Wikipedia
kcgwiki
https://kcg.wikipedia.org/wiki/A%CC%B1tsak_Wat_Wu
MediaWiki 1.47.0-wmf.2
first-letter
Media
Wat khwo
A̱lyiat
A̱tyunta̱m
A̱lyiat a̱tyunta̱m
Wukipedia
A̱lyiat Wukipedia
Fail
A̱lyiat fail
MediaWiki
A̱lyiat MediaWiki
Ta̱mpi̱let
A̱lyiat ta̱mpi̱let
Beang
A̱lyiat beang
Sa
A̱lyiat nsa
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Zana
0
6970
42817
41820
2026-05-15T14:28:06Z
Danjuma Anthony
411
minor edit
42817
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zana/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zana/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zana/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Zana/Takad|Takad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Zana/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[ZanaTyuku|Tyuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''''Zana''''' (a̱kpa ''zâne''; ''zînă'' mbeang ''zîne'', ''d̦ână'' mbeang ''d̦âne'' mi̱ [[Romanian orthography|old spellings]]) A̱nietroman ba̱ yet a̱cecaat ma̱ng Gi̱rik [[Charites]] ku [[fairy godmother]].<ref name="Frențiu2012">{{cite book|author=Luminița Frențiu|title=A Journey through Knowledge: Festschrift in Honour of Hortensia Pârlog|url=https://books.google.com/books?id=QaQwBwAAQBAJ&pg=PA174|date=12 November 2012|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-4268-6|pages=174–}}</ref> Ba̱ yet a̱na̱nvan a̱tyushyita̱niet nang [[Muma Pădurii]] a̱ni. A̱ka̱hyia̱ na mun yet a̱sham kyang kya kpa̱sai mi̱ [[fairy tales]] a̱wot ba̱si̱ swuat mi̱ nkwon a̱ nci̱ri̱ng. They can also be considered the Romanian equivalent of [[fairies]] and the Germanic [[elf]]. They vary in size and appearance and can transform to blend into their surroundings for protection and cover. They can appear openly in the woods and coax travelers to follow them in order to help them find their way. They can also hide in the woods and quietly guide those who need help through signs and "breadcrumbs" through the forest.
==Mami taada==
''Zana'' bu yet kyang hwa nang a̱ nyian ta̱m dyo a̱ nfa a̱sham nggwoneam ka̱ kwak nfwuo a̱ni.
==A̱tsak nta̱m==
Ba̱ nwuak swuan da̱ [[fetus]]es [[Uterus|in utero]] a̱wot ba̱ jong mba za̱nang nang taat nsong, Shisham, cata̱niet, mbeang a̱sa̱ra̱i a̱nu. Di̱ nvak a̱cyiet a̱niet na, ku tak nyia̱ da̱ a byian mba nfwuo bah da̱nian nang ba̱ mbyia̱ a̱liya a̱wot ba̱ si̱ byia̱ cet nang ba̱ na nfwuat a̱tyu bwoi bun a̱ni. Ba̱ bu nyia̱ nta̱m [[guardian angels]], di̱ mman na̱ si nwuo sot ji ku a̱tan a̱niet a̱ghyiang.{{citation needed|date=November 2011}}
==Boi a̱lyoot==
Swang a̱lyiat ''zână'' neet da̱ a̱vwuo a̱bagwaza a̱nietroman nang a̱ngyei [[Diana (mythology)|Diana]] (as does Astur-Leonese ''[[xana]]''). Nggu wa byia̱ a̱mgba̱m shisham ji, a̱wot nggu wa nwuak nhu nta.
* {{cite web | url=http://www.creepyhollows.com/faq/index.php?action=artikel&cat=7&id=1572&artlang=en | title=Encyclopedia of the Spirit Keeping, Paranormal Collecting, Magic, & the Supernatural - Faery, Zana }}
Neet di̱ nwai lyiat nhu nwap Illyria a̱nwuat ''th'' a̱ dam nyia̱ ka̱ yet a̱tsan ''z'' ma̱byin Albanian, a̱tyan A̱niet-Illyria ''Thana'' (a̱lyoot a̱bagwaza ka̱ yet a̱sham a̱ni, kyang tyei a̱wun, a̱tyu nang a̱ mak a̱ si shyi da̱ nggu mi̱ ntsa jen Roman hu) ku li nang taada ja di̱ si̱sak kyang ku bai a̱ ghwwon A̱nietalbania ''Zana'' a̱ni.<ref>{{harvnb|Nagy|2003|p=197}}; {{harvnb|Kuka|1984|p=118}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}.</ref> Nggu kyangdyep a̱hwa mun yet kyang nyung hwa mi̱ng kyang a̱niet [[Latin]] ''[[Diana (mythology)|Diāna]]''.<ref>{{harvnb|Elsie|2001a|p=269}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}; {{harvnb|Treimer|1971|p=28}}.</ref>{{Refn|{{harvnb|Râdulescu|1996|p=348}}: "Nhu lilyoot 'shyit' Albania si̱ mi̱ nshyia̱ fang di̱di̱r mami kyangbwak Lat bah. ''Diana'', da̱nian a̱khwukhwop a̱nwuat ''z-'' a̱niet Albania ka ku ''x-'' di̱ ka̱ nshyia̱ neet ntsa a̱nwuat Latin ''d-'' ka bah. A loan from Oriental Latin or from Aromanian is also to be ignored: ''zânë'', ''zënë'', ''zërë'', ''xanë'', etc. is an old Albanian word, as proved by its numerous dialectal variants, the ''n-'' rhotacism of some of the T forms and the derivative and meaning variants, which are partially different from the Daco-Romanian and the Aromanian ones, due to the particularities of these languages. Yet there can be no doubt as to their common origin."|group=note}} In this case, along with [[Romanian language|Romanian]] ''[[zână]]'', Albanian ''zana'' may be related to [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] ''[[Dyeus]]'' ('bright, sky, deity'), all ultimately deriving from ''*dyeu'' 'sky', similarly to the Albanian sky and lightning god ''[[Zojz (deity)|Zoj-z]]'', and its possible epithet ''Zot'' "Sky Father" from [[Proto-Albanian]] ''*dźie̅u ̊ a(t)t-'', ultimately from [[Proto-Indo-European language|PIE]] ''[[Dyēus|*Dyḗus ph₂tḗr]]''.{{sfn|Chelariu|2023|p=359}} The [[Arbëreshë language|Arbëreshë]] variant of the name for nymph, ''Zónja'' (also referred to as ''Zónja të Jáshtëme''), would also be a cognate. Similarly to ''Zot'' "God", "Lord", ''zot'' "lord", capitalized ''Zonja'' or ''Zôja'' is used in Albanian for "Goddess", "Lady" (cf. ''[[Zonja e Dheut]]'' and [[Prende|''Zôja Prende'' or ''Zôja e Bukuris'']]), while uncapitalized ''zonja'' or ''zôja'' is used for "lady" or "mistress".{{sfn|Mann|1948|pp=583–584}} Ancient Greek ''Dióne'', parallel to Latin ''Diāna'', could be regarded as a feminine counterpart of the Sky-God.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} The variant <big>ζ</big>όνε ''Zonë'' appears in [[Besa (Albanian culture)|Albanian oaths]] like περ τένε <big>ζ</big>όνε, ''për tënë Zonë'', "By our God/Lord",{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} and in Old Albanian texts for ''[[Pater Noster]]'' (''Tënëzonë'', ''tënë-Zonë'').{{sfn|Demiraj|2011|p=70}} It is equivalent to the Albanian [[Accusative case|accusative]] ''Zótënë/Zótnë'', obtained through the assimilation of ''-tënë/-tnë'' into ''-në''.{{sfn|Camaj|Fox|1984|p=113}} At the sanctuary of [[Dodona]] the Greek Sky-God Zeus is paired with [[Dione (Titaness)|Dione]], and the geographical coincidence of the Albanian case is remarkable.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}}
Other less common etymologies have been proposed: from Albanian: ''zë/-ri'', ''zâ/-ni'', meaning 'voice' (pl. ''zëra/zana'' meaning 'voices'), with the sense of '[[muse]]', also interpreted as a goddess of singing;<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=345-346}}</ref> from Albanian: ''zë(n)'', ''xë(n)'', ''zâ(n)'', meaning 'to take (hold of), seize, clutch, catch', as well as 'to learn'.<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=348}}</ref>
{{Fairies}}
{{DEFAULTSORT:Zana}}
[[Category:Romanian mythology]]
[[Category:Fairies]]
[[Category:Romanian legendary creatures]]
[[Category:Forest spirits]]
{{Romania-stub}}
{{Europe-myth-stub}}
{{Legendary-creature-stub}}
[[ro:Zână]]
[[reflist]]
==Yafang==
[[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]]
rhoa48d8e4qu89amew4q61m53iizip6
42818
42817
2026-05-15T14:28:41Z
Danjuma Anthony
411
/* Boi a̱lyoot */
42818
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zana/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zana/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zana/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Zana/Takad|Takad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Zana/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[ZanaTyuku|Tyuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''''Zana''''' (a̱kpa ''zâne''; ''zînă'' mbeang ''zîne'', ''d̦ână'' mbeang ''d̦âne'' mi̱ [[Romanian orthography|old spellings]]) A̱nietroman ba̱ yet a̱cecaat ma̱ng Gi̱rik [[Charites]] ku [[fairy godmother]].<ref name="Frențiu2012">{{cite book|author=Luminița Frențiu|title=A Journey through Knowledge: Festschrift in Honour of Hortensia Pârlog|url=https://books.google.com/books?id=QaQwBwAAQBAJ&pg=PA174|date=12 November 2012|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-4268-6|pages=174–}}</ref> Ba̱ yet a̱na̱nvan a̱tyushyita̱niet nang [[Muma Pădurii]] a̱ni. A̱ka̱hyia̱ na mun yet a̱sham kyang kya kpa̱sai mi̱ [[fairy tales]] a̱wot ba̱si̱ swuat mi̱ nkwon a̱ nci̱ri̱ng. They can also be considered the Romanian equivalent of [[fairies]] and the Germanic [[elf]]. They vary in size and appearance and can transform to blend into their surroundings for protection and cover. They can appear openly in the woods and coax travelers to follow them in order to help them find their way. They can also hide in the woods and quietly guide those who need help through signs and "breadcrumbs" through the forest.
==Mami taada==
''Zana'' bu yet kyang hwa nang a̱ nyian ta̱m dyo a̱ nfa a̱sham nggwoneam ka̱ kwak nfwuo a̱ni.
==A̱tsak nta̱m==
Ba̱ nwuak swuan da̱ [[fetus]]es [[Uterus|in utero]] a̱wot ba̱ jong mba za̱nang nang taat nsong, Shisham, cata̱niet, mbeang a̱sa̱ra̱i a̱nu. Di̱ nvak a̱cyiet a̱niet na, ku tak nyia̱ da̱ a byian mba nfwuo bah da̱nian nang ba̱ mbyia̱ a̱liya a̱wot ba̱ si̱ byia̱ cet nang ba̱ na nfwuat a̱tyu bwoi bun a̱ni. Ba̱ bu nyia̱ nta̱m [[guardian angels]], di̱ mman na̱ si nwuo sot ji ku a̱tan a̱niet a̱ghyiang.{{citation needed|date=November 2011}}
==Boi a̱lyoot==
Swang a̱lyiat ''zână'' neet da̱ a̱vwuo a̱bagwaza a̱nietroman nang a̱ngyei [[Diana (mythology)|Diana]] (as does Astur-Leonese ''[[xana]]''). Nggu wa byia̱ a̱mgba̱m shisham ji, a̱wot nggu wa nwuak nhu nta.
* {{cite web | url=http://www.creepyhollows.com/faq/index.php?action=artikel&cat=7&id=1572&artlang=en | title=Encyclopedia of the Spirit Keeping, Paranormal Collecting, Magic, & the Supernatural - Faery, Zana }}
Neet di̱ nwai lyiat nhu nwap Illyria a̱nwuat ''th'' a̱ dam nyia̱ ka̱ yet a̱tsan ''z'' ma̱byin Albanian, a̱tyan A̱niet-Illyria ''Thana'' (a̱lyoot a̱bagwaza ka̱ yet a̱sham a̱ni, kyang tyei a̱wun, a̱tyu nang a̱ mak a̱ si shyi da̱ nggu mi̱ ntsa jen Roman hu) ku li nang taada ja di̱ si̱sak kyang ku bai a̱ ghwwon A̱nietalbania ''Zana'' a̱ni.<ref>{{harvnb|Nagy|2003|p=197}}; {{harvnb|Kuka|1984|p=118}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}.</ref> Nggu kyangdyep a̱hwa mun yet kyang nyung hwa mi̱ng kyang a̱niet [[Latin]] ''[[Diana (mythology)|Diāna]]''.<ref>{{harvnb|Elsie|2001a|p=269}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}; {{harvnb|Treimer|1971|p=28}}.</ref>{{Refn|{{harvnb|Râdulescu|1996|p=348}}: "Nhu lilyoot 'shyit' Albania si̱ mi̱ nshyia̱ fang di̱di̱r mami kyangbwak Lat bah. ''Diana'', da̱nian a̱khwukhwop a̱nwuat ''z-'' a̱niet Albania ka ku ''x-'' di̱ ka̱ nshyia̱ neet ntsa a̱nwuat Latin ''d-'' ka bah. A loan from Oriental Latin or from Aromanian is also to be ignored: ''zânë'', ''zënë'', ''zërë'', ''xanë'', etc. is an old Albanian word, as proved by its numerous dialectal variants, the ''n-'' rhotacism of some of the T forms and the derivative and meaning variants, which are partially different from the Daco-Romanian and the Aromanian ones, due to the particularities of these languages. Yet there can be no doubt as to their common origin."|group=note}} In this case, along with [[Romanian language|Romanian]] ''[[zână]]'', Albanian ''zana'' may be related to [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] ''[[Dyeus]]'' ('bright, sky, deity'), all ultimately deriving from ''*dyeu'' 'sky', similarly to the Albanian sky and lightning god ''[[Zojz (deity)|Zoj-z]]'', and its possible epithet ''Zot'' "Sky Father" from [[Proto-Albanian]] ''*dźie̅u ̊ a(t)t-'', ultimately from [[Proto-Indo-European language|PIE]] ''[[Dyēus|*Dyḗus ph₂tḗr]]''.{{sfn|Chelariu|2023|p=359}} The [[Arbëreshë language|Arbëreshë]] variant of the name for nymph, ''Zónja'' (also referred to as ''Zónja të Jáshtëme''), would also be a cognate. Similarly to ''Zot'' "God", "Lord", ''zot'' "lord", capitalized ''Zonja'' or ''Zôja'' is used in Albanian for "Goddess", "Lady" (cf. ''[[Zonja e Dheut]]'' and [[Prende|''Zôja Prende'' or ''Zôja e Bukuris'']]), while uncapitalized ''zonja'' or ''zôja'' is used for "lady" or "mistress".{{sfn|Mann|1948|pp=583–584}} Ancient Greek ''Dióne'', parallel to Latin ''Diāna'', could be regarded as a feminine counterpart of the Sky-God.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} The variant <big>ζ</big>όνε ''Zonë'' appears in [[Besa (Albanian culture)|Albanian oaths]] like περ τένε <big>ζ</big>όνε, ''për tënë Zonë'', "By our God/Lord",{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} and in Old Albanian texts for ''[[Pater Noster]]'' (''Tënëzonë'', ''tënë-Zonë'').{{sfn|Demiraj|2011|p=70}} It is equivalent to the Albanian [[Accusative case|accusative]] ''Zótënë/Zótnë'', obtained through the assimilation of ''-tënë/-tnë'' into ''-në''.{{sfn|Camaj|Fox|1984|p=113}} At the sanctuary of [[Dodona]] the Greek Sky-God Zeus is paired with [[Dione (Titaness)|Dione]], and the geographical coincidence of the Albanian case is remarkable.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}}
Other less common etymologies have been proposed: from Albanian: ''zë/-ri'', ''zâ/-ni'', meaning 'voice' (pl. ''zëra/zana'' meaning 'voices'), with the sense of '[[muse]]', also interpreted as a goddess of singing;<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=345-346}}</ref> from Albanian: ''zë(n)'', ''xë(n)'', ''zâ(n)'', meaning 'to take (hold of), seize, clutch, catch', as well as 'to learn'.<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=348}}</ref>
{{Fairies}}
{{DEFAULTSORT:Zana}}
[[Category:Romanian mythology]]
[[Category:Fairies]]
[[Category:Romanian legendary creatures]]
[[Category:Forest spirits]]
{{Romania-stub}}
{{Europe-myth-stub}}
{{Legendary-creature-stub}}
[[ro:Zână]]
[[reflist]]
==See also==
* [[Xana]]
* [[Zana (mythology)|Zana]]
* [[Sântoaderi]]
==Yafang==
[[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]]
gqvvncvpsz3b6znqficnr9gxnujzxli
42819
42818
2026-05-15T14:29:24Z
Danjuma Anthony
411
/* Boi a̱lyoot */ minor edit
42819
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zana/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zana/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zana/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Zana/Takad|Takad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Zana/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[ZanaTyuku|Tyuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''''Zana''''' (a̱kpa ''zâne''; ''zînă'' mbeang ''zîne'', ''d̦ână'' mbeang ''d̦âne'' mi̱ [[Romanian orthography|old spellings]]) A̱nietroman ba̱ yet a̱cecaat ma̱ng Gi̱rik [[Charites]] ku [[fairy godmother]].<ref name="Frențiu2012">{{cite book|author=Luminița Frențiu|title=A Journey through Knowledge: Festschrift in Honour of Hortensia Pârlog|url=https://books.google.com/books?id=QaQwBwAAQBAJ&pg=PA174|date=12 November 2012|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-4268-6|pages=174–}}</ref> Ba̱ yet a̱na̱nvan a̱tyushyita̱niet nang [[Muma Pădurii]] a̱ni. A̱ka̱hyia̱ na mun yet a̱sham kyang kya kpa̱sai mi̱ [[fairy tales]] a̱wot ba̱si̱ swuat mi̱ nkwon a̱ nci̱ri̱ng. They can also be considered the Romanian equivalent of [[fairies]] and the Germanic [[elf]]. They vary in size and appearance and can transform to blend into their surroundings for protection and cover. They can appear openly in the woods and coax travelers to follow them in order to help them find their way. They can also hide in the woods and quietly guide those who need help through signs and "breadcrumbs" through the forest.
==Mami taada==
''Zana'' bu yet kyang hwa nang a̱ nyian ta̱m dyo a̱ nfa a̱sham nggwoneam ka̱ kwak nfwuo a̱ni.
==A̱tsak nta̱m==
Ba̱ nwuak swuan da̱ [[fetus]]es [[Uterus|in utero]] a̱wot ba̱ jong mba za̱nang nang taat nsong, Shisham, cata̱niet, mbeang a̱sa̱ra̱i a̱nu. Di̱ nvak a̱cyiet a̱niet na, ku tak nyia̱ da̱ a byian mba nfwuo bah da̱nian nang ba̱ mbyia̱ a̱liya a̱wot ba̱ si̱ byia̱ cet nang ba̱ na nfwuat a̱tyu bwoi bun a̱ni. Ba̱ bu nyia̱ nta̱m [[guardian angels]], di̱ mman na̱ si nwuo sot ji ku a̱tan a̱niet a̱ghyiang.{{citation needed|date=November 2011}}
==Boi a̱lyoot==
Swang a̱lyiat ''zână'' neet da̱ a̱vwuo a̱bagwaza a̱nietroman nang a̱ngyei [[Diana (mythology)|Diana]] (as does Astur-Leonese ''[[xana]]''). Nggu wa byia̱ a̱mgba̱m shisham ji, a̱wot nggu wa nwuak nhu nta.
* {{cite web | url=http://www.creepyhollows.com/faq/index.php?action=artikel&cat=7&id=1572&artlang=en | title=Encyclopedia of the Spirit Keeping, Paranormal Collecting, Magic, & the Supernatural - Faery, Zana }}
Neet di̱ nwai lyiat nhu nwap Illyria a̱nwuat ''th'' a̱ dam nyia̱ ka̱ yet a̱tsan ''z'' ma̱byin Albanian, a̱tyan A̱niet-Illyria ''Thana'' (a̱lyoot a̱bagwaza ka̱ yet a̱sham a̱ni, kyang tyei a̱wun, a̱tyu nang a̱ mak a̱ si shyi da̱ nggu mi̱ ntsa jen Roman hu) ku li nang taada ja di̱ si̱sak kyang ku bai a̱ ghwwon A̱nietalbania ''Zana'' a̱ni.<ref>{{harvnb|Nagy|2003|p=197}}; {{harvnb|Kuka|1984|p=118}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}.</ref> Nggu kyangdyep a̱hwa mun yet kyang nyung hwa mi̱ng kyang a̱niet [[Latin]] ''[[Diana (mythology)|Diāna]]''.<ref>{{harvnb|Elsie|2001a|p=269}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}; {{harvnb|Treimer|1971|p=28}}.</ref>{{Refn|{{harvnb|Râdulescu|1996|p=348}}: "Nhu lilyoot 'shyit' Albania si̱ mi̱ nshyia̱ fang di̱di̱r mami kyangbwak Lat bah. ''Diana'', da̱nian a̱khwukhwop a̱nwuat ''z-'' a̱niet Albania ka ku ''x-'' di̱ ka̱ nshyia̱ neet ntsa a̱nwuat Latin ''d-'' ka bah. A loan from Oriental Latin or from Aromanian is also to be ignored: ''zânë'', ''zënë'', ''zërë'', ''xanë'', etc. is an old Albanian word, as proved by its numerous dialectal variants, the ''n-'' rhotacism of some of the T forms and the derivative and meaning variants, which are partially different from the Daco-Romanian and the Aromanian ones, due to the particularities of these languages. Yet there can be no doubt as to their common origin."|group=note}} In this case, along with [[Romanian language|Romanian]] ''[[zână]]'', Albanian ''zana'' may be related to [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] ''[[Dyeus]]'' ('bright, sky, deity'), all ultimately deriving from ''*dyeu'' 'sky', similarly to the Albanian sky and lightning god ''[[Zojz (deity)|Zoj-z]]'', and its possible epithet ''Zot'' "Sky Father" from [[Proto-Albanian]] ''*dźie̅u ̊ a(t)t-'', ultimately from [[Proto-Indo-European language|PIE]] ''[[Dyēus|*Dyḗus ph₂tḗr]]''.{{sfn|Chelariu|2023|p=359}} The [[Arbëreshë language|Arbëreshë]] variant of the name for nymph, ''Zónja'' (also referred to as ''Zónja të Jáshtëme''), would also be a cognate. Similarly to ''Zot'' "God", "Lord", ''zot'' "lord", capitalized ''Zonja'' or ''Zôja'' is used in Albanian for "Goddess", "Lady" (cf. ''[[Zonja e Dheut]]'' and [[Prende|''Zôja Prende'' or ''Zôja e Bukuris'']]), while uncapitalized ''zonja'' or ''zôja'' is used for "lady" or "mistress".{{sfn|Mann|1948|pp=583–584}} Ancient Greek ''Dióne'', parallel to Latin ''Diāna'', could be regarded as a feminine counterpart of the Sky-God.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} The variant <big>ζ</big>όνε ''Zonë'' appears in [[Besa (Albanian culture)|Albanian oaths]] like περ τένε <big>ζ</big>όνε, ''për tënë Zonë'', "By our God/Lord",{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} and in Old Albanian texts for ''[[Pater Noster]]'' (''Tënëzonë'', ''tënë-Zonë'').{{sfn|Demiraj|2011|p=70}} It is equivalent to the Albanian [[Accusative case|accusative]] ''Zótënë/Zótnë'', obtained through the assimilation of ''-tënë/-tnë'' into ''-në''.{{sfn|Camaj|Fox|1984|p=113}} At the sanctuary of [[Dodona]] the Greek Sky-God Zeus is paired with [[Dione (Titaness)|Dione]], and the geographical coincidence of the Albanian case is remarkable.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}}
Other less common etymologies have been proposed: from Albanian: ''zë/-ri'', ''zâ/-ni'', meaning 'voice' (pl. ''zëra/zana'' meaning 'voices'), with the sense of '[[muse]]', also interpreted as a goddess of singing;<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=345-346}}</ref> from Albanian: ''zë(n)'', ''xë(n)'', ''zâ(n)'', meaning 'to take (hold of), seize, clutch, catch', as well as 'to learn'.<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=348}}</ref>
==See also==
* [[Xana]]
* [[Zana (mythology)|Zana]]
* [[Sântoaderi]]
==Yafang==
[[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]]
2x6bodi666trkshd64jktqpebi4gtrf
42820
42819
2026-05-15T14:30:17Z
Danjuma Anthony
411
/* A̱tsak nta̱m */ minor edit
42820
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zana/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zana/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zana/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Zana/Takad|Takad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Zana/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[ZanaTyuku|Tyuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''''Zana''''' (a̱kpa ''zâne''; ''zînă'' mbeang ''zîne'', ''d̦ână'' mbeang ''d̦âne'' mi̱ [[Romanian orthography|old spellings]]) A̱nietroman ba̱ yet a̱cecaat ma̱ng Gi̱rik [[Charites]] ku [[fairy godmother]].<ref name="Frențiu2012">{{cite book|author=Luminița Frențiu|title=A Journey through Knowledge: Festschrift in Honour of Hortensia Pârlog|url=https://books.google.com/books?id=QaQwBwAAQBAJ&pg=PA174|date=12 November 2012|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-4268-6|pages=174–}}</ref> Ba̱ yet a̱na̱nvan a̱tyushyita̱niet nang [[Muma Pădurii]] a̱ni. A̱ka̱hyia̱ na mun yet a̱sham kyang kya kpa̱sai mi̱ [[fairy tales]] a̱wot ba̱si̱ swuat mi̱ nkwon a̱ nci̱ri̱ng. They can also be considered the Romanian equivalent of [[fairies]] and the Germanic [[elf]]. They vary in size and appearance and can transform to blend into their surroundings for protection and cover. They can appear openly in the woods and coax travelers to follow them in order to help them find their way. They can also hide in the woods and quietly guide those who need help through signs and "breadcrumbs" through the forest.
==Mami taada==
''Zana'' bu yet kyang hwa nang a̱ nyian ta̱m dyo a̱ nfa a̱sham nggwoneam ka̱ kwak nfwuo a̱ni.
==A̱tsak nta̱m==
Ba̱ nwuak swuan da̱ [[fetus]]es [[Uterus|in utero]] a̱wot ba̱ jong mba za̱nang nang taat nsong, Shisham, cata̱niet, mbeang a̱sa̱ra̱i a̱nu. Di̱ nvak a̱cyiet a̱niet na, ku tak nyia̱ da̱ a byian mba nfwuo bah da̱nian nang ba̱ mbyia̱ a̱liya a̱wot ba̱ si̱ byia̱ cet nang ba̱ na nfwuat a̱tyu bwoi bun a̱ni. Ba̱ bu nyia̱ nta̱m [[guardian angels]], di̱ mman na̱ si nwuo sot ji ku a̱tan a̱niet a̱ghyiang.
==Boi a̱lyoot==
Swang a̱lyiat ''zână'' neet da̱ a̱vwuo a̱bagwaza a̱nietroman nang a̱ngyei [[Diana (mythology)|Diana]] (as does Astur-Leonese ''[[xana]]''). Nggu wa byia̱ a̱mgba̱m shisham ji, a̱wot nggu wa nwuak nhu nta.
* {{cite web | url=http://www.creepyhollows.com/faq/index.php?action=artikel&cat=7&id=1572&artlang=en | title=Encyclopedia of the Spirit Keeping, Paranormal Collecting, Magic, & the Supernatural - Faery, Zana }}
Neet di̱ nwai lyiat nhu nwap Illyria a̱nwuat ''th'' a̱ dam nyia̱ ka̱ yet a̱tsan ''z'' ma̱byin Albanian, a̱tyan A̱niet-Illyria ''Thana'' (a̱lyoot a̱bagwaza ka̱ yet a̱sham a̱ni, kyang tyei a̱wun, a̱tyu nang a̱ mak a̱ si shyi da̱ nggu mi̱ ntsa jen Roman hu) ku li nang taada ja di̱ si̱sak kyang ku bai a̱ ghwwon A̱nietalbania ''Zana'' a̱ni.<ref>{{harvnb|Nagy|2003|p=197}}; {{harvnb|Kuka|1984|p=118}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}.</ref> Nggu kyangdyep a̱hwa mun yet kyang nyung hwa mi̱ng kyang a̱niet [[Latin]] ''[[Diana (mythology)|Diāna]]''.<ref>{{harvnb|Elsie|2001a|p=269}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}; {{harvnb|Treimer|1971|p=28}}.</ref>{{Refn|{{harvnb|Râdulescu|1996|p=348}}: "Nhu lilyoot 'shyit' Albania si̱ mi̱ nshyia̱ fang di̱di̱r mami kyangbwak Lat bah. ''Diana'', da̱nian a̱khwukhwop a̱nwuat ''z-'' a̱niet Albania ka ku ''x-'' di̱ ka̱ nshyia̱ neet ntsa a̱nwuat Latin ''d-'' ka bah. A loan from Oriental Latin or from Aromanian is also to be ignored: ''zânë'', ''zënë'', ''zërë'', ''xanë'', etc. is an old Albanian word, as proved by its numerous dialectal variants, the ''n-'' rhotacism of some of the T forms and the derivative and meaning variants, which are partially different from the Daco-Romanian and the Aromanian ones, due to the particularities of these languages. Yet there can be no doubt as to their common origin."|group=note}} In this case, along with [[Romanian language|Romanian]] ''[[zână]]'', Albanian ''zana'' may be related to [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] ''[[Dyeus]]'' ('bright, sky, deity'), all ultimately deriving from ''*dyeu'' 'sky', similarly to the Albanian sky and lightning god ''[[Zojz (deity)|Zoj-z]]'', and its possible epithet ''Zot'' "Sky Father" from [[Proto-Albanian]] ''*dźie̅u ̊ a(t)t-'', ultimately from [[Proto-Indo-European language|PIE]] ''[[Dyēus|*Dyḗus ph₂tḗr]]''.{{sfn|Chelariu|2023|p=359}} The [[Arbëreshë language|Arbëreshë]] variant of the name for nymph, ''Zónja'' (also referred to as ''Zónja të Jáshtëme''), would also be a cognate. Similarly to ''Zot'' "God", "Lord", ''zot'' "lord", capitalized ''Zonja'' or ''Zôja'' is used in Albanian for "Goddess", "Lady" (cf. ''[[Zonja e Dheut]]'' and [[Prende|''Zôja Prende'' or ''Zôja e Bukuris'']]), while uncapitalized ''zonja'' or ''zôja'' is used for "lady" or "mistress".{{sfn|Mann|1948|pp=583–584}} Ancient Greek ''Dióne'', parallel to Latin ''Diāna'', could be regarded as a feminine counterpart of the Sky-God.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} The variant <big>ζ</big>όνε ''Zonë'' appears in [[Besa (Albanian culture)|Albanian oaths]] like περ τένε <big>ζ</big>όνε, ''për tënë Zonë'', "By our God/Lord",{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} and in Old Albanian texts for ''[[Pater Noster]]'' (''Tënëzonë'', ''tënë-Zonë'').{{sfn|Demiraj|2011|p=70}} It is equivalent to the Albanian [[Accusative case|accusative]] ''Zótënë/Zótnë'', obtained through the assimilation of ''-tënë/-tnë'' into ''-në''.{{sfn|Camaj|Fox|1984|p=113}} At the sanctuary of [[Dodona]] the Greek Sky-God Zeus is paired with [[Dione (Titaness)|Dione]], and the geographical coincidence of the Albanian case is remarkable.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}}
Other less common etymologies have been proposed: from Albanian: ''zë/-ri'', ''zâ/-ni'', meaning 'voice' (pl. ''zëra/zana'' meaning 'voices'), with the sense of '[[muse]]', also interpreted as a goddess of singing;<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=345-346}}</ref> from Albanian: ''zë(n)'', ''xë(n)'', ''zâ(n)'', meaning 'to take (hold of), seize, clutch, catch', as well as 'to learn'.<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=348}}</ref>
==See also==
* [[Xana]]
* [[Zana (mythology)|Zana]]
* [[Sântoaderi]]
==Yafang==
[[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]]
2t75x2srmzmvd8xvjp6j67u5nbse4zf
42821
42820
2026-05-15T15:42:59Z
Danjuma Anthony
411
/* */
42821
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zana/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zana/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zana/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Zana/Takad|Takad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Zana/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[ZanaTyuku|Tyuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''''Zana''''' (a̱kpa ''zâne''; ''zînă'' mbeang ''zîne'', ''d̦ână'' mbeang ''d̦âne'' mi̱ a̱khwukhwop lyuut) A̱niet rom ba̱ yet a̱cecaat ma̱ng Gi̱rik [[Charites]] ku a̱yang tyei a̱won.<ref name="Frențiu2012">{{cite book|author=Luminița Frențiu|title=A Journey through Knowledge: Festschrift in Honour of Hortensia Pârlog|url=https://books.google.com/books?id=QaQwBwAAQBAJ&pg=PA174|date=12 November 2012|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-4268-6|pages=174–}}</ref> Ba̱ yet a̱na̱nvan a̱tyushyita̱niet nang [[Muma Pădurii]] a̱ni. A̱ka̱hyia̱ na mun yet a̱sham kyang kya kpa̱sai mi̱ nkhyang tyei a̱won a̱wot ba̱si̱ swuat mi̱ nkwon a̱ nci̱ri̱ng. They can also be considered the Romanian equivalent of [[fairies]] and the Germanic [[elf]]. They vary in size and appearance and can transform to blend into their surroundings for protection and cover. They can appear openly in the woods and coax travelers to follow them in order to help them find their way. They can also hide in the woods and quietly guide those who need help through signs and "breadcrumbs" through the forest.
==Mami taada==
''Zana'' bu yet kyang hwa nang a̱ nyian ta̱m dyo a̱ nfa a̱sham nggwoneam ka̱ kwak nfwuo a̱ni.
==A̱tsak nta̱m==
Ba̱ nwuak swuan da̱ [[fetus]]es [[Uterus|in utero]] a̱wot ba̱ jong mba za̱nang nang taat nsong, Shisham, cata̱niet, mbeang a̱sa̱ra̱i a̱nu. Di̱ nvak a̱cyiet a̱niet na, ku tak nyia̱ da̱ a byian mba nfwuo bah da̱nian nang ba̱ mbyia̱ a̱liya a̱wot ba̱ si̱ byia̱ cet nang ba̱ na nfwuat a̱tyu bwoi bun a̱ni. Ba̱ bu nyia̱ nta̱m [[guardian angels]], di̱ mman na̱ si nwuo sot ji ku a̱tan a̱niet a̱ghyiang.
==Boi a̱lyoot==
Swang a̱lyiat ''zână'' neet da̱ a̱vwuo a̱bagwaza a̱nietroman nang a̱ngyei [[Diana (mythology)|Diana]] (as does Astur-Leonese ''[[xana]]''). Nggu wa byia̱ a̱mgba̱m shisham ji, a̱wot nggu wa nwuak nhu nta.
* {{cite web | url=http://www.creepyhollows.com/faq/index.php?action=artikel&cat=7&id=1572&artlang=en | title=Encyclopedia of the Spirit Keeping, Paranormal Collecting, Magic, & the Supernatural - Faery, Zana }}
Neet di̱ nwai lyiat nhu nwap Illyria a̱nwuat ''th'' a̱ dam nyia̱ ka̱ yet a̱tsan ''z'' ma̱byin Albanian, a̱tyan A̱niet-Illyria ''Thana'' (a̱lyoot a̱bagwaza ka̱ yet a̱sham a̱ni, kyang tyei a̱wun, a̱tyu nang a̱ mak a̱ si shyi da̱ nggu mi̱ ntsa jen Roman hu) ku li nang taada ja di̱ si̱sak kyang ku bai a̱ ghwwon A̱nietalbania ''Zana'' a̱ni.<ref>{{harvnb|Nagy|2003|p=197}}; {{harvnb|Kuka|1984|p=118}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}.</ref> Nggu kyangdyep a̱hwa mun yet kyang nyung hwa mi̱ng kyang a̱niet [[Latin]] ''[[Diana (mythology)|Diāna]]''.<ref>{{harvnb|Elsie|2001a|p=269}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}; {{harvnb|Treimer|1971|p=28}}.</ref>{{Refn|{{harvnb|Râdulescu|1996|p=348}}: "Nhu lilyoot 'shyit' Albania si̱ mi̱ nshyia̱ fang di̱di̱r mami kyangbwak Lat bah. ''Diana'', da̱nian a̱khwukhwop a̱nwuat ''z-'' a̱niet Albania ka ku ''x-'' di̱ ka̱ nshyia̱ neet ntsa a̱nwuat Latin ''d-'' ka bah. A loan from Oriental Latin or from Aromanian is also to be ignored: ''zânë'', ''zënë'', ''zërë'', ''xanë'', etc. is an old Albanian word, as proved by its numerous dialectal variants, the ''n-'' rhotacism of some of the T forms and the derivative and meaning variants, which are partially different from the Daco-Romanian and the Aromanian ones, due to the particularities of these languages. Yet there can be no doubt as to their common origin."|group=note}} In this case, along with [[Romanian language|Romanian]] ''[[zână]]'', Albanian ''zana'' may be related to [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] ''[[Dyeus]]'' ('bright, sky, deity'), all ultimately deriving from ''*dyeu'' 'sky', similarly to the Albanian sky and lightning god ''[[Zojz (deity)|Zoj-z]]'', and its possible epithet ''Zot'' "Sky Father" from [[Proto-Albanian]] ''*dźie̅u ̊ a(t)t-'', ultimately from [[Proto-Indo-European language|PIE]] ''[[Dyēus|*Dyḗus ph₂tḗr]]''.{{sfn|Chelariu|2023|p=359}} The [[Arbëreshë language|Arbëreshë]] variant of the name for nymph, ''Zónja'' (also referred to as ''Zónja të Jáshtëme''), would also be a cognate. Similarly to ''Zot'' "God", "Lord", ''zot'' "lord", capitalized ''Zonja'' or ''Zôja'' is used in Albanian for "Goddess", "Lady" (cf. ''[[Zonja e Dheut]]'' and [[Prende|''Zôja Prende'' or ''Zôja e Bukuris'']]), while uncapitalized ''zonja'' or ''zôja'' is used for "lady" or "mistress".{{sfn|Mann|1948|pp=583–584}} Ancient Greek ''Dióne'', parallel to Latin ''Diāna'', could be regarded as a feminine counterpart of the Sky-God.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} The variant <big>ζ</big>όνε ''Zonë'' appears in [[Besa (Albanian culture)|Albanian oaths]] like περ τένε <big>ζ</big>όνε, ''për tënë Zonë'', "By our God/Lord",{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} and in Old Albanian texts for ''[[Pater Noster]]'' (''Tënëzonë'', ''tënë-Zonë'').{{sfn|Demiraj|2011|p=70}} It is equivalent to the Albanian [[Accusative case|accusative]] ''Zótënë/Zótnë'', obtained through the assimilation of ''-tënë/-tnë'' into ''-në''.{{sfn|Camaj|Fox|1984|p=113}} At the sanctuary of [[Dodona]] the Greek Sky-God Zeus is paired with [[Dione (Titaness)|Dione]], and the geographical coincidence of the Albanian case is remarkable.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}}
Other less common etymologies have been proposed: from Albanian: ''zë/-ri'', ''zâ/-ni'', meaning 'voice' (pl. ''zëra/zana'' meaning 'voices'), with the sense of '[[muse]]', also interpreted as a goddess of singing;<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=345-346}}</ref> from Albanian: ''zë(n)'', ''xë(n)'', ''zâ(n)'', meaning 'to take (hold of), seize, clutch, catch', as well as 'to learn'.<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=348}}</ref>
==See also==
* [[Xana]]
* [[Zana (mythology)|Zana]]
* [[Sântoaderi]]
==Yafang==
[[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]]
ivr4gxnvtvuakedaxddmbd8tts2dre0
42822
42821
2026-05-15T15:47:32Z
Danjuma Anthony
411
/* */
42822
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zana/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zana/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zana/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Zana/Takad|Takad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Zana/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[ZanaTyuku|Tyuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''''Zana''''' (a̱kpa ''zâne''; ''zînă'' mbeang ''zîne'', ''d̦ână'' mbeang ''d̦âne'' mi̱ a̱khwukhwop lyuut) A̱niet rom ba̱ yet a̱cecaat ma̱ng Gi̱rik [[Charites]] ku a̱yang tyei a̱won.<ref name="Frențiu2012">{{cite book|author=Luminița Frențiu|title=A Journey through Knowledge: Festschrift in Honour of Hortensia Pârlog|url=https://books.google.com/books?id=QaQwBwAAQBAJ&pg=PA174|date=12 November 2012|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-4268-6|pages=174–}}</ref> Ba̱ yet a̱na̱nvan a̱tyushyita̱niet nang [[Muma Pădurii]] a̱ni. A̱ka̱hyia̱ na mun yet a̱sham kyang kya kpa̱sai mi̱ nkhyang tyei a̱won a̱wot ba̱si̱ swuat mi̱ nkwon a̱ nci̱ri̱ng. Á̱ si̱ min ndi mba nang Á̱ Rom ba̱ byia̱ nkhyang tyei a̱won ma̱ng Jama̱ni. They vary in size and appearance and can transform to blend into their surroundings for protection and cover. They can appear openly in the woods and coax travelers to follow them in order to help them find their way. They can also hide in the woods and quietly guide those who need help through signs and "breadcrumbs" through the forest.
==Mami taada==
''Zana'' bu yet kyang hwa nang a̱ nyian ta̱m dyo a̱ nfa a̱sham nggwoneam ka̱ kwak nfwuo a̱ni.
==A̱tsak nta̱m==
Ba̱ nwuak swuan da̱ [[fetus]]es [[Uterus|in utero]] a̱wot ba̱ jong mba za̱nang nang taat nsong, Shisham, cata̱niet, mbeang a̱sa̱ra̱i a̱nu. Di̱ nvak a̱cyiet a̱niet na, ku tak nyia̱ da̱ a byian mba nfwuo bah da̱nian nang ba̱ mbyia̱ a̱liya a̱wot ba̱ si̱ byia̱ cet nang ba̱ na nfwuat a̱tyu bwoi bun a̱ni. Ba̱ bu nyia̱ nta̱m [[guardian angels]], di̱ mman na̱ si nwuo sot ji ku a̱tan a̱niet a̱ghyiang.
==Boi a̱lyoot==
Swang a̱lyiat ''zână'' neet da̱ a̱vwuo a̱bagwaza a̱nietroman nang a̱ngyei [[Diana (mythology)|Diana]] (as does Astur-Leonese ''[[xana]]''). Nggu wa byia̱ a̱mgba̱m shisham ji, a̱wot nggu wa nwuak nhu nta.
* {{cite web | url=http://www.creepyhollows.com/faq/index.php?action=artikel&cat=7&id=1572&artlang=en | title=Encyclopedia of the Spirit Keeping, Paranormal Collecting, Magic, & the Supernatural - Faery, Zana }}
Neet di̱ nwai lyiat nhu nwap Illyria a̱nwuat ''th'' a̱ dam nyia̱ ka̱ yet a̱tsan ''z'' ma̱byin Albanian, a̱tyan A̱niet-Illyria ''Thana'' (a̱lyoot a̱bagwaza ka̱ yet a̱sham a̱ni, kyang tyei a̱wun, a̱tyu nang a̱ mak a̱ si shyi da̱ nggu mi̱ ntsa jen Roman hu) ku li nang taada ja di̱ si̱sak kyang ku bai a̱ ghwwon A̱nietalbania ''Zana'' a̱ni.<ref>{{harvnb|Nagy|2003|p=197}}; {{harvnb|Kuka|1984|p=118}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}.</ref> Nggu kyangdyep a̱hwa mun yet kyang nyung hwa mi̱ng kyang a̱niet [[Latin]] ''[[Diana (mythology)|Diāna]]''.<ref>{{harvnb|Elsie|2001a|p=269}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}; {{harvnb|Treimer|1971|p=28}}.</ref>{{Refn|{{harvnb|Râdulescu|1996|p=348}}: "Nhu lilyoot 'shyit' Albania si̱ mi̱ nshyia̱ fang di̱di̱r mami kyangbwak Lat bah. ''Diana'', da̱nian a̱khwukhwop a̱nwuat ''z-'' a̱niet Albania ka ku ''x-'' di̱ ka̱ nshyia̱ neet ntsa a̱nwuat Latin ''d-'' ka bah. A loan from Oriental Latin or from Aromanian is also to be ignored: ''zânë'', ''zënë'', ''zërë'', ''xanë'', etc. is an old Albanian word, as proved by its numerous dialectal variants, the ''n-'' rhotacism of some of the T forms and the derivative and meaning variants, which are partially different from the Daco-Romanian and the Aromanian ones, due to the particularities of these languages. Yet there can be no doubt as to their common origin."|group=note}} In this case, along with [[Romanian language|Romanian]] ''[[zână]]'', Albanian ''zana'' may be related to [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] ''[[Dyeus]]'' ('bright, sky, deity'), all ultimately deriving from ''*dyeu'' 'sky', similarly to the Albanian sky and lightning god ''[[Zojz (deity)|Zoj-z]]'', and its possible epithet ''Zot'' "Sky Father" from [[Proto-Albanian]] ''*dźie̅u ̊ a(t)t-'', ultimately from [[Proto-Indo-European language|PIE]] ''[[Dyēus|*Dyḗus ph₂tḗr]]''.{{sfn|Chelariu|2023|p=359}} The [[Arbëreshë language|Arbëreshë]] variant of the name for nymph, ''Zónja'' (also referred to as ''Zónja të Jáshtëme''), would also be a cognate. Similarly to ''Zot'' "God", "Lord", ''zot'' "lord", capitalized ''Zonja'' or ''Zôja'' is used in Albanian for "Goddess", "Lady" (cf. ''[[Zonja e Dheut]]'' and [[Prende|''Zôja Prende'' or ''Zôja e Bukuris'']]), while uncapitalized ''zonja'' or ''zôja'' is used for "lady" or "mistress".{{sfn|Mann|1948|pp=583–584}} Ancient Greek ''Dióne'', parallel to Latin ''Diāna'', could be regarded as a feminine counterpart of the Sky-God.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} The variant <big>ζ</big>όνε ''Zonë'' appears in [[Besa (Albanian culture)|Albanian oaths]] like περ τένε <big>ζ</big>όνε, ''për tënë Zonë'', "By our God/Lord",{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} and in Old Albanian texts for ''[[Pater Noster]]'' (''Tënëzonë'', ''tënë-Zonë'').{{sfn|Demiraj|2011|p=70}} It is equivalent to the Albanian [[Accusative case|accusative]] ''Zótënë/Zótnë'', obtained through the assimilation of ''-tënë/-tnë'' into ''-në''.{{sfn|Camaj|Fox|1984|p=113}} At the sanctuary of [[Dodona]] the Greek Sky-God Zeus is paired with [[Dione (Titaness)|Dione]], and the geographical coincidence of the Albanian case is remarkable.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}}
Other less common etymologies have been proposed: from Albanian: ''zë/-ri'', ''zâ/-ni'', meaning 'voice' (pl. ''zëra/zana'' meaning 'voices'), with the sense of '[[muse]]', also interpreted as a goddess of singing;<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=345-346}}</ref> from Albanian: ''zë(n)'', ''xë(n)'', ''zâ(n)'', meaning 'to take (hold of), seize, clutch, catch', as well as 'to learn'.<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=348}}</ref>
==See also==
* [[Xana]]
* [[Zana (mythology)|Zana]]
* [[Sântoaderi]]
==Yafang==
[[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]]
3dd41kedp7gq6m9ievhjp1s7u7wg1hn
42823
42822
2026-05-15T15:49:03Z
Danjuma Anthony
411
/* */
42823
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zana/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zana/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zana/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Zana/Takad|Takad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Zana/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[ZanaTyuku|Tyuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''''Zana''''' (a̱kpa ''zâne''; ''zînă'' mbeang ''zîne'', ''d̦ână'' mbeang ''d̦âne'' mi̱ a̱khwukhwop lyuut) A̱niet rom ba̱ yet a̱cecaat ma̱ng Gi̱rik [[Charites]] ku a̱yang tyei a̱won.<ref name="Frențiu2012">{{cite book|author=Luminița Frențiu|title=A Journey through Knowledge: Festschrift in Honour of Hortensia Pârlog|url=https://books.google.com/books?id=QaQwBwAAQBAJ&pg=PA174|date=12 November 2012|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-4268-6|pages=174–}}</ref> Ba̱ yet a̱na̱nvan a̱tyushyita̱niet nang [[Muma Pădurii]] a̱ni. A̱ka̱hyia̱ na mun yet a̱sham kyang kya kpa̱sai mi̱ nkhyang tyei a̱won a̱wot ba̱si̱ swuat mi̱ nkwon a̱ nci̱ri̱ng. Á̱ si̱ min ndi mba nang Á̱ Rom ba̱ byia̱ nkhyang tyei a̱won ma̱ng tsa shyiit Jama̱ni. They vary in size and appearance and can transform to blend into their surroundings for protection and cover. They can appear openly in the woods and coax travelers to follow them in order to help them find their way. They can also hide in the woods and quietly guide those who need help through signs and "breadcrumbs" through the forest.
==Mami taada==
''Zana'' bu yet kyang hwa nang a̱ nyian ta̱m dyo a̱ nfa a̱sham nggwoneam ka̱ kwak nfwuo a̱ni.
==A̱tsak nta̱m==
Ba̱ nwuak swuan da̱ [[fetus]]es [[Uterus|in utero]] a̱wot ba̱ jong mba za̱nang nang taat nsong, Shisham, cata̱niet, mbeang a̱sa̱ra̱i a̱nu. Di̱ nvak a̱cyiet a̱niet na, ku tak nyia̱ da̱ a byian mba nfwuo bah da̱nian nang ba̱ mbyia̱ a̱liya a̱wot ba̱ si̱ byia̱ cet nang ba̱ na nfwuat a̱tyu bwoi bun a̱ni. Ba̱ bu nyia̱ nta̱m [[guardian angels]], di̱ mman na̱ si nwuo sot ji ku a̱tan a̱niet a̱ghyiang.
==Boi a̱lyoot==
Swang a̱lyiat ''zână'' neet da̱ a̱vwuo a̱bagwaza a̱nietroman nang a̱ngyei [[Diana (mythology)|Diana]] (as does Astur-Leonese ''[[xana]]''). Nggu wa byia̱ a̱mgba̱m shisham ji, a̱wot nggu wa nwuak nhu nta.
* {{cite web | url=http://www.creepyhollows.com/faq/index.php?action=artikel&cat=7&id=1572&artlang=en | title=Encyclopedia of the Spirit Keeping, Paranormal Collecting, Magic, & the Supernatural - Faery, Zana }}
Neet di̱ nwai lyiat nhu nwap Illyria a̱nwuat ''th'' a̱ dam nyia̱ ka̱ yet a̱tsan ''z'' ma̱byin Albanian, a̱tyan A̱niet-Illyria ''Thana'' (a̱lyoot a̱bagwaza ka̱ yet a̱sham a̱ni, kyang tyei a̱wun, a̱tyu nang a̱ mak a̱ si shyi da̱ nggu mi̱ ntsa jen Roman hu) ku li nang taada ja di̱ si̱sak kyang ku bai a̱ ghwwon A̱nietalbania ''Zana'' a̱ni.<ref>{{harvnb|Nagy|2003|p=197}}; {{harvnb|Kuka|1984|p=118}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}.</ref> Nggu kyangdyep a̱hwa mun yet kyang nyung hwa mi̱ng kyang a̱niet [[Latin]] ''[[Diana (mythology)|Diāna]]''.<ref>{{harvnb|Elsie|2001a|p=269}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}; {{harvnb|Treimer|1971|p=28}}.</ref>{{Refn|{{harvnb|Râdulescu|1996|p=348}}: "Nhu lilyoot 'shyit' Albania si̱ mi̱ nshyia̱ fang di̱di̱r mami kyangbwak Lat bah. ''Diana'', da̱nian a̱khwukhwop a̱nwuat ''z-'' a̱niet Albania ka ku ''x-'' di̱ ka̱ nshyia̱ neet ntsa a̱nwuat Latin ''d-'' ka bah. A loan from Oriental Latin or from Aromanian is also to be ignored: ''zânë'', ''zënë'', ''zërë'', ''xanë'', etc. is an old Albanian word, as proved by its numerous dialectal variants, the ''n-'' rhotacism of some of the T forms and the derivative and meaning variants, which are partially different from the Daco-Romanian and the Aromanian ones, due to the particularities of these languages. Yet there can be no doubt as to their common origin."|group=note}} In this case, along with [[Romanian language|Romanian]] ''[[zână]]'', Albanian ''zana'' may be related to [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] ''[[Dyeus]]'' ('bright, sky, deity'), all ultimately deriving from ''*dyeu'' 'sky', similarly to the Albanian sky and lightning god ''[[Zojz (deity)|Zoj-z]]'', and its possible epithet ''Zot'' "Sky Father" from [[Proto-Albanian]] ''*dźie̅u ̊ a(t)t-'', ultimately from [[Proto-Indo-European language|PIE]] ''[[Dyēus|*Dyḗus ph₂tḗr]]''.{{sfn|Chelariu|2023|p=359}} The [[Arbëreshë language|Arbëreshë]] variant of the name for nymph, ''Zónja'' (also referred to as ''Zónja të Jáshtëme''), would also be a cognate. Similarly to ''Zot'' "God", "Lord", ''zot'' "lord", capitalized ''Zonja'' or ''Zôja'' is used in Albanian for "Goddess", "Lady" (cf. ''[[Zonja e Dheut]]'' and [[Prende|''Zôja Prende'' or ''Zôja e Bukuris'']]), while uncapitalized ''zonja'' or ''zôja'' is used for "lady" or "mistress".{{sfn|Mann|1948|pp=583–584}} Ancient Greek ''Dióne'', parallel to Latin ''Diāna'', could be regarded as a feminine counterpart of the Sky-God.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} The variant <big>ζ</big>όνε ''Zonë'' appears in [[Besa (Albanian culture)|Albanian oaths]] like περ τένε <big>ζ</big>όνε, ''për tënë Zonë'', "By our God/Lord",{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} and in Old Albanian texts for ''[[Pater Noster]]'' (''Tënëzonë'', ''tënë-Zonë'').{{sfn|Demiraj|2011|p=70}} It is equivalent to the Albanian [[Accusative case|accusative]] ''Zótënë/Zótnë'', obtained through the assimilation of ''-tënë/-tnë'' into ''-në''.{{sfn|Camaj|Fox|1984|p=113}} At the sanctuary of [[Dodona]] the Greek Sky-God Zeus is paired with [[Dione (Titaness)|Dione]], and the geographical coincidence of the Albanian case is remarkable.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}}
Other less common etymologies have been proposed: from Albanian: ''zë/-ri'', ''zâ/-ni'', meaning 'voice' (pl. ''zëra/zana'' meaning 'voices'), with the sense of '[[muse]]', also interpreted as a goddess of singing;<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=345-346}}</ref> from Albanian: ''zë(n)'', ''xë(n)'', ''zâ(n)'', meaning 'to take (hold of), seize, clutch, catch', as well as 'to learn'.<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=348}}</ref>
==See also==
* [[Xana]]
* [[Zana (mythology)|Zana]]
* [[Sântoaderi]]
==Yafang==
[[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]]
oqxcrdb09mmjfnouyrdeqzikpbdshpu
42824
42823
2026-05-15T15:53:59Z
Danjuma Anthony
411
/* */
42824
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zana/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zana/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zana/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Zana/Takad|Takad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Zana/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[ZanaTyuku|Tyuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''''Zana''''' (a̱kpa ''zâne''; ''zînă'' mbeang ''zîne'', ''d̦ână'' mbeang ''d̦âne'' mi̱ a̱khwukhwop lyuut) A̱niet rom ba̱ yet a̱cecaat ma̱ng Gi̱rik [[Charites]] ku a̱yang tyei a̱won.<ref name="Frențiu2012">{{cite book|author=Luminița Frențiu|title=A Journey through Knowledge: Festschrift in Honour of Hortensia Pârlog|url=https://books.google.com/books?id=QaQwBwAAQBAJ&pg=PA174|date=12 November 2012|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-4268-6|pages=174–}}</ref> Ba̱ yet a̱na̱nvan a̱tyushyita̱niet nang [[Muma Pădurii]] a̱ni. A̱ka̱hyia̱ na mun yet a̱sham kyang kya kpa̱sai mi̱ nkhyang tyei a̱won a̱wot ba̱si̱ swuat mi̱ nkwon a̱ nci̱ri̱ng. Á̱ si̱ min ndi mba nang Á̱ Rom ba̱ byia̱ nkhyang tyei a̱won ma̱ng tsa shyiit Jama̱ni. Ba̱ bwan mi̱ shi ma̱ng ghwut ma̱ng ba̱ si̱ mi̱n bwuak tyia̱ kwang mami a̱ kaat mba ka da̱nian cam ma̱ng kup. They can appear openly in the woods and coax travelers to follow them in order to help them find their way. They can also hide in the woods and quietly guide those who need help through signs and "breadcrumbs" through the forest.
==Mami taada==
''Zana'' bu yet kyang hwa nang a̱ nyian ta̱m dyo a̱ nfa a̱sham nggwoneam ka̱ kwak nfwuo a̱ni.
==A̱tsak nta̱m==
Ba̱ nwuak swuan da̱ [[fetus]]es [[Uterus|in utero]] a̱wot ba̱ jong mba za̱nang nang taat nsong, Shisham, cata̱niet, mbeang a̱sa̱ra̱i a̱nu. Di̱ nvak a̱cyiet a̱niet na, ku tak nyia̱ da̱ a byian mba nfwuo bah da̱nian nang ba̱ mbyia̱ a̱liya a̱wot ba̱ si̱ byia̱ cet nang ba̱ na nfwuat a̱tyu bwoi bun a̱ni. Ba̱ bu nyia̱ nta̱m [[guardian angels]], di̱ mman na̱ si nwuo sot ji ku a̱tan a̱niet a̱ghyiang.
==Boi a̱lyoot==
Swang a̱lyiat ''zână'' neet da̱ a̱vwuo a̱bagwaza a̱nietroman nang a̱ngyei [[Diana (mythology)|Diana]] (as does Astur-Leonese ''[[xana]]''). Nggu wa byia̱ a̱mgba̱m shisham ji, a̱wot nggu wa nwuak nhu nta.
* {{cite web | url=http://www.creepyhollows.com/faq/index.php?action=artikel&cat=7&id=1572&artlang=en | title=Encyclopedia of the Spirit Keeping, Paranormal Collecting, Magic, & the Supernatural - Faery, Zana }}
Neet di̱ nwai lyiat nhu nwap Illyria a̱nwuat ''th'' a̱ dam nyia̱ ka̱ yet a̱tsan ''z'' ma̱byin Albanian, a̱tyan A̱niet-Illyria ''Thana'' (a̱lyoot a̱bagwaza ka̱ yet a̱sham a̱ni, kyang tyei a̱wun, a̱tyu nang a̱ mak a̱ si shyi da̱ nggu mi̱ ntsa jen Roman hu) ku li nang taada ja di̱ si̱sak kyang ku bai a̱ ghwwon A̱nietalbania ''Zana'' a̱ni.<ref>{{harvnb|Nagy|2003|p=197}}; {{harvnb|Kuka|1984|p=118}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}.</ref> Nggu kyangdyep a̱hwa mun yet kyang nyung hwa mi̱ng kyang a̱niet [[Latin]] ''[[Diana (mythology)|Diāna]]''.<ref>{{harvnb|Elsie|2001a|p=269}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}; {{harvnb|Treimer|1971|p=28}}.</ref>{{Refn|{{harvnb|Râdulescu|1996|p=348}}: "Nhu lilyoot 'shyit' Albania si̱ mi̱ nshyia̱ fang di̱di̱r mami kyangbwak Lat bah. ''Diana'', da̱nian a̱khwukhwop a̱nwuat ''z-'' a̱niet Albania ka ku ''x-'' di̱ ka̱ nshyia̱ neet ntsa a̱nwuat Latin ''d-'' ka bah. A loan from Oriental Latin or from Aromanian is also to be ignored: ''zânë'', ''zënë'', ''zërë'', ''xanë'', etc. is an old Albanian word, as proved by its numerous dialectal variants, the ''n-'' rhotacism of some of the T forms and the derivative and meaning variants, which are partially different from the Daco-Romanian and the Aromanian ones, due to the particularities of these languages. Yet there can be no doubt as to their common origin."|group=note}} In this case, along with [[Romanian language|Romanian]] ''[[zână]]'', Albanian ''zana'' may be related to [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] ''[[Dyeus]]'' ('bright, sky, deity'), all ultimately deriving from ''*dyeu'' 'sky', similarly to the Albanian sky and lightning god ''[[Zojz (deity)|Zoj-z]]'', and its possible epithet ''Zot'' "Sky Father" from [[Proto-Albanian]] ''*dźie̅u ̊ a(t)t-'', ultimately from [[Proto-Indo-European language|PIE]] ''[[Dyēus|*Dyḗus ph₂tḗr]]''.{{sfn|Chelariu|2023|p=359}} The [[Arbëreshë language|Arbëreshë]] variant of the name for nymph, ''Zónja'' (also referred to as ''Zónja të Jáshtëme''), would also be a cognate. Similarly to ''Zot'' "God", "Lord", ''zot'' "lord", capitalized ''Zonja'' or ''Zôja'' is used in Albanian for "Goddess", "Lady" (cf. ''[[Zonja e Dheut]]'' and [[Prende|''Zôja Prende'' or ''Zôja e Bukuris'']]), while uncapitalized ''zonja'' or ''zôja'' is used for "lady" or "mistress".{{sfn|Mann|1948|pp=583–584}} Ancient Greek ''Dióne'', parallel to Latin ''Diāna'', could be regarded as a feminine counterpart of the Sky-God.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} The variant <big>ζ</big>όνε ''Zonë'' appears in [[Besa (Albanian culture)|Albanian oaths]] like περ τένε <big>ζ</big>όνε, ''për tënë Zonë'', "By our God/Lord",{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} and in Old Albanian texts for ''[[Pater Noster]]'' (''Tënëzonë'', ''tënë-Zonë'').{{sfn|Demiraj|2011|p=70}} It is equivalent to the Albanian [[Accusative case|accusative]] ''Zótënë/Zótnë'', obtained through the assimilation of ''-tënë/-tnë'' into ''-në''.{{sfn|Camaj|Fox|1984|p=113}} At the sanctuary of [[Dodona]] the Greek Sky-God Zeus is paired with [[Dione (Titaness)|Dione]], and the geographical coincidence of the Albanian case is remarkable.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}}
Other less common etymologies have been proposed: from Albanian: ''zë/-ri'', ''zâ/-ni'', meaning 'voice' (pl. ''zëra/zana'' meaning 'voices'), with the sense of '[[muse]]', also interpreted as a goddess of singing;<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=345-346}}</ref> from Albanian: ''zë(n)'', ''xë(n)'', ''zâ(n)'', meaning 'to take (hold of), seize, clutch, catch', as well as 'to learn'.<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=348}}</ref>
==See also==
* [[Xana]]
* [[Zana (mythology)|Zana]]
* [[Sântoaderi]]
==Yafang==
[[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]]
pcv8wdv8w54jwmh3wvwtau05m1nmhfl
42825
42824
2026-05-15T16:00:22Z
Danjuma Anthony
411
/* */
42825
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zana/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zana/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zana/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Zana/Takad|Takad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Zana/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[ZanaTyuku|Tyuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''''Zana''''' (a̱kpa ''zâne''; ''zînă'' mbeang ''zîne'', ''d̦ână'' mbeang ''d̦âne'' mi̱ a̱khwukhwop lyuut) A̱niet rom ba̱ yet a̱cecaat ma̱ng Gi̱rik [[Charites]] ku a̱yang tyei a̱won.<ref name="Frențiu2012">{{cite book|author=Luminița Frențiu|title=A Journey through Knowledge: Festschrift in Honour of Hortensia Pârlog|url=https://books.google.com/books?id=QaQwBwAAQBAJ&pg=PA174|date=12 November 2012|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-4268-6|pages=174–}}</ref> Ba̱ yet a̱na̱nvan a̱tyushyita̱niet nang [[Muma Pădurii]] a̱ni. A̱ka̱hyia̱ na mun yet a̱sham kyang kya kpa̱sai mi̱ nkhyang tyei a̱won a̱wot ba̱si̱ swuat mi̱ nkwon a̱ nci̱ri̱ng. Á̱ si̱ min ndi mba nang Á̱ Rom ba̱ byia̱ nkhyang tyei a̱won ma̱ng tsa shyiit Jama̱ni. Ba̱ bwan mi̱ shi ma̱ng ghwut ma̱ng ba̱ si̱ mi̱n bwuak tyia̱ kwang mami a̱ kaat mba ka da̱nian cam ma̱ng kup. Ba̱ si̱ min ghwut kpa̱sai mi̱ nkwon na ma̱ng coax travelers to follow them in order to help them find their way. They can also hide in the woods and quietly guide those who need help through signs and "breadcrumbs" through the forest.
==Mami taada==
''Zana'' bu yet kyang hwa nang a̱ nyian ta̱m dyo a̱ nfa a̱sham nggwoneam ka̱ kwak nfwuo a̱ni.
==A̱tsak nta̱m==
Ba̱ nwuak swuan da̱ [[fetus]]es [[Uterus|in utero]] a̱wot ba̱ jong mba za̱nang nang taat nsong, Shisham, cata̱niet, mbeang a̱sa̱ra̱i a̱nu. Di̱ nvak a̱cyiet a̱niet na, ku tak nyia̱ da̱ a byian mba nfwuo bah da̱nian nang ba̱ mbyia̱ a̱liya a̱wot ba̱ si̱ byia̱ cet nang ba̱ na nfwuat a̱tyu bwoi bun a̱ni. Ba̱ bu nyia̱ nta̱m [[guardian angels]], di̱ mman na̱ si nwuo sot ji ku a̱tan a̱niet a̱ghyiang.
==Boi a̱lyoot==
Swang a̱lyiat ''zână'' neet da̱ a̱vwuo a̱bagwaza a̱nietroman nang a̱ngyei [[Diana (mythology)|Diana]] (as does Astur-Leonese ''[[xana]]''). Nggu wa byia̱ a̱mgba̱m shisham ji, a̱wot nggu wa nwuak nhu nta.
* {{cite web | url=http://www.creepyhollows.com/faq/index.php?action=artikel&cat=7&id=1572&artlang=en | title=Encyclopedia of the Spirit Keeping, Paranormal Collecting, Magic, & the Supernatural - Faery, Zana }}
Neet di̱ nwai lyiat nhu nwap Illyria a̱nwuat ''th'' a̱ dam nyia̱ ka̱ yet a̱tsan ''z'' ma̱byin Albanian, a̱tyan A̱niet-Illyria ''Thana'' (a̱lyoot a̱bagwaza ka̱ yet a̱sham a̱ni, kyang tyei a̱wun, a̱tyu nang a̱ mak a̱ si shyi da̱ nggu mi̱ ntsa jen Roman hu) ku li nang taada ja di̱ si̱sak kyang ku bai a̱ ghwwon A̱nietalbania ''Zana'' a̱ni.<ref>{{harvnb|Nagy|2003|p=197}}; {{harvnb|Kuka|1984|p=118}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}.</ref> Nggu kyangdyep a̱hwa mun yet kyang nyung hwa mi̱ng kyang a̱niet [[Latin]] ''[[Diana (mythology)|Diāna]]''.<ref>{{harvnb|Elsie|2001a|p=269}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}; {{harvnb|Treimer|1971|p=28}}.</ref>{{Refn|{{harvnb|Râdulescu|1996|p=348}}: "Nhu lilyoot 'shyit' Albania si̱ mi̱ nshyia̱ fang di̱di̱r mami kyangbwak Lat bah. ''Diana'', da̱nian a̱khwukhwop a̱nwuat ''z-'' a̱niet Albania ka ku ''x-'' di̱ ka̱ nshyia̱ neet ntsa a̱nwuat Latin ''d-'' ka bah. A loan from Oriental Latin or from Aromanian is also to be ignored: ''zânë'', ''zënë'', ''zërë'', ''xanë'', etc. is an old Albanian word, as proved by its numerous dialectal variants, the ''n-'' rhotacism of some of the T forms and the derivative and meaning variants, which are partially different from the Daco-Romanian and the Aromanian ones, due to the particularities of these languages. Yet there can be no doubt as to their common origin."|group=note}} In this case, along with [[Romanian language|Romanian]] ''[[zână]]'', Albanian ''zana'' may be related to [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] ''[[Dyeus]]'' ('bright, sky, deity'), all ultimately deriving from ''*dyeu'' 'sky', similarly to the Albanian sky and lightning god ''[[Zojz (deity)|Zoj-z]]'', and its possible epithet ''Zot'' "Sky Father" from [[Proto-Albanian]] ''*dźie̅u ̊ a(t)t-'', ultimately from [[Proto-Indo-European language|PIE]] ''[[Dyēus|*Dyḗus ph₂tḗr]]''.{{sfn|Chelariu|2023|p=359}} The [[Arbëreshë language|Arbëreshë]] variant of the name for nymph, ''Zónja'' (also referred to as ''Zónja të Jáshtëme''), would also be a cognate. Similarly to ''Zot'' "God", "Lord", ''zot'' "lord", capitalized ''Zonja'' or ''Zôja'' is used in Albanian for "Goddess", "Lady" (cf. ''[[Zonja e Dheut]]'' and [[Prende|''Zôja Prende'' or ''Zôja e Bukuris'']]), while uncapitalized ''zonja'' or ''zôja'' is used for "lady" or "mistress".{{sfn|Mann|1948|pp=583–584}} Ancient Greek ''Dióne'', parallel to Latin ''Diāna'', could be regarded as a feminine counterpart of the Sky-God.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} The variant <big>ζ</big>όνε ''Zonë'' appears in [[Besa (Albanian culture)|Albanian oaths]] like περ τένε <big>ζ</big>όνε, ''për tënë Zonë'', "By our God/Lord",{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} and in Old Albanian texts for ''[[Pater Noster]]'' (''Tënëzonë'', ''tënë-Zonë'').{{sfn|Demiraj|2011|p=70}} It is equivalent to the Albanian [[Accusative case|accusative]] ''Zótënë/Zótnë'', obtained through the assimilation of ''-tënë/-tnë'' into ''-në''.{{sfn|Camaj|Fox|1984|p=113}} At the sanctuary of [[Dodona]] the Greek Sky-God Zeus is paired with [[Dione (Titaness)|Dione]], and the geographical coincidence of the Albanian case is remarkable.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}}
Other less common etymologies have been proposed: from Albanian: ''zë/-ri'', ''zâ/-ni'', meaning 'voice' (pl. ''zëra/zana'' meaning 'voices'), with the sense of '[[muse]]', also interpreted as a goddess of singing;<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=345-346}}</ref> from Albanian: ''zë(n)'', ''xë(n)'', ''zâ(n)'', meaning 'to take (hold of), seize, clutch, catch', as well as 'to learn'.<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=348}}</ref>
==See also==
* [[Xana]]
* [[Zana (mythology)|Zana]]
* [[Sântoaderi]]
==Yafang==
[[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]]
a8od7n2rpgwc5oxpv7ypsguxae055kn
42826
42825
2026-05-15T16:05:53Z
Danjuma Anthony
411
/* */
42826
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zana/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zana/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zana/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Zana/Takad|Takad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Zana/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[ZanaTyuku|Tyuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''''Zana''''' (a̱kpa ''zâne''; ''zînă'' mbeang ''zîne'', ''d̦ână'' mbeang ''d̦âne'' mi̱ a̱khwukhwop lyuut) A̱niet rom ba̱ yet a̱cecaat ma̱ng Gi̱rik [[Charites]] ku a̱yang tyei a̱won.<ref name="Frențiu2012">{{cite book|author=Luminița Frențiu|title=A Journey through Knowledge: Festschrift in Honour of Hortensia Pârlog|url=https://books.google.com/books?id=QaQwBwAAQBAJ&pg=PA174|date=12 November 2012|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-4268-6|pages=174–}}</ref> Ba̱ yet a̱na̱nvan a̱tyushyita̱niet nang [[Muma Pădurii]] a̱ni. A̱ka̱hyia̱ na mun yet a̱sham kyang kya kpa̱sai mi̱ nkhyang tyei a̱won a̱wot ba̱si̱ swuat mi̱ nkwon a̱ nci̱ri̱ng. Á̱ si̱ min ndi mba nang Á̱ Rom ba̱ byia̱ nkhyang tyei a̱won ma̱ng tsa shyiit Jama̱ni. Ba̱ bwan mi̱ shi ma̱ng ghwut ma̱ng ba̱ si̱ mi̱n bwuak tyia̱ kwang mami a̱ kaat mba ka da̱nian cam ma̱ng kup. Ba̱ si̱ min ghwut kpa̱sai mi̱ nkwon na ma̱ng a̱won a̱ka̱cyiet na̱ khwui mba da̱nian ba̱ ka beang mba cat a̱vwuo kai. They can also hide in the woods and quietly guide those who need help through signs and "breadcrumbs" through the forest.
==Mami taada==
''Zana'' bu yet kyang hwa nang a̱ nyian ta̱m dyo a̱ nfa a̱sham nggwoneam ka̱ kwak nfwuo a̱ni.
==A̱tsak nta̱m==
Ba̱ nwuak swuan da̱ [[fetus]]es [[Uterus|in utero]] a̱wot ba̱ jong mba za̱nang nang taat nsong, Shisham, cata̱niet, mbeang a̱sa̱ra̱i a̱nu. Di̱ nvak a̱cyiet a̱niet na, ku tak nyia̱ da̱ a byian mba nfwuo bah da̱nian nang ba̱ mbyia̱ a̱liya a̱wot ba̱ si̱ byia̱ cet nang ba̱ na nfwuat a̱tyu bwoi bun a̱ni. Ba̱ bu nyia̱ nta̱m [[guardian angels]], di̱ mman na̱ si nwuo sot ji ku a̱tan a̱niet a̱ghyiang.
==Boi a̱lyoot==
Swang a̱lyiat ''zână'' neet da̱ a̱vwuo a̱bagwaza a̱nietroman nang a̱ngyei [[Diana (mythology)|Diana]] (as does Astur-Leonese ''[[xana]]''). Nggu wa byia̱ a̱mgba̱m shisham ji, a̱wot nggu wa nwuak nhu nta.
* {{cite web | url=http://www.creepyhollows.com/faq/index.php?action=artikel&cat=7&id=1572&artlang=en | title=Encyclopedia of the Spirit Keeping, Paranormal Collecting, Magic, & the Supernatural - Faery, Zana }}
Neet di̱ nwai lyiat nhu nwap Illyria a̱nwuat ''th'' a̱ dam nyia̱ ka̱ yet a̱tsan ''z'' ma̱byin Albanian, a̱tyan A̱niet-Illyria ''Thana'' (a̱lyoot a̱bagwaza ka̱ yet a̱sham a̱ni, kyang tyei a̱wun, a̱tyu nang a̱ mak a̱ si shyi da̱ nggu mi̱ ntsa jen Roman hu) ku li nang taada ja di̱ si̱sak kyang ku bai a̱ ghwwon A̱nietalbania ''Zana'' a̱ni.<ref>{{harvnb|Nagy|2003|p=197}}; {{harvnb|Kuka|1984|p=118}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}.</ref> Nggu kyangdyep a̱hwa mun yet kyang nyung hwa mi̱ng kyang a̱niet [[Latin]] ''[[Diana (mythology)|Diāna]]''.<ref>{{harvnb|Elsie|2001a|p=269}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}; {{harvnb|Treimer|1971|p=28}}.</ref>{{Refn|{{harvnb|Râdulescu|1996|p=348}}: "Nhu lilyoot 'shyit' Albania si̱ mi̱ nshyia̱ fang di̱di̱r mami kyangbwak Lat bah. ''Diana'', da̱nian a̱khwukhwop a̱nwuat ''z-'' a̱niet Albania ka ku ''x-'' di̱ ka̱ nshyia̱ neet ntsa a̱nwuat Latin ''d-'' ka bah. A loan from Oriental Latin or from Aromanian is also to be ignored: ''zânë'', ''zënë'', ''zërë'', ''xanë'', etc. is an old Albanian word, as proved by its numerous dialectal variants, the ''n-'' rhotacism of some of the T forms and the derivative and meaning variants, which are partially different from the Daco-Romanian and the Aromanian ones, due to the particularities of these languages. Yet there can be no doubt as to their common origin."|group=note}} In this case, along with [[Romanian language|Romanian]] ''[[zână]]'', Albanian ''zana'' may be related to [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] ''[[Dyeus]]'' ('bright, sky, deity'), all ultimately deriving from ''*dyeu'' 'sky', similarly to the Albanian sky and lightning god ''[[Zojz (deity)|Zoj-z]]'', and its possible epithet ''Zot'' "Sky Father" from [[Proto-Albanian]] ''*dźie̅u ̊ a(t)t-'', ultimately from [[Proto-Indo-European language|PIE]] ''[[Dyēus|*Dyḗus ph₂tḗr]]''.{{sfn|Chelariu|2023|p=359}} The [[Arbëreshë language|Arbëreshë]] variant of the name for nymph, ''Zónja'' (also referred to as ''Zónja të Jáshtëme''), would also be a cognate. Similarly to ''Zot'' "God", "Lord", ''zot'' "lord", capitalized ''Zonja'' or ''Zôja'' is used in Albanian for "Goddess", "Lady" (cf. ''[[Zonja e Dheut]]'' and [[Prende|''Zôja Prende'' or ''Zôja e Bukuris'']]), while uncapitalized ''zonja'' or ''zôja'' is used for "lady" or "mistress".{{sfn|Mann|1948|pp=583–584}} Ancient Greek ''Dióne'', parallel to Latin ''Diāna'', could be regarded as a feminine counterpart of the Sky-God.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} The variant <big>ζ</big>όνε ''Zonë'' appears in [[Besa (Albanian culture)|Albanian oaths]] like περ τένε <big>ζ</big>όνε, ''për tënë Zonë'', "By our God/Lord",{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} and in Old Albanian texts for ''[[Pater Noster]]'' (''Tënëzonë'', ''tënë-Zonë'').{{sfn|Demiraj|2011|p=70}} It is equivalent to the Albanian [[Accusative case|accusative]] ''Zótënë/Zótnë'', obtained through the assimilation of ''-tënë/-tnë'' into ''-në''.{{sfn|Camaj|Fox|1984|p=113}} At the sanctuary of [[Dodona]] the Greek Sky-God Zeus is paired with [[Dione (Titaness)|Dione]], and the geographical coincidence of the Albanian case is remarkable.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}}
Other less common etymologies have been proposed: from Albanian: ''zë/-ri'', ''zâ/-ni'', meaning 'voice' (pl. ''zëra/zana'' meaning 'voices'), with the sense of '[[muse]]', also interpreted as a goddess of singing;<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=345-346}}</ref> from Albanian: ''zë(n)'', ''xë(n)'', ''zâ(n)'', meaning 'to take (hold of), seize, clutch, catch', as well as 'to learn'.<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=348}}</ref>
==See also==
* [[Xana]]
* [[Zana (mythology)|Zana]]
* [[Sântoaderi]]
==Yafang==
[[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]]
od4l1vcspyraogeif8b9y9lyxsk16iq
42827
42826
2026-05-15T16:11:21Z
Danjuma Anthony
411
/* */
42827
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zana/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zana/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zana/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Zana/Takad|Takad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Zana/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[ZanaTyuku|Tyuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''''Zana''''' (a̱kpa ''zâne''; ''zînă'' mbeang ''zîne'', ''d̦ână'' mbeang ''d̦âne'' mi̱ a̱khwukhwop lyuut) A̱niet rom ba̱ yet a̱cecaat ma̱ng Gi̱rik [[Charites]] ku a̱yang tyei a̱won.<ref name="Frențiu2012">{{cite book|author=Luminița Frențiu|title=A Journey through Knowledge: Festschrift in Honour of Hortensia Pârlog|url=https://books.google.com/books?id=QaQwBwAAQBAJ&pg=PA174|date=12 November 2012|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-4268-6|pages=174–}}</ref> Ba̱ yet a̱na̱nvan a̱tyushyita̱niet nang [[Muma Pădurii]] a̱ni. A̱ka̱hyia̱ na mun yet a̱sham kyang kya kpa̱sai mi̱ nkhyang tyei a̱won a̱wot ba̱si̱ swuat mi̱ nkwon a̱ nci̱ri̱ng. Á̱ si̱ min ndi mba nang Á̱ Rom ba̱ byia̱ nkhyang tyei a̱won ma̱ng tsa shyiit Jama̱ni. Ba̱ bwan mi̱ shi ma̱ng ghwut ma̱ng ba̱ si̱ mi̱n bwuak tyia̱ kwang mami a̱ kaat mba ka da̱nian cam ma̱ng kup. Ba̱ si̱ min ghwut kpa̱sai mi̱ nkwon na ma̱ng a̱won a̱ka̱cyiet na̱ khwui mba da̱nian ba̱ ka beang mba cat a̱vwuo kai. Ba̱ si̱ ma̱ng a̱nia ta̱kup mi̱ nkwon na a̱wot ba̱ ma̱ nyonywang cok a̱niet ba̱ cat beang a̱ni di̱ nwuat nyan swuanda ma̱ a̱yit ka.
==Mami taada==
''Zana'' bu yet kyang hwa nang a̱ nyian ta̱m dyo a̱ nfa a̱sham nggwoneam ka̱ kwak nfwuo a̱ni.
==A̱tsak nta̱m==
Ba̱ nwuak swuan da̱ [[fetus]]es [[Uterus|in utero]] a̱wot ba̱ jong mba za̱nang nang taat nsong, Shisham, cata̱niet, mbeang a̱sa̱ra̱i a̱nu. Di̱ nvak a̱cyiet a̱niet na, ku tak nyia̱ da̱ a byian mba nfwuo bah da̱nian nang ba̱ mbyia̱ a̱liya a̱wot ba̱ si̱ byia̱ cet nang ba̱ na nfwuat a̱tyu bwoi bun a̱ni. Ba̱ bu nyia̱ nta̱m [[guardian angels]], di̱ mman na̱ si nwuo sot ji ku a̱tan a̱niet a̱ghyiang.
==Boi a̱lyoot==
Swang a̱lyiat ''zână'' neet da̱ a̱vwuo a̱bagwaza a̱nietroman nang a̱ngyei [[Diana (mythology)|Diana]] (as does Astur-Leonese ''[[xana]]''). Nggu wa byia̱ a̱mgba̱m shisham ji, a̱wot nggu wa nwuak nhu nta.
* {{cite web | url=http://www.creepyhollows.com/faq/index.php?action=artikel&cat=7&id=1572&artlang=en | title=Encyclopedia of the Spirit Keeping, Paranormal Collecting, Magic, & the Supernatural - Faery, Zana }}
Neet di̱ nwai lyiat nhu nwap Illyria a̱nwuat ''th'' a̱ dam nyia̱ ka̱ yet a̱tsan ''z'' ma̱byin Albanian, a̱tyan A̱niet-Illyria ''Thana'' (a̱lyoot a̱bagwaza ka̱ yet a̱sham a̱ni, kyang tyei a̱wun, a̱tyu nang a̱ mak a̱ si shyi da̱ nggu mi̱ ntsa jen Roman hu) ku li nang taada ja di̱ si̱sak kyang ku bai a̱ ghwwon A̱nietalbania ''Zana'' a̱ni.<ref>{{harvnb|Nagy|2003|p=197}}; {{harvnb|Kuka|1984|p=118}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}.</ref> Nggu kyangdyep a̱hwa mun yet kyang nyung hwa mi̱ng kyang a̱niet [[Latin]] ''[[Diana (mythology)|Diāna]]''.<ref>{{harvnb|Elsie|2001a|p=269}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}; {{harvnb|Treimer|1971|p=28}}.</ref>{{Refn|{{harvnb|Râdulescu|1996|p=348}}: "Nhu lilyoot 'shyit' Albania si̱ mi̱ nshyia̱ fang di̱di̱r mami kyangbwak Lat bah. ''Diana'', da̱nian a̱khwukhwop a̱nwuat ''z-'' a̱niet Albania ka ku ''x-'' di̱ ka̱ nshyia̱ neet ntsa a̱nwuat Latin ''d-'' ka bah. A loan from Oriental Latin or from Aromanian is also to be ignored: ''zânë'', ''zënë'', ''zërë'', ''xanë'', etc. is an old Albanian word, as proved by its numerous dialectal variants, the ''n-'' rhotacism of some of the T forms and the derivative and meaning variants, which are partially different from the Daco-Romanian and the Aromanian ones, due to the particularities of these languages. Yet there can be no doubt as to their common origin."|group=note}} In this case, along with [[Romanian language|Romanian]] ''[[zână]]'', Albanian ''zana'' may be related to [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] ''[[Dyeus]]'' ('bright, sky, deity'), all ultimately deriving from ''*dyeu'' 'sky', similarly to the Albanian sky and lightning god ''[[Zojz (deity)|Zoj-z]]'', and its possible epithet ''Zot'' "Sky Father" from [[Proto-Albanian]] ''*dźie̅u ̊ a(t)t-'', ultimately from [[Proto-Indo-European language|PIE]] ''[[Dyēus|*Dyḗus ph₂tḗr]]''.{{sfn|Chelariu|2023|p=359}} The [[Arbëreshë language|Arbëreshë]] variant of the name for nymph, ''Zónja'' (also referred to as ''Zónja të Jáshtëme''), would also be a cognate. Similarly to ''Zot'' "God", "Lord", ''zot'' "lord", capitalized ''Zonja'' or ''Zôja'' is used in Albanian for "Goddess", "Lady" (cf. ''[[Zonja e Dheut]]'' and [[Prende|''Zôja Prende'' or ''Zôja e Bukuris'']]), while uncapitalized ''zonja'' or ''zôja'' is used for "lady" or "mistress".{{sfn|Mann|1948|pp=583–584}} Ancient Greek ''Dióne'', parallel to Latin ''Diāna'', could be regarded as a feminine counterpart of the Sky-God.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} The variant <big>ζ</big>όνε ''Zonë'' appears in [[Besa (Albanian culture)|Albanian oaths]] like περ τένε <big>ζ</big>όνε, ''për tënë Zonë'', "By our God/Lord",{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} and in Old Albanian texts for ''[[Pater Noster]]'' (''Tënëzonë'', ''tënë-Zonë'').{{sfn|Demiraj|2011|p=70}} It is equivalent to the Albanian [[Accusative case|accusative]] ''Zótënë/Zótnë'', obtained through the assimilation of ''-tënë/-tnë'' into ''-në''.{{sfn|Camaj|Fox|1984|p=113}} At the sanctuary of [[Dodona]] the Greek Sky-God Zeus is paired with [[Dione (Titaness)|Dione]], and the geographical coincidence of the Albanian case is remarkable.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}}
Other less common etymologies have been proposed: from Albanian: ''zë/-ri'', ''zâ/-ni'', meaning 'voice' (pl. ''zëra/zana'' meaning 'voices'), with the sense of '[[muse]]', also interpreted as a goddess of singing;<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=345-346}}</ref> from Albanian: ''zë(n)'', ''xë(n)'', ''zâ(n)'', meaning 'to take (hold of), seize, clutch, catch', as well as 'to learn'.<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=348}}</ref>
==See also==
* [[Xana]]
* [[Zana (mythology)|Zana]]
* [[Sântoaderi]]
==Yafang==
[[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]]
g58kiy86zjxa90t1lbkmr251j1evv2v
42828
42827
2026-05-15T16:12:30Z
Danjuma Anthony
411
/* Boi a̱lyoot */
42828
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zana/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zana/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zana/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Zana/Takad|Takad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Zana/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[ZanaTyuku|Tyuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''''Zana''''' (a̱kpa ''zâne''; ''zînă'' mbeang ''zîne'', ''d̦ână'' mbeang ''d̦âne'' mi̱ a̱khwukhwop lyuut) A̱niet rom ba̱ yet a̱cecaat ma̱ng Gi̱rik [[Charites]] ku a̱yang tyei a̱won.<ref name="Frențiu2012">{{cite book|author=Luminița Frențiu|title=A Journey through Knowledge: Festschrift in Honour of Hortensia Pârlog|url=https://books.google.com/books?id=QaQwBwAAQBAJ&pg=PA174|date=12 November 2012|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-4268-6|pages=174–}}</ref> Ba̱ yet a̱na̱nvan a̱tyushyita̱niet nang [[Muma Pădurii]] a̱ni. A̱ka̱hyia̱ na mun yet a̱sham kyang kya kpa̱sai mi̱ nkhyang tyei a̱won a̱wot ba̱si̱ swuat mi̱ nkwon a̱ nci̱ri̱ng. Á̱ si̱ min ndi mba nang Á̱ Rom ba̱ byia̱ nkhyang tyei a̱won ma̱ng tsa shyiit Jama̱ni. Ba̱ bwan mi̱ shi ma̱ng ghwut ma̱ng ba̱ si̱ mi̱n bwuak tyia̱ kwang mami a̱ kaat mba ka da̱nian cam ma̱ng kup. Ba̱ si̱ min ghwut kpa̱sai mi̱ nkwon na ma̱ng a̱won a̱ka̱cyiet na̱ khwui mba da̱nian ba̱ ka beang mba cat a̱vwuo kai. Ba̱ si̱ ma̱ng a̱nia ta̱kup mi̱ nkwon na a̱wot ba̱ ma̱ nyonywang cok a̱niet ba̱ cat beang a̱ni di̱ nwuat nyan swuanda ma̱ a̱yit ka.
==Mami taada==
''Zana'' bu yet kyang hwa nang a̱ nyian ta̱m dyo a̱ nfa a̱sham nggwoneam ka̱ kwak nfwuo a̱ni.
==A̱tsak nta̱m==
Ba̱ nwuak swuan da̱ [[fetus]]es [[Uterus|in utero]] a̱wot ba̱ jong mba za̱nang nang taat nsong, Shisham, cata̱niet, mbeang a̱sa̱ra̱i a̱nu. Di̱ nvak a̱cyiet a̱niet na, ku tak nyia̱ da̱ a byian mba nfwuo bah da̱nian nang ba̱ mbyia̱ a̱liya a̱wot ba̱ si̱ byia̱ cet nang ba̱ na nfwuat a̱tyu bwoi bun a̱ni. Ba̱ bu nyia̱ nta̱m [[guardian angels]], di̱ mman na̱ si nwuo sot ji ku a̱tan a̱niet a̱ghyiang.
==Boi a̱lyoot==
Swang a̱lyiat ''zână'' neet da̱ a̱vwuo a̱bagwaza a̱nietroman nang a̱ngyei [[Diana (nkhyang)|Diana]] (nanang a̱niet Astur-Leonese ''[[xana]]''). Nggu wa byia̱ a̱mgba̱m shisham ji, a̱wot nggu wa nwuak nhu nta.
* {{cite web | url=http://www.creepyhollows.com/faq/index.php?action=artikel&cat=7&id=1572&artlang=en | title=Encyclopedia of the Spirit Keeping, Paranormal Collecting, Magic, & the Supernatural - Faery, Zana }}
Neet di̱ nwai lyiat nhu nwap Illyria a̱nwuat ''th'' a̱ dam nyia̱ ka̱ yet a̱tsan ''z'' ma̱byin Albanian, a̱tyan A̱niet-Illyria ''Thana'' (a̱lyoot a̱bagwaza ka̱ yet a̱sham a̱ni, kyang tyei a̱wun, a̱tyu nang a̱ mak a̱ si shyi da̱ nggu mi̱ ntsa jen Roman hu) ku li nang taada ja di̱ si̱sak kyang ku bai a̱ ghwwon A̱nietalbania ''Zana'' a̱ni.<ref>{{harvnb|Nagy|2003|p=197}}; {{harvnb|Kuka|1984|p=118}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}.</ref> Nggu kyangdyep a̱hwa mun yet kyang nyung hwa mi̱ng kyang a̱niet [[Latin]] ''[[Diana (mythology)|Diāna]]''.<ref>{{harvnb|Elsie|2001a|p=269}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}; {{harvnb|Treimer|1971|p=28}}.</ref>{{Refn|{{harvnb|Râdulescu|1996|p=348}}: "Nhu lilyoot 'shyit' Albania si̱ mi̱ nshyia̱ fang di̱di̱r mami kyangbwak Lat bah. ''Diana'', da̱nian a̱khwukhwop a̱nwuat ''z-'' a̱niet Albania ka ku ''x-'' di̱ ka̱ nshyia̱ neet ntsa a̱nwuat Latin ''d-'' ka bah. A loan from Oriental Latin or from Aromanian is also to be ignored: ''zânë'', ''zënë'', ''zërë'', ''xanë'', etc. is an old Albanian word, as proved by its numerous dialectal variants, the ''n-'' rhotacism of some of the T forms and the derivative and meaning variants, which are partially different from the Daco-Romanian and the Aromanian ones, due to the particularities of these languages. Yet there can be no doubt as to their common origin."|group=note}} In this case, along with [[Romanian language|Romanian]] ''[[zână]]'', Albanian ''zana'' may be related to [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] ''[[Dyeus]]'' ('bright, sky, deity'), all ultimately deriving from ''*dyeu'' 'sky', similarly to the Albanian sky and lightning god ''[[Zojz (deity)|Zoj-z]]'', and its possible epithet ''Zot'' "Sky Father" from [[Proto-Albanian]] ''*dźie̅u ̊ a(t)t-'', ultimately from [[Proto-Indo-European language|PIE]] ''[[Dyēus|*Dyḗus ph₂tḗr]]''.{{sfn|Chelariu|2023|p=359}} The [[Arbëreshë language|Arbëreshë]] variant of the name for nymph, ''Zónja'' (also referred to as ''Zónja të Jáshtëme''), would also be a cognate. Similarly to ''Zot'' "God", "Lord", ''zot'' "lord", capitalized ''Zonja'' or ''Zôja'' is used in Albanian for "Goddess", "Lady" (cf. ''[[Zonja e Dheut]]'' and [[Prende|''Zôja Prende'' or ''Zôja e Bukuris'']]), while uncapitalized ''zonja'' or ''zôja'' is used for "lady" or "mistress".{{sfn|Mann|1948|pp=583–584}} Ancient Greek ''Dióne'', parallel to Latin ''Diāna'', could be regarded as a feminine counterpart of the Sky-God.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} The variant <big>ζ</big>όνε ''Zonë'' appears in [[Besa (Albanian culture)|Albanian oaths]] like περ τένε <big>ζ</big>όνε, ''për tënë Zonë'', "By our God/Lord",{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} and in Old Albanian texts for ''[[Pater Noster]]'' (''Tënëzonë'', ''tënë-Zonë'').{{sfn|Demiraj|2011|p=70}} It is equivalent to the Albanian [[Accusative case|accusative]] ''Zótënë/Zótnë'', obtained through the assimilation of ''-tënë/-tnë'' into ''-në''.{{sfn|Camaj|Fox|1984|p=113}} At the sanctuary of [[Dodona]] the Greek Sky-God Zeus is paired with [[Dione (Titaness)|Dione]], and the geographical coincidence of the Albanian case is remarkable.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}}
Other less common etymologies have been proposed: from Albanian: ''zë/-ri'', ''zâ/-ni'', meaning 'voice' (pl. ''zëra/zana'' meaning 'voices'), with the sense of '[[muse]]', also interpreted as a goddess of singing;<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=345-346}}</ref> from Albanian: ''zë(n)'', ''xë(n)'', ''zâ(n)'', meaning 'to take (hold of), seize, clutch, catch', as well as 'to learn'.<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=348}}</ref>
==See also==
* [[Xana]]
* [[Zana (mythology)|Zana]]
* [[Sântoaderi]]
==Yafang==
[[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]]
1b83cevvs478i0x6s75l8eo9n46f9bd
42829
42828
2026-05-15T16:45:32Z
Danjuma Anthony
411
42829
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zana/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zana/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zana/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Zana/Takad|Takad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Zana/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[ZanaTyuku|Tyuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''''Zana''''' (a̱kpa ''zâne''; ''zînă'' mbeang ''zîne'', ''d̦ână'' mbeang ''d̦âne'' mi̱ a̱khwukhwop lyuut) A̱niet rom ba̱ yet a̱cecaat ma̱ng Gi̱rik [[Charites]] ku a̱yang tyei a̱won.<ref name="Frențiu2012">{{cite book|author=Luminița Frențiu|title=A Journey through Knowledge: Festschrift in Honour of Hortensia Pârlog|url=https://books.google.com/books?id=QaQwBwAAQBAJ&pg=PA174|date=12 November 2012|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-4268-6|pages=174–}}</ref> Ba̱ yet a̱na̱nvan a̱tyushyita̱niet nang [[Muma Pădurii]] a̱ni. A̱ka̱hyia̱ na mun yet a̱sham kyang kya kpa̱sai mi̱ nkhyang tyei a̱won a̱wot ba̱si̱ swuat mi̱ nkwon a̱ nci̱ri̱ng. Á̱ si̱ min ndi mba nang Á̱ Rom ba̱ byia̱ nkhyang tyei a̱won ma̱ng tsa shyiit Jama̱ni. Ba̱ bwan mi̱ shi ma̱ng ghwut ma̱ng ba̱ si̱ mi̱n bwuak tyia̱ kwang mami a̱ kaat mba ka da̱nian cam ma̱ng kup. Ba̱ si̱ min ghwut kpa̱sai mi̱ nkwon na ma̱ng a̱won a̱ka̱cyiet na̱ khwui mba da̱nian ba̱ ka beang mba cat a̱vwuo kai. Ba̱ si̱ ma̱ng a̱nia ta̱kup mi̱ nkwon na a̱wot ba̱ ma̱ nyonywang cok a̱niet ba̱ cat beang a̱ni di̱ nwuat nyan swuanda ma̱ a̱yit ka.
==Mami taada==
''Zana'' bu yet kyang hwa nang a̱ nyian ta̱m dyo a̱ nfa a̱sham nggwoneam ka̱ kwak nfwuo a̱ni.
==A̱tsak nta̱m==
Ba̱ nwuak swuan da̱ [[fetus]]es [[Uterus|in utero]] a̱wot ba̱ jong mba za̱nang nang taat nsong, Shisham, cata̱niet, mbeang a̱sa̱ra̱i a̱nu. Di̱ nvak a̱cyiet a̱niet na, ku tak nyia̱ da̱ a byian mba nfwuo bah da̱nian nang ba̱ mbyia̱ a̱liya a̱wot ba̱ si̱ byia̱ cet nang ba̱ na nfwuat a̱tyu bwoi bun a̱ni. Ba̱ bu nyia̱ nta̱m [[guardian angels]], di̱ mman na̱ si nwuo sot ji ku a̱tan a̱niet a̱ghyiang.
==Boi a̱lyoot==
Swang a̱lyiat ''zână'' neet da̱ a̱vwuo a̱bagwaza a̱nietroman nang a̱ngyei [[Diana (nkhyang)|Diana]] (nanang a̱niet Astur-Leonese ''[[xana]]''). Nggu wa byia̱ a̱mgba̱m shisham ji, a̱wot nggu wa nwuak nhu nta.
* {{cite web | url=http://www.creepyhollows.com/faq/index.php?action=artikel&cat=7&id=1572&artlang=en | title=Encyclopedia of the Spirit Keeping, Paranormal Collecting, Magic, & the Supernatural - Faery, Zana }}
Neet di̱ nwai lyiat nhu nwap Illyria a̱nwuat ''th'' a̱ dam nyia̱ ka̱ yet a̱tsan ''z'' ma̱byin Albanian, a̱tyan A̱niet-Illyria ''Thana'' (a̱lyoot a̱bagwaza ka̱ yet a̱sham a̱ni, kyang tyei a̱wun, a̱tyu nang a̱ mak a̱ si shyi da̱ nggu mi̱ ntsa jen Roman hu) ku li nang taada ja di̱ si̱sak kyang ku bai a̱ ghwwon A̱niet A̱li̱baniya ''Zana'' a̱ni.<ref>{{harvnb|Nagy|2003|p=197}}; {{harvnb|Kuka|1984|p=118}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}.</ref> Nggu kyangdyep a̱hwa mun yet kyang nyung hwa mi̱ng kyang a̱niet [[Latin]] ''[[Diana (nkhyang)|Diāna]]''.<ref>{{harvnb|Elsie|2001a|p=269}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}; {{harvnb|Treimer|1971|p=28}}.</ref>{{Refn|{{harvnb|Râdulescu|1996|p=348}}: "Nhu lilyoot 'shyit' Albania si̱ mi̱ nshyia̱ fang di̱di̱r mami kyangbwak Lat bah. ''Diana'', da̱nian a̱khwukhwop a̱nwuat ''z-'' a̱niet A̱li̱bani̱ya ka ku ''x-'' di̱ ka̱ nshyia̱ neet ntsa a̱nwuat Latin ''d-'' ka bah. Kwap mbwak a̱tyu tyiet Latin ku neet A̱romaniya mi̱n a̱yet á̱ nwuan nhu ma̱ng a̱ghyi: ''zânë'', ''zënë'', ''zërë'', ''xanë'', etc. Yet a̱kwukhwop nswang a̱lyiat A̱li̱bani̱ya ja, as proved by its numerous dialectal variants, the ''n-'' rhotacism of some of the T forms and the derivative and meaning variants, which are partially different from the Daco-Romanian and the Aromanian ones, due to the particularities of these languages. Yet there can be no doubt as to their common origin."|group=note}} In this case, along with [[Romanian language|Romanian]] ''[[zână]]'', Albanian ''zana'' may be related to [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] ''[[Dyeus]]'' ('bright, sky, deity'), all ultimately deriving from ''*dyeu'' 'sky', similarly to the Albanian sky and lightning god ''[[Zojz (deity)|Zoj-z]]'', and its possible epithet ''Zot'' "Sky Father" from [[Proto-Albanian]] ''*dźie̅u ̊ a(t)t-'', ultimately from [[Proto-Indo-European language|PIE]] ''[[Dyēus|*Dyḗus ph₂tḗr]]''.{{sfn|Chelariu|2023|p=359}} The [[Arbëreshë language|Arbëreshë]] variant of the name for nymph, ''Zónja'' (also referred to as ''Zónja të Jáshtëme''), would also be a cognate. Similarly to ''Zot'' "God", "Lord", ''zot'' "lord", capitalized ''Zonja'' or ''Zôja'' is used in Albanian for "Goddess", "Lady" (cf. ''[[Zonja e Dheut]]'' and [[Prende|''Zôja Prende'' or ''Zôja e Bukuris'']]), while uncapitalized ''zonja'' or ''zôja'' is used for "lady" or "mistress".{{sfn|Mann|1948|pp=583–584}} Ancient Greek ''Dióne'', parallel to Latin ''Diāna'', could be regarded as a feminine counterpart of the Sky-God.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} The variant <big>ζ</big>όνε ''Zonë'' appears in [[Besa (Albanian culture)|Albanian oaths]] like περ τένε <big>ζ</big>όνε, ''për tënë Zonë'', "By our God/Lord",{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} and in Old Albanian texts for ''[[Pater Noster]]'' (''Tënëzonë'', ''tënë-Zonë'').{{sfn|Demiraj|2011|p=70}} It is equivalent to the Albanian [[Accusative case|accusative]] ''Zótënë/Zótnë'', obtained through the assimilation of ''-tënë/-tnë'' into ''-në''.{{sfn|Camaj|Fox|1984|p=113}} At the sanctuary of [[Dodona]] the Greek Sky-God Zeus is paired with [[Dione (Titaness)|Dione]], and the geographical coincidence of the Albanian case is remarkable.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}}
Other less common etymologies have been proposed: from Albanian: ''zë/-ri'', ''zâ/-ni'', meaning 'voice' (pl. ''zëra/zana'' meaning 'voices'), with the sense of '[[muse]]', also interpreted as a goddess of singing;<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=345-346}}</ref> from Albanian: ''zë(n)'', ''xë(n)'', ''zâ(n)'', meaning 'to take (hold of), seize, clutch, catch', as well as 'to learn'.<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=348}}</ref>
==See also==
* [[Xana]]
* [[Zana (mythology)|Zana]]
* [[Sântoaderi]]
==Yafang==
[[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]]
d5foxxv20z74hqj5ozsn7uxf5hmrep8
42830
42829
2026-05-15T16:47:57Z
Danjuma Anthony
411
/* Boi a̱lyoot */
42830
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zana/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zana/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zana/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Zana/Takad|Takad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Zana/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[ZanaTyuku|Tyuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''''Zana''''' (a̱kpa ''zâne''; ''zînă'' mbeang ''zîne'', ''d̦ână'' mbeang ''d̦âne'' mi̱ a̱khwukhwop lyuut) A̱niet rom ba̱ yet a̱cecaat ma̱ng Gi̱rik [[Charites]] ku a̱yang tyei a̱won.<ref name="Frențiu2012">{{cite book|author=Luminița Frențiu|title=A Journey through Knowledge: Festschrift in Honour of Hortensia Pârlog|url=https://books.google.com/books?id=QaQwBwAAQBAJ&pg=PA174|date=12 November 2012|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-4268-6|pages=174–}}</ref> Ba̱ yet a̱na̱nvan a̱tyushyita̱niet nang [[Muma Pădurii]] a̱ni. A̱ka̱hyia̱ na mun yet a̱sham kyang kya kpa̱sai mi̱ nkhyang tyei a̱won a̱wot ba̱si̱ swuat mi̱ nkwon a̱ nci̱ri̱ng. Á̱ si̱ min ndi mba nang Á̱ Rom ba̱ byia̱ nkhyang tyei a̱won ma̱ng tsa shyiit Jama̱ni. Ba̱ bwan mi̱ shi ma̱ng ghwut ma̱ng ba̱ si̱ mi̱n bwuak tyia̱ kwang mami a̱ kaat mba ka da̱nian cam ma̱ng kup. Ba̱ si̱ min ghwut kpa̱sai mi̱ nkwon na ma̱ng a̱won a̱ka̱cyiet na̱ khwui mba da̱nian ba̱ ka beang mba cat a̱vwuo kai. Ba̱ si̱ ma̱ng a̱nia ta̱kup mi̱ nkwon na a̱wot ba̱ ma̱ nyonywang cok a̱niet ba̱ cat beang a̱ni di̱ nwuat nyan swuanda ma̱ a̱yit ka.
==Mami taada==
''Zana'' bu yet kyang hwa nang a̱ nyian ta̱m dyo a̱ nfa a̱sham nggwoneam ka̱ kwak nfwuo a̱ni.
==A̱tsak nta̱m==
Ba̱ nwuak swuan da̱ [[fetus]]es [[Uterus|in utero]] a̱wot ba̱ jong mba za̱nang nang taat nsong, Shisham, cata̱niet, mbeang a̱sa̱ra̱i a̱nu. Di̱ nvak a̱cyiet a̱niet na, ku tak nyia̱ da̱ a byian mba nfwuo bah da̱nian nang ba̱ mbyia̱ a̱liya a̱wot ba̱ si̱ byia̱ cet nang ba̱ na nfwuat a̱tyu bwoi bun a̱ni. Ba̱ bu nyia̱ nta̱m [[guardian angels]], di̱ mman na̱ si nwuo sot ji ku a̱tan a̱niet a̱ghyiang.
==Boi a̱lyoot==
Swang a̱lyiat ''zână'' neet da̱ a̱vwuo a̱bagwaza a̱nietroman nang a̱ngyei [[Diana (nkhyang)|Diana]] (nanang a̱niet Astur-Leonese ''[[xana]]''). Nggu wa byia̱ a̱mgba̱m shisham ji, a̱wot nggu wa nwuak nhu nta.
* {{cite web | url=http://www.creepyhollows.com/faq/index.php?action=artikel&cat=7&id=1572&artlang=en | title=Encyclopedia of the Spirit Keeping, Paranormal Collecting, Magic, & the Supernatural - Faery, Zana }}
Neet di̱ nwai lyiat nhu nwap Illyria a̱nwuat ''th'' a̱ dam nyia̱ ka̱ yet a̱tsan ''z'' ma̱byin Albanian, a̱tyan A̱niet-Illyria ''Thana'' (a̱lyoot a̱bagwaza ka̱ yet a̱sham a̱ni, kyang tyei a̱wun, a̱tyu nang a̱ mak a̱ si shyi da̱ nggu mi̱ ntsa jen Roman hu) ku li nang taada ja di̱ si̱sak kyang ku bai a̱ ghwwon A̱niet A̱li̱baniya ''Zana'' a̱ni.<ref>{{harvnb|Nagy|2003|p=197}}; {{harvnb|Kuka|1984|p=118}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}.</ref> Nggu kyangdyep a̱hwa mun yet kyang nyung hwa mi̱ng kyang a̱niet [[Latin]] ''[[Diana (nkhyang)|Diāna]]''.<ref>{{harvnb|Elsie|2001a|p=269}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}; {{harvnb|Treimer|1971|p=28}}.</ref> "Nhu lilyoot 'shyit' Albania si̱ mi̱ nshyia̱ fang di̱di̱r mami kyangbwak Lat bah. ''Diana'', da̱nian a̱khwukhwop a̱nwuat ''z-'' a̱niet A̱li̱bani̱ya ka ku ''x-'' di̱ ka̱ nshyia̱ neet ntsa a̱nwuat Latin ''d-'' ka bah. Kwap mbwak a̱tyu tyiet Latin ku neet A̱romaniya mi̱n a̱yet á̱ nwuan nhu ma̱ng a̱ghyi: ''zânë'', ''zënë'', ''zërë'', ''xanë'', etc. Yet a̱kwukhwop nswang a̱lyiat A̱li̱bani̱ya ja, as proved by its numerous dialectal variants, the ''n-'' rhotacism of some of the T forms and the derivative and meaning variants, which are partially different from the Daco-Romanian and the Aromanian ones, due to the particularities of these languages. Yet there can be no doubt as to their common origin." In this case, along with [[Romanian language|Romanian]] ''[[zână]]'', Albanian ''zana'' may be related to [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] ''[[Dyeus]]'' ('bright, sky, deity'), all ultimately deriving from ''*dyeu'' 'sky', similarly to the Albanian sky and lightning god ''[[Zojz (deity)|Zoj-z]]'', and its possible epithet ''Zot'' "Sky Father" from [[Proto-Albanian]] ''*dźie̅u ̊ a(t)t-'', ultimately from [[Proto-Indo-European language|PIE]] ''[[Dyēus|*Dyḗus ph₂tḗr]]''.{{sfn|Chelariu|2023|p=359}} The [[Arbëreshë language|Arbëreshë]] variant of the name for nymph, ''Zónja'' (also referred to as ''Zónja të Jáshtëme''), would also be a cognate. Similarly to ''Zot'' "God", "Lord", ''zot'' "lord", capitalized ''Zonja'' or ''Zôja'' is used in Albanian for "Goddess", "Lady" (cf. ''[[Zonja e Dheut]]'' and [[Prende|''Zôja Prende'' or ''Zôja e Bukuris'']]), while uncapitalized ''zonja'' or ''zôja'' is used for "lady" or "mistress".{{sfn|Mann|1948|pp=583–584}} Ancient Greek ''Dióne'', parallel to Latin ''Diāna'', could be regarded as a feminine counterpart of the Sky-God.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} The variant <big>ζ</big>όνε ''Zonë'' appears in [[Besa (Albanian culture)|Albanian oaths]] like περ τένε <big>ζ</big>όνε, ''për tënë Zonë'', "By our God/Lord",{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} and in Old Albanian texts for ''[[Pater Noster]]'' (''Tënëzonë'', ''tënë-Zonë'').{{sfn|Demiraj|2011|p=70}} It is equivalent to the Albanian [[Accusative case|accusative]] ''Zótënë/Zótnë'', obtained through the assimilation of ''-tënë/-tnë'' into ''-në''.{{sfn|Camaj|Fox|1984|p=113}} At the sanctuary of [[Dodona]] the Greek Sky-God Zeus is paired with [[Dione (Titaness)|Dione]], and the geographical coincidence of the Albanian case is remarkable.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}}
Other less common etymologies have been proposed: from Albanian: ''zë/-ri'', ''zâ/-ni'', meaning 'voice' (pl. ''zëra/zana'' meaning 'voices'), with the sense of '[[muse]]', also interpreted as a goddess of singing;<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=345-346}}</ref> from Albanian: ''zë(n)'', ''xë(n)'', ''zâ(n)'', meaning 'to take (hold of), seize, clutch, catch', as well as 'to learn'.<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=348}}</ref>
==See also==
* [[Xana]]
* [[Zana (mythology)|Zana]]
* [[Sântoaderi]]
==Yafang==
[[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]]
o3of9vezkbigirmjy0rjcvhs2izcyzw
42831
42830
2026-05-15T16:54:28Z
Danjuma Anthony
411
42831
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zana/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zana/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zana/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Zana/Takad|Takad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Zana/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[ZanaTyuku|Tyuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''''Zana''''' (a̱kpa ''zâne''; ''zînă'' mbeang ''zîne'', ''d̦ână'' mbeang ''d̦âne'' mi̱ a̱khwukhwop lyuut) A̱niet rom ba̱ yet a̱cecaat ma̱ng Gi̱rik [[Charites]] ku a̱yang tyei a̱won.<ref name="Frențiu2012">{{cite book|author=Luminița Frențiu|title=A Journey through Knowledge: Festschrift in Honour of Hortensia Pârlog|url=https://books.google.com/books?id=QaQwBwAAQBAJ&pg=PA174|date=12 November 2012|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-4268-6|pages=174–}}</ref> Ba̱ yet a̱na̱nvan a̱tyushyita̱niet nang [[Muma Pădurii]] a̱ni. A̱ka̱hyia̱ na mun yet a̱sham kyang kya kpa̱sai mi̱ nkhyang tyei a̱won a̱wot ba̱si̱ swuat mi̱ nkwon a̱ nci̱ri̱ng. Á̱ si̱ min ndi mba nang Á̱ Rom ba̱ byia̱ nkhyang tyei a̱won ma̱ng tsa shyiit Jama̱ni. Ba̱ bwan mi̱ shi ma̱ng ghwut ma̱ng ba̱ si̱ mi̱n bwuak tyia̱ kwang mami a̱ kaat mba ka da̱nian cam ma̱ng kup. Ba̱ si̱ min ghwut kpa̱sai mi̱ nkwon na ma̱ng a̱won a̱ka̱cyiet na̱ khwui mba da̱nian ba̱ ka beang mba cat a̱vwuo kai. Ba̱ si̱ ma̱ng a̱nia ta̱kup mi̱ nkwon na a̱wot ba̱ ma̱ nyonywang cok a̱niet ba̱ cat beang a̱ni di̱ nwuat nyan swuanda ma̱ a̱yit ka.
==Mami taada==
''Zana'' bu yet kyang hwa nang a̱ nyian ta̱m dyo a̱ nfa a̱sham nggwoneam ka̱ kwak nfwuo a̱ni.
==A̱tsak nta̱m==
Ba̱ nwuak swuan da̱ [[fetus]]es [[Uterus|in utero]] a̱wot ba̱ jong mba za̱nang nang taat nsong, Shisham, cata̱niet, mbeang a̱sa̱ra̱i a̱nu. Di̱ nvak a̱cyiet a̱niet na, ku tak nyia̱ da̱ a byian mba nfwuo bah da̱nian nang ba̱ mbyia̱ a̱liya a̱wot ba̱ si̱ byia̱ cet nang ba̱ na nfwuat a̱tyu bwoi bun a̱ni. Ba̱ bu nyia̱ nta̱m [[guardian angels]], di̱ mman na̱ si nwuo sot ji ku a̱tan a̱niet a̱ghyiang.
==Boi a̱lyoot==
Swang a̱lyiat ''zână'' neet da̱ a̱vwuo a̱bagwaza a̱nietroman nang a̱ngyei [[Diana (nkhyang)|Diana]] (nanang a̱niet Astur-Leonese ''[[xana]]''). Nggu wa byia̱ a̱mgba̱m shisham ji, a̱wot nggu wa nwuak nhu nta.
* {{cite web | url=http://www.creepyhollows.com/faq/index.php?action=artikel&cat=7&id=1572&artlang=en | title=Encyclopedia of the Spirit Keeping, Paranormal Collecting, Magic, & the Supernatural - Faery, Zana }}
Neet di̱ nwai lyiat nhu nwap Illyria a̱nwuat ''th'' a̱ dam nyia̱ ka̱ yet a̱tsan ''z'' ma̱byin Albanian, a̱tyan A̱niet-Illyria ''Thana'' (a̱lyoot a̱bagwaza ka̱ yet a̱sham a̱ni, kyang tyei a̱wun, a̱tyu nang a̱ mak a̱ si shyi da̱ nggu mi̱ ntsa jen Roman hu) ku li nang taada ja di̱ si̱sak kyang ku bai a̱ ghwwon A̱niet A̱li̱baniya ''Zana'' a̱ni.<ref>{{harvnb|Nagy|2003|p=197}}; {{harvnb|Kuka|1984|p=118}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}.</ref> Nggu kyangdyep a̱hwa mun yet kyang nyung hwa mi̱ng kyang a̱niet [[Latin]] ''[[Diana (nkhyang)|Diāna]]''.<ref>{{harvnb|Elsie|2001a|p=269}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}; {{harvnb|Treimer|1971|p=28}}.</ref> "Nhu lilyoot 'shyit' Albania si̱ mi̱ nshyia̱ fang di̱di̱r mami kyangbwak Lat bah. ''Diana'', da̱nian a̱khwukhwop a̱nwuat ''z-'' a̱niet A̱li̱bani̱ya ka ku ''x-'' di̱ ka̱ nshyia̱ neet ntsa a̱nwuat Latin ''d-'' ka bah. Kwap mbwak a̱tyu tyiet Latin ku neet A̱romaniya mi̱n a̱yet á̱ nwuan nhu ma̱ng a̱ghyi: ''zânë'', ''zënë'', ''zërë'', ''xanë'', etc. Yet a̱kwukhwop nswang a̱lyiat A̱li̱bani̱ya ja, ma̱nang á̱ nta mbwak mla̱mba a̱banwap nvwuon, n wu bwan ma̱ T a̱ghyang mun ma̱ng the derivative and meaning variants, which are partially different from the Daco-Romanian and the Aromanian ones, due to the particularities of these languages. Yet there can be no doubt as to their common origin." In this case, along with [[Romanian language|Romanian]] ''[[zână]]'', Albanian ''zana'' may be related to [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] ''[[Dyeus]]'' ('bright, sky, deity'), all ultimately deriving from ''*dyeu'' 'sky', similarly to the Albanian sky and lightning god ''[[Zojz (deity)|Zoj-z]]'', and its possible epithet ''Zot'' "Sky Father" from [[Proto-Albanian]] ''*dźie̅u ̊ a(t)t-'', ultimately from [[Proto-Indo-European language|PIE]] ''[[Dyēus|*Dyḗus ph₂tḗr]]''.{{sfn|Chelariu|2023|p=359}} The [[Arbëreshë language|Arbëreshë]] variant of the name for nymph, ''Zónja'' (also referred to as ''Zónja të Jáshtëme''), would also be a cognate. Similarly to ''Zot'' "God", "Lord", ''zot'' "lord", capitalized ''Zonja'' or ''Zôja'' is used in Albanian for "Goddess", "Lady" (cf. ''[[Zonja e Dheut]]'' and [[Prende|''Zôja Prende'' or ''Zôja e Bukuris'']]), while uncapitalized ''zonja'' or ''zôja'' is used for "lady" or "mistress".{{sfn|Mann|1948|pp=583–584}} Ancient Greek ''Dióne'', parallel to Latin ''Diāna'', could be regarded as a feminine counterpart of the Sky-God.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} The variant <big>ζ</big>όνε ''Zonë'' appears in [[Besa (Albanian culture)|Albanian oaths]] like περ τένε <big>ζ</big>όνε, ''për tënë Zonë'', "By our God/Lord",{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} and in Old Albanian texts for ''[[Pater Noster]]'' (''Tënëzonë'', ''tënë-Zonë'').{{sfn|Demiraj|2011|p=70}} It is equivalent to the Albanian [[Accusative case|accusative]] ''Zótënë/Zótnë'', obtained through the assimilation of ''-tënë/-tnë'' into ''-në''.{{sfn|Camaj|Fox|1984|p=113}} At the sanctuary of [[Dodona]] the Greek Sky-God Zeus is paired with [[Dione (Titaness)|Dione]], and the geographical coincidence of the Albanian case is remarkable.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}}
Other less common etymologies have been proposed: from Albanian: ''zë/-ri'', ''zâ/-ni'', meaning 'voice' (pl. ''zëra/zana'' meaning 'voices'), with the sense of '[[muse]]', also interpreted as a goddess of singing;<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=345-346}}</ref> from Albanian: ''zë(n)'', ''xë(n)'', ''zâ(n)'', meaning 'to take (hold of), seize, clutch, catch', as well as 'to learn'.<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=348}}</ref>
==See also==
* [[Xana]]
* [[Zana (mythology)|Zana]]
* [[Sântoaderi]]
==Yafang==
[[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]]
9ua4e5ene7r7dfyr8p0tgndaudhj74g
42832
42831
2026-05-15T17:01:33Z
Danjuma Anthony
411
42832
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zana/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zana/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zana/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Zana/Takad|Takad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Zana/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[ZanaTyuku|Tyuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''''Zana''''' (a̱kpa ''zâne''; ''zînă'' mbeang ''zîne'', ''d̦ână'' mbeang ''d̦âne'' mi̱ a̱khwukhwop lyuut) A̱niet rom ba̱ yet a̱cecaat ma̱ng Gi̱rik [[Charites]] ku a̱yang tyei a̱won.<ref name="Frențiu2012">{{cite book|author=Luminița Frențiu|title=A Journey through Knowledge: Festschrift in Honour of Hortensia Pârlog|url=https://books.google.com/books?id=QaQwBwAAQBAJ&pg=PA174|date=12 November 2012|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-4268-6|pages=174–}}</ref> Ba̱ yet a̱na̱nvan a̱tyushyita̱niet nang [[Muma Pădurii]] a̱ni. A̱ka̱hyia̱ na mun yet a̱sham kyang kya kpa̱sai mi̱ nkhyang tyei a̱won a̱wot ba̱si̱ swuat mi̱ nkwon a̱ nci̱ri̱ng. Á̱ si̱ min ndi mba nang Á̱ Rom ba̱ byia̱ nkhyang tyei a̱won ma̱ng tsa shyiit Jama̱ni. Ba̱ bwan mi̱ shi ma̱ng ghwut ma̱ng ba̱ si̱ mi̱n bwuak tyia̱ kwang mami a̱ kaat mba ka da̱nian cam ma̱ng kup. Ba̱ si̱ min ghwut kpa̱sai mi̱ nkwon na ma̱ng a̱won a̱ka̱cyiet na̱ khwui mba da̱nian ba̱ ka beang mba cat a̱vwuo kai. Ba̱ si̱ ma̱ng a̱nia ta̱kup mi̱ nkwon na a̱wot ba̱ ma̱ nyonywang cok a̱niet ba̱ cat beang a̱ni di̱ nwuat nyan swuanda ma̱ a̱yit ka.
==Mami taada==
''Zana'' bu yet kyang hwa nang a̱ nyian ta̱m dyo a̱ nfa a̱sham nggwoneam ka̱ kwak nfwuo a̱ni.
==A̱tsak nta̱m==
Ba̱ nwuak swuan da̱ [[fetus]]es [[Uterus|in utero]] a̱wot ba̱ jong mba za̱nang nang taat nsong, Shisham, cata̱niet, mbeang a̱sa̱ra̱i a̱nu. Di̱ nvak a̱cyiet a̱niet na, ku tak nyia̱ da̱ a byian mba nfwuo bah da̱nian nang ba̱ mbyia̱ a̱liya a̱wot ba̱ si̱ byia̱ cet nang ba̱ na nfwuat a̱tyu bwoi bun a̱ni. Ba̱ bu nyia̱ nta̱m [[guardian angels]], di̱ mman na̱ si nwuo sot ji ku a̱tan a̱niet a̱ghyiang.
==Boi a̱lyoot==
Swang a̱lyiat ''zână'' neet da̱ a̱vwuo a̱bagwaza a̱nietroman nang a̱ngyei [[Diana (nkhyang)|Diana]] (nanang a̱niet Astur-Leonese ''[[xana]]''). Nggu wa byia̱ a̱mgba̱m shisham ji, a̱wot nggu wa nwuak nhu nta.
* {{cite web | url=http://www.creepyhollows.com/faq/index.php?action=artikel&cat=7&id=1572&artlang=en | title=Encyclopedia of the Spirit Keeping, Paranormal Collecting, Magic, & the Supernatural - Faery, Zana }}
Neet di̱ nwai lyiat nhu nwap Illyria a̱nwuat ''th'' a̱ dam nyia̱ ka̱ yet a̱tsan ''z'' ma̱byin Albanian, a̱tyan A̱niet-Illyria ''Thana'' (a̱lyoot a̱bagwaza ka̱ yet a̱sham a̱ni, kyang tyei a̱wun, a̱tyu nang a̱ mak a̱ si shyi da̱ nggu mi̱ ntsa jen Roman hu) ku li nang taada ja di̱ si̱sak kyang ku bai a̱ ghwwon A̱niet A̱li̱baniya ''Zana'' a̱ni.<ref>{{harvnb|Nagy|2003|p=197}}; {{harvnb|Kuka|1984|p=118}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}.</ref> Nggu kyangdyep a̱hwa mun yet kyang nyung hwa mi̱ng kyang a̱niet [[Latin]] ''[[Diana (nkhyang)|Diāna]]''.<ref>{{harvnb|Elsie|2001a|p=269}}; {{harvnb|Juka|1984|p=64}}; {{harvnb|Treimer|1971|p=28}}.</ref> "Nhu lilyoot 'shyit' Albania si̱ mi̱ nshyia̱ fang di̱di̱r mami kyangbwak Lat bah. ''Diana'', da̱nian a̱khwukhwop a̱nwuat ''z-'' a̱niet A̱li̱bani̱ya ka ku ''x-'' di̱ ka̱ nshyia̱ neet ntsa a̱nwuat Latin ''d-'' ka bah. Kwap mbwak a̱tyu tyiet Latin ku neet A̱romaniya mi̱n a̱yet á̱ nwuan nhu ma̱ng a̱ghyi: ''zânë'', ''zënë'', ''zërë'', ''xanë'', etc. Yet a̱kwukhwop nswang a̱lyiat A̱li̱bani̱ya ja, ma̱nang á̱ nta mbwak mla̱mba a̱banwap nvwuon, n wu bwan ma̱ T a̱ghyang mun ma̱ng kaswuo ji ma̱ng fa ntai, ku yet vwuon ma̱ si̱ Daco-Romaniya wu ma̱ng A̱romaniya a̱kanyiung, da̱nian yong nyiung si̱ nnwap hu ni. Yet there can be no doubt as to their common origin." In this case, along with [[Romanian language|Romanian]] ''[[zână]]'', Albanian ''zana'' may be related to [[Proto-Indo-European language|Proto-Indo-European]] ''[[Dyeus]]'' ('bright, sky, deity'), all ultimately deriving from ''*dyeu'' 'sky', similarly to the Albanian sky and lightning god ''[[Zojz (deity)|Zoj-z]]'', and its possible epithet ''Zot'' "Sky Father" from [[Proto-Albanian]] ''*dźie̅u ̊ a(t)t-'', ultimately from [[Proto-Indo-European language|PIE]] ''[[Dyēus|*Dyḗus ph₂tḗr]]''.{{sfn|Chelariu|2023|p=359}} The [[Arbëreshë language|Arbëreshë]] variant of the name for nymph, ''Zónja'' (also referred to as ''Zónja të Jáshtëme''), would also be a cognate. Similarly to ''Zot'' "God", "Lord", ''zot'' "lord", capitalized ''Zonja'' or ''Zôja'' is used in Albanian for "Goddess", "Lady" (cf. ''[[Zonja e Dheut]]'' and [[Prende|''Zôja Prende'' or ''Zôja e Bukuris'']]), while uncapitalized ''zonja'' or ''zôja'' is used for "lady" or "mistress".{{sfn|Mann|1948|pp=583–584}} Ancient Greek ''Dióne'', parallel to Latin ''Diāna'', could be regarded as a feminine counterpart of the Sky-God.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} The variant <big>ζ</big>όνε ''Zonë'' appears in [[Besa (Albanian culture)|Albanian oaths]] like περ τένε <big>ζ</big>όνε, ''për tënë Zonë'', "By our God/Lord",{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}} and in Old Albanian texts for ''[[Pater Noster]]'' (''Tënëzonë'', ''tënë-Zonë'').{{sfn|Demiraj|2011|p=70}} It is equivalent to the Albanian [[Accusative case|accusative]] ''Zótënë/Zótnë'', obtained through the assimilation of ''-tënë/-tnë'' into ''-në''.{{sfn|Camaj|Fox|1984|p=113}} At the sanctuary of [[Dodona]] the Greek Sky-God Zeus is paired with [[Dione (Titaness)|Dione]], and the geographical coincidence of the Albanian case is remarkable.{{sfn|Cook|1964|pp=162–163}}
Other less common etymologies have been proposed: from Albanian: ''zë/-ri'', ''zâ/-ni'', meaning 'voice' (pl. ''zëra/zana'' meaning 'voices'), with the sense of '[[muse]]', also interpreted as a goddess of singing;<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=345-346}}</ref> from Albanian: ''zë(n)'', ''xë(n)'', ''zâ(n)'', meaning 'to take (hold of), seize, clutch, catch', as well as 'to learn'.<ref>{{harvnb|Râdulescu|1996|pp=348}}</ref>
==See also==
* [[Xana]]
* [[Zana (mythology)|Zana]]
* [[Sântoaderi]]
==Yafang==
[[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]]
edzvc2kpankwzex1el6i5dgloz2logp
A̱tyunta̱m:Ainali/test
2
7505
42833
2026-05-15T18:47:29Z
Ainali
2852
Created page with "{{#chart:Sweden electricity generation by source.chart}}"
42833
wikitext
text/x-wiki
{{#chart:Sweden electricity generation by source.chart}}
rlbawi3cm25z4z81ev3ici0fa0b009a
Ta̱mpi̱let:Tlxs
10
7506
42834
2026-05-15T22:29:34Z
Kambai Akau
15
Redirected page to [[Ta̱mpi̱let:Template link expanded with subst]]
42834
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Template link expanded with subst]]
2jtgh1mrt7kqq4ieti6wo7u15gl5p81
Ta̱mpi̱let:Template link expanded with subst
10
7507
42835
2026-05-15T22:29:58Z
Kambai Akau
15
Created page with "{{#Invoke:Template link general|main|code=on|subst=on}}<noinclude> {{Documentation|1=Template:Tlg/doc |content = {{tlg/doc|tlxs}} }} <!-- Add categories to the /doc subpage, not here! --> </noinclude>"
42835
wikitext
text/x-wiki
{{#Invoke:Template link general|main|code=on|subst=on}}<noinclude>
{{Documentation|1=Template:Tlg/doc
|content = {{tlg/doc|tlxs}}
}}
<!-- Add categories to the /doc subpage, not here! -->
</noinclude>
i4ks6x9yvmd10svvihdt5l6so3oq5g0
Ta̱mpi̱let:Doc-code
10
7508
42836
2026-05-15T22:31:45Z
Kambai Akau
15
Created page with "<no<noinclude />include> {<noinclude />{Documentation}} <!-<includeonly>-</includeonly><noinclude>-</noinclude> Add categories to the /doc subpage and add interwikis to Wikidata --> </no<noinclude />include><noinclude> {{Documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage and add interwikis to Wikidata --> </noinclude>"
42836
wikitext
text/x-wiki
<no<noinclude />include>
{<noinclude />{Documentation}}
<!-<includeonly>-</includeonly><noinclude>-</noinclude> Add categories to the /doc subpage and add interwikis to Wikidata -->
</no<noinclude />include><noinclude>
{{Documentation}}
<!-- Add categories to the /doc subpage and add interwikis to Wikidata -->
</noinclude>
3ho1n4a4ozrjn1ntwdxmiz65jo3vnyj
Amput
0
7509
42837
2026-05-15T22:43:17Z
Kambai Akau
15
Created page with "{{Databox}} '''Amput''' wu (á̱kpa: '''a̱yaamput''' ba) ([[Species:Taenia solium|'''''Taenia solium''''']]), shyia̱ mi̱ kwai ''Taeniidae'' ji ja. Á̱ shyiat nggu koji wa mi̱ swanta hu a̱wot a̱lyiak wu si̱ shyia̱ mi̱ bibyin á̱ yaan nam a̱kusuru hwa a̱ni. Amput wa swan mi̱ nvam [[a̱tyubishyi|á̱nietbishyi]] (a̱yaa-''Homo sapien'') na̱ yet nggu a̱tsak a̱vwuonswat a̱wot mi̱ nvam [[a̱kusuru|a̱yaakusuru]] na̱ yet nggu a̱vwuonswat a̱feang a̱ni (kw..."
42837
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amput''' wu (á̱kpa: '''a̱yaamput''' ba) ([[Species:Taenia solium|'''''Taenia solium''''']]), shyia̱ mi̱ kwai ''Taeniidae'' ji ja. Á̱ shyiat nggu koji wa mi̱ swanta hu a̱wot a̱lyiak wu si̱ shyia̱ mi̱ bibyin á̱ yaan nam a̱kusuru hwa a̱ni. Amput wa swan mi̱ nvam [[a̱tyubishyi|á̱nietbishyi]] (a̱yaa-''Homo sapien'') na̱ yet nggu a̱tsak a̱vwuonswat a̱wot mi̱ nvam [[a̱kusuru|a̱yaakusuru]] na̱ yet nggu a̱vwuonswat a̱feang a̱ni (kwai ''Suidae'').
na2x8cmwumbvmkyzl5ssnbwsr4juic4
42838
42837
2026-05-15T22:58:18Z
Kambai Akau
15
42838
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Amput''' wu (á̱kpa: '''a̱yaamput''' ba) ([[Species:Taenia solium|'''''Taenia solium''''']]), shyia̱ mi̱ kwai ''Taeniidae'' ji ja. Á̱ shyiat nggu koji wa mi̱ swanta hu a̱wot a̱lyiak wu si̱ shyia̱ mi̱ bibyin á̱ yaan nam a̱kusuru hwa a̱ni. Amput wa swan mi̱ nvam [[a̱tyubishyi|á̱nietbishyi]] (a̱yaa-''Homo sapien'') na̱ yet nggu a̱tsak a̱vwuonswat a̱wot mi̱ nvam [[a̱kusuru|a̱yaakusuru]] na̱ yet nggu a̱vwuonswat a̱feang a̱ni (kwai ''Suidae''). Ba̱ nwuai mi̱ nvam a̱yaakusuru di̱n vak bying á̱nietbishyi ja ji̱ byia̱ cyi a̱yaaya-di̱-mi̱-a̱lahyia̱ hu ma̱ng a̱kyuo na̱ byia̱ nhu a̱ni. A̱yaakusuru ba ni̱ si̱ nnwuan cyi hu, ku bwuak a̱ kyiak mi̱ fi̱fa mba hu ku bwuak tyia̱ a̱yaa-''larvae'', ma̱ng a̱yaa''oncosphere'', a̱wot di̱ ngaan hu ku tyia̱ nyáng-bwak amput ku ''cysticerci'' a̱ni nang á̱niet maai yebaat a̱ni. Á̱nietbishyi ni̱ ta̱bat nyáng-bwak jini di̱n vak yaan a̱bun nam a̱kusuru ku si̱ nang á̱ ku wan ansham bah a̱wot nyáng-bwak ji ji̱ laai shi ji̱ tyia̱ a̱yaatat-a̱ghyi á̱ma̱njhyii̱t mi̱ na hu.
==A̱ya̱fang==
{{reflist}}
[[Sa:Nyám]]
[[Sa:Á̱ma̱njhyii̱t]]
rpyzxdqj7m5s5mzuanko0zqriy8bwgm
42839
42838
2026-05-15T23:02:30Z
Kambai Akau
15
42839
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Amput/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Amput/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Amput/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Amput/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Amput/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Amput/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''Amput''' wu (á̱kpa: '''a̱yaamput''' ba) ([[Species:Taenia solium|'''''Taenia solium''''']]), shyia̱ mi̱ kwai ''Taeniidae'' ji ja. Á̱ shyiat nggu koji wa mi̱ swanta hu a̱wot a̱lyiak wu si̱ shyia̱ mi̱ bibyin á̱ yaan nam a̱kusuru hwa a̱ni. Amput wa swan mi̱ nvam [[a̱tyubishyi|á̱nietbishyi]] (a̱yaa-''Homo sapien'') na̱ yet nggu a̱tsak a̱vwuonswat a̱wot mi̱ nvam [[a̱kusuru|a̱yaakusuru]] na̱ yet nggu a̱vwuonswat a̱feang a̱ni (kwai ''Suidae''). Ba̱ nwuai mi̱ nvam a̱yaakusuru di̱n vak bying á̱nietbishyi ja ji̱ byia̱ cyi a̱yaaya-di̱-mi̱-a̱lahyia̱ hu ma̱ng a̱kyuo na̱ byia̱ nhu a̱ni. A̱yaakusuru ba ni̱ si̱ nnwuan cyi hu, ku bwuak a̱ kyiak mi̱ fi̱fa mba hu ku bwuak tyia̱ a̱yaa-''larvae'', ma̱ng a̱yaa''oncosphere'', a̱wot di̱ ngaan hu ku tyia̱ nyáng-bwak amput ku ''cysticerci'' a̱ni nang á̱niet maai yebaat a̱ni. Á̱nietbishyi ni̱ ta̱bat nyáng-bwak jini di̱n vak yaan a̱bun nam a̱kusuru ku si̱ nang á̱ ku wan ansham bah a̱wot nyáng-bwak ji ji̱ laai shi ji̱ tyia̱ a̱yaatat-a̱ghyi á̱ma̱njhyii̱t mi̱ na hu.
==A̱ya̱fang==
{{reflist}}
[[Sa:Nyám]]
[[Sa:Á̱ma̱njhyii̱t]]
cmpnkwnqpg7h7rr7z6xu6icz1i3gx20
42840
42839
2026-05-15T23:04:06Z
Kambai Akau
15
42840
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Amput/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Amput/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Amput/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Amput/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Amput/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Amput/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''Amput''' [àmpûd] wu (á̱kpa: '''a̱yaamput''' ba) ([[Species:Taenia solium|'''''Taenia solium''''']]), shyia̱ mi̱ kwai ''Taeniidae'' ji ja. Á̱ shyiat nggu koji wa mi̱ swanta hu a̱wot a̱lyiak wu si̱ shyia̱ mi̱ bibyin á̱ yaan nam a̱kusuru hwa a̱ni. Amput wa swan mi̱ nvam [[a̱tyubishyi|á̱nietbishyi]] (a̱yaa-''Homo sapien'') na̱ yet nggu a̱tsak a̱vwuonswat a̱wot mi̱ nvam [[a̱kusuru|a̱yaakusuru]] na̱ yet nggu a̱vwuonswat a̱feang a̱ni (kwai ''Suidae''). Ba̱ nwuai mi̱ nvam a̱yaakusuru di̱n vak bying á̱nietbishyi ja ji̱ byia̱ cyi a̱yaaya-di̱-mi̱-a̱lahyia̱ hu ma̱ng a̱kyuo na̱ byia̱ nhu a̱ni. A̱yaakusuru ba ni̱ si̱ nnwuan cyi hu, ku bwuak a̱ kyiak mi̱ fi̱fa mba hu ku bwuak tyia̱ a̱yaa-''larvae'', ma̱ng a̱yaa''oncosphere'', a̱wot di̱ ngaan hu ku tyia̱ nyáng-bwak amput ku ''cysticerci'' a̱ni nang á̱niet maai yebaat a̱ni. Á̱nietbishyi ni̱ ta̱bat nyáng-bwak jini di̱n vak yaan a̱bun nam a̱kusuru ku si̱ nang á̱ ku wan ansham bah a̱wot nyáng-bwak ji ji̱ laai shi ji̱ tyia̱ a̱yaatat-a̱ghyi á̱ma̱njhyii̱t mi̱ na hu.
==A̱ya̱fang==
{{reflist}}
[[Sa:Nyám]]
[[Sa:Á̱ma̱njhyii̱t]]
1nej0jmeh3trb7qspe3p4ne28rrjobs