Wikipedia kcgwiki https://kcg.wikipedia.org/wiki/A%CC%B1tsak_Wat_Wu MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Media Wat khwo A‌̱lyiat A‌̱tyunta̱m A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m Wukipedia A‌̱lyiat Wukipedia Fail A‌̱lyiat fail MediaWiki A‌̱lyiat MediaWiki Ta‌̱mpi‌̱let A‌̱lyiat ta‌̱mpi‌̱let Beang A‌̱lyiat beang Sa A‌̱lyiat nsa TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 2021 0 14 48636 39732 2026-08-11T11:16:46Z Holiness Istifanus 2354 48636 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Kep1er/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kep1er/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Kep1er/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Kep1er/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Kep1er/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Kep1er/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''2021''' (MMXXI){{audio|Kcg-2021.ogg|fā|help=no}} ku yet a̱lyia̱ tai kya ka̱ ku tsa kyiak neet A̱tuk Juma mi̱ ka̱la̱nda Gi̱ringori ji, ka̱ si̱ yet a̱lyia̱ 2021 mi̱ di̱ sot ndyia̱ nang á̱ ngyei Ce Konyan hu ku ''Common Era'' (CE) mbeang A̱lyia̱ A̱tyoli ka ku ''Anno Domini'' (AD) a̱ni, ka̱ si̱ yet a̱lyia̱ 21 miliniyom 3 hu bi̱ri̱ng ma̱ng a̱si̱ sa̱ncuri 21 wu, a̱wot ka̱ si̱ ba̱ yet a̱lyia̱ 2 kpa̱m ndyia̱ swak 2020 hu meang. == Nobel Prizes == [[File:Nobel medal.png|right|120px|Nobel medal]] * [[Nobel Prize in Chemistry|Chemistry]] – [[Benjamin List]] and [[David MacMillan]]<ref>{{citation |website=The Nobel Prize|title=The Nobel Prize in Chemistry 2021|access-date=October 6, 2021|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2021/summary/}}</ref> * [[Nobel Memorial Prize in Economic Sciences|Economics]] – [[David Card]], [[Joshua Angrist]] and [[Guido Imbens]]<ref>{{citation |website=The Nobel Prize|title=The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2021|access-date=October 11, 2021|url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2021/summary/}}</ref> * [[Nobel Prize in Literature|Literature]] – [[Abdulrazak Gurnah]]<ref>{{citation |website=The Nobel Prize|title=The Nobel Prize in Literature 2021|access-date=October 7, 2021|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2021/summary/}}</ref> * [[Nobel Peace Prize|Peace]] – [[Maria Ressa]] and [[Dmitry Muratov]]<ref>{{citation |website=The Nobel Prize|title=The Nobel Peace Prize 2021|access-date=October 8, 2021|url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2021/summary/}}</ref> * [[Nobel Prize in Physics|Physics]] – [[Syukuro Manabe]], [[Klaus Hasselmann]] and [[Giorgio Parisi]]<ref>{{citation |website=The Nobel Prize|title=The Nobel Prize in Physics 2021|access-date=October 5, 2021|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2021/summary/}}</ref> * [[Nobel Prize in Physiology or Medicine|Physiology or Medicine]] – [[David Julius]] and [[Ardem Patapoutian]]<ref>{{citation |website=The Nobel Prize|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2021|access-date=October 4, 2021|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2021/summary/}}</ref> ==Ya̱fang== <references/> [[Sa:2021]] [[Sa:Ndyia̱]] mjnu902aenx9vg45p7e39tj6byloiiz 48637 48636 2026-08-11T11:18:16Z Holiness Istifanus 2354 /* */ 48637 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[2021/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[2021/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[2021/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[2021/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[2021/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[2021/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''2021''' (MMXXI){{audio|Kcg-2021.ogg|fā|help=no}} ku yet a̱lyia̱ tai kya ka̱ ku tsa kyiak neet A̱tuk Juma mi̱ ka̱la̱nda Gi̱ringori ji, ka̱ si̱ yet a̱lyia̱ 2021 mi̱ di̱ sot ndyia̱ nang á̱ ngyei Ce Konyan hu ku ''Common Era'' (CE) mbeang A̱lyia̱ A̱tyoli ka ku ''Anno Domini'' (AD) a̱ni, ka̱ si̱ yet a̱lyia̱ 21 miliniyom 3 hu bi̱ri̱ng ma̱ng a̱si̱ sa̱ncuri 21 wu, a̱wot ka̱ si̱ ba̱ yet a̱lyia̱ 2 kpa̱m ndyia̱ swak 2020 hu meang. == Nobel Prizes == [[File:Nobel medal.png|right|120px|Nobel medal]] * [[Nobel Prize in Chemistry|Chemistry]] – [[Benjamin List]] and [[David MacMillan]]<ref>{{citation |website=The Nobel Prize|title=The Nobel Prize in Chemistry 2021|access-date=October 6, 2021|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2021/summary/}}</ref> * [[Nobel Memorial Prize in Economic Sciences|Economics]] – [[David Card]], [[Joshua Angrist]] and [[Guido Imbens]]<ref>{{citation |website=The Nobel Prize|title=The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2021|access-date=October 11, 2021|url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2021/summary/}}</ref> * [[Nobel Prize in Literature|Literature]] – [[Abdulrazak Gurnah]]<ref>{{citation |website=The Nobel Prize|title=The Nobel Prize in Literature 2021|access-date=October 7, 2021|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2021/summary/}}</ref> * [[Nobel Peace Prize|Peace]] – [[Maria Ressa]] and [[Dmitry Muratov]]<ref>{{citation |website=The Nobel Prize|title=The Nobel Peace Prize 2021|access-date=October 8, 2021|url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2021/summary/}}</ref> * [[Nobel Prize in Physics|Physics]] – [[Syukuro Manabe]], [[Klaus Hasselmann]] and [[Giorgio Parisi]]<ref>{{citation |website=The Nobel Prize|title=The Nobel Prize in Physics 2021|access-date=October 5, 2021|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2021/summary/}}</ref> * [[Nobel Prize in Physiology or Medicine|Physiology or Medicine]] – [[David Julius]] and [[Ardem Patapoutian]]<ref>{{citation |website=The Nobel Prize|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2021|access-date=October 4, 2021|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2021/summary/}}</ref> ==Ya̱fang== <references/> [[Sa:2021]] [[Sa:Ndyia̱]] reh8aq6lvpdjxd3f7uqdkh2i2udrtrh A̱ga̱swan 0 127 48627 46540 2026-08-10T23:24:35Z Genesis shan 44 48627 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱ga̱swan/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱ga̱swan/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ga̱swan/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[A̱ga̱swan/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[A̱ga̱swan/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[A̱ga̱swan/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱ga̱swan''' ''ka'' (á̱kpa: '''á̱ga̱swan''' ''na'') yet a̱da̱dei kyang cet wa a̱ cong ma̱ng a̱ti̱tak a̱byin ma̱ a̱ta̱i a̱ni, a̱ shyia̱ ma̱ kyangbwak nkyangcet ''Formicadae'' nia<ref>{{cite encyclopedia |last1=Franks |first1=Nigel R. |title=Chapter 7 - Ants |encyclopedia=Encyclopedia of Insects (Second Edition) |date=2009 |pages=24–27 |doi=10.1016/B978-0-12-374144-8.00007-2 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-374144-8 |editor1-last=Resh |editor1-first=Vincent H.|editor2-last=Cardé |editor2-first=Ring T.}}</ref>. á̱ga̱swan mi̱n á̱ kyia̱i ma̱ng vespoid swai a̱yaatyia̱-a̱ghwop mi̱ a̱bibyia̱ njen. Ba̱ng swak 13,800 di mun tyan si̱ tat 22,000 kwái ma̱nang á̱ khap a̱ni. Ba̱ vwuan a̱khwu di̱ khap bah á̱ ni ndyen mba da̱ a̱ti̱ta̱m a̱za̱ngwan mba bi bya a̱wot a̱cucuk kyang á̱ nswak a̱ni wa yet ka̱gbang-ntai mba ji kap ku mun a̱dung a̱fa ka ma̱ng didyang ji a̱ni. A̱ga̱swan ni̱ nok ntyok na̱ tak mi̱ shi a̱ni da̱ a̱vwuo a̱kum a̱cwuang a̱ghyiang mba di̱ mjen jhyang cong mi̱ ce a̱cyuang li si̱ nat tyok muna̱pyia̱ ku mi̱n jen jhyang san a̱kpa ka ma̱ng á̱ a̱baka̱lee na kyok shyia̱ a̱nyanyin mba a̱ ka̱ milyon, mi̱ a̱ka̱wat njhyang ba̱ ni̱ ntat milyon cyicyi di̱ a̱nyanyin mba mi̱ tyok shi a̱ga̱swan hu. [[File:Ants and aphids.ogv |thumb| a̱ga̱swan shyia̱ di̱ cat yak]] ==A̱ya̱fang== {{reflist}} {{Swánga̱lyiatwuki}} [[Sa:Nkyangcet]] [[Sa:Nyám]] evyaleaq2yb8p3v2clzwvkvrrqq3u6q A̱ka̱bwon a̱sam 0 160 48626 48089 2026-08-10T23:21:13Z Genesis shan 44 48626 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱ka̱bwon a̱sam/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱ka̱bwon a̱sam/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱ka̱bwon a̱sam/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ka̱bwon a̱sam/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ka̱bwon a̱sam/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱ka̱bwon a̱sam/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱kambwon a̱sam''' (''a̱kpa'': á̱kă̱mbwon a̱sam) yet a̱fai nbyin ngwon a̱niet wa̱. Ka̱ a̱yin byia̱ ngwon ka̱ byin a̱fai a̱ni, a̱fai wu a̱wa yet a̱ka̱mbwon kya da̱ vwuo a̱tyia̱(a̱yaa̱tyia̱) mbeang a̱yang(a̱yaayang) a̱nietbyin ngu ba. ==Ya̱fang== {{Reflist}} 5839hc75rivc11clq02uyc5f0ruuykg A̱ka̱bwusale 0 161 48628 48090 2026-08-10T23:28:00Z Genesis shan 44 48628 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱ka̱bwusale/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱ka̱bwusale/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱ka̱bwusale/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ka̱bwusale/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ka̱bwusale/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱ka̱bwusale/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Doodlebug doodles.jpg|thumb|left|A̱ka̱bwusale lung a̱bubwong yebaat a̱bacyuang nyam á̱ghyang mi̱ Grand Canyon ji]] '''A̱ka̱bwusale''' yet a̱bada̱dei kyangcet kya ka̱ tai [[A̱ga̱swan|á̱ga̱swan]] a̱ni, a̱wot ka̱ si̱ li nang '''Coleoptera''' ba̱ neet di̱n kwai '''Endopterygota''' ji a̱ni. Ka̱ cong a̱ tu li̱lyim kya da̱ a̱cyiet nka ka ==Ya̱fang== <references/> e5hso9q33fv6ocsy4n8kjltejpc34ew Musa Bityong 0 612 48634 24596 2026-08-11T11:02:48Z Holiness Istifanus 2354 /* */ 48634 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Kep1er/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kep1er/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Kep1er/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Kep1er/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Kep1er/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Kep1er/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Musa Bityong''' (/musɑː bitjɔːŋ/), á̱ ka ndyuut '''Musa Bitiyong''' ku yet la̱fta̱nan konel wa ma̱ng [[A̱khwot A̱kwop A̱byin Naijeriya]] wu, a̱ ku khwu mbwak a̱gwomna̱ti Ibrahim Babangida di̱n vak mang a̱ta-ndong ma̱ a̱lyia̱ 1986 dundung ma̱ng Mejo Jenera Mamman Vatsa ma̱ng a̱ni̱nai a̱ghyang nang á̱ ku bat mba a̱hyiak nyia̱ ba̱ la̱p a̱shwuk ba̱ ta̱wap a̱gwomna̱ti ba.<ref name=Vatsa1>{{cite web|url=https://dawodu.com/vatsa1.htm|last=Omoiɡui|first=Nowa|title=The Vatsa Coup of 1985|website=Dawodu.com|access-date=July 4, 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.jayfm.ng/2018/03/05/on-this-day-in-1986-maj-gen-mamman-vatsa-and-nine-other-military-officers-were-executed-by-firing-squad-in-lagos/ |last= |first= |title=On this day in 1986, Minister of the Federal Capital Territory, Abuja, Maj. Gen. Maman Vatsa and nine other military Officers were executed by firing squad in Lagos |website=JAY FM |date=March 5, 2018 |access-date=July 5, 2020 |archive-date=July 5, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705005603/http://www.jayfm.ng/2018/03/05/on-this-day-in-1986-maj-gen-mamman-vatsa-and-nine-other-military-officers-were-executed-by-firing-squad-in-lagos/ |url-status=dead }}</ref> ==Ya̱fang== <references/> [[Category:Kwi 1986]] [[Category:A̱yaaofisa A̱khwot Á̱kwop A̱byin Naijeriya]] [[Category:Á̱niet Si̱tet Ka̱duna]] [[Category:Mmanfang A̱lifang A̱khwot Á̱kwop Naijeriya]] [[Category:A̱tyap]] 7r7xkltfb3x85qog3fz9bgt6gmgwoxj 48635 48634 2026-08-11T11:03:30Z Holiness Istifanus 2354 /* */ 48635 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Musa Bityong/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Musa Bityong/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Musa Bityong/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Musa Bityong/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Musa Bityong/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Musa Bityong/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Musa Bityong''' (/musɑː bitjɔːŋ/), á̱ ka ndyuut '''Musa Bitiyong''' ku yet la̱fta̱nan konel wa ma̱ng [[A̱khwot A̱kwop A̱byin Naijeriya]] wu, a̱ ku khwu mbwak a̱gwomna̱ti Ibrahim Babangida di̱n vak mang a̱ta-ndong ma̱ a̱lyia̱ 1986 dundung ma̱ng Mejo Jenera Mamman Vatsa ma̱ng a̱ni̱nai a̱ghyang nang á̱ ku bat mba a̱hyiak nyia̱ ba̱ la̱p a̱shwuk ba̱ ta̱wap a̱gwomna̱ti ba.<ref name=Vatsa1>{{cite web|url=https://dawodu.com/vatsa1.htm|last=Omoiɡui|first=Nowa|title=The Vatsa Coup of 1985|website=Dawodu.com|access-date=July 4, 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.jayfm.ng/2018/03/05/on-this-day-in-1986-maj-gen-mamman-vatsa-and-nine-other-military-officers-were-executed-by-firing-squad-in-lagos/ |last= |first= |title=On this day in 1986, Minister of the Federal Capital Territory, Abuja, Maj. Gen. Maman Vatsa and nine other military Officers were executed by firing squad in Lagos |website=JAY FM |date=March 5, 2018 |access-date=July 5, 2020 |archive-date=July 5, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705005603/http://www.jayfm.ng/2018/03/05/on-this-day-in-1986-maj-gen-mamman-vatsa-and-nine-other-military-officers-were-executed-by-firing-squad-in-lagos/ |url-status=dead }}</ref> ==Ya̱fang== <references/> [[Category:Kwi 1986]] [[Category:A̱yaaofisa A̱khwot Á̱kwop A̱byin Naijeriya]] [[Category:Á̱niet Si̱tet Ka̱duna]] [[Category:Mmanfang A̱lifang A̱khwot Á̱kwop Naijeriya]] [[Category:A̱tyap]] 3g3h8wlt7cs10oqhoycvgrig8ip5vjy Ku 0 4141 48629 25548 2026-08-11T10:27:27Z AshiyaG 2949 48629 wikitext text/x-wiki {{1}}https://kcg.wikipedia.org/w/index.php?title=Itambut&action=edit {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Itambut/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Itambut/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Itambut/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Itambut/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Itambut/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Itambut/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Ku''' yet ka̱nang nggwon nyia̱ a̱guguut ta̱bat cong ka̱ si̱ tsa kwang a̱byin a̱ni. [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] h4ukszysrkrsk80g9w7qlofgtrr8n3u 48630 48629 2026-08-11T10:28:18Z AshiyaG 2949 48630 wikitext text/x-wiki {{1}}https://kcg.wikipedia.org/w/index.php?title=Itambut&action=edit {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Ku/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ku/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Ku/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Ku/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Ku/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Ku/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Ku''' yet ka̱nang nggwon nyia̱ a̱guguut ta̱bat cong ka̱ si̱ tsa kwang a̱byin a̱ni. [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] 05mprqh3fawmw7unyd0fgq7jthlliy8 48631 48630 2026-08-11T10:29:01Z AshiyaG 2949 48631 wikitext text/x-wiki {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Ku/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ku/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Ku/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Ku/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Ku/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Ku/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Ku''' yet ka̱nang nggwon nyia̱ a̱guguut ta̱bat cong ka̱ si̱ tsa kwang a̱byin a̱ni. [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] 1xosbur1uuxhirxlh0i3org617fkma9 48632 48631 2026-08-11T10:30:33Z AshiyaG 2949 48632 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Ku''' yet ka̱nang nggwon nyia̱ a̱guguut ta̱bat cong ka̱ si̱ tsa kwang a̱byin a̱ni. [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] imte667fhxopscr4ilu547hp3q9tsaa 48633 48632 2026-08-11T10:31:14Z AshiyaG 2949 48633 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Ku/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ku/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Ku/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Ku/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Ku/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Ku/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Ku''' yet ka̱nang nggwon nyia̱ a̱guguut ta̱bat cong ka̱ si̱ tsa kwang a̱byin a̱ni. [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] o56zewo528xbhp6aype5v2t9autyler Ka̱ri̱tago 0 4338 48623 28869 2026-08-10T13:59:57Z Holiness Istifanus 2354 /* */ 48623 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Kep1er/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kep1er/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Kep1er/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Kep1er/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Kep1er/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Kep1er/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Ka̱ri̱tago''' ({{lang-xpu|label=[[Punik (a̱lyem)|Punik]] ma̱ng [[Fi̱ni̱kya (a̱lyem)|Fi̱ni̱kya]]|𐤒𐤓𐤕𐤇𐤃𐤔𐤕|Qārtḥadāšt|a̱keang a̱fai}}; {{lang-la|Carthāgō}}, {{IPA-la|karˈtʰaːɡoː|pron}}) ku yet a̱keangtung [[Ka̱ri̱tago Gbangbang]] ka, di̱ fam a̱tyin A̱gba̱ndang Jok Tuni̱t wu ma̱ a̱byin ka nang á̱ ngyei [[Tuni̱siya]] a̱fwun. Ka̱ri̱tago ku yet a̱nyiung mami á̱tsatsak a̱ka̱cyian kaswuo di̱ fam Meditaroniya Gbangbang hu ma̱ng a̱nyiung ma̱ a̱ka̱keang na̱ yet a̱tsatsak a̱ swak a̱ni mi̱ swanta gbangbang hu. {{Swánga̱lyiatwuki|Ka̱ri̱tago}} [[Sa:Ka̱ri̱tago|Ka̱ri̱tago]] [[Sa:A̱ka̱keang Fi̱ni̱kya]] [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] e0jnmljmyijs5iqcdqp34xbiayr90dv 48624 48623 2026-08-10T14:00:33Z Holiness Istifanus 2354 /* */ 48624 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Ka̱ri̱tago/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ka̱ri̱tago/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Ka̱ri̱tago/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Ka̱ri̱tago/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Ka̱ri̱tago/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Ka̱ri̱tago/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Ka̱ri̱tago''' ({{lang-xpu|label=[[Punik (a̱lyem)|Punik]] ma̱ng [[Fi̱ni̱kya (a̱lyem)|Fi̱ni̱kya]]|𐤒𐤓𐤕𐤇𐤃𐤔𐤕|Qārtḥadāšt|a̱keang a̱fai}}; {{lang-la|Carthāgō}}, {{IPA-la|karˈtʰaːɡoː|pron}}) ku yet a̱keangtung [[Ka̱ri̱tago Gbangbang]] ka, di̱ fam a̱tyin A̱gba̱ndang Jok Tuni̱t wu ma̱ a̱byin ka nang á̱ ngyei [[Tuni̱siya]] a̱fwun. Ka̱ri̱tago ku yet a̱nyiung mami á̱tsatsak a̱ka̱cyian kaswuo di̱ fam Meditaroniya Gbangbang hu ma̱ng a̱nyiung ma̱ a̱ka̱keang na̱ yet a̱tsatsak a̱ swak a̱ni mi̱ swanta gbangbang hu. {{Swánga̱lyiatwuki|Ka̱ri̱tago}} [[Sa:Ka̱ri̱tago|Ka̱ri̱tago]] [[Sa:A̱ka̱keang Fi̱ni̱kya]] [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] n8ty65a7po3qc8pkub26iwxhu2gcmzk A̱ka̱be Afi̱rika mat A̱ka̱wat Á̱nietbishyi ma̱ng Á̱niet 0 6388 48625 48087 2026-08-10T23:16:10Z Genesis shan 44 48625 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱ka̱be Afi̱rika mat A̱ka̱wat Á̱nietbishyi ma̱ng Á̱niet/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱ka̱be Afi̱rika mat A̱ka̱wat Á̱nietbishyi ma̱ng Á̱niet/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱ka̱be Afi̱rika mat A̱ka̱wat Á̱nietbishyi ma̱ng Á̱niet/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ka̱be Afi̱rika mat A̱ka̱wat Á̱nietbishyi ma̱ng Á̱niet/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ka̱be Afi̱rika mat A̱ka̱wat Á̱nietbishyi ma̱ng Á̱niet/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱ka̱be Afi̱rika mat A̱ka̱wat Á̱nietbishyi ma̱ng Á̱niet/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{databox}} '''A̱ka̱be Afi̱rika mat A̱ka̱wat Á̱nietbishyi ma̱ng Á̱niet''' (á̱ bu lyen ka ma̱ng A̱ka̱be Banjul) yet a̱ka̱be nkyang ta̱m a̱niet swanta kya ka̱ neet di̱ tyia̱ a̱kpai ma̱ng cam a̱nietbishi nta̱m a̱niet ma̱ng a̱hyohyoot a̱sai nfwuo mi̱ ngak A̱fi̱rika na. Ku ghwut wa a̱tafa a̱egis ma̱ ạkpa mundundung A̱fi̱rica (neet di̱n jen ci̱t shyia̱ nyiung A̱fi̱rika) ma̱nang, khyiak jen ndyia̱ 1979 tyok a̱kwak si̱tet ma̱ng A̱gwomna̱ti, a̱ ya̱ghap a̱nwuat yei da̱nian a̱ ka nok muna̱pyia̱ a̱yaagwak ba̱ na cong ma̱ng swanta-kwoi á̱ shyia̱ yong a̱niet khwo mba, tai a̱ ba ba̱ mi̱n shyia̱ mi̱ Yorop (a̱tung Yorop da̱nian mat A̱ka̱wa̱t A̱nietbishyi) ma̱ng a̱niet A̱merika (a̱tung A̱merika da̱nian A̱ka̱wat A̱nietbishyi). Muna̱pyia̱ hu ni a̱ ku mi̱n lap ji a a̱sak,a̱wot hu si̱ byin a̱waknta̱m ma̱nang á̱ ku shyim da̱ka̱nyiung ma̱ OAU's a̱ ku nyia̱ a̱tung muna̱pyia̱ 18th mi̱ zwat a̱taa 1981, mi̱ Nairobi, a̱byin Kenya.<ref>{{Cite web|url=http://www.achpr.org/sessions/5th/resolutions/1/|title=1: Resolution on the Celebration of an African Day of Human Rights / Resolutions / 5th Ordinary Session/ACHPR|website=www.achpr.org|access-date=2018-01-17|archive-date=2012-07-19|archive-url=https://archive.today/20120719220811/http://www.achpr.org/sessions/5th/resolutions/1/|url-status=dead}}</ref> da̱ si̱sak ́ma̱nang a̱ti̱kut 63 gu (da̱nian ka a̱ ku ca̱t a̱ "bai ma̱ cet li̱lyim zwat tsat a̱ sii̱ song a̱kwak a̱son nbyiak muna̱pyia̱ si̱ nkyang nta̱m nwuak a̱pyia̱ ku ba̱ng a̱ba̱kpa a̱niet" á̱ si̱ OAU's memba a̱si̱tet), yong a̱yaat A̱fi̱rika da̱nian a̱nietbishyi ma̱ng á̱niet' yong gi̱gi̱ng A̱fi̱rika da̱nian A̱ka̱wat Á̱niet ma̱ng A̱nietbishyi' Ạka̱wat ku bai mi̱ tyia̱i tyia̱ kpa̱sai ma̱ ȧ̱tuk 21 Zwat Swak a̱lyia̱ 1986- mi̱ dyep zamg hu wa ku bai a̱tuk 21 Zwat Swak ma̱nang á̱ ku tyia̱i "Mam A̱fi̱rika A̱ka̱wat A̱nietbishyi", a̱niet a̱lyiat A̱fi̱rica ma̱ a̱nietbishi ma̱ng á̱niet' yong a̱pyia̱ mba ku bai a̱swuom ma̱ a̱tuk 21, zwat swak 1986- mi̱ nwuak shi zang hu ku bai atuk 21, zwat swak ma̱nang á̱ ku tyai a̱ni "Mam A̱ka̱be á̱niet A̱fi̱rica". Cok ma̱ng tyia̱i a̱pyia̱ yong gi̱ngi̱ng wa yet zang muna̱pyia̱ A̱fi̱rika da̱nian A̱ka̱wat a̱nietbishyi ma̱ng A̱niet' a̱ka̱wat, ma̱nang á̱ mi̱n tsa a̱sak neet a̱tuk 2, Zwat Swak ma̱ng jhyiung Ndyia̱ 1987 mi̱ [[A̱di̱t A̱baba]] (PM Ebbaa.A), Ntopi̱ya ma̱ng a̱wat ma̱nini ngu wa yet a̱keang tung mi̱ Banjul, Gambi̱ya <ref>{{Cite web|url=http://www.achpr.org/about/|title=About ACHPR / ACHPR|website=www.achpr.org|access-date=2018-01-17}}</ref> A̱ fa yong gi̱ngi̱̇ng fwuang a̱ ja ku shyia̱ li̱lyia̱ ma̱nang á̱ ku nsan mi̱ a̱lyia̱ 1998 si̱ hu ma̱nang a̱li cam A̱fi̱rika da̱nian a̱nietbishyi ma̱ng á̱niet' A̱ka̱wat kumyim á̱ khwuk. yong gi̱ngi̱ng hu ku bai mami koa̱sai ma̱ a̱tuk mam 25 Zwat Jhyung 2004. Mi̱ Zwat A̱natat a̱lyia̱ 2004, Muna̱pyia̱ AU ba si̱ shyim nyia̱ ACHP ba na mun a̱dundung ma̱ng A̱licam A̱fi̱rika nyian shansham. Mi̱ Zwat A̱natat a̱lyia̱ 2005, Muna̱pyia̱ AU si̱ ma̱ nshyim nyia̱ ACHP ba ba̱ nyian nta̱m ku nang yong gi̱ngi̱ng kan nok A̱licam A̱fi̱rika mat nyian shansham a̱ni si̱ a̱hwa kan bai ma̱ng sai bah. Da nyia̱ ca̱caat, ma̱ a̱chak a̱ni̱nai ma̱ a̱ca̱caat jen tyok byia̱ kyang hyia̱ ma̱ ȧ̱tung mundundung A̱fi̱rica mi̱ Khartoum, Sudan, a̱tuk 22 Zwat jhyung 2006, á̱ ku khyi̱ai A̱tyu Cam ntsa wu a̱ si̱ A̱licam A̱fi̱rika da̱nian A̱nietbishyi ma̱ng Á̱niet ba shyiat' A̱ka̱wat. Kpa̱dang tsitsak nok fai hu ma̱ng muna̱pyia̱ hu ni̱ ghyong á̱ si̱ byia̱ kyang hyia da hu. Ma̱ a̱lyia̱ 2019, a̱si̱tet 53 ku shyiat tyia̱ kpa̱sai hu.<ref>{{Cite web |url=https://www.achpr.org/instruments/achpr/ratification |title=Ambf CMS |access-date=2021-02-07 |archive-date=2021-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225042254/http://www.achpr.org/instruments/achpr/ratification/ |url-status=dead }}</ref> == Kyang mami == A̱niet A̱fi̱rika ba ku nwuak sai da̱nian A̱nietbishyi ma̱ng a̱ka̱wat Á̱niet mun ma̱ng tyia̱i a̱pyia̱, nkap 3, a̱gba̱ndang zwunzwuo 4, ma̱ng a̱ti̱kut 63. Tyia̱i kpa̱sai hu ku bwuak nok a̱ba̱keang a̱ka̱wat A̱nietbishyi da̱nian A̱fi̱rika. Tyia̱i kpa̱sai hu ku nwuak a̱lyiak tyia̱ sai dundung ma̱ nkyangta̱m a̱ba̱ka̱keang jhyang, a̱wot ba myimyii̱t a̱ka̱sham fwuo da̱nian tswang ma̱nang gu shyia̱ lyen a̱ ni a̱wot ma̱ng cok nang gu nwuat nji̱n a̱ni.<ref name="ReferenceA">Christof Heyns, the essentials of...Human Rights, 2005</ref> Ba̱ ku tyia̱i pi̱pyia̱ mba da̱vwuo a̱niet [[anti-Zionism|bwuut ma̱ng Si̱sa]], zang hu wa á̱ tyan ma̱ng [[Ntyok]] ma̱ng [[seang a̱bwobwuonaai]],<ref>{{Cite web |title=One moment, please... |url=http://www.achpr.org/english/_info/charter_en.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221216175940/http://www.achpr.org/english/_info/charter_en.html |archive-date=2022-12-16 |access-date=2025-06-04 |website=www.achpr.org |url-status=live }}</ref> Kwak [[A̱fi̱rika (A̱tyin)]] ba̱ shyia̱ ya a̱son a̱lyia̱ 1996 nwuo a̱vwuo á̱ keang a̱ ghwon da̱nian jhya ji ji̱̇ kwa ca̱caat mi̱ ndang dundung ma̱ UN's ca̱t tata̱pyia̱ "da̱nian nwuan a̱tan kyang ma̱ Sihi̱yona."<ref>{{cite web|url=http://www.achpr.org/instruments/achpr/ |title=African Charter on Human and Peoples' Rights |publisher=African Commission on Human and Peoples' Rights |access-date=9 December 2012 |archive-date=19 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130119013007/http://www.achpr.org/instruments/achpr/ |url-status = live}}</ref> ==Ya̱fang== {{Reflist}} pks0bepoupluphksu403fl30e5z6soe