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъун]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=хъун}}
{{мыхьэнэ}}
#ХъупӀэм къытекӀэ удз цӀынэу Ӏэщым яхъур.
{{щапхъэхэр}}
*- Сэ хъун бэгъуа здэщыӀэ сощӀэ, — жиӀэри Ажэжьым бжэн цӀыкӀуищыр иришэжьэжащ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Дыщэ кӀ.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class =&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 88
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Абы &lt;b&gt;хъун&lt;/b&gt; щыкуэдщ.|| Там много &lt;b&gt;луговой травы&lt;/b&gt;.|| There is a lot of &lt;b&gt;meadow grass&lt;/b&gt; there.
|-
|| &lt;b&gt;Хъун&lt;/b&gt; щабэм Ӏэщыр пшэр щохъу.|| Скот становится толстым от мягкой &lt;b&gt;луговой травы&lt;/b&gt;.|| The livestock get fat there on the soft &lt;b&gt;meadow grass&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хъун: meadow grass
{{урысыбзэ}}
*хъун:  луговая трава
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
Opodiphthera_eucalypti_male.jpg|хъун
Assorted_Moths_%28Lepidoptera%29_in_the_University_of_Texas_Insect_Collection_%2822281153644%29_%28cropped%29.jpg|хъун
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъун]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=хъун}}
{{мыхьэнэ}}
#Фэхэр, цыхэкӀ щэкӀхэр зышх хьэпӀацӀэ цӀыкӀунитӀэ.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*ПыӀэр хъуным ишхащ.
*Хъуныр гъэкӀуэдын.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хъун: moth
*ПыӀэр хъуным ишхащ: the hat was eaten by moths
*Хъуныр гъэкӀуэдын: exterminate moths
{{урысыбзэ}}
*хъун: моль
*ПыӀэр хъуным ишхащ: шляпа была изъедена молью.
*Хъуныр гъэкӀуэдын: истребить молей.
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Хъун еуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be eaten by moths
{{псалъафэ-урысыбзэ}} тронуть молью.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
Warp_and_weft_2.jpg|хъун
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъун]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=хъун}}
{{мыхьэнэ}}
#ЩэкӀ зэӀущам и кӀыхьагъымкӀэ ирикӀуэ, Ӏущэхэр зыӀуащэ Ӏуданэ кӀыхьыр.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
*Цей хъун.
*ЩэкӀ хъун.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хъун: warp (longitudinal threads in fabric)
*Цей хъун: the warp of homespun cloth
*ЩэкӀ хъун: the warp of a piece of material
{{урысыбзэ}}
*хъун: основа (продольные нити в ткани)
*Цей хъун: основа домотканного сукна
*ЩэкӀ хъун: основа ткани
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=χʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[хъу] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-хъун3|Глагол лъэмыӏэс &quot;хъун&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Зэрытыпхъэ щытыкӀэм иувэн, и пӀалъэр къихьэн, зэманыр къэсын.
#Игъуэ, и зэман нэсын, щичэзу щытыкӀэм ихьэн.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class =&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 89
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Мэрян и анэ Нащхъуэ сымаджэ &lt;b&gt;хъуат&lt;/b&gt;.|| Мать Мерян, Нащхо, &lt;b&gt;заболела&lt;/b&gt;.|| Meryan’s mother Nashkhwa &lt;b&gt;had fallen&lt;/b&gt; ill.
|-
! !! !! нап. 90
|-
|| Гъэмахуэм бадзэр куэд &lt;b&gt;мэхъу&lt;/b&gt;.|| Летом мух &lt;b&gt;становиться&lt;/b&gt; много.|| &lt;b&gt;There are&lt;/b&gt; a lot of flies in summer.
|-
|| Ахэр хуабжьу зэран &lt;b&gt;мэхъу&lt;/b&gt;.|| Они &lt;b&gt;приносят&lt;/b&gt; большой вред.|| They &lt;b&gt;are&lt;/b&gt; very harmful.
|-
! !! !! нап. 94
|-
|| ЩӀымахуэр мазищ &lt;b&gt;мэхъу&lt;/b&gt;.|| Зима &lt;b&gt;длится&lt;/b&gt; три месяца.|| Winter &lt;b&gt;lasts for&lt;/b&gt; three months.
|-
! !! !! нап. 95
|-
|| Уэшх къешхмэ, къэкӀыгъэхэм заужь, гъавэр бэв &lt;b&gt;мэхъу&lt;/b&gt;.|| Когда идёт дождь, растения развиваются, зерновые культуры &lt;b&gt;становятся&lt;/b&gt; обильными.|| When it rains, plants grow, crops &lt;b&gt;become&lt;/b&gt; plentiful.
|-
! !! !! нап. 100
|-
|| Хур яужьгъри хугу &lt;b&gt;мэхъу&lt;/b&gt;.|| Просо рушат и оно &lt;b&gt;становится&lt;/b&gt; пшеном.|| People grind millet and it &lt;b&gt;becomes&lt;/b&gt; millet flour.
|-
! !! !! нап. 103
|-
|| Абы и щхьэцыр ин &lt;b&gt;хъуащ&lt;/b&gt;.|| Ее волосы &lt;b&gt;стали&lt;/b&gt; длинными.|| Her hair &lt;b&gt;has grown&lt;/b&gt; long.
|-
! !! !! нап. 105
|-
|| ЦӀывхэр куэд дыдэ &lt;b&gt;мэхъу&lt;/b&gt;.|| Жуков очень много.|| &lt;b&gt;There are&lt;/b&gt; very many beetles.
|-
! !! !! нап. 107
|-
|| Нащэр бэв &lt;b&gt;хъуащ&lt;/b&gt;. || Огурцы &lt;b&gt;стали&lt;/b&gt; обильными. || The cucumbers &lt;b&gt;have become&lt;/b&gt; luscious.
|-
! !! !! нап. 108
|-
|| Дэ хы &lt;b&gt;дохъу&lt;/b&gt;. || Нас шестеро.  || &lt;b&gt;There are&lt;/b&gt; six of us.
|-
! !! !! нап. 115
|-
|| Сэбэп &lt;b&gt;хъу&lt;/b&gt;. || &lt;b&gt;Будьте&lt;/b&gt; полезны. || &lt;b&gt;Be&lt;/b&gt; Useful.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 174
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Дапщэщ хьэзыр &lt;b&gt;хъуну&lt;/b&gt; хущхъуэр? || Когда &lt;b&gt;будет&lt;/b&gt; готово лекарство?  || When &lt;b&gt;will&lt;/b&gt; the medicine &lt;b&gt;be&lt;/b&gt; ready?
|-
| Нобэ сыхьэтыр пщыкӀузым деж хущхъуэр хьэзыр &lt;b&gt;хъунущ&lt;/b&gt;. || Сегодня в 11 часов дня лекарство &lt;b&gt;&lt;b&gt;будет&lt;/b&gt; готово. || The medicine &lt;b&gt;will be&lt;/b&gt; ready today at 11 a.m.
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Сэ махуэ зыбжанэ &lt;b&gt;хъуауэ&lt;/b&gt; сыгукъыдэмыжщ (сызэщымыщхъущ).  || Я &lt;b&gt;уже&lt;/b&gt; несколько дней плохо себя чувствую.  || I’ve been feeling unwell &lt;b&gt;for&lt;/b&gt; a few days.
|-
! !! !! нап. 176
|-
| Уэ тэмакъыдзэ &lt;b&gt;ухъуащ&lt;/b&gt;. || &lt;b&gt;У&lt;/b&gt; тебя (вас) ангина. || You &lt;b&gt;have&lt;/b&gt; tonsillitis.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Жэщ хъуащ.
*Гъавэр хъун.
*Хъарбызыр хъун.
*хъуфын (мэхъуф)
*щыхъун (щохъу)
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хъун: 1. become, be, begin, start, arrive, come 2. ripen, become ripe
*Жэщ хъуащ: night fell
*Гъавэр хъун: ripen (about a crop)
*Хъарбызыр хъун: get ripe (a watermelon)
*хъуфын (мэхъуф): be able to be or become
*щыхъун (щохъу): be, become swh
{{урысыбзэ}}
*хъун: 1. настать, начаться, наступить 2. зреть, созревать
*Жэщ хъуащ: наступил ночь
*Гъавэр хъун: зреть (об урожае)
*Хъарбызыр хъун:  зреть (об арбузе)
*хъуфын (мэхъуф): мочь становиться, быть
*щыхъун (щохъу): быть, становить где-л.
{{библиографие}}</text>
      <sha1>35f4vrtacovw5jyfbkt69hb78a0lk6k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>хэлъын</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14652</id>
    <revision>
      <id>129867</id>
      <parentid>129296</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T10:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5366" sha1="jq2etjsm05quxpb2m5ow3ihpk4esi3s" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=xɐ'ɬǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=хэ- + [лъ] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-стат-хэлъын|Глагол лъэмыӏэс &quot;хэлъын&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Зыгуэрым хэгъуэлъхьауэ, хэзэгъауэ щылъын.
#ЗыщӀыпӀэ щыхъумэн (п. п. ахъшэр банкым).
#Зыгуэр нэгъуэщӀ гуэрым хэгъэувауэ щытын (п. п. бжэ, щхьэгъубжэ).
{{щапхъэхэр}}
*Шубэлыхь зы тхьэмахуэкӀэ хэлъащ, ефи ешхи имыӀэжу.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 81
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Абыхэм &lt;b&gt;яхэлъщ&lt;/b&gt; адыгэбзэ тхылъри. || &lt;b&gt;Среди&lt;/b&gt; них &lt;b&gt;находится&lt;/b&gt; и учебник кабардинского языка. || &lt;b&gt;Among&lt;/b&gt; them &lt;b&gt;is&lt;/b&gt; also my Kabardian language textbook.
|-
! !! !! нап. 104
|-
|| Пэжагъ &lt;b&gt;хэлъу&lt;/b&gt; къыджеӀэж.|| О (них) &lt;b&gt;правдиво&lt;/b&gt; расскажи нам.|| Tell us (about it) &lt;b&gt;honestly&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ махуэ зыбжанэкӀэ пӀэм &lt;b&gt;ухэлъын&lt;/b&gt; хуейщ. || Тебе (вам) несколько дней нужно &lt;b&gt;соблюдать постельный режим&lt;/b&gt;. || You need &lt;b&gt;to stay in bed&lt;/b&gt; for a few days.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Пшахъуэм хэлъын.
*Удзым хэлъын.
*Унэм бжэ хэлъщ.
*Щхьэгъубжэм абдж хэлъщ.
*хэлъыжын (хэлъыжщ)
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хэлъын: 1. lie, be located, situated swh, in sth 2. be deposited swh (about money) 3. be put in, hung, installed, inserted (for example, about doors, windowpanes)
*Пшахъуэм хэлъын: lie in the sand
*Удзым хэлъын: lie in the grass
*Унэм бжэ хэлъщ: there is a door in the house
*Щхьэгъубжэм абдж хэлъщ: there is glass in the window
*хэлъыжын (хэлъыжщ): once again lie amidst, among
{{урысыбзэ}}
*хэлъын: 1. лежать, находиться где-л., в чём-л. 2. находиться на хранении где-л. (о деньгах) 3. быть вставленным во что-л. (напр. о двери, о стёклах)
*Пшахъуэм хэлъын: лежать в песке
*Удзым хэлъын: лежать в траве
*Унэм бжэ хэлъщ: в доме висит дверь
*Щхьэгъубжэм абдж хэлъщ: есть стекло в окне.
*хэлъыжын (хэлъыжщ): снова лежать среди
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====ГушыӀэ хэлъын====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be cheerful, be fun
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть веселым
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a sense of humour
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обладать чувством юмора
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ХьэлыфӀ хэлъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a good character
{{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь хороший характер
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] Ӏуэху хэлъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have sth to do with sb or sth, relate to sb or sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь отношение к кому-чему-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>jq2etjsm05quxpb2m5ow3ihpk4esi3s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>шхын</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15351</id>
    <revision>
      <id>129834</id>
      <parentid>95456</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T18:09:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7889" sha1="be9khjxn2bsl9i3pybzp5le0tnsjxmn" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
Meorav.jpg|шхын
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ʂxǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[шх] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэӏ-шхын|Глагол лъэӏэс &quot;шхын&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Ерыскъы, мэкъумылэ сыт хуэдэ гуэр къурмакъейм егъэхын.
{{щапхъэхэр}}
*Улажьэмэ лыжь пшхынщ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 29
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Заур зэ &lt;b&gt;ешх&lt;/b&gt;.|| Заур &lt;b&gt;ест&lt;/b&gt; кизил.|| Zaur &lt;b&gt;is eating&lt;/b&gt; cornelian cherries.
|-
! !! !! нап. 69
|-
|| Ар Ӏэщым &lt;b&gt;ешх&lt;/b&gt;. || Скот её &lt;b&gt;ест&lt;/b&gt;. || Livestock &lt;b&gt;eats&lt;/b&gt; them.
|-
|| Сыт Ӏэщым &lt;b&gt;ишхыр&lt;/b&gt;? || Что &lt;b&gt;ест&lt;/b&gt; скот? || What &lt;b&gt;does&lt;/b&gt; livestock &lt;b&gt;eat&lt;/b&gt;?
|-
! !! !! нап. 92
|-
|| Абы дэ &lt;b&gt;ешх&lt;/b&gt;.|| Она &lt;b&gt;ест&lt;/b&gt; орехи.|| It &lt;b&gt;eats&lt;/b&gt; nuts.
|-
! !! !! нап. 99
|-
|| ТхьэкӀумэкӀыхьым удз &lt;b&gt;ешх&lt;/b&gt;, жыгыр егъу.|| Заяц &lt;b&gt;ест&lt;/b&gt; траву и грызет деревья.|| The hare &lt;b&gt;eats&lt;/b&gt; grass and gnaws tree bark.
|-
! !! !! нап. 99
|-
|| Сыт абы &lt;b&gt;ишхыр&lt;/b&gt;?|| Что он &lt;b&gt;ест&lt;/b&gt;?|| What &lt;b&gt;does it eat&lt;/b&gt;?
|-
! !! !! нап. 112
|-
|| Шхалъэм Ӏэщым &lt;b&gt;ишхын&lt;/b&gt; мэкъу далъхьэ. || Они кладут сено в кормушку, &lt;b&gt;чтобы&lt;/b&gt; скот &lt;b&gt;мог есть его&lt;/b&gt;. || They put hay in the manger &lt;b&gt;for&lt;/b&gt; the cattle &lt;b&gt;to eat&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 115
|-
|| Кхъужьейхэм къапыкӀауэ зы кхъужьи &lt;b&gt;пшхынукъым&lt;/b&gt; уэ. || Ты &lt;b&gt;не съешь&lt;/b&gt; ни одной груши, выросшей на этих грушевых деревьях. || You &lt;b&gt;won’t eat&lt;/b&gt; a single one of the pears when they do start growing on these pear trees.
|-
|| Дадэ жеӀэ: — Сэ &lt;b&gt;сымышхми&lt;/b&gt;, нэгъуэщӀхэм &lt;b&gt;яшхынщ&lt;/b&gt;, фӀыщӀи къысхуащӀынщ. || Дедушка говорит: -- &lt;b&gt;Хотя я не поем&lt;/b&gt;, другие &lt;b&gt;будут есть&lt;/b&gt;, спасибо скажут. || Grandfather says: &lt;b&gt;Although I may not eat&lt;/b&gt; any, others &lt;b&gt;will eat&lt;/b&gt; them and thank me.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| &lt;b&gt;Шхыным&lt;/b&gt; уи гур дауэ хущыт? || Какой у тебя &lt;b&gt;аппетит&lt;/b&gt;? || How’s your &lt;b&gt;appetite&lt;/b&gt;?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*ЩӀакхъуэ шхын.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*шхын: eat, have (sth to eat), consume
*ЩӀакхъуэ шхын: eat bread
{{урысыбзэ}}
*шхын: съесть, скушать что-л.
*ЩӀакхъуэ шхын: есть хлеб
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====ЖьэкӀэ шхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} make sb's life miserable by nagging
{{псалъафэ-урысыбзэ}} есть поедом кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====НэкӀэ шхын====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} devour with your eyes, leer, ogle
{{псалъафэ-урысыбзэ}} есть, пожирать взглядом, глазами кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} look at sb with anger
{{псалъафэ-урысыбзэ}} со злостью смотреть на кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
Argentinan Buffet.jpg|шхын
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ʂxǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[шх] + -ы + -н}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=шхын}}
{{мыхьэнэ}}
#Ерыскъы.
{{щапхъэхэр}}
*Жылэр зыгъашхэр шхын щхьэкӀэ малӀэ.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class =&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 95
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| ПсыкӀэ &lt;b&gt;шхын&lt;/b&gt; ягъэхьэзыр.|| В воде готовят &lt;b&gt;пищу&lt;/b&gt;.|| People prepare &lt;b&gt;food&lt;/b&gt; with water.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*шхын: food, meal
{{урысыбзэ}}
*шхын: пища, еда, кушанье
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Шхын псынщӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} light food (for the stomach)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} лёгкая пища (для желудка).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Шхын хуэлӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be or get hungry
{{псалъафэ-урысыбзэ}} проголодаться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Шхын хьэлъэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} heavy food (for the stomach)(
{{псалъафэ-урысыбзэ}} тяжёлая пища (для желудка).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Шхын щхьэкӀэ лӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} die of hunger
{{псалъафэ-урысыбзэ}} умирать с голоду.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>be9khjxn2bsl9i3pybzp5le0tnsjxmn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>щхьэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15560</id>
    <revision>
      <id>129841</id>
      <parentid>129730</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T06:40:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67457" sha1="csjsikf5rhh4j4wg1yuv2ueqto3sex7" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
Little_girl_buried_up_to_her_neck_in_sand.jpg|щхьэ
Jack_Russell_Terrier_portrait.jpg|щхьэ
Portrait_of_a_Meerkat.jpg|щхьэ
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕħɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[щхь] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр2|kbd|псалъэпкъ=щхь}}
{{мыхьэнэ}}
#ЦӀыхум, псэущхьэм я пкъым щыщу нэ, пэ, жьэ, тхьэкӀумэ с. ху. хыхьэу пщэм фӀэтыр.
#Ӏэщым ехьэлӀауэ къыщагъэсэбэпым деж бжыгъэцӀэхэм ядэщӀыгъуу къапсэлъ хабзэ псалъэ.
#Зыгуэрым и щӀыӀу лъэныкъуэ.
#Уэшх, уэс с. ху. щихъумэу псэуалъэм тращӀыхьыр.
{{щапхъэхэр}}
*ЩӀалэ цӀыкӀухэр пабжьэм хэсщ я щхьэр къыхагъэжри.  {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
*Ди кхъуей кӀадэм и щхьэр тевмыч.  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class =&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 67
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Жыгхэр кусэ дахэу, &lt;b&gt;щхьэ&lt;/b&gt; баринэу хадэм итщ.|| Деревья стоят в саду красивыми рядами и с кудрявыми &lt;b&gt;головами&lt;/b&gt;. || The trees are standing in the orchard in pretty curly-&lt;b&gt;headed&lt;/b&gt; rows.
|-
! !! !! нап. 77
|-
|| Шордакъхэм укъихьэмэ, къалэри бгы &lt;b&gt;щхьэ&lt;/b&gt; хужьхэри уи пащхьэм къоувэ.|| Если выйдешь на балкон, перед тобой встают город и белые &lt;b&gt;вершины&lt;/b&gt; гор. || If you come out onto the balcony, the city and the white-&lt;b&gt;headed&lt;/b&gt; mountains rise before you.
|-
! !! !! нап. 86
|-
|| Пхъыр хьэсэм &lt;b&gt;щхьэ&lt;/b&gt; баринэу тетщ.|| Морковь стоит с кудрявой &lt;b&gt;головой&lt;/b&gt; на грядке.|| The carrots stand curly-&lt;b&gt;headed&lt;/b&gt; in the plot.
|-
! !! !! нап. 112
|-
|| Зы Ӏыхьэм &lt;b&gt;щхьэ&lt;/b&gt; телъщ. || Одна часть покрыта &lt;b&gt;крышей&lt;/b&gt;. || One part is covered with &lt;b&gt;a roof&lt;/b&gt;.
|-
|| Адрейм &lt;b&gt;щхьэ&lt;/b&gt; телъкъым. || Другая часть без &lt;b&gt;крыши&lt;/b&gt;. || The other part has no &lt;b&gt;roof&lt;/b&gt;.
|-
! !! !! нап. 113
|-
|| Бэкхъым &lt;b&gt;щхьэ&lt;/b&gt; телъщ. || Коровник покрыт &lt;b&gt;крышей&lt;/b&gt;. || There is &lt;b&gt;a roof&lt;/b&gt; on the cowshed.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 173
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| КхъыӀэ, къызэт псчэ (&lt;b&gt;щхьэ&lt;/b&gt; уз, лъатэ уз) хущхъуэ. || Дай(-те) мне, пожалуйста, средство от кашля (&lt;b&gt;головной&lt;/b&gt; боли, желудочной боли). || Please give me something for a cough (&lt;b&gt;head&lt;/b&gt;ache, stomachache).
|-
! !! !! нап. 175
|-
| Сэ си &lt;b&gt;щхьэр&lt;/b&gt; (си гур, лъатэр, тхьэкӀумэр, тэмакъыр, дзэр, тхыр) мэуз. || У меня болит &lt;b&gt;голова&lt;/b&gt; (сердце, желудок, ухо, горло, зуб, поясница). || I have a &lt;b&gt;head&lt;/b&gt;ache (heartache, stomachache, earache, sore throat, toothache, back pain).
|-
! !! !! нап. 177
|-
| Уи &lt;b&gt;щхьэр&lt;/b&gt; узрэ (кӀэрахъуэрэ)? || &lt;b&gt;Голова&lt;/b&gt; не болит (кружится)? || Does your &lt;b&gt;head&lt;/b&gt; hurt (Do you feel dizzy)?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*Щхьэ бжыгъэ.
*Щхьэ дапщэ хъурэ мэл хъушэр?
*Шкафым и щхьэ.
*Унэм щхьэ телъхьэн.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*щхьэ: 1. head (human, animal) 2. head (unit for counting livestock) 3. the top, cover or lid of sth 4. roof
*Щхьэ бжыгъэ: the humber of head (of cattle)
*Щхьэ дапщэ хъурэ мэл хъушэр?: how many head of sheep in the flock?
*Шкафым и щхьэ: the top of the cupboard
*Унэм щхьэ телъхьэн: put a roof on the house.
{{урысыбзэ}}
*щхьэ: 1. голова (человека, животного) 2. голова (единица счёта скота) 3. верх чего-л.; крышка 4. крыша
*Щхьэ бжыгъэ: кличество голов (скота)
*Щхьэ дапщэ хъурэ мэл хъушэр?: сколько голов овец в стаде?
*Шкафым и щхьэ: верх шкафа
*Унэм щхьэ телъхьэн: ставить крышу на дом.
{{нэгъуэщӀбзэхэр
|кӀх=шъхьэ
|азр=baş
|баш=баш (baş)
|ерм=գլուխ
|грз=თავი
|ивр=רֹאשׁ‎
|къб=баш
|нэм=Kopf, Haupt
|прс=سَر‎, کله
|трку=baş, kafa
|фрн=tête 
|хьэр=رَأْس‎
}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Игурэ и щхьэрэ ззтелъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be sure of oneself
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть урененным в себе
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Псом ящхьэ (ящхьэж)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} the main, the most important
{{псалъафэ-урысыбзэ}} самое главное, самое важное
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэ бадзэ трихужыфын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be independent, know how to take care of yourself
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть самостоятельным, уметь заботиться о себе.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэ емыпэсын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} consider sth beneath your dignity
{{псалъафэ-урысыбзэ}} считать что-л. ниже своего достоинства.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэ и жагъуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in a bad mood; feel bad
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в плохом настроении; чувствовать себя неважно.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэ ириусыгъуджэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} consider sb or sth to be unworthy of yourself
         Абы дэ къытхыхьэн и щхьэ иреусыгъуджэ. He considers us unworthy being in his company.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} считать кого-что-л. недостойным себя.
         Абы дэ къытхыхьэн и щхьэ иреусыгъуджэ. Он считает нас недостойными быть в его обществе.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Абы дэ къытхыхьэн и щхьэ иреусыгъуджэ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэ зэрыхьщ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} go to hell! may the devil take you!
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пропади пропадом, черт с тобой.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Языныкъуэхэм Мурат и телъхьэу, адрейхэр Щэныбэ къыдэщӀу, зыкъомри, я щхьэ зэрыхьщ, жаӀэу щытт. {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
====[И] щхьэ къэкӀуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} think of sth, occur to sb, come to sb’s mind
{{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти в голову.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэ къемыгъэӀэтын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not give sb freedom
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не давать кому-л. свободы.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====(И] щхьэ къыхуэщтэн====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} взять что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth for yourself
{{псалъафэ-урысыбзэ}} взять что-л. для себя.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэ лъапӀэныгъэу лъытэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} consider sth an honour, a virtue for yourself
{{псалъафэ-урысыбзэ}} считать что-л. честью, достоинством для себя.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэ мыгъуагъэ хуихьыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} feel pitiful, humiliated
{{псалъафэ-урысыбзэ}} чувствовать себя жалким, униженным.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      И щхьэ мыгъуагъэ хуихьыжауэ, нэпсым итхьэлэу хьыджэбзыр докӀыж еджапӀэ пщӀантӀэм. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====[И] щхьэ и пӀалъэ щӀэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} know your capabilities
{{псалъафэ-урысыбзэ}} знать свои возможности.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Тыкъыр адэмыгу гуэрт, ауэ зи щхьэ и пӀалъэ зымыщӀэж пэдэгъэзейт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
====И щхьэ тримычу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} beat around the bush (speaking about sth)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вокруг да около (говорить о чем-л.)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Зытепсэлъыхьым и щхьэ тримычу Бэлаци къэпсэлъащ. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. А.}}
====Щхьэ фӀэхыным хуекӀуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} go to extremes (in sth)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} доходить до крайности в чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэ хуэпсэлъэн (хуэпсэлъэжын)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} talk to yourself
         ЛӀыжьыр и щхьэ хуэпсалъэу, гъумэтӀымэу пщӀантӀэм дэтт. The old man stood in the courtyard talking to himself and grumbling.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} разговаривать с самим собой.
         ЛӀыжьыр и щхьэ хуэпсалъэу, гъумэтӀымэу пщӀантӀэм дэтт.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      ЛӀыжьыр и щхьэ хуэпсалъэу, гъумэтӀымэу пщӀантӀэм дэтт. Старик стоял посреди двора, разговаривая с самим собой и ворча.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэ хуэпсэужын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} live for your own sake, for yourself
{{псалъафэ-урысыбзэ}} жить для себя, ради себя.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэ хуэфӀын зехуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} do sth useful for yourself
{{псалъафэ-урысыбзэ}} заниматься полезным для себя делом.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэ хуэщӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} nod hello
{{псалъафэ-урысыбзэ}} кивком поздороваться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====И щхьэ хуэӀущэщэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} mumble sth under your breath
{{псалъафэ-урысыбзэ}} бормотать что-л. себе под нос.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэ хужиӀэн (хужиӀэжын)====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} talk to yourself
{{псалъафэ-урысыбзэ}} разговаривать с самим собой.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэ шхыгъуэ ихуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} live to an old age
{{псалъафэ-урысыбзэ}} дожить до старости.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэ щытхъужын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} praise yourself
{{псалъафэ-урысыбзэ}} восхвалять себя.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Уи щхьэ ущымытхъуж - уфӀмэ, укъащӀэнщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Псжь.}}
====[Уи] щхьэ Ӏуэху зехуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} go about your own business
{{псалъафэ-урысыбзэ}} заниматься своими делами.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====ЩхьэкӀэ лэжьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} do mental work
{{псалъафэ-урысыбзэ}} заниматься умственным трудом
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэм бжьэ еуэн====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} go to your head (for example, about wine)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ударить в голову (напр. о вине)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be upset, worried
{{псалъафэ-урысыбзэ}} огорчиться, разволноваться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэм дыгъэ еуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have or get sunstroke
{{псалъафэ-урысыбзэ}} получить солнечный удар.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэм елъытын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} imagine yourself in someone else's shoes, imagine yourself in someone else's position.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} поставить себя на чьё-л. место, представить себя в положении кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэм епхъуэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} become desparate because of sth; clutch your head because of sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти в отчаяние от чего-л., схватиться за голову от чего-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэм еуэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} repent
{{псалъафэ-урысыбзэ}} раскаяться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэм жьы щызепщэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be flighty, frivolous (about a person).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть ветренным, легкомысленным (о человеке).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэм илъыр щӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} know what’s on sb’s mind
{{псалъафэ-урысыбзэ}} знать, что на уме, в голове у кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Абы ищхьэ илъ сыткӀэ пщӀэн, иджыри сабийщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб.}}
====[И] щхьэм имыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} not stop thinking about sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} из головы (из ума) не выходить.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэм иригъэжэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take offense, thinking sth to be about you.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обидеться, приняв что-л. на свой счёт.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэм ихьэн====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be deeply disappointed, very upset
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно огорчиться
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} understand, figure sth out
{{псалъафэ-урысыбзэ}} понять, разобраться в чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[Уи] щхьэм куэд телъхьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to boast without reason, to brag a lot.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} кичиться без основания, много брать на себя.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэм къэсу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} extremely; “up to here”
{{псалъафэ-урысыбзэ}} по горло.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэм къизэрыхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take sth into one’s head
{{псалъафэ-урысыбзэ}} взбрести в голову.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэм къимытӀэсэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} it doesn’t make any sense; it boggles my brain
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не укладывается в голове.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэм къитӀэсэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} understand, clarify sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} понимать, уяснить что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэм къихьэн====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} come to mind, occur to sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти в голову.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get smart, wise up
{{псалъафэ-урысыбзэ}} набраться ума.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэм къищхьэрыуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take it into your head; have a wild idea
{{псалъафэ-урысыбзэ}} взбрести в голову.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэм къыщыщӀэдзауэ лъакъуэм нэс====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} from head to foot
{{псалъафэ-урысыбзэ}} с головы до ног.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[Уи] щхьэм темылъ телъхьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} to boast without reason, to brag a lot.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} кичиться без основания, много брать на себя.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[Уи] щхьэм фӀэхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} absolve oneself of responsibility, not take responsibility for sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} снять с себя ответственность.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэм хуэхьыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} take offense, thinking sth to be about you.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обидеться, приняв что-л. на свой счёт.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэм хуэмыгъэфэщэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} consider sth beneath your dignity
{{псалъафэ-урысыбзэ}} считать что-л. ниже своего достоинства.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэм цӀацӀу щызопщэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} flighty, frivolous
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ветер в голове.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэм щӀэмытӀахъуэу псэун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} live in need of nothing
{{псалъафэ-урысыбзэ}} жить, не испытывая нужды.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр гъэбэтэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} chat, fool sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} болтать; морочить голову кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр гъэвэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} chat, fool sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} болтать; морочить голову кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр гъэкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} show off, put on airs
{{псалъафэ-урысыбзэ}} кичиться, важничать.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр гъэкӀэрэхъуэн====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} shake your head (expressing disagreement)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} мотать головой (выражая несогласие)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} shake your head (in admiration, surprise, etc.).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} покачать головой (от восхищения, удивления и т. п.).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[Уи] щхьэр гъэпсэужын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} live independently, live by yourself, support yourself
{{псалъафэ-урысыбзэ}} жить самостоятельно, самому содержать себя.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр гъэпудын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} compromise yourself
{{псалъафэ-урысыбзэ}} компрометировать себя.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр гъэузын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} fool sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} морочить голову кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр дэхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} go anywhere; go home
{{псалъафэ-урысыбзэ}} уйти куда глаза глядят, уйти восвояси.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      МэжэщӀалӀи сыхъуауэ сылӀапэ щыхьум, си щхьэр дэсхри сежьэжащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ад. ӀуэрыӀу.}}
====Щхьэри джатэри ӀэмыщӀэм илъщ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in sb’s hands, in sb’s power, under sb’s will.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} находиться в руках, во власти, в воле кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэр джэрэзын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} start spinning – about your head
{{псалъафэ-урысыбзэ}} закружиться - о голове.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр егухын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hang your head in shame, 
{{псалъафэ-урысыбзэ}} опустить голову от стыда, позора.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр егъэужэгъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get bored, fed up
{{псалъафэ-урысыбзэ}} надоесть, осточертеть.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр ехьэлӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} trust someone, entrust your fate to someone.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} довериться кому-л., вверить кому-л. свою судьбу.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэр и жагъуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be in a bad mood, be depressed
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в плохом настроении, в подавленном состоянии.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэр зэгуэудын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a splitting headache
{{псалъафэ-урысыбзэ}} раскалываться, разламываться - о голове.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр зэкӀуэкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} go crazy, lose your mind
{{псалъафэ-урысыбзэ}} тронуться умом.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэр зэтечын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a splitting headache
{{псалъафэ-урысыбзэ}} раскалываться, разламываться - о голове.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр зехьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be desperate
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в отчаянии.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Ар губгъуэ нэщӀым къинащ, мэкъугъ, и щхьэр зэрехьэ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Дыщэ кӀ.}}
====Щхьэр зыфӀэудыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} engage in self-flagellation.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} заниматься самобичеванием.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====И щхьэр ихьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} go swh
{{псалъафэ-урысыбзэ}} пойти куда-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр кудэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} fill your head with sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} забить голову чем-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр кӀэрэхъуэн====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} start spinning – about your head
{{псалъафэ-урысыбзэ}} закружиться - о голове.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose your head
{{псалъафэ-урысыбзэ}} потерять голову.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэр къэвэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} fool sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} морочить голову кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[Уи| щхьэр къэгъэпцӀэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} deceive yourself.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обмануть самого себя.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр къэхьын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} come, arrive (literally: bring your head)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} прийти (букв. принести свою голову)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр къэщэхужын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} buy off, pay off
{{псалъафэ-урысыбзэ}} откупиться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр къэӀэтын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} grow insolent.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обнаглеть.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэр кърихьэлӀэжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} return at last
{{псалъафэ-урысыбзэ}} наконец вернуться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр къыдэпхъуэтеин====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} quickly raise one’s head, throw up one’s head
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вскинуть голову.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр къыфӀэхун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hang your head, become desperate (from grief or shame)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} поникнуть головой, прийти в отчаяние (от горя или позора).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Уи щхьэр къыфӀыкӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} may the devil take him, to hell with him
{{псалъафэ-урысыбзэ}} чёрт бы его побрал.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр къутэн====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a splitting headache
{{псалъафэ-урысыбзэ}} раскалываться, разламываться - о голове.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} cut up, divide up the head (of a ram, goat, etc. at a wedding).
{{псалъафэ-урысыбзэ}} делить голову (барана, козы напр. на свадьбе).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[И] щхьэр и лажьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a lot of (one’s own) cares, worries, troubles
{{псалъафэ-урысыбзэ}} иметь множество [своих] забот.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр лъагэ хъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be honored by someone.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в чести у кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр лъапӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be honored by someone.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть в чести у кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр мафӀэм хэлъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be very busy, be up to your neck in work.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть очень занятым, быть по горло в работе.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====[Си] щхьэр позгъэупщӀынщ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} I bet my life on it
{{псалъафэ-урысыбзэ}} даю голову на отсечение.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр пылъэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hang sb (execute)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} повесить кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр тегъэун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have fun
{{псалъафэ-урысыбзэ}} развлекаться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр течын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} expose sb, bring sb to light, bring sb into the open
{{псалъафэ-урысыбзэ}} вывести на чистую воду кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр удэгун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} fool sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} морочить голову.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр ужэгъун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get exhausted
{{псалъафэ-урысыбзэ}} измучиться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр унэзэн====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} spin – about sb’s head
{{псалъафэ-урысыбзэ}} кружиться - о голове
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} lose one’s head
{{псалъафэ-урысыбзэ}} потерять голову.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр фӀэудыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be very sorry for sth, repent strongly
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сильно раскаиваться в чем-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр фӀэхун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hang your head, become desperate (from grief or shame)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} поникнуть головой, прийти в отчаяние (от горя или позора).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр фӀэчын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} rip sb’s head off, punish sb severely
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сорвать голову кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр фӀэӀуэнтӀыкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} rip sb’s head off, punish sb severely
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сорвать голову кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр фӀихын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a splitting headache
{{псалъафэ-урысыбзэ}} трещать, раскалываться - о голове.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр хэлъхьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} pay with your head for sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} поплатиться головой за что-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр хэхын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be carried away
{{псалъафэ-урысыбзэ}} унести голову.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр хуэгъэлъэхъшэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be humiliated in front of sb, to bow down to sb or sth.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} унижаться перед кем-л., преклоняться перед кем-чем-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Дыщэм а уи щхьэр хуумыгъэлъахъшэ, Ар дыщэ минхэм я лъапӀэщ. {{автор|kbd|имяавтора= П. Б.}}
====[И] щхьэр хэӀуа зэпыту====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} be constantly busy, loaded down with work
{{псалъафэ-урысыбзэ}} быть всё время занятым, загруженным работой.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр хуэгъэтӀылъын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} trusing sb, ask them for sth
{{псалъафэ-урысыбзэ}} доверившись кому-л., просить его о чём-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр хуэщӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} nod your head (for example, as a sign of agreement)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} кивнуть головой кому-л. (напр. в знак согласия).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр щӀэгуэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hang your head
{{псалъафэ-урысыбзэ}} понурить голову.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр щӀэхьэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} run helter-skelter, go in any direction
{{псалъафэ-урысыбзэ}} уйти, сбежать куда глаза глядят.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр щӀэӀуауэ====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hanging your head
{{псалъафэ-урысыбзэ}} понурив голову.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Мышэ лъэныкъуэкӀэ зыӀуидзри и щхьэр щӀэӀуауэ уэрамыр зэпиупщӀащ.  {{автор|kbd|имяавтора=Къ. Хь.}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} hard, tirelessly
{{псалъафэ-урысыбзэ}} не покладая рук.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр щӀегъэхьэн====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} run sb ragged
{{псалъафэ-урысыбзэ}} загонять кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} harass or bait sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} затравить кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Дзыгъуэм я щхьэ щӀригъыхьэу Ар [джэдур] макъейуэ къэпщӀэуащ.  {{автор|kbd|имяавтора=Хь. А.}}
====Щхьэр щӀыжын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have a drink to releave a hangover
{{псалъафэ-урысыбзэ}} опохмелиться.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр щӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} shake your head
{{псалъафэ-урысыбзэ}} покачать головой.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэр Ӏэтын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} grow insolent.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} обнаглеть.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====щхьэ баринэ====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зи щхьэцыр утӀэрэза
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} curly-haired (person)
         Хъыджэбз щхьэ баринэ. A curly-haired girl
{{псалъафэ-урысыбзэ}} кучерявый, кудрявый (о человеке)
         Хъыджэбз щхьэ баринэ. Кудрявая девушка
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Хъыджэбз щхьэ баринэ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зи къудамэхэр, щхьэкӀэр зэхуэдэу ихъуреягъкӀэ дахэу зэбгрыкӀыкӀа, зэбгрыпхъа (жыг).
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} with a round crown, branched (about a tree)
         Жыг щхьэ баринэ. A tree with a round crown, a branched tree
{{псалъафэ-урысыбзэ}} с круглой кроной, ветвистый (о дереве)
         Жыг щхьэ баринэ. Ветвистое дерево, с круглой короной
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Жыг щхьэ баринэ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====щхьэ бжыгъэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Ӏэщ ябжыр зэрыхъу бжыгъэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} head (quantity of cattle)
         Ӏэщ щхьэ бжыгъэм хэгъэхъуэн. Increase the headcount of cattle
{{псалъафэ-урысыбзэ}} поголовье (скота)
         Ӏэщ щхьэ бжыгъэм хэгъэхъуэн. Увеличить поголовье скота
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Ӏэщ щхьэ бжыгъэм хэгъэхъуэн.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====щхьэ гъум====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Гъуму, ину щыт щхьэ зиӀэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} having a big head, big-headed
{{псалъафэ-урысыбзэ}} головастый
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Жьынду хуэдэу я нэхьыжь щхьэ гъумыр къыщӀэкӀат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}}
====щхьэ закъуагъэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэ закъуэ псалъэм къытекӀа щыӀэцӀэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} lonliness, solitude
{{псалъафэ-урысыбзэ}} одиночество
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Щхьэ закъуагъэ гупсысэм Нэфисэт зэщӀиубыдэрт. {{автор|kbd|имяавтора=КӀ. Т.}}
====щхьэ закъуэ====
1.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Псэуэгъу, щхьэгъусэ, бын зимыӀэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} alone, without a partner, wife or family (about a person)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} одинокий (о человеке)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Дэбэч щхьэ закъуэт, гум и ныкъуакъуэр и хьэщӀэт, щӀыр игъэсысу ар лъащэрт. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Нарт.}}
2.
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зым и закъуэ ей, бгъэдэлъ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} private, individual, personal
         Щхьэ закъуэ мылъку. Private property
{{псалъафэ-урысыбзэ}} частный, индивидуальный
         Щхьэ закъуэ мылъку. Частная собственность
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Щхьэ закъуэ мылъку.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====щхьэ закъуэрылажьэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} ЗыхэмытыӀауэ и закъуэу лажьэ (мэкъумэшыщӀэ).
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} individual farmer
{{псалъафэ-урысыбзэ}} единоличник
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====щхьэ куцӀ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэ къупщхьэм илъ куцӀ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} brain
{{псалъафэ-урысыбзэ}} головной мозг
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====щхьэ куцӀыншэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Акъыл зимыӀэ, акъылыншэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} brainless, mindless (about a person)
{{псалъафэ-урысыбзэ}} безмозглый (о человеке)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Жинхэм щхьэ куцӀыншэм сагъэщӀащ гуэныхь. {{автор|kbd|имяавтора=КӀу. Б.}}
====щхьэ кӀыхь====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Хуэбгъузэ кӀыхьу щыт щхьэ зиӀэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} with an oblong skull
{{псалъафэ-урысыбзэ}} с продолговатым черепом
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====щхьэ къуацэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэц кӀыр зытет щхьэ зиӀэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} with a shaggy, tousled head of hair
         ЩӀалэ цӀыкӀу щхьэ къуацэ. A shaggy-haired boy
{{псалъафэ-урысыбзэ}} с лохматой, взъерошенной головой
         ЩӀалэ цӀыкӀу щхьэ къуацэ. Лохматый, взъерошенный мальчик
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      ЩӀалэ цӀыкӀу щхьэ къуацэ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====щхьэ къуий====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Къуийуэ щыт щхьэ зиӀэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} bald-headed
{{псалъафэ-урысыбзэ}} с плешивой головой
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Си щхьэцыр гуащэ щхьэ къуийм есщащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
====щхьэ къупщхьэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэм хэлъ къупщхьэр зэрыщыту.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} skull
{{псалъафэ-урысыбзэ}} череп
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====щхьэ мажьэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэр зэражь, щхьэцыр зэкӀэщӀэмыхуу иӀыгъын папщӀэ хэӀуауэ кърахьэкӀ мажьэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} comb, scallop (of a shell or carapace)
         Щхьэ мажьэ къэсщэхуащ. I bought a comb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} гребень, гребешок (напр. панцирный)
         Щхьэ мажьэ къэсщэхуащ. Я купил гребёнку (расчёску).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Щхьэ мажьэ къэсщэхуащ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====щхьэ нэщӀащэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэм щыщу нэмрэ нэм къегъэщӀылӀа Ӏыхьэмрэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} the part of the head where the eyes are located
{{псалъафэ-урысыбзэ}} часть головы, где расположен глаз
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Тхьэмадэм щхьэ щӀэлъэныкъуэр икъутэри, щхьэ нэщӀащэр къыбгъэдэсым иритащ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Таур. хъыб.}}
====щхьэ папцӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} ПапцӀэу щыт щхьэщыгу зиӀэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} with a pointed top, peaked
         Къурш щхьэ папцӀэ. A peaked mountain range
{{псалъафэ-урысыбзэ}} островерхий
         Къурш щхьэ папцӀэ. Островерхий горный хребет
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Къурш щхьэ папцӀэ.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====щхьэ пылъапӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} ЩхьэпылъэкӀэ яукӀыну зи суд ящӀэхэм я щхьэр зэрыпалъэ кӀапсэр зыфӀэщӀа, пкъоуитӀкӀэ Ӏэта пхъэшыкъу.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} a gallows
{{псалъафэ-урысыбзэ}} виселица
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Даутокъуэм.. цӀыхухэр щхьэ пылъапӀэм деж щызэхуихусат. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Сов. Къэб. и ӀуэрыӀу.}}
====щхьэ уасэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Зыгуэр хуит кърагъэщӀыжын е езым зыӀэрагъэхьэн щхьэкӀэ щӀат пщӀэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} ransom (for example for a prisoner)
         Щхьэ уасэ тын. Pay a ransom
{{псалъафэ-урысыбзэ}} выкуп (напр. за пленника)
         Щхьэ уасэ тын. Платать выкуп
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Щхьэ уасэ тын.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====щхьэ уз====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэр узыныгъэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} headache
{{псалъафэ-урысыбзэ}} головная боль
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====Щхьэ узыр ехьэлӀэн====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} trust sb, put your trust in sb
{{псалъафэ-урысыбзэ}} довериться кому-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====щхьэ умэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}}
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} having a big head, big-headed
{{псалъафэ-урысыбзэ}} головастый
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====щхьэ уназэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} И пӀэм имытыжыфу, псори къекӀэрэхъуэкӀ хуэдэу къыфӀэщӀу зыщӀ узыфэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} vertigo, dizziness, spinning head,
         Щхьэ уназэ иӀэн. Be, feel dizzy
         Щхьэ уназэ хъун. Become dizzy
{{псалъафэ-урысыбзэ}} головокружение
         Щхьэ уназэ иӀэн. Иметь головокружение
         Щхьэ уназэ хъун. Закружиться (о голове)
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Щхьэ уназэ иӀэн.
      Щхьэ уназэ хъун.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====щхьэ цӀакӀэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} nit
         Щхьэм щхьэ цӀакӀэ хищӀэн. Have nits in your hair
{{псалъафэ-урысыбзэ}} гнида
         Щхьэм щхьэ цӀакӀэ хищӀэн. Завестись (о гниде в волосах).
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Щхьэм щхьэ цӀакӀэ хищӀэн.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====щхьэ щӀэлъэныкъуэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Нэхъыжь Ӏыхьэу Ӏэнэм тралъхьэ Ӏэщ цӀыкӀум и щхьэм и ныкъуэ гъэвар, жьэ къупщхьэр хэмыту.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} boiled half-head of small livestock (e.g. a sheep), served as an honour to the senior person at the table
         Щхьэ щӀэлъэныкъуэр къутэн. Divide up the head of honour.
{{псалъафэ-урысыбзэ}} отваренная половина головы мелкого скота (напр. овцы), подаваемая как почетная доля старшему за столом
         Щхьэ щӀэлъэныкъуэр къутэн. Разрезать голову скота в честь старшего гостя.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
      Щхьэ щӀэлъэныкъуэр къутэн.
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
====щхьэ щӀыб====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Щхьэм и щӀыбагъ лъэныкъуэ.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} the back of the head, nape, occiput
{{псалъафэ-урысыбзэ}} затылок
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Абы [лӀым] и щхьэ щӀыбым зы дыркъуэ иӀэщ. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=ӀуэрыӀу.}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЗЭРЫУПЩӀЭ ЦӀЭПАПЩӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ɕħɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[щхь] + -э}}
{{мыхьэнэ}}
#Ӏуэхугъуэ гуэрым и щхьэусыгъуэр къащӀэн щхьэкӀэ зэрыщӀэупщӀэ цӀэпапщӀэ.
{{щапхъэхэр}}
*Уэ, Хьэцацэ дахэ, щхьэ упагэ?  {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Къэб. п. и ант.}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэреджэ тхылъхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class =&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Адыгэбзэ''', Гугъуэт Л. Т., Зэхъуэхъу Л. Хь, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1984''' !! нап. 72
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
|| Псори &lt;b&gt;щхьэ&lt;/b&gt; хуэарэзы Ӏэминат?|| &lt;b&gt;Почему&lt;/b&gt; все довольны Аминат?|| &lt;b&gt;Why&lt;/b&gt; is everybody pleased with Aminat?
 |}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*щхьэ: why, for what reason?
{{урысыбзэ}}
*щхьэ: почему?
{{библиографие}}</text>
      <sha1>csjsikf5rhh4j4wg1yuv2ueqto3sex7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ӏупс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16627</id>
    <revision>
      <id>129806</id>
      <parentid>48855</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:31:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2956" sha1="5n1ax6r0rjbjzjj40iotvxp6o3c7el3" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ʔʷǝps}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[Ӏу] + [пс]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=Ӏупс}}
{{мыхьэнэ}}
#ЦӀыхум, псэущхьэм и Ӏум, и жьэ кӀуэцӀым къикӀ псыфыгъэ.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи &lt;b&gt;Ӏупсыр&lt;/b&gt; щебгъэхкӀэ, &lt;b&gt;уи&lt;/b&gt; тэмакъыр узрэ? || Тебе (вам) больно &lt;b&gt;глотать&lt;/b&gt;? || Does it hurt to &lt;b&gt;swallow&lt;/b&gt;?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*ӏупс: saliva, spit, spittle, drool
{{урысыбзэ}}
*ӏупс: слюна
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====ӀупскӀэ пӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} rear, nurture, bring up sb with care
{{псалъафэ-урысыбзэ}} взлелеять, заботливо вырастить, воспитать кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Уэ успӀауэ сэ си ӀупскӀэ Сэ сыпсэууэ узгъэлӀэнкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Ӏупсыр бдзамэ щӀым нэмысу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} a terrible cold or frost
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ужасный холод, мороз.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЩӀымахуэщ, щӀыӀэщ, Ӏупсыр бдзамэ, щӀым нэсыркъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Дыщэ кӀ.}} 
====Ӏупс бзаджэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Ӏумрэ тхьэмбылымрэ къащӀ Ӏупс зэпыш; Ӏупс Ӏей.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} sputum, phlegm, expectoration, mucus
{{псалъафэ-урысыбзэ}} мокрота
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>5n1ax6r0rjbjzjj40iotvxp6o3c7el3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129807</id>
      <parentid>129806</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:32:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2949" sha1="k3vd51vx6zudr7y629oirc7gql9a5ee" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ʔʷǝps}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[Ӏу] + [пс]}}
{{склоненэ}}
{{скл-ыр|kbd|псалъэпкъ=Ӏупс}}
{{мыхьэнэ}}
#ЦӀыхум, псэущхьэм и Ӏум, и жьэ кӀуэцӀым къикӀ псыфыгъэ.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи &lt;b&gt;Ӏупсыр&lt;/b&gt; щебгъэхкӀэ, уи тэмакъыр узрэ? || Тебе (вам) больно &lt;b&gt;глотать&lt;/b&gt;? || Does it hurt to &lt;b&gt;swallow&lt;/b&gt;?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*ӏупс: saliva, spit, spittle, drool
{{урысыбзэ}}
*ӏупс: слюна
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====ӀупскӀэ пӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} rear, nurture, bring up sb with care
{{псалъафэ-урысыбзэ}} взлелеять, заботливо вырастить, воспитать кого-л.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      Уэ успӀауэ сэ си ӀупскӀэ Сэ сыпсэууэ узгъэлӀэнкъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Ӏуащхь.}}
====Ӏупсыр бдзамэ щӀым нэмысу====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} a terrible cold or frost
{{псалъафэ-урысыбзэ}} ужасный холод, мороз.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
      ЩӀымахуэщ, щӀыӀэщ, Ӏупсыр бдзамэ, щӀым нэсыркъым. {{тхыгъэ|kbd|цӀэ=Дыщэ кӀ.}} 
====Ӏупс бзаджэ====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} Ӏумрэ тхьэмбылымрэ къащӀ Ӏупс зэпыш; Ӏупс Ӏей.
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} sputum, phlegm, expectoration, mucus
{{псалъафэ-урысыбзэ}} мокрота
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>k3vd51vx6zudr7y629oirc7gql9a5ee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Индекс:Къэбэрдей-Шэрджэсыбзэ/ГЪ</title>
    <ns>102</ns>
    <id>20013</id>
    <revision>
      <id>129820</id>
      <parentid>112077</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T17:13:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14449" sha1="d2gufgj3gsxqhu8sczl9d1r52kmbwml" xml:space="preserve">{{Къэбэрдей-Шэрджэсыбзэ индекс}}
*[[Index:Къэбэрдей-Шэрджэсыбзэ/гъ|гъ]]
*[[Index:Къэбэрдей-Шэрджэсыбзэ/ГЪ|ГЪ]]
&lt;div class=&quot;index&quot;&gt;

==гъ==
*[[гъ]]
==гъа==
*[[гъабгъэ]]
*[[гъаблэ]]
*[[гъаблэгу]]
*[[гъавапхъэ]]
*[[гъавэ]]
*[[гъавэхэкӏ]]
*[[гъадэщӏыдэ]]
*[[гъае]]
*[[гъазэ]]
*[[гъасэ]]
*[[гъатхасэ]]
*[[гъатхафэ]]
*[[гъатхэ]]
*[[гъатхэку]]
*[[гъатхэкӏэ]]
*[[гъатхэпэ]]
*[[гъашащхьэ]]
*[[гъашэ]]
*[[гъащӏафӏэ]]
*[[гъащӏэ]]
*[[гъащӏэеплъыкӏэ]]
*[[гъащӏей]]
==гъэ==
*[[гъэ]]
*[[гъэ=]]
==гъэб==
*[[гъэбэгын]]
*[[гъэбэгъуэгъу]]
*[[гъэбэгъуэн]]
*[[гъэбэлэрыгъын]]
*[[гъэбэмпӏэн]]
*[[гъэбэракъын]]
*[[гъэбэскъэн]]
*[[гъэбэтэн]]
*[[гъэбэуэн]]
*[[гъэбэяун]]
*[[гъэбелджылын]]
*[[гъэбелджылыныгъэ]]
*[[гъэберычэтын]]
*[[гъэбжьыгуэн]]
*[[гъэбжьыфӏэн]]
*[[гъэбзэн]]
*[[гъэбзэрэбзэн]]
*[[гъэбзытэн]]
*[[гъэблэгъэн]]
*[[гъэблэн]]
*[[гъэбыбын]]
*[[гъэбыдэн]]
*[[гъэбылъын]]
*[[гъэбырсырын]]
==гъэв==
*[[гъэвэгъуэ]]
*[[гъэвэжа]]
*[[гъэвэжын]]
*[[гъэвэн]]
*[[гъэвэпхъын]]
*[[гъэвуун]]
*[[гъэвыжын]]
*[[гъэвын]]
==гъэг==
*[[гъэгызын]]
==гъэгу==
*[[гъэгуэуэщхьэуэн]]
*[[гъэгубжьын]]
*[[гъэгувэн]]
*[[гъэгугъэн]]
*[[гъэгужьеин]]
*[[гъэгузэвэн]]
*[[гъэгузэсэн]]
*[[гъэгулэзын]]
*[[гъэгумэщӏэн]]
*[[гъэгупсысэн]]
*[[гъэгупщысэн]]
*[[гъэгуфӏэн]]
*[[гъэгухэн]]
*[[гъэгушхуакӏуэ]]
*[[гъэгушхуэн]]
*[[гъэгуӏэн]]
==гъэгъ==
*[[гъэгъа]]
*[[гъэгъэн]]
*[[гъэгъын]]
==гъэгъу==
*[[гъэгъуа]]
*[[гъэгъуэгын]]
*[[гъэгъуэзэн]]
*[[гъэгъуэлэн]]
*[[гъэгъуэлъыжын]]
*[[гъэгъуэлъын]]
*[[гъэгъуэтэн]]
*[[гъэгъуэхъуэн]]
*[[гъэгъуэщэн]]
*[[гъэгъун]]
*[[гъэгъунэгъун]]
*[[гъэгъущ]]
*[[гъэгъущын]]
*[[гъэгъущӏэн]]
==гъэд==
*[[гъэдэлъэн]]
*[[гъэдэлъхун]]
*[[гъэдэн]]
*[[гъэдэхэн]]
*[[гъэдэщӀыдэ]]
*[[гъэдэӏуэгъуафӏэ]]
*[[гъэдэӏуэгъуей]]
*[[гъэдэӏуэн]]
*[[гъэдэӏуэщхъун]]
*[[гъэделэн]]
*[[гъэдиин]]
*[[гъэдурдылын]]
*[[гъэдурысын]]
*[[гъэдыжэн]]
*[[гъэдыкъын]]
*[[гъэдымын]]
*[[гъэдыргун]]
*[[гъэдыргъын]]
*[[гъэдыхьэшхын]]
==гъэдж==
*[[гъэджэгун]]
*[[гъэджэлэн]]
*[[гъэджэлъэн]]
*[[гъэджэн]]
*[[гъэджэрэзын]]
*[[гъэджэщӏэн]]
*[[гъэджылын]]
==гъэдз==
*[[гъэдзыхэн]]
==гъэе==
*[[гъэетэн]]
==гъэж==
*[[гъэжалъэ]]
*[[гъэжанын]]
*[[гъэжэбзэн]]
*[[гъэжэгъуэгъун]]
*[[гъэжэжын]]
*[[гъэжэкъуэн]]
*[[гъэжэн]]
*[[гъэжэпхъын]]
*[[гъэжэщӏын]]
*[[гъэжын]]
*[[гъэжыхьын]]
*[[гъэжыӏэщӏэн]]
==гъэжь==
*[[гъэжьэжьэн]]
*[[гъэжьэн]]
*[[гъэжьэуэн]]
*[[гъэжьгъыжьгъын]]
==гъэз==
*[[гъэзапӏэ]]
*[[гъэзэгъэжын]]
*[[гъэзэгъэн]]
*[[гъэзэжын]]
*[[гъэзэкӏуэжын]]
*[[гъэзэкӏуэн]]
*[[гъэзэн]]
*[[гъэзэхуэн]]
*[[гъэзэшын]]
*[[гъэзэщӏэжын]]
*[[гъэзэщӏэн]]
*[[гъэзджызджын]]
*[[гъэзуун]]
==гъэи==
*[[гъэикӏэн]]
*[[гъэинын]]
*[[гъэищхьэн]]
==гъэку==
*[[гъэкуэшын]]
==гъэкӏ==
*[[гъэкӏэзызын]]
*[[гъэкӏэнтӏэн]]
*[[гъэкӏэрэхъуэжын]]
*[[гъэкӏэрэхъуэн]]
*[[гъэкӏэсэн]]
*[[гъэкӏэсын]]
*[[гъэкӏэщхъэн]]
*[[гъэкӏэщӏын]]
*[[гъэкӏиин]]
*[[гъэкӏыжын]]
*[[гъэкӏылын]]
*[[гъэкӏын]]
*[[гъэкӏыфӏын]]
*[[гъэкӏыхьын]]
==гъэкӏу==
*[[гъэкӏуэдыжын]]
*[[гъэкӏуэдын]]
*[[гъэкӏуэжын]]
*[[гъэкӏуэн]]
*[[гъэкӏуэсэн]]
*[[гъэкӏуэтэн]]
*[[гъэкӏуэщӏын]]
==гъэкъ==
*[[гъэкъэбзэн]]
*[[гъэкъэкъэн]]
*[[гъэкъын]]
==гъэкъу==
*[[гъэкъуэншэн]]
*[[гъэкъуртын]]
==гъэл==
*[[гъэлэжьэн]]
*[[гъэлэлэн]]
*[[гъэлыбжьэн]]
*[[гъэлыгъуэн]]
*[[гъэлыдын]]
*[[гъэлын]]
*[[гъэлынцӏын]]
==гъэлъ==
*[[гъэлъагъун]]
*[[гъэлъэгэн]]
*[[гъэлъэгъуэн]]
*[[гъэлъэлъэн]]
*[[гъэлъэн]]
*[[гъэлъэныкъуэбэн]]
*[[гъэлъэпэрэпэн]]
*[[гъэлъэпэтхъуэн]]
*[[гъэлъэпцӏэн]]
*[[гъэлъэпӏэн]]
*[[гъэлъэпӏэстхъэн]]
*[[гъэлъэтэн]]
*[[гъэлъэтӏ]]
*[[гъэлъэхъшэн]]
*[[гъэлъэхъу]]
*[[гъэлъэхъун]]
*[[гъэлъэхъутӏущӏэ]]
*[[гъэлъэхъущыщӏэ]]
*[[гъэлъэхъущӏэ]]
*[[гъэлъэщэн]]
*[[гъэлъеин]]
*[[гъэлъхуэн]]
*[[гъэлъхуэщ]]
*[[гъэлъыхъуэн]]
*[[гъэлъыхъужын]]
==гъэлӏ==
*[[гъэлӏэн]]
*[[гъэлӏыкӏуэн]]
*[[гъэлӏыщӏэн]]
==гъэм==
*[[гъэмамырын]]
*[[гъэмахуэ]]
*[[гъэмахуэку]]
*[[гъэмахуэкӏэ]]
*[[гъэмахуэм]]
*[[гъэмахуэпэ]]
*[[гъэмахуэшхуэн]]
*[[гъэмэжэлӏэн]]
*[[гъэмэхын]]
*[[гъэмэщӏэн]]
*[[гъэмысэн]]
==гъэн==
*[[гъэнэжэгужэн]]
*[[гъэнэхуэн]]
*[[гъэнэхун]]
*[[гъэнэхъыжьын]]
*[[гъэнэщхъеин]]
*[[гъэнэщхъыфӏэн]]
*[[гъэнэщӏын]]
*[[гъэнурын]]
*[[гъэнщӏын]]
*[[гъэныбэжэн]]
*[[гъэныбжьэгъун]]
*[[гъэныкъуэн]]
*[[гъэнын]]
*[[гъэныщкӏун]]
==гъэп==
*[[гъэпэжын]]
*[[гъэпэзэзэн]]
*[[гъэпкӏэн]]
*[[гъэпкӏын]]
*[[гъэплъэн]]
*[[гъэплъын]]
*[[гъэпсэлъэн]]
*[[гъэпсэун]]
*[[гъэпскӏын]]
*[[гъэпсыкӏэ]]
*[[гъэпсын]]
*[[гъэпсынщӏэн]]
*[[гъэпудын]]
*[[гъэпхъэрын]]
*[[гъэпцӏагъэ]]
*[[гъэпцӏагъэкӏэ]]
*[[гъэпцӏакӏуэ]]
*[[гъэпцӏалъэ]]
*[[гъэпцӏэн]]
*[[гъэпцӏыжын]]
*[[гъэпцӏын]]
*[[гъэпшэрын]]
*[[гъэпшынэн]]
*[[гъэпщэфӏэн]]
*[[гъэпщкӏун]]
*[[гъэпщкӏупӏэ]]
*[[гъэпщтын]]
*[[гъэпщтырын]]
*[[гъэпщылӏакӏуэ]]
*[[гъэпщылӏын]]
*[[гъэпщылӏыныгъэ]]
*[[гъэпщын]]
*[[гъэпщӏэнтӏэн]]
*[[гъэпщӏэун]]
*[[гъэпыхьэн]]
*[[гъэпыӏэн]]
==гъэпӏ==
*[[гъэпӏэжьэжьэн]]
*[[гъэпӏэнкӏын]]
*[[гъэпӏэстхъэн]]
*[[гъэпӏэтӏэуэн]]
*[[гъэпӏэщӏэн]]
*[[гъэпӏейтеин]]
*[[гъэпӏиин]]
*[[гъэпӏыщӏэн]]
==гъэр==
*[[гъэр]]
*[[гъэрэщ]]
*[[гъэриб]]
*[[гъэрыгъапщкӏуэ]]
*[[гъэрыпӏэ]]
*[[гъэрыхъу]]
*[[гъэрыхъущӏырыхъу]]
==гъэс==
*[[гъэса]]
*[[гъэсабырын]]
*[[гъэсакӏуэ]]
*[[гъэсакъын]]
*[[гъэсэбэпын]]
*[[гъэсэн]]
*[[гъэсэныгъэ]]
*[[гъэсэхын]]
*[[гъэсэхъуа]]
*[[гъэсэхъун]]
*[[гъэсеин]]
*[[гъэскӏэн]]
*[[гъэскъыскъын]]
*[[гъэсондэджэрын]]
*[[гъэсыжын]]
*[[гъэсымэджэн]]
*[[гъэсын]]
*[[гъэсыныпхъэ]]
*[[гъэсысын]]
*[[гъэсыхъэн]]
==гъэт==
*[[гъэтэджын]]
*[[гъэтэджыпщӏэ]]
*[[гъэтэмэмыжын]]
*[[гъэтэмэмын]]
*[[гъэтэрэзыжын]]
*[[гъэтэрэзын]]
*[[гъэтэрмэшын]]
*[[гъэткӏиин]]
*[[гъэткӏугъуафӏэ]]
*[[гъэткӏугъуей]]
*[[гъэткӏун]]
*[[гъэтхытхын]]
*[[гъэтхьэджэн]]
*[[гъэтхьэусыхэн]]
*[[гъэтхъэн]]
*[[гъэтхъуэн]]
*[[гъэтхъун]]
*[[гъэтыншын]]
==гъэтӏ==
*[[гъэтӏэн]]
*[[гъэтӏэпӏын]]
*[[гъэтӏэсхъэн]]
*[[гъэтӏеин]]
*[[гъэтӏыгъуэн]]
*[[гъэтӏылъэн]]
*[[гъэтӏылъыгъэ]]
*[[гъэтӏылъыгъэншэ]]
*[[гъэтӏылъыжын]]
*[[гъэтӏылъын]]
*[[гъэтӏылъыпӏэ]]
*[[гъэтӏысауэ]]
*[[гъэтӏысхьэн]]
*[[гъэтӏысын]]
==гъэу==
*[[гъэуэдыкъуэн]]
*[[гъэуэдын]]
*[[гъэуэн]]
*[[гъэуэршэрын]]
*[[гъэубэлэцын]]
*[[гъэубэнджын]]
*[[гъэубзэн]]
*[[гъэублэрэкӏын]]
*[[гъэувыжын]]
*[[гъэувын]]
*[[гъэувыӏэн]]
*[[гъэудэфэн]]
*[[гъэудэӏун]]
*[[гъэуджын]]
*[[гъэужь]]
*[[гъэужьгъэн]]
*[[гъэужьыхын]]
*[[гъэузын]]
*[[гъэукӏэрэпщын]]
*[[гъэукӏытэжын]]
*[[гъэукӏытэн]]
*[[гъэукӏуриин]]
*[[гъэукъуеин]]
*[[гъэукхъуэжын]]
*[[гъэукхъуэн]]
*[[гъэулэун]]
*[[гъэулъиин]]
*[[гъэун]]
*[[гъэунэн]]
*[[гъэунэхун]]
*[[гъэунэхъун]]
*[[гъэундэрэбжьэн]]
*[[гъэундэрэщхъуэн]]
*[[гъэункӏыфӏын]]
*[[гъэупщӏыӏун]]
*[[гъэупӏэрэпӏэн]]
*[[гъэуткӏэрэпщын]]
*[[гъэутхъуэн]]
*[[гъэутӏэрэзын]]
*[[гъэуфэрэкӏын]]
*[[гъэуфэфэн]]
*[[гъэуфӏеин]]
*[[гъэуфӏыцӏын]]
*[[гъэуцэрэфын]]
*[[гъэуцӏынын]]
*[[гъэуцӏыплъын]]
*[[гъэушыбзын]]
*[[гъэущхъуэнтӏын]]
*[[гъэущын]]
*[[гъэуӏэбжьын]]
==гъэф==
*[[гъэфэншэн]]
*[[гъэфэщӏын]]
*[[гъэфейцеин]]
*[[гъэфиин]]
*[[гъэфын]]
==гъэфӏ==
*[[гъэфӏапщӏэ]]
*[[гъэфӏэгъыбзэ]]
*[[гъэфӏэгъуэ]]
*[[гъэфӏэж]]
*[[гъэфӏэжын]]
*[[гъэфӏэжыпщӏэ]]
*[[гъэфӏэн]]
*[[гъэфӏэӏун]]
*[[гъэфӏын]]
==гъэх==
*[[гъэхыщӏэн]]
==гъэху==
*[[гъэху]]
*[[гъэхуа]]
*[[гъэхуабжьын]]
*[[гъэхуауэ]]
*[[гъэхуэбэн]]
*[[гъэхуэдэн]]
*[[гъэхуэжэн]]
*[[гъэхуэлэн]]
*[[гъэхуэмын]]
*[[гъэхулэн]]
*[[гъэхулӏэн]]
*[[гъэхутыкъуэн]]
*[[гъэхущхьэн]]
==гъэхь==
*[[гъэхьэбэуэн]]
*[[гъэхьэжэн]]
*[[гъэхьэзырын]]
*[[гъэхьэкъуэн]]
*[[гъэхьэлъэн]]
*[[гъэхьэрэмын]]
*[[гъэхьэулеин]]
*[[гъэхьэцэрэцэн]]
*[[гъэхьэщӏэн]]
==гъэхъ==
*[[гъэхъэн]]
*[[гъэхъэржын]]
*[[гъэхъеин]]
*[[гъэхъыбарын]]
==гъэхъу==
*[[гъэхъуэкӏуэн]]
*[[гъэхъуэнэн]]
*[[гъэхъуэпсэн]]
*[[гъэхъуэхъуэн]]
*[[гъэхъужын]]
*[[гъэхъун]]
*[[гъэхъурджэуэн]]
*[[гъэхъуртэн]]
*[[гъэхъущӏэн]]
==гъэцӏ==
*[[гъэцӏэнтхъуэн]]
*[[гъэцӏуун]]
*[[гъэцӏывын]]
*[[гъэцӏыкӏун]]
*[[гъэцӏыргъын]]
*[[гъэцӏычын]]
==гъэч==
*[[гъэч]]
*[[гъэчэн]]
*[[гъэчэнджэщэн]]
==гъэш==
*[[гъэш]]
*[[гъэшэрэзын]]
*[[гъэшэрэшэн]]
*[[гъэшэсын]]
*[[гъэшкӏурэн]]
*[[гъэшпэж]]
*[[гъэшха]]
*[[гъэшхэкӏ]]
*[[гъэшхэкъуэн]]
*[[гъэшхэн]]
*[[гъэшхэщӏын]]
*[[гъэшыжын]]
*[[гъэшын]]
*[[гъэшынэн]]
*[[гъэшыпсын]]
*[[гъэшыпхъун]]
*[[гъэшыпӏэ]]
*[[гъэшыфӏэ]]
==гъэщ==
*[[гъэщэбэжын]]
*[[гъэщэбэн]]
*[[гъэщэджэщэн]]
*[[гъэщэкӏуэн]]
*[[гъэщэщэн]]
*[[гъэщэӏун]]
*[[гъэщкъыщкъын]]
*[[гъэщтэн]]
*[[гъэщтын]]
*[[гъэщхьэрыуэн]]
*[[гъэщхьэунэзэн]]
*[[гъэщхъын]]
*[[гъэщхъыщхъын]]
*[[гъэщхъуэн]]
*[[гъэщхъуэнтӏэн]]
*[[гъэщын]]
*[[гъэщыпэн]]
*[[гъэщыпкъэн]]
*[[гъэщытхъуэн]]
*[[гъэщыщын]]
==гъэщӏ==
*[[гъэщӏэгъуэн]]
*[[гъэщӏэн]]
*[[гъэщӏэрэщӏэн]]
*[[гъэщӏэхъун]]
*[[гъэщӏеин]]
*[[гъэщӏеипӏэ]]
*[[гъэщӏытэн]]
*[[гъэщӏыщӏын]]
*[[гъэщӏыӏэтыӏэн]]
==гъэӏ==
*[[гъэӏэбэлъэбэн]]
*[[гъэӏэбэн]]
*[[гъэӏэгъуэн]]
*[[гъэӏэзэн]]
*[[гъэӏэнкунын]]
*[[гъэӏэпхъуэн]]
*[[гъэӏэрыхуэн]]
*[[гъэӏэсэн]]
*[[гъэӏэтӏэлъэтӏэн]]
*[[гъэӏэфӏын]]
*[[гъэӏэхъуэн]]
*[[гъэӏэщын]]
*[[гъэӏеин]]
==гъэӏу==
*[[гъэӏуэн]]
*[[гъэӏуэщхъун]]
*[[гъэӏулэн]]
*[[гъэӏумпӏэфӏэн]]
*[[гъэӏун]]
*[[гъэӏурыщӏэн]]
*[[гъэӏущэщэн]]
*[[гъэӏущын]]
*[[гъэӏущӏэн]]
==гъе==
*[[гъеижын]]
*[[гъеин]]
*[[гъей]]
*[[гъейрэт]]
*[[гъейшеин]]
*[[гъейшеирей]]
*[[гъейшей]]
==гъы==
*[[гъы]]
*[[гъыбзэ]]
*[[гъымбу]]
*[[гъымшым]]
*[[гъымшымын]]
*[[гъын]]
*[[гъынанэ]]
*[[гъынэгъыдзэ]]
*[[гъынэнэн]]
*[[гъын-бжэн]]
*[[гъынцӏу]]
*[[гъыпӏэ]]
*[[гъыргу]]
*[[гъыргъыргъ]]
*[[гъыринэ]]
*[[гъырнэӏу]]
*[[гъырыпӏэ]]
&lt;/div&gt;
{{Къэбэрдей-Шэрджэсыбзэ индекс}}</text>
      <sha1>d2gufgj3gsxqhu8sczl9d1r52kmbwml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Индекс:Къэбэрдей-Шэрджэсыбзэ/З</title>
    <ns>102</ns>
    <id>20021</id>
    <revision>
      <id>129849</id>
      <parentid>129616</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T07:08:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122868" sha1="5r9xql6yjp3vumum6hi3uos8bvwsbkz" xml:space="preserve">{{Къэбэрдей-Шэрджэсыбзэ индекс}}
*[[Index:Къэбэрдей-Шэрджэсыбзэ/з|з]]
*[[Index:Къэбэрдей-Шэрджэсыбзэ/З|З]]
&lt;div class=&quot;index&quot;&gt;

==з==
*[[з]]
==за==
*[[забжэ]]
*[[забжьэ]]
*[[забзэ]]
*[[завод]]
*[[загс]]
*[[загъапӏэ]]
*[[загъэ]]
*[[загъуэ-загъуэурэ]]
*[[загъуэурэ]]
*[[задагъ]]
*[[задапӏэ]]
*[[задачэ]]
*[[задэ]]
*[[задэу]]
*[[заказ]]
*[[закон]]
*[[законыншагъэ]]
*[[закъуэ]]
*[[закъуэпцӏий]]
*[[закъуэпцӏийуэ]]
*[[закъуэрылажьэ]]
*[[закъуэрыуэ]]
*[[закъуэтӏакъуэ]]
*[[зал]]
*[[залэ]]
*[[залым]]
*[[залымыгъэ]]
*[[залымыгъэкӏэ]]
*[[залымыгъэлъэщкӏэ]]
*[[заметкэ]]
*[[занщӏэ]]
*[[занщӏэкӏэ]]
*[[занщӏэу]]
*[[заочнэ]]
*[[заочник]]
*[[заповедник]]
*[[запятой]]
*[[зарядкэ]]
*[[заседатель]]
*[[заставэ]]
*[[зау]]
*[[зауэ]]
*[[зауэ-банэ]]
*[[зауэзэрылӏ]]
*[[зауэлӏ]]
*[[зауэщӏэгъэст]]
*[[зауэщӏэгъэстакӏуэ]]
*[[зауэщӏэкъу]]
*[[зауей]]
*[[заул]]
*[[заулкӏэ]]
*[[захуагъ]]
*[[захуагъэ]]
*[[захуэ]]
*[[захуэщӏэ]]
*[[зац]]
*[[зачёт]]
*[[зашэ]]
*[[защӏэ]]
*[[защӏэкӏэ]]
*[[заявленэ]]
==зэ==
*[[зэ]]
*[[зэ=]]
===зэа===
*[[зэадэзэкъуэ]]
*[[зэадэзэпхъу]]
*[[зэакъылэгъу]]
*[[зэакъылэгъуу]]
*[[зэанэзэкъуэ]]
*[[зэанэзэпхъу]]
===зэб===
*[[зэбэдзэуэн]]
*[[зэбэнын]]
*[[зэбэныныгъэ]]
*[[зэбэун]]
*[[зэбгрегъэдзын]]
*[[зэбгрегъэлъэфын]]
*[[зэбгрегъэтхъун]]
*[[зэбгрегъэутхыкӏын]]
*[[зэбгрегъэутӏыпщыкӏын]]
*[[зэбгрегъэхын]]
*[[зэбгрегъэхун]]
*[[зэбгрегъэшын]]
*[[зэбгры=]]
*[[зэбгрыбыбыкӏын]]
*[[зэбгрыгуэшыкӏын]]
*[[зэбгрыгъэгъуэлъыкӏын]]
*[[зэбгрыгъэжын]]
*[[зэбгрыгъэкӏын]]
*[[зэбгрыгъэкӏуэтын]]
*[[зэбгрыгъэлъэлъын]]
*[[зэбгрыгъэлъэтын]]
*[[зэбгрыгъэувыкӏын]]
*[[зэбгрыгъэукӏуриикӏын]]
*[[зэбгрыгъэун]]
*[[зэбгрыгъэцӏывыкӏын]]
*[[зэбгрыгъэщтын]]
*[[зэбгрыгъуэлъыкӏын]]
*[[зэбгрыдыгъукӏын]]
*[[зэбгрыдыдыкӏын]]
*[[зэбгрыджэдын]]
*[[зэбгрыдзауэ]]
*[[зэбгрыдзын]]
*[[зэбгрыжын]]
*[[зэбгрыкӏыжын]]
*[[зэбгрыкӏыкӏын]]
*[[зэбгрыкӏын]]
*[[зэбгрыкӏуэсыкӏын]]
*[[зэбгрыкӏуэтын]]
*[[зэбгрыкъун]]
*[[зэбгрылэжьыкӏын]]
*[[зэбгрылъэлъын]]
*[[зэбгрылъэсыкӏын]]
*[[зэбгрылъэтыкӏын]]
*[[зэбгрылъэтын]]
*[[зэбгрылъэфын]]
*[[зэбгрылъеикӏын]]
*[[зэбгрылъын]]
*[[зэбгрыпхъын]]
*[[зэбгрыпщын]]
*[[зэбгрытхъун]]
*[[зэбгрытыкӏын]]
*[[зэбгрытӏэтӏын]]
*[[зэбгрытӏысыкӏын]]
*[[зэбгрыукӏуриикӏын]]
*[[зэбгрыун]]
*[[зэбгрыутхыкӏын]]
*[[зэбгрыутӏыпщыкӏын]]
*[[зэбгрыфэхъун]]
*[[зэбгрыфтын]]
*[[зэбгрыхын]]
*[[зэбгрыхун]]
*[[зэбгрыхутыкӏын]]
*[[зэбгрыцӏэфтын]]
*[[зэбгрыцӏывыкӏын]]
*[[зэбгрышын]]
*[[зэбгрыщэтын]]
*[[зэбгрыщэхукӏын]]
*[[зэбгрыщтын]]
*[[зэбгрыӏукӏын]]
*[[зэбгъэдэгъэгъуэлъхьэн]]
*[[зэбгъэдэгъэкӏын]]
*[[зэбгъэдэгъэкӏуэтэн]]
*[[зэбгъэдэгъэкӏуэтын]]
*[[зэбгъэдэгъэсын]]
*[[зэбгъэдэгъэтӏысхьэн]]
*[[зэбгъэдэгъэувэн]]
*[[зэбгъэдэгъэхьэн]]
*[[зэбгъэдэгъуэлъхьэн]]
*[[зэбгъэдэдзэн]]
*[[зэбгъэдэдзын]]
*[[зэбгъэдэжын]]
*[[зэбгъэдэкӏыжын]]
*[[зэбгъэдэкӏын]]
*[[зэбгъэдэкӏуэтэн]]
*[[зэбгъэдэкӏуэтын]]
*[[зэбгъэдэлъэдэн]]
*[[зэбгъэдэлъэфэн]]
*[[зэбгъэдэлъэфын]]
*[[зэбгъэдэлъхьэн]]
*[[зэбгъэдэлъын]]
*[[зэбгъэдэпщхьэн]]
*[[зэбгъэдэпщын]]
*[[зэбгъэдэсэн]]
*[[зэбгъэдэсын]]
*[[зэбгъэдэтын]]
*[[зэбгъэдэтӏысхьэн]]
*[[зэбгъэдэувэн]]
*[[зэбгъэдэукӏуриен]]
*[[зэбгъэдэфтын]]
*[[зэбгъэдэхын]]
*[[зэбгъэдэхуэн]]
*[[зэбгъэдэхун]]
*[[зэбгъэдэхутэн]]
*[[зэбгъэдэцӏэфтын]]
*[[зэбгъэдэшэн]]
*[[зэбгъэдэшын]]
*[[зэбгъэдэщӏыхьын]]
*[[зэбгъэдыхьэн]]
*[[зэбгъэжын]]
*[[зэбгъэн]]
*[[зэбгъэрыкӏуэн]]
*[[зэбгъу]]
*[[зэбгъузэнатӏэ]]
*[[зэбгъурыгъэгъуэлъхьэн]]
*[[зэбгъурыгъэлъэдэн]]
*[[зэбгъурыгъэлъын]]
*[[зэбгъурыгъэсын]]
*[[зэбгъурыгъэтын]]
*[[зэбгъурыгъэтӏысхьэн]]
*[[зэбгъурыгъэувэн]]
*[[зэбгъурыгъуэлъхьэн]]
*[[зэбгъурыдзэн]]
*[[зэбгъурылъэдэн]]
*[[зэбгъурылъхьэн]]
*[[зэбгъурылъын]]
*[[зэбгъурыпщхьэн]]
*[[зэбгъурысэн]]
*[[зэбгъурысын]]
*[[зэбгъурытын]]
*[[зэбгъурытӏэтыкӏын]]
*[[зэбгъурытӏысхьэн]]
*[[зэбгъурыувэн]]
*[[зэбгъурыхуэн]]
*[[зэбгъурыхун]]
*[[зэбгъурыхутэн]]
*[[зэбгъурыхьэн]]
*[[зэбгъурышэн]]
*[[зэбгъурышын]]
*[[зэбгъурыщӏэн]]
*[[зэбгъурыщӏыхьын]]
*[[зэбжьэкъуэуэн]]
*[[зэбзэгуэгъу]]
*[[зэбзэгъу]]
*[[зэбзеин]]
*[[зэбиин]]
*[[зэбииныгъэ]]
*[[зэбий]]
*[[зэблагъэ]]
*[[зэблэгъэжын]]
*[[зэблэгъэкӏын]]
*[[зэблэгъэкӏуэтын]]
*[[зэблэгъэлъэтын]]
*[[зэблэгъэплъын]]
*[[зэблэгъэтӏысыкӏын]]
*[[зэблэгъэувыкӏын]]
*[[зэблэгъэукӏуриикӏын]]
*[[зэблэгъэун]]
*[[зэблэгъэцӏывыкӏын]]
*[[зэблэгъу]]
*[[зэблэгъуэлъыкӏын]]
*[[зэблэдзын]]
*[[зэблэжын]]
*[[зэблэкӏыгъуэ]]
*[[зэблэкӏын]]
*[[зэблэкӏуэтын]]
*[[зэблэкӏукӏын]]
*[[зэблэлъэтыкӏын]]
*[[зэблэлъэтын]]
*[[зэблэлъэфын]]
*[[зэблэпхыкӏын]]
*[[зэблэпщын]]
*[[зэблэсыкӏын]]
*[[зэблэтӏысыкӏын]]
*[[зэблэукӏуриикӏын]]
*[[зэблэун]]
*[[зэблэупцӏыкӏын]]
*[[зэблэупӏэ]]
*[[зэблэхын]]
*[[зэблэхун]]
*[[зэблэхъугъуэ]]
*[[зэблэхъун]]
*[[зэблэцӏэфтын]]
*[[зэблэшын]]
*[[зэблегъэшын]]
*[[зэблыпкъэуэн]]
*[[зэбуун]]
*[[зэбыдзышэгъу]]
===зэв===
*[[зэв]]
*[[зэвэзэшх]]
*[[зэвыпӏэ]]
===зэг===
*[[зэгиин]]
===зэгу===
*[[зэгуэ=]]
*[[зэгуэбэтын]]
*[[зэгуэбдзэн]]
*[[зэгуэбзын]]
*[[зэгуэблэ]]
*[[зэгуэблэн]]
*[[зэгуэгъэжын]]
*[[зэгуэгъэжьэн]]
*[[зэгуэгъэзын]]
*[[зэгуэгъэкӏыкӏэ]]
*[[зэгуэгъэкӏыкӏын]]
*[[зэгуэгъэкӏын]]
*[[зэгуэгъэкӏуэтын]]
*[[зэгуэгъэлъэлъын]]
*[[зэгуэгъэлъэтын]]
*[[зэгуэгъэпкӏэн]]
*[[зэгуэгъэпкӏын]]
*[[зэгуэгъэпщӏэн]]
*[[зэгуэгъэпын]]
*[[зэгуэгъэтхъын]]
*[[зэгуэгъэтын]]
*[[зэгуэгъэтӏэпӏыкӏын]]
*[[зэгуэгъэтӏэтӏын]]
*[[зэгуэгъэтӏысхьэн]]
*[[зэгуэгъэуэн]]
*[[зэгуэгъэувэн]]
*[[зэгуэгъэудын]]
*[[зэгуэгъэун]]
*[[зэгуэгъэфэхъун]]
*[[зэгуэгъэфтын]]
*[[зэгуэгъэхун]]
*[[зэгуэгъэхьэн]]
*[[зэгуэгъэцӏэфтын]]
*[[зэгуэгъэчын]]
*[[зэгуэгъэщэтын]]
*[[зэгуэгъу]]
*[[зэгуэдапӏэ]]
*[[зэгуэдэн]]
*[[зэгуэдзэн]]
*[[зэгуэжын]]
*[[зэгуэжыхьын]]
*[[зэгуэжьэн]]
*[[зэгуэзэгъэн]]
*[[зэгуэзын]]
*[[зэгуэкӏэжын]]
*[[зэгуэкӏэн]]
*[[зэгуэкӏыкӏын]]
*[[зэгуэкӏын]]
*[[зэгуэкӏуэн]]
*[[зэгуэкӏуэтын]]
*[[зэгуэкъын]]
*[[зэгуэкъузэн]]
*[[зэгуэлъэлъу]]
*[[зэгуэлъэлъын]]
*[[зэгуэлъэтын]]
*[[зэгуэлъхьэн]]
*[[зэгуэлъын]]
*[[зэгуэп]]
*[[зэгуэпкӏэн]]
*[[зэгуэпкӏын]]
*[[зэгуэпхэн]]
*[[зэгуэпхъун]]
*[[зэгуэпщӏэн]]
*[[зэгуэпыгъуэ]]
*[[зэгуэпын]]
*[[зэгуэпӏэн]]
*[[зэгуэр]]
*[[зэгуэрми]]
*[[зэгуэрым]]
*[[зэгуэсын]]
*[[зэгуэт]]
*[[зэгуэтхъын]]
*[[зэгуэтхъыпӏэ]]
*[[зэгуэтхъун]]
*[[зэгуэтын]]
*[[зэгуэтыпӏэ]]
*[[зэгуэтӏэпӏыкӏын]]
*[[зэгуэтӏэтӏын]]
*[[зэгуэтӏысхьэн]]
*[[зэгуэуэн]]
*[[зэгуэубгъуэн]]
*[[зэгуэубыдэн]]
*[[зэгуэувэн]]
*[[зэгуэудыгъуэ]]
*[[зэгуэудын]]
*[[зэгуэукӏэн]]
*[[зэгуэун]]
*[[зэгуэупщӏыкӏын]]
*[[зэгуэуткӏэпщӏыкӏын]]
*[[зэгуэфэхъун]]
*[[зэгуэфтын]]
*[[зэгуэхын]]
*[[зэгуэхун]]
*[[зэгуэцӏэфтын]]
*[[зэгуэчыгъуэ]]
*[[зэгуэчын]]
*[[зэгуэчыпӏэ]]
*[[зэгуэшэгъу]]
*[[зэгуэшхэн]]
*[[зэгуэшын]]
*[[зэгуэщэн]]
*[[зэгуэщэтын]]
*[[зэгуэщэщын]]
*[[зэгуэщӏыкӏын]]
*[[зэгуэӏыгъэн]]
*[[зэгуэӏуэнтӏэн]]
*[[зэгуэӏуэнтӏыкӏын]]
*[[зэгуэӏубэн]]
*[[зэгуэӏулӏэн]]
*[[зэгуэӏун]]
*[[зэгугъун]]
*[[зэгуегъэдэн]]
*[[зэгуегъэдзэн]]
*[[зэгуегъэлъхьэн]]
*[[зэгуегъэтхъын]]
*[[зэгуегъэтӏэпӏыкӏын]]
*[[зэгуегъэудын]]
*[[зэгуегъэхын]]
*[[зэгуегъэчын]]
*[[зэгуегъэшын]]
*[[зэгуегъэщӏыкӏын]]
*[[зэгулӏын]]
*[[зэгунэсын]]
*[[зэгуоун]]
*[[зэгупэу]]
*[[зэгупсысын]]
*[[зэгупсысыжын]]
*[[зэгупщысыжын]]
*[[зэгурыгъэӏуэжын]]
*[[зэгурыгъэӏуэн]]
*[[зэгурымыӏуэныгъэ]]
*[[зэгурыӏуэжын]]
*[[зэгурыӏуэн]]
*[[зэгурыӏуэныгъэ]]
*[[зэгухьэн]]
*[[зэгущ]]
===зэгъ===
*[[зэгъ]]
*[[зэгъалъэ]]
*[[зэгъэбэнын]]
*[[зэгъэбэнын]]
*[[зэгъэбгъэн]]
*[[зэгъэбыдылӏэн]]
*[[зэгъэгупсысыжын]]
*[[зэгъэгъуэтын]]
*[[зэгъэдэуэн]]
*[[зэгъэдэӏуэн]]
*[[зэгъэджэн]]
*[[зэгъэдзэкӏын]]
*[[зэгъэжын]]
*[[зэгъэжьэн]]
*[[зэгъэзэгъын]]
*[[зэгъэзэуэн]]
*[[зэгъэзэхуэжын]]
*[[зэгъэзэхуэн]]
*[[зэгъэзын]]
*[[зэгъэкӏэсын]]
*[[зэгъэкӏуэкӏын]]
*[[зэгъэкӏуэтэкӏын]]
*[[зэгъэкӏуэтэлӏэн]]
*[[зэгъэкӏужын]]
*[[зэгъэкӏун]]
*[[зэгъэкъун]]
*[[зэгъэлъагъун]]
*[[зэгъэлъэн]]
*[[зэгъэлъэӏун]]
*[[зэгъэн]]
*[[зэгъэнтӏэӏун]]
*[[зэгъэныкъуэкъун]]
*[[зэгъэпэщыжын]]
*[[зэгъэпэщын]]
*[[зэгъэплъэкӏын]]
*[[зэгъэплъын]]
*[[зэгъэпсэлъэн]]
*[[зэгъэпцӏын]]
*[[зэгъэпщэн]]
*[[зэгъэпщӏын]]
*[[зэгъэсэн]]
*[[зэгъэтӏылъэкӏын]]
*[[зэгъэтӏылъылӏэн]]
*[[зэгъэтӏысэкӏын]]
*[[зэгъэтӏысылӏэн]]
*[[зэгъэуэкӏын]]
*[[зэгъэуэлӏэн]]
*[[зэгъэуэн]]
*[[зэгъэубзэн]]
*[[зэгъэувэкӏын]]
*[[зэгъэувэлӏэн]]
*[[зэгъэунтӏэӏун]]
*[[зэгъэуӏун]]
*[[зэгъэхъуэпсэн]]
*[[зэгъэхъуэхъун]]
*[[зэгъэхъулӏэн]]
*[[зэгъэцӏыхун]]
*[[зэгъэщӏэгъуэкӏын]]
*[[зэгъэщӏэн]]
*[[зэгъэӏэзэн]]
*[[зэгъэӏусэн]]
*[[зэгъыгъуафӏэ]]
*[[зэгъыгъуей]]
===зэгъу===
*[[зэгъуэкӏ]]
*[[зэгъуэкӏыпӏэ]]
*[[зэгъуэлъылӏэн]]
*[[зэгъунэгъу]]
*[[зэгъунэгъун]]
*[[зэгъусэ]]
*[[зэгъусэн]]
*[[зэгъусэу]]
===зэд===
*[[зэдай]]
*[[зэдэ=]]
*[[зэдэарэзыуэ]]
*[[зэдэбэкъуэн]]
*[[зэдэбэнэн]]
*[[зэдэгуэшэн]]
*[[зэдэгуэшын]]
*[[зэдэгушыӏэн]]
*[[зэдэгъэжэн]]
*[[зэдэгъэкӏуэн]]
*[[зэдэгъэлъэпӏэн]]
*[[зэдэгъэпсэун]]
*[[зэдэгъэхьэзырын]]
*[[зэдэгъэхъун]]
*[[зэдэгъэшхэн]]
*[[зэдэгъэщӏэн]]
*[[зэдэгъэӏэпыкъун]]
*[[зэдэгъуэн]]
*[[зэдэгъуэтын]]
*[[зэдэджэгун]]
*[[зэдэжэн]]
*[[зэдэзэуэн]]
*[[зэдэкӏуэн]]
*[[зэдэкӏуэу]]
*[[зэдэлэжьэн]]
*[[зэдэлэжьын]]
*[[зэдэлъ]]
*[[зэдэлъэн]]
*[[зэдэлъхузэшыпхъу]]
*[[зэдэлъхьэн]]
*[[зэдэлъын]]
*[[зэдэмэпкъэуэн]]
*[[зэдэпсэун]]
*[[зэдэпшынэн]]
*[[зэдэпшынын]]
*[[зэдэпӏын]]
*[[зэдэрэгъу]]
*[[зэдэтхэн]]
*[[зэдэуэгъу]]
*[[зэдэуэн]]
*[[зэдэуэршэрын]]
*[[зэдэун]]
*[[зэдэууэ]]
*[[зэдэфӏын]]
*[[зэдэхэтын]]
*[[зэдэхын]]
*[[зэдэхун]]
*[[зэдэхьын]]
*[[зэдэхъун]]
*[[зэдэцӏыхун]]
*[[зэдэшх]]
*[[зэдэшхэн]]
*[[зэдэшхын]]
*[[зэдэщтэн]]
*[[зэдэщӏэн]]
*[[зэдэщӏыгъун]]
*[[зэдэщӏын]]
*[[зэдэӏэпыкъун]]
*[[зэдэӏэтын]]
*[[зэдэӏыгъын]]
*[[зэдэӏуэкӏын]]
*[[зэдэӏуэн]]
*[[зэдебэнын]]
*[[зэдегупсысын]]
*[[зэдеджэн]]
*[[зэдежьэн]]
*[[зэдежьуун]]
*[[зэдекъун]]
*[[зэделэжьын]]
*[[зэдерсэгъу]]
*[[зэдехьэкӏын]]
*[[зэдеӏэн]]
*[[зэдикӏыу]]
*[[зэдилъын]]
*[[зэдихьэхын]]
*[[зэдишхыкӏын]]
*[[зэдогуэ]]
*[[зэдос]]
*[[зэдыгъуэжын]]
*[[зэдыкӏэ]]
*[[зэдынэсын]]
*[[зэдыркъын]]
*[[зэдытеувэн]]
*[[зэдыщӏэкӏыу]]
*[[зэдыщӏэпхъуэн]]
===зэдж===
*[[зэджэжын]]
*[[зэджэн]]
*[[зэджэн-зэбэн]]
===зэдз===
*[[зэдзэкӏыгъэ]]
*[[зэдзэкӏын]]
*[[зэдзэкъэжын]]
*[[зэдзэпкъэуэн]]
*[[зэдзей]]
*[[зэдзылӏэн]]
*[[зэдзын]]
===зэж===
*[[зэжагъуэгъу]]
*[[зэжэгъуэгъун]]
*[[зэжэлӏэн]]
*[[зэжеӏэн]]
*[[зэжылэгъу]]
===зэжь===
*[[зэжьэдэувэн]]
*[[зэжьэн]]
*[[зэжьэхэгъэкӏуэтэн]]
*[[зэжьэхэгъэкӏуэтын]]
*[[зэжьэхэгъэлъэдэн]]
*[[зэжьэхэджэлэн]]
*[[зэжьэхэкӏуэтэн]]
*[[зэжьэхэкӏуэтын]]
*[[зэжьэхэлъэдэн]]
*[[зэжьэхэплъэн]]
*[[зэжьэхэплъыхьын]]
*[[зэжьэхэпщхьэн]]
*[[зэжьэхэтын]]
*[[зэжьэхэтӏысхьэн]]
*[[зэжьэхэуэн]]
*[[зэжьэхэубыдэн]]
*[[зэжьэхэувэн]]
*[[зэжьэхэукӏуриен]]
*[[зэжьэхэхуэн]]
*[[зэжьэхэшэн]]
*[[зэжьэхэшиен]]
*[[зэжьэхэщӏэн]]
*[[зэжьэхыхьэн]]
===зэз===
*[[зэз]]
*[[зэзакъуэ]]
*[[зэзауэ]]
*[[зэзэгъын]]
*[[зэзэмызэ]]
*[[зэзэмызэкӏэ]]
*[[зэзэмызэкӏэрэ]]
*[[зэзэмызэххэ]]
*[[зэзэуэн]]
===зэи===
*[[зэи]]
*[[зэижэгъу]]
*[[зэижын]]
*[[зэикӏ]]
*[[зэи-тӏэуи]]
===зэку===
*[[зэкуэфэуэн]]
*[[зэкун]]
===зэкӏ===
*[[зэкӏэ]]
*[[зэкӏэ=]]
*[[зэкӏэзэрыблэу]]
*[[зэкӏэлъэщӏыхьэн]]
*[[зэкӏэлъегъэзэн]]
*[[зэкӏэлъегъэлъэн]]
*[[зэкӏэлъегъэпкӏэн]]
*[[зэкӏэлъегъэхын]]
*[[зэкӏэлъегъэшэн]]
*[[зэкӏэлъегъэщӏын]]
*[[зэкӏэлъедзыхын]]
*[[зэкӏэлъежэжьэн]]
*[[зэкӏэлъежэкӏын]]
*[[зэкӏэлъежэхын]]
*[[зэкӏэлъежьэн]]
*[[зэкӏэлъекӏуэкӏын]]
*[[зэкӏэлъекъун]]
*[[зэкӏэлъелъэн]]
*[[зэкӏэлъепкӏэн]]
*[[зэкӏэлъетын]]
*[[зэкӏэлъетӏысэхын]]
*[[зэкӏэлъеуэн]]
*[[зэкӏэлъеукӏуриехын]]
*[[зэкӏэлъехын]]
*[[зэкӏэлъехуэхын]]
*[[зэкӏэлъеӏэн]]
*[[зэкӏэлъидзэн]]
*[[зэкӏэлъиукӏуриен]]
*[[зэкӏэлъихуэн]]
*[[зэкӏэлъихун]]
*[[зэкӏэлъихьэн]]
*[[зэкӏэлъхьэужьу]]
*[[зэкӏэлъыгуоун]]
*[[зэкӏэлъыгъэкӏуэн]]
*[[зэкӏэлъыгъэпӏэщӏэн]]
*[[зэкӏэлъыгъэтӏылъын]]
*[[зэкӏэлъыгъэтӏысын]]
*[[зэкӏэлъыгъэуэн]]
*[[зэкӏэлъыгъэувын]]
*[[зэкӏэлъыгъэукӏуриин]]
*[[зэкӏэлъыджэн]]
*[[зэкӏэлъыдзын]]
*[[зэкӏэлъыжэн]]
*[[зэкӏэлъыжыӏэн]]
*[[зэкӏэлъыкӏуагъэ]]
*[[зэкӏэлъыкӏуэ]]
*[[зэкӏэлъыкӏуэн]]
*[[зэкӏэлъыкӏуэтэн]]
*[[зэкӏэлъыкӏуэу]]
*[[зэкӏэлъымыкӏуагъэ]]
*[[зэкӏэлъымыкӏуэ]]
*[[зэкӏэлъымыкӏуэныгъэ]]
*[[зэкӏэлъынэсын]]
*[[зэкӏэлъыплъын]]
*[[зэкӏэлъыпысын]]
*[[зэкӏэлъыпыту]]
*[[зэкӏэлъыпытын]]
*[[зэкӏэлъыпӏэщӏэн]]
*[[зэкӏэлъытхэн]]
*[[зэкӏэлъытхыжын]]
*[[зэкӏэлъытхын]]
*[[зэкӏэлъытӏысын]]
*[[зэкӏэлъыуэн]]
*[[зэкӏэлъыувын]]
*[[зэкӏэлъыукӏуриин]]
*[[зэкӏэлъыутӏыпщын]]
*[[зэкӏэлъыхэкӏын]]
*[[зэкӏэлъыхыхьэн]]
*[[зэкӏэлъыхун]]
*[[зэкӏэлъыхьын]]
*[[зэкӏэлъышэн]]
*[[зэкӏэлъыщӏын]]
*[[зэкӏэлъыщӏыхьэн]]
*[[зэкӏэлъыӏэбэн]]
*[[зэкӏэлъыӏухын]]
*[[зэкӏэлъыӏушын]]
*[[зэкӏэрыблэблэн]]
*[[зэкӏэрыблэблын]]
*[[зэкӏэрыблэн]]
*[[зэкӏэрыгъэбыдэн]]
*[[зэкӏэрыгъэжын]]
*[[зэкӏэрыгъэжьэн]]
*[[зэкӏэрыгъэкӏын]]
*[[зэкӏэрыгъэкӏуэтын]]
*[[зэкӏэрыгъэлэлын]]
*[[зэкӏэрыгъэлъэлъын]]
*[[зэкӏэрыгъэпщӏэн]]
*[[зэкӏэрыгъэсын]]
*[[зэкӏэрыгъэтын]]
*[[зэкӏэрыгъэтӏэтӏын]]
*[[зэкӏэрыгъэхун]]
*[[зэкӏэрыгъэхьэн]]
*[[зэкӏэрыгъэцӏэфтын]]
*[[зэкӏэрыгъэщэтын]]
*[[зэкӏэрыгъэщэщын]]
*[[зэкӏэрыгъэщтхьэн]]
*[[зэкӏэрыгъэщтын]]
*[[зэкӏэрыгъэщтыхьын]]
*[[зэкӏэрыгъуэн]]
*[[зэкӏэрыдэн]]
*[[зэкӏэрыдзэн]]
*[[зэкӏэрыдзын]]
*[[зэкӏэрыжын]]
*[[зэкӏэрыжьэн]]
*[[зэкӏэрыкӏын]]
*[[зэкӏэрыкӏуэтын]]
*[[зэкӏэрылэл]]
*[[зэкӏэрылэлын]]
*[[зэкӏэрылъэлъын]]
*[[зэкӏэрылъэфын]]
*[[зэкӏэрымыкӏ]]
*[[зэкӏэрымыху]]
*[[зэкӏэрынэн]]
*[[зэкӏэрыпхэн]]
*[[зэкӏэрыпщӏэн]]
*[[зэкӏэрыс]]
*[[зэкӏэрысын]]
*[[зэкӏэрыт]]
*[[зэкӏэрытхъын]]
*[[зэкӏэрытын]]
*[[зэкӏэрытӏэтыкӏын]]
*[[зэкӏэрытӏэтӏын]]
*[[зэкӏэрыубыдэн]]
*[[зэкӏэрыудын]]
*[[зэкӏэрыукӏэн]]
*[[зэкӏэрыфэхъун]]
*[[зэкӏэрыхузэкӏэрыщу]]
*[[зэкӏэрыхун]]
*[[зэкӏэрыхьэн]]
*[[зэкӏэрыхъэн]]
*[[зэкӏэрыцӏэфтын]]
*[[зэкӏэрычын]]
*[[зэкӏэрышхэн]]
*[[зэкӏэрышын]]
*[[зэкӏэрыщэтын]]
*[[зэкӏэрыщэщын]]
*[[зэкӏэрыщтхьэн]]
*[[зэкӏэрыщтыхьын]]
*[[зэкӏэрыщӏэн]]
*[[зэкӏэрыӏыгъэн]]
*[[зэкӏэрыӏулӏэн]]
*[[зэкӏэсу]]
*[[зэкӏэщӏэгъэкӏын]]
*[[зэкӏэщӏэгъэкӏуэтэн]]
*[[зэкӏэщӏэгъэкӏуэтын]]
*[[зэкӏэщӏэгъэлъэлъын]]
*[[зэкӏэщӏэгъэпӏиен]]
*[[зэкӏэщӏэгъэтӏысхьэн]]
*[[зэкӏэщӏэдзэн]]
*[[зэкӏэщӏэдзын]]
*[[зэкӏэщӏэжын]]
*[[зэкӏэщӏэкӏыжын]]
*[[зэкӏэщӏэкӏын]]
*[[зэкӏэщӏэкӏуэтэн]]
*[[зэкӏэщӏэкӏуэтын]]
*[[зэкӏэщӏэлэжьыкӏын]]
*[[зэкӏэщӏэлъэлъын]]
*[[зэкӏэщӏэлъэфын]]
*[[зэкӏэщӏэплъыхьын]]
*[[зэкӏэщӏэпхъын]]
*[[зэкӏэщӏэпщын]]
*[[зэкӏэщӏэпӏиен]]
*[[зэкӏэщӏэскъыскъэн]]
*[[зэкӏэщӏэсын]]
*[[зэкӏэщӏэтхэн]]
*[[зэкӏэщӏэтхыхьын]]
*[[зэкӏэщӏэтхъын]]
*[[зэкӏэщӏэтхъуэн]]
*[[зэкӏэщӏэтхъун]]
*[[зэкӏэщӏэтын]]
*[[зэкӏэщӏэтӏэтӏын]]
*[[зэкӏэщӏэтӏыхьын]]
*[[зэкӏэщӏэуэн]]
*[[зэкӏэщӏэудын]]
*[[зэкӏэщӏэукӏэн]]
*[[зэкӏэщӏэутхыкӏын]]
*[[зэкӏэщӏэуӏуэн]]
*[[зэкӏэщӏэфэхъун]]
*[[зэкӏэщӏэхын]]
*[[зэкӏэщӏэхужын]]
*[[зэкӏэщӏэхун]]
*[[зэкӏэщӏэхъуцэцэн]]
*[[зэкӏэщӏэцӏэфтын]]
*[[зэкӏэщӏэчын]]
*[[зэкӏэщӏэшын]]
*[[зэкӏэщӏэщэтын]]
*[[зэкӏэщӏэщэщын]]
*[[зэкӏэщӏегъэдзын]]
*[[зэкӏэщӏегъэшын]]
*[[зэкӏэщӏыхьэн]]
*[[зэкӏий-зэгуо]]
*[[зэкӏыхь-зэужьу]]
===зэкӏу===
*[[зэкӏуэкӏын]]
*[[зэкӏуэлӏэн]]
*[[зэкӏуэтэлӏэн]]
*[[зэкӏуэцӏегъэдэн]]
*[[зэкӏуэцӏегъэлъхьэн]]
*[[зэкӏуэцӏегъэпхэн]]
*[[зэкӏуэцӏрыкъун]]
*[[зэкӏуэцӏрыкъутыкӏын]]
*[[зэкӏуэцӏрыт]]
*[[зэкӏуэцӏрытхъын]]
*[[зэкӏуэцӏрытхъун]]
*[[зэкӏуэцӏрыудын]]
*[[зэкӏуэцӏыбэгэн]]
*[[зэкӏуэцӏыгуэн]]
*[[зэкӏуэцӏыгъэбэгэн]]
*[[зэкӏуэцӏыгъэбыдэн]]
*[[зэкӏуэцӏыгъэгъуэн]]
*[[зэкӏуэцӏыгъэджэрэзэн]]
*[[зэкӏуэцӏыгъэджэрэзыкӏын]]
*[[зэкӏуэцӏыгъэзэгъэн]]
*[[зэкӏуэцӏыгъэлъын]]
*[[зэкӏуэцӏыгъэнэн]]
*[[зэкӏуэцӏыгъэтхъын]]
*[[зэкӏуэцӏыгъэтӏэтӏын]]
*[[зэкӏуэцӏыгъэфыхьын]]
*[[зэкӏуэцӏыгъэхун]]
*[[зэкӏуэцӏыгъэчын]]
*[[зэкӏуэцӏыгъуэн]]
*[[зэкӏуэцӏыгъухьын]]
*[[зэкӏуэцӏыдэн]]
*[[зэкӏуэцӏыджэрэзэн]]
*[[зэкӏуэцӏыджэрэзыкӏын]]
*[[зэкӏуэцӏыдзэн]]
*[[зэкӏуэцӏыдзын]]
*[[зэкӏуэцӏыжын]]
*[[зэкӏуэцӏыкуэн]]
*[[зэкӏуэцӏыкудэн]]
*[[зэкӏуэцӏыкӏын]]
*[[зэкӏуэцӏыкъузэн]]
*[[зэкӏуэцӏылэлын]]
*[[зэкӏуэцӏылъ]]
*[[зэкӏуэцӏылъэдэн]]
*[[зэкӏуэцӏылъэлъу]]
*[[зэкӏуэцӏылъэлъын]]
*[[зэкӏуэцӏылъэфын]]
*[[зэкӏуэцӏылъхьэн]]
*[[зэкӏуэцӏылъын]]
*[[зэкӏуэцӏынэн]]
*[[зэкӏуэцӏыпхэн]]
*[[зэкӏуэцӏыпӏиикӏын]]
*[[зэкӏуэцӏыпӏытӏэн]]
*[[зэкӏуэцӏытхъын]]
*[[зэкӏуэцӏытӏэпӏыкӏын]]
*[[зэкӏуэцӏытӏэтыкӏын]]
*[[зэкӏуэцӏытӏэтӏын]]
*[[зэкӏуэцӏытӏысхьэн]]
*[[зэкӏуэцӏыубэрэжьэн]]
*[[зэкӏуэцӏыубыдэн]]
*[[зэкӏуэцӏыуплӏэнщӏэн]]
*[[зэкӏуэцӏыуфэн]]
*[[зэкӏуэцӏыфыхьын]]
*[[зэкӏуэцӏыхын]]
*[[зэкӏуэцӏыхун]]
*[[зэкӏуэцӏычын]]
*[[зэкӏуэцӏышыхьын]]
*[[зэкӏуэцӏыщэтын]]
*[[зэкӏуэцӏыщэщын]]
*[[зэкӏуэцӏыӏуэнтӏэн]]
*[[зэкӏуж]]
*[[зэкӏужу]]
*[[зэкӏужыбжьэ]]
*[[зэкӏужын]]
*[[зэкӏужыпщӏэ]]
*[[зэкӏун]]
*[[зэкӏуныгъэ]]
*[[зэкӏурабгъу]]
===зэкъу===
*[[зэкъуажэгъу]]
*[[зэкъуэгъэхьэн]]
*[[зэкъуэдзэн]]
*[[зэкъуэжыжын]]
*[[зэкъуэжын]]
*[[зэкъуэкӏыкӏын]]
*[[зэкъуэкӏын]]
*[[зэкъуэлъэдэжын]]
*[[зэкъуэлъэдэн]]
*[[зэкъуэлъын]]
*[[зэкъуэтын]]
*[[зэкъуэтыныгъэ]]
*[[зэкъуэувэн]]
*[[зэкъуэудын]]
*[[зэкъуэхуауэ]]
*[[зэкъуэхун]]
*[[зэкъуэчын]]
*[[зэкъуэш]]
*[[зэкъуэш-зэшыпхъу]]
*[[зэкъуэшыныгъэ]]
*[[зэкъугъын]]
*[[зэкъуегъэудын]]
*[[зэкъуегъэчын]]
*[[зэкъузэкӏын]]
*[[зэкъузылӏэн]]
*[[зэкъухьэжын]]
===зэл===
*[[зэл]]
*[[зэлэгъу]]
*[[зэлэжьэгъу]]
*[[зэлыджанэ]]
*[[зэлымпӏын]]
===зэлъ===
*[[зэлъа]]
*[[зэлъабжьэгъу]]
*[[зэлъагъэ]]
*[[зэлъэгъэӏэсын]]
*[[зэлъэн]]
*[[зэлъэпагъын]]
*[[зэлъэпагъыу]]
*[[зэлъэпкъэгъу]]
*[[зэлъэфэлӏэн]]
*[[зэлъэщӏэгъэхьэн]]
*[[зэлъэщӏысын]]
*[[зэлъэщӏыхьэн]]
*[[зэлъэӏэсын]]
*[[зэлъихьэжын]]
*[[зэлъихьэн]]
*[[зэлъиӏэзэлъиплъэу]]
*[[зэлъыгъэзеин]]
*[[зэлъыгъэхъуауэ]]
*[[зэлъыгъэхъун]]
*[[зэлъыгъуэзэн]]
*[[зэлъыкъуэтын]]
*[[зэлъыкъуэувэн]]
*[[зэлъытын]]
*[[зэлъыхъун]]
*[[зэлъыӏугъэжын]]
*[[зэлъыӏугъэзыкӏын]]
*[[зэлъыӏугъэкӏын]]
*[[зэлъыӏугъэкӏуэтын]]
*[[зэлъыӏудзын]]
*[[зэлъыӏуегъэдзын]]
*[[зэлъыӏуегъэтхъун]]
*[[зэлъыӏужын]]
*[[зэлъыӏукӏын]]
*[[зэлъыӏукӏуэтын]]
*[[зэлъыӏукъун]]
*[[зэлъыӏутхъуэн]]
*[[зэлъыӏутхъун]]
*[[зэлъыӏутын]]
*[[зэлъыӏуупцӏэн]]
*[[зэлъыӏуха]]
*[[зэлъыӏухыжын]]
*[[зэлъыӏухын]]
*[[зэлъыӏухун]]
*[[зэлъыӏушын]]
===зэлӏ===
*[[зэлӏэужьыгъуэ]]
*[[зэлӏзэфыз]]
===зэм===
*[[зэм]]
*[[зэмалъхъэгъу]]
*[[зэман]]
*[[зэман-зэманкӏэрэ]]
*[[зэманкӏэрэ]]
*[[зэманыгъуэ]]
*[[зэм-зэм]]
*[[зэмзэмыпс]]
*[[зэмыбзэгъу]]
*[[зэмыгуэгъу]]
*[[зэмызэгъыж]]
*[[зэмызэгъыныгъэ]]
*[[зэмыкӏуж]]
*[[зэмылъабжьэгъу]]
*[[зэмылӏэужьыгъуэ]]
*[[зэмыпэсын]]
*[[зэмыфэгъу]]
*[[зэмыфӏ]]
*[[зэмыщхь]]
*[[зэмыщхьу]]
===зэн===
*[[зэнэзэкъуэ]]
*[[зэнэзэпсэн]]
*[[зэнэзэпсэу]]
*[[зэнэзэпхъу]]
*[[зэнэкӏын]]
*[[зэнэсын]]
*[[зэнэтӏэуэн]]
*[[зэнэӏэсын]]
*[[зэнэӏуэсэн]]
*[[зэнзэныпс]]
*[[зэнтхъ]]
*[[зэнтӏэӏун]]
*[[зэныбжь]]
*[[зэныбжьэгъу]]
*[[зэныбжьэгъугъэ]]
*[[зэныбжьэгъун]]
*[[зэныбжьэгъуныгъэ]]
*[[зэныкъуэкъу]]
*[[зэныкъуэкъужын]]
*[[зэныкъуэкъун]]
*[[зэнысэгъу]]
===зэп===
*[[зэпах]]
*[[зэпэбаш]]
*[[зэпэбж]]
*[[зэпэбжын]]
*[[зэпэбжьэуэн]]
*[[зэпэбзеин]]
*[[зэпэбзеихьын]]
*[[зэпэблэгъэн]]
*[[зэпэбыхъун]]
*[[зэпэгуэшын]]
*[[зэпэгъэзэн]]
*[[зэпэгъэкӏуэжын]]
*[[зэпэгъэкӏуэн]]
*[[зэпэгъэлыдын]]
*[[зэпэгъэтӏылъын]]
*[[зэпэгъэтӏысын]]
*[[зэпэгъэувын]]
*[[зэпэгъуанэ]]
*[[зэпэгъуанибл]]
*[[зэпэгъуэлъын]]
*[[зэпэгъунэгъу]]
*[[зэпэгъунэгъун]]
*[[зэпэджэж]]
*[[зэпэджэжын]]
*[[зэпэджэн]]
*[[зэпэдзыжын]]
*[[зэпэжыжьагъ]]
*[[зэпэжыжьэн]]
*[[зэпэзэву]]
*[[зэпэзэвын]]
*[[зэпэзэдакъэ]]
*[[зэпэзырыз]]
*[[зэпэзырызу]]
*[[зэпэкӏуэжын]]
*[[зэпэкӏуэн]]
*[[зэпэкӏун]]
*[[зэпэкӏухьын]]
*[[зэпэкъуащӏэ]]
*[[зэпэкъуащӏэу]]
*[[зэпэкъухьын]]
*[[зэпэлыдыжын]]
*[[зэпэлыдын]]
*[[зэпэлъэщӏыхьын]]
*[[зэпэлъытэн]]
*[[зэпэмын]]
*[[зэпэныкъуэу]]
*[[зэпэплъэн]]
*[[зэпэплъыхьын]]
*[[зэпэплӏимэ]]
*[[зэпэпсэлъэжын]]
*[[зэпэпсэлъэн]]
*[[зэпэпщытэн]]
*[[зэпэсын]]
*[[зэпэтӏысын]]
*[[зэпэубыда]]
*[[зэпэубыдын]]
*[[зэпэувын]]
*[[зэпэукъуэдиин]]
*[[зэпэфиин]]
*[[зэпэхьэлъэ]]
*[[зэпэхъун]]
*[[зэпэхъурей]]
*[[зэпэшэчын]]
*[[зэпэщ]]
*[[зэпэщу]]
*[[зэпэщхьэхуэ]]
*[[зэпэщхьэхуэу]]
*[[зэпэщыжын]]
*[[зэпэщылъын]]
*[[зэпэщын]]
*[[зэпэщысын]]
*[[зэпэщытын]]
*[[зэпэщӏэгъэкӏын]]
*[[зэпэщӏэгъэкӏуэтэн]]
*[[зэпэщӏэгъэкӏуэтын]]
*[[зэпэщӏэгъэкъуэн]]
*[[зэпэщӏэгъэувэн]]
*[[зэпэщӏэдзэн]]
*[[зэпэщӏэдзын]]
*[[зэпэщӏэкӏыжын]]
*[[зэпэщӏэкӏын]]
*[[зэпэщӏэкӏыу]]
*[[зэпэщӏэкӏуэтэн]]
*[[зэпэщӏэкӏуэтын]]
*[[зэпэщӏэсэн]]
*[[зэпэщӏэтын]]
*[[зэпэщӏэтӏыкӏын]]
*[[зэпэщӏэуэ]]
*[[зэпэщӏэуэн]]
*[[зэпэщӏэуэныгъэ]]
*[[зэпэщӏэувэн]]
*[[зэпэщӏэхын]]
*[[зэпэщӏэхуэн]]
*[[зэпэщӏэщӏэн]]
*[[зэпэщӏэӏун]]
*[[зэпэщӏын]]
*[[зэпэщӏыӏу]]
*[[зэпэӏэбэн]]
*[[зэпэӏэтын]]
*[[зэпэӏэщӏэу]]
*[[зэпэӏыгъын]]
*[[зэпэӏуу]]
*[[зэпегъэдэн]]
*[[зэпегъэзэн]]
*[[зэпегъэудын]]
*[[зэпегъэчын]]
*[[зэпегъэщӏэн]]
*[[зэпегъэщӏыкӏын]]
*[[зэпедзэкӏ]]
*[[зэпедзэкӏын]]
*[[зэпекӏуэкӏ]]
*[[зэпекӏуэкӏыу]]
*[[зэпекӏуэн]]
*[[зэпекъун]]
*[[зэпепщэн]]
*[[зэпеуэ]]
*[[зэпеуэн]]
*[[зэпеуэныгъэ]]
*[[зэпехулэкӏын]]
*[[зэпешэкӏын]]
*[[зэпещӏэн]]
*[[зэпеӏэн]]
*[[зэпикӏуэтын]]
*[[зэпилъхьэн]]
*[[зэпихьэн]]
*[[зэпкърегъэтхъын]]
*[[зэпкърегъэудын]]
*[[зэпкърегъэхын]]
*[[зэпкърегъэчын]]
*[[зэпкърыбдзэн]]
*[[зэпкърыгъэзэгъэн]]
*[[зэпкърыгъэкӏын]]
*[[зэпкърыгъэлэлын]]
*[[зэпкърыгъэлъэлъын]]
*[[зэпкърыгъэтӏэтӏын]]
*[[зэпкърыгъэтӏысхьэн]]
*[[зэпкърыгъэхун]]
*[[зэпкърыгъэщэщын]]
*[[зэпкърызэгъэн]]
*[[зэпкърыкӏын]]
*[[зэпкърыкӏуэтын]]
*[[зэпкърылэжьыкӏын]]
*[[зэпкърылэлын]]
*[[зэпкърылъэлъын]]
*[[зэпкърылъхьэкӏэ]]
*[[зэпкърылъхьэн]]
*[[зэпкърылъыкӏэ]]
*[[зэпкърылъын]]
*[[зэпкърытхъын]]
*[[зэпкърытӏэтӏын]]
*[[зэпкърытӏысхьэн]]
*[[зэпкърыудын]]
*[[зэпкърыукӏэжын]]
*[[зэпкърыукӏэн]]
*[[зэпкърыхын]]
*[[зэпкърыхун]]
*[[зэпкърыхьэн]]
*[[зэпкърычын]]
*[[зэпкърыщэтын]]
*[[зэпкърыщэщын]]
*[[зэпкърыщыпыкӏын]]
*[[зэпкърыщӏыкӏын]]
*[[зэпкърыӏыгъэн]]
*[[зэпкърыӏулӏэн]]
*[[зэпкърыӏун]]
*[[зэплъэкӏыгъуэ]]
*[[зэплъэкӏын]]
*[[зэплъэкӏыпӏэ]]
*[[зэплъэкӏуэн]]
*[[зэплъыжын]]
*[[зэпрегъэдзын]]
*[[зэпрегъэлъэфын]]
*[[зэпрегъэхын]]
*[[зэпрегъэхун]]
*[[зэпрегъэшын]]
*[[зэпрывыкӏын]]
*[[зэпрыгъэжын]]
*[[зэпрыгъэкӏын]]
*[[зэпрыгъэсыкӏын]]
*[[зэпрыгъэцӏэфтын]]
*[[зэпрыгъуэлъыкӏын]]
*[[зэпрыджэдын]]
*[[зэпрыдз]]
*[[зэпрыдзын]]
*[[зэпрыжын]]
*[[зэпрыкӏыжын]]
*[[зэпрыкӏын]]
*[[зэпрыкӏыпӏэ]]
*[[зэпрыкъутыкӏын]]
*[[зэпрылъэтын]]
*[[зэпрылъэфын]]
*[[зэпрылъын]]
*[[зэпрыплъын]]
*[[зэпрыпщын]]
*[[зэпрысыкӏын]]
*[[зэпрытхъын]]
*[[зэпрытхъун]]
*[[зэпрытӏыкӏын]]
*[[зэпрытӏысыкӏын]]
*[[зэпрыукӏын]]
*[[зэпрыун]]
*[[зэпрыутӏыпщыкӏын]]
*[[зэпрыууэ]]
*[[зэпрыфтын]]
*[[зэпрыхын]]
*[[зэпрыхукӏын]]
*[[зэпрыхулэкӏын]]
*[[зэпрыхун]]
*[[зэпрыцӏэфтын]]
*[[зэпрышын]]
*[[зэпрыщтыкӏын]]
*[[зэпсэгъу]]
*[[зэпсэлъэкӏын]]
*[[зэпсэлъэн]]
*[[зэпсэлъэныгъэ]]
*[[зэпсэлъылӏэн]]
*[[зэпхегъэкъутыкӏын]]
*[[зэпхегъэхын]]
*[[зэпхидзын]]
*[[зэпхихын]]
*[[зэпхрегъэдзын]]
*[[зэпхрегъэкъутыкӏын]]
*[[зэпхрегъэхын]]
*[[зэпхридзын]]
*[[зэпхрихын]]
*[[зэпхрыгъэкӏын]]
*[[зэпхрыгъэлыкӏын]]
*[[зэпхрыгъэплъын]]
*[[зэпхрыдзэкъыкӏын]]
*[[зэпхрыжын]]
*[[зэпхрыкӏын]]
*[[зэпхрыкъутыкӏын]]
*[[зэпхрылыгъукӏын]]
*[[зэпхрылъэтын]]
*[[зэпхрылъэфын]]
*[[зэпхрыплъын]]
*[[зэпхрыпсын]]
*[[зэпхрысыкӏын]]
*[[зэпхрытхъын]]
*[[зэпхрытхъун]]
*[[зэпхрыугъуэныкӏын]]
*[[зэпхрыудын]]
*[[зэпхрыупщӏыкӏын]]
*[[зэпхрыхун]]
*[[зэпхрыцӏэфтын]]
*[[зэпхрыцӏывыкӏын]]
*[[зэпхрышхыкӏын]]
*[[зэпхрышын]]
*[[зэпхрыщӏыкӏын]]
*[[зэпхыбруукӏын]]
*[[зэпхыгъэкӏын]]
*[[зэпхыгъэплъын]]
*[[зэпхыдэӏукӏын]]
*[[зэпхыдзэкъыкӏын]]
*[[зэпхыжын]]
*[[зэпхыжыӏэкӏын]]
*[[зэпхыкӏын]]
*[[зэпхыкъутыкӏын]]
*[[зэпхылыгъукӏын]]
*[[зэпхылъэтын]]
*[[зэпхылъэфын]]
*[[зэпхын]]
*[[зэпхыплъын]]
*[[зэпхыпсын]]
*[[зэпхытхъын]]
*[[зэпхытхъун]]
*[[зэпхыугъуэныкӏын]]
*[[зэпхыудын]]
*[[зэпхыун]]
*[[зэпхыупщӏыкӏын]]
*[[зэпхыхун]]
*[[зэпхыцӏэфтын]]
*[[зэпхыцӏывыкӏын]]
*[[зэпхышхыкӏын]]
*[[зэпхышын]]
*[[зэпхъэкӏын]]
*[[зэпхъын]]
*[[зэпхъуэкӏын]]
*[[зэпхъурылъхуэгъу]]
*[[зэпцӏын]]
*[[зэпщэфыкъэуэн]]
*[[зэпщэфыӏэн]]
*[[зэпщ-зэгъажьэ]]
*[[зэпщӏэхэдзауэ]]
*[[зэпщӏэхэтхъын]]
*[[зэпщӏэхэтын]]
*[[зэпщӏын]]
*[[зэпщӏыхьын]]
*[[зэпыбдзэн]]
*[[зэпыбжэн]]
*[[зэпыбзеихьын]]
*[[зэпыбзын]]
*[[зэпыблэн]]
*[[зэпыгъэжын]]
*[[зэпыгъэжьэн]]
*[[зэпыгъэзын]]
*[[зэпыгъэкӏэжын]]
*[[зэпыгъэкӏэн]]
*[[зэпыгъэкӏын]]
*[[зэпыгъэкӏуэтын]]
*[[зэпыгъэлъэлъын]]
*[[зэпыгъэлъэтын]]
*[[зэпыгъэлъын]]
*[[зэпыгъэнэн]]
*[[зэпыгъэныщкӏукӏын]]
*[[зэпыгъэпщӏэн]]
*[[зэпыгъэпӏынэн]]
*[[зэпыгъэсыкӏын]]
*[[зэпыгъэтӏысхьэн]]
*[[зэпыгъэувэн]]
*[[зэпыгъэун]]
*[[зэпыгъэхун]]
*[[зэпыгъэхьэн]]
*[[зэпыгъэцӏэфтын]]
*[[зэпыгъэчын]]
*[[зэпыгъэщэн]]
*[[зэпыгъэщхьэхукӏын]]
*[[зэпыгъукӏын]]
*[[зэпыдапӏэ]]
*[[зэпыдэжын]]
*[[зэпыдэн]]
*[[зэпыджэн]]
*[[зэпыджын]]
*[[зэпыдзапӏэ]]
*[[зэпыдзэн]]
*[[зэпыдзын]]
*[[зэпыжьэн]]
*[[зэпызын]]
*[[зэпыкӏэжын]]
*[[зэпыкӏыжын]]
*[[зэпыкӏын]]
*[[зэпыкӏуэтын]]
*[[зэпыкъузыкӏын]]
*[[зэпылэжьыкӏын]]
*[[зэпылыдыкӏыжын]]
*[[зэпылыдыкӏын]]
*[[зэпылъ]]
*[[зэпылъэлъын]]
*[[зэпылъэтын]]
*[[зэпылъэф]]
*[[зэпылъэфын]]
*[[зэпылъхьэн]]
*[[зэпылъхьэпӏэ]]
*[[зэпылъын]]
*[[зэпылъыпӏэ]]
*[[зэпымыу]]
*[[зэпымыуж]]
*[[зэпымыужу]]
*[[зэпымыууэ]]
*[[зэпымыч]]
*[[зэпымычу]]
*[[зэпымычыж]]
*[[зэпымычыжу]]
*[[зэпыпкӏын]]
*[[зэпыпхэн]]
*[[зэпыпхыкӏын]]
*[[зэпыпхъун]]
*[[зэпысыкӏын]]
*[[зэпысын]]
*[[зэпыткӏэ]]
*[[зэпытрыкӏуэ]]
*[[зэпыту]]
*[[зэпытхэн]]
*[[зэпытхьэлыкӏын]]
*[[зэпытхъын]]
*[[зэпытын]]
*[[зэпытыпӏэ]]
*[[зэпытӏэпӏыкӏын]]
*[[зэпытӏэтыкӏын]]
*[[зэпытӏэтӏын]]
*[[зэпытӏысхьэн]]
*[[зэпыу]]
*[[зэпыувэн]]
*[[зэпыугъуэ]]
*[[зэпыудыгъэ]]
*[[зэпыудын]]
*[[зэпыудыпӏэ]]
*[[зэпыун]]
*[[зэпыупщӏын]]
*[[зэпыутыкӏын]]
*[[зэпыфыкӏын]]
*[[зэпыфыщӏыкӏын]]
*[[зэпых-зэпылъхьэ]]
*[[зэпыхын]]
*[[зэпыхуэн]]
*[[зэпыхукӏын]]
*[[зэпыхулыкӏын]]
*[[зэпыхун]]
*[[зэпыхьэн]]
*[[зэпыцӏэфтын]]
*[[зэпыч]]
*[[зэпычыгъуэ]]
*[[зэпычын]]
*[[зэпычыпӏэ]]
*[[зэпышхэн]]
*[[зэпышхыкӏын]]
*[[зэпышын]]
*[[зэпыщэн]]
*[[зэпыщэтын]]
*[[зэпыщэщыжу]]
*[[зэпыщэщын]]
*[[зэпыщӏ]]
*[[зэпыщӏапӏэ]]
*[[зэпыщӏэн]]
*[[зэпыщӏэныгъэ]]
*[[зэпыщӏыкӏын]]
*[[зэпыщӏын]]
*[[зэпыщӏыпӏэ]]
*[[зэпыӏугъэкӏуэтын]]
*[[зэпыӏудзын]]
*[[зэпыӏукӏуэтын]]
*[[зэпыӏун]]
*[[зэпыӏухын]]
===зэпӏ===
*[[зэпӏэзэрыт]]
*[[зэпӏэскӏун]]
*[[зэпӏэстхъын]]
===зэр===
*[[зэрабг]]
*[[зэрабж]]
*[[зэрагуэш]]
*[[зэрагъэбагъуэ]]
*[[зэрагъэкъуаншэ]]
*[[зэрагъэлъагъуу]]
*[[зэрагъэхь]]
*[[зэрамыщӏэж]]
*[[зэран]]
*[[зэранакӏуэ]]
*[[зэранащӏэ]]
*[[зэранзехьэ]]
*[[зэраншу]]
*[[зэранщӏакӏуэ]]
*[[зэраныгъэ]]
*[[зэранын]]
*[[зэраныншэ]]
*[[зэраныщӏэ]]
*[[зэраӏуатэ]]
*[[зэрэ-тӏэурэ]]
*[[зэрегуакӏуэу]]
*[[зэрегуакӏуэщ]]
*[[зэрегулӏын]]
*[[зэрегухын]]
*[[зэрегъэзэшын]]
*[[зэрегъэзын]]
*[[зэрегъэлъэфэн]]
*[[зэрегъэфэн]]
*[[зэрегъэхуэн]]
*[[зэрегъэхьэн]]
*[[зэрегъэхьын]]
*[[зэрегъэшэн]]
*[[зэрегъэшын]]
*[[зэредзыхын]]
*[[зэрей]]
*[[зэрелъэфэжьэн]]
*[[зэрелъэфэкӏын]]
*[[зэрелъэфэлӏэн]]
*[[зэрелъэфэхын]]
*[[зэремыгъэзэшын]]
*[[зэреудыхын]]
*[[зэрехуэкӏын]]
*[[зэрехужьэн]]
*[[зэрехулӏэн]]
*[[зэрехухын]]
*[[зэрехьэжьэн]]
*[[зэрехьэкӏын]]
*[[зэрехьэхын]]
*[[зэрешэжьэн]]
*[[зэрешэкӏын]]
*[[зэрешэлӏэн]]
*[[зэрешэхын]]
*[[зэрилъэфэн]]
*[[зэрилъэфын]]
*[[зэриудын]]
*[[зэрифӏэщкӏэ]]
*[[зэрихабзэу]]
*[[зэрихын]]
*[[зэрихуэн]]
*[[зэрихун]]
*[[зэрихьэлӏэн]]
*[[зэришэн]]
*[[зэришын]]
*[[зэрищӏын]]
*[[зэриӏэкӏэ]]
*[[зэрыб]]
*[[зэрыблэхын]]
*[[зэрыбыну]]
*[[зэрыбынунэу]]
*[[зэрыгуэн]]
*[[зэрыгущӏэн]]
*[[зэрыгущӏын]]
*[[зэрыгъэбэгъуэн]]
*[[зэрыгъэбэкхъын]]
*[[зэрыгъэбэлэрыгъын]]
*[[зэрыгъэбэмпӏэн]]
*[[зэрыгъэбэтэн]]
*[[зэрыгъэбэяужын]]
*[[зэрыгъэбиин]]
*[[зэрыгъэбыдэн]]
*[[зэрыгъэбырсеин]]
*[[зэрыгъэгубжьын]]
*[[зэрыгъэгугъэн]]
*[[зэрыгъэгужьеин]]
*[[зэрыгъэгузэвэн]]
*[[зэрыгъэгулэзын]]
*[[зэрыгъэгумэщӏэн]]
*[[зэрыгъэгуоун]]
*[[зэрыгъэгупсысэн]]
*[[зэрыгъэгуфӏэн]]
*[[зэрыгъэгушхуэн]]
*[[зэрыгъэгъуэщэн]]
*[[зэрыгъэдаущын]]
*[[зэрыгъэдэӏуэн]]
*[[зэрыгъэделэн]]
*[[зэрыгъэдыхьэшхын]]
*[[зэрыгъэджэгун]]
*[[зэрыгъэджэлэн]]
*[[зэрыгъэетэн]]
*[[зэрыгъэжын]]
*[[зэрыгъэжьыкхъун]]
*[[зэрыгъэжьычын]]
*[[зэрыгъэкӏэкӏэн]]
*[[зэрыгъэкӏиин]]
*[[зэрыгъэкӏий]]
*[[зэрыгъэкӏын]]
*[[зэрыгъэкӏуэдын]]
*[[зэрыгъэкӏуэтэн]]
*[[зэрыгъэкӏуэтын]]
*[[зэрыгъэкъуэншэн]]
*[[зэрыгъэкъуэшын]]
*[[зэрыгъэлъагъун]]
*[[зэрыгъэлъэдэн]]
*[[зэрыгъэлъэлъын]]
*[[зэрыгъэлъэпэрэпэн]]
*[[зэрыгъэлъэпӏэн]]
*[[зэрыгъэлӏэн]]
*[[зэрыгъэмэхын]]
*[[зэрыгъэмысэн]]
*[[зэрыгъэнэн]]
*[[зэрыгъэнэщхъеин]]
*[[зэрыгъэныбжьэгъун]]
*[[зэрыгъэпэжын]]
*[[зэрыгъэпкӏэжын]]
*[[зэрыгъэпкӏын]]
*[[зэрыгъэплъын]]
*[[зэрыгъэпсэлъэн]]
*[[зэрыгъэпудын]]
*[[зэрыгъэпхъэн]]
*[[зэрыгъэпхъэрын]]
*[[зэрыгъэпщхьэн]]
*[[зэрыгъэпщын]]
*[[зэрыгъэпщӏэнтӏэн]]
*[[зэрыгъэпӏэщӏэн]]
*[[зэрыгъэсабырыжын]]
*[[зэрыгъэсабырын]]
*[[зэрыгъэсэн]]
*[[зэрыгъэсысын]]
*[[зэрыгъэтхъэн]]
*[[зэрыгъэтыншын]]
*[[зэрыгъэуэн]]
*[[зэрыгъэуэршэрын]]
*[[зэрыгъэубыдын]]
*[[зэрыгъэувэн]]
*[[зэрыгъэувыӏэн]]
*[[зэрыгъэугъуеин]]
*[[зэрыгъэудэфэн]]
*[[зэрыгъэудэӏужын]]
*[[зэрыгъэуджын]]
*[[зэрыгъэужьыгун]]
*[[зэрыгъэукӏын]]
*[[зэрыгъэукӏытэн]]
*[[зэрыгъэукӏуриин]]
*[[зэрыгъэулъиин]]
*[[зэрыгъэунэн]]
*[[зэрыгъэунэхун]]
*[[зэрыгъэунэхъун]]
*[[зэрыгъэутӏыпщын]]
*[[зэрыгъэуфӏеин]]
*[[зэрыгъэухын]]
*[[зэрыгъэуцӏэпӏын]]
*[[зэрыгъэфӏэн]]
*[[зэрыгъэфӏын]]
*[[зэрыгъэхуэбэн]]
*[[зэрыгъэхьэкъувэкъун]]
*[[зэрыгъэхьэргъэшыргъэн]]
*[[зэрыгъэхьын]]
*[[зэрыгъэхъун]]
*[[зэрыгъэцӏэфтын]]
*[[зэрыгъэцӏывын]]
*[[зэрыгъэцӏыхун]]
*[[зэрыгъэчэнджэщын]]
*[[зэрыгъэчэфын]]
*[[зэрыгъэчысчэн]]
*[[зэрыгъэшэн]]
*[[зэрыгъэшэсын]]
*[[зэрыгъэшхын]]
*[[зэрыгъэшынэжын]]
*[[зэрыгъэшынэн]]
*[[зэрыгъэщэхун]]
*[[зэрыгъэщтэжын]]
*[[зэрыгъэщтэн]]
*[[зэрыгъэщӏэхъун]]
*[[зэрыгъэӏэнкунын]]
*[[зэрыгъэӏэсэжын]]
*[[зэрыгъэӏэсэн]]
*[[зэрыгъэӏэуэлъэуэн]]
*[[зэрыгъэӏыхьлын]]
*[[зэрыгъэӏуэтын]]
*[[зэрыгъэӏущэщэн]]
*[[зэрыгъэӏущын]]
*[[зэрыгъуэтыжын]]
*[[зэрыгъуэтын]]
*[[зэрыдаӏуэ]]
*[[зэрыдэ]]
*[[зэрыдэгуэн]]
*[[зэрыдэгущӏэн]]
*[[зэрыдэгъэхуэн]]
*[[зэрыдэлъэфэн]]
*[[зэрыдэлъэфеин]]
*[[зэрыдэлъэфын]]
*[[зэрыдэмыгъэсын]]
*[[зэрыдэхын]]
*[[зэрыдэхуэн]]
*[[зэрыдэхун]]
*[[зэрыдэхьеин]]
*[[зэрыдэшэн]]
*[[зэрыдэшэхын]]
*[[зэрыдэшеин]]
*[[зэрыдэшын]]
*[[зэрыдыхьэн]]
*[[зэрыджэ]]
*[[зэрыджэгу]]
*[[зэрыджэпс]]
*[[зэрыджей]]
*[[зэрыдзэн]]
*[[зэрыжаӏэмкӏэ]]
*[[зэрыжаӏэу]]
*[[зэрыжаӏэщи]]
*[[зэрыжылэу]]
*[[зэрыжын]]
*[[зэрызэ]]
*[[зэрызэкӏэлъыкӏуапхъэ]]
*[[зэрызэкӏэлъыкӏуэ]]
*[[зэрызэхагъэкӏ]]
*[[зэрызегуэ]]
*[[зэрызегуэн]]
*[[зэрызедзэн]]
*[[зэрызекъуэ]]
*[[зэрызекъуэн]]
*[[зэрызелъафэ]]
*[[зэрызелъэфэн]]
*[[зэрызехуэн]]
*[[зэрызехьэ]]
*[[зэрызехьэн]]
*[[зэрызешэн]]
*[[зэрызу]]
*[[зэрызурэ]]
*[[зэрызыххэу]]
*[[зэрызыхуагъазэ]]
*[[зэрыкӏын]]
*[[зэрыкӏуэгъуэ]]
*[[зэрыкъуажэу]]
*[[зэрыкъуэлъэфэн]]
*[[зэрыкъуэлъэфын]]
*[[зэрыкъуэхын]]
*[[зэрыкъуэшэн]]
*[[зэрыкъуэшын]]
*[[зэрыкъузын]]
*[[зэрыкъутэжын]]
*[[зэрыкъутэн]]
*[[зэрыкъутыхьын]]
*[[зэрыкъухьэн]]
*[[зэрылэлын]]
*[[зэрылэлыхьын]]
*[[зэрылъагъун]]
*[[зэрылъэдэн]]
*[[зэрылъэкӏкӏэ]]
*[[зэрылъэлъын]]
*[[зэрылъэфыгъуэ]]
*[[зэрылъэфын]]
*[[зэрылъхузэрыпӏ]]
*[[зэрылъхьэн]]
*[[зэрылъытэн]]
*[[зэрылӏын]]
*[[зэрымыгъэгуэшын]]
*[[зэрымыгъэлӏыфӏын]]
*[[зэрымыгъэпсэун]]
*[[зэрымыгъэпсэхун]]
*[[зэрымыщӏагъэ]]
*[[зэрымыщӏагъэкӏэ]]
*[[зэрымыщӏэкӏэ]]
*[[зэрымыщӏэн]]
*[[зэрымыщӏэу]]
*[[зэрынэгъэсын]]
*[[зэрынэлъэфэсын]]
*[[зэрынэн]]
*[[зэрынэхусын]]
*[[зэрынэхьэсын]]
*[[зэрынэшэсын]]
*[[зэрыпкӏэжын]]
*[[зэрыпкӏын]]
*[[зэрыпсэун]]
*[[зэрыпсэууэ]]
*[[зэрыпхъуакӏуэ]]
*[[зэрыпхъуэн]]
*[[зэрыпщхьэн]]
*[[зэрыпщӏын]]
*[[зэрыпӏыжын]]
*[[зэрыпӏын]]
*[[зэрыпӏытӏын]]
*[[зэрысын]]
*[[зэрытегъэгушхуэн]]
*[[зэрытегъэун]]
*[[зэрытедзэн]]
*[[зэрытелъэфэн]]
*[[зэрытелъэфын]]
*[[зэрытемыгъэжын]]
*[[зэрытемыгъэкӏуэн]]
*[[зэрытемыгъэтын]]
*[[зэрытехын]]
*[[зэрытехуэн]]
*[[зэрытехун]]
*[[зэрытешэн]]
*[[зэрытешын]]
*[[зэрытрадзэ]]
*[[зэрытхьэлэн]]
*[[зэрытхьэщӏын]]
*[[зэрытын]]
*[[зэрытыпӏэ]]
*[[зэрытӏэтэн]]
*[[зэрытӏэтыкӏын]]
*[[зэрыуа]]
*[[зэрыуапӏэ]]
*[[зэрыуэзэрыбг]]
*[[зэрыуэн]]
*[[зэрыубыдыжын]]
*[[зэрыубыдын]]
*[[зэрыувэн]]
*[[зэрыугъуеин]]
*[[зэрыудын]]
*[[зэрыужэгъун]]
*[[зэрыукӏ]]
*[[зэрыукӏэн]]
*[[зэрыукӏын]]
*[[зэрыулъиихьын]]
*[[зэрыумысыжын]]
*[[зэрыумысын]]
*[[зэрыупщӏэ]]
*[[зэрыупщӏэтэжын]]
*[[зэрыупщӏэтэн]]
*[[зэрыутхыпщӏын]]
*[[зэрыутӏэсхъын]]
*[[зэрыутӏыпщыжын]]
*[[зэрыутӏыпщын]]
*[[зэрыуфӏеин]]
*[[зэрыухын]]
*[[зэрыуцӏэпӏын]]
*[[зэрыущхьэкӏуэн]]
*[[зэрыуӏэн]]
*[[зэрыфыщӏын]]
*[[зэрыхабзэкӏэ]]
*[[зэрыхабзэу]]
*[[зэрыхабзэщи]]
*[[зэрыхах]]
*[[зэрыхэгъэзыхьын]]
*[[зэрыхэгъэнэн]]
*[[зэрыхэгъэплъэн]]
*[[зэрыхэгъэтын]]
*[[зэрыхэгъэхьэн]]
*[[зэрыхэгъэщӏэн]]
*[[зэрыхэгъэӏэбэн]]
*[[зэрыхэдзэн]]
*[[зэрыхэкуэн]]
*[[зэрыхэкухьын]]
*[[зэрыхэлъэфэн]]
*[[зэрыхэутэн]]
*[[зэрыхэхуэн]]
*[[зэрыхэхун]]
*[[зэрыхэшэн]]
*[[зэрыхэшын]]
*[[зэрыхын]]
*[[зэрыхуэн]]
*[[зэрыхуэфащэкӏэ]]
*[[зэрыхуэхъу]]
*[[зэрыхуей]]
*[[зэрыхуейуэ]]
*[[зэрыхузэфӏэкӏкӏэ]]
*[[зэрыхун]]
*[[зэрыхьэн]]
*[[зэрыхьзэрий]]
*[[зэрыхьзэрылӏ]]
*[[зэрыхьу]]
*[[зэрыхьын]]
*[[зэрыхъэн]]
*[[зэрыхъу]]
*[[зэрыхъуар]]
*[[зэрыхъумэжын]]
*[[зэрыхъумкӏэ]]
*[[зэрыхъун]]
*[[зэрыхъуӏамэ]]
*[[зэрыцӏалэ]]
*[[зэрыцӏэлэн]]
*[[зэрыцӏэфтын]]
*[[зэрыцӏыхужын]]
*[[зэрыцӏыхун]]
*[[зэрычын]]
*[[зэрышагъащӏэ]]
*[[зэрышэн]]
*[[зэрышх]]
*[[зэрышхын]]
*[[зэрышхыхьын]]
*[[зэрыщэтын]]
*[[зэрыщымытауэ]]
*[[зэрыщыт]]
*[[зэрыщытауэ]]
*[[зэрыщыту]]
*[[зэрыщӏэгуэн]]
*[[зэрыщӏэлъэфэн]]
*[[зэрыщӏэлъэфын]]
*[[зэрыщӏэмыгъэсын]]
*[[зэрыщӏэмыгъэхуэн]]
*[[зэрыщӏэмызэгъэн]]
*[[зэрыщӏэн]]
*[[зэрыщӏэтӏэн]]
*[[зэрыщӏэуфэн]]
*[[зэрыщӏэхыжын]]
*[[зэрыщӏэхын]]
*[[зэрыщӏэхуэн]]
*[[зэрыщӏэхун]]
*[[зэрыщӏэшэн]]
*[[зэрыщӏэшын]]
*[[зэрыщӏыкӏын]]
*[[зэрыщӏын]]
*[[зэрыӏэтын]]
*[[зэрыӏыгъ]]
*[[зэрыӏыгъын]]
*[[зэрыӏыгъыу]]
*[[зэрыӏуахыж]]
*[[зэрыӏуэнтӏэн]]
*[[зэрыӏуэнтӏыкӏын]]
*[[зэрыӏуэтэжын]]
*[[зэрыӏуэтэн]]
*[[зэрыӏуэтын]]
*[[зэрыӏубэн]]
*[[зэрыӏугуэн]]
*[[зэрыӏудзын]]
*[[зэрыӏулъэфэн]]
*[[зэрыӏулъэфын]]
*[[зэрыӏухын]]
*[[зэрыӏухуэн]]
*[[зэрыӏухун]]
*[[зэрыӏушэн]]
*[[зэрыӏушын]]
===зэс===
*[[зэсэбэуэн]]
*[[зэсэн]]
*[[зэсылӏэн]]
===зэт===
*[[зэт]]
*[[зэтэн]]
*[[зэтебэнэн]]
*[[зэтебэяуэн]]
*[[зэтебдзэн]]
*[[зэтебжэн]]
*[[зэтевыхьын]]
*[[зэтегуэн]]
*[[зэтегъэбэяуэн]]
*[[зэтегъэбыдэн]]
*[[зэтегъэгъухьын]]
*[[зэтегъэджэлэн]]
*[[зэтегъэжеен]]
*[[зэтегъэжын]]
*[[зэтегъэжыхьын]]
*[[зэтегъэкӏын]]
*[[зэтегъэкӏуэдэн]]
*[[зэтегъэкӏуэтэн]]
*[[зэтегъэкӏуэтын]]
*[[зэтегъэлъэлъэн]]
*[[зэтегъэлъэлъын]]
*[[зэтегъэлъын]]
*[[зэтегъэлӏэн]]
*[[зэтегъэпкӏэн]]
*[[зэтегъэпкӏын]]
*[[зэтегъэплъэн]]
*[[зэтегъэпсыхьын]]
*[[зэтегъэпхъэпхъын]]
*[[зэтегъэпщӏэн]]
*[[зэтегъэпӏынэн]]
*[[зэтегъэсабырэн]]
*[[зэтегъэсхьэн]]
*[[зэтегъэсын]]
*[[зэтегъэтын]]
*[[зэтегъэтӏысхьэн]]
*[[зэтегъэуэн]]
*[[зэтегъэувэн]]
*[[зэтегъэувыӏэн]]
*[[зэтегъэукӏуриен]]
*[[зэтегъэукӏуриикӏын]]
*[[зэтегъэукхъуэн]]
*[[зэтегъэулъиихьын]]
*[[зэтегъэфэхъун]]
*[[зэтегъэфыхьын]]
*[[зэтегъэхуэн]]
*[[зэтегъэхун]]
*[[зэтегъэхьэн]]
*[[зэтегъэцӏэфтын]]
*[[зэтегъэщэтын]]
*[[зэтегъэщэхэн]]
*[[зэтегъэщэщэн]]
*[[зэтегъэщтхьэн]]
*[[зэтегъэщтыхьын]]
*[[зэтегъэщхьэн]]
*[[зэтегъуэгэн]]
*[[зэтегъуэгъуэн]]
*[[зэтегъуэн]]
*[[зэтегъуэтыхьын]]
*[[зэтегъуэхъуэн]]
*[[зэтегъухьын]]
*[[зэтедэн]]
*[[зэтедиен]]
*[[зэтедыжыхьын]]
*[[зэтедыхьын]]
*[[зэтеджэлэн]]
*[[зэтеджэн]]
*[[зэтедзапӏэ]]
*[[зэтедзэн]]
*[[зэтедзын]]
*[[зэтеж]]
*[[зэтежын]]
*[[зэтежыхьын]]
*[[зэтежьыщӏэн]]
*[[зэтежьыщӏыхьын]]
*[[зэтезэгъэн]]
*[[зэтезэрыгуэн]]
*[[зэтезэрыхьын]]
*[[зэтекуэн]]
*[[зэтекӏиен]]
*[[зэтекӏыжын]]
*[[зэтекӏын]]
*[[зэтекӏуэдэн]]
*[[зэтекӏуэтэн]]
*[[зэтекӏуэтын]]
*[[зэтекӏутэн]]
*[[зэтекъуэн]]
*[[зэтекъузэн]]
*[[зэтекъутахуэ]]
*[[зэтекъутэн]]
*[[зэтелъ]]
*[[зэтелъэлъын]]
*[[зэтелъэтын]]
*[[зэтелъхьэн]]
*[[зэтелъын]]
*[[зэтелӏэн]]
*[[зэтемэхэн]]
*[[зэтемызэгъэжын]]
*[[зэтемызэгъэн]]
*[[зэтемыплъэж]]
*[[зэтемыплъэн]]
*[[зэтемыхуэн]]
*[[зэтемыхуэныгъэ]]
*[[зэтемычын]]
*[[зэтенэн]]
*[[зэтепкӏэн]]
*[[зэтепкӏын]]
*[[зэтеплъэн]]
*[[зэтеплъыхьын]]
*[[зэтепхэн]]
*[[зэтепхъуэтын]]
*[[зэтепцӏыхьын]]
*[[зэтепщӏэн]]
*[[зэтепщӏыкӏын]]
*[[зэтепыхьэн]]
*[[зэтепыӏэн]]
*[[зэтепӏэн]]
*[[зэтепӏытӏэн]]
*[[зэтес]]
*[[зэтесабырэжын]]
*[[зэтесабырэн]]
*[[зэтесын]]
*[[зэтесыхьын]]
*[[зэтет]]
*[[зэтетхыхьын]]
*[[зэтетхъын]]
*[[зэтетхъуэн]]
*[[зэтетхъун]]
*[[зэтетын]]
*[[зэтетӏэпӏыкӏын]]
*[[зэтетӏысхьэн]]
*[[зэтеуэн]]
*[[зэтеубэн]]
*[[зэтеубгъуэн]]
*[[зэтеублэжын]]
*[[зэтеублэрэкӏэн]]
*[[зэтеубыдауэ]]
*[[зэтеубыдэн]]
*[[зэтеувэн]]
*[[зэтеувыӏэн]]
*[[зэтеудын]]
*[[зэтеукӏэн]]
*[[зэтеукӏуриен]]
*[[зэтеукӏуриикӏын]]
*[[зэтеукхъуэн]]
*[[зэтеулъиихьын]]
*[[зэтеун]]
*[[зэтеуплӏэнщӏэн]]
*[[зэтеупцӏэн]]
*[[зэтеупщӏэтэн]]
*[[зэтеупӏэпӏэн]]
*[[зэтеупӏэщӏэн]]
*[[зэтеупӏэщӏыкӏ]]
*[[зэтеупӏэщӏыкӏын]]
*[[зэтеуткӏэпщӏыкӏын]]
*[[зэтеуфэжын]]
*[[зэтеуфэн]]
*[[зэтеуфэрэкӏэн]]
*[[зэтеухэн]]
*[[зэтеухьын]]
*[[зэтеухъуэнщӏэн]]
*[[зэтеуцӏэпӏэн]]
*[[зэтеуӏэфӏэн]]
*[[зэтеуӏыхьын]]
*[[зэтеуӏуэн]]
*[[зэтефыхьын]]
*[[зэтефыщӏэн]]
*[[зэтефыщӏыхьын]]
*[[зэтехын]]
*[[зэтехуэн]]
*[[зэтехун]]
*[[зэтехьэжын]]
*[[зэтехьэн]]
*[[зэтехъуэн]]
*[[зэтехъухьын]]
*[[зэтехъущӏыхьын]]
*[[зэтецӏэнлъын]]
*[[зэтецӏэфтын]]
*[[зэтечын]]
*[[зэтешэн]]
*[[зэтешхэн]]
*[[зэтешхыхьын]]
*[[зэтешын]]
*[[зэтещэтын]]
*[[зэтещэхэн]]
*[[зэтещэщэжын]]
*[[зэтещэщэн]]
*[[зэтещтхьэн]]
*[[зэтещтыхьын]]
*[[зэтещӏэжу]]
*[[зэтещӏыхьын]]
*[[зэтещӏыщӏэн]]
*[[зэтеӏэбэн]]
*[[зэтеӏыгъэн]]
*[[зэтеӏуэнтӏэн]]
*[[зэтеӏуэнтӏыкӏын]]
*[[зэтеӏубэн]]
*[[зэтеӏулӏэн]]
*[[зэтеӏущӏэн]]
*[[зэтеӏущӏыхьын]]
*[[зэтрисеен]]
*[[зэтрисхьэн]]
*[[зэтрисыхьын]]
*[[зэтрихьэн]]
*[[зэтыжын]]
*[[зэтын]]
===зэтӏ===
*[[зэ-тӏэу]]
*[[зэтӏэхъун]]
*[[зэтӏолъхуэныкъуэ]]
*[[зэтӏолъхуэныкъуэгъу]]
*[[зэтӏуанэ]]
*[[зэтӏысылӏэн]]
===зэу===
*[[зэуакӏуэ]]
*[[зэуакӏуэ-бэнакӏуэ]]
*[[зэуапӏэ]]
*[[зэуэ]]
*[[зэуэгъуэ]]
*[[зэуэжын]]
*[[зэуэзэпсэу]]
*[[зэуэкӏын]]
*[[зэуэлӏэн]]
*[[зэуэн]]
*[[зэуэрей]]
*[[зэуэршэрылӏэн]]
*[[зэуэсэн]]
*[[зэубгъуэкӏын]]
*[[зэубзэрэбзэн]]
*[[зэубыдэкӏын]]
*[[зэубыдылӏауэ]]
*[[зэубыдылӏэн]]
*[[зэувэлӏэн]]
*[[зэудэкӏын]]
*[[зэудзэӏун]]
*[[зэужь]]
*[[зэужьу]]
*[[зэунэкъуэщ]]
*[[зэунэцӏэджэгъу]]
*[[зэунтӏэӏун]]
*[[зэупсеин]]
*[[зэупцӏэкӏын]]
*[[зэупцӏыжын]]
*[[зэупцӏын]]
*[[зэупщӏыжын]]
*[[зэупщӏын]]
*[[зэусыгъуэджэн]]
*[[зэутхыжын]]
*[[зэутхын]]
*[[зэутӏыпщын]]
*[[зэуфэкӏын]]
*[[зэухылӏэн]]
*[[зэухылӏэныгъэ]]
*[[зэуштын]]
*[[зэуӏу]]
*[[зэуӏун]]
*[[зэуӏуу]]
===зэф===
*[[зэфэгъу]]
*[[зэфэзэщ]]
*[[зэфэзэщкӏэ]]
*[[зэфэзэщу]]
*[[зэфиин]]
*[[зэфыгъуэн]]
*[[зэфыщӏэуэн]]
===зэфӏ===
*[[зэфӏ]]
*[[зэфӏэбдзэн]]
*[[зэфӏэблэн]]
*[[зэфӏэгуэн]]
*[[зэфӏэгъэзэрыхьын]]
*[[зэфӏэгъэкӏ]]
*[[зэфӏэгъэкӏын]]
*[[зэфӏэгъэкӏыншэ]]
*[[зэфӏэгъэкӏуэдын]]
*[[зэфӏэгъэкӏуэтэн]]
*[[зэфӏэгъэкӏуэтын]]
*[[зэфӏэгъэлъын]]
*[[зэфӏэгъэмэхэн]]
*[[зэфӏэгъэмбын]]
*[[зэфӏэгъэнэн]]
*[[зэфӏэгъэпкӏэн]]
*[[зэфӏэгъэпщхьэн]]
*[[зэфӏэгъэтӏысхьэн]]
*[[зэфӏэгъэувэжын]]
*[[зэфӏэгъэувэн]]
*[[зэфӏэгъэхун]]
*[[зэфӏэгъэхьэн]]
*[[зэфӏэгъэцӏэфтын]]
*[[зэфӏэгъэщӏэн]]
*[[зэфӏэгъуэн]]
*[[зэфӏэгъукӏын]]
*[[зэфӏэдэн]]
*[[зэфӏэдиен]]
*[[зэфӏэдыкъэн]]
*[[зэфӏэдзэн]]
*[[зэфӏэжыхьын]]
*[[зэфӏэзэрыт]]
*[[зэфӏэзэрыхьын]]
*[[зэфӏэкӏ]]
*[[зэфӏэкӏын]]
*[[зэфӏэкӏыншэ]]
*[[зэфӏэкӏуэдын]]
*[[зэфӏэкъэн]]
*[[зэфӏэлэлын]]
*[[зэфӏэлъхьэн]]
*[[зэфӏэлъын]]
*[[зэфӏэлӏэн]]
*[[зэфӏэмэзэхэн]]
*[[зэфӏэмэхэн]]
*[[зэфӏэмынэн]]
*[[зэфӏэмыхьэ]]
*[[зэфӏэмыхьэ-зэфӏэӏуа]]
*[[зэфӏэнэн]]
*[[зэфӏэпкӏэн]]
*[[зэфӏэпщхьэн]]
*[[зэфӏэскъыскъэн]]
*[[зэфӏэсын]]
*[[зэфӏэт]]
*[[зэфӏэтехын]]
*[[зэфӏэтхъын]]
*[[зэфӏэтын]]
*[[зэфӏэтӏэтӏын]]
*[[зэфӏэтӏысхьэн]]
*[[зэфӏэуэн]]
*[[зэфӏэувэжын]]
*[[зэфӏэувэн]]
*[[зэфӏэудын]]
*[[зэфӏэукӏэн]]
*[[зэфӏэумэзэхэн]]
*[[зэфӏэун]]
*[[зэфӏэунтӏыӏуэн]]
*[[зэфӏэутэхэн]]
*[[зэфӏэфӏу]]
*[[зэфӏэхын]]
*[[зэфӏэхун]]
*[[зэфӏэхьэн]]
*[[зэфӏэцӏэфтын]]
*[[зэфӏэчын]]
*[[зэфӏэщ]]
*[[зэфӏэщэхэн]]
*[[зэфӏэщӏэ]]
*[[зэфӏэщӏэн]]
*[[зэфӏэщӏыкӏ]]
*[[зэфӏэщӏыкӏын]]
*[[зэфӏэӏуэнтӏэн]]
*[[зэфӏэӏуэнтӏыкӏын]]
*[[зэфӏэӏулӏэн]]
*[[зэфӏэӏун]]
*[[зэфӏын]]
===зэх===
*[[зэхэбэгэн]]
*[[зэхэбжэн]]
*[[зэхэбжыкӏын]]
*[[зэхэбз]]
*[[зэхэбза]]
*[[зэхэбзеен]]
*[[зэхэбзеихьын]]
*[[зэхэбзыхьын]]
*[[зэхэблэн]]
*[[зэхэвэзэхэжьэ]]
*[[зэхэвэн]]
*[[зэхэвыхьын]]
*[[зэхэгуэн]]
*[[зэхэгубзыгъыкӏын]]
*[[зэхэгъэбэгэн]]
*[[зэхэгъэбелджылыкӏын]]
*[[зэхэгъэвэн]]
*[[зэхэгъэгъуэщэн]]
*[[зэхэгъэж]]
*[[зэхэгъэжын]]
*[[зэхэгъэжыхьын]]
*[[зэхэгъэжьэн]]
*[[зэхэгъэзэрыхьын]]
*[[зэхэгъэкӏэн]]
*[[зэхэгъэкӏыжын]]
*[[зэхэгъэкӏын]]
*[[зэхэгъэкӏуэтэн]]
*[[зэхэгъэкӏуэтын]]
*[[зэхэгъэкӏухьын]]
*[[зэхэгъэлыбжьэн]]
*[[зэхэгъэлыбжьыхьын]]
*[[зэхэгъэлъэдэн]]
*[[зэхэгъэлъэлъэн]]
*[[зэхэгъэлъын]]
*[[зэхэгъэнэн]]
*[[зэхэгъэныщкъуэн]]
*[[зэхэгъэплъэн]]
*[[зэхэгъэпсыхэн]]
*[[зэхэгъэрей]]
*[[зэхэгъэсын]]
*[[зэхэгъэтын]]
*[[зэхэгъэтӏэтӏэн]]
*[[зэхэгъэтӏысхьэн]]
*[[зэхэгъэуэн]]
*[[зэхэгъэубэлэцэн]]
*[[зэхэгъэувэн]]
*[[зэхэгъэувыӏэн]]
*[[зэхэгъэукӏуриен]]
*[[зэхэгъэуфӏыцӏэн]]
*[[зэхэгъэущхъуэнтӏэн]]
*[[зэхэгъэфыхьын]]
*[[зэхэгъэхуэбэжьын]]
*[[зэхэгъэхуэбыхьын]]
*[[зэхэгъэхьэжын]]
*[[зэхэгъэхьэн]]
*[[зэхэгъэхъуэн]]
*[[зэхэгъэцӏывэн]]
*[[зэхэгъэшыпсыхьын]]
*[[зэхэгъэщэщэн]]
*[[зэхэгъэщӏыщӏэн]]
*[[зэхэгъуэлъхьэн]]
*[[зэхэгъуэн]]
*[[зэхэгъуэтыхьын]]
*[[зэхэгъуэщэн]]
*[[зэхэгъухьын]]
*[[зэхэдэжын]]
*[[зэхэдыгъуэжын]]
*[[зэхэдыжэн]]
*[[зэхэдыжыхьын]]
*[[зэхэджэлэн]]
*[[зэхэджэн]]
*[[зэхэджэрэзэн]]
*[[зэхэджэрэзыкӏын]]
*[[зэхэдз]]
*[[зэхэдзэкъыхьын]]
*[[зэхэдзэн]]
*[[зэхэдзын]]
*[[зэхэжеен]]
*[[зэхэжын]]
*[[зэхэжыхьын]]
*[[зэхэзэрыгуэн]]
*[[зэхэзэрыхьыжын]]
*[[зэхэзэрыхьын]]
*[[зэхэзедзэн]]
*[[зэхэзежэ]]
*[[зэхэзежэн]]
*[[зэхэзекӏуэ]]
*[[зэхэзекӏуэн]]
*[[зэхэзеплъэн]]
*[[зэхэзепхъуэн]]
*[[зэхэзеуэ]]
*[[зэхэзеуэн]]
*[[зэхэзехуэн]]
*[[зэхэзещхъуэн]]
*[[зэхэкуэгъу]]
*[[зэхэкуэн]]
*[[зэхэкудэн]]
*[[зэхэкӏэжын]]
*[[зэхэкӏэн]]
*[[зэхэкӏыжын]]
*[[зэхэкӏын]]
*[[зэхэкӏуэтэн]]
*[[зэхэкӏуэтын]]
*[[зэхэкӏутэн]]
*[[зэхэкӏухьын]]
*[[зэхэкъузэн]]
*[[зэхэкъутэн]]
*[[зэхэлыбжьэн]]
*[[зэхэлыдыкӏын]]
*[[зэхэлъ]]
*[[зэхэлъагъукӏын]]
*[[зэхэлъэдэжын]]
*[[зэхэлъэдэн]]
*[[зэхэлъэлъэжын]]
*[[зэхэлъэлъэн]]
*[[зэхэлъэрыхъыхьын]]
*[[зэхэлъхьэкӏэ]]
*[[зэхэлъхьэн]]
*[[зэхэлъыкӏэ]]
*[[зэхэлъын]]
*[[зэхэлъытэн]]
*[[зэхэмыбз]]
*[[зэхэмых]]
*[[зэхэмыщыкӏыгъуэу]]
*[[зэхэнэн]]
*[[зэхэплъэн]]
*[[зэхэпсэукӏын]]
*[[зэхэпсэухьын]]
*[[зэхэпсыхэн]]
*[[зэхэпхъэн]]
*[[зэхэпцӏэжын]]
*[[зэхэпцӏэн]]
*[[зэхэпцӏыхьын]]
*[[зэхэпшэхъуэн]]
*[[зэхэпщэжын]]
*[[зэхэпщэн]]
*[[зэхэпщхьэн]]
*[[зэхэпщӏыпщӏыкӏын]]
*[[зэхэпӏытӏэн]]
*[[зэхэсын]]
*[[зэхэсыхьын]]
*[[зэхэткӏухьын]]
*[[зэхэту]]
*[[зэхэтхэн]]
*[[зэхэтхыкӏын]]
*[[зэхэтхыхьын]]
*[[зэхэтхьэщӏэжын]]
*[[зэхэтхьэщӏэн]]
*[[зэхэтхъуэн]]
*[[зэхэтыжын]]
*[[зэхэтыкӏэ]]
*[[зэхэтын]]
*[[зэхэтӏэпӏэн]]
*[[зэхэтӏэтӏэн]]
*[[зэхэтӏысхьэн]]
*[[зэхэтӏыхьын]]
*[[зэхэуэ]]
*[[зэхэуэн]]
*[[зэхэубэлэцэн]]
*[[зэхэубэн]]
*[[зэхэубэрэжьэн]]
*[[зэхэубзытэн]]
*[[зэхэублакӏуэ]]
*[[зэхэублэн]]
*[[зэхэувэн]]
*[[зэхэувыӏэн]]
*[[зэхэугъуэнэн]]
*[[зэхэугъуэныхьын]]
*[[зэхэугъуеен]]
*[[зэхэудыныщӏэн]]
*[[зэхэукӏэн]]
*[[зэхэукӏуриен]]
*[[зэхэукхъуэн]]
*[[зэхэулъэпхъэщэн]]
*[[зэхэундэрэбжьэн]]
*[[зэхэупцӏэн]]
*[[зэхэупщӏэтэн]]
*[[зэхэупӏышкӏуэн]]
*[[зэхэутэн]]
*[[зэхэутӏыпщхьэн]]
*[[зэхэуфа]]
*[[зэхэуфэн]]
*[[зэхэуфӏеен]]
*[[зэхэуфӏыцӏэн]]
*[[зэхэухуэнэн]]
*[[зэхэухуэнщӏэн]]
*[[зэхэуцэрэфа]]
*[[зэхэуцӏэпӏэн]]
*[[зэхэуцӏэрэхъа]]
*[[зэхэуцӏыныхьын]]
*[[зэхэуцӏырхъэн]]
*[[зэхэушкӏумпӏэн]]
*[[зэхэущэбэн]]
*[[зэхэущэбыхьын]]
*[[зэхэущхъуэнтӏэн]]
*[[зэхэущыкъуеен]]
*[[зэхэуӏыхьын]]
*[[зэхэфыхьын]]
*[[зэхэфыщӏахуэ]]
*[[зэхэфыщӏэн]]
*[[зэхэфӏэӏухьын]]
*[[зэхэхыжын]]
*[[зэхэхын]]
*[[зэхэхуапӏэ]]
*[[зэхэхуэн]]
*[[зэхэхун]]
*[[зэхэхьэжэн]]
*[[зэхэхъукӏын]]
*[[зэхэцӏэлэн]]
*[[зэхэцӏэфтын]]
*[[зэхэцӏыхукӏын]]
*[[зэхэчэтхъэн]]
*[[зэхэшэн]]
*[[зэхэшхыкӏын]]
*[[зэхэшхыхьын]]
*[[зэхэшыпсыхьын]]
*[[зэхэшытӏэн]]
*[[зэхэшыуэн]]
*[[зэхэщэн]]
*[[зэхэщэщэн]]
*[[зэхэщтыхьын]]
*[[зэхэщхьэрыуэн]]
*[[зэхэщыпыкӏын]]
*[[зэхэщыхьын]]
*[[зэхэщӏэ]]
*[[зэхэщӏэн]]
*[[зэхэщӏыкӏ]]
*[[зэхэщӏыкӏыгъуэ]]
*[[зэхэщӏыкӏын]]
*[[зэхэщӏыкӏыншагъэ]]
*[[зэхэщӏыкӏыншэ]]
*[[зэхэщӏыкӏыныгъэ]]
*[[зэхэщӏыхьын]]
*[[зэхэщӏыщӏэн]]
*[[зэхэӏэзэхэпхъуэ]]
*[[зэхэӏуэтэн]]
*[[зэхегъэджэн]]
*[[зэхегъэдзэн]]
*[[зэхегъэдзын]]
*[[зэхегъэкуэн]]
*[[зэхегъэкӏэн]]
*[[зэхегъэкӏутэн]]
*[[зэхегъэлъхьэн]]
*[[зэхегъэпӏытӏэн]]
*[[зэхегъэтхъуэн]]
*[[зэхегъэтӏыхьын]]
*[[зэхегъэубэрэжьэн]]
*[[зэхегъэукӏэн]]
*[[зэхегъэутэн]]
*[[зэхегъэхын]]
*[[зэхегъэхун]]
*[[зэхегъэщӏэн]]
*[[зэхегъэщӏыкӏын]]
*[[зэхын]]
*[[зэхыхьэ]]
*[[зэхыхьэжын]]
*[[зэхыхьэн]]
===зэху===
*[[зэхуаку]]
*[[зэхуаӏэн]]
*[[зэхуэарэзын]]
*[[зэхуэарэзыныгъэ]]
*[[зэхуэбэнэн]]
*[[зэхуэгуэпэн]]
*[[зэхуэгуэшын]]
*[[зэхуэгумэщӏэн]]
*[[зэхуэгурымын]]
*[[зэхуэгуфӏэн]]
*[[зэхуэгушхуэн]]
*[[зэхуэгуӏэн]]
*[[зэхуэгъэбэгъуэн]]
*[[зэхуэгъэгъун]]
*[[зэхуэгъэдэн]]
*[[зэхуэгъэдизын]]
*[[зэхуэгъэзэн]]
*[[зэхуэгъэкӏуэн]]
*[[зэхуэгъэсын]]
*[[зэхуэдэ]]
*[[зэхуэдэн]]
*[[зэхуэдэныгъэ]]
*[[зэхуэдэу]]
*[[зэхуэдизын]]
*[[зэхуэдитӏ]]
*[[зэхуэдитӏу]]
*[[зэхуэдзын]]
*[[зэхуэдзысын]]
*[[зэхуэжэсын]]
*[[зэхуэзапӏэ]]
*[[зэхуэзэн]]
*[[зэхуэзэшын]]
*[[зэхуэкӏуэжын]]
*[[зэхуэкӏуэн]]
*[[зэхуэкъусын]]
*[[зэхуэлъэн]]
*[[зэхуэлъэфэсын]]
*[[зэхуэмахуэ]]
*[[зэхуэмыдэн]]
*[[зэхуэмыдэныгъэ]]
*[[зэхуэмыфӏ-зэфӏэӏуа]]
*[[зэхуэпэбгъэн]]
*[[зэхуэпэжын]]
*[[зэхуэпӏэщӏэн]]
*[[зэхуэс]]
*[[зэхуэсын]]
*[[зэхуэсыпӏэ]]
*[[зэхуэтхэн]]
*[[зэхуэтхьэусыхэн]]
*[[зэхуэтхъусын]]
*[[зэхуэупсэн]]
*[[зэхуэусэн]]
*[[зэхуэфащэу]]
*[[зэхуэфэщэн]]
*[[зэхуэфӏ]]
*[[зэхуэфӏын]]
*[[зэхуэхусын]]
*[[зэхуэхьэсын]]
*[[зэхуэхьын]]
*[[зэхуэхъун]]
*[[зэхуэхъущӏэн]]
*[[зэхуэшэжын]]
*[[зэхуэшэн]]
*[[зэхуэшэсын]]
*[[зэхуэшиин]]
*[[зэхуэщӏэн]]
*[[зэхуэщӏыжын]]
*[[зэхуэщӏын]]
*[[зэхуэӏуэн]]
*[[зэхуэӏуэтэжын]]
*[[зэхуэӏуэтэн]]
*[[зэхуегъэхьын]]
*[[зэхуезэшын]]
*[[зэхуеин]]
*[[зэхуекӏуэн]]
*[[зэхуеплъын]]
*[[зэхуилъын]]
*[[зэхуиӏэн]]
*[[зэхулӏэн]]
*[[зэхурикъун]]
*[[зэхухэтын]]
*[[зэхущытыкӏэ]]
*[[зэхущӏэтхъуэн]]
*[[зэхущӏэуэн]]
===зэхь===
*[[зэхьэзэхуэ]]
*[[зэхьэзэхуэн]]
*[[зэхьэкӏын]]
*[[зэхьэлӏэжын]]
*[[зэхьэлӏэн]]
*[[зэхьфиран]]
===зэхъу===
*[[зэхъуэжэн]]
*[[зэхъуэжын]]
*[[зэхъуэкӏыгъуэ]]
*[[зэхъуэкӏын]]
*[[зэхъуэкӏыныгъэ]]
*[[зэхъуэнын]]
*[[зэхъуэпсэн]]
*[[зэхъузэбз]]
*[[зэхъунзэӏущэу]]
*[[зэхъурджэуэн]]
*[[зэхъуцэцэн]]
===зэцӏ===
*[[зэцӏэджэгъу]]
===зэч===
*[[зэчэнджэщын]]
*[[зэчий]]
*[[зэчыр]]
===зэш===
*[[зэш]]
*[[зэшэзэпӏэу]]
*[[зэшэкӏын]]
*[[зэшэлӏэн]]
*[[зэш-зэбын]]
*[[зэш-зэбынхэр]]
*[[зэш-зэкъуэш]]
*[[зэш-зэхуефэ]]
*[[зэш-зэшыпхъу]]
*[[зэштегъэу]]
*[[зэшхыдэжын]]
*[[зэшхуэзэес]]
*[[зэшыбэ]]
*[[зэшыгъэ]]
*[[зэшыгъуэ]]
*[[зэшын]]
*[[зэшыпхъу]]
*[[зэшыхьэкӏын]]
===зэщ===
*[[зэщхьэщыгъэжын]]
*[[зэщхьэщыгъэкӏын]]
*[[зэщхьэщыгъэкӏуэтын]]
*[[зэщхьэщыгъэувэн]]
*[[зэщхьэщыдзын]]
*[[зэщхьэщыкӏын]]
*[[зэщхьэщыкӏыныгъэ]]
*[[зэщхьэщыкӏуэтын]]
*[[зэщхьэщыувэн]]
*[[зэщхьэщыхын]]
*[[зэщхьэщыхун]]
*[[зэщхьэщыщӏыкӏын]]
*[[зэщхьын]]
*[[зэщхьыркъабзэн]]
*[[зэщхьыркъабзэу]]
*[[зэщыгуэн]]
*[[зэщыгугъын]]
*[[зэщыгуфӏыкӏын]]
*[[зэщыгъэгъуэзэн]]
*[[зэщыгъэзеин]]
*[[зэщыгъэкӏын]]
*[[зэщыгъэкӏуэн]]
*[[зэщыгъэкӏуэтэн]]
*[[зэщыгъэкӏуеин]]
*[[зэщыгъэкъуэн]]
*[[зэщыгъэхьэн]]
*[[зэщыгъэӏеин]]
*[[зэщыгъуэзэн]]
*[[зэщыгъупщэжын]]
*[[зэщыджэн]]
*[[зэщыджэу]]
*[[зэщыдзын]]
*[[зэщызэукӏын]]
*[[зэщыкӏын]]
*[[зэщыкӏуэн]]
*[[зэщыкӏуэтэн]]
*[[зэщыкӏуеин]]
*[[зэщыкъэн]]
*[[зэщыкъуэн]]
*[[зэщыкъу-зэмалъхьэ]]
*[[зэщыкъун]]
*[[зэщымыщ]]
*[[зэщымыщхъу]]
*[[зэщыпкӏыу]]
*[[зэщыплъын]]
*[[зэщысхьын]]
*[[зэщысыкӏын]]
*[[зэщытхъын]]
*[[зэщытхъужын]]
*[[зэщыуэн]]
*[[зэщыуэхъун]]
*[[зэщыужын]]
*[[зэщыукӏытэн]]
*[[зэщыун]]
*[[зэщыхуэн]]
*[[зэщыхуэпыкӏын]]
*[[зэщыхун]]
*[[зэщыхьэн]]
*[[зэщыхъуэн]]
*[[зэщычэн]]
*[[зэщычэу]]
*[[зэщышынэн]]
*[[зэщыщ]]
*[[зэщыщтэн]]
*[[зэщыщхъу]]
*[[зэщыӏеин]]
===зэщӏ===
*[[зэщӏагъщӏэбзэ]]
*[[зэщӏасэ]]
*[[зэщӏэбэгэн]]
*[[зэщӏэбэгын]]
*[[зэщӏэбэтэн]]
*[[зэщӏэбгъэн]]
*[[зэщӏэбзеен]]
*[[зэщӏэблаблэ]]
*[[зэщӏэблэн]]
*[[зэщӏэбууэн]]
*[[зэщӏэбыбэн]]
*[[зэщӏэбыдэн]]
*[[зэщӏэбызджэн]]
*[[зэщӏэвэ-зэщӏэжьэ]]
*[[зэщӏэвэн]]
*[[зэщӏэвууэн]]
*[[зэщӏэгызэн]]
*[[зэщӏэгуоуэн]]
*[[зэщӏэгъэбэтэн]]
*[[зэщӏэгъэблэн]]
*[[зэщӏэгъэбыдэн]]
*[[зэщӏэгъэвэн]]
*[[зэщӏэгъэгъэн]]
*[[зэщӏэгъэдэӏуэн]]
*[[зэщӏэгъэдиен]]
*[[зэщӏэгъэдыхьэшхэн]]
*[[зэщӏэгъэжын]]
*[[зэщӏэгъэкӏэн]]
*[[зэщӏэгъэкъуэн]]
*[[зэщӏэгъэн]]
*[[зэщӏэгъэнэн]]
*[[зэщӏэгъэплъэн]]
*[[зэщӏэгъэстакӏуэ]]
*[[зэщӏэгъэстын]]
*[[зэщӏэгъэсысэн]]
*[[зэщӏэгъэуфӏыцӏэн]]
*[[зэщӏэгъэуӏуэн]]
*[[зэщӏэгъэфиен]]
*[[зэщӏэгъэфын]]
*[[зэщӏэгъэхуэбэжын]]
*[[зэщӏэгъэхъеен]]
*[[зэщӏэгъэщтхьэн]]
*[[зэщӏэгъуэгэн]]
*[[зэщӏэгъуэгъуэн]]
*[[зэщӏэгъуэн]]
*[[зэщӏэдэн]]
*[[зэщӏэдэӏукӏын]]
*[[зэщӏэдиен]]
*[[зэщӏэдыкъэн]]
*[[зэщӏэдымэн]]
*[[зэщӏэдыхьэшхэн]]
*[[зэщӏэдзэн]]
*[[зэщӏэен]]
*[[зэщӏэжэбзыкӏын]]
*[[зэщӏэжьыуэн]]
*[[зэщӏэзджызджэн]]
*[[зэщӏэзууэн]]
*[[зэщӏэкудэн]]
*[[зэщӏэкӏэзызэн]]
*[[зэщӏэкӏэн]]
*[[зэщӏэкӏиен]]
*[[зэщӏэкӏын]]
*[[зэщӏэкӏуэн]]
*[[зэщӏэкӏуэтэн]]
*[[зэщӏэкӏуэтын]]
*[[зэщӏэкъэкъэн]]
*[[зэщӏэкъуэжын]]
*[[зэщӏэкъуэн]]
*[[зэщӏэкъугъэн]]
*[[зэщӏэкъузэн]]
*[[зэщӏэлэжьыкӏын]]
*[[зэщӏэлэн]]
*[[зэщӏэлыдэжын]]
*[[зэщӏэлыдэн]]
*[[зэщӏэлъэщӏэн]]
*[[зэщӏэлъхьэн]]
*[[зэщӏэлъыкӏын]]
*[[зэщӏэлӏэн]]
*[[зэщӏэн]]
*[[зэщӏэнэн]]
*[[зэщӏэнэхуэн]]
*[[зэщӏэнэхукӏын]]
*[[зэщӏэплъэн]]
*[[зэщӏэпсыпсэн]]
*[[зэщӏэпхэн]]
*[[зэщӏэпхъэнкӏэн]]
*[[зэщӏэпцӏэн]]
*[[зэщӏэпщӏэуэн]]
*[[зэщӏэпщӏыпщӏэн]]
*[[зэщӏэпыхьэн]]
*[[зэщӏэпӏиен]]
*[[зэщӏэс]]
*[[зэщӏэсабырэн]]
*[[зэщӏэскъыскъэн]]
*[[зэщӏэсысэн]]
*[[зэщӏэтэджэн]]
*[[зэщӏэту]]
*[[зэщӏэтхъын]]
*[[зэщӏэтхъуэн]]
*[[зэщӏэтхъухьын]]
*[[зэщӏэтын]]
*[[зэщӏэтӏэпӏыкӏын]]
*[[зэщӏэтӏеен]]
*[[зэщӏэтӏысыкӏын]]
*[[зэщӏэубыдэн]]
*[[зэщӏэувэн]]
*[[зэщӏэувыӏэн]]
*[[зэщӏэувыӏыкӏын]]
*[[зэщӏэугъуеен]]
*[[зэщӏэудын]]
*[[зэщӏэузэдэн]]
*[[зэщӏэузэн]]
*[[зэщӏэукӏэн]]
*[[зэщӏэулъиен]]
*[[зэщӏэун]]
*[[зэщӏэупсэн]]
*[[зэщӏэупсэпсэн]]
*[[зэщӏэупсыхьын]]
*[[зэщӏэупщӏа]]
*[[зэщӏэупщӏэн]]
*[[зэщӏэутӏэрэзэн]]
*[[зэщӏэуфэн]]
*[[зэщӏэуфӏыцӏэн]]
*[[зэщӏэущхъуэнтӏэн]]
*[[зэщӏэуӏукӏын]]
*[[зэщӏэфиен]]
*[[зэщӏэфын]]
*[[зэщӏэхын]]
*[[зэщӏэхуэбэжын]]
*[[зэщӏэхуэпэн]]
*[[зэщӏэхун]]
*[[зэщӏэхъеен]]
*[[зэщӏэхъееныгъэ]]
*[[зэщӏэхъуэхъуэн]]
*[[зэщӏэцӏэлэн]]
*[[зэщӏэцӏууэн]]
*[[зэщӏэцӏычэн]]
*[[зэщӏэчын]]
*[[зэщӏэшэсэн]]
*[[зэщӏэшхэн]]
*[[зэщӏэщэн]]
*[[зэщӏэщтэн]]
*[[зэщӏэщтхьэн]]
*[[зэщӏэщымэн]]
*[[зэщӏэщыпэн]]
*[[зэщӏэщыхьын]]
*[[зэщӏэщыщэн]]
*[[зэщӏэщӏэн]]
*[[зэщӏэӏэтэн]]
*[[зэщӏэӏыгъэн]]
*[[зэщӏэӏулӏэн]]
*[[зэщӏэӏущэщэн]]
*[[зэщӏегъэуфэн]]
*[[зэщӏегъэщӏэн]]
*[[зэщӏыгъун]]
*[[зэщӏылӏэн]]
*[[зэщӏыс]]
*[[зэщӏыхьэн]]
*[[зэщӏыщӏэн]]
===зэӏ===
*[[зэӏэбэкӏыжын]]
*[[зэӏэбэкӏын]]
*[[зэӏэдэкъэуэн]]
*[[зэӏэзэжын]]
*[[зэӏэпэгъу]]
*[[зэӏэпщэкӏуэн]]
*[[зэӏэпыкӏыжын]]
*[[зэӏэпыкӏын]]
*[[зэӏэпыхын]]
*[[зэӏэпыхын-зэӏэпылъхьэн]]
*[[зэӏэпышыжын]]
*[[зэӏэпыщӏэгъэкӏын]]
*[[зэӏэпыщӏэкӏын]]
*[[зэӏэщӏэгъэкӏын]]
*[[зэӏэщӏэкӏын]]
*[[зэӏэщӏэлъ]]
*[[зэӏыгъэкӏын]]
*[[зэӏыгъэхьэн]]
*[[зэӏыкӏын]]
*[[зэӏынэн]]
*[[зэӏыпцӏэн]]
*[[зэӏыпщхьэн]]
*[[зэӏыпщӏыкӏын]]
*[[зэӏытхъын]]
*[[зэӏытӏэтӏын]]
*[[зэӏыудын]]
*[[зэӏыхын]]
*[[зэӏыхун]]
*[[зэӏыхьэгъу]]
*[[зэӏыхьэн]]
*[[зэӏыхьлы]]
*[[зэӏышын]]
*[[зэӏыщэтын]]
*[[зэӏыщӏэн]]
===зэӏу===
*[[зэӏуэтэлӏэн]]
*[[зэӏубз]]
*[[зэӏубзэн]]
*[[зэӏугъэжын]]
*[[зэӏугъэзэщӏыкӏын]]
*[[зэӏугъэуэжын]]
*[[зэӏугъэуэн]]
*[[зэӏугъэщӏэн]]
*[[зэӏудзэн]]
*[[зэӏудзын]]
*[[зэӏужын]]
*[[зэӏузэпэщ]]
*[[зэӏузэпэщу]]
*[[зэӏукӏын]]
*[[зэӏукӏуэтын]]
*[[зэӏукъун]]
*[[зэӏулъхьэн]]
*[[зэӏулъын]]
*[[зэӏулӏын]]
*[[зэӏумыбз]]
*[[зэӏумыбзу]]
*[[зэӏунэн]]
*[[зэӏунщӏын]]
*[[зэӏупэфӏэгъун]]
*[[зэӏуплъэн]]
*[[зэӏуплъын]]
*[[зэӏупӏэн]]
*[[зэӏурыбзеен]]
*[[зэӏурыдзэсыкӏын]]
*[[зэӏурыун]]
*[[зэӏууэжын]]
*[[зэӏууэн]]
*[[зэӏухын]]
*[[зэӏущэн]]
*[[зэӏущэщэн]]
*[[зэӏущӏапӏэ]]
*[[зэӏущӏэ]]
*[[зэӏущӏэн]]
==здж==
*[[зджызджын]]
==зе==
*[[зебэ-зетӏэу]]
*[[зебэн]]
*[[зебырфэн]]
*[[зебыршэн]]
*[[зегулӏын]]
*[[зегъэбэжын]]
*[[зегъэбгъунлъэкӏын]]
*[[зегъэбгъунлъэхын]]
*[[зегъэбын]]
*[[зегъэгъэнщӏын]]
*[[зегъэгъуэтын]]
*[[зегъэджэлэн]]
*[[зегъэджэрэзэхын]]
*[[зегъэжэн]]
*[[зегъэжэхын]]
*[[зегъэжьэн]]
*[[зегъэзэгъын]]
*[[зегъэзэкӏын]]
*[[зегъэзын]]
*[[зегъэзыхын]]
*[[зегъэкӏуэн]]
*[[зегъэкӏун]]
*[[зегъэкъун]]
*[[зегъэлэлэхын]]
*[[зегъэлэн]]
*[[зегъэлыгъуэн]]
*[[зегъэлынцӏын]]
*[[зегъэлъагъужын]]
*[[зегъэлъагъун]]
*[[зегъэлъэтэн]]
*[[зегъэлъэтэхын]]
*[[зегъэлъэхъшэхын]]
*[[зегъэлъэщӏын]]
*[[зегъэлъытэн]]
*[[зегъэлӏэлӏэн]]
*[[зегъэплъыхьын]]
*[[зегъэпӏыжын]]
*[[зегъэпӏын]]
*[[зегъэпӏытӏын]]
*[[зегъэсэн]]
*[[зегъэтхын]]
*[[зегъэтхьэлэжын]]
*[[зегъэтхьэлэн]]
*[[зегъэтхьэщӏын]]
*[[зегъэтӏэщӏын]]
*[[зегъэубэрэжьын]]
*[[зегъэубгъун]]
*[[зегъэубыдын]]
*[[зегъэубын]]
*[[зегъэужьыжын]]
*[[зегъэужьын]]
*[[зегъэузэщӏын]]
*[[зегъэукӏыжын]]
*[[зегъэукӏын]]
*[[зегъэукӏуриен]]
*[[зегъэукӏуриехын]]
*[[зегъэукъуэдиин]]
*[[зегъэумысыжын]]
*[[зегъэумысын]]
*[[зегъэун]]
*[[зегъэупсын]]
*[[зегъэупцӏэнын]]
*[[зегъэутэжын]]
*[[зегъэутэкӏын]]
*[[зегъэутэн]]
*[[зегъэутӏэсхъын]]
*[[зегъэутӏыпщын]]
*[[зегъэуфэбгъун]]
*[[зегъэуфэнщӏын]]
*[[зегъэухын]]
*[[зегъэухуэн]]
*[[зегъэуцӏэпӏыжын]]
*[[зегъэуцӏэпӏын]]
*[[зегъэущэхужын]]
*[[зегъэущэхун]]
*[[зегъэущхьэкӏун]]
*[[зегъэущыгун]]
*[[зегъэфэхъуэкӏын]]
*[[зегъэфэхъуэхын]]
*[[зегъэфытхъэжын]]
*[[зегъэфытхъэн]]
*[[зегъэфыщӏыжын]]
*[[зегъэфыщӏын]]
*[[зегъэхуэхын]]
*[[зегъэхутылӏэн]]
*[[зегъэхьыжын]]
*[[зегъэхьын]]
*[[зегъэхъуэжын]]
*[[зегъэхъунщӏэн]]
*[[зегъэцӏыхужын]]
*[[зегъэцӏыхун]]
*[[зегъэчэтхъэжын]]
*[[зегъэчэтхъэн]]
*[[зегъэшэжын]]
*[[зегъэшэн]]
*[[зегъэшхын]]
*[[зегъэшхыхьыжын]]
*[[зегъэшын]]
*[[зегъэщэтэкӏын]]
*[[зегъэщэтэхын]]
*[[зегъэщхьын]]
*[[зегъэщын]]
*[[зегъэщӏэжын]]
*[[зегъэщӏэн]]
*[[зегъэщӏылӏэн]]
*[[зегъэщӏын]]
*[[зегъэӏэтын]]
*[[зегъэӏубын]]
*[[зеджэдэн]]
*[[зеджэлэн]]
*[[зедзэкӏын]]
*[[зедзэн]]
*[[зедзылӏэн]]
*[[зедзын]]
*[[зедзыхын]]
*[[зежэн]]
*[[зеиншагъэ]]
*[[зеиншафэ]]
*[[зеиншэ]]
*[[зей]]
*[[зейнэпцӏ]]
*[[зекӏэнтӏэн]]
*[[зекӏэпхын]]
*[[зекӏуагъащӏэ]]
*[[зекӏуапӏэ]]
*[[зекӏуапӏей]]
*[[зекӏуэ]]
*[[зекӏуэкӏэ]]
*[[зекӏуэкӏей]]
*[[зекӏуэлӏ]]
*[[зекӏуэн]]
*[[зекӏуэтхьэ]]
*[[зекӏуэш]]
*[[зекӏунтӏриен]]
*[[зекъузылӏэн]]
*[[зелъэсэн]]
*[[зелъэтэн]]
*[[зелъэфэн]]
*[[зелъытын]]
*[[зеплъэн]]
*[[зепхъуэтэкӏын]]
*[[зепщыпщэн]]
*[[зепщытын]]
*[[зетын]]
*[[зеуэлэн]]
*[[зеуэн]]
*[[зеубгъуэкӏын]]
*[[зеудэкӏын]]
*[[зеудыгъулӏэн]]
*[[зеукӏунтӏриен]]
*[[зеукӏуриен]]
*[[зеупсеин]]
*[[зеущхьэсын]]
*[[зехуэн]]
*[[зехьэкӏэ]]
*[[зехьэкӏын]]
*[[зехьэлӏэн]]
*[[зехьэн]]
*[[зехьэней]]
*[[зехьэпӏэ]]
*[[зецӏэнлъэн]]
*[[зешэкӏын]]
*[[зешэн]]
*[[зешиехын]]
*[[зешыхьэкӏын]]
*[[зещэтэн]]
*[[зещӏэкӏын]]
*[[зещӏэн]]
*[[зеӏуэнтӏэкӏын]]
*[[зеӏубэхын]]
*[[зеӏубылӏэн]]
==зи==
*[[зи]]
*[[зигуэшэн]]
*[[зигъэбзэхэн]]
*[[зигъэбзэхыкӏын]]
*[[зигъэбылъэн]]
*[[зигъэбылъын]]
*[[зигъэзэгъэн]]
*[[зигъэзыжу]]
*[[зигъэлӏыхьын]]
*[[зигъэмызыжу]]
*[[зигъэнэн]]
*[[зигъэпщкӏуэн]]
*[[зигъэукӏуриен]]
*[[зигъэукӏуриикӏын]]
*[[зигъэфэхъуэн]]
*[[зигъэфэхъун]]
*[[зигъэхуэн]]
*[[зигъэщэтэн]]
*[[зигъэщэтын]]
*[[зигъэщын]]
*[[зигъэщӏеикӏын]]
*[[зигъэӏэн]]
*[[зидзэжын]]
*[[зидзэн]]
*[[зидзын]]
*[[зиетӏанэ]]
*[[зикӏ]]
*[[зикъухьын]]
*[[зилъэфыхьын]]
*[[зилъхьэн]]
*[[зилӏэун]]
*[[зилӏобэхъун]]
*[[зимычэзу]]
*[[зимыщӏэжу]]
*[[зимыӏуэху]]
*[[зинэ]]
*[[зинэрылъху]]
*[[зинэщӏакӏуэ]]
*[[зипэщэ]]
*[[зипхъэн]]
*[[зипхъыхьын]]
*[[зисэн]]
*[[зитхъыкӏыжын]]
*[[зитхъужын]]
*[[зитхъухьын]]
*[[зитӏэн]]
*[[зиубгъуэн]]
*[[зиудыгъуэн]]
*[[зиукъуэдиен]]
*[[зиунагъуэ]]
*[[зиунагъуэрэ]]
*[[зиунэрэ]]
*[[зиупцӏэн]]
*[[зиусхьэн]]
*[[зихъу-зибжьу]]
*[[зихъу-зилъу]]
*[[зичыгъуей]]
*[[зичын]]
*[[зишиен]]
*[[зишиикӏын]]
*[[зищыпэ]]
*[[зищӏысыр]]
*[[зищӏыхьын]]
*[[зиӏэтыкӏын]]
*[[зиӏэтын]]
*[[зиӏуантӏэ-зишантӏэу]]
*[[зиӏуэнтӏыхьын]]
*[[зиӏуэтыхьын]]
*[[зиӏубэн]]
*[[зиӏу-зищӏу]]
==зн==
*[[знак]]
==зо==
*[[зоолог]]
*[[зоологие]]
*[[зоопарк]]
*[[зоотехник]]
==зр==
*[[зрегъэтӏэн]]
*[[зрегъэудын]]
*[[зрегъэхын]]
*[[зрегъэхьэкӏын]]
*[[зрегъэхьэлӏэн]]
*[[зрегъэхьэхын]]
*[[зрихьыжын]]
==зу==
*[[зу]]
*[[зуун]]
==зы==
*[[зы]]
*[[зы=]]
===зыб===
*[[зыбгрыгъэлъын]]
*[[зыбгрылъхьэн]]
*[[зыбгрыхын]]
*[[зыбгъэдэгъэгъуэлъхьэн]]
*[[зыбгъэдэгъэкӏын]]
*[[зыбгъэдэгъэкӏуэтэн]]
*[[зыбгъэдэгъэкӏуэтын]]
*[[зыбгъэдэгъэсын]]
*[[зыбгъэдэгъэтын]]
*[[зыбгъэдэгъэтӏысхьэн]]
*[[зыбгъэдэгъэувэн]]
*[[зыбгъэдэгъэукӏуриен]]
*[[зыбгъэдэгъэукӏуриикӏын]]
*[[зыбгъэдэгъэхуэн]]
*[[зыбгъэдэгъэхьэн]]
*[[зыбгъэдэдзэн]]
*[[зыбгъэдэдзын]]
*[[зыбгъэдэлъэфэн]]
*[[зыбгъэдэлъхьэн]]
*[[зыбгъэдэхын]]
*[[зыбгъэдэхун]]
*[[зыбгъэдэшэжын]]
*[[зыбгъэдэшэн]]
*[[зыбгъупщӏ]]
*[[зыбгъупщӏрэ]]
*[[зыбгъурыгъэгъуэлъхьэн]]
*[[зыбгъурыгъэкӏын]]
*[[зыбгъурыгъэлъэдэн]]
*[[зыбгъурыгъэсын]]
*[[зыбгъурыгъэтын]]
*[[зыбгъурыгъэтӏысхьэн]]
*[[зыбгъурыгъэувэн]]
*[[зыбгъурыгъэщэтэн]]
*[[зыбгъурылъэфэн]]
*[[зыбгъурылъхьэн]]
*[[зыбгъурышэн]]
*[[зыбжанэ]]
*[[зыбжанэрэ]]
*[[зыбжыжын]]
*[[зыбжын]]
*[[зыбзыжын]]
*[[зыбзыщӏын]]
*[[зыблэн]]
*[[зыблегъэхын]]
===зыгу===
*[[зыгуэгъэкӏыжын]]
*[[зыгуэгъэлъын]]
*[[зыгуэгъэтын]]
*[[зыгуэгъэувэн]]
*[[зыгуэгъэхьэн]]
*[[зыгуэдзэн]]
*[[зыгуэлъхьэн]]
*[[зыгуэр]]
*[[зыгуэркӏэ]]
*[[зыгуэру]]
*[[зыгуэрурэ]]
*[[зыгуэхын]]
*[[зыгуэшэн]]
*[[зыгуэшын]]
*[[зыгуэӏун]]
*[[зыгурыгъэӏуэн]]
===зыгъ===
*[[зыгъазэ]]
*[[зыгъэ]]
*[[зыгъэадакъэхъун]]
*[[зыгъэакъылыншэн]]
*[[зыгъэакъылыфӏэн]]
*[[зыгъэахъырзэманын]]
*[[зыгъэбэгын]]
*[[зыгъэбэлэбэнэн]]
*[[зыгъэбэлыхьын]]
*[[зыгъэбэшэчын]]
*[[зыгъэбэяун]]
*[[зыгъэбгъэкъын]]
*[[зыгъэбгъунлъэн]]
*[[зыгъэбелэмбешэмын]]
*[[зыгъэбжьыгуэн]]
*[[зыгъэбжьын]]
*[[зыгъэбжьыфӏэн]]
*[[зыгъэбзэгурэфын]]
*[[зыгъэбзэхын]]
*[[зыгъэбыбын]]
*[[зыгъэбыдэн]]
*[[зыгъэбыхъун]]
*[[зыгъэгубзыгъэн]]
*[[зыгъэгувэн]]
*[[зыгъэгукъыдэмыжын]]
*[[зыгъэгумэщӏэн]]
*[[зыгъэгурыкъын]]
*[[зыгъэгусэ]]
*[[зыгъэгусэн]]
*[[зыгъэгушхуэн]]
*[[зыгъэгущэбэн]]
*[[зыгъэгъущыжын]]
*[[зыгъэгъущын]]
*[[зыгъэдадэкъуапэн]]
*[[зыгъэдадэн]]
*[[зыгъэдадиин]]
*[[зыгъэдэхэн]]
*[[зыгъэделэн]]
*[[зыгъэделэӏуделэфэн]]
*[[зыгъэджэлэн]]
*[[зыгъэджэрэзын]]
*[[зыгъэерыщын]]
*[[зыгъэжанын]]
*[[зыгъэжей]]
*[[зыгъэжьэжьэн]]
*[[зыгъэжьэн]]
*[[зыгъэзапӏэ]]
*[[зыгъэзэгъуэ]]
*[[зыгъэзэж]]
*[[зыгъэзэкӏуэжын]]
*[[зыгъэзэн]]
*[[зыгъэзэхуэн]]
*[[зыгъэзыжын]]
*[[зыгъэинын]]
*[[зыгъэкӏэрэхъуэн]]
*[[зыгъэкӏэщӏын]]
*[[зыгъэкӏыхьлӏыхьын]]
*[[зыгъэкӏуэдыжын]]
*[[зыгъэкъаруун]]
*[[зыгъэкъарууншэн]]
*[[зыгъэкъарууфӏэн]]
*[[зыгъэкъэбзэжын]]
*[[зыгъэкъэбзэн]]
*[[зыгъэкъиинын]]
*[[зыгъэкъын]]
*[[зыгъэкъуэншэжын]]
*[[зыгъэкъуэншэн]]
*[[зыгъэлъагъуэ]]
*[[зыгъэлъэбэкъуэхъун]]
*[[зыгъэлъэгъуэн]]
*[[зыгъэлъэпӏэн]]
*[[зыгъэлъэрызехьэн]]
*[[зыгъэлъэрымыхьын]]
*[[зыгъэлъэхъшэн]]
*[[зыгъэлъэщын]]
*[[зыгъэлӏэжын]]
*[[зыгъэлӏэн]]
*[[зыгъэлӏын]]
*[[зыгъэлӏыфӏын]]
*[[зыгъэлӏыхъужьын]]
*[[зыгъэлӏыхъулӏыбжьын]]
*[[зыгъэлӏыхъун]]
*[[зыгъэмэжэлӏэн]]
*[[зыгъэмэхын]]
*[[зыгъэмысэн]]
*[[зыгъэнэжэгужэн]]
*[[зыгъэнэмысыфӏэн]]
*[[зыгъэнэтӏэкъын]]
*[[зыгъэнэхъыжьын]]
*[[зыгъэнэхъыщӏэн]]
*[[зыгъэнэщхъеин]]
*[[зыгъэнэӏуэн]]
*[[зыгъэнщӏын]]
*[[зыгъэнысащӏэн]]
*[[зыгъэпэгэн]]
*[[зыгъэпсэху]]
*[[зыгъэпсэхуакӏуэ]]
*[[зыгъэпсэхугъуэ]]
*[[зыгъэпсэхукӏэ]]
*[[зыгъэпсэхун]]
*[[зыгъэпсэхупӏэ]]
*[[зыгъэпскӏакӏуэ]]
*[[зыгъэпскӏыгъуэ]]
*[[зыгъэпскӏын]]
*[[зыгъэпскӏыпӏэ]]
*[[зыгъэпсчэуӏун]]
*[[зыгъэпсын]]
*[[зыгъэпудыжын]]
*[[зыгъэпудын]]
*[[зыгъэпхъэшэн]]
*[[зыгъэпщкӏужын]]
*[[зыгъэпщкӏун]]
*[[зыгъэпщкӏупӏэ]]
*[[зыгъэпщылӏ]]
*[[зыгъэпщын]]
*[[зыгъэпӏиин]]
*[[зыгъэпӏыщӏэн]]
*[[зыгъэсабиин]]
*[[зыгъэсабырыжын]]
*[[зыгъэсабырын]]
*[[зыгъэсабырыфэн]]
*[[зыгъэсэн]]
*[[зыгъэсымэджэн]]
*[[зыгъэсысын]]
*[[зыгъэткӏиин]]
*[[зыгъэткӏыбжьын]]
*[[зыгъэтутын]]
*[[зыгъэтхьэмадэкъуапэн]]
*[[зыгъэтхьэмадэн]]
*[[зыгъэтхьэмыщкӏэн]]
*[[зыгъэтхьэмыщкӏэфэн]]
*[[зыгъэтхьэпэхун]]
*[[зыгъэтхъэжын]]
*[[зыгъэтхъэн]]
*[[зыгъэтыншыжын]]
*[[зыгъэтыншын]]
*[[зыгъэтӏэтӏэжын]]
*[[зыгъэтӏэтӏэн]]
*[[зыгъэтӏеин]]
*[[зыгъэуэрдэн]]
*[[зыгъэубэлэцын]]
*[[зыгъэублэрэкӏын]]
*[[зыгъэублэрэкъын]]
*[[зыгъэукӏэрэпщын]]
*[[зыгъэукӏытэхын]]
*[[зыгъэукӏуриижын]]
*[[зыгъэукӏуриин]]
*[[зыгъэукъуеин]]
*[[зыгъэумэзэхын]]
*[[зыгъэунэхужын]]
*[[зыгъэунэхъужын]]
*[[зыгъэуфэфэн]]
*[[зыгъэфэрыщӏын]]
*[[зыгъэфызыфӏын]]
*[[зыгъэфӏэн]]
*[[зыгъэфӏэӏун]]
*[[зыгъэфӏын]]
*[[зыгъэхабзэмыщӏэн]]
*[[зыгъэхамэгухамащхьэн]]
*[[зыгъэхэмэн]]
*[[зыгъэхеин]]
*[[зыгъэхуабжьын]]
*[[зыгъэхуэбэжын]]
*[[зыгъэхуэбэн]]
*[[зыгъэхуэмын]]
*[[зыгъэхьэзырын]]
*[[зыгъэхьэлъэн]]
*[[зыгъэхьэщӏэн]]
*[[зыгъэхъеин]]
*[[зыгъэхъыжьэн]]
*[[зыгъэхъуэрыбзэн]]
*[[зыгъэхъужын]]
*[[зыгъэхъун]]
*[[зыгъэхъун-зыгъэбжьын]]
*[[зыгъэцыджын]]
*[[зыгъэцӏыкӏун]]
*[[зыгъэшкӏэ]]
*[[зыгъэшууеин]]
*[[зыгъэшын]]
*[[зыгъэщэджэщэн]]
*[[зыгъэщэныфӏэн]]
*[[зыгъэщхьэмышэн]]
*[[зыгъэщхъын]]
*[[зыгъэщӏэгъуэн]]
*[[зыгъэщӏэлэн]]
*[[зыгъэщӏэрэщӏэн]]
*[[зыгъэщӏеин]]
*[[зыгъэщӏыкӏэфӏэн]]
*[[зыгъэщӏыкӏеин]]
*[[зыгъэщӏыӏэн]]
*[[зыгъэщӏыӏэтыӏэн]]
*[[зыгъэябгэн]]
*[[зыгъэӏэзэн]]
*[[зыгъэӏэпэпцӏиин]]
*[[зыгъэӏэсэн]]
*[[зыгъэӏэуэлъэуэн]]
*[[зыгъэӏыхьшыхьын]]
*[[зыгъэӏукӏейщӏыкӏеин]]
*[[зыгъэӏумпӏеин]]
*[[зыгъэӏун]]
*[[зыгъэӏущын]]
===зыд===
*[[зыдэгуэн]]
*[[зыдэгуэшэн]]
*[[зыдэгъэбжьэхъуэн]]
*[[зыдэгъэбзэхэн]]
*[[зыдэгъэбзэхыкӏын]]
*[[зыдэгъэгуэшэн]]
*[[зыдэгъэжэхын]]
*[[зыдэгъэжын]]
*[[зыдэгъэзэн]]
*[[зыдэгъэзэрыхьын]]
*[[зыдэгъэзыхьын]]
*[[зыдэгъэлэжьэн]]
*[[зыдэгъэплъеин]]
*[[зыдэгъэплъырын]]
*[[зыдэгъэпсэун]]
*[[зыдэгъэпшэхъуэн]]
*[[зыдэгъэпшэхъукӏын]]
*[[зыдэгъэпщкӏуэн]]
*[[зыдэгъэтӏысын]]
*[[зыдэгъэукӏуриен]]
*[[зыдэгъэфэхъуэн]]
*[[зыдэгъэхуэн]]
*[[зыдэгъэхъун]]
*[[зыдэгъэшэсын]]
*[[зыдэгъэшын]]
*[[зыдэгъэщэтэн]]
*[[зыдэгъэщӏыгъун]]
*[[зыдэгъэӏэпыкъун]]
*[[зыдэгъуэжын]]
*[[зыдэгъуэн]]
*[[зыдэдзэн]]
*[[зыдэдзеин]]
*[[зыдэдзын]]
*[[зыдэдзыхын]]
*[[зыдэкъузэн]]
*[[зыдэлъагъужын]]
*[[зыдэлъхьэн]]
*[[зыдэудыгъуэн]]
*[[зыдэукӏэн]]
*[[зыдэхын]]
*[[зыдэхузэн]]
*[[зыдэхьеин]]
*[[зыдэхьын]]
*[[зыдэшэн]]
*[[зыдэшиикӏын]]
*[[зыдэщтэн]]
*[[зыдэщӏэжын]]
*[[зыдэщӏыгъун]]
*[[зыдэщӏын]]
*[[зыдэӏэтеин]]
*[[зыдэӏун]]
*[[зыдегъэкӏун]]
*[[зыдегъэхьэхын]]
*[[зыдегъэшэхын]]
*[[зыделъэфэжьэн]]
*[[зыдехьэхын]]
*[[зыдешэжьэн]]
*[[зыдыхуэщӏын]]
*[[зыдыщӏэлъэфэн]]
*[[зыдыщӏэлъэфын]]
===зыдз===
*[[зыдзын]]
===зыж===
*[[зыжэщ]]
*[[зыжэщрей]]
===зыжь===
*[[зыжьэдэгъэжыхьын]]
*[[зыжьэдэгъэлъэдэн]]
*[[зыжьэдэгъэлъын]]
*[[зыжьэдэгъэпщкӏуэн]]
*[[зыжьэдэгъэткӏуэн]]
*[[зыжьэдэгъэткӏухьын]]
*[[зыжьэдэгъэтын]]
*[[зыжьэдэгъэтӏысхьэн]]
*[[зыжьэдэдзэн]]
*[[зыжьэдэкуэн]]
*[[зыжьэдэкӏэн]]
*[[зыжьэдэкӏутэн]]
*[[зыжьэдэлъэфэжын]]
*[[зыжьэдэлъэфэн]]
*[[зыжьэдэлъхьэн]]
*[[зыжьэдэшэн]]
*[[зыжьэдэӏун]]
*[[зыжьэу]]
*[[зыжьэхэгъэуэн]]
*[[зыжьэхэгъэукӏуриен]]
*[[зыжьэхэгъэхуэн]]
*[[зыжьэхэгъэхьэн]]
*[[зыжьэхэгъэщӏэн]]
*[[зыжьэхэдзэн]]
*[[зыжьэхэубгъуэн]]
===зыз===
*[[зызаулрэ]]
*[[зызэблэхъун]]
*[[зызэгуэтхъыжын]]
*[[зызэгъэдзэкӏын]]
*[[зызэгъэлъэн]]
*[[зызэгъэпэщын]]
*[[зызэдзэкӏын]]
*[[зызэдзын]]
*[[зызэкӏэрыкъузэн]]
*[[зызэкӏэрыукӏэн]]
*[[зызэкӏэщӏэшын]]
*[[зызэкӏэщӏихужын]]
*[[зызэкӏуэцӏыгъэнэн]]
*[[зызэкӏуэцӏыгъэпщхьэн]]
*[[зызэкӏуэцӏыхын]]
*[[зызэкъуэхын]]
*[[зызэкъузылӏэн]]
*[[зызэлъыӏухын]]
*[[зызэпэгъэзэн]]
*[[зызэпэплъыхьыжын]]
*[[зызэпэщӏэсэн]]
*[[зызэпкърегъэчын]]
*[[зызэпщытын]]
*[[зызэпщӏэхэдзэн]]
*[[зызэпылъэщӏыхьыжын]]
*[[зызэпылъэщӏыхьын]]
*[[зызэпылъхьэн]]
*[[зызэпыщӏэн]]
*[[зызэпыӏудзын]]
*[[зызэрыгъэпщхьэн]]
*[[зызэтеубыдэжын]]
*[[зызэтеубыдэн]]
*[[зызэтеуӏэфӏэжын]]
*[[зызэтеуӏэфӏэн]]
*[[зызэтешэщӏэн]]
*[[зызэтеӏэжьэн]]
*[[зызэтеӏыгъэн]]
*[[зызэупсеин]]
*[[зызэфӏэгъэлэлын]]
*[[зызэфӏэгъэпкӏэн]]
*[[зызэфӏэгъэпщхьэн]]
*[[зызэфӏэлъхьэн]]
*[[зызэфӏэхын]]
*[[зызэфӏэшын]]
*[[зызэхэуфэн]]
*[[зызэхэцӏэлэжын]]
*[[зызэхуэшэн]]
*[[зызэхуэщӏын]]
*[[зызэхуитӏэн]]
*[[зызэхъуэкӏын]]
*[[зызэшэкӏын]]
*[[зызэщыгъэпщкӏун]]
*[[зызэщыдзеин]]
*[[зызэщыхуэпыкӏын]]
*[[зызэщыхъумэжын]]
*[[зызэщыхъумэн]]
*[[зызэщӏэкъуэжын]]
*[[зызэщӏэкъуэн]]
*[[зызэщӏэкъузэн]]
*[[зызэщӏэпхэн]]
*[[зызэщӏэужьэн]]
*[[зызэщӏэузэдэн]]
*[[зызэщӏэукӏэжын]]
*[[зызэщӏэупсэн]]
*[[зызэщӏэупщӏэн]]
*[[зызэщӏэуфэн]]
*[[зызэщӏэӏэтэн]]
*[[зызэщӏегъэчын]]
*[[зызэщӏихужын]]
*[[зызэщӏыгъун]]
*[[зызэӏубзын]]
*[[зызыщӏэгъэгъущхьэжын]]
*[[зызыщӏэгъэгъущхьэн]]
*[[зызыӏэпегъэшэн]]
===зыку===
*[[зыкудэн]]
===зыкӏ===
*[[зыкӏэ]]
*[[зыкӏэлъедзыхын]]
*[[зыкӏэлъидзэн]]
*[[зыкӏэлъыгъэжэн]]
*[[зыкӏэлъыгъэкӏуэн]]
*[[зыкӏэлъыгъэплъын]]
*[[зыкӏэлъыплъыжын]]
*[[зыкӏэлъыхэдзэн]]
*[[зыкӏэлъыхуэщӏыжын]]
*[[зыкӏэлъыщӏэгъэхьэн]]
*[[зыкӏэлъыӏэбэжын]]
*[[зыкӏэрыгъэкӏын]]
*[[зыкӏэрыгъэкӏуэдэн]]
*[[зыкӏэрыгъэкӏуэдэн]]
*[[зыкӏэрыгъэкъэбзыкӏын]]
*[[зыкӏэрыгъэлъэлъын]]
*[[зыкӏэрыгъэлъын]]
*[[зыкӏэрыгъэлӏыхьын]]
*[[зыкӏэрыгъэукӏуриен]]
*[[зыкӏэрыгъэхун]]
*[[зыкӏэрыгъэщэтын]]
*[[зыкӏэрыгъэщэщын]]
*[[зыкӏэрыгъэщтын]]
*[[зыкӏэрыгъэщӏэн]]
*[[зыкӏэрыдзэн]]
*[[зыкӏэрыдзыжын]]
*[[зыкӏэрыдзын]]
*[[зыкӏэрыкухьын]]
*[[зыкӏэрыкъузэн]]
*[[зыкӏэрылъэщӏыкӏын]]
*[[зыкӏэрылъхьэн]]
*[[зыкӏэрыпхъэн]]
*[[зыкӏэрыубгъуэн]]
*[[зыкӏэрыудыгъуэн]]
*[[зыкӏэрыукӏэн]]
*[[зыкӏэрыупсеен]]
*[[зыкӏэрыупӏэн]]
*[[зыкӏэрыутхыпщӏыкӏын]]
*[[зыкӏэрыхын]]
*[[зыкӏэрыхун]]
*[[зыкӏэрыцӏэлъын]]
*[[зыкӏэрычын]]
*[[зыкӏэрышытӏэн]]
*[[зыкӏэрыщӏэн]]
*[[зыкӏэрыӏубэн]]
*[[зыкӏэрыӏун]]
*[[зыкӏэщӏэгъэхун]]
*[[зыкӏэщӏэгъэхьэн]]
*[[зыкӏэщӏэгъэщэтын]]
*[[зыкӏэщӏэгъэӏукӏын]]
*[[зыкӏэщӏэупщӏэн]]
*[[зыкӏэщӏэутӏыпщыкӏын]]
*[[зыкӏзыщхьэ]]
*[[зыкӏи]]
===зыкӏу===
*[[зыкӏуэцӏыгъэджэрэзэн]]
*[[зыкӏуэцӏыгъэпщкӏуэн]]
*[[зыкӏуэцӏыкуэн]]
*[[зыкӏуэцӏыкудэн]]
*[[зыкӏуэцӏышыхьын]]
===зыкъ===
*[[зыкъэгъэжьын]]
*[[зыкъэгъэзэн]]
*[[зыкъэгъэкӏэрэхъуэжын]]
*[[зыкъэгъэкӏэрэхъуэн]]
*[[зыкъэгъэлъэгъуэн]]
*[[зыкъэгъэмэхын]]
*[[зыкъэгъэнэн]]
*[[зыкъэгъэпцӏэжын]]
*[[зыкъэгъэхуабжьын]]
*[[зыкъэгъэхъеин]]
*[[зыкъэгъэщӏыӏэн]]
*[[зыкъэгъуэтыжын]]
*[[зыкъэплъыхьын]]
*[[зыкъэпхъуэтэн]]
*[[зыкъэтын]]
*[[зыкъэтӏэтэн]]
*[[зыкъэужьыжын]]
*[[зыкъэужьын]]
*[[зыкъэумысын]]
*[[зыкъэуфэн]]
*[[зыкъэуфыхьын]]
*[[зыкъэуфӏыцӏын]]
*[[зыкъэухъуреихьын]]
*[[зыкъэхухьын]]
*[[зыкъэцӏыхужын]]
*[[зыкъэшэщӏын]]
*[[зыкъэшиин]]
*[[зыкъэщэхужын]]
*[[зыкъэщӏэжын]]
*[[зыкъэӏэбэрэбыхьын]]
*[[зыкъэӏэтыжын]]
*[[зыкъэӏэтын]]
*[[зыкъэӏуэтэжын]]
*[[зыкъегъэгъэпцӏэн]]
*[[зыкъегъэгъуэтын]]
*[[зыкъегъэзэкӏын]]
*[[зыкъегъэкӏэрэхъуэкӏын]]
*[[зыкъегъэлэлэхын]]
*[[зыкъегъэлын]]
*[[зыкъегъэлъагъун]]
*[[зыкъегъэлъэтэхын]]
*[[зыкъегъэлъэхъшэхын]]
*[[зыкъегъэнэнэхын]]
*[[зыкъегъэумысын]]
*[[зыкъегъэутӏыпщын]]
*[[зыкъегъэфыщӏын]]
*[[зыкъегъэцӏыхужын]]
*[[зыкъегъэцӏыхун]]
*[[зыкъегъэшын]]
*[[зыкъегъэщэтэхын]]
*[[зыкъегъэщӏэжын]]
*[[зыкъегъэщӏэн]]
*[[зыкъегъэӏэтын]]
*[[зыкъедзын]]
*[[зыкъедзыхыжын]]
*[[зыкъедзыхын]]
*[[зыкъелъэфэжьэн]]
*[[зыкъемыгъэлын]]
*[[зыкъетхъужьэн]]
*[[зыкъешэкӏын]]
*[[зыкъешиехын]]
*[[зыкъешыхьэкӏын]]
*[[зыкъеӏуэнтӏэкӏын]]
*[[зыкъигъэжын]]
*[[зыкъизых]]
*[[зыкъисэн]]
*[[зыкъитӏэн]]
*[[зыкъихын]]
*[[зыкъичын]]
*[[зыкъишэжын]]
*[[зыкъишиикӏын]]
*[[зыкъишын]]
*[[зыкъиӏэтыкӏын]]
*[[зыкъом]]
*[[зыкъомрэ]]
*[[зыкъомыфӏ]]
*[[зыкърегъэтӏэн]]
*[[зыкърегъэхьэлӏэн]]
*[[зыкъыгуэгъэщхьэхукӏын]]
*[[зыкъыдэгъэжын]]
*[[зыкъыдэгъэнэн]]
*[[зыкъыдэгъэуеин]]
*[[зыкъыдэгъэхуэн]]
*[[зыкъыдэхьеижын]]
*[[зыкъыдэшиикӏын]]
*[[зыкъыдэщӏын]]
*[[зыкъыдэӏэтеижын]]
*[[зыкъызэгъэпэщын]]
*[[зыкъызэдэӏэтын]]
*[[зыкъызэкӏуэцӏыхын]]
*[[зыкъызэкъуэпхъуэтыкӏын]]
*[[зыкъызэкъуэпхъуэтын]]
*[[зыкъызэкъуэхын]]
*[[зыкъызэтегъэнэн]]
*[[зыкъызэхьэкӏын]]
*[[зыкъызэщӏэгъэплъэн]]
*[[зыкъызэщӏэужьэн]]
*[[зыкъызэщӏэуфэн]]
*[[зыкъызэщӏэуфӏыцӏэн]]
*[[зыкъызэщӏэчын]]
*[[зыкъызэщӏэщӏэн]]
*[[зыкъызэщӏэӏэтэн]]
*[[зыкъызэӏухын]]
*[[зыкъызыфӏэщӏыжын]]
*[[зыкъыкӏэрыгъэхун]]
*[[зыкъыкӏэрытӏэтыкӏын]]
*[[зыкъыкӏэрыщӏэн]]
*[[зыкъыкъуэгъэщын]]
*[[зыкъыкъуэшиикӏын]]
*[[зыкъыпэщӏэсэн]]
*[[зыкъыпегъэхын]]
*[[зыкъыпегъэхын]]
*[[зыкъыпыгъэхун]]
*[[зыкъыпыӏугъэзыкӏын]]
*[[зыкъытегъэхуэн]]
*[[зыкъытечыжын]]
*[[зыкъытеӏэтыкӏын]]
*[[зыкъыфӏэгъэщӏыжын]]
*[[зыкъыфӏэгъэщӏын]]
*[[зыкъыфӏэщӏыжын]]
*[[зыкъыфӏэщӏыжыныгъэ]]
*[[зыкъыхэгъэщхьэхукӏын]]
*[[зыкъыхэгъэщын]]
*[[зыкъыхэшиикӏын]]
*[[зыкъыхэӏэтыкӏын]]
*[[зыкъыщыхъужын]]
*[[зыкъыщыщӏегъэдзын]]
*[[зыкъыщӏэгъэхуэн]]
*[[зыкъыщӏэгъэщыжын]]
*[[зыкъыщӏэгъэщын]]
*[[зыкъыщӏегъэхын]]
*[[зыкъыӏэпыщӏэгъэкӏын]]
*[[зыкъыӏэпыщӏэудын]]
*[[зыкъыӏэрыгъэхьэн]]
*[[зыкъыӏэщӏэгъэкӏыжын]]
*[[зыкъыӏэщӏэгъэкӏын]]
*[[зыкъыӏэщӏэудын]]
===зыкъу===
*[[зыкъуэгъэукӏуриен]]
*[[зыкъуэгъэщын]]
*[[зыкъуэдзапӏэ]]
*[[зыкъуэдзэн]]
*[[зыкъуэмылӏыкӏын]]
*[[зыкъуэудыгъуэн]]
*[[зыкъуэупщӏэн]]
*[[зыкъуэущэхуэн]]
*[[зыкъуэшиикӏын]]
*[[зыкъузын]]
*[[зыкъутэжын]]
===зыл===
*[[зылэн]]
*[[зылыгъуэжын]]
===зылъ===
*[[зылъагъужын]]
*[[зылъэгъэӏэсын]]
*[[зылъэ-зылъэурэ]]
*[[зылъэкӏ]]
*[[зылъэщӏэгъэхьэн]]
*[[зылъэщӏын]]
*[[зылъегъэтэн]]
*[[зылъыгъагъын]]
*[[зылъыгъэпкӏын]]
*[[зылъыгъэсын]]
*[[зылъыгъэхун]]
*[[зылъыгъэщэтын]]
*[[зылъыдзын]]
*[[зылъыкъуэн]]
*[[зылъыпыӏун]]
*[[зылъытэжын]]
*[[зылъытэн]]
*[[зылъытхъын]]
*[[зылъытӏэгъэн]]
*[[зылъыукӏэн]]
*[[зылъыхын]]
*[[зылъыӏун]]
===зылӏ===
*[[зылӏэжын]]
===зым===
*[[зымахуэ]]
*[[зымахуэ-зымахуэкӏэ]]
*[[зымахуэкӏэ]]
*[[зымащӏэ]]
*[[зымащӏэкӏэ]]
*[[зымащӏэрэ]]
*[[зымащӏи]]
*[[зымащӏи-куэда]]
*[[зыми]]
*[[зымикӏ]]
*[[зымыщӏэжын]]
===зын===
*[[зын]]
===зып===
*[[зыпари]]
*[[зыпэгъэплъэн]]
*[[зыпэлъытын]]
*[[зыпэщӏэгъэкъуэн]]
*[[зыпэщӏэгъэхуэн]]
*[[зыпэщӏэдзэн]]
*[[зыпэщӏэдзын]]
*[[зыпэщӏэмыгъэхуэн]]
*[[зыпэщӏэсэн]]
*[[зыпэщӏыжын]]
*[[зыпэщӏын]]
*[[зыпегъэхыжын]]
*[[зыплъыхьакӏуэ]]
*[[зыплъыхьыгъуэ]]
*[[зыплъыхьын]]
*[[зыплъыхьыпӏэ]]
*[[зыплӏытху]]
*[[зыпсыжын]]
*[[зыпсыхьыжын]]
*[[зыпсыхьын]]
*[[зыпхъэхын]]
*[[зыпхъуэтэн]]
*[[зыпщӏэхэгъэлъын]]
*[[зыпщӏэхэгъэхун]]
*[[зыпщӏэхэдзэн]]
*[[зыпщӏэхэдзын]]
*[[зыпщӏэхэлъхьэн]]
*[[зыпщӏэхэхын]]
*[[зыпыгъэкӏэрэхъукӏын]]
*[[зыпыгъэкӏын]]
*[[зыпыгъэлъын]]
*[[зыпыгъэцӏэфтын]]
*[[зыпылъэжын]]
*[[зыпылъхьэн]]
*[[зыпыугъуеикӏын]]
*[[зыпыхын]]
*[[зыпышэн]]
*[[зыпыщӏэн]]
*[[зыпыӏугъэкӏуэтын]]
*[[зыпыӏугъэщтын]]
*[[зыпыӏудзын]]
*[[зыпыӏун]]
===зыпӏ===
*[[зыпӏыжын]]
*[[зыпӏытӏын-зыхузын]]
===зыр===
*[[зыри]]
*[[зырикӏ]]
*[[зырыз]]
*[[зырыз-тӏурытӏурэ]]
*[[зырызу]]
*[[зырызурэ]]
*[[зырызыгъуэкӏэ]]
*[[зырызыххэу]]
===зыт===
*[[зытэлайкӏэ]]
*[[зытегуэшэн]]
*[[зытегъэбжэн]]
*[[зытегъэгуоуэн]]
*[[зытегъэгусэн]]
*[[зытегъэгусыхьын]]
*[[зытегъэгушхуэн]]
*[[зытегъэзэгъэн]]
*[[зытегъэкӏиен]]
*[[зытегъэкӏуэдэн]]
*[[зытегъэкӏуэн]]
*[[зытегъэкӏуэтын]]
*[[зытегъэлӏэн]]
*[[зытегъэлӏыкӏын]]
*[[зытегъэплъэн]]
*[[зытегъэпсэн]]
*[[зытегъэпщкӏуэн]]
*[[зытегъэткӏуэн]]
*[[зытегъэтӏэтӏэн]]
*[[зытегъэтӏысхьэн]]
*[[зытегъэуэн]]
*[[зытегъэублэрэкӏэн]]
*[[зытегъэукӏуриен]]
*[[зытегъэун]]
*[[зытегъэуфэрэкӏын]]
*[[зытегъэхуэн]]
*[[зытегъэхьэн]]
*[[зытегъэщэтэн]]
*[[зытегъэщэтын]]
*[[зытегъэщхьэн]]
*[[зытегъэщӏэн]]
*[[зытегъэӏукӏын]]
*[[зытедзэн]]
*[[зытедзын]]
*[[зытекӏэжын]]
*[[зытекӏэн]]
*[[зытекъутэжын]]
*[[зытелъ]]
*[[зытелъэфэн]]
*[[зытелъэщӏыхьын]]
*[[зытелъхьэн]]
*[[зытемыгъэхьэн]]
*[[зытепхъэн]]
*[[зытепхъуэн]]
*[[зытепӏэн]]
*[[зытетыр]]
*[[зытеубгъуэн]]
*[[зытеудыгъуэн]]
*[[зытеукӏэжын]]
*[[зытеукъуэдиен]]
*[[зытеундэгъуэн]]
*[[зытефыщӏэжын]]
*[[зытехыжын]]
*[[зытехын]]
*[[зытешэщӏэн]]
*[[зытешиен]]
*[[зытещӏыхьын]]
*[[зытеӏэтыкӏын]]
*[[зытеӏубэн]]
*[[зытхух]]
*[[зытхухрэ]]
*[[зытхьэлэжын]]
*[[зытхьэщӏын]]
*[[зытхьэщӏыпӏэ]]
*[[зытын]]
===зытӏ===
*[[зытӏэкӏу]]
*[[зытӏэкӏукӏэ]]
*[[зытӏэкӏурэ]]
*[[зытӏэщӏын]]
*[[зытӏэщӏыпӏэ]]
*[[зытӏощӏырыпщӏ]]
*[[зытӏущ]]
*[[зытӏыжын]]
===зыу===
*[[зыуэ]]
*[[зыубгъуауэ]]
*[[зыубгъун]]
*[[зыублэрэкӏын]]
*[[зыубыдын]]
*[[зыубыжын]]
*[[зыугъуеин]]
*[[зыудэн]]
*[[зыудыгъун]]
*[[зыудыныхьын]]
*[[зыудыныщӏэн]]
*[[зыужьыгъуэ]]
*[[зыужьыжын]]
*[[зыужьыкӏэ]]
*[[зыужьын]]
*[[зыужьыныгъэ]]
*[[зыузэдын]]
*[[зыузэщӏын]]
*[[зыузэщӏыныгъэ]]
*[[зыуи]]
*[[зыуикӏ]]
*[[зыукӏыжын]]
*[[зыукъэбзыжын]]
*[[зыукъэбзын]]
*[[зыукъуэдиин]]
*[[зыукъуэншын]]
*[[зыулъэпцӏын]]
*[[зыумысыжын]]
*[[зыумысын]]
*[[зыунэгъуэджын]]
*[[зыупсын]]
*[[зыупцӏэнын]]
*[[зыутэжын]]
*[[зыутхын]]
*[[зыутхыпщӏын]]
*[[зыуфэбгъун]]
*[[зыуфэн]]
*[[зыуфӏеижын]]
*[[зыухеижын]]
*[[зыухыжын]]
*[[зыухуэн]]
*[[зыухьын]]
*[[зыуцӏэпӏыжын]]
*[[зыуцӏэпӏын]]
*[[зыущэхужын]]
*[[зыущэхун]]
*[[зыуӏэжын]]
===зыф===
*[[зыфытхъэжын]]
*[[зыфыщӏыжын]]
===зыфӏ===
*[[зыфӏэгъэжыжын]]
*[[зыфӏэгъэнэн]]
*[[зыфӏэгъэщӏын]]
*[[зыфӏэдзэжын]]
*[[зыфӏэлъэжын]]
*[[зыфӏэлъхьэн]]
*[[зыфӏэмыгъэщӏурэ]]
*[[зыфӏэмыгъэӏуэхуурэ]]
*[[зыфӏэудыжын]]
*[[зыфӏэхын]]
*[[зыфӏэщыжын]]
*[[зыфӏэщын]]
===зых===
*[[зыхэбжэн]]
*[[зыхэгуэшэн]]
*[[зыхэгъэбзэхэн]]
*[[зыхэгъэбзэхыкӏын]]
*[[зыхэгъэгъуэзэн]]
*[[зыхэгъэгъуэщэн]]
*[[зыхэгъэджэрэзэн]]
*[[зыхэгъэджэрэзыхьын]]
*[[зыхэгъэжын]]
*[[зыхэгъэзэгъэн]]
*[[зыхэгъэзэгъэн]]
*[[зыхэгъэзэрыхьын]]
*[[зыхэгъэкӏэрэхъухьын]]
*[[зыхэгъэкӏын]]
*[[зыхэгъэкӏуэдэн]]
*[[зыхэгъэнэн]]
*[[зыхэгъэнын]]
*[[зыхэгъэпскӏэн]]
*[[зыхэгъэпскӏыхьын]]
*[[зыхэгъэпшэхъуэн]]
*[[зыхэгъэпщкӏуэн]]
*[[зыхэгъэсын]]
*[[зыхэгъэтын]]
*[[зыхэгъэтӏысхьэн]]
*[[зыхэгъэукӏуриен]]
*[[зыхэгъэхуэн]]
*[[зыхэгъэхьэжын]]
*[[зыхэгъэхьэн]]
*[[зыхэгъэшыпсыкӏыжын]]
*[[зыхэгъэщхьэхукӏын]]
*[[зыхэгъэщӏэн]]
*[[зыхэдзэжын]]
*[[зыхэдзэн]]
*[[зыхэдзын]]
*[[зыхэкухьын]]
*[[зыхэлъхьэн]]
*[[зыхэмыгъэгъуэзэн]]
*[[зыхэнэн]]
*[[зыхэтхэн]]
*[[зыхэтхьэщӏэн]]
*[[зыхэтӏэн]]
*[[зыхэубгъуэн]]
*[[зыхэубыдэн]]
*[[зыхэубыдэн]]
*[[зыхэудыгъуэн]]
*[[зыхэукӏэн]]
*[[зыхэукъуэдиен]]
*[[зыхэупцӏэн]]
*[[зыхэхын]]
*[[зыхэхун]]
*[[зыхэшэн]]
*[[зыхэшиикӏын]]
*[[зыхэшытӏэн]]
*[[зыхэщӏэн]]
*[[зыхэӏэтыкӏын]]
*[[зыхэӏубэн]]
*[[зыхэӏун]]
*[[зыхегъэдзэн]]
*[[зыхегъэлъэфэн]]
*[[зыхегъэнэн]]
*[[зыхегъэсхьэн]]
*[[зыхегъэтхэн]]
*[[зыхегъэщӏэн]]
*[[зыхегъэӏубэн]]
*[[зыхегъэӏун]]
*[[зых-зыбл]]
*[[зыхыбл]]
*[[зыхыблрэ]]
===зыху===
*[[зыхуэгъэгусэн]]
*[[зыхуэгъэдэн]]
*[[зыхуэгъэзэн]]
*[[зыхуэгъэлэжьэн]]
*[[зыхуэгъэлӏэн]]
*[[зыхуэгъэпсэлъэн]]
*[[зыхуэгъэпсын]]
*[[зыхуэгъэпхъэшэн]]
*[[зыхуэгъэсэн]]
*[[зыхуэгъэтхьэмыщкӏэн]]
*[[зыхуэгъэувыжын]]
*[[зыхуэгъэфэщэн]]
*[[зыхуэгъэфиблын]]
*[[зыхуэгъэфӏэн]]
*[[зыхуэгъэхьэзырын]]
*[[зыхуэгъэхъущӏэн]]
*[[зыхуэгъэцӏыкӏун]]
*[[зыхуэгъэшэчын]]
*[[зыхуэгъэшыӏэн]]
*[[зыхуэгъэщэбэн]]
*[[зыхуэгъэщхъын]]
*[[зыхуэгъэӏурыщӏэн]]
*[[зыхуэдиз]]
*[[зыхуэдзын]]
*[[зыхуэмыубыдыжын]]
*[[зыхуэмышыӏэн]]
*[[зыхуэныкъуэншэу]]
*[[зыхуэпэн]]
*[[зыхуэсакъыжын]]
*[[зыхуэсакъын]]
*[[зыхуэунэтӏын]]
*[[зыхуэхъу]]
*[[зыхуэшиин]]
*[[зыхуэщӏыжын]]
*[[зыхуэщӏын]]
*[[зыхуегъэзэкӏын]]
*[[зыхуегъэзыхын]]
*[[зыхуегъэлъэхъшэхын]]
*[[зыхуегъэщӏэн]]
*[[зыхуеиншэу]]
*[[зыхуей]]
*[[зыхуей-зыхуэфӏ]]
*[[зыхузэгуэпыжын]]
*[[зыхузэкӏэщӏэшын]]
*[[зыхузын]]
*[[зыхуитӏэн]]
*[[зыхущыхьын]]
*[[зыхущӏэгъэхьэн]]
===зыхъу===
*[[зыхъуэжын]]
*[[зыхъуэн]]
*[[зыхъумапӏэ]]
*[[зыхъумэжын]]
*[[зыхъумэн]]
*[[зыхъунщӏэн]]
===зыц===
*[[зыц]]
===зыцӏ===
*[[зыцӏэлэжын]]
*[[зыцӏэлэн]]
*[[зыцӏутӏ]]
*[[зыцӏыкӏу]]
*[[зыцӏыкӏукӏэ]]
*[[зыцӏыхужын]]
===зыч===
*[[зычэтхъэжын]]
===зыш===
*[[зышэщӏын]]
*[[зышиин]]
*[[зышхыхьыжын]]
*[[зышыхьын]]
*[[зышыӏэ]]
*[[зышыӏэн]]
===зыщ===
*[[зыщэзыплӏэ]]
*[[зыщегъэхын]]
*[[зыщтэн]]
*[[зыщхьэдэгъэӏухын]]
*[[зыщхьэзыфэ]]
*[[зыщхьэпрыгъэӏукӏын]]
*[[зыщхьэпрыдзын]]
*[[зыщхьэпрышиикӏын]]
*[[зыщхьэрыгъ]]
*[[зыщхьэрыгъагъын]]
*[[зыщхьэрыгъэсын]]
*[[зыщхьэрыкъуэн]]
*[[зыщхьэрытӏэгъэжын]]
*[[зыщхьэрытӏэгъэн]]
*[[зыщхьэрыхын]]
*[[зыщхьэщыгъэжын]]
*[[зыщхьэщыгъэкӏын]]
*[[зыщхьэщыубгъуэн]]
*[[зыщхьэщыхын]]
*[[зыщхьэщыхун]]
*[[зыщыгъагъын]]
*[[зыщыгъэбыдэн]]
*[[зыщыгъэгугъын]]
*[[зыщыгъэгъуэзэн]]
*[[зыщыгъэгъупщэн]]
*[[зыщыгъэнщӏын]]
*[[зыщыгъэпщкӏун]]
*[[зыщыгъэтхъун]]
*[[зыщыгъэуэн]]
*[[зыщыгъэужын]]
*[[зыщыгъэхун]]
*[[зыщыгъэхун]]
*[[зыщыгъэшынэн]]
*[[зыщыгъэщэтын]]
*[[зыщыгъэщтэн]]
*[[зыщыгъэщӏэн]]
*[[зыщыдзэн]]
*[[зыщыдзеин]]
*[[зыщыдзын]]
*[[зыщыкъуэн]]
*[[зыщымысхьыжын]]
*[[зыщыплӏ]]
*[[зыщыплӏрэ]]
*[[зыщытхъужын]]
*[[зыщытӏэгъэжын]]
*[[зыщытӏэгъэн]]
*[[зыщытӏэхъун]]
*[[зыщыхыжын]]
*[[зыщыхын]]
*[[зыщыхуэн]]
*[[зыщыхъуэн]]
*[[зыщыхъумэн]]
*[[зыщыщӏыжын]]
===зыщӏ===
*[[зыщӏэгуэшэн]]
*[[зыщӏэгупсысыжын]]
*[[зыщӏэгупсысыкӏын]]
*[[зыщӏэгъэбэгын]]
*[[зыщӏэгъэбзэхэн]]
*[[зыщӏэгъэбзэхыкӏын]]
*[[зыщӏэгъэгупсысыжын]]
*[[зыщӏэгъэгъун]]
*[[зыщӏэгъэзэгъэн]]
*[[зыщӏэгъэкӏэрэхъукӏын]]
*[[зыщӏэгъэкӏын]]
*[[зыщӏэгъэкъуэн]]
*[[зыщӏэгъэмбрыуэн]]
*[[зыщӏэгъэпщкӏуэн]]
*[[зыщӏэгъэуэн]]
*[[зыщӏэгъэукӏуриен]]
*[[зыщӏэгъэхуэн]]
*[[зыщӏэгъэхъуэпсын]]
*[[зыщӏэдэӏукӏын]]
*[[зыщӏэдзэн]]
*[[зыщӏэдзын]]
*[[зыщӏэжын]]
*[[зыщӏэпхэн]]
*[[зыщӏэпщӏэукӏын]]
*[[зыщӏэтӏэтыкӏын]]
*[[зыщӏэтӏыкӏын]]
*[[зыщӏэувыкӏын]]
*[[зыщӏэукъуэдиен]]
*[[зыщӏэупскӏэн]]
*[[зыщӏэупщӏэн]]
*[[зыщӏэуфэн]]
*[[зыщӏэфын]]
*[[зыщӏэхъумэн]]
*[[зыщӏэшэн]]
*[[зыщӏэшиен]]
*[[зыщӏэшиикӏын]]
*[[зыщӏэщтэжын]]
*[[зыщӏегъэдзэн]]
*[[зыщӏегъэдзын]]
*[[зыщӏегъэубыдэн]]
*[[зыщӏегъэхын]]
*[[зыщӏегъэхун]]
*[[зыщӏегъэхьэн]]
*[[зыщӏыгъун]]
*[[зыщӏыкӏэ]]
*[[зыщӏын]]
*[[зыщӏыпӏэ]]
===зыӏ===
*[[зыӏэзыбжьэм]]
*[[зыӏэн]]
*[[зыӏэпыудын]]
*[[зыӏэпышэн]]
*[[зыӏэрыгъэлъын]]
*[[зыӏэрыгъэхьэн]]
*[[зыӏэрылъхьэн]]
*[[зыӏэрытӏэгъэн]]
*[[зыӏэрыхын]]
*[[зыӏэтын]]
*[[зыӏэщӏэгъэгъупщыкӏын]]
*[[зыӏэщӏэгъэжын]]
*[[зыӏэщӏэгъэкӏын]]
*[[зыӏэщӏэгъэлъын]]
*[[зыӏэщӏэгъэхуэн]]
*[[зыӏэщӏэгъэхун]]
*[[зыӏэщӏэгъэхьэн]]
*[[зыӏэщӏэдзын]]
*[[зыӏэщӏэкъузэн]]
*[[зыӏэщӏэлъ]]
*[[зыӏэщӏэлъхьэжын]]
*[[зыӏэщӏэлъхьэн]]
*[[зыӏэщӏэпӏытӏэн]]
*[[зыӏэщӏэубыдэн]]
*[[зыӏэщӏэудын]]
*[[зыӏэщӏэутӏыпщыкӏын]]
*[[зыӏыгъыкӏэ]]
*[[зыӏыгъын]]
===зыӏу===
*[[зыӏуэнтӏэн]]
*[[зыӏуэнтӏэн-зышэнтӏэн]]
*[[зыӏубын]]
*[[зыӏугуэшэн]]
*[[зыӏугъэлъын]]
*[[зыӏугъэхуэн]]
*[[зыӏугъэхуэн]]
*[[зыӏудзэн]]
*[[зыӏудзын]]
*[[зыӏуегъэхын]]
*[[зыӏулъхьэн]]
*[[зыӏупхъуэн]]
*[[зыӏурамылъхьэж]]
*[[зыӏурегъэхын]]
*[[зыӏурыбзеежын]]
*[[зыӏурыбзеен]]
*[[зыӏурыгъэлъэдэн]]
*[[зыӏурыгъэлъын]]
*[[зыӏурыгъэсын]]
*[[зыӏурыдзэн]]
*[[зыӏурылъэфэн]]
*[[зыӏурысэн]]
*[[зыӏурыщыпэн]]
*[[зыӏуубгъуэн]]
*[[зыӏухын]]
*[[зыӏушиикӏын]]
&lt;/div&gt;
{{Къэбэрдей-Шэрджэсыбзэ индекс}}</text>
      <sha1>5r9xql6yjp3vumum6hi3uos8bvwsbkz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>хуэпхэн</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26276</id>
    <revision>
      <id>129860</id>
      <parentid>78679</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T09:48:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2999" sha1="pr4n2akkzcvo6vw4ozl7gc7ir4j26cl" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=xʷɐ'pxɐn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=хуэ- + [пх] + -э + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэӏ-хуэпхэн|Глагол лъэӏэс &quot;хуэпхэн&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Зыгуэрым и Ӏэпкълъэпкъым щыщу уӀа, удын зытехуа, уз зыхэт с. ху. пхэн.
#Зыгуэрым и щӀыӀу пхэн, и щӀыӀунэ-щӀыӀущхьэ хузэфӀэдзэн.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Абы и уӀэгъэр &lt;b&gt;хуупха&lt;/b&gt;? || Ты (вы) &lt;b&gt;сделали ему перевязку&lt;/b&gt;? || &lt;b&gt;Did you (have you) dressed&lt;/b&gt; his wound?
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
*УӀэгъэр хуэпхэн.
*ЩӀыӀур хуэпхэн.
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хуэпхэн: 1. bandage sth for sb (for example, wound) 2. fasten or button sth for sb 
*УӀэгъэр хуэпхэн: bandage a wound for sb
*ЩӀыӀур хуэпхэн: button sth up, fasten a button for sb.
{{урысыбзэ}}
*хуэпхэн: 1. перевязать кому-л. что-л. (напр. рану) 2. застегнуть кому-л. что-л. (крючки, пуговицы и т. п.)
*УӀэгъэр хуэпхэн: перевязать кому-л. рану
*ЩӀыӀур хуэпхэн: застегнуть кому-л. повицу.
{{библиографие}}
{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭМЫӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=xʷɐ'pxɐn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=хуэ- + [пх] + -э + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэмыӏ-хуэпхэн1|Глагол лъэмыӏэс &quot;хуэпхэн&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#Пхэфын.
#ЩӀыӀунэ-щӀыӀущхьэ зэфӀэдззфын.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*хуэпхэн: 1. know how to or be able to bandage sth 2. know how to or be able to button or fasten sth
{{урысыбзэ}}
*хуэпхэн: 1. смочь перевязать что-л. 2. суметь застегнуть что-л.
{{библиографие}}</text>
      <sha1>pr4n2akkzcvo6vw4ozl7gc7ir4j26cl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>тэмакъыдзэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28953</id>
    <revision>
      <id>129814</id>
      <parentid>81058</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T16:50:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1819" sha1="2i1962y23ypkwlsf3waetz8wps4wpzb" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ЩЫӀЭЦӀЭ}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=tɐmɐˈqʹǝdzɐ}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=[тэмакъ] + -ы + [дз] + -э}}
{{склоненэ}}
{{скл-эр|kbd|псалъэпкъ=тэмакъыдз}}
{{мыхьэнэ}}
#ЩӀыӀэм къишэ тэмакъ уз.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ &lt;b&gt;тэмакъыдзэ&lt;/b&gt; ухъуащ. || У тебя (вас) &lt;b&gt;ангина&lt;/b&gt;. || You have &lt;b&gt;tonsillitis&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*тэмакъыдзэ: tonsillitis, sore throat
{{урысыбзэ}}
*тэмакъыдзэ: ангина
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Тэмакъыдзэр къыхэкӀын====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have or come down with a sore throat
{{псалъафэ-урысыбзэ}} заболеть ангиной.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>2i1962y23ypkwlsf3waetz8wps4wpzb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>гъэлъагъун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50357</id>
    <revision>
      <id>129821</id>
      <timestamp>2026-10-21T17:25:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{псалъащхьэ}} &lt;Gallery&gt; &lt;/Gallery&gt; {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ʁɐɬɐ'ʁʷǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=гъэ- + [лъагъу] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-гъэлъагъун|Глагол лъэӏэс &quot;гъэлъагъун&quot;-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #[[лъагъун]]...&quot;</comment>
      <origin>129821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="865" sha1="qm5dh1k19n2x11auxeaj9ylbi9zrjzc" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ʁɐɬɐ'ʁʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=гъэ- + [лъагъу] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэӏ-гъэлъагъун|Глагол лъэӏэс &quot;гъэлъагъун&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#[[лъагъун]] псалъэм и каузатив.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*гъэлъэгъуэн: 1. causative for [[лъагъун]]: have, make or let see; show
{{урысыбзэ}}
*гъэлъэгъуэн: 1. каузатив к [[лъагъун]]: заставить видеть; показать
{{библиографие}}</text>
      <sha1>qm5dh1k19n2x11auxeaj9ylbi9zrjzc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129825</id>
      <parentid>129821</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T17:45:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1531" sha1="6jcgg3oaj5gck110e3l04bs3ij62l9j" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=ʁɐɬɐ'ʁʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=гъэ- + [лъагъу] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэӏ-гъэлъагъун|Глагол лъэӏэс &quot;гъэлъагъун&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#[[лъагъун]] псалъэм и каузатив.
{{щапхъэхэр}}
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 176
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уи бзэгур &lt;b&gt;сыгъэлъагъут&lt;/b&gt;. || &lt;b&gt;Покажи(-те)&lt;/b&gt; язык. || &lt;b&gt;Show me&lt;/b&gt; your tongue.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*гъэлъэгъуэн: 1. causative for [[лъагъун]]: have, make or let see; show
{{урысыбзэ}}
*гъэлъэгъуэн: 1. каузатив к [[лъагъун]]: заставить видеть; показать
{{библиографие}}</text>
      <sha1>6jcgg3oaj5gck110e3l04bs3ij62l9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>спр-лъэӏ-гъэлъагъун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50358</id>
    <revision>
      <id>129822</id>
      <timestamp>2026-10-21T17:26:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;==Глагол лъэӏэс &quot;[[гъэлъагъун]]&quot;-ым и спряженэр== &lt;br/&gt; {{спр-лъэӏ-гъэ-блэа-ы|псалъэпкъ1=лъагъупсалъэпкъ2=лъэгъу}}&quot;</comment>
      <origin>129822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="193" sha1="24oupbmi25q938ohe8m11lclgkfd95q" xml:space="preserve">==Глагол лъэӏэс &quot;[[гъэлъагъун]]&quot;-ым и спряженэр==
&lt;br/&gt;
{{спр-лъэӏ-гъэ-блэа-ы|псалъэпкъ1=лъагъупсалъэпкъ2=лъэгъу}}</text>
      <sha1>24oupbmi25q938ohe8m11lclgkfd95q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129824</id>
      <parentid>129822</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T17:42:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="194" sha1="oehr8w9uzleh6it0kdd4gqdswzfvlcu" xml:space="preserve">==Глагол лъэӏэс &quot;[[гъэлъагъун]]&quot;-ым и спряженэр==
&lt;br/&gt;
{{спр-лъэӏ-гъэ-блэа-ы|псалъэпкъ1=лъагъу|псалъэпкъ2=лъэгъу}}</text>
      <sha1>oehr8w9uzleh6it0kdd4gqdswzfvlcu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:спр-лъэӏ-гъэ-блэа-ы</title>
    <ns>10</ns>
    <id>50359</id>
    <revision>
      <id>129823</id>
      <timestamp>2026-10-21T17:41:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;&lt;!-- Template:спр-лъэӏ-гъэ-блэа-ы --&gt;  {| class=&quot;wikitable&quot; |- ! Инфинитив (масдар) !! |- | щыӀэныгъэ: || гъэ{{{псалъэпкъ1}}}н |- | щымыӀэныгъэ: || мыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н |}  {| class=&quot;wikitable&quot; |- ! Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зэхъуэкӀа !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхэм  |- | щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}н ||...&quot;</comment>
      <origin>129823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72212" sha1="jldqiby380yk9uo9pm4e80f3s7yfbjh" xml:space="preserve">&lt;!-- Template:спр-лъэӏ-гъэ-блэа-ы --&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Инфинитив (масдар) !!
|-
| щыӀэныгъэ: || гъэ{{{псалъэпкъ1}}}н
|-
| щымыӀэныгъэ: || мыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зэхъуэкӀа !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхэм 
|-
| щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}н
|-
| щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || умыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || имыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || дымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || фымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || ямыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Унафэ наклоненэ !! уэ !! фэ 
|-
| щыӀэныгъэ: || гъэ{{{псалъэпкъ1}}}! || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}!
|-
| щымыӀэныгъэ: || умыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}! || фымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}!
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ре-кӀэ унафэ наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхэм 
|-
| щыӀэныгъэ: || срегъэ{{{псалъэпкъ1}}} || урегъэ{{{псалъэпкъ1}}} || ирегъэ{{{псалъэпкъ1}}} || дрегъэ{{{псалъэпкъ1}}} || фрегъэ{{{псалъэпкъ1}}} || ирегъэ{{{псалъэпкъ1}}}
|-
| щымыӀэныгъэ: || сремыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || уремыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || иремыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || дремыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || фремыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || иремыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ЗэраӀуатэ наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхэм 
|-
| ит зэман – щыӀэныгъэ: || согъэ{{{псалъэпкъ1}}}(р) ||уогъэ{{{псалъэпкъ1}}}(р) || егъэ{{{псалъэпкъ1}}}(р) || догъэ{{{псалъэпкъ1}}}(р) || фогъэ{{{псалъэпкъ1}}}(р) || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}(р)
|-
| ит зэман – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}ркъым || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ркъым || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}ркъым || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ркъым || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ркъым || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}ркъым
|-
| блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}рт || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}рт || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}рт || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}рт || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}рт || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}рт
|-
| блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}ртэкъым || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ртэкъым || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}ртэкъым || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ртэкъым || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ртэкъым || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}ртэкъым
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}ащ || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ащ || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}ащ || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ащ || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ащ || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}ащ 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}акъым || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}акъым || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}акъым || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}акъым || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}акъым || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}акъым
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}ат || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ат || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}ат || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ат || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ат || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}ат 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэкъым || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэкъым || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэкъым || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэкъым || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэкъым || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэкъым 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъащ || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъащ || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъащ || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъащ || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъащ || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъащ 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъакъым || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъакъым || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъакъым || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъакъым || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъакъым || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъакъым 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъат || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъат || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъат || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъат || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъат || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъат 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэкъым || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэкъым || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэкъым || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэкъым || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэкъым || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэкъым 
|-
| блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}щ || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}щ || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}щ || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}щ || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}щ || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}щ 
|-
| блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}къым || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}къым || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}къым || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}къым || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}къым || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}къым 
|-
| блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}т || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}т || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}т || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}т || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}т || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}т 
|-
| блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэкъым || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэкъым || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэкъым || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэкъым || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэкъым || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэкъым 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}нщ || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нщ || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}нщ || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нщ || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нщ || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}нщ 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}нкъым || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нкъым || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}нкъым || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нкъым || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нкъым || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}нкъым 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}нущ || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нущ || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}нущ || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нущ || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нущ || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}нущ 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}нукъым || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нукъым || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}нукъым || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нукъым || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нукъым || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}нукъым 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ЗэрыупщӀэ наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхэм 
|-
| ит зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ 
|-
| ит зэман – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}ркъэ || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ркъэ || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}ркъэ || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ркъэ || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ркъэ || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}ркъэ 
|-
| блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}рт || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}рт || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}рт || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}рт || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}рт || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}рт
|-
| блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}ртэкъэ || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ртэкъэ || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}ртэкъэ || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ртэкъэ || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ртэкъэ || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}ртэкъэ
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}а
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}акъэ || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}акъэ || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}акъэ || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}акъэ || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}акъэ || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}акъэ 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}ат || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ат || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}ат || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ат || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ат || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}ат 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэкъэ || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэкъэ || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэкъэ || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэкъэ || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэкъэ || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэкъэ 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀыныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъакъэ || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъакъэ || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъакъэ || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъакъэ || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъакъэ || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъакъэ 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъат || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъат || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъат || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъат || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъат || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъат 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэкъэ || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэкъэ || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэкъэ || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэкъэ || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэкъэ || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэкъэ 
|-
| блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}} || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || игъэ{{{псалъэпкъ1}}} || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}} 
|-
| блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}къэ || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}къэ || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}къэ || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}къэ || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}къэ || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}къэ 
|-
| блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}т || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}т || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}т || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}т || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}т || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}т 
|-
| блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэкъэ || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэкъэ || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэкъэ || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэкъэ || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэкъэ || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэкъэ 
|-
| къэкӀуэну  мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}н 
|-
| къэкӀуэну  мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}нкъэ || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нкъэ || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}нкъэ || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нкъэ || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нкъэ || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}нкъэ 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}нукъэ || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нукъэ || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}нукъэ || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нукъэ || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нукъэ || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}нукъэ 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! условнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхэм 
|-
| ит зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}мэ || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}мэ || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}мэ || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}мэ || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}мэ || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}мэ 
|-
| ит зэман – щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}мэ || умыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}мэ || имыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}мэ || дымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}мэ || фымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}мэ || ямыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}мэ 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}амэ || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}амэ || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}амэ || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}амэ || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}амэ || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}амэ 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}амэ || умыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}амэ || имыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}амэ || дымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}амэ || фымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}амэ || ямыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}амэ 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъамэ || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъамэ || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъамэ || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъамэ || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъамэ || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъамэ 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъамэ || умыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъамэ || имыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъамэ || дымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъамэ || фымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъамэ || ямыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъамэ 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}нмэ || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нмэ || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}нмэ || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нмэ || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нмэ || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}нмэ 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нмэ || умыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нмэ || имыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нмэ || дымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нмэ || фымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нмэ || ямыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нмэ 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}нумэ || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нумэ || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}нумэ || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нумэ || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нумэ || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}нумэ 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нумэ || умыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нумэ || имыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нумэ || дымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нумэ || фымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нумэ || ямыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нумэ 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! условнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхэм 
|-
| ит зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэмэ || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэмэ || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэмэ || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэмэ || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэмэ || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэмэ 
|-
| ит зэман – щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэмэ || умыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэмэ || имыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэмэ || дымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэмэ || фымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэмэ || ямыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэмэ 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэмэ || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэмэ || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэмэ || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэмэ || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэмэ || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэмэ 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэмэ || умыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэмэ || имыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэмэ || дымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэмэ || фымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэмэ || ямыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэмэ 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэмэ || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэмэ || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэмэ || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэмэ || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэмэ || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэмэ 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэмэ || умыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэмэ || имыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэмэ || дымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэмэ || фымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэмэ || ямыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэмэ 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэмэ || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэмэ || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэмэ || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэмэ || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэмэ || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэмэ 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэмэ || умыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэмэ || имыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэмэ || дымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэмэ || фымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэмэ || ямыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэмэ 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэмэ || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэмэ || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэмэ || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэмэ || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэмэ || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэмэ 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэмэ || умыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэмэ || имыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэмэ || дымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэмэ || фымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэмэ || ямыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэмэ 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! сослагательнэ наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхэм 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}нт || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нт || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}нт || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нт || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нт || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}нт 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэкъым || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэкъым || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэкъым || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэкъым || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэкъым || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэкъым 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}нут || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нут || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}нут || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нут || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нут || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}нут 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэкъым || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэкъым || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэкъым || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэкъым || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэкъым || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэкъым 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхэм 
|-
| ит зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}ми || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ми || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}ми || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ми || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ми || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}ми 
|-
| ит зэман – щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ми || умыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ми || имыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ми || дымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ми || фымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ми || ямыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ми 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}ами || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ами || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}ами || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ами || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ами || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}ами 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ами || умыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ами || имыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ами || дымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ами || фымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ами || ямыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ами 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъами || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъами || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъами || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъами || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъами || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъами 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъами || умыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъами || имыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъами || дымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъами || фымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъами || ямыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъами 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}нми || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нми || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}нми || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нми || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нми || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}нми 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нми || умыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нми || имыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нми || дымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нми || фымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нми || ямыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нми 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}нуми || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нуми || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}нуми || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нуми || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нуми || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}нуми 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нуми || умыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нуми || имыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нуми || дымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нуми || фымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нуми || ямыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нуми 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхэм 
|-
| ит зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэми || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэми || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэми || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэми || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэми || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэми 
|-
| ит зэман – щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэми || умыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэми || имыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэми || дымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэми || фымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэми || ямыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}тэми 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэми || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэми || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэми || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэми || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэми || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэми 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэми || умыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэми || имыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэми || дымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэми || фымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэми || ямыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}атэми 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэми || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэми || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэми || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэми || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэми || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэми 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэми || умыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэми || имыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэми || дымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэми || фымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэми || ямыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъатэми 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэми || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэми || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэми || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэми || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэми || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэми 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэми || умыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэми || имыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэми || дымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэми || фымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэми || ямыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нтэми 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэми || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэми || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэми || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэми || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}энутэми || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}энутэми 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэми || умыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэми || имыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэми || дымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэми || фымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэми || ямыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}нутэми 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! гъэщӀэгъуэныгъэ наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхэм 
|-
|щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}аи || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}аи || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}аи || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}аи || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}аи || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}аи 
|-
|щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}акъыми || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}акъыми || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}акъыми || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}акъыми || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}акъыми || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}акъыми 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! фӀэфӀыныгъэ  наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхэм 
|-
|щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}ащэрэт || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ащэрэт || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}ащэрэт || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ащэрэт || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ащэрэт || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}ащэрэт 
|-
|щымыӀэныгъэ: || сымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ащэрэт || умыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ащэрэт || имыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ащэрэт || дымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ащэрэт || фымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ащэрэт || ямыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ащэрэт 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! шэч къытехьэныгъэ наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхэм 
|-
|гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнщ || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнщ || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнщ || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнщ || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнщ || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнщ 
|-
|гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнкъым || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнкъым || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнкъым || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнкъым || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнкъым || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнкъым 
|-
|гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнт || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнт || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнт || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнт || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнт || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнт 
|-
|гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнтэкъым || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнтэкъым || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнтэкъым || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнтэкъым || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнтэкъым || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнтэкъым 
|-
|гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэн || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэн || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэн || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэн || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэн || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэн 
|-
|гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнкъэ || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнкъэ || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнкъэ || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнкъэ || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнкъэ || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнкъэ 
|-
|гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнт || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнт || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнт || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнт || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнт || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнт 
|-
|гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнтэкъэ || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнтэкъэ || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнтэкъэ || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнтэкъэ || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнтэкъэ || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнтэкъэ 
|-
|гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнущ || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнущ || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнущ || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнущ || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнущ || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнущ 
|-
|гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнукъым || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнукъым || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнукъым || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнукъым || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнукъым || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнукъым 
|-
|гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнут || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнут || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнут || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнут || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнут || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнут 
|-
|гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнутэкъым || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнутэкъым || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнутэкъым || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнутэкъым || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнутэкъым || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнутэкъым 
|-
|гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэну || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэну || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэну || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэну || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэну || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэну 
|-
|гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнукъэ || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнукъэ || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнукъэ || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнукъэ || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнукъэ || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнукъэ 
|-
|гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнут || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнут || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнут || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнут || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнут || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнут 
|-
|гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ: || згъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнутэкъэ || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнутэкъэ || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнутэкъэ || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнутэкъэ || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнутэкъэ || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}агъэнутэкъэ 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Зылэжь (субъектнэ) причастие !!
|-
| ит зэман - щыӀэныгъэ || зыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}
|-
| ит зэман - щымыӀэныгъэ ||зымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ || зыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ || зымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  зыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  зымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ ||  зыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ || зымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ ||  зыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ ||  зымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Зэлэжь (объектнэ) причастие (щхьэм иту) !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхэм 
|-
| ит зэман - щыӀэныгъэ ||  згъэ{{{псалъэпкъ1}}} || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || игъэ{{{псалъэпкъ1}}} || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}} 
|-
| ит зэман - щымыӀэныгъэ || сымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || умыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || имыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || дымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || фымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} ||  ямыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  згъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}а 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  сымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || умыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || имыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || дымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || фымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || ямыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  згъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  сымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || умыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || имыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || дымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || фымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || ямыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ ||  згъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н  || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}н 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ ||  сымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || умыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || имыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || дымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || фымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н  || ямыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ ||  згъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну  || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ ||  сымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || умыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || имыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || дымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || фымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну  || ямыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Зэлэжь (объектнэ) причастие (щхьэншэ) !! 
|-
| ит зэман - щыӀэныгъэ || гъэ{{{псалъэпкъ1}}}
|-
| ит зэман - щымыӀэныгъэ || мыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  гъэ{{{псалъэпкъ2}}}а
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  мыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ || гъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  мыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ || гъэ{{{псалъэпкъ1}}}н
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ ||  мыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ ||  гъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ || мыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Обстоятельственнэ причастиехэр !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхэм
|-
! Лэжьыгъэм и къэхъукӀэр зыгъэбелджылы причастие !!  !!  !!  !!  !!  !! 
|-
| ит зэман - щыӀэныгъэ ||  зэрызгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || зэрыбгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || зэригъэ{{{псалъэпкъ1}}} || зэрыдгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || зэрывгъэ{{{псалъэпкъ1}}}  || зэрагъэ{{{псалъэпкъ1}}} 
|-
| ит зэман - щымыӀэныгъэ || зэрызмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || зэрумыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || зэримыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || зэрыдмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || зэрывмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} ||  зэрамыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  зэрызгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || зэрыбгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || зэригъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || зэрыдгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || зэрывгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || зэрагъэ{{{псалъэпкъ2}}}а 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  зэрызмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || зэрумыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || зэримыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || зэрыдмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || зэрывмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || зэрамыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  зэрызгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || зэрыбгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || зэригъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || зэрыдгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || зэрывгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || зэрагъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  зэрызмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || зэрумыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || зэримыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || зэрыдмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || зэрывмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || зэрамыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ ||  зэрызгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || зэрыбгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || зэригъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || зэрыдгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || зэрывгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н  || зэрагъэ{{{псалъэпкъ1}}}н 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ ||  зэрызмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || зэрумыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || зэримыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || зэрыдмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || зэрывмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н  || зэрамыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ ||  зэрызгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || зэрыбгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || зэригъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || зэрыдгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || зэрывгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну  || зэрагъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ ||  зэрызмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || зэрумыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || зэримыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || зэрыдмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || зэрывмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну  || зэрамыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну
|-
! Зэман/щӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие !!  !!  !!  !!  !!  !! 
|- 
| ит зэман - щыӀэныгъэ ||  щызгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || щыбгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || щигъэ{{{псалъэпкъ1}}} || щыдгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || щывгъэ{{{псалъэпкъ1}}}  || щагъэ{{{псалъэпкъ1}}} 
|-
| ит зэман - щымыӀэныгъэ || щызмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || щумыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || щимыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || щыдмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || щывмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} ||  щамыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  щызгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || щыбгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || щигъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || щыдгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || щывгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || щагъэ{{{псалъэпкъ2}}}а 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  щызмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || щумыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || щимыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || щыдмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || щывмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || щамыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  щызгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || щыбгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || щигъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || щыдгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || щывгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || щагъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  щызмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || щумыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || щимыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || щыдмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || щывмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || щамыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ ||  щызгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || щыбгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || щигъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || щыдгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || щывгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н  || щагъэ{{{псалъэпкъ1}}}н 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ ||  щызмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || щумыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || щимыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || щыдмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || щывмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н  || щамыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н
|-
| къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ ||  щызгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || щыбгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || щигъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || щыдгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || щывгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну  || щагъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ ||  щызмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || щумыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || щимыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || щыдмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || щывмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну  || щамыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну
|-
! ЩӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие !!  !!  !!  !!  !!  !! 
|-
| ит зэман - щыӀэныгъэ ||  здэзгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || здэбгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || здигъэ{{{псалъэпкъ1}}} || здэдгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || здэвгъэ{{{псалъэпкъ1}}}  || здагъэ{{{псалъэпкъ1}}} 
|-
| ит зэман - щымыӀэныгъэ || здэзмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || здумыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || здимыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || здэдмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || здэвмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} ||  здамыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  здэзгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || здэбгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || здигъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || здэдгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || здэвгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || здагъэ{{{псалъэпкъ2}}}а 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  здэзмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || здумыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || здимыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || здэдмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || здэвмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || здамыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  здэзгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || здэбгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || здигъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || здэдгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || здэвгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || здагъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  здэзмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || здумыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || здимыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || здэдмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || здэвмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || здамыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ ||  здэзгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || здэбгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || здигъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || здэдгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || здэвгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н  || здагъэ{{{псалъэпкъ1}}}н 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ ||  здэзмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || здумыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || здимыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || здэдмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || здэвмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н  || здамыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н
|-
| къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ ||  здэзгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || здэбгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || здигъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || здэдгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || здэвгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну  || здагъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ ||  здэзмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || здумыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || здимыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || здэдмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || здэвмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну  || здамыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну
|-
! Щхьэусыгъуэ, мурад зыгъэбелджылы причастие !!  !!  !!  !!  !!  !! 
|-
| ит зэман - щыӀэныгъэ ||  щӀэзгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || щӀэбгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || щӀигъэ{{{псалъэпкъ1}}} || щӀэдгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || щӀэвгъэ{{{псалъэпкъ1}}}  || щӀагъэ{{{псалъэпкъ1}}} 
|-
| ит зэман - щымыӀэныгъэ || щӀэзмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || щӀумыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || щӀимыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || щӀэдмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} || щӀэвмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}} ||  щӀамыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  щӀэзгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || щӀэбгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || щӀигъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || щӀэдгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || щӀэвгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || щӀагъэ{{{псалъэпкъ2}}}а 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  щӀэзмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || щӀумыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || щӀимыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || щӀэдмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || щӀэвмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а || щӀамыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}а 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  щӀэзгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || щӀэбгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || щӀигъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || щӀэдгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || щӀэвгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || щӀагъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  щӀэзмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || щӀумыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || щӀимыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || щӀэдмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || щӀэвмыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа || щӀамыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}гъа 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ ||  щӀэзгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || щӀэбгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || щӀигъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || щӀэдгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || щӀэвгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н  || щӀагъэ{{{псалъэпкъ1}}}н 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ ||  щӀэзмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || щӀумыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || щӀимыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || щӀэдмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н || щӀэвмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н  || щӀамыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}н
|-
| къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ ||  щӀэзгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || щӀэбгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || щӀигъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || щӀэдгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || щӀэвгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну  || щӀагъэ{{{псалъэпкъ1}}}эну 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ ||  щӀэзмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || щӀумыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || щӀимыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || щӀэдмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну || щӀэвмыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну  || щӀамыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}ну
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Деепричастиехэр !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхэм
|-
| ит зэман - щыӀэныгъэ ||  згъэ{{{псалъэпкъ1}}}у || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}у || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}у || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}у || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}у || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}у 
|-
| ит зэман - щымыӀэныгъэ ||  сымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}у || умыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}у || имыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}у || дымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}у || фымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}у || ямыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}у 
|-
| блэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  згъэ{{{псалъэпкъ2}}}ауэ || бгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ауэ || игъэ{{{псалъэпкъ2}}}ауэ || дгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ауэ || вгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ауэ || ягъэ{{{псалъэпкъ2}}}ауэ 
|-
| блэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  сымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ауэ || умыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ауэ || имыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ауэ || дымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ауэ || фымыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ауэ || ямыгъэ{{{псалъэпкъ2}}}ауэ 
|-
| урэ-кӀэ деепричастие - щыӀэныгъэ ||  згъэ{{{псалъэпкъ1}}}урэ || бгъэ{{{псалъэпкъ1}}}урэ || игъэ{{{псалъэпкъ1}}}урэ || дгъэ{{{псалъэпкъ1}}}урэ || вгъэ{{{псалъэпкъ1}}}урэ || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}урэ 
|-
| урэ-кӀэ деепричастие - щымыӀэныгъэ ||  сымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}урэ || умыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}урэ || имыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}урэ || дымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}урэ || фымыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}урэ || ямыгъэ{{{псалъэпкъ1}}}урэ
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Прямой дополненэ -- ит зэман щыӀэныгъэ фащэ !! !! !!  Прямой Дополненэ!! !! !!
|-
! !! сэ  !! уэ !! ар !! дэ !! фэ !! ахэр
|-
! Подлежащэ !! !! !! !! !! !! 
|-
| '''сэ''' ||  -- || узогъэ{{{псалъэпкъ1}}} || согъэ{{{псалъэпкъ1}}} || -- || фызогъэ{{{псалъэпкъ1}}} || согъэ{{{псалъэпкъ1}}}(хэ) 
|-
| '''уэ''' ||  сыбогъэ{{{псалъэпкъ1}}} || -- ||уогъэ{{{псалъэпкъ1}}} || дыбогъэ{{{псалъэпкъ1}}} || -- || уогъэ{{{псалъэпкъ1}}}(хэ) 
|-
| '''абы''' ||  сегъэ{{{псалъэпкъ1}}} || уегъэ{{{псалъэпкъ1}}} || егъэ{{{псалъэпкъ1}}} || дегъэ{{{псалъэпкъ1}}} || фегъэ{{{псалъэпкъ1}}} || егъэ{{{псалъэпкъ1}}}(хэ)
|-
| '''дэ''' ||  -- || удогъэ{{{псалъэпкъ1}}} || догъэ{{{псалъэпкъ1}}} || -- || фыдогъэ{{{псалъэпкъ1}}} || догъэ{{{псалъэпкъ1}}}(хэ)
|-
| '''фэ''' || сывогъэ{{{псалъэпкъ1}}} || -- || фогъэ{{{псалъэпкъ1}}} || дывогъэ{{{псалъэпкъ1}}} || -- || фогъэ{{{псалъэпкъ1}}}(хэ) 
|-
| '''абыхэм''' ||  сагъэ{{{псалъэпкъ1}}} || уагъэ{{{псалъэпкъ1}}} || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}} || дагъэ{{{псалъэпкъ1}}} || фагъэ{{{псалъэпкъ1}}} || ягъэ{{{псалъэпкъ1}}}(хэ)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Прямой дополненэ -- фащэ псори (ит зэман щыӀэныгъэ фащэм нэгъуэщӀ) !! !! !! Прямой Дополненэ !! !! !!
|-
! !! сэ  !! уэ !! ар !! дэ !! фэ !! ахэр
|-
! Подлежащэ !! !! !! !! !! !! 
|-
| '''сэ''' ||  -- || уз[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || з[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || -- ||фыз[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || з[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}(хэ)рэ]
|-
| '''уэ''' ||  сыб[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || -- || б[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || дыб[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || -- || б[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}(хэ)рэ]
|-
| '''абы''' ||  си[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || уи[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || и[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || ди[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || фи[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || и[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}(хэ)рэ]
|-
| '''дэ''' ||  -- || уд[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || д[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || -- || фыд[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || д[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}(хэ)рэ]
|-
| '''фэ''' || сыв[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || -- || в[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || дыв[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || -- || в[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}(хэ)рэ]
|-
| '''абыхэм''' ||  са[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || уа[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || я[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || да[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || фа[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}рэ] || я[гъэ{{{псалъэпкъ1}}}(хэ)рэ]
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! !!  !! -0-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр !!  !! 
|-
! !! Закъуэ бжьыгъэ  !! !! Куэд бжьыгъэ  !! 
|-
| || '''Мыбелджылы''' || '''Белджылы''' || '''Мыбелджылы''' || '''Белджылы'''
|-
| '''Именительнэ:''' || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}] || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]р || -- || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]хэр
|-
| '''Эргативнэ:''' || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}] || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]м || --  || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]хэм
|-
| '''Послеложнэ:''' || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]кӀэ || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]мкӀэ || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]хэкӀэ || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]хэмкӀэ
|-
| '''Обстоятельственнэ:''' || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]у || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]рауэ || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]хэу || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]хэрауэ
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! !!  !! -а-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр !!  !! 
|-
! !! Закъуэ бжьыгъэ  !! !! Куэд бжьыгъэ  !! 
|-
| || '''Мыбелджылы''' || '''Белджылы''' || '''Мыбелджылы''' || '''Белджылы'''
|-
| '''Именительнэ:''' || [гъэ{{{псалъэпкъ2}}}]а || [гъэ{{{псалъэпкъ2}}}]ар || -- || [гъэ{{{псалъэпкъ2}}}]ахэр
|-
| '''Эргативнэ:''' || [гъэ{{{псалъэпкъ2}}}]а || [гъэ{{{псалъэпкъ2}}}]ам || --  || [гъэ{{{псалъэпкъ2}}}]ахэм
|-
| '''Послеложнэ:''' || [гъэ{{{псалъэпкъ2}}}]акӀэ || [гъэ{{{псалъэпкъ2}}}]амкӀэ || [гъэ{{{псалъэпкъ2}}}]ахэкӀэ || [гъэ{{{псалъэпкъ2}}}]ахэмкӀэ
|-
| '''Обстоятельственнэ:''' || [гъэ{{{псалъэпкъ2}}}]ауэ || [гъэ{{{псалъэпкъ2}}}]арауэ || [гъэ{{{псалъэпкъ2}}}]ахэу || [гъэ{{{псалъэпкъ2}}}]ахэрауэ
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! !!  !! -н-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр !!  !! 
|-
! !! Закъуэ бжьыгъэ  !! !! Куэд бжьыгъэ  !! 
|-
| || '''Мыбелджылы''' || '''Белджылы''' || '''Мыбелджылы''' || '''Белджылы'''
|-
| '''Именительнэ:''' || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]н || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]ныр || -- || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нхэр
|-
| '''Эргативнэ:''' || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]н || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]ным || --  || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нхэм
|-
| '''Послеложнэ:''' || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нкӀэ || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нымкӀэ || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нхэкӀэ || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нхэмкӀэ
|-
| '''Обстоятельственнэ:'' || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]ну || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нырауэ || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нхэу || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нхэрауэ
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! !!  !!  -ну-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхэр !!  !! 
|-
! !! Закъуэ бжьыгъэ  !! !! Куэд бжьыгъэ  !! 
|-
| || '''Мыбелджылы''' || '''Белджылы''' || '''Мыбелджылы''' || '''Белджылы'''
|-
| '''Именительнэ:''' || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]ну || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нур || -- || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нухэр
|-
| '''Эргативнэ:''' || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]ну || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нум || --  || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нухэм
|-
| '''Послеложнэ:''' || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нукӀэ || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нумкӀэ || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нухэкӀэ || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нухэмкӀэ
|-
| '''Обстоятельственнэ:''' || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нууэ || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нурауэ || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нухэу || [гъэ{{{псалъэпкъ1}}}]нухэрауэ
|}
&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jldqiby380yk9uo9pm4e80f3s7yfbjh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>зыхегъэӏун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50360</id>
    <revision>
      <id>129850</id>
      <timestamp>2026-10-22T07:20:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;{{псалъащхьэ}} &lt;Gallery&gt; &lt;/Gallery&gt; {{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}} {{этимологие}} {{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=zǝxe:ʁɐ'ʔʷǝn}} {{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зы- = хе- + гъэ- + [ӏу] + -ы + -н}} {{спряженэ}} [[спр-лъэӏ-зыхегъэӏун|Глагол лъэӏэс &quot;зыхегъэӏун&quot;-ым и спряженэр]] {{мыхьэнэ}} #зых...&quot;</comment>
      <origin>129850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2022" sha1="gauphznpghkq1tsbwz46zftpjgbscwu" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=zǝxe:ʁɐ'ʔʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зы- = хе- + гъэ- + [ӏу] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэӏ-зыхегъэӏун|Глагол лъэӏэс &quot;зыхегъэӏун&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#[[зыхэӏун]] псалъэм и каузатив.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
*зыхегъэӏубэн: causative for [[зыхэӏун]]: get / have a shot / an injection.
*зыхегъэӏубэн: каузатив к [[зыхэӏун]]: сделать кому-л. укол
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Мастэ зыхегъэӀун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have or get an injection/a shot
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать кому-л. укол.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ &lt;b&gt;мастэ&lt;/b&gt; зыхебгъэӀун хуейщ. || Тебе (вам) нужно сделать &lt;b&gt;укол&lt;/b&gt;. || You need to get &lt;b&gt;an injection&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>gauphznpghkq1tsbwz46zftpjgbscwu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129851</id>
      <parentid>129850</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T07:21:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2067" sha1="m8f9fdesyykr55brr7zuuwl3s70buy2" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=zǝxe:ʁɐ'ʔʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зы- = хе- + гъэ- + [ӏу] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэӏ-зыхегъэӏун|Глагол лъэӏэс &quot;зыхегъэӏун&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#[[зыхэӏун]] псалъэм и каузатив.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}
*зыхегъэӏубэн: causative for [[зыхэӏун]]: get / have a shot / an injection.
{{урысыбзэ}}
*зыхегъэӏубэн: каузатив к [[зыхэӏун]]: сделать кому-л. укол
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Мастэ зыхегъэӀун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have or get an injection/a shot
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать кому-л. укол.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ &lt;b&gt;мастэ&lt;/b&gt; зыхебгъэӀун хуейщ. || Тебе (вам) нужно сделать &lt;b&gt;укол&lt;/b&gt;. || You need to get &lt;b&gt;an injection&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>m8f9fdesyykr55brr7zuuwl3s70buy2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129852</id>
      <parentid>129851</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T07:23:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2068" sha1="dujg6gub6vlf1nsk5lin2ly0p7u1mxc" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=zǝxe:ʁɐ'ʔʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зы- = хе- + гъэ- + [ӏу] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэӏ-зыхегъэӏун|Глагол лъэӏэс &quot;зыхегъэӏун&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#[[зыхэӏун]] псалъэм и каузатив.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*зыхегъэӏубэн: causative for [[зыхэӏун]]: get / have a shot / an injection.
{{урысыбзэ}}
*зыхегъэӏубэн: каузатив к [[зыхэӏун]]: сделать кому-л. укол
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Мастэ зыхегъэӀун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} have or get an injection/a shot
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать кому-л. укол.
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ &lt;b&gt;мастэ&lt;/b&gt; зыхебгъэӀун хуейщ. || Тебе (вам) нужно сделать &lt;b&gt;укол&lt;/b&gt;. || You need to get &lt;b&gt;an injection&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>dujg6gub6vlf1nsk5lin2ly0p7u1mxc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>129853</id>
      <parentid>129852</parentid>
      <timestamp>2026-10-22T07:26:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>129853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2074" sha1="jjbrd60n204r49uf5813y07hyuyq4mo" xml:space="preserve">{{псалъащхьэ}}
&lt;Gallery&gt;
&lt;/Gallery&gt;
{{псалъ-лъэпкъ|kbd|лъэпкъыгъуэ=ГЛАГОЛ ЛЪЭӀЭС}}
{{этимологие}}
{{къэпсэлъыкӀэ|kbd|къэпсэлъ=zǝxe:ʁɐ'ʔʷǝn}}
{{лъабжьэ|kbd|пс-лъабжьэ=зы- = хе- + гъэ- + [ӏу] + -ы + -н}}
{{спряженэ}}
[[спр-лъэӏ-зыхегъэӏун|Глагол лъэӏэс &quot;зыхегъэӏун&quot;-ым и спряженэр]]
{{мыхьэнэ}}
#[[зыхэӏун]] псалъэм и каузатив.
{{щапхъэхэр}}
{{зэпхахэр}}
{{зэдзэкӀахэр}}
{{инджылыбзэ}}
*зыхегъэӏун: causative for [[зыхэӏун]]: stick sb or sth (with a needle)
{{урысыбзэ}}
*зыхегъэӏун: каузатив к [[зыхэӏун]]: колоть кого-что-л. (иголкой)
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''псалъафэ зэпыщӀахэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
====Мастэ зыхегъэӀун====
{{псалъафэ-мыхьэнэ}} 
{{псалъафэ-зэдзэкӀахэр}}
{{псалъафэ-инджылыбзэ}} get / have a short / an injection
{{псалъафэ-урысыбзэ}} сделать комул-л. укол
{{псалъафэ-зэпхахэр}}
{{псалъафэ-щапхъэхэр}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavFrame&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;'''Зэпэдзыж псалъалъэхэм къраха щапхъэхэр'''&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''Русско-кабардинско-балкарский разговорник''', Захохов Л. Г., Джулабов У. А,, ''' !! ''' «Эльбрус» тхылъ тедзапӀэ, Налшык, 1993''' !! нап. 177
|-
! '''адыгэбзэ''' !! '''урысыбзэ/русский'''  !! '''инджылыбзэ/English'''
|-
| Уэ &lt;b&gt;мастэ&lt;/b&gt; зыхебгъэӀун хуейщ. || Тебе (вам) нужно сделать &lt;b&gt;укол&lt;/b&gt;. || You need to get &lt;b&gt;an injection&lt;/b&gt;.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{библиографие}}</text>
      <sha1>jjbrd60n204r49uf5813y07hyuyq4mo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>спр-лъэӏ-зыхегъэӏун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50361</id>
    <revision>
      <id>129854</id>
      <timestamp>2026-10-22T07:29:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;==Глагол лъэӏэс &quot;[[зыхегъэӏун]]&quot;-ым и спряженэр== &lt;br/&gt; {{спр-лъэӏ-зыхегъэ-бл-ы|псалъэпкъ=ӏу}}&quot;</comment>
      <origin>129854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156" sha1="e1uqxvdyuwq03c3e1j124tr96hoyyhd" xml:space="preserve">==Глагол лъэӏэс &quot;[[зыхегъэӏун]]&quot;-ым и спряженэр==
&lt;br/&gt;
{{спр-лъэӏ-зыхегъэ-бл-ы|псалъэпкъ=ӏу}}</text>
      <sha1>e1uqxvdyuwq03c3e1j124tr96hoyyhd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:спр-лъэӏ-зыхегъэ-бл-ы</title>
    <ns>10</ns>
    <id>50362</id>
    <revision>
      <id>129855</id>
      <timestamp>2026-10-22T07:40:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rhdkabardian</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>Created page with &quot;&lt;!-- Template:спр-лъэӏ-зыхегъэ-бл-ы --&gt;  {| class=&quot;wikitable&quot; |- ! Инфинитив (масдар) !! |- | щыӀэныгъэ: || зыхегъэ{{{псалъэпкъ}}}н |- | щымыӀэныгъэ: || зыхемыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н |}  {| class=&quot;wikitable&quot; |- ! Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зыхъуэкӀа !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхем  |- | щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{п...&quot;</comment>
      <origin>129855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75585" sha1="shn3wcsh0z1pd4zgwcal94xx1br20uu" xml:space="preserve">&lt;!-- Template:спр-лъэӏ-зыхегъэ-бл-ы --&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Инфинитив (масдар) !!
|-
| щыӀэныгъэ: || зыхегъэ{{{псалъэпкъ}}}н
|-
| щымыӀэныгъэ: || зыхемыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Инфинитив (масдар) щхьэкӀэ зыхъуэкӀа !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхем 
|-
| щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}н
|-
| щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Унафэ наклоненэ !! уэ !! фэ 
|-
| щыӀэныгъэ: || зыхегъэ{{{псалъэпкъ}}}! || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}!
|-
| щымыӀэныгъэ: || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}! || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}!
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ре-кӀэ унафэ наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхем 
|-
| щыӀэныгъэ: || сызыхрегъэ{{{псалъэпкъ}}} || узыхрегъэ{{{псалъэпкъ}}} || зыхрегъэ{{{псалъэпкъ}}} || дызыхрегъэ{{{псалъэпкъ}}} || фызыхрегъэ{{{псалъэпкъ}}} || зыхрегъэ{{{псалъэпкъ}}}
|-
| щымыӀэныгъэ: || сызыхремыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || узыхремыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зыхремыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || дызыхремыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || фызыхремыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зыхремыгъэ{{{псалъэпкъ}}}
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ЗэраӀуатэ наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхем 
|-
| ит зэман – щыӀэныгъэ: || зыхызогъэ{{{псалъэпкъ}}}(р) ||зыхыбогъэ{{{псалъэпкъ}}}(р) || зыхрегъэ{{{псалъэпкъ}}}(р) || зыхыдогъэ{{{псалъэпкъ}}}(р) || зыхывогъэ{{{псалъэпкъ}}}(р) || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}(р)
|-
| ит зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}ркъым || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}ркъым || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}ркъым || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}ркъым || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}ркъым || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}ркъым
|-
| блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}рт || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}рт || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}рт || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}рт || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}рт || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}рт
|-
| блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}ртэкъым || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}ртэкъым || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}ртэкъым || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}ртэкъым || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}ртэкъым || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}ртэкъым
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}ащ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}ащ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}ащ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}ащ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}ащ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}ащ 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}акъым || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}акъым || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}акъым || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}акъым || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}акъым || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}акъым
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}ат || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}ат || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}ат || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}ат || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}ат || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}ат 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэкъым || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэкъым || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}атэкъым || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэкъым || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэкъым || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}атэкъым 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъащ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъащ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}гъащ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъащ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъащ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}гъащ 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъакъым || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъакъым || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}гъакъым || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъакъым || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъакъым || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}гъакъым 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъат || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъат || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}гъат || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъат || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъат || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}гъат 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэкъым || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэкъым || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэкъым || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэкъым || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэкъым || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэкъым 
|-
| блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}щ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}щ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}щ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}щ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}щ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}щ 
|-
| блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}къым || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}къым || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}къым || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}къым || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}къым || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}къым 
|-
| блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}т || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}т || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}т || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}т || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}т || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}т 
|-
| блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэкъым || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэкъым || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}тэкъым || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэкъым || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэкъым || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}тэкъым 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}нщ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}нщ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}нщ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}нщ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}нщ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}нщ 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}нкъым || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}нкъым || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}нкъым || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}нкъым || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}нкъым || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}нкъым 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}нущ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}нущ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}нущ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}нущ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}нущ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}нущ 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}нукъым || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}нукъым || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}нукъым || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}нукъым || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}нукъым || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}нукъым 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ЗэрыупщӀэ наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхем 
|-
| ит зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}рэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}рэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}рэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}рэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}рэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}рэ 
|-
| ит зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}ркъэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}ркъэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}ркъэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}ркъэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}ркъэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}ркъэ 
|-
| блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}рт || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}рт || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}рт || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}рт || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}рт || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}рт
|-
| блэкӀа зэфӀэмыкӀа зэман (имперфект) – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}ртэкъэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}ртэкъэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}ртэкъэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}ртэкъэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}ртэкъэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}ртэкъэ
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}а
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}акъэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}акъэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}акъэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}акъэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}акъэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}акъэ 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}ат || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}ат || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}ат || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}ат || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}ат || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}ат 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэкъэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэкъэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}атэкъэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэкъэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэкъэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}атэкъэ 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман – щымыӀыныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъакъэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъакъэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}гъакъэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъакъэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъакъэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}гъакъэ 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъат || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъат || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}гъат || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъат || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъат || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}гъат 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа и пэ ит зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэкъэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэкъэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэкъэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэкъэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэкъэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэкъэ 
|-
| блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}} || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}} 
|-
| блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман I – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}къэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}къэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}къэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}къэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}къэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}къэ 
|-
| блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}т || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}т || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}т || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}т || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}т || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}т 
|-
| блэкӀа гъэкӀэщӀа зэман II – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэкъэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэкъэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}тэкъэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэкъэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэкъэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}тэкъэ 
|-
| къэкӀуэну  мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}н 
|-
| къэкӀуэну  мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}нкъэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}нкъэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}нкъэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}нкъэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}нкъэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}нкъэ 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}ну 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}нукъэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}нукъэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}нукъэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}нукъэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}нукъэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}нукъэ 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! условнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхем 
|-
| ит зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}мэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}мэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}мэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}мэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}мэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}мэ 
|-
| ит зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}мэ || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}мэ || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}мэ || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}мэ || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}мэ || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}мэ 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}амэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}амэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}амэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}амэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}амэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}амэ 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}амэ || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}амэ || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}амэ || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}амэ || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}амэ || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}амэ 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъамэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъамэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}гъамэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъамэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъамэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}гъамэ 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъамэ || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъамэ || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъамэ || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъамэ || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъамэ || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъамэ 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}нмэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}нмэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}нмэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}нмэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}нмэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}нмэ 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нмэ || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нмэ || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нмэ || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нмэ || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нмэ || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нмэ 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}нумэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}нумэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}нумэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}нумэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}нумэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}нумэ 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нумэ || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нумэ || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нумэ || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нумэ || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нумэ || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нумэ 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! условнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхем 
|-
| ит зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэмэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэмэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}тэмэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэмэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэмэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}тэмэ 
|-
| ит зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэмэ || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэмэ || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэмэ || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэмэ || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэмэ || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэмэ 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэмэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэмэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}атэмэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэмэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэмэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}атэмэ 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэмэ || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэмэ || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэмэ || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэмэ || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэмэ || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэмэ 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэмэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэмэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэмэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэмэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэмэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэмэ 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэмэ || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэмэ || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэмэ || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэмэ || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэмэ || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэмэ 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэмэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэмэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэмэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэмэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэмэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэмэ 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэмэ || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэмэ || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэмэ || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэмэ || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэмэ || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэмэ 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэмэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэмэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэмэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэмэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэмэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэмэ 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэмэ || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэмэ || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэмэ || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэмэ || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэмэ || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэмэ 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! сослагательнэ наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхем 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}нт || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}нт || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}нт || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}нт || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}нт || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}нт 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэкъым || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэкъым || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэкъым || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэкъым || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэкъым || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэкъым 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}нут || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}нут || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}нут || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}нут || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}нут || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}нут 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэкъым || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэкъым || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэкъым || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэкъым || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэкъым || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэкъым 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щыӀэ наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхем 
|-
| ит зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}ми || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}ми || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}ми || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}ми || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}ми || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}ми 
|-
| ит зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ми || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ми || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ми || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ми || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ми || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ми 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}ами || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}ами || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}ами || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}ами || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}ами || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}ами 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ами || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ами || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ами || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ами || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ами || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ами 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъами || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъами || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}гъами || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъами || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъами || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}гъами 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъами || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъами || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъами || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъами || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъами || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъами 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}нми || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}нми || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}нми || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}нми || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}нми || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}нми 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нми || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нми || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нми || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нми || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нми || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нми 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}нуми || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}нуми || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}нуми || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}нуми || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}нуми || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}нуми 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нуми || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нуми || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нуми || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нуми || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нуми || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нуми 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! уступительнэ ипэжыпӀэкӀэ щымыӀэ наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхем 
|-
| ит зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэми || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэми || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}тэми || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэми || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэми || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}тэми 
|-
| ит зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэми || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэми || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэми || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэми || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэми || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}тэми 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэми || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэми || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}атэми || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэми || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэми || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}атэми 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман (перфект) – щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэми || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэми || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэми || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэми || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэми || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}атэми 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект)– щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэми || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэми || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэми || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэми || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэми || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэми 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман (плюс квамперфект) – щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэми || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэми || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэми || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэми || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэми || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъатэми 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэми || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэми || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэми || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэми || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэми || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэми 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэми || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэми || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэми || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэми || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэми || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нтэми 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэми || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэми || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэми || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэми || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}энутэми || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}энутэми 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман – щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэми || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэми || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэми || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэми || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэми || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}нутэми 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! гъэщӀэгъуэныгъэ наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхем 
|-
|щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}аи || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}аи || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}аи || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}аи || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}аи || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}аи 
|-
|щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}акъыми || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}акъыми || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}акъыми || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}акъыми || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}акъыми || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}акъыми 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! фӀэфӀыныгъэ  наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхем 
|-
|щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}ащэрэт || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}ащэрэт || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}ащэрэт || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}ащэрэт || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}ащэрэт || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}ащэрэт 
|-
|щымыӀэныгъэ: || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ащэрэт || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ащэрэт || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ащэрэт || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ащэрэт || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ащэрэт || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ащэрэт 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! шэч къытехьэныгъэ наклоненэ !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхем 
|-
|гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнщ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнщ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнщ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнщ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнщ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнщ 
|-
|гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнкъым || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнкъым || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнкъым || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнкъым || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнкъым || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнкъым 
|-
|гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнт || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнт || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнт || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнт || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнт || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнт 
|-
|гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла - щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнтэкъым || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнтэкъым || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнтэкъым || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнтэкъым || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнтэкъым || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнтэкъым 
|-
|гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэн || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэн || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэн || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэн || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэн || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэн 
|-
|гъэн-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнкъэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнкъэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнкъэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнкъэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнкъэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнкъэ 
|-
|гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнт || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнт || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнт || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнт || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнт || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнт 
|-
|гъэнт-кӀэ мыгъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнтэкъэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнтэкъэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнтэкъэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнтэкъэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнтэкъэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнтэкъэ 
|-
|гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнущ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнущ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнущ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнущ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнущ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнущ 
|-
|гъэну-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнукъым || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнукъым || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнукъым || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнукъым || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнукъым || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнукъым 
|-
|гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнут || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнут || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнут || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнут || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнут || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнут 
|-
|гъэнут-кӀэ гъэбелджыла - щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнутэкъым || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнутэкъым || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнутэкъым || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнутэкъым || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнутэкъым || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнутэкъым 
|-
|гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэну || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэну || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэну || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэну || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэну || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэну 
|-
|гъэну-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнукъэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнукъэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнукъэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнукъэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнукъэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнукъэ 
|-
|гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнут || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнут || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнут || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнут || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнут || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнут 
|-
|гъэнут-кӀэ гъэбелджыла зэрыупщӀэ - щымыӀэныгъэ: || зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнутэкъэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнутэкъэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнутэкъэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнутэкъэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнутэкъэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}агъэнутэкъэ 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Зылэжь (субъектнэ) причастие !!
|-
| ит зэман - щыӀэныгъэ || зыхезыгъэ{{{псалъэпкъ}}}
|-
| ит зэман - щымыӀэныгъэ ||зыхезымыгъэ{{{псалъэпкъ}}}
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ || зыхезыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ || зыхезымыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  зыхезыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  зыхезымыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ ||  зыхезыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ || зыхезымыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ ||  зыхезыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ ||  зыхезымыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Зэлэжь (объектнэ) причастие (щхьэм иту) !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхем 
|-
| ит зэман - щыӀэныгъэ ||  зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}} || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}} 
|-
| ит зэман - щымыӀэныгъэ || зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}} ||  зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}а 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ ||  зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}н  || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}н 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ ||  зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н  || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ ||  зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну  || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}ну 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ ||  зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну  || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Зэлэжь (объектнэ) причастие (щхьэншэ) !! 
|-
| ит зэман - щыӀэныгъэ || зыхегъэ{{{псалъэпкъ}}}
|-
| ит зэман - щымыӀэныгъэ || зыхемыгъэ{{{псалъэпкъ}}}
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  зыхегъэ{{{псалъэпкъ}}}а
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  зыхемыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ || зыхегъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  зыхемыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ || зыхегъэ{{{псалъэпкъ}}}н
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ ||  зыхемыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ ||  зыхегъэ{{{псалъэпкъ}}}ну
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ || зыхемыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Обстоятельственнэ причастиехер !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхем
|-
! Лэжьыгъэм и къэхъукӀэр зыгъэбелджылы причастие !!  !!  !!  !!  !!  !! 
|-
| ит зэман - щыӀэныгъэ ||  зэрызыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зэрызыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зэрызыхригъэ{{{псалъэпкъ}}} || зэрызыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зэрызыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}  || зэрызыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}} 
|-
| ит зэман - щымыӀэныгъэ || зэрызыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зэрызыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зэрызыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зэрызыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || зэрызыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}} ||  зэрызыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  зэрызыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зэрызыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зэрызыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зэрызыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зэрызыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зэрызыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}а 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  зэрызыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зэрызыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зэрызыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зэрызыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зэрызыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || зэрызыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  зэрызыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зэрызыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зэрызыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зэрызыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зэрызыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зэрызыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  зэрызыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зэрызыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зэрызыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зэрызыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зэрызыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || зэрызыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ ||  зэрызыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зэрызыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зэрызыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зэрызыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зэрызыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}н  || зэрызыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}н 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ ||  зэрызыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зэрызыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зэрызыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зэрызыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || зэрызыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н  || зэрызыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щыӀэныгъэ ||  зэрызыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зэрызыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зэрызыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зэрызыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зэрызыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну  || зэрызыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}ну 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджыла зэман - щымыӀэныгъэ ||  зэрызыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зэрызыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зэрызыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зэрызыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || зэрызыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну  || зэрызыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну
|-
! Зэман/щӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие !!  !!  !!  !!  !!  !! 
|- 
| ит зэман - щыӀэныгъэ ||  щызыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}} || щызыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}} || щызыхригъэ{{{псалъэпкъ}}} || щызыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}} || щызыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}  || щызыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}} 
|-
| ит зэман - щымыӀэныгъэ || щызыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || щызыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || щызыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || щызыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || щызыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}} ||  щызыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  щызыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || щызыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || щызыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}а || щызыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || щызыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || щызыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}а 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  щызыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || щызыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || щызыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || щызыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || щызыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || щызыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  щызыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || щызыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || щызыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || щызыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || щызыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || щызыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  щызыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || щызыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || щызыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || щызыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || щызыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || щызыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ ||  щызыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || щызыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || щызыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}н || щызыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || щызыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}н  || щызыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}н 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ ||  щызыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || щызыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || щызыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || щызыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || щызыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н  || щызыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н
|-
| къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ ||  щызыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || щызыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || щызыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || щызыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || щызыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну  || щызыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}ну 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ ||  щызыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || щызыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || щызыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || щызыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || щызыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну  || щызыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну
|-
! ЩӀыпӀэ зыгъэбелджылы причастие !!  !!  !!  !!  !!  !! 
|-
| ит зэман - щыӀэныгъэ ||  здызыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}} || здызыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}} || здызыхригъэ{{{псалъэпкъ}}} || здызыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}} || здызыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}  || здызыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}} 
|-
| ит зэман - щымыӀэныгъэ || здызыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || здызыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || здызыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || здызыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || здызыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}} ||  здызыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  здызыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || здызыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || здызыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}а || здызыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || здызыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || здызыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}а 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  здызыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || здызыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || здызыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || здызыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || здызыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || здызыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  здызыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || здызыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || здызыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || здызыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || здызыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || здызыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  здызыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || здызыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || здызыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || здызыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || здызыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || здызыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ ||  здызыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || здызыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || здызыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}н || здызыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || здызыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}н  || здызыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}н 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ ||  здызыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || здызыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || здызыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || здызыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || здызыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н  || здызыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н
|-
| къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ ||  здызыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || здызыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || здызыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || здызыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || здызыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну  || здызыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}ну 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ ||  здызыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || здызыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || здызыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || здызыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || здызыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну  || здызыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну
|-
! Щхьэусыгъуэ, мурад зыгъэбелджылы причастие !!  !!  !!  !!  !!  !! 
|-
| ит зэман - щыӀэныгъэ ||  щӀызыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}} || щӀызыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}} || щӀызыхригъэ{{{псалъэпкъ}}} || щӀызыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}} || щӀызыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}  || щӀызыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}} 
|-
| ит зэман - щымыӀэныгъэ || щӀызыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || щӀызыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || щӀызыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || щӀызыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}} || щӀызыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}} ||  щӀызыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  щӀызыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || щӀызыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || щӀызыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}а || щӀызыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || щӀызыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || щӀызыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}а 
|-
| блэкӀа зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  щӀызыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || щӀызыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || щӀызыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || щӀызыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || щӀызыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а || щӀызыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}а 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  щӀызыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || щӀызыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || щӀызыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || щӀызыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || щӀызыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || щӀызыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа 
|-
| блэкӀа жыжьэ зэфӀэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  щӀызыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || щӀызыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || щӀызыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || щӀызыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || щӀызыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа || щӀызыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}гъа 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ ||  щӀызыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || щӀызыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || щӀызыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}н || щӀызыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || щӀызыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}н  || щӀызыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}н 
|-
| къэкӀуэну мыгъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ ||  щӀызыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || щӀызыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || щӀызыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || щӀызыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н || щӀызыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н  || щӀызыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}н
|-
| къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щыӀэныгъэ ||  щӀызыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || щӀызыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || щӀызыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || щӀызыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || щӀызыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну  || щӀызыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}эну 
|-
| къэкӀуэну гъэбелджылы зэман - щымыӀэныгъэ ||  щӀызыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || щӀызыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || щӀызыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || щӀызыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну || щӀызыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну  || щӀызыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ну
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Деепричастиехер !! сэ  !! уэ !! абы !! дэ !! фэ !! абыхем
|-
| ит зэман - щыӀэныгъэ ||  зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}у || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}у || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}у || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}у || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}у || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}у 
|-
| ит зэман - щымыӀэныгъэ ||  зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}у || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}у || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}у || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}у || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}у || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}у 
|-
| блэкӀа зэман - щыӀэныгъэ ||  зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}ауэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}ауэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}ауэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}ауэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}ауэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}ауэ 
|-
| блэкӀа зэман - щымыӀэныгъэ ||  зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ауэ || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ауэ || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ауэ || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ауэ || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ауэ || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}ауэ 
|-
| урэ-кӀэ деепричастие - щыӀэныгъэ ||  зыхезгъэ{{{псалъэпкъ}}}урэ || зыхебгъэ{{{псалъэпкъ}}}урэ || зыхригъэ{{{псалъэпкъ}}}урэ || зыхедгъэ{{{псалъэпкъ}}}урэ || зыхевгъэ{{{псалъэпкъ}}}урэ || зыхрагъэ{{{псалъэпкъ}}}урэ 
|-
| урэ-кӀэ деепричастие - щымыӀэныгъэ ||  зыхезмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}урэ || зыхыумыгъэ{{{псалъэпкъ}}}урэ || зыхримыгъэ{{{псалъэпкъ}}}урэ || зыхедмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}урэ || зыхевмыгъэ{{{псалъэпкъ}}}урэ || зыхрамыгъэ{{{псалъэпкъ}}}урэ
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! !!  !! -ы-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхер !!  !! 
|-
! !! Закъуэ бжьыгъэ  !! !! Куэд бжьыгъэ  !! 
|-
| || '''Мыбелджылы''' || '''Белджылы''' || '''Мыбелджылы''' || '''Белджылы'''
|-
| '''Именительнэ:''' || [{{{псалъэпкъ}}}] || [{{{псалъэпкъ}}}]р || -- || [{{{псалъэпкъ}}}]хер
|-
| '''Эргативнэ:''' || [{{{псалъэпкъ}}}] || [{{{псалъэпкъ}}}]м || --  || [{{{псалъэпкъ}}}]хем
|-
| '''Послеложнэ:''' || [{{{псалъэпкъ}}}]кӀэ || [{{{псалъэпкъ}}}]мкӀэ || [{{{псалъэпкъ}}}]хекӀэ || [{{{псалъэпкъ}}}]хемкӀэ
|-
| '''Обстоятельственнэ:''' || [{{{псалъэпкъ}}}]у || [{{{псалъэпкъ}}}]рауэ || [{{{псалъэпкъ}}}]хеу || [{{{псалъэпкъ}}}]херауэ
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! !!  !! -а-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхер !!  !! 
|-
! !! Закъуэ бжьыгъэ  !! !! Куэд бжьыгъэ  !! 
|-
| || '''Мыбелджылы''' || '''Белджылы''' || '''Мыбелджылы''' || '''Белджылы'''
|-
| '''Именительнэ:''' || [{{{псалъэпкъ}}}]а || [{{{псалъэпкъ}}}]ар || -- || [{{{псалъэпкъ}}}]ахер
|-
| '''Эргативнэ:''' || [{{{псалъэпкъ}}}]а || [{{{псалъэпкъ}}}]ам || --  || [{{{псалъэпкъ}}}]ахем
|-
| '''Послеложнэ:''' || [{{{псалъэпкъ}}}]акӀэ || [{{{псалъэпкъ}}}]амкӀэ || [{{{псалъэпкъ}}}]ахекӀэ || [{{{псалъэпкъ}}}]ахемкӀэ
|-
| '''Обстоятельственнэ:''' || [{{{псалъэпкъ}}}]ауэ || [{{{псалъэпкъ}}}]арауэ || [{{{псалъэпкъ}}}]ахеу || [{{{псалъэпкъ}}}]ахерауэ
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! !!  !! -ын-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхер !!  !! 
|-
! !! Закъуэ бжьыгъэ  !! !! Куэд бжьыгъэ  !! 
|-
| || '''Мыбелджылы''' || '''Белджылы''' || '''Мыбелджылы''' || '''Белджылы'''
|-
| '''Именительнэ:''' || [{{{псалъэпкъ}}}]н || [{{{псалъэпкъ}}}]ныр || -- || [{{{псалъэпкъ}}}]нхер
|-
| '''Эргативнэ:''' || [{{{псалъэпкъ}}}]н || [{{{псалъэпкъ}}}]ным || --  || [{{{псалъэпкъ}}}]нхем
|-
| '''Послеложнэ:''' || [{{{псалъэпкъ}}}]нкӀэ || [{{{псалъэпкъ}}}]нымкӀэ || [{{{псалъэпкъ}}}]нхекӀэ || [{{{псалъэпкъ}}}]нхемкӀэ
|-
| '''Обстоятельственнэ:'' || [{{{псалъэпкъ}}}]ну || [{{{псалъэпкъ}}}]нырауэ || [{{{псалъэпкъ}}}]нхеу || [{{{псалъэпкъ}}}]нхерауэ
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! !!  !!  -ыну-кӀэ цӀэ склоненэм и фащэхер !!  !! 
|-
! !! Закъуэ бжьыгъэ  !! !! Куэд бжьыгъэ  !! 
|-
| || '''Мыбелджылы''' || '''Белджылы''' || '''Мыбелджылы''' || '''Белджылы'''
|-
| '''Именительнэ:''' || [{{{псалъэпкъ}}}]ну || [{{{псалъэпкъ}}}]нур || -- || [{{{псалъэпкъ}}}]нухер
|-
| '''Эргативнэ:''' || [{{{псалъэпкъ}}}]ну || [{{{псалъэпкъ}}}]нум || --  || [{{{псалъэпкъ}}}]нухем
|-
| '''Послеложнэ:''' || [{{{псалъэпкъ}}}]нукӀэ || [{{{псалъэпкъ}}}]нумкӀэ || [{{{псалъэпкъ}}}]нухекӀэ || [{{{псалъэпкъ}}}]нухемкӀэ
|-
| '''Обстоятельственнэ:''' || [{{{псалъэпкъ}}}]нууэ || [{{{псалъэпкъ}}}]нурауэ || [{{{псалъэпкъ}}}]нухеу || [{{{псалъэпкъ}}}]нухерауэ
|}
&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>shn3wcsh0z1pd4zgwcal94xx1br20uu</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>