Wikipediya
kbpwiki
https://kbp.wikipedia.org/wiki/Tal%C9%A9_%C9%96eu
MediaWiki 1.47.0-wmf.18
first-letter
Média
Spécial
Discussion
Utilisateur
Discussion utilisateur
Wikipediya
Wikipediya ndɔnjɔɔlɩyɛ
Fichier
Discussion fichier
MediaWiki
Discussion MediaWiki
Modèle
Discussion modèle
Aide
Discussion aide
Catégorie
Discussion catégorie
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Fɩyɛɛnɩ
0
374
18651
18500
2026-09-08T08:04:14Z
Asorev
6050
18651
wikitext
text/x-wiki
'''Fɩyɛɛnɩ''' (Caama: '''Wien''') kɛna ɛjaɖɛ naɖɩyɛ taa tɛtʊ sɔsɔtʊ. Tɛtʊ ndʊ yɔ [[Otirisi (Autriche)|Otirisi]]. Tɛtʊ sɔsɔtʊ tʊnɛ tɩyɛ Otirisi ɛjaɖɛ nɛ ɖɩ-wɩsɩ ɖɩlɩyɛ taa kiŋ nɛ [[Taaniibi pɔɔ]] kɛtɛsʊ tɛtʊ tʊnɛ.
Fɩyɛɛnɩ tɛtʊ tʊnɛ tɩwɛ [[Eerɔpʋ tɛtʋ tɔm|Eerɔpʊ]] keteŋa hɛkʊ taa nɛ tiposina [[Paarii]] tɛtʊ ɛzɩ kilomɛtanaa 1 243 yɔ; Pɛɛrɩlɛɛ yɔ pɩmaɣna ɛzɩ kilomɛtanaa 651; pɩkazɩ yee pɩkɛ [[Prukisɛɛlɩ (Bruxelles)|Prukisɛɛlɩ]] tɛtʊ kɔyɔ, pɩtalʊ ɛzɩ kilomɛtanaa 1 112 yɔ.
Fɩyɛɛnɩ tɛtʊ potina [[Pudapɛsɩtɩ]] ñɩndʊ nɛ kilomɛtanaa 250 pɩkazɩ tiposina Pɩraagɩ nɛ Muuniiki ñɩndʊ ɛzɩ kilomɛtanaa 350. Tɛtʊ ndʊ tɩkɩla –tʊ ñɔtinaʊ yɔ, ndʊ lɛ Pratisilaadaa nɛ tʊtʊ ñɛwɛ kilomɛtanaa ɛzɩ 60 yɔ.
Pɩsa nɛ patɩlɩ camɩyɛ kɛ ɛyaa mba pɛwɛ Fɩyɛɛnɩ tɛtʊ taa peeɖe yɔ lɛ, komina yeba nɛ pakalɩ ɛyaa kɛ [[kɔlaɣ fenaɣ]] kacalaɣ wiye pɩnaɣ 2016. Kɩgalʊ ŋgʊ kɩtɛma lɛ, ɛyaa 1 840 573 kɛ pana tɛtʊ sɔsɔtʊ tʊnɛ tɩ-taa.
Piyele pamazɩ tɩ-ɖaalakɩŋ landammm taa lɛ, pɩmaɣna ɛkɩtaarɩnaa ɛzɩ 41 489 yaa kilomɛtanaa 414,89. Fɩyɛɛnɩ tɛtʊ kɛna tɛtʊ ndʊ tɩ-taa keteŋa kpeekpe taa ajɛya sakɩyɛ taɣ liu nɛ alakɩ a-tɛ politiki ketiizasɩ yɔ. Mbʊ pʊyɔ yɔ tɛtʊ ndʊ tɩɩɖʊʊ tɩ-nɔɔ kɛ ajɛya lɛɛna tɛ politiki tɔm taa yem yɔ.
Peeɖe kɛ keteŋa kpeekpe taa ajɛya kɩkpɛndʊ aŋgba nayɛ tɩkila wɛɛ nɛ aŋgba ana a-taa kɔyɔ: OSCE, OPEP, ONUDI yaa ajɛya kɩkpɛndʊ ɖama nɩnaʊ nɛ taabalɩyɛ aŋgba sakɩyɛ.
Peeɖe ɖɔɖɔ poluki ñɩɩtʊ sɔsɔtʊ ndʊ pacakɩ tɩ-taa nɛ pasʊʊ tɩnzɩ ndɩ ndɩ taa nɛ pañɩnɩɣ se pana mbʊ keteŋa kaakɛna yɔ, kɛnaa yɔ yaa mbʊ kakaɣ kɛnaʊ yɔ.
Ɖooopɩnaɣ 2001 kɛ kɛ keteŋa kpeekpe ajɛya kɩkpɛndʊ ŋgbɛyɛ nɖɩ ɖɩcɔŋna ɛsakuliye nɛ ɛsɩyɛ ekpena nɛ payaɣ-ɖɩ se [[UNESCO ŋgbɛyɛ|UNESCO]] yɔ, ɖɩkpaɣ Fɩyɛɛnɩ tɛtʊ nɛ ɖɩɖʊ ɖɩpɩlʊ taa. Payaɣ Fɩyɛɛnɩ tɛtʊ taa maalika yɔɔ cɔnɩyʊ se Michael Häupl.
<br><gallery mode=packed>
Wien-vom Oberen Belvedere-114-2009-gje.jpg|View from Upper Belvedere
Wien-Oberes Belvedere-108-2009-gje.jpg|Upper Belvedere
Wien-Burgtheater-212-2008-gje.jpg|Burgtheater
Wien-Staatsoper-122-2013-gje.jpg|Fɩyɛɛnɩ State Opera
Wien-Rathaus-126-von Hofburg-2008-gje.jpg|Fɩyɛɛnɩ City Hall
Wien-Parlament-160-2008-gje.jpg|Parliament
Wien-Hofburg-122-Reichskanzleitrakt-Franz I-2008-gje.jpg|Hofburg
Wien-Schoenbrunn-110-Garten mit Pferdekutsche-2007-gje.jpg|Palace of Schönbrunn
Wien-Stephansdom-116-2007-gje.jpg|St. Stephen's Cathedral
</gallery>
[[Category:!Main category]]
[[Category:Eerɔpʋ]]
[[Category:Otirisi]]
[[Category:Tɛtʋ sɔsɔtʋ]]
650rob4jcocayzq1zo3lsajs3wnsm41
Itaalii kʊnʊŋ
0
473
18652
18401
2026-09-08T08:04:43Z
Asorev
6050
18652
wikitext
text/x-wiki
[[Fichier:Knowledge of Italian EU map-fr.svg|vignette]]
Itaalii kʊnʊŋ kɛ kʊnʊŋ ŋgʊ kɩlɩna Romanɩɩ kʊnʊmɩŋ agbeelaa taa nɛ kɩ-tɛ kɛ Ɛndɩ Erɔpʊ cejewiye taa. Ɖɩnaɣ se Romanɩɩ nɛ Italii yɔɔdasɩɩ ɖɔɔ sakɩyɛ. Dante kʊma Italii kʊnʊŋ kɛ hɩɖɛ nɛ paya-kʊ se Si kʊnʊŋ nɛ pamaazɩ kʊ nɛ Oc (Occitan) kʊnʊŋ nɛ Oil ([[Fransɩɩ kʊnʊŋ|Fransɩɩ]]) kʊnʊŋ, mbʊ yɔ pɔyɔɔdʊʊ na se ɛɛɛ kɛ kʊnʊmɩŋ nɩɩdozo ʊnʊ ɛ-daa, ɖɔɖɔ ɛzɩ ɛjaɖɛ taa kʊnʊmɩŋ lɛɛŋ taa yɔ.<ref>Simone 2010</ref><ref>Berloco 2018</ref>
Itaalii kʊnʊŋ kɩfalʊ kɛ yɔɔdaɣ ŋga kehiya nɛ kacaɣa ageeta lɛɛna taa kʊnʊmɩŋ yɔɔ nɛ kɩwalɩ a-da pɩkɩlɩ kɩmaɣma kɩ-tɛ egeetiye taa, kɔzɩ kɔzɩ pɩ-kɛ Toskaŋ kʊnʊŋ Florence kʊnʊŋ Pisa nɛ Sienne kʊnʊmɩŋ.
Toskaŋ kɛ kʊnʊŋ ŋgʊ Dante Alighieri nɛ Pétrarque nɛ Boccace pama nɛ pɛ-takayɛsɩ nɛ pamaazɩ se panaadozo pɛkɛna takayɛsɩ mayaa sɔsaa kɛ Italii kɛ hɛkʊ pɩnzɩ alʊwaatʊ taa. Kɩkɛ Florence tɛtʊ taa kʊnʊŋ, nɛ kɩwɛna samtʊ kɛ kɩ-tɛ maʊ keɖeya taa. Kɩkɛ ajɛyɛ kpeekpe kʊnʊŋ kɛ ɛzakuliye nɛ keɖeɣa nɔmɔʊ taa nɛ Erɔpʊ ajɛyɛ taa kʊnʊmɩŋ tɔmpe lɩzɩʊ taa lɛ ɖɩnaɣ se Italii kʊnʊŋ wɛna tɔm sakɩyɛ kɛ kʊnʊmɩŋ ʊnʊ ɛ-taa, kɔzɩ kɔzɩ miziiki hɔɔlʊʊ taa. Paɣtʊ taa lɛ Italii kʊnʊŋ tɛ tɔm cɔlʊʊ lɛɛzɩʊ kɩfam taa kɛ Pietro Bembo lɩzɩna lɩmaɣza sakɩyɛ nɛ ɛwɩlɩ.
<gallery mode="packed" heights=230 caption="" mode=packed>
Linguistic map of the Italian language.svg
File:Idioma%20italiano.png
Corsivo- come scriverlo a mano in italiano, schede didattiche con alcuni esempi di Paolo Villa (prima edizione commons wikimedia org)-Letters-characters in italics-cursive- how to write it by hand in Italian.pdf|Nine nɔ niŋmaa yɛ italian skul
</gallery>
== Bibliographie ==
* Simone, Raffaele (2010). ''Enciclopedia dell'italiano''. Treccani.
* Berloco, Fabrizio (2018). ''[https://books.google.com/books?id=DYynDwAAQBAJ&pg=PA3#v=onepage&q&f=false The Big Book of Italian Verbs: 900 Fully Conjugated Verbs in All Tenses. With IPA Transcription, 2nd Edition]''. Lengu. ISBN 9788894034813.
* Palermo, Massimo (2015). ''Linguistica italiana''. Il Mulino. ISBN 9788815258847.
== Notes et références ==
<references/>
[[Category:kʋnʋmɩŋ]]
[[Category:Itaalii]]
stii28n6gncux2dbrhd6e5lhvobtw7s
Kinee-Konakrii
0
565
18646
18371
2026-09-08T08:01:10Z
Asorev
6050
/* Galerie */
18646
wikitext
text/x-wiki
{{Ɛjaɖɛ
| Hɩɖɛ = Kinee-Konakrii
| Hɩɖɛ2 = Guinée-Conakry
| Kɩɖaʋ kɩdɛɛka = [[File:Flag of Guinea.svg|75px]]<br>Kinee-Konakrii Kɩɖaʋ kɩdɛɛka
| Ɛjaɖɛ tɛ tampaɣ = [[File:Coat of Arms of Guinea.svg|75px]]<br>Kinee-Konakrii Ɛjaɖɛ tɛ tampaɣ
| image_map = [[File:World Factbook (1982) Guinea.jpg|190px]]<br>Kinee-Konakrii tɛlɛŋa
| official_languages = .
| capital = .
| government = .
| president = Ɖajaa Mamady Doumbouya
| area_km2 = 245,836
| population_estimate = 8,746,128
| population_estimate_year = 2000
| population_density_km2 = 40.9
| cctld = .
}}Kinee-Konakrii (Guinée-Conakry)
Payaɣ se Kinee-Konakrii yɔ pacaɣ se paɖʊ tʊkaɣ kɛ Kiinee-Piisoo nɛ Kiinee-Ekʊwatɩralɩ pɛhɛkʊ taa. Pɩkɛna Afrika wɩsɩ ɖɩɖʊyɛ taa ɛjaɖɛ naɖɩyɛ. Kinee-Konakrii tɛtʊ sɔsɔtʊ payaɣ ɖɔdɔ se Kinee-Konakrii. Ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩmʊ ɖɩ-tɩ yɔɔ caaʊ kɛ Fransɩ nesi tɛɛ kɛ ɖooo aloma fenaɣ kɩyakʊ naalɛ ŋgʊ wiye pɩnaɣ 1958. Ajɛya looɖo cɔna; Kinee-Konakrii nɛ ata, nɛ ana-yɔ: Kiinee-Piisoo; Senegaalɩ; Maalii; Kootidiivʊwaarɩ; Liiberiya; Siyera-Leyɔɔnɩ nɛ Atɩlantiki lɩŋgamʊʊ.
Kiinee-Pɩsaʊ taa pɔsɩ ɖɔwa nɛ sɩtala ɛzɩ 1300 kɛ mbʊ yɔ. Afrika kpeekpe taa lɛ, pɩwɛ ɛzɩ peeɖe lɩm lɩʊna yɔ mbʊ pɩyɔɔ yɔ ɖɩkpaɣ ɛzɩ Niizɛrɩ pɔɔ yɔ yaa Senegaalɩ ñɩŋga yɑa ɖɔɖɔ Kaambii ñɩŋga kɔyɔ peeɖe sɩlɩɣna. Pɔsɩ nzɩ sɩlɩɣna Kinee-Konakrii pʊʊ ŋgʊ payaɣ se Fʊʊta-Jalɔŋ yɔ kɩ-tɛɛ.
Fʊʊtaa-Jalɔŋ ŋgʊ kɩhaɣ kɩ-lɩm yɔɔ kɛ ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩwɛna laatiɖiki mɩŋ kɛ ɖɩ-ɛjaɖɛ kamaɣ fɛyɩ. Lɩŋgamʊ ŋgʊ payaɣ se Kɔnkʊʊɖe nɛ kɩwɛ tɛtʊ ndʊ payaɣ se Maamʊ yɔ, yaa Kindiya nɛ Koonakiri yɔ, pɩkɛna Kinee-konakrii komina kɛ tʊmɩyɛ sɔsɔyɛ nɛ kɩñakɩ pana se pɩwɛ ɛzɩma yɔ pama lɩŋgamɩŋ pɩɖɔɔ. Pɩnaɣ 1992 lɛ pama lɩŋgamʊʊ nakʊyʊ nɛ pɩwayɩ yɔ pama lɛɛŋ ɛzɩ Kaleta yɔ nɛ halɩ nɛ sɔnɔ komina ɖɩɩna Sʊwapiti ñɩŋgʊ maʊ.
== Galerie ==
<gallery mode=packed>
File:Guinea sat.png|atlas Guinea
File:Dame de Mali Guinée.jpg|[[w:fr:Mont Loura|Dame de Mali]]
File:Chute de Tabouna à Kindia 01.jpg|[[w:fr:Chute de Tabouna|Chute de Tabouna]] à [[w:fr:Kindia|Kindia]]
File:Chute de Saala vue à 360° Labé.jpg|[[w:fr:Chute de Saala|Chute de Saala]] [[w:fr:Labé|Labé]]
File:Chimpanzé de Bossou 33.jpg|Chimpanzé de Bossou
File:Plage de Roume.jpg|Plage sur les [[w:fr:Îles de Loos|Ile de Loos]]
</gallery>
{{Afrɩka}}
[[Category:!Main category]]
[[Category:Afrɩka]]
[[Category:Ajɛya]]
[[Category:Kinee-Konakrii]]
m0umfp2ltronbobl28765x2c0ufsoo2
Kɔŋgo Kinsasa
0
639
18649
14994
2026-09-08T08:02:49Z
Asorev
6050
18649
wikitext
text/x-wiki
{{Ɛjaɖɛ
| Hɩɖɛ = Koŋo Kinsasa
| Hɩɖɛ2 = Kongo kinshasa
| Kɩɖaʋ kɩdɛɛka = [[File:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|75px]]<br>Koŋo Kinsasa Kɩɖaʋ kɩdɛɛka
| Ɛjaɖɛ tɛ tampaɣ = [[File:Coat of arms of Congo-Kinshasa (1963-1971).svg|75px]]<br>Koŋo Kinsasa Ɛjaɖɛ tɛ tampaɣ
| image_map = [[File:LocationDRCongo.svg|190px]]<br>Koŋo Kinsasa tɛlɛŋa
| official_languages = [[Fransɩ kʊnʊŋ]]
| capital = [[Kinsasa (Kinshasa)|Kinsasa]]
| government = .
| president = Félix Thisekedi
| area_km2 = 2,345,409
| population_estimate = 81,680,000
| population_estimate_year = 2015
| population_density_km2 = 75.9
| cctld = .
}}'''Koŋo Kinsasa''' kɛna Afrikɩ nɛ hɛkʊ nɛ hɛkʊ taa ɛjaɖɛ naɖɩyɛ nɛ ajɛya wena ayɔɔdɩɣ [[Fransɩɩ kʊnʊŋ]] yɔ a-taa lɛ ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩ-taa kɛ ɛyaa kɩlɩ ɖɔʊ. [[Afrɩka tɛtʊ tɔm|Afriki]] taa payɩ lɛ Koŋo Kinsasa kɛna nanza ñɩnɖɛ kɛ ɛyaa samaɣ ɖɔʊ taa. Payaɣ Koŋo Kinsasa yem se Koŋo yaa Demkarasii Koŋo se paɖʊ tʊkaɣ ŋga kɛwɛɛ ɛjaɖɛ ɖɩnɛ nɛ [[Kɔŋgo Pirazaaviili (République du Congo)|Koŋo Pirazaviili]] pɛ-hɛkʊ taa yɔ.
Kpaɣ pinzi 1908 nɛ 1960 taa lɛ payawaɣ-ɖɩ se Koŋo Pɛlɩzɩ yaa Koŋo-Lewopolidivili pikɔɔ pɩsɩna pɩnaɣ 1966. Pɩnaɣ ŋga ka-taa kɛ Kɩnsasa pɩsa ɛjaɖɛ dɩnɛ ɖɩ-tɛtʊ sɔsɔtʊ. Pikɔma pɩtalɩ 1971 nɛ 1977 lɛ, ɛjaɖɛ ɖɩnɛ patʊʊ-ɖɩ hɩɖɛ se Sayiiri. Afriki kpeekpe taa lɛ, [[Alizeerii (Algérie)|Alizeeri]] wayi lɛ Koŋo kɛna ɛjaɖɛ naalɛ ñɩnɖɛ nɖɩ ɖɩkɩlɩ walɩɣ yɔ. Ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩkpaɣna [[Atlantique teŋgu|Atilantiki Lɩŋgamʊʊ]] kɛ wɩsɩ ɖɩlɩyɛ taa nɛ ɖɩlɩzɩna [[Koŋgo Pɔɔ]]. Ɛjaɖɛ ɖɩnɛ nɛ hayi kiŋ lɛ lakʊ sɔsɔʊ ɖeɖe wɛna, wɩsɩ ɖɩlyɛ taa lɛ pʊŋ nɛ piyasi ɖeɖe ñɛwɛna. Ɛjaɖɛ ɖɩnɛ nɛ hadɛ kiŋ lɛ pʊŋ weyi ɛ-ñʊŋ taa wɛ landammm yɔ nɛ tɛtɛɛ ñɩm wɛ peeɖe ɖɔɖɔ. Ɖooo wɩsɩ ɖɩlɩyɛ taa ɛzɩ kilomɛtanaa 40 mbʊ yɔ lɛ, ɛjaɖɛ ɖɩnɛ Atilantiki lɩŋgamʊʊ ñɛwɛna.
Kabindaa ([[Aŋgoola (Angola)|Aŋgola]] ɛjaɖɛ) nɛ Koŋo Pɩrazaviili ajɛya wɛna koŋo Kinsasa nɛ wɩsɩ ɖɩɖʊyɛ taa piyele nɛ [[Santrafriki (République centrafricaine)|Santirafriki]] ɛjaɖɛ nɛ [[Sudaanɩ Hadɛ Kiŋ (Soudan du Sud)|Sudanɩ Hadɛ kiŋ]] ɛjaɖɛ wɛna hayi kiŋ; wɩsɩ ɖɩlɩyɛ taa lɛ ajɛya wena awɛɛ yɔ anaa yɔ: [[Ugandaa (Ouganda)|Ugandaa]], [[Purundi]] nɛ [[Tanzani (Tanzanie)|Tanzanii]]; pɩkazɩ [[Sambii (Zambie)|Sambii]] nɛ Aŋola kiŋ ajɛya wɛna hadɛ kiŋ. Koŋo Kinsasa wɛ keteŋa kpeekpe ajɛya wena anɩɣ nɛ ayɔɔdɩɣ Fransɩɩ kʊnʊŋ yɔ aŋgbɛyɛ taa ɖooo pɩnaɣ 1977. Fransɩɩ kɛna kʊnʊŋ ŋgʊ pawɩlɣ sukilinaa taa nɛ pɔyɔɔdɩɣ komina tʊmaa taa yɔ.
Fransɩɩ wayɩ lɛ, kʊnʊmɩŋ naanza nɩyɛ wɛɛ nɛ pɔyɔɔdɩɣ ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩ-taa, ɛnʊ yɔ: kiKoŋo, Liŋala, Tisiluba nɛ kiSiwahilii.
<gallery caption="Kɔŋgo Kinsasa" class="center" mode=packed>
File:Boulevard du 30 juin, Kinshasa.jpg|Kinsasa
File:Downtown Lubumbashi, Democratic Republic of the Congo - 20061130.jpg
File:An aerial view of the towering volcanic peak of Mt. Nyiragongo.jpg
File:Nord-Kivu, RD Congo - Vue sur un cratère aux abords de la ville de Goma. (22722760943).jpg
</gallery>
{{Afrɩka}}
[[Category:!Main category]]
[[Category:Afrɩka]]
[[Category:Ajɛya]]
[[Category:Koŋgo Kinsasa]]
lm6igub7fupjsqgdtdmr4c7ouxkv84o
Nepaalɩ
0
843
18655
16103
2026-09-08T08:06:03Z
Asorev
6050
18655
wikitext
text/x-wiki
{{Ɛjaɖɛ
| Hɩɖɛ = Nepaalɩ
| Hɩɖɛ2 = Népal
| Kɩɖaʋ kɩdɛɛka = [[File:Flag of Nepal.svg|75px]]<br>Nepaalɩ Kɩɖaʋ kɩdɛɛka
| Ɛjaɖɛ tɛ tampaɣ = <br>Nepaalɩ Ɛjaɖɛ tɛ tampaɣ
| image_map = [[File:Nepal in its region.svg|190px]]<br>Nepaalɩ tɛlɛŋa
| official_languages = .
| capital = .
| government = .
| president = Ɖajaa Bidhya Devi Bhandari
| area_km2 = 147,181
| population_estimate = 26,494,504
| population_estimate_year = 2011
| population_density_km2 = 518
| cctld = [[.np]]<br>[[.नेपाल]]
}}
Nepaalɩ nɛ hadɛ kiŋ lɛ Siini ɛjaɖɛ wɛna piyele kpaɣna wɩsɩ ɖɩɖʊyɛ nɛ wɩsɩ ɖɩlɩyɛ taa lɛ Ɛndɩ tɛtʊ wadɩna. Nepaalɩ ɛjaɖɛ taa nikaɣ wɛ camɩyɛ Terayɩ hɔɔlʊʊ pɩkɔɔ pɩtalɩ ɖenɖe keteŋa kpeekpe taa pʊŋ kɩla kʊyʊʊ yɔ.
Keteŋa kpeekpe taa pʊŋ hiu weyi ɛkɩlɩ kʊyʊʊ yɔ ɛ-taa lɛ panaɣ litozo Nepaalɩɛjaɖɛ taa; ɛ-taa kɔyɔ Everɛstɩ, pʊ kʊnɛ nɛ Tibɛtɩ pasɩna ɖama kamaɣ. Nepaalɩ kɛna ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩwɛna kajʊka kpem ɛsɩyɛ ekpena tɔm taa pɩlɩɩna mbʊ pɩwɛ peeɖe yɔ.
Ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩ-tɛtʊ sɔsɔtʊ nɛ ndʊ tɩ taa :es:indaa wobu kɩlaa yɔ lɛ Katɩmandʊ. Tɛtʊ sɔsɔtʊ lɛɛtʊ yɔ: Pokara, Lalipiiri, Paktaapiiri, Pirandranaagaari, Hɛtoda, Piitiwaali, Paratipuuri, Sidaritanagari, Pirigaani, Sankipuuri, Nepaaligaani, Taraŋ, Taŋgadɩ nɛ Mahɛndranagaarɩ.
Nepaalɩ ɛjaɖɛ mʊ ɖɩ-tɩ yɔɔ wɛʊ pɩnaɣ 1768 nɛ ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩñʊʊtʊ kɩfalʊ payaɣ se ɖo-ɖoo Bidhya Devi Bhandari, piyele kewiyaɣ ñʊʊtʊ yɔ Khadga Prasad Sharma Oli. Kʊnʊŋ ŋgʊ pɔyɔɔdɩɣ komina tʊma taa yɔ lɛ Nepaalɩ nɛ liidiye yɔ nepaalɩ rʊpii. Kʊnʊmɩŋ ndɩ ndɩ tɩnaa ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩ-taa ɛyaa ɖɛ ɛzɩ 60 yɔ.
<br><gallery class=center caption="Nepaalɩ" mode=packed>
Kathmandu-Basantapur Chowk-01-2007-gje.jpg|Kathmandu
Pashupatinath-Vatsala-18-Lakshmi-2013-gje.jpg|Pashupatinath
Bhaktapur-Yaksheshvara-350-erotische Schnitzerei-gje.jpg|Bhaktapur
Changu Narayan-Skulptur-14-Vaikuntha Vishnu-2013-gje.jpg|Changu Narayan
Patan-Cyasilim Devar-16-Degutale-Palast-2015-gje.jpg|Patan
Gorak Shep to Everest Base Camp-76-Khumbu-Gletscher-Eisspitzen-2007-gje.jpg|Himalaya
Dzongla to Lobuche-49-Flechten-Tarnmuster-2007-gje.jpg|Himalaya
Mustang-Ghami to Lo Gekar-58-2015-gje.jpg|Mustang
Mustang-Tsarang-Lo Manthang-76-2015-gje.jpg|Mustang
</gallery>
[[Category:Ajɛya]]
[[Category:Aazii]]
[[Category:Nepaalɩ]]
4f15z89008v6njyvwcnsa4h4el6y56u
Paarii
0
893
18647
14260
2026-09-08T08:01:44Z
Asorev
6050
18647
wikitext
text/x-wiki
'''Paarii''' kɛna [[Fransɩɩ]] ɛjaɖɛ taa tɛtʊ sɔsɔtʊ nɛ tɩwɛ pɔɔ ŋga payaɣ se Paarii yɔ ka-lɩm ɖivalɩyɛ nɛ pɔsɩ nzɩ payaɣ-sɩ se maarnɩ nɛ ʊwaazi yɔ sɩ-lɩm ɖɩkpɛndɩyɛ. Paarii kɛna ɖɔɖɔ tɛtʊ ndʊ lɩm cɔ-tʊ nɛ pɩta nɛ payaɣ-tʊ se Fransɩɩ yɔ, tɩ-tɛ tɛtʊ sɔsɔtʊ ɖɔɖɔ. Pɛtɛyɩ tɛtʊ sɔsɔtʊ tʊnɛ kɛ tam nɛɛlɛ nɛ tɩ-taa kɔyɔ Liiyɔɔ nɛ Maarisɛɛyɩ.
Paarii tɛtʊ sɔsɔtʊ tʊnɛ tɩ-taa ɛyaa kpɛnda miliyɔɔnaa 12 475 808 kɛ pɩnaɣ 2014 taa; piyele tɩ-hɛkʊ taa ɖeyi ɖeyi lɛ, pɩnaɣ kʊɖʊlmaɣ, nga ka-taa lɛ, ɛyaa kpɛnda miliyɔɔnaa 2 229 621. Tɛtʊ ndʊ tɩkɛna kacalaɣ ñɩndʊ kɛ Fransɩɩ ɛjaɖɛ taa kɛ eɛyaa ɖɔʊ taa nɛ pɩkɛ [[Eerɔpʋ tɛtʋ tɔm|Eerɔpʊ]] keteŋa kpeekpe taa; pʊtɔbʊʊ se kacalaɣ ñɩndʊ lɛ [[Mɔsɩkʊʊ]] nɛ naalɛ ñɩndʊ lɛ [[Isitambuli]].
Yee pɩkɛ keteŋa kpeekpe taa kɔyɔ, tɛtʊ tʊnɛ ndʊ lɛ 29 ñɩndʊ ɛyaa ɖɔʊ taa. Paarii tɛtʊ tʊnɛ, tɩ-walanzɩ landammm taa maɣna kilomɛtanaa 105,40. Payaɣ Paarii tɛtʊ sɔsɔtʊ tʊnɛ tɩ-tɛ maalika yɔɔ cɔnɩyʊ kɩfalʊ se Anne Hidalgo (PS). Palɩza-ɩ pɩnaɣ 2014 nɛ pɩnaɣ 2020 taa ɛ-tʊmɩyɛ tɛŋ.
Paanɛ ajɛya lɛɛna taa tɛtʊ sɔsɔtʊ ɛñɩnɩʊ se tɩna Fransɩɩ ɛjaɖɛ taa tɛtʊ sɔsɔtʊ ɛlakɩ tʊma kʊɖʊma kɔyɔ, Paarii maɣmaɣ ɛɛtɛŋ kɩ-taa sɩŋŋŋ nɛ paɖʊʊ taabalɩyɛ nɛ ɖama nɩnaʊ kɛ yem. Paarii tɛtʊ tʊnɛ tɩna tɛtʊ kʊɖʊmtʊ yeke pɛkpɛndɩna nɛ palakɩ tʊma kʊɖʊma sɩŋŋŋ nɛ ndʊ yɔ Room. Papaaza tʊma ana alabʊ ɖooo pɩnaɣ 1956 nɛ pɔ-tɔm piye kɔyɔ se: Paarii yeke mʊŋna [[Room]] nɛ Room yeke mʊŋna Paarii.
<br><gallery mode=packed>
Paris - Eiffelturm und Marsfeld2.jpg|Tour Eiffel
Paris-von Montmartre-104-suedost-2017-gje.jpg|Paarii
Paris-Notre Dame-182-vom Institut du monde arabe-2017-gje.jpg|Notre Dame
Paris-Moschee-Place du Puits de l'Ermite-104-2017-gje.jpg|Mosque
Paris-Grand Palais-104-2017-gje.jpg|Grand Palais
Paris-Place des Vosges-114-Louis XIII-2017-gje.jpg|Place de Vosges
Paris-St Etienne du Mont-112-zum Chor-2017-gje.jpg|St. Etienne du Mont
Paris-Tuileries-110-2017-gje.jpg|Tuileries
</gallery>
[[Category:!Main category]]
[[Category:Tɛtʋ sɔsɔtʋ]]
[[Category:Eerɔpʋ]]
[[Category:Fransɩɩ]]
i9oh9oxat9bi8jgrkozii8votu6x2x0
Puligari
0
957
18653
14729
2026-09-08T08:05:06Z
Asorev
6050
18653
wikitext
text/x-wiki
{{Ɛjaɖɛ
| Hɩɖɛ = Puligari
| Hɩɖɛ2 = Bulgarie
| Kɩɖaʋ kɩdɛɛka = [[File:Flag of Bulgaria.svg|border|75px]]<br>Puligari Kɩɖaʋ kɩdɛɛka
| Ɛjaɖɛ tɛ tampaɣ = [[File:Coat of arms of Bulgaria.svg|75px]]<br>Puligari Ɛjaɖɛ tɛ tampaɣ
| image_map = [[File:Locator map of Bulgaria.svg|190px]]<br>Puligari tɛlɛŋa
| official_languages = .
| capital = Sofia
| government = .
| president = Ɖajaa Rosen Plevneliev
| area_km2 = 110,994 km
| population_estimate = 7,202,198
| population_estimate_year = 2014
| population_density_km2 = 66.2
| cctld = .
}}
'''Pulgari''' kɛna Erɔpɩ hadɛ kiŋnɛ wsɩ ɖɩlɩyɛ taa ɛjaɖɛ naɖɩyɛ nɛ ɛjaɖɛ; ɖɩnɛ ɖɩwɛ Palikantiki tɛtʊ nzʊlɩmɩyɛ taa kpem. Puligari nɛ wɩsɩ ɖɩlɩyɛ taa lɛ, teŋu Kɩkpɛdʊ wɛna, hadɛ kiŋ lɛ Kɩrɛsɩ nɛ [[Tuurkii (Turquie)|Tuurkii]], hayʊ kiŋ Tanubi nɛ Rumani nɛ wɩsɩ ɖɩɖʊyɛ taa lɛ Sɛribi nɛ Masedoni ɛjaɖɛ taa. Pulgari ɛjaɖɛ ñɔ pɩnaɣ 680 nɛ 681 taa nɛ ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩlɩna Pulgari Sɔsɔʊ taa; nɖɩ ɖɔɖɔ ɖɩkɛna Erɔpɩ wɩsɩ ɖɩlɖiyɛ taa ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩlɛɣ ñɔʊ yɔ Ɛjaɖɛ.
Pɩnaɣ 1800 taa kɛ Puligari hɔɔlɩɣ naalɛ ŋgʊ ñɔɔ nɛ pɩkɔɔ pɩsɩɩna 1908 kɛ mbʊ yɔ Pulgari nɛ [[Caama (Allemagne)|Caama]] ɛjaɖɛ hɛkʊ taa sɔsɔyɛ naɖɩyɛ wɛɛ mbʊ yebina nɛ ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩpɩsɩ Socialiste taa ɛjaɖɛ nɖɩ URSS ɖiya pɩnaɣ 1946 yɔ. Pɩnaɣ 1990 taa kɛ URSS kɩgaʊ ŋgbɛyɛ tɔlaa nɛ Puligari pɩsɩ ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩtatasɩ wɛʊ Commusiste waa taa yɔ.
Puligari wɛ Erɔpɩ ajɛya kpeekpe kɩkpɛndɩɣ ŋgɛyɛ taa, OTAN ŋgbɛyɛ taa nɛ keteŋa kpeekpe tadɩyɛ laɖaa ajɛya kɩkpɛndɩɣ ŋgbɛyɛ taa ɖɔɖɔ.
Politiki tɔm taa Puligari kɛna ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩ-taa ɛjaɖɛ ñʊʊtʊ ɖiyuuna yɔ nɛ kewiyaɣ ñʊʊtʊ ñɔcɔŋnana minisiriwaa waa yɔɔ yɔ. Paɣtʊ lɩzɩɣ lɛ, komina nɛ paɣtʊ lɩzɩyaa palakɩna tʊmɩyɛ ɖinɛ, pɩkazɩ tɔm hʊya ñɛwɛna pa-ndɩ. Peeɖe pʊcɔ nɛ ɛyʊ kɛ ɛjaɖɛ ñʊʊtʊ lɛ, pɔtɔʊ caca nɛ samaɣ lɩzɩ-ɩ nɛ ɛpɩzɩɣ ɛtasɩ kɛʊ ñʊʊtʊ pɩnzɩ kagbaanzɩ wayɩ tam kʊɖʊmbʊ ɖeɖe.
Ɛjaɖɛ ñʊʊtʊ ɛnʊ, ɛnʊ lɛ ɛjaɖɛ ̃ñʊʊtʊ nɛ ɛnʊ ñazɩɣna sɔɔjanaa tɩŋga; yee paɣtʊ lɩzɩyaa ɛlɩzɩ paɣtʊ natʊyʊ nɛ tɩtacaɣ camɩyɛ eɖeke ɛpɩzɩɣna nɛ ekizi-tu nɛ paasʊsʊʊ-tʊ; pɩtasɩ ɖɔɖɔ lɛ ɛnʊ lɩzɩɣna kewiyaɣ ñʊʊtʊ. Puligari ɛjaɖe ñʊʊtʊ kɩfalʊ yɔ Rossen Plevneliev; ɛlɛɣzɩ Gueorgui Parvanov kɛ kɔlaɣ fenaɣ 2012. Peeɖe ɛjaɖɛ ñʊʊtʊ nɛ- ɛ-tɛɛ tʊ palakɩna tʊmɩyɛ. Ɛ-tɛɛ tʊ ɛnɛ, paatɔʊ caca se palɩzɩ tɛtʊ ñʊʊtʊ lɛ palɩzɩɣ-ɩ ɖɔɖɔ kpaagbaa.
<gallery mode=packed>
51-manasses-chronicle.jpg|
BASA-600K-1-1865-15-Vasil Levski-retouched.jpeg|
The Old Bulgarian capital Preslav Ruins.jpg|
OLD HOUSE IN THE NATIONAL REVIVAL STYLE, VELIKO TURNOVOI.jpg|
Sofia University (37536311404).jpg|
BASA-937K-1-410-7-Ivan Vazov (cropped).JPG|
Rila 7 lakes circus panorama edit1.jpg|
Pantokrator kerk Nesebar.jpg|
Bulgarian dancers.jpg|
</gallery>
{{Eerɔpɩ}}
[[Category:!Main category]]
[[Category:Eerɔpʋ]]
[[Category:Ajɛya]]
[[Category:Puligari]]
1gsk258adxkxblmkbc1i7tryxy0l4b3
Pɛrɩlɛɛ
0
979
18648
18420
2026-09-08T08:02:11Z
Asorev
6050
18648
wikitext
text/x-wiki
Pɛrɩlɛɛ kɛna [[Caama]] ɛjaɖɛ taa tɛtʊ ndʊ tɩkɩla paɣlʊʊ yɔ nɛ tɛtʊ sʊzɔtʊ. Tɩ-taa kɛ ɛsɩnda wobu, tɔsʊʊ nɛ ñɩm pakɩla wɛʊ kɛ ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩtɩŋga ɖɩ-taa. Tɛtʊ sʊzɔtʊ tʊnɛ tɩwɛ Caama ɛjaɖɛ nɛ ɖɩ-tɛ wɩsɩ ɖɩlɩyɛ nɛ hayʊ kiŋ nɛ tɩ-taa ɛyaa kpɛnda miliyɔɔnaa naatozo nɛ hɔɔlʊʊ (3 500 000).
[[Eerɔpʋ tɛtʋ wandamm|Eerɔpʊ]] tɛtʊ kpeekpe taa lɛ, Pɛɛrɩlɛɛ tɛtʊ kɛɛŋna naalɛ ñɩndʊ ndʊ tɩ-taa wɛ camɩyɛ yɔ nɛ lʊbɛ ñɩndʊ kɛ ɛyaa ɖɔʊ taa kɛ Erɔpʊ ajɛya taa tɛtʊ sʊzɔtʊ kpeekpe taa. Pamaza Pɛɛrɩlɛɛ tɛtʊ tɛ walanzɩ kpeekpe lɛ tɩmaɣna kilomɛtanaa akpaba 3 734 nɛ ɛyaa mba pɛwɛ peeɖe yɔ pɛkpɛnda miliyɔɔnaa naanza nɛ naaza (4 400 000). Yee pakpaɣ tɛtʊ ndʊ payaɣ se Pɛɛrɩlɛɛ-Pɩrandɛbʊriŋi taa ɛyaa nɛ pɛkpɛndɩ Pɛɛrɩlɩ ñɩndʊ kɔyɔ, pɛlɩʊ ɛyaa miliyɔɔnaa looɖ̀o (6 000 000).
Pɛɛrɩlɛe tɛtʊ wɛ ɖooo pɩnzɩ mɩnɩŋ litoozo taa nɛ tɩkɛ Purisi tɛtʊ tɛ tɛtʊ sʊzɔtʊ pɩnzɩ 1701 nɛ 1871 taa. Pɩwayɩ lɛ Caama kewiyaɣ taa ñɩndʊ pɩnzɩ 1871 nɛ 1918 taa nɛ tɛtʊ ndʊ payaɣ tʊtʊ se Fayimarɩ yɔ tɛ-ñɩndʊ kɛ pɩnzɩ 14 yaa kpaɣ pɩnzɩ 1919 nɛ 1933 taa; pʊwayɩ lɛ Caama ɛjaɖɛ nɖɩ payaɣ Rayisɩ naatozo ñɩŋgʊ yɔ kɩ-tɛtʊ sʊzɔtʊ kɛ kpaɣ pɩnaɣ 1919 nɛ 1945.
Pɩnaɣ 1945 wayɩ nɛ pɩsɩɩna pɩnaɣ ŋga Pɛɛrɩlɛɛ nɛ koloŋga yɔkaa yɔ, pɛtɛyɩ Pɛɛrɩlɛɛ tɛtʊ kɛ tam napɩnza taa. Pɩnaɣ 1990 kɛ hɔɔlɩŋ nɩɩnza ɩnʊ ɩkpɛŋdaa nɛ pɩɖaanɩ tɛtʊ kʊɖʊmtʊ kpɛm nɛ pɩsɩʊ Caama ɛjaɖɛ taa tɛtʊ sɔsɔtʊ.
<br><gallery class=center caption="Pɛrɩlɛɛ - Berlin" mode=packed>
Berlin-von Siegessaeule-116-Hauptbahnhof-2017-gje.jpg
Berlin-Kurfuerstendamm-196-Nr 186-Chopard-Waechter-2016-gje.jpg
Berlin-Brandenburger Tor-10-2016-gje.jpg
Berlin-Mauer-Bernauer Str-34-Versoehnungskirche-Friedhofsmauer-2016-gje.jpg
Berlin-Denkmal fuer die ermordeten Juden Europas-12-2016-gje.jpg
Berlin-Gendarmenmarkt-10-Konzerthaus-Franzoesischer Dom-2017-gje.jpg
Berlin-Sowjetisches Ehrenmal-02-2016-gje.jpg
Berlin Aussichten vom Dom asv2023-02 img01.jpg
Berlin-Bahnhof Zoo-02-2006-gje.jpg
</gallery>
[[Category:!Main category]]
[[Category:Tɛtʋ sɔsɔtʋ]]
[[Category:Eerɔpʋ]]
[[Category:Caama]]
856ntj194kns1txx56m5gtgr3n6uciv
Sɛɛpetɛrsbuuri
0
1129
18654
18498
2026-09-08T08:05:38Z
Asorev
6050
18654
wikitext
text/x-wiki
[[Fichier:Saint_Petersburg_In_Europe.svg|vignette|Saint Petersburg In Europe]]
'''Sɛɛpetɛrsbuuri''' kiɖedeu tɛtʊ kɛna [[Ruusii]] ɛjaɖɛ taa tɛtʊ sɔsɔtʊ naalɛ ñɩndʊ ɛyaa ɖɔʊ taa nɛ pɩnaɣ 2016 taa pakalɩ kɩgalʊʊ kɛ tɛtʊ ndʊ tɩ-taa lɛ, ɛyaa kpɛnda miliyɔɔnaa 5 222 347.
[[Mɔsɩkʊʊ]] ñɩndʊ wayɩ lɛ, Petɛrɩsɩbuuri kiɖedeu tɛtʊ tɩŋgʊʊna. Tɛtʊ tʊnɛ tɩwɛ Leninigraadɩ taa ɛlɛ tɩwɛ tɩ-tɩ yɔɔ yeli.
Petɛrɩsɩbuuri kiɖedeu tɛtʊ walanzɩ landammm taa wɛ ɛzɩ kilomɛtanaa 606 yɔ ɛlɛ yee pɛkpɛndɩna ageeta wena amalɩna tɛtʊ sɔsɔtʊ ndʊ yɔ, walanzɩ taa talʊ ɛzɩ kɩlomɛtanaa 1 431 yɔ.
Tɛtʊ tʊnɛ tɩ-taa lɩm kpaɣ hɔɔlɩŋ weyi yɔ ɛtalʊ hiu kɛ mɩnɩʊ yɔɔ nɛ tʊtʊ ndʊ lɩm cɔ-tʊ nɛ pɩta mbʊ yɔ tɩtalɩɣ 42.
<gallery widths="150px" heights="150px" align="center" mode=packed>
The Winter Palace and Palace Square at night, Saint Petersburg, Russia.jpg
St. Isaac's Square as seen from St. Isaac's Cathedral, Saint Petersburg, Russia.jpg|vignette|Isaak square3
Church of the Saviour on the Blood, Saint Petersburg, Russia.jpg|thumb|St Petersburg Church of the Savior on Blood
Isaak square.jpg|thumb|Isaak square
St. Petersburg church.jpg|thumb|St. Petersburg church
Saint Petersburg, Russia, Neva River, Panoramic view.jpg
Saint Petersburg, Russia, Panoramic view.jpg
Peter and Paul Fortress under clouds, St. Petersburg, Russia.jpg
Coat of arms of Russia, Saint Petersburg, Russia.jpg
Peter and Paul Fortress at sunset, Saint Petersburg, Russia.jpg
</gallery>
[[Category:!Main category]]
[[Category:Tɛtʋ sɔsɔtʋ]]
[[Category:Eerɔpʋ]]
[[Category:Ruusii]]
m3zdks7xhzqgmqp8aa29hi0yotnsxh0
Tayilandɩ
0
1153
18650
11695
2026-09-08T08:03:15Z
Asorev
6050
18650
wikitext
text/x-wiki
{{Ɛjaɖɛ
| Hɩɖɛ = Tayilandɩ
| Hɩɖɛ2 = {{lang|th|ราชอาณาจักรไทย}}
| Kɩɖaʋ kɩdɛɛka = [[File:Flag of Thailand.svg|75px]]<br>Tayilandɩ Kɩɖaʋ kɩdɛɛka
| Ɛjaɖɛ tɛ tampaɣ = [[File:Emblem of Thailand.svg|75px]]<br>Tayilandɩ Ɛjaɖɛ tɛ tampaɣ
| image_map = [[File:LocationThailand.svg|190px]]<br>Tayilandɩ tɛlɛŋa
| official_languages = [[Tayi kʋnʋŋ|Tayi]]
| capital = [[Pankɔkɩ (Bangok)|Baŋgɔɔkɩ]]
| government =
| president = Wiyaʋ Maha Vajiralongkorn
| area_km2 = 513,120
| population_estimate = 67,959,000
| population_estimate_year = 2015
| population_density_km2 = 132.1
| cctld = .th
}}
'''Tayilandɩ''' kɛna [[Aazii tɛtʋ wandamm|Azii]] nɛ hɩsɩ ɖɩlɩyɛ nɛ hadɛ kiŋ nɛ ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩ-halanzɩ taa makɩɣna 514 000 km2. Pʊcɔ nɛ pɩnaɣ 1939 lɩɣʊ lɛ payawaɣ ɛjaɖɛ nɖɩ se Siyam Kewiyaɣ.
Tayilandɩ nɛ Birimanɩ pasɩnɛ ɖa-ma kamaɣ kɛ ɖɩ-wɩsɩ ɖɩlɩyɛ nɛ ɖɩwɩsɩ ɖɩlɩyɛ nɛ hayi kiŋ ɖɔɖɔ. Ɛjaɖɛ nɖɩ nɛ ɖɩ-hadɛ kiŋ lɛ, ɛjaɖɛ nɖɩ payaɣ se Maalɛɛzii yɔ ɖɩwɛna. Wɩsɩ ɖɩlɩyɛ taa lɛ [[Kambɔjɩ(Cambodje)|Kambɔjɩ]] ñɩnɖɛ, piyele nɛ ɛjaɖɛ nɛ ɖɩwɩsɩ dɩlɩyɛ nɛ hayi kiŋ lɛ Lawosɩ wɛna.
Tayilandɩ ɛjaɖɛ taa tɛtʊ sɔsɔtʊ nɛ ndʊ tɩkɩla pakɩlɩ-tʊ sɩm yɔ ndʊ lɛ Kuruŋŋ Teepi, ndʊ patasɩɣ yaʊ se [[Pankɔkɩ (Bangok)|Baŋgɔɔkɩ]]. Kʊnʊŋ ŋgʊ pakɩlɩɣ yɔɔdɩɣ nɛ ŋgʊ pawɩlɩɣ komina sukulinaa taa yɔ, ŋgʊ lɛ tayii nɛ liidiye yɔ baatɩ.
Tayilandɩ ɛjaɖɛ taa lɛ, weyi ɛkɩlɩ caɣʊ kewiyaɣ yɔɔ yɔ ɛnʊ lɛ wiyao Rama IX, kpaɣ ɖooo 1946. Peeɖe lɛ, wiyao ɛnʊ ɛkɛna Ɛjaɖɛ ñʊʊtʊ, Sɔɔjanaa ñʊʊtʊ, ɛsɔ sɛtʊ ŋgbɛyɛ nɖɩ payaɣ se [[Buudiyism]] yɔ ɖɩnɔɔ yɔɔ ɖɛyʊ nɛ kʊɖʊm ɛnʊ lɛ ɛsɔ sɛtʊ aŋgba kpeekpe yɔɔ cɔnɩyʊ.
<gallery widths="150px" heights="150px" align="center" mode=packed>
File:Red roast duck curry.jpg|thumb|Red roast duck curry
File:Marriage_in_Thailand.JPG|thumb|Mariage au Thaïlande
File:Thai Buddhist temple.JPG|thumb|Thai Buddhist temple
</gallery>
[[Category:Aazii]]
[[Category:Ajɛya]]
[[Category:Tayilandɩ]]
pus4k8qe1tw2ytu77mh1f18wfwfuztk
Boris Pertchatkine
0
3796
18656
2026-09-08T08:06:59Z
Asorev
6050
Page créée avec « {| class="infobox" style="width:22em; text-align:left; font-size:88%; line-height:1.5em; float:right; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #aaa; background-color:#f9f9f9; padding:0.2em;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%; font-weight:bold; background-color:#cedff2;" | Boris Georgiyevitch Pertchatkine |- | colspan="2" style="text-align:center;" | Борис Георгиевич Перчаткин |- ! style="text-align:left;" | Lʊlʊʊ eve... »
18656
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox" style="width:22em; text-align:left; font-size:88%; line-height:1.5em; float:right; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #aaa; background-color:#f9f9f9; padding:0.2em;"
|-
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%; font-weight:bold; background-color:#cedff2;" | Boris Georgiyevitch Pertchatkine
|-
| colspan="2" style="text-align:center;" | Борис Георгиевич Перчаткин
|-
! style="text-align:left;" | Lʊlʊʊ evemiye:
| [[1 Hasɩyaɖɛ]] [[1946]]
|-
! style="text-align:left;" | Lʊlʊʊ egeetiye:
| [[Mirgorod]], RSS Ukrayini, Soviyeetiyeni Tɛtʊ
|-
! style="text-align:left;" | Ɛjaɖɛ:
| Soviyeetiyeni, Amedeeki
|-
! style="text-align:left;" | Tʊmɩyɛ:
| Ɛyʊ waɖɛ kandɩyʊ, Ɛsɔ sɛtʊ nɔɔyɔɔɛyʊ
|-
! style="text-align:left;" | Ɛsɔ sɛtʊ:
| [[Krɩstʊ tɔm]] ([[Pantekoti]])
|-
! style="text-align:left;" | Piya:
| 6
|-
! style="text-align:left;" | Tɔm kɛdɩyɛ tɛtʊ:
| [https://bperchatkin.wordpress.com/ bperchatkin.wordpress.com]
|}
'''Boris Georgiyevitch Pertchatkine''' (Rusiya kʊnʊŋ taa: ''Бори́с Гео́ргиевич Перча́ткин''; palʊla-ɩ [[1 Hasɩyaɖɛ]] [[1946]] taa<ref name="nashaamerica">[http://www.nashaamerica.com/blogi/chtivo/item-894/ Он спас 1 млн человек. Сегодня они не могут собрать ему на операцию. Как же так?], www.nashaamerica.com ([https://web.archive.org/web/20230926133215/http://www.nashaamerica.com/blogi/chtivo/item-894/ Archive])</ref>) kɛna Soviyeetiyeni nɛ Amedeeki tɛ ɛyʊ waɖɛ kandɩyʊ nɛ Ɛsɔ sɛtʊ nɔɔyɔɔɛyʊ. Ɛkɛna ɛyʊ sɔsɔ weyi ɛñɔɔzɩ [[Nakhodka]] tɛtʊ taa Ɛsɔ sɛtʊ taa ɛyaa kpaɣna pɩnzɩ 1970 tɛmtʊ hɔɔlʊʊ taa nɛ pɩnzɩ 1980 paɣzɩm taa yɔ<ref name="ostrovskaya">Островская О.П., [http://dot.kostacademy.kz/bible/files/769476832.pdf#page=65 Судьбы участников эмиграционного движения пятидесятников на дальнем востоке в 1970-1980-х гг. // Владивосток – точка возвращения: прошлое и настоящее русской эмиграции. Материалы Второй международной научной конференции], Дальневосточный юридический институт Министерства внутренних дел Российской Федерации, [[Khabarovsk]], 23 June 2017, pp. 65–71, ISBN 978-5-9753-0229-8 ([https://web.archive.org/web/20230926080912/http://dot.kostacademy.kz/bible/files/769476832.pdf#page=65 Archive])</ref>. Ɛkɛna ɛyʊ waɖɛ kandɩyʊ weyi eluba Amedeeki ɛjaɖɛ taa se paɖʊ "Lautenberg layitʊ" pɩnaɣ 1989 taa, pɩnaɣ ŋga pɩha waɖɛ ɛyaa cɔnaa miiliyɔɔ 1 se palɩɩ Soviyeetiyeni tɛtʊ taa nɛ powolo Amedeeki taa yɔ<ref name="romanovich">Михаил Романович, [https://spasenie.by/publ/pravozashhitnik_boris_perchatkin_smertelno_bolen/4-1-0-82 Правозащитник, Борис Перчаткин, смертельно болен], spasenie.by</ref>.
== Wezuu caɣʊ ==
=== Pɩnzɩ kajalaɣ ñɩnzɩ nɛ Ɛsɔ sɛtʊ kpaŋ ===
Boris Pertchatkine palʊla-ɩ yoou huluyu weyi ɛsɩba habyɛ yɔɔ kazaɣ taa Boris lʊlʊʊ wayɩ pazɩ yɔ. Boris ɖoo, ɛ-walʊ kajalaɣ tʊ sɩm wayɩ, ɛwalɩ sɔɔja lalo, weyi pakpa-ɩ pɩnaɣ 1953 taa pɩlɩna ɛ-tɛ kʊyʊʊ yɔɔ yolɩm yoou taa, nɛ pahʊ-ɩ tɔm pɩnzɩ 25 se ɛwɛɛ [[Vorkuta]] salaka kpaŋ taa. Pɩnzɩ 16 taa, Boris na Pantekoti Ɛsɔ sɛtʊ kpaŋ Nakhodka tɛtʊ taa nɛ ɛsʊ kɩ-taa. Pʊwayɩ lɛ, ɛkpeɣli tɔm pɩlɩna Ɛsɔ sɛtʊ ɛyaa naazaɣ yɔɔ nɛ ɛtɛyɩ-tɩ nɛ ajɛyɛ lɛɛna taa tɔm kɛdɩyaa<ref name="semenova">Виктория Семёнова, [https://usa.one/2020/01/boris-perchatkin-o-veruyushhix-v-sssr-immigracii-v-ssha-i-aktivizme/ Борис Перчаткин — о том, как помогал верующим из СССР попасть в США], usa.one, 2020-01-03</ref>.
=== Kʊyʊʊ kpaŋ nɛ ɛyaa mba paayɔɔdʊʊ kʊɖʊmʊm nɛ kewiyaɣ yɔ (1976–1980) ===
Pɩnaɣ 1976 taa, Pertchatkine nɛ e-taabala Vasili Patrushev, V. A. Burlachenko nɛ Vladimir Stepanov, palaba kajalaɣ kpeɣli [[Moscow]] tɛtʊ taa nɛ paɖʊ "kʊyʊʊ Ɛsɔ sɛtʊ nɔmɔʊ taa". Pɩnaɣ ŋga ka-taa, L. V. Voronina, [[Moscow Helsinki Group]] tɛ ɛyʊ, poti Nakhodka. Kpaɣ pɩnaɣ ŋga, Pertchatkine kpaɣ nɔmɔʊ se ɛsɩna Pantekoti Ɛsɔ sɛtʊ ɛyaa se palɩɩ [[Soviet Union|Soviyeetiyeni Tɛtʊ]] taa<ref name="ostrovskaya"/>. Pɩnaɣ ŋga ka-taa, Pertchatkine tɩyna takayasɩ [[United Nations|Kedeŋa Kpeɣli Agbeenaa]] Cɔlɔ, [[World Council of Churches|Kedeŋa Kpeɣli Ɛsɔ Sɛtʊ Agbeenaa]] Cɔlɔ nɛ mba pasɩma nesi [[Helsinki Accords]] takayaɣ yɔɔ, se eheyi-wɛ Ɛsɔ sɛtʊ ɛyaa naazaɣ yɔɔ Soviyeetiyeni Tɛtʊ taa<ref name="nashaamerica"/>.
Pɩnaɣ 1977 taa, nɛ Nikolai Gorety, pakandɩ [[Alexander Ginzburg]], [[Yuri Orlov]] nɛ [[Natan Sharansky|Anatoly Sharansky]] yɔɔ, nɛ payɔɔdɩ kedeŋa kpeekpe politiki ɛyaa cɔlɔ Ɛsɔ sɛtʊ ɛyaa hɩɖɛ taa<ref name="ostrovskaya"/>. Pɩnaɣ ŋga ka-taa, Pertchatkine nɛ Pantekoti Ɛsɔ sɛtʊ ɛyaa lalaa palaba mɔɔyʊʊ ñɔɔzɩtʊ yoou, se palʊbɩna waɖɛ ndɩ ɖɩhaɣ nɔmɔʊ se palɩɩ Soviyeetiyeni Tɛtʊ taa yɔ<ref>[https://archive.ukrweekly.com/print-media/1977/The_Ukrainian_Weekly_1977-38.pdf Dissidents fast across USSR], The Ukrainian Weekly, 1977-10-09 ([https://web.archive.org/web/20230926074510/https://archive.ukrweekly.com/print-media/1977/The_Ukrainian_Weekly_1977-38.pdf Archive])</ref>.
[[20 Mɩsɩkʊm]] [[1978]] taa, Pertchatkine pɩzaa ɛtɩyna Nakhodka takayaɣ tɩynaɣ lone taa kedeŋa kɩfaɣla yɔɔ takayaɣ [[President of the United States|Amedeeki Ɛjaɖɛ Ñʊʊtʊ]] [[Jimmy Carter]] Cɔlɔ, se ɛcɔna Ɛsɔ sɛtʊ waɖɛ fɛyɩtʊ yɔɔ<ref name="ostrovskaya"/><ref name="nashaamerica"/><ref>Андрей Дементьев, [http://www.rusbaptist.stunda.org/aven-ezer-primorje.pdf АВЕН-ЕЗЕР. Евангельское движение в Приморье 1898-1990 годы], Русский остров, 2011, p. 213, ISBN 978-5-93577-054-2 ([https://web.archive.org/web/20230925212100/http://www.rusbaptist.stunda.org/aven-ezer-primorje.pdf Archive])</ref>.
Kpaɣ pɩnaɣ 1979, ɛlaba tʊmɩyɛ se ɛɖʊ Pantekoti Ɛsɔ sɛtʊ kʊyʊʊ hɔɔlʊʊ taa lone Soviyeetiyeni Tɛtʊ taa. Pɩnaɣ 1980 taa, palɩzɩ-ɩ se ɛkɛ Pantekoti Ɛsɔ Sɛtʊ Agbeenaa tɛ takayaɣ maɖʊ sɔsɔ<ref name="ostrovskaya"/>.
Pɩnaɣ 1979 tɛmtʊ taa, Pertchatkine ma takayaɣ "Amedeeki, Kanada, Ostrali, Angeleteeri, Wɛstɩ Alemañɩ, Fransɩ nɛ Itali pɛ-Ɛjaɖɛ Ñʊʊtɩnaa Cɔlɔ", se eheyi-wɛ Soviyeetiyeni paɣtʊ yɔɔ, nɛ paɣtʊ ndʊ tɩkandɩɣ Ɛsɔ sɛtʊ yɔɔ yɔ<ref name="nashaamerica"/>.
=== Kewiyaɣ naazaɣ nɛ salaka ===
Ɛnʊ kaawɛna nɔɔ Ɛsɔ sɛtʊ agbeenaa mba paapɔzʊʊ kʊyʊʊ nɔmɔʊ yɔ. Soviyeetiyeni kewiyaɣ paazɩ naazaɣ tʊmɩyɛ Pertchatkine nɛ e-siɣye yɔɔ pɩtɩŋna takayasɩ kɛdɩsɩ yɔɔ tɛtʊ takayaɣ sɔsɔɔ taa<ref name="ostrovskaya"/>.
[[21 Mɩsɩkʊm]] [[1980]] taa, pakpa Pertchatkine Nakhodka tɛtʊ taa, nɛ pɩnaɣ 1981 taa<ref name="dtic">[https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA145453.pdf Chronology of Soviet Dissidence: January 1970 through December 1982], Defense Technical Information Center ([https://web.archive.org/web/20231002220919/https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA145453.pdf Archive])</ref> pahʊ-ɩ tɔm RSFSR paɣtʊ takayaɣ 190.1 yɔɔ se ɛyɔɔdɩ "popotu tɔm ndʊ tɩwazɩɣ se tɩcɛkɩ Soviyeetiyeni kewiyaɣ yɔ" nɛ paɖʊ-ɩ p pɩnzɩ 2 salaka<ref name="dtic"/>. Radio "Voice of America" kɛdazɩ se paɖʊ kɔ chemical (neuroleptics) Pertchatkine tomnaɣ taa se ɛ-ñʊʊ ɩtaala ɖeu<ref name="ostrovskaya"/>.
[[Mɩsɩkʊm]] [[1982]] taa, Pertchatkine lɩɩ salaka taa nɛ ɛtasɩ paazʊʊ e-yoou Ɛsɔ sɛtʊ kʊyʊʊ waɖɛ yɔɔ. [[Lɛlaɣ]] [[1983]] taa pakpa-ɩ pɩtasɩ, nɛ pahʊ-ɩ tɔm RSFSR paɣtʊ takayaɣ 218 hɔɔlʊʊ 2 yɔɔ pɩnzɩ 1.5 salaka taa se ɛwɛna yoou wondu<ref name="ostrovskaya"/>.
=== Polotiki tʊmɩyɛ nɛ kʊyʊʊ Amedeeki taa ===
Pɩnaɣ 1987 taa, Pertchatkine laba takayaɣ "Ɛsɔ sɛtʊ wɛtʊ Soviyeetiyeni Tɛtʊ taa" Amedeeki Ɛjaɖɛ Ñʊʊtɩnaa Cɔlɔ. Takayaɣ ŋga pakalɩ-kɩ Amedeeki taa, nɛ yaa Pertchatkine se ɛna Amedeeki Ɛjaɖɛ Tʊmɩyɛ Ñʊʊtʊ [[George Shultz]]<ref name="romanovich"/> pa-yɔɔdɩ Ɛsɔ sɛtʊ kʊyʊʊ yɔɔ, nɛ Amedeeki Tɔm Hʊyʊ Sɔsɔ [[William Rehnquist]]<ref name="romanovich"/>. [[Agoza]] [[1988]] taa, pɩlɩna Amedeeki Ɛjaɖɛ Ñʊʊtʊ [[Ronald Reagan]] tɛ powolo Soviyeetiyeni Tɛtʊ taa se ɛna [[Mikhail Gorbachev]], yaa Pertchatkine se ɛna Reagan halʊ — [[Nancy Reagan]] — ɛyaa 40 taa se payɔɔdɩ Ɛsɔ sɛtʊ waɖɛ yɔɔ. [[30 Agoza]] [[1988]] taa, Pertchatkine kaawɛna nɔɔ Soviyeetiyeni Pantekoti ɛyaa hɩɖɛ taa. Ɛkɛda Nancy Reagan cɔlɔ ñɩyɩtʊ pheyang taa Ɛsɔ sɛtʊ waɖɛ fɛyɩtʊ yɔɔ Soviyeetiyeni Tɛtʊ taa, pʊwayɩ lɛ Nancy Reagan ya Pertchatkine se ɛkalɩ e-takayaɣ Amedeeki Ɛjaɖɛ Ñʊʊtɩnaa Cɔlɔ<ref name="gura">Гура В.О., [http://www.irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/irbis_nbuv/cgiirbis_64.exe?C21COM=2&I21DBN=UJRN&P21DBN=UJRN&IMAGE_FILE_DOWNLOAD=1&Image_file_name=PDF/gileya_2018_135_47.pdf Історія та есхатологічні мотиви релігійної еміграції пізніх протестантів із СРСР 1987–2017 рр.], Гілея: науковий вісник, Kyiv, 2018, vol. 135, pp. 171–175, ISSN 2076-1554</ref>.
[[26 Hasɩyaɖɛ]] [[1988]] taa, Pertchatkine kʊyaa nɛ ewolo Amedeeki taa<ref name="gura"/> nɛ e-siɣye kpeekpe<ref name="ostrovskaya"/>. [[4 Mɩsɩkʊm]] [[1988]] taa, ɛlaba takayaɣ kalʊʊ Amedeeki Ɛjaɖɛ Ñʊʊtɩnaa Cɔlɔ<ref name="ostrovskaya"/><ref name="gura"/><ref>[https://russiainphoto.ru/photos/195013/ Фото], russiainphoto.ru ([https://web.archive.org/web/20230926063526/https://russiainphoto.ru/photos/195013/ Archive])</ref> pɩlɩna Ɛsɔ sɛtʊ ɛyaa naazaɣ yɔɔ Soviyeetiyeni Tɛtʊ taa<ref name="gura"/>. Nibaɣ ŋga ka-wayɩ lɛ<ref>Виталий Футорный, [https://issuu.com/afisha/docs/diaspora_08-11-13/9 25-летие начала исхода], Диаспора. Славянская общественная газета, 2013-08-11 ([https://web.archive.org/web/20240508015913/https://issuu.com/afisha/docs/diaspora_08-11-13/9 Archive])</ref> paɖʊ pɩnaɣ 1989 taa "Lautenberg layitʊ", pɩlɩna [[New Jersey]] ɛjaɖɛ paɣtʊ maɖʊ [[Frank Lautenberg]] yɔɔ. Pɩnzɩ 10 kajalaɣ ñɩnzɩ taa lɛ, Ɛsɔ sɛtʊ kʊyʊyaa 350,000 wolo Amedeeki taa<ref name="gura"/><ref name="semenova"/>, nɛ pɩsɩɩna pɩnaɣ 2010 lɛ — ɛyaa miiliyɔɔ 1<ref name="romanovich"/>. Pantekoti ɛyaa kʊyʊʊ sɔsɔɔ Nakhodka tɛtʊ taa paazɩ pɩnaɣ 1988 taa, alɩwaatʊ ndʊ ɛyaa sɔsɔɔ 152 lɩwa yɔ. Pɩnaɣ 1989 taa, Pantekoti ɛyaa sɔsɔɔ 45 lɩɩ Nakhodka tɛtʊ taa<ref name="ostrovskaya"/>.
=== Ɛyʊ waɖɛ tʊmɩyɛ Amedeeki taa ===
Amedeeki taa lɛ, Pertchatkine ñɔɔzɩ e-takayaɣ tɛtʊ Internet yɔɔ, heñiɣ tɔm pɩlɩna e-kpaʊ nɛ e-salaka yɔɔ yoou taa<ref name="ostrovskaya"/><ref>[https://bperchatkin.wordpress.com/ Website Boris Perchatkin] ([https://web.archive.org/web/20230926084710/https://bperchatkin.wordpress.com/ Archive])</ref> nɛ ɛɖʊ Ɛsɔ sɛtʊ ɛyʊ waɖɛ agbeenaa ARRC<ref name="romanovich"/> (American-Russian Relief Committee)<ref>[https://books.google.com/books?id=_YhIiVBx_5kC&pg=PA21 Unregistered Religious Groups in Russia: Hearing Before the Commission on Security and Cooperation in Europe], U.S. Government Printing Office, 2007, ISBN 978-0-16-077910-7</ref>. Ɛlɩzɩ ɖɔɖɔ e-wezuu takayaɣ "Огненные тропы" (Mɩŋ hɑbɩyɛ)<ref name="ostrovskaya"/>.
Pɩnaɣ 2025 yolɩm taa, Boris Pertchatkine nɛ Amedeeki Ɛjaɖɛ Tʊmɩyɛ Ñʊʊtɩnaa nɛ [[United States Commission on International Religious Freedom|Amedeeki Kedeŋa Kpeɣli Agbeenaa Ɛsɔ Sɛtʊ Waɖɛ Yɔɔ]], payɔɔdɩ tɔm pɩlɩna Ukrayini nɛ Rusiya Ɛsɔ sɛtʊ ɛyaa mba paasɔɔlɩ yoou yɔ pa-naazaɣ yɔɔ, nɛ pa-kpaʊ, nɛ pa-naazaɣ se paawokina yoou taa. Pɩ-yɔɔ lɛ, Boris Pertchatkine luba se paha nɔmɔʊ Ukrayini Ɛsɔ sɛtʊ ɛyaa mba paasɔɔlɩ yoou yɔ se powolo Amedeeki taa pɩtɩŋna [[Uniting for Ukraine]] (U4U) tʊmɩyɛ yɔɔ<ref>[https://www.slavicsac.com/2025/07/14/ukraine-russian-christians/ В США обсуждают защиту христиан из Украины и России], Slavic Sacramento, 2025-07-15 ([https://web.archive.org/web/20250815145842/https://www.slavicsac.com/2025/07/14/ukraine-russian-christians/ Archive])</ref>.
== Tɔzʊʊ ==
Ñɩnɩyʊ sɔsɔ nɛ Nobel Samiyɛ mʊyʊ [[Andrei Sakharov]] ya Boris Pertchatkine hɩɖɛ pɩnaɣ 1981 takayaɣ taa "Ñɩnɩyaa tɛ tʊmɩyɛ"<ref>[https://www.sakharov.space/lib/otvetstvennost-uchenyh Сахаров. Ответственность учёных] ([https://web.archive.org/web/20231002222415/https://www.sakharov.space/lib/otvetstvennost-uchenyh Archive])</ref>.
== Takayasɩ ==
* Pertchatkine, Boris. ''Огненные тропы''. Seattle (USA), 2002. — 222 p.
== Tɔm lɩyɛ ==
<references />
== Tɔm lɩyɛ lɛɛna ==
* [https://bperchatkin.wordpress.com/ Boris Pertchatkine tɛ takayaɣ tɛtʊ]
* Michael Rowe, [https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/09637498308431098 The Soviet pentecostal emigration movement], Religion in Communist Lands, 2 January 2008, vol. 11, issue 3, pp. 337–339, doi:10.1080/09637498308431098
* Catherine Wanner, [https://brill.com/view/journals/css/44/1-2/article-p44_4.xml Religion and Refugee Resettlement: Evolving Connections to Ukraine since World War II], Canadian-American Slavic Studies, Brill Schöningh, January 2010, vol. 44, issue 1–2, pp. 44–66, issn:2210-2396, doi:10.1163/221023910X512796
* Special To the New York Times, [https://www.nytimes.com/1979/09/05/archives/soviet-pentecostals-meet-illegally-and-form-council-20-delegates.html Soviet Pentecostals Meet Illegally and Form Council], The New York Times, 1979-09-05 ([https://web.archive.org/web/20180310060316/https://www.nytimes.com/1979/09/05/archives/soviet-pentecostals-meet-illegally-and-form-council-20-delegates.html Archive])
[[Catégorie:Kabɩyɛ takayɩhatʋ]]
8nkk3lhxb7l2jo9ko7ag6nhfamch8yl