Wikipediya
kbpwiki
https://kbp.wikipedia.org/wiki/Tal%C9%A9_%C9%96eu
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
Média
Spécial
Discussion
Utilisateur
Discussion utilisateur
Wikipediya
Wikipediya ndɔnjɔɔlɩyɛ
Fichier
Discussion fichier
MediaWiki
Discussion MediaWiki
Modèle
Discussion modèle
Aide
Discussion aide
Catégorie
Discussion catégorie
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Niyuu Yɔrɩkɩ
0
855
18664
18494
2026-10-21T23:38:35Z
Varlaam
464
18664
wikitext
text/x-wiki
'''Niyuu Yɔrɩkɩ''' ('''New York''') kɛna [[Etaazuunii]] ɛjaɖɛ taa tɛtʊ ndʊ tɩ-taa ɛyaa kɩla ɖɔʊ yɔ nɛ ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩ-taa lɛ, tɛtʊ ndʊ, tɩ-hɩɖɛ kɩlɩɣna yaʊ Amerika ajɛya kpeekpe taa. Niyuu Yɔrɩkɩ tɛtʊ wɛ Etaazuunii nɛ wɩsɩ ɖɩlɩyɛ nɛ hayʊ kiŋ nɛ pɩwɛ [[Atɩlantiki Lɩŋamʋʋ|Atilantiki Lɩŋamʋʋ]] cɔlɔ kpam. Ageeta kagbaanzɩ kpɛndɩna nɛ apɩsɩ tɛtʊ tʊnɛ.
Keteŋa kpeekpe taalɛ, Niyuu Yɔrɩkɩ tɛtʊ wɛna ɖoŋ sɩŋŋŋ kɛ tadɩyɛ tɔm taa, tɔsʊʊ nɛ liidiye yɔɔ, tɔm sʊsʊʊ taa, lubu, wendu ñɛyʊʊ taa, ñɩnʊʊ taa, sukuli tɔm taa nɛ aleɣya. Niyuu Yɔrikɩ tɛtʊ taa mbʊ mbʊ pɩwɛ tɛtʊ sʊzɔtʊ taa yɔ, pɩwɛ peeɖe. Pʊ-yɔɔ kɛ pɔtɔŋ se Niyuu Yɔrɩkɩ kɛna keteŋa kpeekpe tajɛya tɛtʊ sʊzɔtʊ.
Ɖooo lɛ, Niyuu Yɔrɩkɩ kaakɛŋna Etaazunii taa tɛtʊ sʊzɔtʊ (1785 nɛ 1790). Etaazunii taa lɛ, Niyuu Yɔrɩkɩ tɛtʊ kɛŋna tɛtʊ ndʊ tɩ-taa ɛyaa kɩla ɖɔʊ ɖooo pɩnaɣ 1790. Pɩnaɣ 2015 taa pakalɩ kɩgalʊʊ kɛ peeɖe lɛ, ɛyaa kpɛnda miliyɔɔnaa 8 550 405. Amerika keteŋa kpeekpe taa lɛ, tɛtʊ natʊlɛ ɖeke kɩlɩna Niyuu Yɔrɩkɩ kɛ walanzɩ. Kacalaɣ tɛtʊ yɔ [[Mɛkisiikoo (Mexico - ville capitale)|Mɛkɩsiko]], piwayɩ lɛ [[Sao Poolo]] nɛ naatazo tɛtʊ yɔ Niyuu Yɔrɩkɩ.
Ɛsɩyɛ ekpena tɔm taa lɛ, paa pɩnaɣ ŋga ɛyaa mba powoki Niyuu Yɔrɩkɩ tɛtʊ taa yɔ, pɛɖɛɣ ɛzɩ ɛyaa miliyɔpɔnaa nɩɩnɩwa yɔ (50 000 000). Payaɣ Niyuu Yɔrɩkɩ maalika yɔɔ cɔnayʊ kɩfalʊ se Bill de Blasio (D) (2014-2020).
[[Category:!Main category]]
[[Category:Tɛtʋ sɔsɔtʋ]]
[[Category:Amerika]]
[[Category:Etaazuunii]]
qam3u0kxm6z44rximiqpmbind28w1bz
Purkina Fasoo
0
958
18663
18657
2026-10-21T14:55:05Z
Ziv
5363
([[c:GR|GR]]) [[File:Coat of arms of Burkina Faso (1984-2025).svg]] → [[File:Coat of arms of Burkina Faso (1997–2025).svg]] → The file was renamed on Commons, but the filename in the language versions was not changed ([[c:c:GR]])
18663
wikitext
text/x-wiki
{{Ɛjaɖɛ
| Hɩɖɛ = Purkina Fasoo
| Hɩɖɛ2 = Burkina Faso
| Kɩɖaʋ kɩdɛɛka = [[File:Flag of Burkina Faso (WFB 2004).gif|75px]]<br>Purkina Fasoo Kɩɖaʋ kɩdɛɛka
| Ɛjaɖɛ tɛ tampaɣ = [[File:Coat of arms of Burkina Faso (1997–2025).svg|75px]]<br>Purkina Fasoo Ɛjaɖɛ tɛ tampaɣ
| image_map = [[File:LocationBurkinaFaso.svg|190px]]<br>Purkina Fasoo tɛlɛŋa
| official_languages = [[Fransɩɩ kʊnʊŋ|Fransɩɩ kʋnʋŋ]]
| capital = [[Wagaadugu]]
| government = .
| president = Roch Marc Christian Kaboré
| area_km2 = 274,200
| population_estimate = 17,322,796
| population_estimate_year = 2014
| population_density_km2 = 57.4
| cctld = .bf
}}
'''Purkina Fasoo''' kɛna [[Afrɩka tɛtʊ tɔm|Afrɩka]] nɛ wɩsɩ ɖɩɖʊyɛta ɛjaɖɛ naɖɩyɛ nɛ payaɣ- ɖooo lɛ se: Hooti Foltaa. Teŋgu tɔcɔɔ ɛjaɖɛ nɖɩ nɛ pɩta kpɛɛɛ. Wɩsɩ ɖɩɖʊyɛ nɛ hayɩ kɩŋ ɖɔɖɔ lɛ [[Maalii (Mali)|Malii]] ɛjaɖɛ wɛna kamaɣ yɔɔ; wɩsɩ ɖɩɖʊyɛ taa lɛ, [[Nizɛɛrɩ (Niger)|Nizɛɛrɩ]] ɛjaɖɛ nɛ yee hadɛ kɩŋ nɛ wɩsɩ ɖɩlɩyɛ taa kɔ yɔ, [[Peenɛɛ (Bénin)|Peenɛɛ]] ɛjaɖɛ. Purkina Fasoo nɛ hadɛ kiŋ lɛ, [[Togo|Togo]] nɛ [[Kana (Ghana)|Kana]] ajɛya wɛna piyele wɩsɩ ɖɩɖʊyɛ nɛ hadɛ kɩn lɛ, [[Kootidiivʊwarɩ (Côte d'Ivoire)|Kootidiivʊwarɩ]] tɛtʊ.
[
Purkina Fasoo tɛtʊ sɔsɔtʊ kɔyɔ [[Wagaadugu]] nɛ tɩwɛ Purkina Fasoo tɛtʊ hɛkʊ taa. Ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩwɛ [[Afrɩka tɛtʊ tɔm|Afrɩka]] ajɛya kpeekpe kpɛndɩɣ ŋgbɛyɛ taa nɛ [[Afrika Wɩsɩɖʋɖʋyɛ Ajɛyɛ Tɔsʋʋ Ŋgbɛyɛ (CEDEAO)|CEDEAO]] ñɩnɖɩ taa. Keteŋga kpeekpe taa lɛ, yee pakpaɣ ajɛya hiu wena akɩla kʊñɔŋ taa wɛʊ kɔyɔ, pana ɖɔɖɔ Purkina Fasoo.
Ɖooo lɛ, [[Fransɩɩ (France)|Fransɩɩ]] ɛjaɖɛ kakpacayaɣna-ɖɩ picɔ ɖɩkɔɔ ɖɩhiu ɖɩ-tɩ yɔɔ wɛʊ kɛ pɩnaɣ 1960. Papaazɩɣ yaʊ se Purkina Fasoo yɔ pideleɖi; [[Thomas Sankara]] kewiyaɣ taa kɛ papɩsɩnaa mbʊ kɩyɛna fenaɣ nanza pɩnaɣ 1984.
Ŋ̃ʊndɩna mba peɖiya Purkina Fasoo ɛjaɖɛ pɩkɔɔ pɩsɩɩna sɔnɔ yɔ, mba yɔ: [[Maurice Yaméaogo]] (1960-1966), [[Wp/kpb/Sangoulé Lamizana|Sangoulé Lamizana]] (1966 1980 ), [[Wp/kpb/Saye Zerbo|Saye Zerbo]] (1980 to 7 Kamɩŋ fenaɣ 1982), [[Wp/kpb/Jean-Baptiste Ouédraogo|Jean-Baptiste Ouédraogo]] (1982 to 11 Kamɩŋ fenaɣ 1983), [[Thomas Sankara|Thomas Sankara]] (1983—1987), [[Wp/kpb/Blaise Compaoré|Blaise Compaoré]] (1987-2014), [[Wp/kpb/Honoré Traoré|Honoré Traoré]], ɛkɛna [[Wp/kpb/Blaise Compaoré|Blaise Compaoré]] lone taa caɣyʊ nɛ fenasi naalɛ ɖeke ɛlaba nɛ [[Wp/kpb/Yacouba Isaac Zida|Yacouba Isaac Zida]] ñakpaɣ nɛ ɛlɛ la kɔzɔɖɔna naalɛ nɛ eyebina [[Wp/kpb/Michel Kafando|Michel Kafando]], [[Wp/kpb/Gilbert Diendéré|Gilbert Diendéré]]. Kpana salaŋ fenaɣ 2015 nɛ nnsɩɩna saŋayɩŋ fenaɣ 2015 ɖɔɖɔ lɛ, ɛnʊ cɔŋna ɛjaɖɛ nɖɩ ɖɩ-yɔɔ nɛ pɔtɔ caca nɛ palɩzɩ weyi lɛ, ɛɛkɛ Purkina Fasoo ñʊʊdʊ.
{{Afrɩka}}
[[Category:!Main category]]
[[Category:Afrɩka]]
[[Category:Ajɛya]]
[[Category:Purkina Fasoo]]
pa1xzis6p32k9leh00kkhq4e3mg8adz