Wikipedia kcgwiki https://kcg.wikipedia.org/wiki/A%CC%B1tsak_Wat_Wu MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Media Wat khwo A‌̱lyiat A‌̱tyunta̱m A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m Wukipedia A‌̱lyiat Wukipedia Fail A‌̱lyiat fail MediaWiki A‌̱lyiat MediaWiki Ta‌̱mpi‌̱let A‌̱lyiat ta‌̱mpi‌̱let Beang A‌̱lyiat beang Sa A‌̱lyiat nsa TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk A̱buk 0 82 51035 46821 2026-09-15T15:14:40Z Zichatmoses 2829 51035 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱buk/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱buk/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱buk/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱buk/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱buk/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱buk/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱buk''' yet a̱ji̱njok á̱ shyiat ma̱ a̱ka̱wa a̱ni. Nggu wa á̱ nyia̱ zwuai. ==A̱ya̱fang== <references/> qixajezvrfow0kjumvqv7ch0l3i5lr0 A̱bwuanng 0 90 50999 44930 2026-09-15T13:26:54Z Zichatmoses 2829 50999 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[ A̱bwuanng/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[ A̱bwuanng/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[ A̱bwuanng/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[ A̱bwuanng/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[ A̱bwuanng/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[ A̱bwuanng/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱bwuanng''' wu (á̱kpa: '''a̱yaabwuanng''' ''ba'') yet naat mbwuot kwai mbeang lyiai nkyang hwa mat cat kpangti̱n. ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} {{Swánga̱lyiatwuki}} [[Sa:Nta̱m]] s8rztkpj89728v3jz5hp5nr8w8urpgl A̱ji̱jak 0 156 50967 47993 2026-09-15T12:57:29Z AshiyaG 2949 /* Ya̱fang */ 50967 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[ A̱ji̱jak/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[ A̱ji̱jak/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[ A̱ji̱jak/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[ A̱ji̱jak/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[ A̱ji̱jak/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[ A̱ji̱jak/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Libya 4608 Idehan Ubari Dunes Luca Galuzzi 2007.jpg|upright=1.35|thumb|Tsutsok a̱ji̱jak mi̱ Idehan Ubari hu, [[Li̱biya]]]] '''A̱ji̱jak''' yet a̱cuwang nfang nang a̱ shyia̱t a̱bin kya a̱ni. A̱niet nok a̱ka̱sa ni̱ nyia̱ ta̱m ma̱ng a̱ji̱jak di̱n nok. '''A̱ji̱jak''' bu yet a̱tsotwaat Mbyin wa nang nang á̱ nnyian nta̱m nok ku nkhwot A̱byin a̱ni ==A̱ya̱fang== <references/> 7bacb0o6fzkf7d89uljiwcuqoz20b31 A̱khwot Á̱kwop A̱sa̱khwot Naijeriya 0 172 51011 48864 2026-09-15T13:37:43Z Zichatmoses 2829 51011 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱khwot Á̱kwop A̱sa̱khwot Naijeriya/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱khwot Á̱kwop A̱sa̱khwot Naijeriya/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱khwot Á̱kwop A̱sa̱khwot Naijeriya/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱khwot Á̱kwop A̱sa̱khwot Naijeriya/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱khwot Á̱kwop A̱sa̱khwot Naijeriya/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱khwot Á̱kwop A̱sa̱khwot Naijeriya/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Badge of the Nigerian Navy.svg|thumb|A̱lama-fi̱ri̱ng A̱khwot Á̱kwop A̰sa̱khwot Naijeriya]] [[File:110405-N-HI707-953.jpg|thumb|A̱khwot á̱kwop a̱sa̱khwot Naijeriya á̱ghyang ba̱ tyap mi̱ di̱ yong a̱zaghyi a̱gba̱ndang kukwon a̱wak nzwang]] '''A̱khwot Á̱kwop A̱sa̱khwot Naijeriya''' ([[Shong (a̱lyem)|Shong]]: Nigerian Navy, '''NN''') yet sa jhyiung ja ma̱ [[A̱khwot Á̱kwop Naijeriya]] wu. A̱ yet a̱nyiung ma̱ng a̱khwot á̱kwop a̱sa̱khwot mi̱ [[Afrika|vam-a̱byin Afrika]] a̱ laai swak ma̱ng shi a̱ni, a̱ byia̱ á̱nietnta̱m ma̱ a̱di̱di̱t, a mbeang mba ba̱ yet A̱yaacok Khwong Kyai A̱sa̱khwot a̱ni. ==A̱ya̱fang== <references/> ==A̱ka̱fwuop nta== * [http://www.navy.mil.ng A̱ma̱ntei a̱gwomna̱ti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220119092410/https://www.navy.mil.ng/ |date=2022-01-19 }} (di̱n Shong) * [http://www.joinnigeriannavy.com A̱ma̱ntei Kwok-i A̱khwot A̱kwop A̱sa̱khwot Naijeriya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211208183644/https://joinnigeriannavy.com/ |date=2021-12-08 }} (di̱n Shong) * [https://www.topnigerianjobs.com/nigerian-navy-recruitment Nkyang nang á̱ cat a̱ni mat kwok A̱khwot A̱kwop A̱sa̱khwot Naijeriya] (di̱n Shong) [[Sa:A̱khwot Á̱kwop Naijeriya]] [[Sa:A̱khwot Á̱kwop A̱sa̱khwot Naijeriya| ]] [[Sa:Kpaat mi̱ kpaat 1958 mami Naijeriya]] dp329qtx3hr2bh1j5jjjz1ld8k2wpg0 A̱mpwot 0 219 51005 45844 2026-09-15T13:32:17Z Zichatmoses 2829 51005 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱mpwot/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱mpwot/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱mpwot/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱mpwot/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱mpwot/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱mpwot/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱mpwot''' yet a̱didai a̱gumaat ha na̱ng a̱ bang di̱n bwak a̱ nsaai a̱cuang kyang a̱ nnat a̱vuo. ==A̱ya̱fang== <references/> ifluz8pdhrxjf7dmd6nb4i359vvkgje A̱ngi̱ri̱m 0 235 51008 45426 2026-09-15T13:36:05Z Zichatmoses 2829 51008 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[ A̱ngi̱ri̱m/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[ A̱ngi̱ri̱m/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[ A̱ngi̱ri̱m/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[ A̱ngi̱ri̱m/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[ A̱ngi̱ri̱m/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[ A̱ngi̱ri̱m/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Mi̱ tashikum, '''a̱yaangi̱ri̱m''' ba (a̱nyiung: '''a̱ngi̱ri̱m''' ''wu'') yet a̱ka̱mat nia ma̱ng lili á̱nietbishyi, a̱wot di̱n jen jhyang ba̱ ka ndaai ba̱t ma̱ng shi ma̱ng cet ku kalak ba̱ byia̱ lili nvam ku [[vwuon]] ma̱ng si̱ á̱ghyang á̱niet a̱ni. ==A̱ya̱fang== <references/> gxqewqgjxolz4gq4satb6a6eqk3vypk A̱nwuat (a̱bwomtsot) 0 244 51009 48466 2026-09-15T13:36:35Z Zichatmoses 2829 51009 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱nwuat (a̱bwomtsot)/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱nwuat (a̱bwomtsot)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱nwuat (a̱bwomtsot)/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱nwuat (a̱bwomtsot)/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱nwuat (a̱bwomtsot)/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱nwuat (a̱bwomtsot)/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{databox}} Mi̱ tyorit a̱bwomtsot, '''a̱nwuat''' ka yet sot cong ci̱cong a̱nwuat ja, ka̱ yet kuntyin lyuut a̱bwomtsot gbangbang, a̱bwomtsot maat mi̱ maat A̱shong, ma̱ng a̱bwomtsot pop A̱shong ka. ==A̱ya̱fang== <references/> [[Sa:A̱nwuat]] p7825lyeqbc94k38kluvgrsgbjrep3w Ci̱ncai 0 383 51004 46871 2026-09-15T13:31:33Z Zichatmoses 2829 51004 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[ Ci̱ncai/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[ Ci̱ncai/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[ Ci̱ncai/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[ Ci̱ncai/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[ Ci̱ncai/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[ Ci̱ncai/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Ci̱ncai''' yet a̱cyuang ga̱swan ba̱ ya ka̱tako a̱ni. [[Fail:Coptotermes formosanus shiraki USGov k8204-7.jpg|thumb|Ci̱ncai Formosa]] ==A̱ya̱fang== <references/> 8mvs2y49l8exvrbg6qfpc2xnmcbpr1h Cyui (nyam) 0 392 51025 44516 2026-09-15T14:51:41Z Zichatmoses 2829 51025 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[ Cyui (nyam)/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[ Cyui (nyam)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[ Cyui (nyam)/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[ Cyui (nyam)/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[ Cyui (nyam)/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[ Cyui (nyam)/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Rattus norvegicus 1.jpg|thumb|Cyui a̱sa̱khwot mbyin (''Rattus norvegicus'')]] '''Cyuí''' ''ji'' (a̱nyiung: '''cyui''' ''ji''), yet tangka̱i nyam hwa ma̱ng a̱ca̱caat shi vam a̱ni, ma̱ng a̱junjung li̱m, á̱ sa ngyei roden a̱ni. ==Bu nwuan== * [[Cyui]] ==A̱ya̱fang== <references/> ==A̱ka̱fwuop nta== {{Swánga̱lyiatwuki|cyui}} [[Sa:Nyám]] 66cnh5q3xnce33jm9qkxseq1705ears Daa (a̱lyem) 0 393 50975 46161 2026-09-15T13:07:37Z AshiyaG 2949 50975 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Daa (a̱lyem)/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Daa (a̱lyem)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Daa (a̱lyem)/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Daa (a̱lyem)/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Daa (a̱lyem)/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Daa (a̱lyem)/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Daa''' (''Daa'': Hyam) yet sot zwalyiat [[Lilyem Pi̱lato]] jhyang ja ji̱ yet a̱tsatsak a̱ni ma̱ a̱byin [[Naijeriya]]. ''Daa a̱si Nok'' ja yet a̱lyem sa̱la̱u ka (Blench 2008). Di̱ lyuut ca̱caat ma̱ng lyen a̱meang á̱niet ma̱ng a̱lyem si̱ Daa hu, Blench si̱ kyiak ''Sait,'' ma̱ng ''Dzar'' nang zwályiat ji̱ vwuon za̱nzan a̱ni, a̱ si̱ bu tak nyia̱ á̱ bye kyiak ''Yat'' ma̱ng ''Ankung'' nang lilyem ku vwuon mameang a̱ni. Da̱ a̱kwonu a̱kya, Hayab (2016) si̱ neap a̱di̱dam a̱ghyang a̱ ya fwuang nyia̱ Ankung ja, a̱lyem ka nang á̱ ka ngyei Iduya a̱ni, ku laai vwuon ma̱ng Daa ji. Ma a̱nia, Daa, zang ja [[A̱daa (á̱niet)|A̱daa]] Naijeriya ba ndyiat a̱ni nang ma̱ a̱di̱di̱t cat yei 'Jaba' a̱ni mi̱ zop jhyang gba̱mgbam mbwak Philip Hayab, a̱nyan wa yet byina̱byin sot a̱byin hu a̱ si̱ bu yet a̱tyulyenlilyem a̱ni si̱ ta̱bat zop naat da̱ a̱tsuung a̱lyem ka, a̱ si̱ tsa nyia̱ swang a̱lyem 'Jaba' ji byia̱ bwoi a̱lyoot Kpat hwa a̱wot ji̱ si̱ ma yet swang a̱lyiat tok ja, ma a̱nia wa, ku myim á̱ nji̱p jii (John 2017). ==Yai== Á̱ maai nshyia̱ a̱lyiak á̱nietlyiat byina̱byin a̱lyem Daa ji mi̱ [[Susot a̱gwomna̱ti mali Naijeriya|Susot A̱gwomna̱ti Mali]] [[Jaba, Naijeriya|Jaba]], [[A̱khwee]] ma̱ng [[Kagarko]]. Á̱ bu maai nshyia̱ mba mi̱ SA̱M [[Jemaa]] ma̱ [[A̱tak Ka̱duna|a̱tak]] [[Si̱tet Ka̱duna]] mbeang SA̱M [[Kefi]] mi̱ [[Si̱tet Na̱sa̱rawa]], mi̱ [[Naijeriya]]. ==Fonoloji== Komiti A̱lyem Daa ji (The Hyam Literacy Committee) tyaat a̱yaalama a̱tsan 41/42 ba̱ khwi a̱ni nang orthography nji. :'''a a̱ b c d dz e e̱ f g gb gh h hw hyw i i̱ j k kh kp l m n ng ny o p r s sh t th thn ts u v w y yw z zh''' ===A̱tsa̱ntsai (Vawel)=== *'''Nwunwuat a̱nyanyin''' '''A̱kum a̱tsa̱ntsai (Vawella̱ Sha̱kuup)''' :a a̱ e e̱ i i̱ o u '''A̱junjung a̱tsa̱ntsai (Vawella̱ Sha̱ceri)''' aa ee ii oo uu *'''Nwunwuat fafaan (Khwikhwir Vawel)''' :ai au a̱u ou ===A̱gha̱ghap (Konsonan)=== :b c d dh dz f g gy gb gh ghy h hw hwy hyw j k ky kh khy kp l m n nh ng ny p r s sh t th thn ts v w y yw z zh ==Fang a̱pyia̱== * Blench (2008) [https://web.archive.org/web/20140407193342/http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/BC/Plateau/General/Prospecting%20proto-Plateau%20Unicode.pdf ''Prospecting proto-Plateau'']. Manuscript. * {{Cite book|author=Hayab, P. J.|year=2016|title=Basic Hyam Grammar with Ethnographic Notes|publisher=Beltina Digital Press|location=Abuja}} * {{Cite book|author=James, I.|year=1998|title=The Settler Phenomenon in the Middle Belt and the Problem of National Integration in Nigeria|publisher=Midland Press|location=Jos, Nigeria|ISBN=9783481169}} * John, P. H. (2017). Narratives of identity and sociocultural worldview in song texts of the Ham of Nigeria: a discourse analysis investigation. PhD Dissertation submitted to the University of Stellenbosch, Unpublished * {{Cite book|author=Kambai A̱ka̱u T. L.|year=2014|title=The Tyap-English Dictionary|publisher=Divine Press|location=Benin City|ISBN=978-0272-15-1}} ==A̱ka̱fwuop nta== {{Swangá̱lyiatwukityai|Daa}} * [https://scholar.sun.ac.za/handle/10019.1/100914 Narratives of identity and sociocultural worldview in song texts of the Ham of Nigeria: A discourse analysis investigation] * [http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/BC/Plateau/Hyamic/HyOP.htm Roger Blench: Hyamic page] {{Lilyem Naijeriya}} [[Sa:Lilyem Hyamik]] [[Sa:Lilyem Naijeriya]] ==A̱ya̱fang== eilyizn93h32mg4fsh8vj0wdv5hnp24 Desmond Tutu 0 398 50971 47774 2026-09-15T13:03:00Z Zichatmoses 2829 50971 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Desmond Tutu/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Desmond Tutu/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Desmond Tutu/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Desmond Tutu/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Desmond Tutu/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Desmond Tutu/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Archbishop-Tutu-medium.jpg|thumb|Ghwughwu a̱nietkhwop á̱niet a̱ghyang (A̱gba̱ndang Bishop Desmond Tutu) ma̱ng gi̱las a̱ghyi a̱ shyuak mai.]] '''Desmond Mpilo Tutu''' OMSG CH GCStJ (7 Zwat Swak 1931 – 26 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2021) ku yet bishop Angglikan wa ma̱ a̱byin [[Afi̱rika A̱tak]] a̱ si̱ ka yet a̱gwak Tat-a̱pyia̱ Lyen A̱gwaza, nang á̱ lyen mat nta̱m nggu na nang yet a̱fi̱p-apatait ma̱ng a̱tyu a̱ kwan mat a̱ka̱wat á̱nietbishyi a̱ni. A̱ ku yet Bishop Johannesburg kyiak neet ma̱ a̱lyia̱ 1985 ba̱ng si̱ tat 1986 a̱wot a̱ si̱ kin gyet A̱gba̱ndang Bishop Cape Town wu kyiak neet ma̱ a̱lyia̱ 1986 ba̱ng si̱ tat 1996, di̱n jen sweang ji, nggu wa ku yet a̱tyu Afi̱rika [[A̱dyundyung á̱niet|a̱dyundyung kwa-vam]] a̱son a̱ na swan di̱n cuk a̱ja. Di̱ fam a̱lyia̱ Tat-a̱ghyi Lyen A̱gwaza hu, a̱ ku cat a̱ mun tswá a̱di̱dam Tat-a̱ghyi Lyen A̱gwaza a̱dyundyung kwa-vam ji ma̱ng Tat-a̱ghyi Lyen A̱gwaza Afi̱rika a̱mgba̱m ji̱ tyia̱ mi̱ kyang nyiung. ==Lyuut mi̱ lyuut== Tutu ku yet a̱tyulyuut mkpa̱m shei a̱lyiat a̱natat ma̱ng lyuut nghyang: * ''Crying in the Wilderness'', Eerdmans, 1982. ISBN 978-0-8028-0270-5 * ''Hope and Suffering: Sermons and Speeches'', Skotaville, 1983. ISBN 978-0-620-06776-8 *''The War Against Children: South Africa’s Youngest Victims'', Human Rights First, 1986. ISBN 9780934143004 * ''The Words of Desmond Tutu'', Newmarket, 1989. ISBN|978-1-55704-719-9 * ''The Rainbow People of God: The Making of a Peaceful Revolution'', Doubleday, 1994. ISBN 978-0-385-47546-4 * ''Worshipping Church in Africa'', Duke University Press, 1995. ASIN B000K5WB02 * ''The Essential Desmond Tutu'', David Phillips Publishers, 1997. ISBN 978-0-86486-346-1 * ''No Future Without Forgiveness'', Doubleday, 1999. ISBN 978-0-385-49689-6 * ''An African Prayerbook'', Doubleday, 2000. ISBN 978-0-385-47730-7 * ''God Has a Dream: A Vision of Hope for Our Time'', Doubleday, 2004. ISBN 978-0-385-47784-0 * ''Desmond and the Very Mean Word'', Candlewick, 2012. ISBN 978-0-763-65229-6 * ''The Book of Forgiving: The Fourfold Path for Healing Ourselves and Our World'', HarperOne, 2015. ISBN 978-0062203571 * ''The Book of Joy: Lasting Happiness in a Changing World'', coauthored by His Holiness the 14th Dalai Lama, 2016, ISBN 978-0-67007-016-9 ==Bu nwuan== * Lyulyoot á̱niet-yaa̱ywan Nobel ba̱ byia̱ a̱dyundyung kwa-vam * Lyulyoot a̱yaakwak a̱son a̱ka̱wat á̱niet a̱byin * Lyulyoot á̱niet ba̱ kwan ma̱ng swat nyinyang mat a̱ka̱wat á̱nietbishyi * Tat-a̱ghyi Lyen A̱gwaza Kwai-nfwuo-á̱niet mi̱ Afrika A̱tak-Sahara * Tat-a̱ghyi Lyen A̱gwaza Jhyi Á̱niet di̱ nyia̱ Kpa̱ndang ==A̱ya̱fang== {{reflist}} ==Fang a̱zanson== * Battle, Michael. ''Desmond Tutu: A Spiritual Biography of South Africa's Confessor'' (Westminster John Knox Press, 2021). (di̱n Shong) * Kokobili, Alexander. "An insight on Archbishop Desmond Tutu’s struggle against apartheid in South Africa." ''Kairos: Evangelical Journal of Theology'' 13.1 (2019): 115-126. [https://hrcak.srce.hr/file/319720 a̱zalang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211227040413/https://hrcak.srce.hr/file/319720 |date=2021-12-27 }} (di̱n Shong) * Maluleke, Tinyiko. "Forgiveness and Reconciliation in the Life and Work of Desmond Tutu." ''International Review of Mission'' 109.2 (2020): 210-221. [https://www.academia.edu/download/65185521/Forgiveness_and_Reconciliation_in_the_Life_of_Desmond_Tutu_Tinyiko_Maluleke.pdf a̱zalang] (di̱n Shong) * Maluleke, Tinyiko. "The Liberating Humour of Desmond Tutu." ''International Review of Mission'' 110.2 (2021): 327-340. [https://www.researchgate.net/profile/Tinyiko-Maluleke/publication/356105746_The_Liberating_Humour_of_Desmond_Tutu/links/618be8dd61f09877207a8552/The-Liberating-Humour-of-Desmond-Tutu.pdf a̱zalang] (di̱n Shong) * Nadar, Sarojini. "Beyond a “Political Priest”: Exploring Desmond Tutu as a 'Freedom-Fighter Mystic'." ''Black Theology'' (2021): 1-8. (di̱n Shong) * Pali, K. J. "The leadership role of emeritus Archbishop Desmond Tutu in the social development of the South African society." ''Stellenbosch Theological Journal'' 5.1 (2019): 263-297. [http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S2413-94672019000100014&script=sci_arttext&tlng=en a̱zalang] (di̱n Shong) ==A̱ka̱fwuop nta== * [http://www.tutu.org.za/ The Desmond & Leah Tutu Legacy Foundation SA] (di̱n Shong) * [https://web.archive.org/web/20211218005727/http://www.tutufoundationusa.org/ Desmond Tutu Peace Foundation USA] (di̱n Shong) * [http://www.tutufoundationuk.org/ Tutu Foundation UK] (di̱n Shong) * [https://achievement.org/achiever/desmond-tutu/#interview Archbishop Desmond Tutu Biography and Interview] ma̱ng American Academy of Achievement (di̱n Shong) [[Sa:Desmond Tutu| ]] [[Sa:byin 1931]] [[Sa:kwi 2021]] neublt3z64j6t63nc8m1i3xf4834sg8 Fantswam (a̱byin) 0 412 50994 45497 2026-09-15T13:23:45Z Zichatmoses 2829 50994 wikitext text/x-wiki {{Short description|nwap mi̱ Naijeriya}} {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Fantswam (a̱byin)/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Fantswam (a̱byin)//Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Fantswam (a̱byin)//Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Fantswam (a̱byin)//Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Fantswam (a̱byin)//Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Fantswam (a̱byin)//Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox|item=Q6346073}} A̱byin '''Fantswam''' (''[[A̱lyem Kpat|Kpat]]'': Kafancan; ''Shong'': Kafanchan; ''Ku'': Manggyanɡ) yet a̱keang kya ka̱ shyia̱ di̱ [[A̱tak Ka̱duna|fam a̱tak]] [[Si̱tet Ka̱duna]], Fam A̱ka̱wa̱tyia̱, [[Naijeriya]], ka̱ myim a̱za̱za̱rak ya a̱son mat ya a̱son vak kyangcung-a̱byin nang á̱ ku kpaat a̱ni mi̱ fam a̱byin a̰hwa gbangbang, a̱wot á̱ si̱ ka nsak tesha a̱ga̱sat nvak sot ''Nigerian Railway Corporation'' (NRC) ji a̱ja ma̱ a̱lyia̱ 1927,<ref name="daily sun">Archibong, Maurice (September 26, 2006). Daily Sun. [https://web.archive.org/web/20070929095527/http://www.sunnewsonline.com/webpages/features/travels/2006/oct/26/travels-26-10-2006-001.htm ''Kafanchan: Rising from rot wrought by Railways' woes'' {{!}} newspaper]</ref> a̱wot a̱keang ka si̱ bu swan lang kyangcung-a̱byin ku mun [[Pa̱takwot]], [[Inugu]], Fantswam, [[Kuru, Naijeriya|Kuru]], [[Ba̱uci]], ku si̱ bai gba̱p mami a̱keang [[Nduguli]].<ref name=nigeriafirst>[https://web.archive.org/web/20061216180402/http://www.nigeriafirst.org/article_6340.shtml |NigeriaFirst.org: Revamping the Nigerian Railway ]</ref> Ma̱ a̱cak 2007, á̱ tyan shi á̱niet mami A̱byin Fantswam á̱ si̱ sak 83,092.<ref name="world gazetteer">[https://web.archive.org/web/20071001092004/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?men=gpro&des=gamelan&geo=358542828 The World Gazetteer]</ref> [[File:Kabyiek Tityong Waterfall 6.jpg|thumb|A̱byiek Tityong]] == Bu nwuan == * [[Kafanchan Peace Declaration]] * [[Railway stations in Nigeria]] * [[A̱tak Ka̱duna]] == A̱ya̱fang == <references/> ==A̱ka̱fwuop nta== {{Commons category-inline}} [[Sa:Naijeriya]] [[Sa:A̱ka̱vwuo na̱ byia̱ á̱niet ma̱ ba̱t mami Si̱tet Ka̱duna]] [[Sa:A̱ka̱keang_mami_Naijeriya]] [[Sa:Fantswam]] a0r9dz8s9mntumsx1oy796g97j4f4p3 Lionel Messi 0 561 51010 48012 2026-09-15T13:37:14Z Zichatmoses 2829 51010 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Lionel Messi/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Lionel Messi/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Lionel Messi/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Lionel Messi/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Lionel Messi/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Lionel Messi/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Lionel Andrés Messi''' (byin 24 Zwat A̱taa 1987), á̱ bu ngyei nggu '''Leo Messi''', a̱ yet a̱tyutsot a̱la̱u-a̱ti̱tak Ajentina wa a̱ kwak a̱son di̱ Sot A̱la̱u-a̱ti̱tak si̱ Ligue 1 nang á̱ ngyei Paris Saint-Germain a̱ sa ngyet a̱kwaka̱son Á̱fai-tsot a̱la̱u-a̱ti̱tak Ajentina meang. {{Nkhang a̱tyutsot a̱la̱u-a̱ti̱tak mbwak a̱ghyang a̱niet |name = Lionel Messi |image = Lionel-Messi-Argentina-2022-FIFA-World-Cup (cropped).jpg |caption = Messi ma̱ng Sot A̱niettsot A̱la̱u a̱ti̱tak A̱byin Ajentina ji di̱n jen a̱yangka̱nan A̱kurung Swanta 2022 ji |full_name = Lionel Andrés Messi |date_of_birth = 24 Zwat A̱taa 1987 |place_of_birth = Ajentina |height = }} ==A̱ya̱fang== <references/> [[Sa:Byin_1987]] [[Sa:Á̱niettsot a̱la̱u-a̱ti̱tak]] nhuzt81cv07y7562on61icrdcys2lh7 Mmanshan Naijeriya 0 607 50980 25647 2026-09-15T13:11:32Z Zichatmoses 2829 50980 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:2016 01 06 Nigerian Police Contingent-6 (23583575264).jpg|thumb|Mmanshan Naijeriya á̱ghyang ma̱ a̱lyia̱ 2016]] '''Mmanshan Naijeriya''' na, ni̱nia yet a̱yaakwak a̱son di̱ tyei khwi ncam ma̱ng cok a̱byin ka a̱mgba̱m. ==Ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:A̱khwot Á̱kwop Naijeriya]] timjvn9mvsszokbbobwdfyqu6fqjzc9 50981 50980 2026-09-15T13:12:22Z Zichatmoses 2829 50981 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Mmanshan Naijeriya/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Mmanshan Naijeriya/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Mmanshan Naijeriya/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:2016 01 06 Nigerian Police Contingent-6 (23583575264).jpg|thumb|Mmanshan Naijeriya á̱ghyang ma̱ a̱lyia̱ 2016]] '''Mmanshan Naijeriya''' na, ni̱nia yet a̱yaakwak a̱son di̱ tyei khwi ncam ma̱ng cok a̱byin ka a̱mgba̱m. ==Ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:A̱khwot Á̱kwop Naijeriya]] 3bmzm1e52jh2i74ompht9dt5xpfay54 50982 50981 2026-09-15T13:13:33Z Zichatmoses 2829 50982 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Mmanshan Naijeriya/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Mmanshan Naijeriya/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Mmanshan Naijeriya/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Mmanshan Naijeriya/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Mmanshan Naijeriya/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Mmanshan Naijeriya/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:2016 01 06 Nigerian Police Contingent-6 (23583575264).jpg|thumb|Mmanshan Naijeriya á̱ghyang ma̱ a̱lyia̱ 2016]] '''Mmanshan Naijeriya''' na, ni̱nia yet a̱yaakwak a̱son di̱ tyei khwi ncam ma̱ng cok a̱byin ka a̱mgba̱m. ==Ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:A̱khwot Á̱kwop Naijeriya]] hzyndv1we44i7o7mi9g481wjz67t5hi 50983 50982 2026-09-15T13:13:58Z Zichatmoses 2829 50983 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Mmanshan Naijeriya/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Mmanshan Naijeriya/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Mmanshan Naijeriya/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Mmanshan Naijeriya/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Mmanshan Naijeriya/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Mmanshan Naijeriya/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:2016 01 06 Nigerian Police Contingent-6 (23583575264).jpg|thumb|Mmanshan Naijeriya á̱ghyang ma̱ a̱lyia̱ 2016]] '''Mmanshan Naijeriya''' na, ni̱nia yet a̱yaakwak a̱son di̱ tyei khwi ncam ma̱ng cok a̱byin ka a̱mgba̱m. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:A̱khwot Á̱kwop Naijeriya]] otrv10utmf6no1f4drtccl9snjlmzbc Ni̱njat 0 630 50997 49005 2026-09-15T13:25:32Z Zichatmoses 2829 50997 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Ni̱njat/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ni̱njat/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Ni̱njat/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Ni̱njat/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Ni̱njat/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Ni̱njat/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Country |name = Ga̱maá̱niet Ni̱njat<br>République du Niger (Fi̱ransa) |flag = Flag of Niger.svg |coa = Coat of Arms of Niger.svg |image = Niger (orthographic projection).svg |capital = Niyamei |area = 1 267 000 |population = 24 112 753 |year = 2021 }} '''A̱bwom a̱byin''': "La Nigérienne" ("A̱tyuni̱njat wu") A̱byin '''Ni̱njat''' ka (Shong: Niger ku the Niger /niːˈʒɛər/ ku /ˈnaɪdʒər/;<ref>[http://www.slate.com/articles/news_and_politics/explainer/2003/07/how_do_you_pronounce_niger.html How Do You Pronounce "Niger"?]. Slate.com (14 Zwat Tsat 2012).</ref><ref>"Niger." ''The American Heritage® Dictionary of the English Language, Fourth Edition''. 2003. Houghton Mifflin Company 22 Zwat Sweang 2013 [http://www.thefreedictionary.com/Niger thefreedictionary.com/Niger]". www.thefreedictionary.com (12 Zwat Tswuon 2013).</ref> Fi̱ransa: Niger /niʒɛʁ/), á̱ lyen ma̱ng a̱lyoot a̱gwomna̱ti nka nang '''Ga̱maá̱niet Ni̱njat wu''' (Fi̱ransa: République du Niger)<ref name="nameISO">"[https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:NE ISO 3166]". ISO Online Browsing Platform.</ref><ref name="nameUNGEGN">"[https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/geonames/ UNGEGN World Geographical Names] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728144249/http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/geonames/ |date=2011-07-28 }}" |publisher=United Nations Statisticsc Division (1 Zwat Tsat 2017).</ref> a̱ni, yet a̱byin kya nang bibyin ghyáng keang di̱ tityak a̱ni di̱ fam a̱byin [[Afrika Jenshyung]] nang á̱ ku nang a̱lyoot [[A̱ghyui Nija]] kikya. Ni̱njat byia̱ a̱gi̱gak ma̱ng [[Li̱biya]] di̱ fam a̱za-a̱tyin hu, [[Caad]] di̱ fam a̱tyin hu, [[Naijeriya]] di̱ fam a̱tak hu, [[Bini (a̱byin)|Bini]] ma̱ng [[Burkina Faso]] di̱ fam a̱tak-jenshyung hu, [[Mali]] di̱ fam jenshyung hu, ma̱ng Ali̱jeriya di̱ fam a̱za-jenshyung hu. A̱byin Ni̱njer byia̱ shi kyai ku tat kpa̱mkpaan ma̱ng kilomita a̱ma̱ntaa̱naai 1,270,000 (met a̱ma̱ntaa̱naai 490,000), si̱ a̱hwa si̱ tyia̱ ka̱ si̱ yet a̱byin ka ka̱ swak ma̱ng shi a̱byin a̱ni di̱ fam-a̱byin Jenshyung Afrika. Si̱ ku swan 80% a̱byin nka ka myian [[Sa̱hara|Tswa A̱ji̱jak Sa̱hara]] ji ja. Á̱kpa á̱niet ma̱ a̱byin ka yet A̱kpaa̱pyia̱ bya a̱wot shi á̱niet a̱byin hu si̱ tat miliyon 22 ba̱ swat di̱ susot ti̱taa di̱ fam a̱tak ma̱ng jenshyung a̱byin ka. A̱keangtung ka ma̱ng a̱gba̱ndang a̱keang wu a̱ swak mi̱ shi hu wa yet Niyamei, da̱ a̱ta̱m fam a̱tak-jenshyung a̱byin Ni̱njat ka. ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} {{Bibyin Afrika}} [[Sa:Bibyin_swanta]] [[Sa:Bibyin_Afi̱rika]] [[Sa:Bibyin_Jenshyung_Afrika]] or0w7429t67w4ru7k6645d360vk0hry Sezong a̱gba̱ndang wu 0 687 51036 47004 2026-09-15T15:15:31Z Zichatmoses 2829 51036 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Sezong a̱gba̱ndang wu/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Sezong a̱gba̱ndang wu/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Sezong a̱gba̱ndang wu/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Sezong a̱gba̱ndang wu/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Sezong a̱gba̱ndang wu/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Sezong a̱gba̱ndang wu/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox|item=Q37682}} '''Sezong''' (ku Sejong) '''A̱gba̱ndang wu''' (세종대왕, yei Kworiya: /se̞(ː)dzo̞ŋ/; 15 Zwat Tswuon 1397 – 8 Zwat Nyaai 1450) wa ku yet a̱gwam a̱naai lang á̱gwam Coson wu ma̱ a̱byin Kworiya. Nggu wa ku yet nggwon-a̱sam a̱tat A̱gwam Taezong da̱ a̱vwuo A̱yang-a̱byin Wongyeong, a̱wot a̱ si̱ ka nwuak nggu shi yet A̱fai A̱gwam a̱ Fwuong Bungtyok lilyim a̱nietkhwop nggu wu, A̱gba̱ndang A̱fai A̱gwam Yangnyeong, nang á̱ ku ta̱kpa̱i a̱lyoot ka a̱ san da̱ a̱vwuo nggu. A̱ si̱ nyeak cuktyok ji ma̱ a̱lyia̱ 1418, a̱wot mi̱ ndyia̱ a̱naai a̱son nang gu nta̱bat nyia̱ tyok a̱ni, Taezong si̱ ka nnyia̱ tyok nang a̱tyuba̱ngtyok da̱ a̱kwonu a̱gwam, a̱ si̱ ba̱ hyat a̱kwang Sezong wu nang á̱ ngyei Sim On ma̱ng á̱kpa̱ndang ta̱m kpa̱mkpaan nggu ba. ==Fang a̱zanson== *Kim, Yung Sik. (1998). "Problems and Possibilities in the Study of the History of Korean Science," ''Osiris'' (2nd series, Volume 13, 1998): 48–79. *''King Sejong the Great: the Light of Fifteenth Century Korea'', Young-Key Kim-Renaud, International Circle of Korean Linguistics, 1992, softcover, 119&nbsp;pages, ISBN 1-882177-00-2 *Kim-Renaud, Young-Key. 2000. Sejong's theory of literacy and writing. ''Studies in the Linguistic Sciences'' 30.1:13–46. *Gale, James Scarth. ''History of the Korean People'' Annotated and introduction by Richard Rutt. Seoul: Royal Asiatic Society, 1972.. ==A̱ka̱fwuop nta== *[https://web.archive.org/web/20021214094418/http://cinema.sangji.ac.kr/WINDOW/window/win00045.htm King Sejong's Confucian Humanism in the Early Choson Period] (di̱n Shong) *[https://web.archive.org/web/20070614134516/http://dicimg.paran.com/100_img/jpg/180/p18050200003.jpg Location of the four forts and the six posts] *[http://www-personal.umich.edu/~jbourj/money5.htm Ghwughwu A̱gwam Sezong (ku Sejong) tazwa kurum pepa Won Kworiya 10000.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416151301/http://www-personal.umich.edu/~jbourj/money5.htm |date=2009-04-16 }} *[https://web.archive.org/web/20160304130017/http://www.kscpp.net/LinkClick.aspx?fileticket=LMi4%2FubO8ds%3D&tabid=115&mid=528 King Sejong the Great: The Everlasting Light of Korea.] (pdf) [[Sa:Sezong a̱gba̱ndang wu| ]] [[Sa:Byin 1397]] [[Sa:Kwi 1450]] [[Sa:Á̱gwam Kworiya sa̱ncuri 15 ba]] [[Sa:Á̱niet ba̱ tsa nvak lyuut]] [[Sa:Kukwi mbwak zwan shuga]] [[Sa:Á̱tat-a̱ghyi lyen lilyem neet Kworiya]] [[Sa:Á̱nietkhwibuda Kworiya]] [[Sa:Á̱nietkhwikunfu Kworiya]] ==A̱ya̱fang== riaf5uxlnid38p6fb3hq6jvnx6i6pln Shyuang-mai 0 701 51016 48360 2026-09-15T13:42:12Z Zichatmoses 2829 51016 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Shyuang-mai/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Shyuang-mai/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Shyuang-mai/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Shyuang-mai/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Shyuang-mai/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Shyuang-mai/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox|item=Q487}} '''Shyuang-mai''' (''a̱ka̱nyiung'': shyuak-mai) yet a̱bamai kya ka̱ shei nyia̱ fwuo a̱tyubishyi sai. Shyuang-mai tyei nang a̱ci̱ci̱p á̱ghyi ba fwung. Á̱niet lyen nkyang nyia̱ ka̱ a̱yin shyuang mai a̱nciri̱ng a̱ kwop a̱nggang bah. == A̱ka̱fwuop nta == {{Commons category|Smiling}} * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/3105580.stm BBC News: Scanner shows unborn babies smile] (di̱n Shong) [[Category:Mai]] [[Category:A̱nu]] [[Category:A̱gwai]] =A̱ya̱fang= dbvl1k5lk8fp99q0x2az4b9el30enge Somalya 0 734 51022 45117 2026-09-15T14:41:47Z Zichatmoses 2829 51022 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Somalya/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Somalya/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Somalya/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Somalya/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Somalya/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Somalya/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Bold text'''{{Country |name = Ri̱pobi̱lik Mundundung Somalya<br>Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya (Somali) <br /> جمهورية الصومال الفيدرالية, ''Jumhūriyah as-Sūmāl al-Fīdirāliyah'' (La̱ra̱ba) |flag = Flag of Somalia.svg |coa = Coat of arms of Somalia.svg |image = Somalia (orthographic projection).svg |capital = Mogadishu |area = 637,657 |population = 15,893,219 |year = 2020 }} '''A̱bwom a̱byin''': "Qolobaa Calankeed"<br />"علم أي امة"<br />"Kuzang a̱byin ma̱ng tyiang a̱toot shi nka ji"<br />[[File:Somalian national anthem, performed by the United States Navy Band.oga]] A̱byin '''Somalya''' (Somali: Soomaaliya, lyuut Osmaniya: 𐒈𐒝𐒑𐒛𐒐𐒘𐒕𐒖; La̱ra̱ba: الصومال‎, aṣ-Ṣūmāl; Shong: Somalia /səˈmɑːliə/), á̱ lyen ma̱ng a̱lyoot a̱gwomna̱ti nka nang '''Ri̱pobi̱lik Mundundung Somalya''' wu (Somali: Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya; La̱ra̱ba: جمهورية الصومال الفيدرالية, ''Jumhūriyah as-Sūmāl al-Fīdirāliyah''; [[Shong (a̱lyem)|Shong]]: Federal Republic of Somalia) a̱ni, yet a̱byin kya di̱ fam A̱ta̱m Afrika hu. Ka̱ byia̱ a̱gi̱gak ma̱ng bibyin [[Ityopya]] di̱ fam jenshyung hu, [[Ji̱buti]] di̱ fam a̱za-jenshyung hu, [[A̱ngam A̱sa̱khwot Aden]] di̱ fam a̱za hu, [[A̱gba̱ndang Kyai A̱sa̱khwot Ndiya]] di̱ fam a̱tyin hu, ma̱ng [[Kenya]] di̱ fam a̱tak-jenshyung hu. A̱byin Somalya kya byia̱ lang khwong kyai a̱sa̱khwot ku swak ma̱ng shi a̱swap mi̱ vam-a̱byin [[Afrika]] wu gba̱mgbam. Lili a̱byin hu yet si̱ pi̱lato hwa, a̱kpa̱kpai a̱byin ma̱ng bibyin shi a̱za. A̱vwuo ka li gba̱gbai a̱mgba̱m a̱lyia̱ ka, ma̱ng wun monsun di̱n jen jhyang mbeang za ji̱ nwai va nci̱ri̱ng a̱ni. A̱byin Somalya byia̱ á̱niet ba̱ shi tat kpa̱mkpaan ma̱ng miliyon 15, nang si̱ ku swak á̱niet miliyon a̱feang swan a̱keangtung nka ka̱ ka ngyet a̱gba̱ndang a̱keang a̱ swak ma̱ng shi nang á̱ ngyei Mogadishu a̱ni, a̱wot á̱ si̱ wa̱i a̱byin ka nang a̱byin Afrika ka̱ swak di̱ byia̱ nwap ma̱ng taada jhyiung mami a̱byin a̱nyiung a̱ni. Kpa̱mkpaan ma̱ng %85 á̱niet ba̱ swan a̱byin ka yet nwap Somali ja, á̱niet nang di̱n jen gbangbang ba̱ ku swan fam a̱za a̱byin hu hwa. Á̱kum a̱cyuang nnwap na si̱ fam á̱pyia̱ nna di̱ fam a̱tak a̱byin hu. Lilyem a̱gwomna̱ti a̱byin Somalya hwa yet Somali ma̱ng La̱ra̱ba. Á̱niet ma̱ a̱di̱di̱t ma̱ a̱byin ka yet [[Khwikpaa̱pyia̱|Á̱kpaa̱pyia̱]] bya, ma̱ a̱di̱di̱t mba Suni bya. ==A̱ya̱fang== <references/> {{Bibyin Afrika}} [[Sa:Bibyin_swanta]] [[Sa:Bibyin_Afrika]] [[Sa:Bibyin_A̱tyin_Afrika]] [[Sa:Bibyin_A̱ta̱m_Afrika]] q15iiooud50xx0msxuzvz3wecbh0sg9 Za 0 837 51000 47528 2026-09-15T13:27:36Z Zichatmoses 2829 51000 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Za/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Za/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Za/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Za/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Za/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Za/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Rain falling on road - gnangarra.webm|thumb|Za va di̱n vak]] '''Za''' yet a̱jojot a̱sa̱khwot wa a̱ tai tang ti̱tang a̱sa̱khwot ku neet lywei ku shyia̱ mi̱ wun a̱ni, a̱wot ku si̱ tung cet ku si̱ maai va di̱n vak cet a̱gba̱ndang kwak a̱byin hu a̱ni. ==A̱ya̱fang== <references/> rw5llva8z2sd7ta1efkw29emumtb1q6 Ta̱kat (zwa-a̱lyiat) 0 1454 51034 36571 2026-09-15T15:13:16Z Zichatmoses 2829 51034 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ta̱kat (zwa-a̱lyiat)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Ta̱kat (zwa-əlyiat/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Ta̱kat (zwa-a̱lyiat/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Ta̱kat (zwa-a̱lyiat/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Ta̱kat (zwa-a̱lyiat/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Ta̱kat (zwa-a̱lyiat/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} A̱lyem '''Ta̱kat''' ku '''Ta̱kad''' (yei /təkad/) yet a̱nyiung di̱ sot [[Tyap (a̱lyem)|zwá-a̱lyiat nTyap]] á̱ lyiat di̱ fam a̱tak-a̱tyin [[Si̱tet Ka̱duna]] a̱ni, ma̱ a̱byin [[Naijeriya]]. Ta̱kat ji, jija yet a̱lyem ka nang [[A̱ta̱kat]] ba ba̱ swan a̱byin ka á̱ ngyei [[Ta̱kat (a̱byin)|Takat]] ka lyiat a̱ni. Takat ji tai [[Tyuku (zwa-a̱lyiat)|Tyuku]] a̱ swak kuzang zwa-a̱lyiat di̱ sot zwá-a̱lyiat nTyap ji. ==Bu nwuan== * [[Fantswam (zwa-a̱lyiat)|Fantswam]] * [[Gwoot (zwa-a̱lyiat)|Gwoot]] * [[Sholyia̱ (zwa-a̱lyiat)|Sholyia̱]] * [[Tyap Maba̱ta̱do (zwa-a̱lyiat)|Tyap Maba̱ta̱do]] * [[Tyia̱caat (zwa-a̱lyiat)|Tyia̱caat]] * [[Tyuku (zwa-a̱lyiat)|Tyuku]] * [[Jhyuo (a̱lyem)|Jhyuo]] ==A̱ka̱fwuop nta== {{Zwá-a̱lyiat nTyap}} {{Swangá̱lyiatwukityai|Ta̱kat}} [[Sa:Tyap]] ==A̱ya̱fang== coiy8c51tw21alzsaj4zxxnfrlnn6w8 Ojo Maduekwe 0 2539 50998 47369 2026-09-15T13:26:09Z Zichatmoses 2829 50998 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Ojo Maduekwe/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ojo Maduekwe/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Ojo Maduekwe/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Ojo Maduekwe/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Ojo Maduekwe/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Ojo Maduekwe/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Cif '''Ojo Maduekwe''' (6 Zwat Tswuon 1945 – 29 Zwat A̱taa 2016) ku yet a̱tyukwai-nfwuo-á̱niet Naijeriya wa a̱ ku yet [[A̱kum-a̱cyi|a̱tyokum-a̱cyi]] a̱ni, neet Ohafia, [[Si̱tet Abya]]. == Shyicet a̱son ma̱ng tat-a̱pyia̱ == A̱ ku shyia̱ tat-a̱pyia̱ hu mi̱ [[Yunuvasi̱ti Naijeriya, Nsukka]] a̱ si̱ tyak fang hu ma̱ng digi̱ri mi̱ fak-a̱lyiat ma̱ a̱lyia̱ 1972.<ref>{{cite web|date=Zwat A̱natat 2001|title=Nigerian Transport Minister Out Spoken On Bike|url=http://www.ibike.org/pabin/na_mot.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100613003612/http://ibike.org/pabin/na_mot.htm|archive-date=2010-06-13|access-date=2010-02-08|publisher=Vanguard}}</ref> == A̱kariya kwai-nfwuo-á̱niet == [[A̱kwak a̱son a̱byin Naijeriya|A̱kwak a̱son a̱byin]] [[Umaru Musa Yar'Adua]] ti̱n nggu gu bai yet Minista Á̱lyiat-nta Naijeriya a̱tuk 26 mi̱ Zwat A̱natat a̱lyia̱ 2007.<ref>[http://www.iht.com/articles/ap/2007/07/26/africa/AF-GEN-Nigeria-New-Cabinet.php "Nigerian president names three to Cabinet energy posts, warns against graft"], Associated Press (''International Herald Tribune''), Zwat A̱natat 26, 2007.</ref> A̱ si̱ wot ofit wu mi̱ Zwat Tsat a̱lyia̱ 2010 di̱n jen ji nang A̱kwak A̱son A̱byin A̱kwonu [[Goodluck Jonathan]] ku byii̱k kabinet hu.<ref>{{cite web|url=http://allafrica.com/stories/201003171041.html|title=Jonathan Sacks Ministers|work=Vanguard|author=Daniel Idonor|date=17 March 2010|access-date=2010-04-14}}</ref> A̱ ku yet A̱tyulyuut A̱byin mi̱ sot kwai-nfwuo-á̱niet ji̱ ku shyia̱ di̱ ba̱ng cuk ji di̱ jen a̱ja nang á̱ ngyei [[People's Democratic Party (Naijeriya)|Peoples Democratic Party (PDP)]] a̱ni. A̱ si̱ nyia̱ ta̱m nang byia̱k darekto kampen cuk a̱kwak a̱son a̱byin PDP ma̱ a̱lyia̱ 2011 a̱si̱ Goodluck/Sambo a̱ni. Á̱ si̱ ka ti̱n nggu a̱ yet ''SGF'', a̱wot á̱ si̱si̱ sak nggu á̱ si̱ ti̱n a̱ghyang a̱niet da̱nian a̱bombwuon á̱lyiat nang á̱niet fam a̱tyin a̱byin Naijeriya ba ku bai ndyo tazwa nggu a̱ni. Mama, a̱kwak a̱son a̱byin [[Olusegun Obasanjo]] ku ti̱n Maduekwe gu bai yet minista Taada ma̱ng Ci̱cen ma̱ a̱lyia̱ 1999.<ref>{{cite web|url=http://www.dawodu.com/oduyela26.htm|title=State of The Nation: Countdown To 2007|work=Dawodu|author=Seyi Oduyela|date=Zwat Jhyiung 1, 2006|access-date=2010-02-08}}</ref> Ma̱ a̱lyia̱ 2001, á̱ ti̱n nggu a̱ yet Minista A̱ka̱cyet. Ma̱nang gu ni̱ nshyia̱ di̱ cuk jini a̱ni, a̱ si̱ kam á̱niet ba̱ mban nyia̱ ta̱m ma̱ng [[Tsaai tswam|tsaaí tswam]], a̱wot á̱niet ba̱ nyia̱ fi̱p ma̱ng a̱di̱dam wuni si̱ ka shim nggu nyia̱ nvak na nwai yet a̱tan tat si̱ hu nang á̱niet tsaai tswam ba na nkai di̱ mi̱n a̱fi̱fa a̱ni. Bos ghyang ku mak yuut nggu Maduekwe a̱kwa mi̱ kukwaat di̱n jen ji nang gu cong da̱ a̱vwuonta̱m a̱tuk a̱ghyang di̱ tsaai tswam. ==A̱bwuk a̱lyiat== * Maduekwe ma̱ng A̱kpangcuk [[NDDC]] gbangbang, [[Onyema Ugochukwu]], ku yet á̱na̱nyiuk-sot a̱siri bya mi̱ [[Yunuvasi̱ti Naijeriya, Nsukka]].<ref>{{cite web|url=http://www.ngex.com/news/public/article.php?ArticleID=214|title=Political Rumors and Surprises: The Dust has Cleared|author=Patrick Henry|date=Zwat Jhyiung 7, 2007|work=NgEX!|access-date=2010-02-08|archive-date=2010-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100113105809/http://ngex.com/news/public/article.php?ArticleID=214|url-status=dead}}</ref> ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:Byin 1945]] [[Sa:Kwi 2016]] [[Sa:Mmanfang Yunuvasi̱ti Naijeriya]] [[Sa:Á̱nietkwai-nfwuo-á̱niet A̱kum-a̱cyi]] [[Sa:Á̱niet Komiti Nta̱m A̱byin]] [[Sa:A̱yaaminista á̱lyiat-nta Naijeriya]] [[Sa:A̱yaaminista a̱ka̱cyet Naijeriya]] [[Sa:A̱yaaminista mundundung Naijeriya]] [[Sa:Á̱nietkwai-nfwuo-á̱niet Si̱tet Abya]] [[Sa:Á̱nietkwai-nfwuo-á̱niet Peoples Democratic Party (Naijeriya)]] 0zmckayy33lrmny2vh6okfwa3hhqo61 Mulikat Adeola Akande 0 2742 50991 44734 2026-09-15T13:19:08Z AshiyaG 2949 /* Ya̱fang */ 50991 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Mulikat Adeola Akande/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Mulikat Adeola Akande/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Mulikat Adeola Akande/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Mulikat Adeola Akande/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Mulikat Adeola Akande/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Mulikat Adeola Akande/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Mulikat Adeola Akande''' (byin 11 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 1960) yet a̱tyukwai-nfwuo-á̱niet [[Naijeriya]] wa ma̱ng a̱tyucatcuk naat Sa̱net. Á̱ ku khai nggu á̱ nat A̱li Á̱ghyi Naijeriya ka ma̱ a̱dak sot kwai-nfwuo-á̱niet ''People's Democratic Party'' (PDP) a̱ yong da̱ a̱kwonu Nfam A̱za ma̱ng A̱tak Ogbomosho mbeang Orire ma̱ a̱lyia̱ 2007 a̱wot á̱ si̱ bu khai nggu ma̱ a̱lyia̱ 2011. == A̱ya̱fang == {{reflist}} [[Category:A̱yaamemba A̱li A̱tung Si̱tet Legwot]] [[Category:Kyangbwak Tinubu]] [[Category:Á̱nietkhwikristi Naijeriya]] [[Category:Byin 1960]] [[Category:Mmanfang Yunuvasi̱ti Obafemi Awolowo]] [[Category:A̱yaamemba Sa̱net (Naijeriya)]] [[Category:Á̱nietkwai-nfwuo-á̱niet A̱ghwangkpang di̱ kwai-nfwuo-á̱niet]] [[Category:Mmanfang Adeyemi College of Education]] [[Category:Á̱niet nswuan]] [[Sa:A̱nyiuk kwai-nfwuo-á̱niet sa̱ncuri 21 mi̱ Naijeriya]] dirkk5pmsdwq0wkxl6zr4am9aszypts Akinwumi Adeshina 0 2784 51007 47048 2026-09-15T13:35:36Z Zichatmoses 2829 51007 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Á̱ shyia̱ di̱ jhyuk Akinwumi Adeshina/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Á̱ shyia̱ di̱ jhyuk Akinwumi Adeshina/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Á̱ shyia̱ di̱ jhyuk Akinwumi Adeshina/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Á̱ shyia̱ di̱ jhyuk Akinwumi Adeshina/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Á̱ shyia̱ di̱ jhyuk Akinwumi Adeshina/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Á̱ shyia̱ di̱ jhyuk Akinwumi Adeshina/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Akinwumi''' "'''Akin'''" '''Adeshina''' (ku '''Adesina''') yet a̱gwak tung zwa Naijeriya wa, a̱nyan wa yet A̱kwak a̱son A̱lisaaikurum Ya-a̱son [[Afrika]], '''A̱YAf''' (Shong: African Development Bank, ADB) wu mi̱ di̱ yong huni. Nggu wa ku yet Minista Khap ma̱ng Byi̱k A̱ka̱keang [[Naijeriya]] wu.<ref name="this">{{cite news|url=http://www.thisisafricaonline.com/Analysis/Interview-Akinwumi-Adesina-Minister-of-Agriculture-Nigeria?ct=true|title=Interview: Akinwumi Adesina, Minister of Agriculture, Nigeria|date=30 Zwat A̱natat 2013|work=This is Africa|accessdate=19 Zwat A̱kubunyiung 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20150112054018/http://www.thisisafricaonline.com/Analysis/Interview-Akinwumi-Adesina-Minister-of-Agriculture-Nigeria?ct=true|archive-date=2015-01-12|url-status=dead}}</ref> Ba̱ng si̱ tat jen ti̱n nggu ji nang Minista ma̱ a̱lyia̱ 2010, nggu wa ku yet Byia̱k A̱kwak a̱son ''Policy and Partnerships'' a̱si̱ sot ''Alliance for a Green Revolution in Africa'' (AGRA) ji.<ref>{{cite web|url=http://www.linkedin.com/groups/Transformation-agenda-surgical-operation-on-4022803.S.126065556|title=Transformation agenda, a surgical operation on Nigeria - Agric Minister|website=LinkedIn|date=19 Zwat A̱taa 2012}}</ref> Á̱ si̱ bu khai nggu a̱ka̱feang a̱ yet A̱kwak a̱son ku Presiden A̱lisaakurum Ya-a̱son Afrika wu ma̱ a̱lyia̱ 2015 a̱wot di̱n jen a̱ka̱feang ji ma̱ a̱lyia̱ 2020.<ref>[https://www.afdb.org/en/news-and-events/press-releases/dr-akinwumi-adesina-re-elected-president-african-development-bank-group-37561]</ref> Nggu wa yet a̱tyu Naijeriya a̱son a̱ na mba̱ng cuk jini.<ref name="Bank">{{Cite web|title=Biography|url=https://www.afdb.org/en/about-us/organisational-structure/the-president/biography|last=Bank|first=African Development|date=2019-04-04|website=African Development Bank - Building today, a better Africa tomorrow|language=en|access-date=2020-05-28}}</ref> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Á̱niet nswuan]] [[Sa:Á̱nietnta̱m a̱gwomna̱ti Naijeriya]] [[Sa:Mmanfang Purdue University College of Agriculture]] [[Sa:Mmanfang Yunuvasi̱ti Obafemi Awolowo]] [[Sa:Á̱niet Si̱tet Ogun]] [[Sa:Á̱nietkhap Naijeriya]] [[Sa:Á̱nietkwai-nfwuo-á̱niet Naijeriya]] [[Sa:Byin 1960]] s441a908ojj9u0013wgb7f1v69tx3ms Ishan (nwap) 0 3029 50972 47228 2026-09-15T13:04:10Z AshiyaG 2949 /* Ya̱fang */ 50972 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Ishan (nwap)/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ishan (nwap)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Ishan (nwap)/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Ishan (nwap)/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Ishan (nwap)/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Ishan (nwap)/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Ishan''' ku '''A̱san''' ba ([[Ishan (a̱lyem)|Ishan]]: ''Ẹ̀bhò Ẹ̀sán'') yet nwap ja di̱ fam a̱tak a̱byin [[Naijeriya]] ji̱ lyiat a̱lyem [[Ishan (a̱lyem)|Ishan]] ka. Nta̱m taada Ishan na, ni̱nia yet [[Khap|khap]], bwoi a̱ki̱kan ma̱ a̱yit, á̱nietnzwang khwap ma̱ng cong a̱kat. Á̱niet ba kap [[Tswan|tswan]], a̱gba̱no (erhonhiele), a̱bwan (otien), shita li̱lak (akoh), kwakwa, tswa betel, a̱gworo, fat, a̱vokado, [[A̱cyi|a̱cyi]], [[A̱kamm|a̱kamm]], rogo, [[Swakpat|swakpat]], cyia̱ga̱vang, [[Jinjok|jinjok]], shyui, tsuntswang/ya̱ba, a̱lyemu, pi̱lanten, a̱ga̱faat nyenyiat, tumatut, a̱rungguna/a̱da̱ngka̱li, [[Kusat|kusat]], a̱ba̱ri̱ba, [[A̱ka̱mbut|a̱ka̱mbut]], ma̱ng ntangka̱i kwon ma̱ a̱di̱di̱t.<ref>{{Cite web|title=AGRICULTURE IN ESAN|url=https://www.esanland.org/p/agriculturepre-esan.html|access-date=2021-05-17}}</ref> == Susot a̱gwomna̱ti mali Ishan mi̱ Si̱tet A̱do == Kwaí ji/bibyintyok hu ma̱ a̱byin Ishan ka shyia̱ di̱ susot a̱gwomna̱ti mali tswuon jini mi̱ di̱ yong huni: # SA̱M [[Esan-North-East]], Uromi: Uromi ma̱ng Uzea # SA̱M [[Esan Central]], [[Irrua]]: Irrua, Ugbegun, Opoji, [[Ewu]], Ebudin # SA̱M Esan West, [[Ekpoma]]: [[Ekpoma]], Iruekpen, Idoa, [[Ogwa]], Urohi, Ukhun, Egoro ma̱ng [[Ujiogba]] # SA̱M [[Esan South-East|Esan South East]], [[Ubiaja]]: Ubiaja, Ewohimi, Emu, Ohordua, Ẹwatto, Okhuesan, Orowa, Ugboha, Oria, Illushi, Onogholo, Inyenlen # SA̱M [[Igueben]], Igueben: Igueben, [[Ebelle]], Amaho, Ẹwossa, Udo, Ekpon, Ugun, Okalo ==Bu nwuan== * [[Ishan (a̱lyem)|A̱lyem Ishan]] ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} ==Fang a̱zanson== '''Kuzang tangka̱i''' * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=VHactgAACAAJ|title=Esan Native Laws and Customs: With Ethnological Studies of the Esan People|last=Okojie|first=Christopher Gbelokoto |author2=Arhuidese, J. E.|year=2004|publisher=Ilepeju Press|isbn=978-9-781-66338-3 }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=OYguAQAAIAAJ|title=Who Is Who In Esanland |last=Esan Magazine|year=2007|publisher=Esan Magazine|isbn=978-9-783-51147-7 }} * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=a77iAAAAMAAJ|title=Evolution of Esan Politics|last=Okoduwa|first=A.I.|year=2007|publisher=Omo-Uwessan Publishers}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=a77iAAAAMAAJ|title=Evolution of Esan Politics|last=Bradbury|first=R.E.|year=2007|publisher=Omo-Uwessan Publishers}} * http://ufdc.ufl.edu/UF00075002/00001/1j '''Tashikum''' * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=9T5bAAAAMAAJ|title=Stories of the Benin Empire|last=Sidahome |first=Joseph E.|year=1964 |publisher=Oxford University Press, London}} '''Nyian nghwughwu''' * {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=0j3PoQEACAAJ|title=The vernacular architecture of Esanland|last=Professor Ahianba|first=Joseph Eizielen|year=2013|publisher=Ever-Blessed Publishers|isbn=9789789360260 }} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=RTp1nQEACAAJ|title=Ishan Sculpture: Nigerian Art at a Crossroads of Culture|last=Lorenz|first=Carol Ann|year=1995|publisher=Columbia University}} ==A̱ka̱fwuop nta== * [http://www.krepublishers.com/02-Journals/T%20&%20T/T%20&%20T-04-0-000-000-2006-Web/T%20&%20T-04-1-001-076-2006-Abst-PDF/T%20&%20T-04-1-047-051-2006-077-Okoduwa-A-I/T%20&%20T-04-1-047-051-2006-077-Okoduwa-A-I-text.pdf Gerontocracy of Esan people] (di̱n Shong) * {{cite journal|last=Okosun|first=Anthony|date=11 Zwat A̱natat 2013|title= Edo Civilization, Esan War Machine and the Founding of Lagos(Expanded and Revised)|url=http://www.nigeriavillagesquare.com/articles/edo-civilization-esan-war-machine-and-the-founding-of-lagos-expanded-and-revised5.html|journal= Nigeria Village Square|access-date=22 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 2014}} (di̱n Shong) * {{cite journal|date=10 Zwat A̱natat 2018|title=Esan TV|url=http://www.esan.tv/}} [[Category:Ishan| ]] [[Category:Nnwap mi̱ Naijeriya]] [[Sa:Si̱tet A̱do]] l61rkt12dq588nt2js099ro22ooqcay AT&T 0 3209 51033 43772 2026-09-15T15:11:49Z Zichatmoses 2829 51033 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[AT&T/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[AT&T/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[AT&T/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[AT&T/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[AT&T/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[AT&T/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''AT&T Inc.''' {{audio|kcg-AT&T.ogg|fa̱k|help=no}} yet a̱gba̱ndang sot-nta̱m ba̱ng nkyang-a̱myim A̱merika wa a̱ shyia̱ mi̱ bibyin ma̱ a̱di̱di̱t ma̱ng tyan tung mi̱ Whitacre Tower mi̱ Downtown Dallas, Texas.<ref name="Jbodonkor">{{cite news|last1=Godinez|first1=Victor|first2=David|last2=McLemore|url=http://www.dallasnews.com/sharedcontent/dws/bus/stories/DN-att_28bus.ART.State.Edition2.4d5475b.html|title=AT&T moving headquarters to Dallas from San Antonio|archive-url=https://web.archive.org/web/20090626014954/http://www.dallasnews.com/sharedcontent/dws/bus/stories/DN-att_28bus.ART.State.Edition2.4d5475b.html|archive-date=Zwat A̱taa 26, 2009|newspaper=The Dallas Morning News|date=Zwat A̱taa 28, 2008}}</ref> a̱ni. Nggu wa yet sot-nta̱m nkyang-a̱myim a̱ swak ma̱ng shi di̱ fam kurum mi̱ swanta hu, a̱ si̱ yet a̱tat ma̱ng shi di̱ fam jhyet á̱niet savit jet a̱bwoi mi̱ [[Muná̱pyia̱ Sí̱tet|M.S.]] hu.<ref>{{cite news|last= Blumenthal|first=Eli|date=Zwat A̱ni̱nai 6, 2020 |url= https://www.cnet.com/tech/mobile/t-mobile-leapfrogs-at-t-claims-status-as-second-largest-us-provider-following-sprint-merger/ |title= T-Mobile leapfrogs AT&T, saying it's 2nd largest US carrier after Sprint merger|publisher=[[CNET]]|accessdate=Zwat A̱ni̱nai 1, 2022 |quote= It’s been a busy year for T-Mobile, but the carrier continues to see subscriber growth and says it has now moved past AT&T to become the nation's second-largest wireless carrier despite the coronavirus pandemic... Combining the additional postpaid subscribers with the addition of Sprint's customer base gives T-Mobile a total of 98.3 million subscribers, which it says pushes it past AT&T when it comes to total postpaid and prepaid users, though the company is still behind Verizon.}}</ref><ref>{{cite report |date=Zwat A̱natat 21, 2022 |title= Financial and Operational Schedules & Non-GAAP Reconciliations |url= https://investors.att.com/~/media/Files/A/ATT-IR-V2/financial-reports/quarterly-earnings/2022/2Q22/T_2Q22_Financial_and_Operational_Schedules_and_Non_GAAP_Reconciliations.pdf |publisher= [[AT%26T|AT&T]] |page= 7 |access-date=Zwat A̱ni̱nai 2, 2022 |quote= Subscribers and connections – Postpaid: 82,694,000; Prepaid 19,095,000}}</ref> Mi̱ da̱ a̱lyia̱ [[2022]], AT&T ku san shi yet 13 di̱ tak ti̱tak susot-nta̱m Muná̱pyia̱ Si̱tet ji̱ swak ma̱ng shi a̱si̱ ''Fortune'' 500, ma̱ng a̱kakurum na̱ bai biliyon $168.8 a̱ni.<ref>{{cite news |date=Zwat Swak 6, 2021|url= https://fortune.com/company/att/fortune500/|title= Fortune 500 – AT&T. Rank 13 |publisher= [[Fortune_(magazine)|Fortune]] |accessdate=Zwat A̱ni̱nai 1, 2022 |quote= Fortune 500 – AT&T. Rank 13; Key Financials (Last Fiscal Year) – Revenues: $168,864 ($ millions)}}</ref> ==A̱ya̱fang== {{reflist}} [[Sa:AT&T]] cjolb9q2v6in5552iqhv9ltog8dm2zw Helen (a̱lyem) 0 3507 50996 49244 2026-09-15T13:25:18Z AshiyaG 2949 /* Ya̱fang */ 50996 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Helen (a̱lyem)/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Helen (a̱lyem)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Helen (a̱lyem)/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Helen (a̱lyem)/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Helen (a̱lyem)/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Helen (a̱lyem)/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Helen''' ({{lang-el|label=[[Helen A̱zafwun]]|Ελληνικά|Elliniká}}, {{IPA-el|eliniˈka|pron}}; {{lang-grc|Ἑλληνική|Hellēnikḗ}}) yet sa ja di̱ kwai lilyem [[Lilyem Ndo-Yurop|Ndo-Yurop]] ji̱ yong ma̱sa̱t a̱ni, neet ma̱ a̱byin [[Helat]], [[Kuburut]], a̱tak [[Italiya]] ([[Ka̱labi̱riya]] ma̱ng [[Salento]]), a̱tak [[A̱li̱beniya]], mbeang nfam nghyang ma̱ [[A̱yaabali̱kan]] ba, khwong [[A̱dyundyung Kyai A̱sa̱khwot]] hu, [[A̱siya Minor]], ma̱ng fam [[A̱tyin Meditaroniya]] hu. Jija byia̱ lyuut nkhang swanta ku shi a̱ swak kuzang a̱lyem Ndo-Yurop, ku ngaat a̱ teak a̱yaarekot ndyia̱ 3,400 nang á̱ ku lyuut a̱ni.<ref name=":1">{{cite encyclopedia|title=Greek language|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|publisher=Encyclopædia Britannica, Inc.|access-date=29 Zwat Nyaai 2014|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/244595/Greek-language}}</ref> Vak lyuut nji hwa yet [[Zwunzwuo-a̱lyem Helen]] ji, ji̱ shyia̱ di̱n ta̱m bai kpa̱mkpaan ma̱ng ndyia̱ 2,800;<ref>{{Cite book|last1=Haviland|first1=William A.|chapter-url=https://books.google.com/books?id=nfIWAAAAQBAJ&pg=PT437|title=Anthropology: The Human Challenge|last2=Prins|first2=Harald E. L.|last3=Walrath|first3=Dana|last4=McBride|first4=Bunny|date=2013|publisher=[[Cengage|Cengage Learning]]|isbn=978-1-285-67758-3|pages=394|language=en|chapter=Chapter 15: Language and Communication|quote=Most of the alphabets used today descended from the Phoenician one. The Greeks adopted it about 2,800 years ago, modifying the characters to suit sounds in their own language.|author-link2=Harald Prins|author-link4=Bunny McBride}}</ref><ref>{{Cite book|last=Comrie|first=Bernard|url=https://books.google.com/books?id=lR9WDwAAQBAJ&pg=PT463|title=The World's Major Languages|date=1987|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-1-317-29049-0|publication-date=2018|language=en|quote=... the Greek alphabet has served the Greek language well for some 2,800 years since its introduction into Greece in the tenth or ninth century BC.|author-link=Bernard Comrie}}</ref> a̱zaghyi ma̱ng jen a̱ja, á̱ ku kwok lyuut Helen di̱ nvak lyuut nang [[Linear B]] ma̱ng lyuut-a̱ka̱tyong Kuburut ni̱nia.<ref>{{Cite book|title=A history of the Greek language : from its origins to the present|url=https://archive.org/details/historyofgreekla0000adra|author=Adrados, Francisco Rodríguez|date=2005|publisher=Brill|isbn=978-90-04-12835-4|location=Leiden|oclc=59712402}}</ref> Á̱ ku bwuo zwunzwuo-a̱lyem ji neet di̱ zwunzwuo-a̱lyem Finikya ja a̱wot ji̱ si̱ ba̱ yet a̱nan zwunzwuo-a̱lyem Lati̱n, Kurilut, A̱rmeniya, Koptik, Gotik, ma̱ng nvak lyuut ma̱ a̱di̱di̱t nghyang. ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} ah0wrt7nonlcdjvvs4jv1t3qvpena4w Rishi Sunak 0 3545 50973 44623 2026-09-15T13:05:30Z AshiyaG 2949 /* Ya̱fang */ 50973 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Rishi Sunak/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Rishi Sunak/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Rishi Sunak/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Rishi Sunak/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Rishi Sunak/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Rishi Sunak/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Rishi Sunak''' (byin 12 Zwat Tswuon 1980) yet a̱tyukwainfwuo-á̱niet Bi̱ri̱ti̱n wa, a̱nyan wa ku yet A̱son Minista Muna̱pyia̱ A̱byintyok ma̱ng A̱kwak-a̱son Conservative Party wu kyiak neet mi̱ Zwat Swak 2022. Gbangbang, a̱ ku ba̱ng cucuk kabinet sweang tafa [[Boris Johnson]], di̱n ngaan hu nang ''Chancellor of the Exchequer'' kyiak neet ma̱ a̱lyia̱ 2020 ba̱ng si̱ nat 2022. Sunak ku yet Memba Á̱nietkpacám (EmPi) a̱kwonu Richmond (Yorks) neet ma̱ a̱lyia̱ 2015. ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== [[Category:Rishi Sunak| ]] [[Category:Byin 1980]] [[Category:Á̱niet nswuan]] [[Category:Nkhang Ndiya Bi̱ri̱ti̱n]] [[Category:Á̱nietkhwihindu Nggi̱lan]] [[Category:Á̱niet Nggi̱lan ba̱ yet A̱punjabi a̱ni]] [[Category:Á̱niet Nggi̱lan ba̱ neet Ndiya a̱ni]] [[Category:Á̱niet Goldman Sachs]] [[Category:Kyangbwak Murthy]] [[Category:Á̱nietkwainfwuo-a̱niet Southampton]] [[Category:Á̱son A̱yaaminista Muna̱pyia̱ A̱byintyok]] [[Category:Kyangbwak Sunak]] [[Category:A̱yaaEmPi MA̱ 2015–2017]] [[Category:A̱yaaEmPi MA̱ 2017–2019]] [[Category:A̱yaaEmPi MA̱ 2019–a̱fwun]] [[Category:Mmanfang Fulbright]] 9hgt7lev8e1qtn99fyrt3da7u5umoi1 Sudan (fam) 0 3611 50974 21880 2026-09-15T13:07:23Z Zichatmoses 2829 50974 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Sudan''' fam a̱byin hwa a̱tak [[Sa̱hara]] ka, ku yai kyiak neet mi̱ fam [[Jenshyung Afrika|Jenshyung Afi̱rika]] hu ba̱ng si̱ nat A̱ka̱wa̱tyia̱ ma̱ng A̱tyin Afi̱rika. A̱lyoot ka neet [[La̱ra̱ba]] ji ja ''{{transliteration|ar|bilād as-sūdān}}'' ({{lang|ar|{{Script|Arab|بلاد السودان}}}}), ku "a̱byin [[A̱dyundyung á̱niet|A̱dyundyung]] ba", ma, si̱ huni si̱ fa Jenshyung Afi̱rika ma̱ng fam a̱za [[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika]].<ref>{{citation | author = International Association for the History of Religions | title = Numen | publisher = EJ Brill | place = Leiden | year = 1959 | page = 131 | quote = West Africa may be taken as the country stretching from Senegal in the west, to the Cameroons in the east; sometimes it has been called the central and western Sudan, the ''Bilad as-Sūdan'', 'Land of the Blacks', of the Arabs}}.</ref> [[File:AT0705 map.png|thumb|[[Savana A̱tyin Sudan]]]] ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} anv6cggwh9xm9d9ug3dryybpojtdh85 50976 50974 2026-09-15T13:08:36Z Zichatmoses 2829 50976 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Sudan''' fam a̱byin hwa a̱tak [[Sa̱hara]] ka, ku yai kyiak neet mi̱ fam [[Jenshyung Afrika|Jenshyung Afi̱rika]] hu ba̱ng si̱ nat A̱ka̱wa̱tyia̱ ma̱ng A̱tyin Afi̱rika. A̱lyoot ka neet [[La̱ra̱ba]] ji ja ''{{transliteration|ar|bilād as-sūdān}}'' ({{lang|ar|{{Script|Arab|بلاد السودان}}}}), ku "a̱byin [[A̱dyundyung á̱niet|A̱dyundyung]] ba", ma, si̱ huni si̱ fa Jenshyung Afi̱rika ma̱ng fam a̱za [[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika]].<ref>{{citation | author = International Association for the History of Religions | title = Numen | publisher = EJ Brill | place = Leiden | year = 1959 | page = 131 | quote = West Africa may be taken as the country stretching from Senegal in the west, to the Cameroons in the east; sometimes it has been called the central and western Sudan, the ''Bilad as-Sūdan'', 'Land of the Blacks', of the Arabs}}.</ref> [[File:AT0705 map.png|thumb|[[Savana A̱tyin Sudan]]]] ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} kbaazz0ewrz8qr44pgnl58p7ebnluj4 50977 50976 2026-09-15T13:09:04Z Zichatmoses 2829 50977 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Sudan (fam)/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Sudan (fam)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Sudan (fam)/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Sudan''' fam a̱byin hwa a̱tak [[Sa̱hara]] ka, ku yai kyiak neet mi̱ fam [[Jenshyung Afrika|Jenshyung Afi̱rika]] hu ba̱ng si̱ nat A̱ka̱wa̱tyia̱ ma̱ng A̱tyin Afi̱rika. A̱lyoot ka neet [[La̱ra̱ba]] ji ja ''{{transliteration|ar|bilād as-sūdān}}'' ({{lang|ar|{{Script|Arab|بلاد السودان}}}}), ku "a̱byin [[A̱dyundyung á̱niet|A̱dyundyung]] ba", ma, si̱ huni si̱ fa Jenshyung Afi̱rika ma̱ng fam a̱za [[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika]].<ref>{{citation | author = International Association for the History of Religions | title = Numen | publisher = EJ Brill | place = Leiden | year = 1959 | page = 131 | quote = West Africa may be taken as the country stretching from Senegal in the west, to the Cameroons in the east; sometimes it has been called the central and western Sudan, the ''Bilad as-Sūdan'', 'Land of the Blacks', of the Arabs}}.</ref> [[File:AT0705 map.png|thumb|[[Savana A̱tyin Sudan]]]] ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} qy3mxhv4qwivuc7v753fa4baqeysuub 50978 50977 2026-09-15T13:09:32Z Zichatmoses 2829 50978 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Sudan (fam)/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Sudan (fam)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Sudan (fam)/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Sudan (fam)/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Sudan (fam)/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Sudan (fam)/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Sudan''' fam a̱byin hwa a̱tak [[Sa̱hara]] ka, ku yai kyiak neet mi̱ fam [[Jenshyung Afrika|Jenshyung Afi̱rika]] hu ba̱ng si̱ nat A̱ka̱wa̱tyia̱ ma̱ng A̱tyin Afi̱rika. A̱lyoot ka neet [[La̱ra̱ba]] ji ja ''{{transliteration|ar|bilād as-sūdān}}'' ({{lang|ar|{{Script|Arab|بلاد السودان}}}}), ku "a̱byin [[A̱dyundyung á̱niet|A̱dyundyung]] ba", ma, si̱ huni si̱ fa Jenshyung Afi̱rika ma̱ng fam a̱za [[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika]].<ref>{{citation | author = International Association for the History of Religions | title = Numen | publisher = EJ Brill | place = Leiden | year = 1959 | page = 131 | quote = West Africa may be taken as the country stretching from Senegal in the west, to the Cameroons in the east; sometimes it has been called the central and western Sudan, the ''Bilad as-Sūdan'', 'Land of the Blacks', of the Arabs}}.</ref> [[File:AT0705 map.png|thumb|[[Savana A̱tyin Sudan]]]] ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} ok9atvsxzgjpliq4sewxjbqfaia532e Juri A̱yok 0 3695 50984 45812 2026-09-15T13:14:37Z Zichatmoses 2829 50984 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Juri A̱yok/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Juri A̱yok/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Juri A̱yok/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Juri A̱yok/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Juri A̱yok/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Juri A̱yok/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} A̱tyoli (ACP) '''Juri Ba̱bang A̱yok''' wa yet A̱cok A̱byin A̱tyap wu. Nggu wa ku si̱ yet a̱son a̱kpangcuk [[Susot a̱gwomna̱ti mali Naijeriya|Sot A̱gwomna̱ti Mali]] [[Nietcen A̱fakan]] wu, kyiak neet mi̱ 1989 ba̱ng si̱ tat jen ji nang a̱gwomna̱ti mundundung ba si̱ san cuk ji mbwak nggu mat jhyia̱ 1992 ji̱ ku doot tsi̱tsak [[A̱tyap]] ba ma̱ng Á̱nietcen A̱fakan ba. [[Sa:A̱tyap]] [[Sa:Á̱niet nswuan]] ==A̱ya̱fang== j8xjoxvi5nz39b9nlosjg0ppzyv63qt Heta Myula 0 3980 51027 28009 2026-09-15T15:07:08Z Zichatmoses 2829 51027 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Heta Myula''' ku '''Herta Müller''' ({{IPA-de|ˈhɛʁta ˈmʏlɐ|lang|De-Herta Müller.ogg}}; byin 17 Zwat A̱ni̱nai 1953) yet a̱tyulyuut novet, a̱tyulyuut lyuut-mak, ma̱ng a̱tyusan [[Za̱nang Nobet 2009 mi̱ Lyuut]] a̱ yet A̱tyujaman neet ma̱ a̱byin [[Romaniya]] a̱ni. Á̱ ku byin nggu mi̱ [[Nițchidorf]] ({{lang-de|Nitzkydorf|link=no}} a̱lyem Honggi̱ri [[Niczkyfalva]]), Sot A̱gwomna̱ti Mali Ti̱mishi mi̱ Romaniya wa; a̱lyem mbyin nggu kya yet Jaman. Neet mi̱ shyip ce-ndyia̱ 1990 hu, a̱lyoot nggu ka ku cyiet mi̱ bibyin swanta hu, a̱wot á̱ ku si̱ mbwan nta̱m nggu na naat mi̱ lilyem ku lan nswak nfeang a̱ni.<ref>{{Cite news |first=Thomas |last=Grimmer |title=Literaturnobelpreis geht an Herta Müller |lang=de |trans-title=The Nobel Prize for Literature goes to Herta Müller |url=https://www.dw.com/de/literaturnobelpreis-geht-an-herta-m%25C3%25BCller/a-4774078 |website=Deutsche Welle |date=8 Zwat Swak 2009 |access-date=6 Zwat A̱taa 2023}}</ref> Á̱ lyen Myula ma̱ng ntangka̱i nta̱m nggu na na̱ tyai á̱bya̱byia̱ nkyang nang za̱kwa hyaai-á̱niet, za̱kwa a̱nga̱ngak nyia̱ ma̱ng weam a̱sok, di̱n jen ma̱ a̱di̱di̱t ma̱ [[Ri̱pobi̱lik Soshyalit Romaniya]] wu tafa tyok ya̱shuk-á̱niet [[Nicolae Ceaușescu]] hu zang hu hwa a̱ ku la a̱ si̱ nwuan ma̱ng a̱ghyi nggu ba a̱feang. [[A̱jaman Romaniya|A̱bansot A̱jaman Romaniya]] ka ku lyiat tazwa nta̱m nggu na ma̱ a̱di̱di̱t neet mi̱ di̱ li mba hu a̱wot nta̱m á̱na si̱ tyai nkhang a̱zafwun ninia tazwa A̱jaman ba ba̱ shyia̱ di̱ nfam [[Ba̱nat]] ma̱ng [[Ti̱ransi̱li̱vaniya]] a̱ni. Novet a̱lyia̱ 2009 nggu hu nang á̱ ku dyep ba̱t a̱ni nang á̱ ngyei ''[[A̱ta̱m Tswa Zong Wu]]'' (''Atemschaukel'') a̱ni ku tyai nkhang vwuong-a̱byin a̱bansot A̱jaman Romaniya na naat ma̱ [[Gulag|A̱yaagulag Soviyet]] ba di̱n jen [[Ta̱wap a̱byin Soviyet mi̱ Romaniya]] ji mat á̱ tyia̱ [[Forced labor of Germans in the Soviet Union|A̱jaman ba mi̱ khwo nang á̱nietnta̱m ta]] a̱ni. Myula ku san si̱ ku swak za̱náng nswak nfeang ba̱ng si̱ tat a̱fwun, mbeang [[Za̱nang Kleist]] ji (1994), [[Za̱nang Aristeion]] ji (1995), [[Za̱nang Lyuut Lyulyuut Dubi̱lin Bibyin Swanta]] ji (1998) ma̱ng [[Za̱nang Cat A̱ka̱wat Á̱nietbishyi Franz Werfel]] ji (2009). Ma̱ a̱tuk mam 8 Zwat Swak 2009, [[A̱ka̱demi Swidin]] wu si̱ shei nyia̱ á̱ ku nwuak nggu Za̱nang Nobet mi̱ Lyuut Lyulyuut, á̱ si̱ ba̱ wa̱i nggu nang a̱byii̱k "a̱nyan wa, tung tutung bubwom ma̱ng a̱cucuk a̱lyiat-di̱di̱r na, ni̱ tyai lili mba nang á̱ ku vwuong a̱ni".<ref name="nobelweb" /> == A̱son shyicet == Á̱vku byin Myula mi̱ kyangbwak [[Sot Á̱nietkhwi Katolika|Katolika]] [[A̱swabya Ba̱nat]] ghyang hwa<ref name="spiegel">{{cite news|url=http://www.spiegel.de/kultur/gesellschaft/0,1518,658612,00.html|title=Preisverleihung in Frankfurt: Herta Müller rechnet mit evangelischer Kirche ab|work=[[Der Spiegel]]|date=Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 2009 |access-date=2014-10-02}}</ref> si̱ á̱nietkhap ma̱ a̱keang [[Nițchidorf]] (Jaman: Nitzkydorf; Honggi̱ri: Niczkyfalva), ba̱ng si̱ tat ce-ndyia̱ 1980 na ka̱ ku yet a̱bakeang ka̱ lyiat da̱ a̱lyem Jaman kya mi̱ Ba̱nat Romaniya ji di̱ fam a̱tak-jenshyung Romaniya, ba̱ng si̱ bai a̱lyia̱ 1920 ka̱ ku yet kap [[A̱byintyok Honggi̱ri]] hwa. Kyangbwak nggu hu ku yet kap [[A̱bansot A̱jaman Romaniya]] kikya a̱wot a̱zaghyi a̱lyia̱ 1920 kap a̱bansot A̱jaman hu ma̱ [[A̱byintyok Honggi̱ri.]] A̱tyia̱-a̱khwop nggu wu ku yet a̱tyukhap a̱ byia̱ zwa a̱ni ma̱ng a̱tyubwuang, a̱wot a̱gwomna̱ti Komyunit ba si̱ ta̱wap nkyang nggu na. A̱tyia̱ wu ku yet kap [[Waffen SS]] hu hwa di̱n jen [[Zwang Swanta II]] ji, a̱wot a̱ si̱ ba̱ nta̱bat nyia̱ ta̱m a̱tyuluk a̱gba̱ndang ma̱to ma̱ a̱byin Romaniya Komyunit ka.<ref name=nobelweb /> Ma̱ a̱lyia̱ 1945, a̱yang nggu wu, nang á̱ ku byin ma̱ a̱lyia̱ 1928 ma̱ng a̱lyoot ka Katarina Gion, si̱ kin khwu nang gu nshyia̱ ndyia̱ 17 ma̱nyin, a̱wot a̱ ku saan ma̱ng a̱bansot A̱jaman á̱niet 100,000 nang á̱ ku vwuong nat ma̱ a̱suswak khwo nang á̱nietnta̱m ta ma̱ a̱byin Muna̱pyia̱ Soviyet hu, neet a̱ja ba̱ng sị tat jen ji nang á̱ kai nggu a̱ ghwon ma̱ a̱lyia̱ 1950.<ref name=nobelweb /><ref>[http://cadmus.iue.it/dspace/bitstream/1814/2599/1/HEC04-01.pdf The Expulsion of 'German' Communities from Eastern Europe at the end of the Second World War] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091001022039/http://cadmus.iue.it/dspace/bitstream/1814/2599/1/HEC04-01.pdf |date=2009-10-01 }}, Steffen Prauser and Arfon Rees, European University Institute, Florence. HEC No. 2004/1 p.65. (Bu nwuan [[Flight and expulsion of Germans from Romania during and after World War II]])</ref><ref>{{cite news|url=https://www.rferl.org/a/Interview_Herta_Mueller_On_Growing_Up_In_Ceausescus_Romania/1848830.html|title=Herta Mueller – Split Between Two Worlds|newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty|date=11 Zwat Swak 2009 |access-date=11 June 2017}}</ref><ref>{{Cite news |date=8 Zwat Swak 2009 |title=Mueller wins Nobel literary prize |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/arts_and_culture/8296720.stm |website=BBC News |access-date=6 Zwat A̱taa 2023}}</ref> A̱lyem mbyin Myula kya yet Jaman; a̱ ku myiam [[Romaniya (a̱lyem)|a̱lyem Romaniya]] ka mi̱ di̱n jen ji gu nwuo [[a̱lifang a̱gi̱rama]] kikya.<ref>{{Cite web |title=Alumni: Herta Müller |url=https://www.daad.de/en/alumni/gallery/portrait/herta-mueller/ |website=Deutscher Akademischer Austauschdienst/German Academic Exchange Service (DAAD) |access-date=6 Zwat A̱taa 2023}}</ref> A̱ tyak tyak neet ma̱ [[A̱gba̱ndang A̱lifang Nikolaus Lenau]] a̱ sii du yet nggwonfang [[Myiam Jaman]] ma̱ng [[Lyuut lyulyuut Romaniya]] mi̱ [[Yunuvasi̱ti Jenshyung Ti̱mishwara]]. Ma̱ a̱lyia̱ 1976, Myula si̱ tsa nnyia̱ ta̱m nang a̱tyubwan-a̱lyem a̱linoknkyang bwokntswam a̱ghyang, a̱wot á̱ si̱ nvwuong nggu ta̱m hu ma̱ a̱lyia̱ 1979 mat lak nyia̱ shonshyon ma̱ng sot [[Securitate]] ji, mmanshan a̱bang a̱byin Komyunit tyok na. Ma̱nang á̱ vwuong nggu neet da̱ a̱vwuo ta̱m ka a̱ni, a̱ ku tsa ta̱bat tyiet di̱ [[ti̱tam-mman]] hwa a̱wot a̱ si̱ ma ntyiet a̱lyem Jaman a̱ka̱sa á̱niet ba̱ cat myiam a̱ni mat a̱ shyia̱ kyang yaan a̱ni a̱ nswuan. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} == A̱ka̱fwuop nta == {{Commons category|Herta Müller|Heta Myula}} * [https://web.archive.org/web/20060719103131/http://www.dickinson.edu/glossen/heft1/hertabio.html Herta Müller], short biography by Professor of German Beverley Driver Eddy at [[Dickinson College]] * [http://www.pwf.cz/en/authors-archive/herta-muller/ Herta Müller]: Bio, excerpts, interviews and articles in the archives of the [[Prague Writers' Festival]] * [http://www.complete-review.com/authors/mullerh.htm Herta Müller], at ''[[complete review]]'' *[http://noblib.internet-box.ch/NLEW.php?authorid=128 List of Works] * [http://www.literaturfestival.com/bios1_3_6_467.html Herta Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006170019/http://www.literaturfestival.com/bios1_3_6_467.html |date=6 October 2008 }}, profile by [[International Literature Festival Berlin]]. Retrieved on 7 Zwat Swak 2009 * [https://web.archive.org/web/20091013180057/http://www.rri.ro/arh-art.shtml?lang=1&sec=13&art=4641 Herta Müller interview] by [[Radio Romania International]] on Aug 17, 2007. Á̱ bwuok ndyo ma̱ a̱tuk 7 Zwat Swak 2009 * [http://www.signandsight.com/features/1910.html "Securitate in all but name"], by Herta Müller. About her ongoing fight with the Securitate, Zwat A̱ni̱nai 2009 * [http://www.signandsight.com/features/1925.html "Everything I Own I Carry with Me"], excerpt from the novel. Zwat A̱kubunyiung 2009 * [http://www.goethe.de/kue/lit/aug/en5360302.htm Poetry and Labor Camp: Literature Nobel Laureate Herta Müller] [[Goethe-Institut]], Zwat Swak ma̱ng Sweang 2009 * [https://www.theglobeandmail.com/books/review-the-appointment-by-herta-mller/article1464847 "The Evil of Banality" – A review of The Appointment by Costica Bradatan], ''[[The Globe and Mail]]'', Zwat Sweang 2010 * [https://web.archive.org/web/20110608060141/http://www.yementimes.com/defaultdet.aspx?SUB_ID=34229 "Herta Müller: The 2009 Laureate of the Nobel Prize in Literature"], ''Yemen Times]'' * [http://www.theaustralian.com.au/arts/review/half-lives-in-the-shadow-of-starvation/story-fn9n8gph-1226566626824 "Half-lives in the shadow of starvation"], review by Costica Bradatan of ''The Hunger Angel'', ''The Australian'', Zwat Sweang 2013 * [http://channel.louisiana.dk/video/herta-muller-how-could-i-forgive How could I forgive. An interview with Herta Müller] Video mbwak Louisiana Channel * {{cite news|url=http://www.theparisreview.org/interviews/6328/the-art-of-fiction-no-225-herta-muller |title=Herta Müller, The Art of Fiction No. 225|author=Philip Boehm|work=Paris Review|date=Fall 2014|ref=none}} * {{Nobelprize}} including the Nobel Lecture, 7 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2009 ''Jedes Wort weiß etwas vom Teufelskreis'' {{DEFAULTSORT:Myula, Heta}} [[Sa:Byin 1953]] [[Sa:Á̱niet nswuan]] [[Sa:A̱swabya Ba̱nat]] [[Sa:A̱swabya-Da̱nube]] [[Sa:Á̱nietsan za̱nang Nobet á̱nap]] [[Sa:Á̱nietlyuut novet Romaniya]] [[Sa:Á̱nietlyuut Romaniya da̱ a̱lyem Jaman]] [[Sa:Á̱nietlyuut bubwom-a̱nwuat á̱nap Romaniya]] [[Sa:Á̱niettyiet a̱lifang Romaniya]] [[Sa:Á̱nietbwan-a̱lyem Romaniya]] [[Sa:Á̱nietbwan-a̱lyem sa̱ncuri 21]] [[Sa:Mmanfang Yunuvasi̱ti Jenshyung Ti̱mishwara]] [[Sa:Á̱nietlyuut neet Ba̱lyin]] [[Sa:Editing together in Tyap, Romanian and English]] dbz50ipcy655873m5lbx0enn02nrzyd 51028 51027 2026-09-15T15:09:22Z Zichatmoses 2829 51028 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Heta Myula''' ku '''Herta Müller''' ({{IPA-de|ˈhɛʁta ˈmʏlɐ|lang|De-Herta Müller.ogg}}; byin 17 Zwat A̱ni̱nai 1953) yet a̱tyulyuut novet, a̱tyulyuut lyuut-mak, ma̱ng a̱tyusan [[Za̱nang Nobet 2009 mi̱ Lyuut]] a̱ yet A̱tyujaman neet ma̱ a̱byin [[Romaniya]] a̱ni. Á̱ ku byin nggu mi̱ [[Nițchidorf]] ({{lang-de|Nitzkydorf|link=no}} a̱lyem Honggi̱ri [[Niczkyfalva]]), Sot A̱gwomna̱ti Mali Ti̱mishi mi̱ Romaniya wa; a̱lyem mbyin nggu kya yet Jaman. Neet mi̱ shyip ce-ndyia̱ 1990 hu, a̱lyoot nggu ka ku cyiet mi̱ bibyin swanta hu, a̱wot á̱ ku si̱ mbwan nta̱m nggu na naat mi̱ lilyem ku lan nswak nfeang a̱ni.<ref>{{Cite news |first=Thomas |last=Grimmer |title=Literaturnobelpreis geht an Herta Müller |lang=de |trans-title=The Nobel Prize for Literature goes to Herta Müller |url=https://www.dw.com/de/literaturnobelpreis-geht-an-herta-m%25C3%25BCller/a-4774078 |website=Deutsche Welle |date=8 Zwat Swak 2009 |access-date=6 Zwat A̱taa 2023}}</ref> Á̱ lyen Myula ma̱ng ntangka̱i nta̱m nggu na na̱ tyai á̱bya̱byia̱ nkyang nang za̱kwa hyaai-á̱niet, za̱kwa a̱nga̱ngak nyia̱ ma̱ng weam a̱sok, di̱n jen ma̱ a̱di̱di̱t ma̱ [[Ri̱pobi̱lik Soshyalit Romaniya]] wu tafa tyok ya̱shuk-á̱niet [[Nicolae Ceaușescu]] hu zang hu hwa a̱ ku la a̱ si̱ nwuan ma̱ng a̱ghyi nggu ba a̱feang. [[A̱jaman Romaniya|A̱bansot A̱jaman Romaniya]] ka ku lyiat tazwa nta̱m nggu na ma̱ a̱di̱di̱t neet mi̱ di̱ li mba hu a̱wot nta̱m á̱na si̱ tyai nkhang a̱zafwun ninia tazwa A̱jaman ba ba̱ shyia̱ di̱ nfam [[Ba̱nat]] ma̱ng [[Ti̱ransi̱li̱vaniya]] a̱ni. Novet a̱lyia̱ 2009 nggu hu nang á̱ ku dyep ba̱t a̱ni nang á̱ ngyei ''[[A̱ta̱m Tswa Zong Wu]]'' (''Atemschaukel'') a̱ni ku tyai nkhang vwuong-a̱byin a̱bansot A̱jaman Romaniya na naat ma̱ [[Gulag|A̱yaagulag Soviyet]] ba di̱n jen [[Ta̱wap a̱byin Soviyet mi̱ Romaniya]] ji mat á̱ tyia̱ [[Forced labor of Germans in the Soviet Union|A̱jaman ba mi̱ khwo nang á̱nietnta̱m ta]] a̱ni. Myula ku san si̱ ku swak za̱náng nswak nfeang ba̱ng si̱ tat a̱fwun, mbeang [[Za̱nang Kleist]] ji (1994), [[Za̱nang Aristeion]] ji (1995), [[Za̱nang Lyuut Lyulyuut Dubi̱lin Bibyin Swanta]] ji (1998) ma̱ng [[Za̱nang Cat A̱ka̱wat Á̱nietbishyi Franz Werfel]] ji (2009). Ma̱ a̱tuk mam 8 Zwat Swak 2009, [[A̱ka̱demi Swidin]] wu si̱ shei nyia̱ á̱ ku nwuak nggu Za̱nang Nobet mi̱ Lyuut Lyulyuut, á̱ si̱ ba̱ wa̱i nggu nang a̱byii̱k "a̱nyan wa, tung tutung bubwom ma̱ng a̱cucuk a̱lyiat-di̱di̱r na, ni̱ tyai lili mba nang á̱ ku vwuong a̱ni".<ref name="nobelweb" /> == A̱son shyicet == Á̱vku byin Myula mi̱ kyangbwak [[Sot Á̱nietkhwi Katolika|Katolika]] [[A̱swabya Ba̱nat]] ghyang hwa<ref name="spiegel">{{cite news|url=http://www.spiegel.de/kultur/gesellschaft/0,1518,658612,00.html|title=Preisverleihung in Frankfurt: Herta Müller rechnet mit evangelischer Kirche ab|work=[[Der Spiegel]]|date=Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 2009 |access-date=2014-10-02}}</ref> si̱ á̱nietkhap ma̱ a̱keang [[Nițchidorf]] (Jaman: Nitzkydorf; Honggi̱ri: Niczkyfalva), ba̱ng si̱ tat ce-ndyia̱ 1980 na ka̱ ku yet a̱bakeang ka̱ lyiat da̱ a̱lyem Jaman kya mi̱ Ba̱nat Romaniya ji di̱ fam a̱tak-jenshyung Romaniya, ba̱ng si̱ bai a̱lyia̱ 1920 ka̱ ku yet kap [[A̱byintyok Honggi̱ri]] hwa. Kyangbwak nggu hu ku yet kap [[A̱bansot A̱jaman Romaniya]] kikya a̱wot a̱zaghyi a̱lyia̱ 1920 kap a̱bansot A̱jaman hu ma̱ [[A̱byintyok Honggi̱ri.]] A̱tyia̱-a̱khwop nggu wu ku yet a̱tyukhap a̱ byia̱ zwa a̱ni ma̱ng a̱tyubwuang, a̱wot a̱gwomna̱ti Komyunit ba si̱ ta̱wap nkyang nggu na. A̱tyia̱ wu ku yet kap [[Waffen SS]] hu hwa di̱n jen [[Zwang Swanta II]] ji, a̱wot a̱ si̱ ba̱ nta̱bat nyia̱ ta̱m a̱tyuluk a̱gba̱ndang ma̱to ma̱ a̱byin Romaniya Komyunit ka.<ref name=nobelweb /> Ma̱ a̱lyia̱ 1945, a̱yang nggu wu, nang á̱ ku byin ma̱ a̱lyia̱ 1928 ma̱ng a̱lyoot ka Katarina Gion, si̱ kin khwu nang gu nshyia̱ ndyia̱ 17 ma̱nyin, a̱wot a̱ ku saan ma̱ng a̱bansot A̱jaman á̱niet 100,000 nang á̱ ku vwuong nat ma̱ a̱suswak khwo nang á̱nietnta̱m ta ma̱ a̱byin Muna̱pyia̱ Soviyet hu, neet a̱ja ba̱ng sị tat jen ji nang á̱ kai nggu a̱ ghwon ma̱ a̱lyia̱ 1950.<ref name=nobelweb /><ref>[http://cadmus.iue.it/dspace/bitstream/1814/2599/1/HEC04-01.pdf The Expulsion of 'German' Communities from Eastern Europe at the end of the Second World War] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091001022039/http://cadmus.iue.it/dspace/bitstream/1814/2599/1/HEC04-01.pdf |date=2009-10-01 }}, Steffen Prauser and Arfon Rees, European University Institute, Florence. HEC No. 2004/1 p.65. (Bu nwuan [[Flight and expulsion of Germans from Romania during and after World War II]])</ref><ref>{{cite news|url=https://www.rferl.org/a/Interview_Herta_Mueller_On_Growing_Up_In_Ceausescus_Romania/1848830.html|title=Herta Mueller – Split Between Two Worlds|newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty|date=11 Zwat Swak 2009 |access-date=11 June 2017}}</ref><ref>{{Cite news |date=8 Zwat Swak 2009 |title=Mueller wins Nobel literary prize |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/arts_and_culture/8296720.stm |website=BBC News |access-date=6 Zwat A̱taa 2023}}</ref> A̱lyem mbyin Myula kya yet Jaman; a̱ ku myiam [[Romaniya (a̱lyem)|a̱lyem Romaniya]] ka mi̱ di̱n jen ji gu nwuo [[a̱lifang a̱gi̱rama]] kikya.<ref>{{Cite web |title=Alumni: Herta Müller |url=https://www.daad.de/en/alumni/gallery/portrait/herta-mueller/ |website=Deutscher Akademischer Austauschdienst/German Academic Exchange Service (DAAD) |access-date=6 Zwat A̱taa 2023}}</ref> A̱ tyak tyak neet ma̱ [[A̱gba̱ndang A̱lifang Nikolaus Lenau]] a̱ sii du yet nggwonfang [[Myiam Jaman]] ma̱ng [[Lyuut lyulyuut Romaniya]] mi̱ [[Yunuvasi̱ti Jenshyung Ti̱mishwara]]. Ma̱ a̱lyia̱ 1976, Myula si̱ tsa nnyia̱ ta̱m nang a̱tyubwan-a̱lyem a̱linoknkyang bwokntswam a̱ghyang, a̱wot á̱ si̱ nvwuong nggu ta̱m hu ma̱ a̱lyia̱ 1979 mat lak nyia̱ shonshyon ma̱ng sot [[Securitate]] ji, mmanshan a̱bang a̱byin Komyunit tyok na. Ma̱nang á̱ vwuong nggu neet da̱ a̱vwuo ta̱m ka a̱ni, a̱ ku tsa ta̱bat tyiet di̱ [[ti̱tam-mman]] hwa a̱wot a̱ si̱ ma ntyiet a̱lyem Jaman a̱ka̱sa á̱niet ba̱ cat myiam a̱ni mat a̱ shyia̱ kyang yaan a̱ni a̱ nswuan. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} == A̱ka̱fwuop nta == {{Commons category|Herta Müller|Heta Myula}} * [https://web.archive.org/web/20060719103131/http://www.dickinson.edu/glossen/heft1/hertabio.html Herta Müller], short biography by Professor of German Beverley Driver Eddy at [[Dickinson College]] * [http://www.pwf.cz/en/authors-archive/herta-muller/ Herta Müller]: Bio, excerpts, interviews and articles in the archives of the [[Prague Writers' Festival]] * [http://www.complete-review.com/authors/mullerh.htm Herta Müller], at ''[[complete review]]'' *[http://noblib.internet-box.ch/NLEW.php?authorid=128 List of Works] * [http://www.literaturfestival.com/bios1_3_6_467.html Herta Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006170019/http://www.literaturfestival.com/bios1_3_6_467.html |date=6 October 2008 }}, profile by [[International Literature Festival Berlin]]. Retrieved on 7 Zwat Swak 2009 * [https://web.archive.org/web/20091013180057/http://www.rri.ro/arh-art.shtml?lang=1&sec=13&art=4641 Herta Müller interview] by [[Radio Romania International]] on Aug 17, 2007. Á̱ bwuok ndyo ma̱ a̱tuk 7 Zwat Swak 2009 * [http://www.signandsight.com/features/1910.html "Securitate in all but name"], by Herta Müller. About her ongoing fight with the Securitate, Zwat A̱ni̱nai 2009 * [http://www.signandsight.com/features/1925.html "Everything I Own I Carry with Me"], excerpt from the novel. Zwat A̱kubunyiung 2009 * [http://www.goethe.de/kue/lit/aug/en5360302.htm Poetry and Labor Camp: Literature Nobel Laureate Herta Müller] [[Goethe-Institut]], Zwat Swak ma̱ng Sweang 2009 * [https://www.theglobeandmail.com/books/review-the-appointment-by-herta-mller/article1464847 "The Evil of Banality" – A review of The Appointment by Costica Bradatan], ''[[The Globe and Mail]]'', Zwat Sweang 2010 * [https://web.archive.org/web/20110608060141/http://www.yementimes.com/defaultdet.aspx?SUB_ID=34229 "Herta Müller: The 2009 Laureate of the Nobel Prize in Literature"], ''Yemen Times]'' * [http://www.theaustralian.com.au/arts/review/half-lives-in-the-shadow-of-starvation/story-fn9n8gph-1226566626824 "Half-lives in the shadow of starvation"], review by Costica Bradatan of ''The Hunger Angel'', ''The Australian'', Zwat Sweang 2013 * [http://channel.louisiana.dk/video/herta-muller-how-could-i-forgive How could I forgive. An interview with Herta Müller] Video mbwak Louisiana Channel * {{cite news|url=http://www.theparisreview.org/interviews/6328/the-art-of-fiction-no-225-herta-muller |title=Herta Müller, The Art of Fiction No. 225|author=Philip Boehm|work=Paris Review|date=Fall 2014|ref=none}} * {{Nobelprize}} including the Nobel Lecture, 7 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2009 ''Jedes Wort weiß etwas vom Teufelskreis'' {{DEFAULTSORT:Myula, Heta}} [[Sa:Byin 1953]] [[Sa:Á̱niet nswuan]] [[Sa:A̱swabya Ba̱nat]] [[Sa:A̱swabya-Da̱nube]] [[Sa:Á̱nietsan za̱nang Nobet á̱nap]] [[Sa:Á̱nietlyuut novet Romaniya]] [[Sa:Á̱nietlyuut Romaniya da̱ a̱lyem Jaman]] [[Sa:Á̱nietlyuut bubwom-a̱nwuat á̱nap Romaniya]] [[Sa:Á̱niettyiet a̱lifang Romaniya]] [[Sa:Á̱nietbwan-a̱lyem Romaniya]] [[Sa:Á̱nietbwan-a̱lyem sa̱ncuri 21]] [[Sa:Mmanfang Yunuvasi̱ti Jenshyung Ti̱mishwara]] [[Sa:Á̱nietlyuut neet Ba̱lyin]] [[Sa:Editing together in Tyap, Romanian and English]] 3ykvwc1ywa53fnkgitrvfpms07dt7hn 51029 51028 2026-09-15T15:09:55Z Zichatmoses 2829 51029 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Heta Myula/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Heta Myula/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Heta Myula/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Heta Myula''' ku '''Herta Müller''' ({{IPA-de|ˈhɛʁta ˈmʏlɐ|lang|De-Herta Müller.ogg}}; byin 17 Zwat A̱ni̱nai 1953) yet a̱tyulyuut novet, a̱tyulyuut lyuut-mak, ma̱ng a̱tyusan [[Za̱nang Nobet 2009 mi̱ Lyuut]] a̱ yet A̱tyujaman neet ma̱ a̱byin [[Romaniya]] a̱ni. Á̱ ku byin nggu mi̱ [[Nițchidorf]] ({{lang-de|Nitzkydorf|link=no}} a̱lyem Honggi̱ri [[Niczkyfalva]]), Sot A̱gwomna̱ti Mali Ti̱mishi mi̱ Romaniya wa; a̱lyem mbyin nggu kya yet Jaman. Neet mi̱ shyip ce-ndyia̱ 1990 hu, a̱lyoot nggu ka ku cyiet mi̱ bibyin swanta hu, a̱wot á̱ ku si̱ mbwan nta̱m nggu na naat mi̱ lilyem ku lan nswak nfeang a̱ni.<ref>{{Cite news |first=Thomas |last=Grimmer |title=Literaturnobelpreis geht an Herta Müller |lang=de |trans-title=The Nobel Prize for Literature goes to Herta Müller |url=https://www.dw.com/de/literaturnobelpreis-geht-an-herta-m%25C3%25BCller/a-4774078 |website=Deutsche Welle |date=8 Zwat Swak 2009 |access-date=6 Zwat A̱taa 2023}}</ref> Á̱ lyen Myula ma̱ng ntangka̱i nta̱m nggu na na̱ tyai á̱bya̱byia̱ nkyang nang za̱kwa hyaai-á̱niet, za̱kwa a̱nga̱ngak nyia̱ ma̱ng weam a̱sok, di̱n jen ma̱ a̱di̱di̱t ma̱ [[Ri̱pobi̱lik Soshyalit Romaniya]] wu tafa tyok ya̱shuk-á̱niet [[Nicolae Ceaușescu]] hu zang hu hwa a̱ ku la a̱ si̱ nwuan ma̱ng a̱ghyi nggu ba a̱feang. [[A̱jaman Romaniya|A̱bansot A̱jaman Romaniya]] ka ku lyiat tazwa nta̱m nggu na ma̱ a̱di̱di̱t neet mi̱ di̱ li mba hu a̱wot nta̱m á̱na si̱ tyai nkhang a̱zafwun ninia tazwa A̱jaman ba ba̱ shyia̱ di̱ nfam [[Ba̱nat]] ma̱ng [[Ti̱ransi̱li̱vaniya]] a̱ni. Novet a̱lyia̱ 2009 nggu hu nang á̱ ku dyep ba̱t a̱ni nang á̱ ngyei ''[[A̱ta̱m Tswa Zong Wu]]'' (''Atemschaukel'') a̱ni ku tyai nkhang vwuong-a̱byin a̱bansot A̱jaman Romaniya na naat ma̱ [[Gulag|A̱yaagulag Soviyet]] ba di̱n jen [[Ta̱wap a̱byin Soviyet mi̱ Romaniya]] ji mat á̱ tyia̱ [[Forced labor of Germans in the Soviet Union|A̱jaman ba mi̱ khwo nang á̱nietnta̱m ta]] a̱ni. Myula ku san si̱ ku swak za̱náng nswak nfeang ba̱ng si̱ tat a̱fwun, mbeang [[Za̱nang Kleist]] ji (1994), [[Za̱nang Aristeion]] ji (1995), [[Za̱nang Lyuut Lyulyuut Dubi̱lin Bibyin Swanta]] ji (1998) ma̱ng [[Za̱nang Cat A̱ka̱wat Á̱nietbishyi Franz Werfel]] ji (2009). Ma̱ a̱tuk mam 8 Zwat Swak 2009, [[A̱ka̱demi Swidin]] wu si̱ shei nyia̱ á̱ ku nwuak nggu Za̱nang Nobet mi̱ Lyuut Lyulyuut, á̱ si̱ ba̱ wa̱i nggu nang a̱byii̱k "a̱nyan wa, tung tutung bubwom ma̱ng a̱cucuk a̱lyiat-di̱di̱r na, ni̱ tyai lili mba nang á̱ ku vwuong a̱ni".<ref name="nobelweb" /> == A̱son shyicet == Á̱vku byin Myula mi̱ kyangbwak [[Sot Á̱nietkhwi Katolika|Katolika]] [[A̱swabya Ba̱nat]] ghyang hwa<ref name="spiegel">{{cite news|url=http://www.spiegel.de/kultur/gesellschaft/0,1518,658612,00.html|title=Preisverleihung in Frankfurt: Herta Müller rechnet mit evangelischer Kirche ab|work=[[Der Spiegel]]|date=Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 2009 |access-date=2014-10-02}}</ref> si̱ á̱nietkhap ma̱ a̱keang [[Nițchidorf]] (Jaman: Nitzkydorf; Honggi̱ri: Niczkyfalva), ba̱ng si̱ tat ce-ndyia̱ 1980 na ka̱ ku yet a̱bakeang ka̱ lyiat da̱ a̱lyem Jaman kya mi̱ Ba̱nat Romaniya ji di̱ fam a̱tak-jenshyung Romaniya, ba̱ng si̱ bai a̱lyia̱ 1920 ka̱ ku yet kap [[A̱byintyok Honggi̱ri]] hwa. Kyangbwak nggu hu ku yet kap [[A̱bansot A̱jaman Romaniya]] kikya a̱wot a̱zaghyi a̱lyia̱ 1920 kap a̱bansot A̱jaman hu ma̱ [[A̱byintyok Honggi̱ri.]] A̱tyia̱-a̱khwop nggu wu ku yet a̱tyukhap a̱ byia̱ zwa a̱ni ma̱ng a̱tyubwuang, a̱wot a̱gwomna̱ti Komyunit ba si̱ ta̱wap nkyang nggu na. A̱tyia̱ wu ku yet kap [[Waffen SS]] hu hwa di̱n jen [[Zwang Swanta II]] ji, a̱wot a̱ si̱ ba̱ nta̱bat nyia̱ ta̱m a̱tyuluk a̱gba̱ndang ma̱to ma̱ a̱byin Romaniya Komyunit ka.<ref name=nobelweb /> Ma̱ a̱lyia̱ 1945, a̱yang nggu wu, nang á̱ ku byin ma̱ a̱lyia̱ 1928 ma̱ng a̱lyoot ka Katarina Gion, si̱ kin khwu nang gu nshyia̱ ndyia̱ 17 ma̱nyin, a̱wot a̱ ku saan ma̱ng a̱bansot A̱jaman á̱niet 100,000 nang á̱ ku vwuong nat ma̱ a̱suswak khwo nang á̱nietnta̱m ta ma̱ a̱byin Muna̱pyia̱ Soviyet hu, neet a̱ja ba̱ng sị tat jen ji nang á̱ kai nggu a̱ ghwon ma̱ a̱lyia̱ 1950.<ref name=nobelweb /><ref>[http://cadmus.iue.it/dspace/bitstream/1814/2599/1/HEC04-01.pdf The Expulsion of 'German' Communities from Eastern Europe at the end of the Second World War] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091001022039/http://cadmus.iue.it/dspace/bitstream/1814/2599/1/HEC04-01.pdf |date=2009-10-01 }}, Steffen Prauser and Arfon Rees, European University Institute, Florence. HEC No. 2004/1 p.65. (Bu nwuan [[Flight and expulsion of Germans from Romania during and after World War II]])</ref><ref>{{cite news|url=https://www.rferl.org/a/Interview_Herta_Mueller_On_Growing_Up_In_Ceausescus_Romania/1848830.html|title=Herta Mueller – Split Between Two Worlds|newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty|date=11 Zwat Swak 2009 |access-date=11 June 2017}}</ref><ref>{{Cite news |date=8 Zwat Swak 2009 |title=Mueller wins Nobel literary prize |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/arts_and_culture/8296720.stm |website=BBC News |access-date=6 Zwat A̱taa 2023}}</ref> A̱lyem mbyin Myula kya yet Jaman; a̱ ku myiam [[Romaniya (a̱lyem)|a̱lyem Romaniya]] ka mi̱ di̱n jen ji gu nwuo [[a̱lifang a̱gi̱rama]] kikya.<ref>{{Cite web |title=Alumni: Herta Müller |url=https://www.daad.de/en/alumni/gallery/portrait/herta-mueller/ |website=Deutscher Akademischer Austauschdienst/German Academic Exchange Service (DAAD) |access-date=6 Zwat A̱taa 2023}}</ref> A̱ tyak tyak neet ma̱ [[A̱gba̱ndang A̱lifang Nikolaus Lenau]] a̱ sii du yet nggwonfang [[Myiam Jaman]] ma̱ng [[Lyuut lyulyuut Romaniya]] mi̱ [[Yunuvasi̱ti Jenshyung Ti̱mishwara]]. Ma̱ a̱lyia̱ 1976, Myula si̱ tsa nnyia̱ ta̱m nang a̱tyubwan-a̱lyem a̱linoknkyang bwokntswam a̱ghyang, a̱wot á̱ si̱ nvwuong nggu ta̱m hu ma̱ a̱lyia̱ 1979 mat lak nyia̱ shonshyon ma̱ng sot [[Securitate]] ji, mmanshan a̱bang a̱byin Komyunit tyok na. Ma̱nang á̱ vwuong nggu neet da̱ a̱vwuo ta̱m ka a̱ni, a̱ ku tsa ta̱bat tyiet di̱ [[ti̱tam-mman]] hwa a̱wot a̱ si̱ ma ntyiet a̱lyem Jaman a̱ka̱sa á̱niet ba̱ cat myiam a̱ni mat a̱ shyia̱ kyang yaan a̱ni a̱ nswuan. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} == A̱ka̱fwuop nta == {{Commons category|Herta Müller|Heta Myula}} * [https://web.archive.org/web/20060719103131/http://www.dickinson.edu/glossen/heft1/hertabio.html Herta Müller], short biography by Professor of German Beverley Driver Eddy at [[Dickinson College]] * [http://www.pwf.cz/en/authors-archive/herta-muller/ Herta Müller]: Bio, excerpts, interviews and articles in the archives of the [[Prague Writers' Festival]] * [http://www.complete-review.com/authors/mullerh.htm Herta Müller], at ''[[complete review]]'' *[http://noblib.internet-box.ch/NLEW.php?authorid=128 List of Works] * [http://www.literaturfestival.com/bios1_3_6_467.html Herta Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006170019/http://www.literaturfestival.com/bios1_3_6_467.html |date=6 October 2008 }}, profile by [[International Literature Festival Berlin]]. Retrieved on 7 Zwat Swak 2009 * [https://web.archive.org/web/20091013180057/http://www.rri.ro/arh-art.shtml?lang=1&sec=13&art=4641 Herta Müller interview] by [[Radio Romania International]] on Aug 17, 2007. Á̱ bwuok ndyo ma̱ a̱tuk 7 Zwat Swak 2009 * [http://www.signandsight.com/features/1910.html "Securitate in all but name"], by Herta Müller. About her ongoing fight with the Securitate, Zwat A̱ni̱nai 2009 * [http://www.signandsight.com/features/1925.html "Everything I Own I Carry with Me"], excerpt from the novel. Zwat A̱kubunyiung 2009 * [http://www.goethe.de/kue/lit/aug/en5360302.htm Poetry and Labor Camp: Literature Nobel Laureate Herta Müller] [[Goethe-Institut]], Zwat Swak ma̱ng Sweang 2009 * [https://www.theglobeandmail.com/books/review-the-appointment-by-herta-mller/article1464847 "The Evil of Banality" – A review of The Appointment by Costica Bradatan], ''[[The Globe and Mail]]'', Zwat Sweang 2010 * [https://web.archive.org/web/20110608060141/http://www.yementimes.com/defaultdet.aspx?SUB_ID=34229 "Herta Müller: The 2009 Laureate of the Nobel Prize in Literature"], ''Yemen Times]'' * [http://www.theaustralian.com.au/arts/review/half-lives-in-the-shadow-of-starvation/story-fn9n8gph-1226566626824 "Half-lives in the shadow of starvation"], review by Costica Bradatan of ''The Hunger Angel'', ''The Australian'', Zwat Sweang 2013 * [http://channel.louisiana.dk/video/herta-muller-how-could-i-forgive How could I forgive. An interview with Herta Müller] Video mbwak Louisiana Channel * {{cite news|url=http://www.theparisreview.org/interviews/6328/the-art-of-fiction-no-225-herta-muller |title=Herta Müller, The Art of Fiction No. 225|author=Philip Boehm|work=Paris Review|date=Fall 2014|ref=none}} * {{Nobelprize}} including the Nobel Lecture, 7 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2009 ''Jedes Wort weiß etwas vom Teufelskreis'' {{DEFAULTSORT:Myula, Heta}} [[Sa:Byin 1953]] [[Sa:Á̱niet nswuan]] [[Sa:A̱swabya Ba̱nat]] [[Sa:A̱swabya-Da̱nube]] [[Sa:Á̱nietsan za̱nang Nobet á̱nap]] [[Sa:Á̱nietlyuut novet Romaniya]] [[Sa:Á̱nietlyuut Romaniya da̱ a̱lyem Jaman]] [[Sa:Á̱nietlyuut bubwom-a̱nwuat á̱nap Romaniya]] [[Sa:Á̱niettyiet a̱lifang Romaniya]] [[Sa:Á̱nietbwan-a̱lyem Romaniya]] [[Sa:Á̱nietbwan-a̱lyem sa̱ncuri 21]] [[Sa:Mmanfang Yunuvasi̱ti Jenshyung Ti̱mishwara]] [[Sa:Á̱nietlyuut neet Ba̱lyin]] [[Sa:Editing together in Tyap, Romanian and English]] 0v8sd71hy45lec3or0xwvv752y4yawg 51030 51029 2026-09-15T15:10:18Z Zichatmoses 2829 51030 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Heta Myula/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Heta Myula/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Heta Myula/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Heta Myula/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Heta Myula/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Heta Myula/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Heta Myula''' ku '''Herta Müller''' ({{IPA-de|ˈhɛʁta ˈmʏlɐ|lang|De-Herta Müller.ogg}}; byin 17 Zwat A̱ni̱nai 1953) yet a̱tyulyuut novet, a̱tyulyuut lyuut-mak, ma̱ng a̱tyusan [[Za̱nang Nobet 2009 mi̱ Lyuut]] a̱ yet A̱tyujaman neet ma̱ a̱byin [[Romaniya]] a̱ni. Á̱ ku byin nggu mi̱ [[Nițchidorf]] ({{lang-de|Nitzkydorf|link=no}} a̱lyem Honggi̱ri [[Niczkyfalva]]), Sot A̱gwomna̱ti Mali Ti̱mishi mi̱ Romaniya wa; a̱lyem mbyin nggu kya yet Jaman. Neet mi̱ shyip ce-ndyia̱ 1990 hu, a̱lyoot nggu ka ku cyiet mi̱ bibyin swanta hu, a̱wot á̱ ku si̱ mbwan nta̱m nggu na naat mi̱ lilyem ku lan nswak nfeang a̱ni.<ref>{{Cite news |first=Thomas |last=Grimmer |title=Literaturnobelpreis geht an Herta Müller |lang=de |trans-title=The Nobel Prize for Literature goes to Herta Müller |url=https://www.dw.com/de/literaturnobelpreis-geht-an-herta-m%25C3%25BCller/a-4774078 |website=Deutsche Welle |date=8 Zwat Swak 2009 |access-date=6 Zwat A̱taa 2023}}</ref> Á̱ lyen Myula ma̱ng ntangka̱i nta̱m nggu na na̱ tyai á̱bya̱byia̱ nkyang nang za̱kwa hyaai-á̱niet, za̱kwa a̱nga̱ngak nyia̱ ma̱ng weam a̱sok, di̱n jen ma̱ a̱di̱di̱t ma̱ [[Ri̱pobi̱lik Soshyalit Romaniya]] wu tafa tyok ya̱shuk-á̱niet [[Nicolae Ceaușescu]] hu zang hu hwa a̱ ku la a̱ si̱ nwuan ma̱ng a̱ghyi nggu ba a̱feang. [[A̱jaman Romaniya|A̱bansot A̱jaman Romaniya]] ka ku lyiat tazwa nta̱m nggu na ma̱ a̱di̱di̱t neet mi̱ di̱ li mba hu a̱wot nta̱m á̱na si̱ tyai nkhang a̱zafwun ninia tazwa A̱jaman ba ba̱ shyia̱ di̱ nfam [[Ba̱nat]] ma̱ng [[Ti̱ransi̱li̱vaniya]] a̱ni. Novet a̱lyia̱ 2009 nggu hu nang á̱ ku dyep ba̱t a̱ni nang á̱ ngyei ''[[A̱ta̱m Tswa Zong Wu]]'' (''Atemschaukel'') a̱ni ku tyai nkhang vwuong-a̱byin a̱bansot A̱jaman Romaniya na naat ma̱ [[Gulag|A̱yaagulag Soviyet]] ba di̱n jen [[Ta̱wap a̱byin Soviyet mi̱ Romaniya]] ji mat á̱ tyia̱ [[Forced labor of Germans in the Soviet Union|A̱jaman ba mi̱ khwo nang á̱nietnta̱m ta]] a̱ni. Myula ku san si̱ ku swak za̱náng nswak nfeang ba̱ng si̱ tat a̱fwun, mbeang [[Za̱nang Kleist]] ji (1994), [[Za̱nang Aristeion]] ji (1995), [[Za̱nang Lyuut Lyulyuut Dubi̱lin Bibyin Swanta]] ji (1998) ma̱ng [[Za̱nang Cat A̱ka̱wat Á̱nietbishyi Franz Werfel]] ji (2009). Ma̱ a̱tuk mam 8 Zwat Swak 2009, [[A̱ka̱demi Swidin]] wu si̱ shei nyia̱ á̱ ku nwuak nggu Za̱nang Nobet mi̱ Lyuut Lyulyuut, á̱ si̱ ba̱ wa̱i nggu nang a̱byii̱k "a̱nyan wa, tung tutung bubwom ma̱ng a̱cucuk a̱lyiat-di̱di̱r na, ni̱ tyai lili mba nang á̱ ku vwuong a̱ni".<ref name="nobelweb" /> == A̱son shyicet == Á̱vku byin Myula mi̱ kyangbwak [[Sot Á̱nietkhwi Katolika|Katolika]] [[A̱swabya Ba̱nat]] ghyang hwa<ref name="spiegel">{{cite news|url=http://www.spiegel.de/kultur/gesellschaft/0,1518,658612,00.html|title=Preisverleihung in Frankfurt: Herta Müller rechnet mit evangelischer Kirche ab|work=[[Der Spiegel]]|date=Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 2009 |access-date=2014-10-02}}</ref> si̱ á̱nietkhap ma̱ a̱keang [[Nițchidorf]] (Jaman: Nitzkydorf; Honggi̱ri: Niczkyfalva), ba̱ng si̱ tat ce-ndyia̱ 1980 na ka̱ ku yet a̱bakeang ka̱ lyiat da̱ a̱lyem Jaman kya mi̱ Ba̱nat Romaniya ji di̱ fam a̱tak-jenshyung Romaniya, ba̱ng si̱ bai a̱lyia̱ 1920 ka̱ ku yet kap [[A̱byintyok Honggi̱ri]] hwa. Kyangbwak nggu hu ku yet kap [[A̱bansot A̱jaman Romaniya]] kikya a̱wot a̱zaghyi a̱lyia̱ 1920 kap a̱bansot A̱jaman hu ma̱ [[A̱byintyok Honggi̱ri.]] A̱tyia̱-a̱khwop nggu wu ku yet a̱tyukhap a̱ byia̱ zwa a̱ni ma̱ng a̱tyubwuang, a̱wot a̱gwomna̱ti Komyunit ba si̱ ta̱wap nkyang nggu na. A̱tyia̱ wu ku yet kap [[Waffen SS]] hu hwa di̱n jen [[Zwang Swanta II]] ji, a̱wot a̱ si̱ ba̱ nta̱bat nyia̱ ta̱m a̱tyuluk a̱gba̱ndang ma̱to ma̱ a̱byin Romaniya Komyunit ka.<ref name=nobelweb /> Ma̱ a̱lyia̱ 1945, a̱yang nggu wu, nang á̱ ku byin ma̱ a̱lyia̱ 1928 ma̱ng a̱lyoot ka Katarina Gion, si̱ kin khwu nang gu nshyia̱ ndyia̱ 17 ma̱nyin, a̱wot a̱ ku saan ma̱ng a̱bansot A̱jaman á̱niet 100,000 nang á̱ ku vwuong nat ma̱ a̱suswak khwo nang á̱nietnta̱m ta ma̱ a̱byin Muna̱pyia̱ Soviyet hu, neet a̱ja ba̱ng sị tat jen ji nang á̱ kai nggu a̱ ghwon ma̱ a̱lyia̱ 1950.<ref name=nobelweb /><ref>[http://cadmus.iue.it/dspace/bitstream/1814/2599/1/HEC04-01.pdf The Expulsion of 'German' Communities from Eastern Europe at the end of the Second World War] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091001022039/http://cadmus.iue.it/dspace/bitstream/1814/2599/1/HEC04-01.pdf |date=2009-10-01 }}, Steffen Prauser and Arfon Rees, European University Institute, Florence. HEC No. 2004/1 p.65. (Bu nwuan [[Flight and expulsion of Germans from Romania during and after World War II]])</ref><ref>{{cite news|url=https://www.rferl.org/a/Interview_Herta_Mueller_On_Growing_Up_In_Ceausescus_Romania/1848830.html|title=Herta Mueller – Split Between Two Worlds|newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty|date=11 Zwat Swak 2009 |access-date=11 June 2017}}</ref><ref>{{Cite news |date=8 Zwat Swak 2009 |title=Mueller wins Nobel literary prize |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/arts_and_culture/8296720.stm |website=BBC News |access-date=6 Zwat A̱taa 2023}}</ref> A̱lyem mbyin Myula kya yet Jaman; a̱ ku myiam [[Romaniya (a̱lyem)|a̱lyem Romaniya]] ka mi̱ di̱n jen ji gu nwuo [[a̱lifang a̱gi̱rama]] kikya.<ref>{{Cite web |title=Alumni: Herta Müller |url=https://www.daad.de/en/alumni/gallery/portrait/herta-mueller/ |website=Deutscher Akademischer Austauschdienst/German Academic Exchange Service (DAAD) |access-date=6 Zwat A̱taa 2023}}</ref> A̱ tyak tyak neet ma̱ [[A̱gba̱ndang A̱lifang Nikolaus Lenau]] a̱ sii du yet nggwonfang [[Myiam Jaman]] ma̱ng [[Lyuut lyulyuut Romaniya]] mi̱ [[Yunuvasi̱ti Jenshyung Ti̱mishwara]]. Ma̱ a̱lyia̱ 1976, Myula si̱ tsa nnyia̱ ta̱m nang a̱tyubwan-a̱lyem a̱linoknkyang bwokntswam a̱ghyang, a̱wot á̱ si̱ nvwuong nggu ta̱m hu ma̱ a̱lyia̱ 1979 mat lak nyia̱ shonshyon ma̱ng sot [[Securitate]] ji, mmanshan a̱bang a̱byin Komyunit tyok na. Ma̱nang á̱ vwuong nggu neet da̱ a̱vwuo ta̱m ka a̱ni, a̱ ku tsa ta̱bat tyiet di̱ [[ti̱tam-mman]] hwa a̱wot a̱ si̱ ma ntyiet a̱lyem Jaman a̱ka̱sa á̱niet ba̱ cat myiam a̱ni mat a̱ shyia̱ kyang yaan a̱ni a̱ nswuan. ==A̱ya̱fang== {{reflist}} == A̱ka̱fwuop nta == {{Commons category|Herta Müller|Heta Myula}} * [https://web.archive.org/web/20060719103131/http://www.dickinson.edu/glossen/heft1/hertabio.html Herta Müller], short biography by Professor of German Beverley Driver Eddy at [[Dickinson College]] * [http://www.pwf.cz/en/authors-archive/herta-muller/ Herta Müller]: Bio, excerpts, interviews and articles in the archives of the [[Prague Writers' Festival]] * [http://www.complete-review.com/authors/mullerh.htm Herta Müller], at ''[[complete review]]'' *[http://noblib.internet-box.ch/NLEW.php?authorid=128 List of Works] * [http://www.literaturfestival.com/bios1_3_6_467.html Herta Müller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006170019/http://www.literaturfestival.com/bios1_3_6_467.html |date=6 October 2008 }}, profile by [[International Literature Festival Berlin]]. Retrieved on 7 Zwat Swak 2009 * [https://web.archive.org/web/20091013180057/http://www.rri.ro/arh-art.shtml?lang=1&sec=13&art=4641 Herta Müller interview] by [[Radio Romania International]] on Aug 17, 2007. Á̱ bwuok ndyo ma̱ a̱tuk 7 Zwat Swak 2009 * [http://www.signandsight.com/features/1910.html "Securitate in all but name"], by Herta Müller. About her ongoing fight with the Securitate, Zwat A̱ni̱nai 2009 * [http://www.signandsight.com/features/1925.html "Everything I Own I Carry with Me"], excerpt from the novel. Zwat A̱kubunyiung 2009 * [http://www.goethe.de/kue/lit/aug/en5360302.htm Poetry and Labor Camp: Literature Nobel Laureate Herta Müller] [[Goethe-Institut]], Zwat Swak ma̱ng Sweang 2009 * [https://www.theglobeandmail.com/books/review-the-appointment-by-herta-mller/article1464847 "The Evil of Banality" – A review of The Appointment by Costica Bradatan], ''[[The Globe and Mail]]'', Zwat Sweang 2010 * [https://web.archive.org/web/20110608060141/http://www.yementimes.com/defaultdet.aspx?SUB_ID=34229 "Herta Müller: The 2009 Laureate of the Nobel Prize in Literature"], ''Yemen Times]'' * [http://www.theaustralian.com.au/arts/review/half-lives-in-the-shadow-of-starvation/story-fn9n8gph-1226566626824 "Half-lives in the shadow of starvation"], review by Costica Bradatan of ''The Hunger Angel'', ''The Australian'', Zwat Sweang 2013 * [http://channel.louisiana.dk/video/herta-muller-how-could-i-forgive How could I forgive. An interview with Herta Müller] Video mbwak Louisiana Channel * {{cite news|url=http://www.theparisreview.org/interviews/6328/the-art-of-fiction-no-225-herta-muller |title=Herta Müller, The Art of Fiction No. 225|author=Philip Boehm|work=Paris Review|date=Fall 2014|ref=none}} * {{Nobelprize}} including the Nobel Lecture, 7 Zwat Swak ma̱ng Sweang 2009 ''Jedes Wort weiß etwas vom Teufelskreis'' {{DEFAULTSORT:Myula, Heta}} [[Sa:Byin 1953]] [[Sa:Á̱niet nswuan]] [[Sa:A̱swabya Ba̱nat]] [[Sa:A̱swabya-Da̱nube]] [[Sa:Á̱nietsan za̱nang Nobet á̱nap]] [[Sa:Á̱nietlyuut novet Romaniya]] [[Sa:Á̱nietlyuut Romaniya da̱ a̱lyem Jaman]] [[Sa:Á̱nietlyuut bubwom-a̱nwuat á̱nap Romaniya]] [[Sa:Á̱niettyiet a̱lifang Romaniya]] [[Sa:Á̱nietbwan-a̱lyem Romaniya]] [[Sa:Á̱nietbwan-a̱lyem sa̱ncuri 21]] [[Sa:Mmanfang Yunuvasi̱ti Jenshyung Ti̱mishwara]] [[Sa:Á̱nietlyuut neet Ba̱lyin]] [[Sa:Editing together in Tyap, Romanian and English]] 6tamoyd87qbnngx94khtqnr2go21rw1 Beli 0 4132 51014 45866 2026-09-15T13:40:10Z Zichatmoses 2829 51014 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[ Beli/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[ Beli/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[ Beli/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[ Beli/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[ Beli/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[ Beli/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Beli''' yet ka̱nang á̱ ti̱n a̱yin mi̱ jaru a̱ni. [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] ==A̱ya̱fang== 2192lrws6xo316a2ae6hhcckebhdq31 A̱mbwuok 0 4137 50990 46124 2026-09-15T13:19:03Z Zichatmoses 2829 50990 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱mbwuok/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱mbwuok/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱mbwuok/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱mbwuok/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱mbwuok/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱mbwuok/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱yaambwuok''' ba (a̱nyiung '''a̱mbwuok''' ''wu'') yet sot nyám ja nang á̱ ngyei ''si̱kwamata'' a̱ni, ji̱ byia̱ hihyan mi̱ vam a̱wot ji̱ swan a̱byin ji̱ si̱ yai mi̱ koji a̱ni, á̱ si̱ byia̱ ntangka̱i 7,000,<ref>{{cite web|url=http://reptile-database.reptarium.cz/search?search=lizard&submit=Search|title=The Reptile Database|website=Reptile-database.reptarium.cz}} Á̱ ku bwuok ma̱ng a̱nggu 2022-06-13</ref> mami a̱mgba̱m nvam-a̱byin swanta na kang ma̱ng [[A̱ntati̱ka]], bi̱ri̱ng ma̱ng a̱lyiak a̱ka̱sorong bibyin a̱ka̱wa̱tyia̱ a̱ca̱cet nkyai a̱sa̱khwot na. Á̱ fa sot jini ji̱ yet si̱ ''parafili'' ja mat nang á̱ mbyia̱ [[zwak|zwák]] ma̱ng ''Amphisbaenia'' di̱ nji a̱ni bah, a̱wot a̱yaambwuok a̱ghyang tai tswá sweang a̱ja lan a̱yaambwuok a̱ghyang. A̱yaambwuok shyit ba̱ shyia̱ di̱ nshi vwuon kyiak neet ma̱ [[a̱ghwaghwaak|a̱yaaghwaghwaak]] bai [[áka̱tantsaai|á̱ka̱tantsaai]] si̱ bye byia̱ a̱ka̱cak na̱ a̱bansa̱ntimita ma̱ a̱da̱dei tat shi a̱ka̱tuk nzwuo Komodo gu tat mita tat a̱ni. ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} {{Swánga̱lyiatwuki|a̱mbwuok}} [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] [[Sa:Nyám]] jg7zvk4pg0j1ixmgiq3fiah0omlp4l7 Jok 0 4145 50992 48215 2026-09-15T13:20:40Z AshiyaG 2949 /* Ayafang */ 50992 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Á̱ shyia̱ di̱ jhyuk Jok/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Á̱ shyia̱ di̱ jhyuk Jok/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Á̱ shyia̱ di̱ jhyuk Jok/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Á̱ shyia̱ di̱ jhyuk Jok/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Á̱ shyia̱ di̱ jhyuk Jok/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Á̱ shyia̱ di̱ jhyuk Jok/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Jok''', yet kpam a̱sa̱khwot hwa ku kyiak a̱kpai ma̱ng li tsuung nang á̱ ghwai a̱sak di̱ nnyan a̱wak. [[Sa:Nvam a̱sa̱khwot]] [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] =A̱ya̱fang= o87u9holo25q0g8e7ieaq2vboc7w878 A̱nggulu 0 4173 50970 48286 2026-09-15T13:01:46Z Zichatmoses 2829 50970 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱nggulu/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱nggulu/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱nggulu/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱nggulu/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱nggulu/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱nggulu/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱nggulu''' ( ''á̱kpa'': á̱nggulu á̱yaagugulu ba )bya, yet a̱gba̱ndang a̱man mami̱ kwai á̱kamam a̱byia ncat a̱pyia bah. anang gya nkum nkyan nakan hu ani. [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] =A̱ya̱fang= lkggcam4maf5tenv25xu0ob4o18hux1 Ghwughwu 0 4273 50993 47499 2026-09-15T13:22:55Z Zichatmoses 2829 50993 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Ghwughwu/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ghwughwu/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Ghwughwu/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Ghwughwu/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Ghwughwu/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Ghwughwu/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{databox}} Ghwughwu uhwa yet avwou kashyie ma lyin ani avwouka nan sai long smang tat ani bah. [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] ==A̱ya̱fang== 8w5dvfg5lbrpuxlzmmiho89ia9akwhf Da̱li̱ta a̱ghyui 0 4983 51006 49164 2026-09-15T13:34:38Z Zichatmoses 2829 51006 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[ Da̱li̱ta a̱ghyui/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[ Da̱li̱ta a̱ghyui/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[ Da̱li̱ta a̱ghyui/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[ Da̱li̱ta a̱ghyui/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[ Da̱li̱ta a̱ghyui/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[ Da̱li̱ta a̱ghyui/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[File:Lena River Delta - Landsat 2000.jpg|thumb|[[Lena (a̱ghyui)|Da̱li̱ta a̱ghyui Lena]].]] '''Da̱li̱ta a̱ghyui''' yet tangka̱i yet a̱byin hwa ku li nang a̱ma̱ntaa̱tat a̱ni, nang a̱ti̱ti̱t nang a̱sa̱khwot [[a̱ghyui]] kwok a̱ni ni̱ mbwoi a̱wot ku mun nwuo a̱sa̱khwot na̱ sweap ma̱ shonshyon ma̱ shonshyon ku a̱sa̱khwot na̱ yong ka̱tsak di̱ tyan jhyiung a̱ni si̱ swan a̱ja.<ref>Miall, A. D. 1979. Deltas. in R. G. Walker (ed) Facies Models. Geological Association of Canada, Hamilton, Ontario.</ref><ref>Elliot, T. 1986. Deltas. in H. G. Reading (ed.). Sedimentary environments and facies. Backwell Scientific Publications, Oxford.</ref> Si̱ huni ni̱ nnyia̱ ma̱ [[a̱nu a̱ghyui]] kya, ka̱nang ka̱ nwuai ma̱ [[a̱gba̱ndang kyai a̱sa̱khwot]], [[kyai a̱sa̱khwot]], [[a̱na̱nwuai ti̱ta̱m]], [[a̱gba̱ndang jok]], [[ri̱zavwa]], ku (di̱n jen jhyang) ma̱ a̱ghyui a̱ghyang da̱ ka̱ si̱ mi̱n shyei a̱ti̱ti̱t wu bah. Á̱ ngyei tangka̱i a̱ghyui a̱hwa a̱nia mat sanggak a̱ma̱ntaa̱nai nhu hwa ji̱ li nang a̱gba̱ndang zwunzwuo-a̱lyem Helen wu nang á̱ ngyei [[Da̱li̱ta (zwunzwuo-a̱lyem)|da̱li̱ta]], Δ, a̱ni. Kyang ku nyia̱ tyok tazwa si̱sak nang shi hu ma̱ng sanggak da̱li̱ta ji na ndi a̱ni, huhwa yet swat-ma̱ka̱wa̱tyia̱ nvak cung a̱sa̱khwot ku kwok [[a̱ti̱ti̱t]] wu a̱ bai, mbeang lili nvak nsaai kham a̱sa̱khwot hu na̱ bu ka̱u, gang, a̱wot na̱ ba̱ ghwut ma̱ng a̱ti̱ti̱t wu.<ref>{{cite journal | last1 = Blum | first1 = M.D. | last2=Törnqvist | first2 = T.E. | year = 2000 | title = Fluvial responses to climate and sea-level change: a review and look forward | url = https://archive.org/details/sim_sedimentology_2000-02_47_1/page/2 | journal = Sedimentology | volume = 47 | pages = 2–48 | doi=10.1046/j.1365-3091.2000.00008.x| s2cid = 140714394 }}</ref><ref name=":0">{{Cite journal|last1=Pasternack|first1=Gregory B.|last2=Brush|first2=Grace S.|last3=Hilgartner|first3=William B.|date=2001-04-01|title=Impact of historic land-use change on sediment delivery to a Chesapeake Bay subestuarine delta|url=https://archive.org/details/sim_earth-surface-processes-and-landforms_2001-04_26_4/page/409|journal=[[Earth Surface Processes and Landforms]]|language=en|volume=26|issue=4|pages=409–427|doi=10.1002/esp.189|bibcode=2001ESPL...26..409P|s2cid=129080402 |issn=1096-9837}}</ref> Shi hu, jiyometi̱ri, ma̱ng a̱gbang ka nang kham nsaai a̱sa̱khwot ji nshyia̱ a̱ni ni̱ ka mbyia̱ a̱tsatsak ta̱m di̱ bwoi da̱li̱ta swai. ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Da̱li̱ta a̱ghyui]] [[Sa:A̱sa̱khwot]] [[Sa:Nvam a̱sa̱khwot]] oroa1o2kyp37tgoqh7yisloyt7uw0g5 Kuntyin (nok) 0 5060 51021 46800 2026-09-15T14:40:12Z Zichatmoses 2829 51021 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Kuntyin (nok)/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kuntyin (nok)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Kuntyin (nok)/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Kuntyin (nok)/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Kuntyin (nok)/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Kuntyin (nok)/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[File:Mock foundations for House and Apartment.png|thumb|Kuntyin a̱li ku li maio gyan a̱ni mi̱ di̱ nyia̱ fi̱p ma̱ng si̱ ku byia̱ tsuung a̱ni si̱ a̱junjung nok.]] Di̱ fam tat-a̵̱pyia̱ bwokntswam, '''kuntyin''' hwa yet susuut kap nok hwa ku ni̱ fwuop a̱byin ka ku di̱ jen jhyang, a̱sa̱khwot (ma̱nang ma̱ a̱ka̱nok na̱ wak ma̱ a̱sa̱khwot a̱ni), mat a̱nia nkpa̱p nok na ni̱ shyei a̱ nat ma̱ a̱byin ka. Da̱ a̱ka̱nyiung, kuntyin bye li gyan ku ku byia̱ tsuung.<ref>{{citation |last1=Terzaghi |first1=Karl |author1-link=Karl von Terzaghi |last2=Peck |first2=Ralph Brazelton |author2-link=Ralph Brazelton Peck |last3=Mesri |first3=Gholamreza |edition=3rd |title=Soil mechanics in engineering practice |date=1996 |publisher=John Wiley & Sons |location=New York |isbn=0-471-08658-4 |page=386 |url=https://books.google.com/books?id=bAwVvO71FXoC}}</ref> Bwokntswam kuntyin yet ka̱nang á̱ tyia̱ mumwang yet mbyin hu ma̱ng si̱ a̱fan (bwokntswam jiyoteknik) mi̱ ghwang nkap kuntyin nok. Kuntyin yet susuut a̱tyin kya, zi̱ fwom nkyang nfeang neet a̱byin da̱ a̱tyin a̱ni, (kidee: nang a̱sa̱khwot na tyong neet a̱za si̱ bai A̱tak Njei a̱ni), zi̱ pyia̱t kpa̱t, neet tazwa a̱ni. Kuntyin yet a̱tyin kyang kya a̱ni kidee: [1] nang a̱tyin a̱na kpa̱t di̱ nok a̱li a̱ni, [2] kuntyin yet kurum á̱ mkpa̱t ka̱swuo a̱ni. [3] kuntyin yet a̱tyin kyang nang a̱tyubishyi na mkpat a̱ cyiet swanta a̱ni. ==Jat== Kuntyin ni̱ nwuak nok hu cet ba̱ng a̱byin ku yong mi̱cet di̱ tyan jhyiung a̱ni: * Ku seang kpa̱p nok hu da̱ a̱gba̱ndang a̱vwuo mat á̱ tyong tyei mbyin na na̱ shyia̱ tafa a̱kpi̱di̱dyik kpa̱p a̱ la̱u a̱ni (ka̱ doot ku bai khwat tangka̱i swat ku tyia̱ a̱ni bah). * Á̱ ba̱ng nok hu ku yong mi̱cet mi̱ di̱ nyia̱ fi̱p ma̱ng ncet mi̱ swanta na nang tyi̱ri̱m-a̱byin, a̱yaari̱giwa, khak va nza, a̱yaagut taan, a̱yaatonedo ma̱ng wun). * Á̱ jhyi a̱tatai a̱gbaat wu nang á̱ na mmyian nok hu tazwa a̱ni. * Á̱ ba̱ng nok hu mami-mami a̱byin ka, á̱ mban nhu cet á̱ bu nvwuong loo a̱kpi̱di̱dyik kpa̱t tazwa nhu. * Á̱ nvwuong a̱guguut a̱za naat a̱byin a̱si̱ nkap na̱ byet a̱ni (mi̱ di̱n jen jhyang). ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} == A̱ka̱fwuop nta == {{Commons category|Foundations (architecture)|Kuntyin (nok)}} * [https://newspeak.today/articles/13 Common examples of possible deformations of foundations arising from improper construction.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221225215311/https://newspeak.today/articles/13 |date=2022-12-25 }} {{DEFAULTSORT:Kuntyin (nok)}} [[Sa:Nkap nok]] [[Sa:A̱yaati̱kut ba̱ byia̱ nghwughwu-a̱guguut a̱ni]] [[Sa:Kuntyin (ni̱nok ma̱ng a̱ka̱sa)| ]] [[Sa:Nkap a̱byiek]] d9argozwl7lntucm1moy20sjyqi8tad Yunuvasi̱ti Si̱tet Ka̱duna 0 5072 51003 44631 2026-09-15T13:30:12Z Zichatmoses 2829 51003 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Yunuvasi̱ti Si̱tet Ka̱duna/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Yunuvasi̱ti Si̱tet Ka̱duna/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Yunuvasi̱ti Si̱tet Ka̱duna/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Yunuvasi̱ti Si̱tet Ka̱duna/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Yunuvasi̱ti Si̱tet Ka̱duna/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Yunuvasi̱ti Si̱tet Ka̱duna/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Yunuvasi̱ti Si̱tet Ka̱duna''' hu shyia̱ ma̱ a̱keang [[Ka̱duna]] kya, [[Si̱tet Ka̱duna]], [[Naijeriya]]. Á̱ ku kpaat nhu ma̱ a̱lyia̱ 2004 kya.<ref>{{cite web | url=https://kasu.edu.ng/index.php/history/ | title=Kaduna State University | publisher=kasu.edu.ng | access-date=9 Zwat A̱ni̱nai 2019 | archive-date=2023-09-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230924142502/https://kasu.edu.ng/index.php/history/ | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url= https://education.kdsg.gov.ng/|accessdate= 10 Zwat Swak 2021|publisher= kdsg.gov.ng|title= Kaduna State Institutions of Higher Education|archive-date= 2024-06-01|archive-url= https://web.archive.org/web/20240601100714/https://education.kdsg.gov.ng/|url-status= dead}}</ref><ref name=":0">{{cite web | url=https://www.nuc.edu.ng/nigerian-univerisities/state-univerisity/| title=State Universities in Nigeria - NUC| publisher=nuc.edu.ng | access-date=9 Zwat A̱ni̱nai 2019}}</ref> Ku byia̱ a̱yaafakuti a̱natat bya ma̱ng kyanh ku swak di̱patmen 39 a̱wot ku si̱ byia̱ [[a̱linkwaa̱mbwat]] ka̱ byia̱ kpa̱mkpaan ma̱ng nkpa̱m nkwaa̱mbwat 17,000. Ku byia̱ nkamput nfeang nia: [[Fantswam (a̱byin)|Fantswam]] ma̱ng [[Ka̱duna]]. ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} ==A̱ka̱fwuop nta== *[http://www.kasu.edu.ng/ A̱ma̱ntei ofisha Yunuvasi̱ti Si̱tet Ka̱duna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101008083828/http://kasu.edu.ng/ |date=2010-10-08 }} *[http://student.kasu.edu.ng/ A̱na̱nwuai Yunuvasi̱ti Si̱tet Ka̱duna] [[Sa:Ngyunuvasi̱ti ma̱ng nkwoleji mi̱ Si̱tet Ka̱duna]] [[Sa:A̱ka̱vwuomyiam á̱ ku kpaat ma̱ a̱lyia̱ 2004]] [[Sa:Kpaat kpi̱kpaat a̱lyia̱ 2004 mi̱ Naijeriya]] hgehu339sse5gb8a0oh6m087yav9h3s Tsuung A̱tak Swanta 0 5167 51001 47954 2026-09-15T13:28:29Z Zichatmoses 2829 51001 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Tsuung A̱tak Swanta/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Tsuung A̱tak Swanta/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Tsuung A̱tak Swanta/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Tsuung A̱tak Swanta/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Tsuung A̱tak Swanta/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Tsuung A̱tak Swanta/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Tsuung A̱tak Swanta''', nang a bu ngyei tsuung atak ji ani, yet amgbam Tsuung A̱tak si swanta ha. Zi shye da biyam Tsuung A̱za swanta ha. Jinz kyzk aciat zi bai mil 20,004 km (12,430 miles) mang sarai akavou na khiak hu ani. Zi shye cacaat avou nang swanta hu n tyong an kat ani. Ji shye ma fam angye Antarctica ani, Jographid[jyuk da tyin ] tsuung Atyin swanta ma lye 1998. tsuung atyin swanta maung zwat suyang ma lye 2008. the jographid tsuung atyin swanta yet Zi shye cacaat avou nang swanta hu n tyong an kat ani. Amai Jografid tsuung atak swanta hu diyet 90°S, since its longitude is geometrically undefined and irrelevant. Ka nang ana mak a longitud , ana nye ji yet 0°. Tsuung ji nwan aza kya da fam ka,. Jografid tsuung atak ji shye mung kya angyei Antarctica ha. Ji miyan din kyaai afan ji bye akpaai ji bai altitud 2,835 m (9,301mai tak) tazwa kyaai agyui. Ji bu shye din kyaai zi bye akpaai zi baai 1,300 km (810 mi) din agyui ka shye kpankpaan ani. Nung angyei Bay of Whales ani. Amak aKakwang shyirim hu zi sii shim baai 2,700 m (8,900 mak akpai ntak)[2] Ntsuung aKakwang shyirim hu tyong akat din cong zi bai 10 m (33 din maai akpai ntak) ma lye ji bai 37° and 40°,[3] tatak agyui angyei Weddell.. ANIET BISHI MUNG KYANG ZWA (Flora and fauna)[edit source] Danian adodoot shyirim nung tsuung ji bye ani, atyubishi mung kyang zwa si nswan aja ba. Ma lye 2000, aku khian nye, ali kyang zwa nung agyi si mun di kpasaai ani ba, ( microbes) mung tsuung shirim ji [46] agwak lyen (Scientists) guwa ku lyoot mung kwambwat angyei Gondwana Research. Nye ali zwa nung agyi si mun di kpasaai ani ba, ( microbes) nbiyang nyam angyei dinosaurs abye fiyap ani akalye nci mung kyang ji swak ani ma vou angyei Koonwarra ha ani, ==A̱ya̱fang 0br2ekiwklu2t1w1v1th3ngkjufqpfb Sidi 0 5435 51002 46027 2026-09-15T13:29:08Z Zichatmoses 2829 51002 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Sidi/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Sidi/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Sidi/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Sidi/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Sidi/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Sidi/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Bold text'''{{Databox}} '''Sidi''' ([[Shong (a̱lyem)|Shong:]] ''Cedi''; a̱lama kurum: '''GH₵'''; zwunzwuo-a̱muup kurum: '''GHS''') hu hwa yet swang kurum a̱byin [[Gana]]. Huhwa yet kurum naai nang á̱ ku mak nyia̱ ta̱m ma̱ng a̱nhu di̱ nkhang Ri̱pobi̱lik Gana ma̱ng kurum hu ma̱nyin nang á̱ nyian ta̱m ma̱ng a̱nhu. Á̱ ka̱u Sidi nyiung di̱ tswá Pesewa (Gp) cyi jhyiung. Lilyim shyia̱ sa̱t hu, a̱byin Gana si̱ ghai a̱pyia̱ nka ma̱ng a̱kpam Afi̱rika Jenshyung Bi̱ri̱ti̱n wu, a̱ ku yet kurum bibyin tyok-ya̱wap Bi̱ri̱ti̱n hu di̱ fam hu. A̱son kurum shyia̱ sa̱t Ri̱pobi̱lik a̱fai wu kya ku yet A̱kpam Gana wu (1958–1965). Da̱ a̱lyia̱ 1965, a̱byin Gana si̱ khai ka̱ ghwon si̱tem kurum tyok-ya̱wap Bi̱ri̱ti̱n wu a̱wot ka̱ si̱ san si̱tem desi̱mat wu nang bibyin ma̱ a̱di̱di̱t ku san a̱ni. Á̱ ku nwuo ma̱nf a̱lyoot Afi̱rika ka Sidi (1965–1967) á̱ si̱ shai a̱khwukhwop si̱tem a̱kpam Bi̱ri̱ti̱n wu. A̱son A̱kwak A̱son A̱byin ka Kwame Nkrumah ku nwuo ma̱ng ngwat kurum Sidi na ma̱ng tswá kurum Pesewa mi̱ Zwat A̱natat 1965 á̱ si̱ shai a̱kpam Gana wu, sule ma̱ng kobo. Sidi hu ku byia̱ da̱ nhu ghwughwu A̱kwak A̱son A̱byin wu a̱wot ku si̱ shyia̱ ca̱caat na̱ng sule a̱ni̱nai ma̱ng kobo naai (8s 4d), si̱ a̱hwa fa a̱khwukhwop kobo cyi jhyiung, a̱wot pesewa 1 si̱ shyia̱ ca̱caat ma̱ng kobo nyiung. [[Sa: Atyapland WikiOutreach]] ==A̱ya̱fang == {{Reflist}} [[Sa:Atyapland WikiOutreach]] [[Sa:Gana]] 6qkmwktxshwpowmdcfah6zob2p3pm6r A̱buzu 0 5547 50989 47565 2026-09-15T13:18:25Z Zichatmoses 2829 50989 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱buzu/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱buzu/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱buzu/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱buzu/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱buzu/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱buzu/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱buzu''' bibya a̱bu ngyei Twarag nbeang Touareg. Ba yet a̱nyiet kwa̱i bya na̱ng n a̱lyen mi̱ng a̱lyoot Berber a̱ni a̱wot ba si shyi̱a ding swa̱t hu ma̱ a̱gba̱ndang a̱keang sahara ji. ku shyia̱ mi̱ng shi hu neet a̱tak-a̱jenshyiung Li̱biya hu na̱at din a̱tak A̱li̱jeriya , Ni̱njer , Mali n bea̱ng Burkina Faso. neet a̱gba̱ngba̱ng a̱ku lyen A̱buzu ba mi̱ng Nta̱m cok nya̱k ja mi̱ng zon tsiyap a̱shyiat ba mang swat hu da a̱za Naijeriya.[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Tuareg_people] ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Atyapland WikiOutreach]] 7zp3b4077aub68qxdakbkh0as7f3cqf A̱ma̱ri̱ghyi 0 5638 50987 48209 2026-09-15T13:17:48Z Zichatmoses 2829 50987 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱ma̱ri̱ghyi/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱ma̱ri̱ghyi/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱ma̱ri̱ghyi/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ma̱ri̱ghyi/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ma̱ri̱ghyi/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱ma̱ri̱ghyi/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱ma̱ri̱ghyi''' ({{Audio|Toyota in Tyap.ogg|Fa̱k|help=no}}) ba̱ yet nwap hwa ma bin naijeriya, ashyie mang a̱tsatsak nswat mang sitet adamawa (madagali , mubi hong mat gombi) ma̱ng Barno ( Askira Uba, Damboa matkonduga) . Ba byie akpa a̱nyiet nang kidae ji ntat a̱nyiet 360,000 mat a̱lyem a̱lyiat nba ka yet ma̱ri̱ghyi . kang shyie mang a̱lyem alyiat nba ka , a̱nyiet a̱ma̱ri̱ghyi lyiat lilyi̱em nfeang di̱n njen jhyang ba̱ lyiat lilyiam tat . Ma̱ng burno ba liay a̱lyiem kanuri , ma̱ng adamawa ba lyiat a̱lyiem fulfulde a̱ngbam ba wa yet lilyiem a̱lyen a̱m ndan a̱ni ma̱ng sistet ba nji . ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Tyap Wiki Bootcamp Season 1]] qxeggevhi1wg4bb36jkyawpf4dgza27 A̱pa, Naijeriya 0 5658 51015 46759 2026-09-15T13:41:01Z Zichatmoses 2829 51015 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱pa, Naijeriya/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱pa, NaijeriyaLondon/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱pa, Naijeriya/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱pa, Naijeriya/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱pa, Naijeriya/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱pa, Naijeriya/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[File:Navio-Patrulha Oceânico “Apa” (8803819003).jpg|thumb| a̱ bandang cen “A̱pa”_(8803819003)]] '''A̱pa''' yet a̱bandang a̱kayang hwa ba si̱ yet a̱niet khap a̱chyi, shitaa, benisit swapat, dwaat ma̱ng arogo. Nkyang nang ba̱ khap ani yet ba a̱bandang kyang nang ban kwang ci agavang,ba jhyi̱ menkwan, a̱garikwang nkhyo tuk,ma juut,a̱miyen shuwuifak a̱ya kakwong,kham yak ma̱ng a̱ya kayak a̱ngbam. Ba didai fam huni yet a̱vou ali nang a̱bandang akayabg a̱ni mat long nepa ba byia̱ mang a̱bandang fam ugbokpo ani, a̱tin fam a̱gwanati̱ ma̱ng a̱vou ang gyei Iga-okpoya,ma̱ng ka̱vou gyáng ma̱nang odugbo, Ebugodo, Oba, Obinda, Angwa, ma̱ng Ikampo. ba si̱ byia̱ a̱sakhwot a̱gwanati̱ ma̱didit ma a̱kayáng Ugbokpo.Mat a̱ngya hu aya didai fam ba si̱ byia̱ cen a̱ fi̱k a̱ni ba cen hu ni tat kakab a̱kayáng ka mat anya hwa ba̱ byia̱ a̱sakhwot madidit bat. Da̱nian a̱ shyi ya a̱son ma̱ tam kaswuo ma fam bawu, a̱badidai fam a̱ gwamnati̱ hu si̱ nyia̱ ntam jhyi vak nkyang cung, ba si̱ jhyi a̱ya khwukwaat a̱sakhwuot. kakab nkyáng nani na beang jhyi nkyang kaswui bana ma̱ng a̱kayáng ka kakab. ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Tyap Wiki Bootcamp Season 1]] ss4dtok5aa6fb39al6dybril8gt53mp Á̱nietnswak (a̱lyem) 0 5669 50969 46840 2026-09-15T13:00:43Z Zichatmoses 2829 50969 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Á̱nietnswak (a̱lyem)/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Á̱nietnswak (a̱lyem)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Á̱nietnswak (a̱lyem)/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Á̱nietnswak (a̱lyem)/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Á̱nietnswak (a̱lyem)/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Á̱nietnswak (a̱lyem)/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} A̱lyem '''Á̱nietnswak''' ka nang á̱ bu ngyei '''Gyong''' a̱ni ([[Kpat (a̱lyem)|Kpat]]: Kagoma),<ref>{{Cite web |url=https://joshuaproject.net/languages/kdm |title=Joshua Project entry on Gyong |access-date=Zwat A̱ni̱nai 8, 2020}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ethnologue.com/language/KDM |title=Current Ethnologue entry on Gyong |access-date=Zwat A̱ninai 8, 2020}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://comparalex.org/resources/index.php?page=query&w1=251 |title=Gyong (Kagoma) - a database of language word list data with audio samples for analysis and historical and comparative linguistic reconstruction |access-date=Zwat A̱ninai 8, 2020}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eduprojecttopics.com/product/a-contrastive-analysis-of-the-phrase-in-gyong-and-english/ |last=Ibrahim |first=Musa Rhoda |title=A CONTRASTIVE ANALYSIS OF THE PHRASE IN GYONG AND ENGLISH |website=eduprojecttopics.com |access-date=Zwat A̱ni̱nai 8, 2020}}</ref> yet [[Lilyem Pi̱lato|a̱lyem Pi̱lato]] [[Naijeriya]] kya. Nwap ji á̱ ngyei [[Á̱nietnswak (nwap)|Á̱nietnswak]] a̱ni, jija lyiat da̱ a̱lyem kani di̱ [[Susot a̱gwomna̱ti mali Naijeriya|SA̱M]] [[Jemaa]] di̱ fam [[A̱tak Ka̱duna|a̱tak]] [[Si̱tet Ka̱duna]], [[Naijeriya]]. ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} {{Lilyem Naijeriya}} [[Sa:Lilyem Naijeriya]] [[Sa:Tyap Wiki Bootcamp Season 1]] c7aog14nswvolwtp16ouciyrr9dg7b1 Origami 0 5684 50986 34499 2026-09-15T13:17:30Z AshiyaG 2949 50986 wikitext text/x-wiki {{Databox}} {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Origami/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Origami/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Origami/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Origami/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Origami/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Origami/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} '''Origami'''({{Audio|Origami_in_Tyap_language.ogg|fa̱k|help=no}}) A̱ Ya̱i di̱ a̱japanid [oɾiɡami] , need di̱ swang a̱lyat ori nang a̱n fa mang ''kud'' a̱ni ,mat swang a̱lyat kami nang a̱n fa mang ''a̱pepa'' a̱ni (kami shyak a̱ tyia̱ gami da nyan rendaku) ji yet ta̱m bwak hwa mi̱ japanid si̱sa̱k ji nang a̱ng kud a̱pepa a̱ni . Sisak nang a̱ng nyi tam mang nji di̱n jen a̱fwun ji a̱ni , swang a̱lyat ''origami'' kwok angbam ntam kud nkyang ,da mi̱ng khap taada ntsa ji a̱ni . A̱ngbam kyang nang a̱ cat a̱ni wa yet a̱ shyak a̱kpakpai a̱pepa si̱nat ngaan kyang ta̱m a̱ jhya̱ ma̱ng bwak a̱ni di̱n vak kud mat shap mi̱ng bwak . A̱nyet nyia̱ origami di̱n jen a̱fwun ji angbam n vuong nyan ta̱m hu mi̱ng fak ,ga̱m ,ki̱ ghwang mi̱ a̱pepa ka . A̱nyet nyia̱ kud origami ki nyia̱ ntam mang swang a̱lyat a̱japanid kirigami a̱n fa nghwang nang a̱ fak a̱ni . ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Tyap Wiki Bootcamp Season 1]] ts745pw4shryvppvoeadl2wrzsz9f1x Reza 0 5693 50985 48845 2026-09-15T13:17:05Z Zichatmoses 2829 50985 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Reza/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Reza/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Reza/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Reza/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Reza/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Reza/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Reza''' yet kyang ta̱m hwa ku li nang a̱baai a̱ni. A̱ nyia̱ ta̱m ma̱ng '''reza''' ka di̱ kwat cat vam a̱tyubishi. Rezá na shyia̱ di̱n zwa ma̱di̱di̱t nang a̱si byia̱ jojwaat a̱nu a̱ni, a̱si ka̱ nwai fak a̱sa nbwoi fi̱fa̱t a̱ni, a̱ byia̱ a̱si a̱ ni̱n nyia̱ ta̱m a̱wot a̱ka nji̱p ka a̱ni, ma̱ng a̱si ndong a̱shong. A̱ ka̱n bwuo lilyia̱ ma̱di̱di̱t ma̱ng lyen '''Reza''' ka. '''Reza''' ka ku nshyia̱ neet gbangbang. A̱ dam nyia̱ a̱khwukhwop kyang ta̱m a̱ ngyei reza 18,000 nang a̱ kan byin Yesu bah. Tangkai '''rezá''' a̱ lyen a̱fwun a̱ni nia yet a̱si ka̱ nwai fak a̱sa nbwoi fi̱fa̱t a̱ni ma̱ng a̱si ndong a̱shong. ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Tyap Wiki Bootcamp Season 1]] n7f4ecw9rkc924n4bhsuuhp8h7wud2a Waterford 0 5710 51026 47672 2026-09-15T15:06:10Z Zichatmoses 2829 51026 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Waterford/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Waterford/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Waterford/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Waterford/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Waterford/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Waterford/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Waterford'''{{efn|From Nori̱t Gbangbang {{lang|non|Veðrafjǫrðr}} {{IPA-non|ˈweðrɑˌfjɒrðr̩|}}, ku fa "ram (wether) fjord".}} (Ayiri̱t: Port Láirge [pˠɔɾˠt̪ˠ ˈl̪ˠaːɾʲ(ə)ɟə]) yet a̱keang kya mi̱ Kawunti Waterford di̱ fam a̱tak a̱tyin a̱byin Ayiri̱lan. A̱keang ka shyia̱ mi̱ pi̱rovin Munster Munster wa. A̱keang ka shyia̱ da̱ a̱pyia̱ Waterford Harbour kikya. Kikya khwop a̱ swak<ref name="w-chamber">{{cite web|url=http://www.waterfordchamber.com/index.php/about-waterford/13-about-waterford-city|title=About Waterford City|work=waterfordchamber.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131021064324/http://www.waterfordchamber.com/index.php/about-waterford/13-about-waterford-city|archive-date=21 Zwat Swak 2013|df=dmy-all|access-date=27 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 2018}}</ref><ref name=waterfordcity>[http://www.waterfordcity.ie/city/history.htm Waterford City Council : About Our City] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101206040943/http://www.waterfordcity.ie/city/history.htm |date=6 December 2010 }}. Waterfordcity.ie. Á̱ bwuok ndyo 23 Zwat A̱natat 2013.</ref> a̱wot ka̱ si̱ ba̱ yet a̱keang a̱fwuon ka̱ swak ma̱ng shi á̱niet a̱ni mi̱ Ri̱pobi̱lik Ayiri̱lan. Kikya si̱ yet a̱vwuonswat a̱kubunyiung ka̱ swak ma̱ng shi a̱ni ma̱ a̱byin a̱ka̱wa̱tyia̱ a̱byin Ayiri̱lan ka. Ca̱caat ma̱ng fang á̱niet a̱lyia̱ 2022 hu, á̱niet 60,079 bya swan a̱keang ka,<ref name=cso2022/> ma̱ng á̱niet ba̱ shi a̱ swak si̱ a̱hwa di̱ fam ma̱ti̱ropoli̱t hu ku byia̱ á̱niet 82,963 a̱ni. ==A̱ka̱fwuop nta== {{Commons category}} * [http://www.waterfordcouncil.ie/ Waterford City Council] {{DEFAULTSORT:Waterford (City)}} [[Sa:Kpaat kpi̱kpaat 914]] [[Sa:Waterford (a̱keang)| ]] [[Sa:Mbaroni Waterford Kawunti]] [[Sa:A̱ka̱keang Ri̱pobi̱lik Ayiri̱lan]] [[Sa:Munsi̱ta]] [[Sa:A̱ka̱vwuo di̱ khwong a̱sa̱khwot mami Ri̱pobi̱lik Ayiri̱lan na̱ byia̱ á̱niet]] [[Sa:A̱ka̱vwuo na̱ byia̱ á̱niet di̱ Ce Vaiki̱ng]] [[Sa:Kpaat kpi̱kpaat sa̱ncuri 10 mami Ayiṟlan]] [[Sa:A̱ka̱vwuo na̱ byia̱ á̱niet á̱ ku kpaat mi̱ sa̱ncuri 10]] ==A̱ya̱fang== 4cw6wmxj1ukx6t4nsvf8714j1bluw4n A̱dyundyung a̱nyiuk 0 6206 51018 49180 2026-09-15T13:46:14Z Zichatmoses 2829 51018 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱dyundyung a̱nyiuk/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱dyundyung a̱nyiuk/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱dyundyung a̱nyiuk/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱dyundyung a̱nyiuk/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱dyundyung a̱nyiuk/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱dyundyung a̱nyiuk/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Adyundyung anyuk fah, anyiuk ba-shye ma nyii angyei sub-Saharan African, Aboriginal Australian, nbiyang atyin Melanesian. Kimberlé Williams Crenshaw kushyi mang aniet baku-gwut mang adidam tazwa ya aswon, dania shyei khap adyundyung ayuk (discrimination) (danian bangyet ayuk ani) ma bin amerika. Adidam wuni bai ming ya'ason din fam feminism nbiyang swom agyi danian tyaai nbiyang shyei aliat din sisak ji an khaat nvak ning an khap ayuk danian lat ani.[1] akan dabiyang ba, nung anshia kalma 'misogynoir' (lakli) di nshyei atsatsak shyi. Shyin dung adyundyung ayuik.[2] Misogynoir yet kalma ha ning an more tazwa shyei ghap kwa ani (racism) asi misogyny. Kidee jija yetmisogynoir an khap adyundyung ayuk ani, nbiyang Kwano ba anandyung di yet akatuk aniet alak li ani, nbiyang shyei ba di yet aniet ba law cat miyan ayuk ani, diyet kham bagwut manyi din tam yet kham ani.[3] Kyang nung asi nani nya nbye, ankai adyundyung ayuk awot ku sin nvuong ba nwai suswot ba Kwan bali nung ba san ba yanci ani, ali ning ba shyi cacaat mung akum aniet ba.[4] Nyuyuk (Womanism) yet adidam wa.anet mung ta'ada danian yanji ankoot adyundyung anyuk neet gbangbang, huhwa sin nbye Alice Walker, angyei hu adidam bai mung koyan, tung anyuk musaman anyuk Afrika.[5] AYUIK BA KWAK ASON BIBIN ANI ( FAMOUS WORLD LEADERS) Mami ayuk ba yet Aya gwak nbiyang muhiminci ani [acat tat agyi mavwuo kani] anyiuk bwubwom nbiyang siyasa mami khang gbangbang, aku nbye adyundyung ayuik. Kidee, ayang ntyok Qalhata nbiyang Candace asi Meroe ba yet atswatswaat ayuk bya zam jen gbangbang mami Aya kwak ason anayuk (Queen )min Afrika .[74][75] Sinat, aku khai adyundyung anyiuk 21 nbiyang asiba anwat ba cacaat cucuk ntyok danian kwak ason UN b neet ming soswot alyen ani, Sarai agyiang ba neet Afrika nbiyang Caribbean. Afare Adyundyung Abyik akhai ani gu kwak ason guwa yet Elisabeth Domitien, aku yet Prime Minister asi Central Afrika Republic neet zwat jyung ma lye 1975 sinat zwat Nyan ma lye 1976. Adyundyung Abyik a bang alabiyang Sarai asinat nguwa yet ayang ali Eugenia Charles, aku bang tyok abyin Dominika a shim bai alye 15, neet zwat anatat alye 1980 sinat zwat ata'a 1995. Shugaba Ellen Johnson Sirleaf bang tyok Liberia alye 12.[76] Ma lye 2021, Ngozi Okonjo-Iweala ku yet afare adyundyung Abyik a bang cuk nbiyang akwak ason agbandang akpa aniet nbiyang byiebyin ba nyiang kaso ming agyiyang ani.[77] Adyundyung ayuik anai kushie mami asiba aku dyep danian nwaat agbandang shan dyep di sisak ji baku ngban tyok ani di fang ning angyei "Nobel Prizes" ani. Toni Morrison ku yet adyundyung Abyik afare ning anwai tankai shan dyep aja ani ma lye 1993, aku jong gu shan dyep Lyuut "literature". Wangari Maathai si yet adyundyung Abyik Aya shan dyep angei "Nobel Peace Prize" ma lye 2004.[78] Ellen Johnson Sirleaf nbiyang Leymah Gbowee si kau shan tyiok "Nobel Peace Prize" nbiyang Tawakkol Karman ma lye 2011.[79] Ma byin Amerika, Toni Morrison ku yet afare adyundyung Abyik angyei "Nobel laureate" ani. Shirley Chisholm si bye muhiminci mami asiba ba cat tyok tafa Democrat di cat yet atyu bang abyin "President" Amerika ani ma lye 1970. MI lye 2020 khai Atyu bang abyin ma byin "United States", Joe Biden ku tye alyoot Kamala Harris gu yet byek gu ji, si huni sin tye guwa afare adyundyung Abyik Atak Asian, ashyi dyep bang tyok huni ani. Biden si shyei ya khai hu, si huni sin tye ayang-ali Harris si yet afare adyundyung Abyik aneet Atak Asia gu yet byek Atyu bang abyin "United States" ka.[80] With nbiyang Atyu fak sharia (Justice) Stephen Breyer hye nye ana wat tam gu huni ming lye 2021–22 sinat tyiak, President Joe Biden si khai Ketanji Brown Jackson gu ya'ason ming bang kotu angei Supreme Court justice ani.[81] abyik majalisa Aya tat agyi (Senate) si tabata ming gu ndyo, aniet 53 tazwa aniet 47 si khai nye ba shim ming zwat anaai mam 7, ma lye 2022, asi tabat tam hu atuk 30, ming zwat ata ma lye 2022.[82] Danian Aya kwak ason ming asorong aniet angei "Civil Rights movements" ani din njen, Ida B. Wells asi khwat ason asorong ma byin "United States" asi Amerika, asi kpaat kyang angei "Alpha Suffrage Club" ani.[83] Betsy Stockton si khwuk vak danian asi ba ba nwai guut amali tyok ani ma kayang Hawaii bashyi nat fang guwa si nbye asinat kpaat avwuo fang danian asi ba ba nwai nguut amali ntyok ani ma kayang Maui ma byin Hawaii ma lye 1823.[84] Afrika   Atsak atikut: tsari Maputo ==A̱ya̱fang== 8d3h8g9dh8rbo4ozg4z3ng0vv5g7d59 Si̱li̱mwi/Fantswam 0 6238 51013 45071 2026-09-15T13:39:34Z Zichatmoses 2829 51013 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[Si̱li̱mwi|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Si̱li̱mwi/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[{{FULLPAGENAME}}|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Si̱li̱mwi/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Si̱li̱mwi/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Si̱li̱mwi/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Si̱li̱mwi/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Fantswam|a̱lyem=Fantswam}} '''Si̱li̱mwi''' (á̱ ka ngyei '''si̱ri̱mwi''', '''sulumwi''', '''surumwi''', '''surummwi'''; [[Species:Genetta genetta|''Genetta genetta'']]) yet taka̱i kwanyam kwa ku neet bi̱ [[Afi̱rika/Fantswam|Afi̱rika]] ni nang á̱ bi̱ nkwok á̱ si̱ yai bi̱ fam ka̱tak-jenshyung [[Yurop/Fanstwam|Yurop]] meang. A̱lyiak kwanyam wuni shyia bi̱ fam ka̱za [[Sa̱hara/Fantswam|Sa̱hara]] ku kwa, bi̱ nfam salvwana na ba̱ ka̱tak Sa̱hara ka ba̱ng si̱ nat bi̱ fam ka̱tak Afi̱rika ku mbeang khwong kyai sa̱khwot [[Sa̱udi A̱rabya/Fantswam|A̱rabya]], Yemen bu Oman. Á̱ tfang nyam jini á̱ tyia̱ bi̱ sot nyám ''IUCN Red List'' ji nang á̱ nwai byia̱ a̱nsok-ka̱fa ji̱ na bwuk a̱nfaan ni bi̱ swanta ku ni. [[File:Genetta genetta felina (Wroclaw zoo).JPG|thumb|Si̱li̱mwi]] [[File:Common Genet area.png|thumb|Yai si̱li̱mwi bi̱ swanta ku]] ==A̱ya̱fang== {{reflist}} ==Ká̱fwuop nta== {{Swánga̱lyiatwuki|si̱li̱mwi}} [[Sa:Nyám]] fyei9rfekurerhdw0emwp2ksbmdqosv Cám Jim Crow 0 6371 51012 48143 2026-09-15T13:38:42Z Zichatmoses 2829 51012 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[ Cám Jim Crow/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[ Cám Jim Crow/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[ Cám Jim Crow/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[ Cám Jim Crow/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[ Cám Jim Crow/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[ Cám Jim Crow/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} {{Cite:Bibliographic | details for "Jim Crow laws"}} Doka̱ki '''Cám jim crow''' ji kuyet si̱ si̱set ma̱ng doka̱ki mali ja á̱ ku hyia̱ mi̱ á̱si̱set a̱muna̱pyia a̱tak mi̱ lat ndyia̱ 19th ma̱ng kpankpaan centuri̱ 20th ku tyia̱ khwo naai a̱lyiam seang, "Jim Crow" kuyet a̱tyu yong ka̱kang jen da̱nian a̱tyu A̱fi̱rika A̱meri̱ka.<ref name="fremon">{{cite book |last1=Fremon |first1=David |title=The Jim Crow Laws and Racism in American History |date=2000 |publisher=Enslow |isbn=0766012972 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/jimcrowlawsracis00frem }}</ref> Doka ngyaan si̱ Jim Crow kuyet ka̱kap a̱nwuat nswak mi̱ 1965.<ref name="Schmermund2016">{{cite book|first=Elizabeth |last=Schmermund|title=Reading and Interpreting the Works of Harper Lee|url=https://books.google.com/books?id=RgpiDwAAQBAJ&pg=PA27|year=2016|publisher=Enslow Publishing, LLC|isbn=978-0-7660-7914-4|pages=27–}}</ref> A̱fun ma̱ng A̱tson livwuon kwanvam gyaii a̱pyia̱ wu shyia̱ di̱ yong a̱hwa mi̱ a̱ka̱vwuo a̱ghyang ma̱ a̱keangtung A̱merika ma̱nang a̱nia̱ a̱ni, ko nang a̱kpa a̱si̱tet a̱gyang a̱tausa a̱tyin ka nfi̱n swat na̱van mi̱ a̱kpa nswat ma̱ng nkhyai.<ref>Bubar, Joe (March 9, 2020). [https://upfront.scholastic.com/issues/2019-20/030920/the-jim-crow-north.html#1300L "The Jim Crow North"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230323021639/https://upfront.scholastic.com/issues/2019-20/030920/the-jim-crow-north.html#1300L |date=2023-03-23 }}, ''Upfront Magazine - Scholastic''. Retrieved June 7, 2021.</ref><ref>''Discrimination in Access to Public Places: A Survey of State and Federal Accommodations Laws'', 7 N.Y.U. Rev.L. & Soc.Change 215, 238 (1978).</ref> Cam A̱tyin kuyet ji nyaap hwa mbwak a̱shong-ci̱t si̱tet a̱nietswat a̱vwuo (A̱nieta̱tan) á̱ nwuak ba a̱lahyia̱ mba ka ma̱ng a̱tyin siyasa mǡ̱ng kau khwo nzwa nang á̱ kpaat da̱nian A̱fi̱rika A̱merika di̱n jen á̱ nshyai nok gba̱ngba̱ng a̱n.<ref name="Bartlett2008">{{cite book|first=Bruce |last=Bartlett|title=Wrong on Race: The Democratic Party's Buried Past|url=https://books.google.com/books?id=POhHuoGILNYC&pg=PA24|year=2008|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-0-230-61138-2|pages=24–}}</ref>. A̱nia wa ku ngya a̱son ma̱ na̱van livwuon kwavam ma̱nang a̱fun a̱shong-Lily meang ku byia̱ a̱gugut li̱n a̱ma.<ref>{{Cite journal |last1=Heersink |first1=Boris |last2=Jenkins |first2=Jeffery A. |date=April 2020 |title=Whiteness and the Emergence of the Republican Party in the Early Twentieth-Century South |url=https://www.cambridge.org/core/journals/studies-in-american-political-development/article/abs/whiteness-and-the-emergence-of-the-republican-party-in-the-early-twentiethcentury-south/899B4B98A78353683C3C6050DFA5771B |journal=Studies in American Political Development |language=en |volume=34 |issue=1 |pages=71–90 |doi=10.1017/S0898588X19000208 |s2cid=213551748 |issn=0898-588X|url-access=subscription }}</ref>. <ref name="tperd">{{cite web |last1=Perdue |first1=Theda |title=Legacy of Jim Crow for Southern Native Americans |url=https://www.c-span.org/video/?302379-1/legacy-jim-crow-southern-native-americans |website=C-SPAN |access-date=27 November 2018 |date=October 28, 2011}}</ref><ref name="jimlu">{{cite book |last1=Lowery |first1=Malinda Maynor |title=Lumbee Indians in the Jim Crow South: Race, Identity, and the Making of a Nation |url=https://books.google.com/books?id=vLY3XbAqDUwC|publisher=Univ of North Carolina Press |access-date=27 November 2018 |pages=0–339 |date=2010|isbn=9780807833681 }}</ref>. <ref name="tperd"/><ref name="jimlu"/><ref name="jewolf">{{cite journal |last1=Wolfley |first1=Jeanette |title=Jim Crow, Indian Style: The Disenfranchisement of Native Americans |journal=Indian Law Review |date=1990 |volume=16 |issue=1 |pages=167–202 |url=http://health-equity.lib.umd.edu/567/1/JimCrowAIStyle.pdf |access-date=27 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412011616/http://health-equity.lib.umd.edu/567/1/JimCrowAIStyle.pdf |archive-date=April 12, 2019 |url-status=dead |doi=10.2307/20068694 |jstor=20068694 |hdl=1903/22633 |hdl-access=free }}</ref>. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.landmarkcases.org/cases/brown-v-board-of-education|title=Brown v. Board of Education|website=Landmark Supreme Court Cases|access-date=2019-09-29}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.oyez.org/cases/1940-1955/347us483|title=Brown v. Board of Education of Topeka |website=Oyez|language=en|access-date=2019-09-29}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://nmaahc.si.edu/blog-post/two-landmark-decisions-fight-equality-and-justice|title=Two Landmark Decisions in the Fight for Equality and Justice|date=2017-10-11|website=National Museum of African American History and Culture|language=en|access-date=2019-09-29}}</ref> Mi̱ si̱tet jhyang, ku nin kyiak a̱ka̱lyia̱ ma̱di̱di̱t á̱ si̱n nyia̱ tankai kyang huni, a̱wot á̱ [[Warren kam]] ba ba̱ si̱ ya a̱son ma̱ng nyia̱ tyok tazwa a̱pyia̱ Jim Crow a̱tung kwok sot di̱ a̱ka̱wat a̱gyang ma̱nang tankai ''[[Swuan A̱ti̱lanti Motel, Inc. v. a̱keang mundung A̱merika]]'' (1964).<ref>{{Cite web|url=https://www.oyez.org/cases/1964/515|title=Heart of Atlanta Motel, Inc. v. United States|website=Oyez|language=en|access-date=2019-09-29}}</ref> == A̱ni̱nan == Ba ku tsa lyen nyia̱ ta̱m ma̱ng swanga̱lyian ji "Cam Hakaka Jim" á̱ si̱ mi̱n ntyia̱ mam zwat na ndyia̱ 1884 mi̱ lyuut a̱niet shei nkhyang ra̱dio a̱ti̱kut tang a̱lyiat na ma̱ a̱ka̱sa ntyok yaan fwuong.<ref>{{cite news |url= https://www.newspapers.com/clip/75375764/sioux-city-journal-iowa-18-december/ |title=Congressional|work=Sioux City Journal |date=December 18, 1884 |page=2}}</ref>. <ref>{{cite news |url= https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9E05EEDB1F31E033A25752C2A9649D94639ED7CF |page=1|title=Louisiana's 'Jim Crow' Law Valid|quote=New Orleans, Dec 20. – The Supreme Court yesterday declared constitutional the law passed two years ago and known as the 'Jim Crow' law, making it compulsory on railroads to provide separate cars for black people.|work=The New York Times |date=December 21, 1892 |location=New York |issn=0362-4331 |access-date=February 6, 2011}}</ref> Kyang hu tsa a̱ghwut mi̱ ndyia̱ 1892 a̱wot mi̱ a̱lyoot a̱ si̱ A̱fai York mi jen lyuut a̱ti̱kut Times da̱pyia̱ Louisiana nyia̱ si̱ á̱ khyap nggu vak a̱taintuut a̱yaamoto.[15][16] Á̱ si̱ ba ba̱ yet byin a̱byin swanga̱lyiat "Jim hadadaru" kan ngyet ma̱ng jen jhyang a̱tyu a̱tam a̱ da̱ nggu da̱nian "fi̱p Jim hadadaru", a̱ bwuom-ma̱ng-song karikatswo si̱ a̱dyundyung a̱niet nyia̱ maat hu mbwak a̱shong a̱tyujhya̱t a̱lyiat Thomas D. Chia̱ga̱vang mi̱ a̱ghyia̱dyundung a̱niet ba, mast tsa wu mi̱ ndyia̱ 1828. Da̱nian ma̱ a̱ghyi chia̱ga̱vang da̱ di̱ a̱hwa, Jim hadaru si̱ ntyia̱ ki̱n ntat mi ndyia̱ 1838 a̱lyiat na kau a̱wun na fa "Negro". Neet ma̱nang a̱niet nswat a̱tyin nswak cam livwoun kwavam a̱pyia̱ A̱fi̱rika A̱merika ma̱ ngaan ndyia̱ 19th, cam wu ni si̱ kai a̱fwufwuo nang á̱ hu ma̱nang camJim Crow.<ref name=scjc7/> == A̱ya̱fang == {{Reflist}} s01wpr6mb7qenzcu3nunycytu3hcr9a Pan-A̱fi̱̇rikanizi̱m 0 6410 50988 49157 2026-09-15T13:18:25Z AshiyaG 2949 /* Ya̱fang */ 50988 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Pan-A̱fi̱̇rikanizi̱m/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Pan-A̱fi̱̇rikanizi̱m/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Pan-A̱fi̱̇rikanizi̱m/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Pan-A̱fi̱̇rikanizi̱m/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Pan-A̱fi̱̇rikanizi̱m/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Pan-A̱fi̱̇rikanizi̱m/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Pan-Afirinikanizim ji yet a̱chyet a̱kakeang nia̱ na bam fhwo di̱ fuut mang beang cet chung di̱dung aniet ba shia̱ nta a neet ma kakeang Afirika a̱ni. ba bia̱ kyang ku shia̱ baa a̱zason a̱ni bam bwok nat jen liai khwo a̱tilanti,liai khwo ti̱ran-sahara, di̱ liai khwo abandang cen indiya̱, di̱ khwo ashong a̱gyui tam khwo ma kab koloni (ku yet A̱firika jenshung), ku chung didung ma tam khwo Moritanu tam khwo hu ni ku Nwo a̱swak aniet Afirika ku si shia̱ li̱n a̱mma aniet a̱firika ba shia̱ nta a̱ni A̱marika mang Irob.<ref>{{cite journal |last1=Austin |first1=David |title=All Roads Led to Montreal: Black Power, the Caribbean and the Black Radical Tradition in Canada|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-african-american-history_fall-2007_92_4/page/516 | journal=[[Journal of African American History]] |date=Fall 2007 |volume=92 |issue=4 |pages=516–539 |doi=10.1086/JAAHv92n4p516 |s2cid=140509880}}</ref><ref>{{cite journal |last=Oloruntoba-Oju |first=Omotayo |title=Pan Africanism, Myth and History in African and Caribbean Drama |journal=[[Black studies#Scholarly and academic journals|Journal of Pan African Studies]] |volume=5 |number=8 |date=December 2012 |pages=190 ff |url=https://www.questia.com/library/journal/1G1-316072934/pan-africanism-myth-and-history-in-african-and-caribbean}}</ref> ashong, adi̱dyung mand aswout akob ng kolona na shia̱ mang tuta hu ani ta̱k shia̱ Ndung mang pan-Afirickanizm nang a̱̱lab di̱ bwoa̱k UNIA da lia̱ 1920 pan-Afirikanizm Shia̱ atying ka mami kwan mang apia̱ danyian a̱ ka shuot tia̱ mị khwo mang nia̱ khwo bwuak akakeang ashong. a̱hwot si̱ hu ni kwan ma appia̱ hu ka a̱ doot a̱shia hu bia̱ bwuak di̱ lak khwo hu da tyin awot ku sị mi̱ bai abung ba̱t mat ka ku ya a̱son da mi̱ fwung tyai khwo ku zang jen awot ka a̱ yaason ma vuot mi̱ tyai mi̱ khwo A̱di̱dyung A̱firikaa, ciet hu niet dī̇ cye 19th sencuari. Danyian nang mun apia beang ya ason aniet da vak abwang ani, di̱ swat, di̱ kwakason aniet, pan-afirikanizim bia̱ didam tung aniet awot ba taam bah aniet bah neet A̱firika. bam mang nia̱ di̱ lilia̱ cyikop swakfeang hwa nang Pan-Afirikanizm nshia̱ ghuut yon asham di̱ vak siyasa nan mman afirika na shia̱ nta ani nia kwakason tam hu. di̱ lilyia̱ chyikob swak makubunyung, lauya Tireneda wa ku yarong a̱tung a̱ ku nyia̱ mang nyio tung wistminta hu shyia landon a̱ni, ang ka yong a̱kwan avoun inyin bibyin aniet afirika nang ba nyia̱ tyok tazwa ba nyin a̱ni. si huni ku kwan mi̱ ghaap nan anyia̱ a̱di̱dyung aniet dyio ani mang nkyang jyang na na̱ beang ba a̱ni. kyang pan-Afirikanizm n tyia̱ bat a̱ni hu hwa yet aniet Afirika, a̱si̱ ba shyia̱ nta a̱ni̱ mang a̱si̱ ba shyia̱ a̱mali a̱ni byia̱ tarihi nyung. Pan-Afirikanizm hai nan aniet ba neet Afirika a̱ni Amerika ban tarihi nyung ku shia kuntyin di̱ lia khwo A̱tilanti̱k mang ntam khwo Mman A̱firika nbeang Iropiyang empiriyalizm. Pab-A̱firikanizm yet tam nyung hu beang kpaat atung A̱firika yuniti (Afirika yuniyon si̱ ngya̱ ason da lia̱ 1963.Afirika yuniyon kumishon si̱ byia̱ a̱vuo swat ba ka A̱disababah awot A̱firika Paliyamin si̱ byia̱ avuo swat ba ka Midi̱ran ashia̱ Juhanasbuk a̱ni. ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} ̧ qw9h3sdncuavh6ed4q3vn3xd584kirc Á̱niet Kemerun mi̱ Naijeriya 0 6525 50979 47646 2026-09-15T13:10:12Z Zichatmoses 2829 50979 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Á̱niet Kemerun mi̱ Naijeriya/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Á̱niet Kemerun mi̱ Naijeriya/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Á̱niet Kemerun mi̱ Naijeriya/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Á̱niet Kemerun mi̱ Naijeriya/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Á̱niet Kemerun mi̱ Naijeriya/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Á̱niet Kemerun mi̱ Naijeriya/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Á̱niet Kemerun ba mi̱ Naijeriya''' bya yet mba nang á̱ byin mi̱ [[Kemerun|Ri̱pobi̱lik Kemerun]] ku ba̱ yet mman a̱byin Kemerun nia a̱wot ba̱ swan a̱byin [[Naijeriya|Ri̱pobi̱lik Mundundung Naijeriya]]. Nkyang jhyang na̱ kwak cong a̱na̱nda á̱niet a̱byin ka bai Naijeriya nia yet a̱junjung gak a̱byin, a̱meang taada, a̱wot mi̱ mmam nani, tyong-shot á̱niet hu mat jhya̱ A̱nggi̱lofon ji mi̱ Kemerun.<ref name="guardian">{{cite news |last1=Egbejule |first1=Eromo |title=‘I love my country but nobody is safe’: the plight of Cameroon’s exiles, trapped in Nigeria |url=https://www.theguardian.com/world/2025/apr/19/cameroon-exiles-nigeria-trapped-refugees |access-date=22 Zwat A̱kubunyiung 2025 |agency=The Guardian |date=19 Zwat Nyaai 2025}}</ref> ==A̱ya̱fang== {{reflist}} aa81i6f3ol5p67y3uoy5hz8k9ojvrnx A̱ga̱zang 0 6531 50995 46623 2026-09-15T13:24:40Z Zichatmoses 2829 50995 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[A̱ga̱zang/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱ga̱zang/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[əgəzang/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ga̱zang/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ga̱zang/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱ga̱zang/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱ga̱zang''' wu (á̱kpa: '''a̱yaaga̱zang''' ''ba'') yet a̱tangka̱i a̱da̱dei nyam hwa mi̱ nkwai [[Cyui (nyam)|cyui]]. A̱mgba̱m a̱yaaga̱zang ba byia̱ a̱jojwaat nzwa̱i, a̱cyuang a̱fufwuo ba̱ li nang si̱ a̱basa̱khat a̱ni, li̱m hu byia̱ gworong ku byia̱ a̱swap vam mba hu, a̱wot ba̱ si̱ byia̱ za̱kwa a̱saat a̱nggang ba̱ tyei mman ma̱ a̱di̱di̱t. Tangka̱i hu nang á̱ lyen a̱ swak huhwa yet '''a̱ga̱zang mali''' wu ([[Species:Mus musculus|''Mus musculus'']]). A̱yaaga̱zang ba yet nyam-vwuo ja da̱ a̱ka̱vwuo jhyang. Da̱ a̱ka̱vwuo jhyang meang, '''a̱yaaga̱zang kyai''' bya shi a̱ swak. Á̱ lyen mba ma̱ng za̱kwa nwuai a̱ka̱sa mat cat kyayak ma̱ng a̱ka̱vwuo nkwai. ==A̱ka̱fwuop nta== {{Swánga̱lyiatwuki}} [[Sa:Nyám]] ==A̱ya̱fang== bmzvly31nwbaz4f2m2k0aiqja2mk6x1 Igodo: A̱byin mami A̱niet-nswuan ma̱ng A̱niet Kukhwi 0 6566 50968 47985 2026-09-15T12:59:27Z AshiyaG 2949 50968 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Igodo: A̱byin mami A̱niet-nswuan ma̱ng A̱niet Kukhwi/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Igodo: A̱byin mami A̱niet-nswuan ma̱ng A̱niet Kukhwi/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Igodo: A̱byin mami A̱niet-nswuan ma̱ng A̱niet Kukhwi/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Igodo: A̱byin mami A̱niet-nswuan ma̱ng A̱niet Kukhwi/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Igodo: A̱byin mami A̱niet-nswuan ma̱ng A̱niet Kukhwi/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Igodo: A̱byin mami A̱niet-nswuan ma̱ng A̱niet Kukhwi/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''''Igodo: A̱byin mami A̱niet-nswuan ma̱ng A̱niet Kukhwi''''' yet ghwughwu a̱guguut a̱dat ma̱ a̱lyia 1999 abyin Naijeriya kya ma̱nang Don Pedro Obaseki nyia a̱ni a̱wot Andy Amenechi wa ku yet a̱kwak a̱pyia wu.<ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/throwbackthursday-17-years-after-igodo-deserves-a-remake/38m6jxm|title=17 years after, "Igodo" deserves a remake|date=2016-11-03|website=Pulse Nigeria|language=en-US|access-date=2019-12-04|archive-date=2019-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20191204144647/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/throwbackthursday-17-years-after-igodo-deserves-a-remake/38m6jxm|url-status=dead}}</ref> ==Tyei sai== Maat hu hei nkhang a̱bakeang ka swuo a̱bung ma̱ng tswa a̱ta̱nyeang ma̱ng a̱dwundwung lotong. Vak nang á̱ na kai á̱ nfi̱n tswa a̱ta̱nyeang ji a̱ni kuyet a̱tyok mi a̱bakeang ba ba̱ nat ma̱ tswa a̱yit a̱ta̱nyeang ba si kyiak a̱baai ka wai yet a̱dadat a̱ni ba nkwan mang tswa a̱ta̱nyeang ji ma̱ng nkut na shyia mi a̱ba̱keang ka a̱ni. Igodo si mun bwak ma̱ng a̱nietcen ba ba̱ nat ma̱ng tswa a̱yit a̱ta̱nyeang ji. A̱ nat a̱cyiet ka ndundung mang sot a̱niet a̱wot a̱ si bwuok a̱nyin gu. Á̱ si hyaai a̱lyiak a̱niet cyiet nggu ba a̱wot tswa a̱ta̱nyeang ji ya mba mang akatuk nkyang mami tswa a̱yit a̱ta̱nyeang na fin mba cat a̱baai sang a̱dadat ka shyia.<ref>{{cite web |title=Igodo:The Land of The Living Dead |url=https://mubi.com/films/igodo-the-land-of-the-living-dead |website=MUBI |accessdate=10 November 2018}}</ref><ref>{{Citation|title=Igodo (Video 1999) - IMDb|url=http://www.imdb.com/title/tt1813370/fullcredits|access-date=2019-12-04}}</ref><ref>{{Citation|title=IGODO [THE LAND OF THE LIVING DEAD]| date=29 April 2019 |url=https://www.youtube.com/watch?v=QAEREVvkL7M|language=en|access-date=2019-12-04}}</ref> ==ghwughwu== Nghwughwu na mun<ref>[[imdbtitle:1813370/fullcredits|Igodo (Video 1999) - Full cast & crew - IMDb]]</ref>: * Sam Dede * Pete Edochie * Norbert Young * Charles Okafor * Prince James Uche * Ignis Ekwe * Obi Madubogwu * Chidi Mokeme * Joe Layode {{Reflist}} ==A̱ya̱fang== qff6j2a8y43wvs49lkxcquhxk77niso Wukipedia:Bwan A̱yaati̱kut 200 á̱si̱ A̱nyiuk di̱n Tyap 4 7923 51031 50959 2026-09-15T15:10:56Z Godiva Kajhyung 1671 /* Lyulyoot a̱yaati̱kut fai */ 51031 wikitext text/x-wiki A̱yangka̱nan '''Bwan A̱yaati̱kut 200 á̱si̱ A̱nyiuk di̱n Tyap''' ([[Shong (a̱lyem)|Shong]]: '''''Translating 200 Women-related Articles into Tyap''''') wu na nyia̱ kyiak neet ma̱ a̱tuk mam 5 Zwat A̱kubunyiung ba̱ng si̱ nat mam 4 Zwat Swak a̱lyia̱ 2026. Ka̱ a cat a ri̱jisi̱ta, [[meta:Event:Translating 200 women-related articles into Tyap|'''nyap a̱ji''']] a nat mi̱ wat ta̱m hu ku shyia̱ mi̱ Meta-Wuki a̱ni. Á̱ na tsa ma̱ng a̱tung nang á̱niet ba na bai á̱pyia̱ mba a̱ni a̱tuk mam 5 - 6 Zwat A̱kubunyiung 2026, a̱wot á̱ kin ngya a̱son ma̱ng ta̱m bwan hu a̱zalang ba̱ng si̱ nat mam 4 Zwat Swak a̱lyia̱ 2026. [[File:Translating 200 Women Related Articles into Tyap Wikipedia Poster.gif|thumb|Ghwughwu a̱yangka̱nan hu]] == Lyulyoot a̱yaati̱kut fai == {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ class="nowrap" | Nkhang ! La̱. !! Wukipedia nShong!! Wukipedia nTyap!!Tyia̱ bwak |- | 1|| [[w:en:Hadiza Balarabe|Hadiza Balarabe]] || [[Hadiza Ba̱lara̱be]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Kambai Akau|Kambai Akau]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Kambai Akau|a̱lyiat]]) 11:03, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |2|| [[w:en:Comfort Amwe|Comfort Amwe]] || [[Comfot Amwe]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Zichatmoses|Zichatmoses]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zichatmoses|a̱lyiat]]) 11:34, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |3|| [[w:en:Florence Aya|Florence Aya]] || [[Fi̱loren A̱ya]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Friday musa|Friday musa]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Friday musa|a̱lyiat]]) 11:34, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- | 4|| [[w:en:Binta Sukai|Binta Sukai]] || [[Binta Sukai]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 11:44, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- | 5|| [[w:en:Aisha Ahmad Suleiman|Aisha Ahmad Suleiman]] || [[Aisha Ahmad Suleiman]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Kasham Augustine|Kasham Augustine]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Kasham Augustine|a̱lyiat]]) 11:52, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- | 6|| [[w:en:Victoria-Idongesit Udondian|Victoria-Idongesit Udondian]] || [[Victoria-Idongesit Udondian]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Ashyia James|Ashyia James]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Ashyia James|a̱lyiat]]) 11:52, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- | 7|| [[w:en:Rahama Sadau|Rahama Sadau]] || [[Rahama Sadau]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Byenyet|Byenyet]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Byenyet|a̱lyiat]]) 11:53, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- | 8|| [[w:en:Uduak Isong|Uduak Isong]] || [[Udwak Isong]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Kambai Akau|Kambai Akau]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Kambai Akau|a̱lyiat]]) 13:04, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- | 9|| [[w:en:Aisha Pamela Sadauki|Aisha Pamela Sadauki]] || [[Aisha Pamela Sadauki]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Grace Zakariah|Grace Zakariah]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Grace Zakariah|a̱lyiat]]) 11:47, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- | 10|| [[w:en:Chidinma Aaron|Chidinma Aaron]] || [[Cidinma Aaron]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Kambai Akau|Kambai Akau]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Kambai Akau|a̱lyiat]]) 15:16, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- | 11|| [[w:en:Amina J. Mohammed|Amina J. Mohammed]] || [[Amina J. Mohammed]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Danjuma Anthony|Danjuma Anthony]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Danjuma Anthony|a̱lyiat]]) 17:41, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- | 12|| [[w:en:Aisha Augie-Kuta|Aisha Augie-Kuta]] || [[Aisha Augie-Kuta]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 00:02, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- | 13|| [[w:en:Amina Mohammed Baloni|Amina Mohammed Baloni]] || [[Amina Mohammed Baloni]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 11:46, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- | 14|| [[w:en:Hilda Baci|Hilda Baci]] || [[Hilda Basi]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Gwazayet|Gwazayet]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Gwazayet|a̱lyiat]]) 11:46, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- | 15|| [[w:en:Sarah Reng Ochekpe|Sarah Reng Ochekpe]] || [[Sarah Reng Ochekpe]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Zichat Boman12|Zichat Boman12]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zichat Boman12|a̱lyiat]]) 13:38, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- | 16|| [[w:en:Glory Emmanuel Edet|Glory Emmanuel Edet]] || [[Glory Emmaniet Edet]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 13:30, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- | 17|| [[w:en:Eme Ufot Ekaette|Eme Ufot Ekaette]] || [[Eme Ufot Ekaette]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Kambai Akau|Kambai Akau]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Kambai Akau|a̱lyiat]]) 13:46, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- | 18|| [[w:en:Ramatu Yaradua|Ramatu Yaradua]] || [[Ramatu Yaradua]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Kambai Akau|Kambai Akau]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Kambai Akau|a̱lyiat]]) 16:23, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- | 19|| [[w:en:Zainab Abdulkadir Kure|Zainab Abdulkadir Kure]] || [[Zainab Abdulkadir Kure]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Danjuma Anthony|Danjuma Anthony]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Danjuma Anthony|a̱lyiat]]) 15:45, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- | 20|| [[w:en:Hajiya Haidzatu Ahmed|Hajiya Haidzatu Ahmed]] || [[Hajiya Haidzatu Ahmed]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Zichatmoses|Zichatmoses]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zichatmoses|a̱lyiat]]) 12:32, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |21|| [[w:en:Hannatu Salihu|Hannatu Salihu]] || [[Hannatu Salihu]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 19:44, 10 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |22||[[w:en:Francesca Martinez|Francesca Martinez]]||[[Fi̱ransi̱tka Matin]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Zichat Boman12|Zichat Boman12]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zichat Boman12|a̱lyiat]]) 18:09, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |23||[[w:en:Lawrencia Mallam|Lawrencia Mallam]]||[[Lorensha La̱ra̱ba Mala̱m]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 15:11, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |24||[[w:en:Natasha Akpoti|Natasha Akpoti]]||[[Na̱tasha A̱kpoti]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Grace Zakariah|Grace Zakariah]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Grace Zakariah|a̱lyiat]]) 15:43, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |25||[[w:en:Diezani Alison-Madueke|Diezani Alison-Madueke]]||[[Da̱zani A̱lison Madoke]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 15:17, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |26||[[w:en:Pauline Tallen|Pauline Tallen]]||[[Polina Talen]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|Holiness Istifanus]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Holiness Istifanus|a̱lyiat]]) 16:24, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |27||[[w:en:Aisha Yesufu|Aisha Yesufu]]||[[Aisha Isuu]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|Holiness Istifanus]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Holiness Istifanus|a̱lyiat]]) 14:03, 7 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |28||[[w:en:Esther Audu|Esther Audu]]||[[Eta Audu]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 09:32, 10 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |29||[[w:en:Remi Tinubu|Remi Tinubu]]||[[Remi Ti̱ni̱bu]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Genesis shan|Genesis shan]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Genesis shan|a̱lyiat]]) 23:24, 11 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |30||[[w:en:Ini Edo|Ini Edo]]||[[Ini Edo]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Iya Madaki|Iya Madaki]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Iya Madaki|a̱lyiat]]) 13:55, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |31||[[w:en:Tonto Dikeh|Tonto Dikeh]]||[[Tonto Di̱ke]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|Holiness Istifanus]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Holiness Istifanus|a̱lyiat]]) 11:53, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |32||[[w:en:Aisha Buhari|Aisha Buhari]]||[[Aisha Baari]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:2be trusted|2be trusted]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:2be trusted|a̱lyiat]]) 06:00, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |33||[[w:en:Dolapo Osinbajo|Dolapo Osinbajo]]||[[Dolapo Osinbajo]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:2be trusted|2be trusted]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:2be trusted|a̱lyiat]]) 22:57, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |34||[[w:en:Kemi Adeosun|Kemi Adeosun]]||[[Kemi A̱deosun]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:2be trusted|2be trusted]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:2be trusted|a̱lyiat]]) 11:49, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |35||[[w:en:Stella Obasanjo|Stella Obasanjo]]||[[Si̱tella Obasanjo]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:2be trusted|2be trusted]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:2be trusted|a̱lyiat]]) 15:05, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |36||[[w:en:Janet Jackson|Janet Jackson]]||[[Jenet Jaksin]] ||''ȧ̱ ka̱n tyia bwak bah'' |- |37||[[w:en: ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |38||[[w:en:Bianca Odumegwu-Ojukwu|Bianca Odumegwu-Ojukwu]]||[[Biyanka A̱di̱megwu-A̱ji̱ku]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Dorothy Habila|Dorothy Habila]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Dorothy Habila|a̱lyiat]]) 12:18, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT) '̌' |- | 39|| [[w:en:Folorunso Alakija|Folorunso Alakija]] || [[Folorunso Alakija]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|Holiness Istifanus]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Holiness Istifanus|a̱lyiat]]) 14:27, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- | 40|| [[w:en:Folake Coker|Folake Coker]] || [[Folake Coker]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Zichatmoses|Zichatmoses]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zichatmoses|a̱lyiat]]) 15:33, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- | 41|| [[w:en:Uche Pedro|Uche Pedro]] || [[Uche Pedro]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- | 42|| [[w:en:Kehinde Kamson|Kehinde Kamson]] || [[Kehinde Kamson]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- | 43|| [[w:en:Abibatu Mogaji|Abibatu Mogaji]] || [[Abibatu Mogaji]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |44||[[w:en:Rosemary Chukwuma|Rosemary Chukwuma]] || [[Rosemary Chukwuma]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |45||[[w:en:Debbie Collins|Debbie Collins]] || [[Da̱bi Kolin]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:2be trusted|2be trusted]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:2be trusted|a̱lyiat]]) 07:22, 11 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |46||[[w:en:Blessing Ejiofor|Blessing Ejiofor]] || [[Ba̱la̱sin Ejiofo]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |47||[[w:en:Chacha Eke|Chacha Eke]] || [[Caca Eke]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:AshiyaG|AshiyaG]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:AshiyaG|a̱lyiat]]) 14:42, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |48||[[w:en:Priscilla Ekwere Eleje|Priscilla Ekwere Eleje]] || [[Priscilla Ekwere Eleje]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Zichatmoses|Zichatmoses]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zichatmoses|a̱lyiat]]) 14:27, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |49||[[w:en:Angela Okorie|Angela Okorie]] || [[Angela Okorie]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 00:18, 11 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |50||[[w:en:Ogodo Patience|Ogodo Patience]] || [[Ogodo Patience]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 00:18, 11 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |} {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ class="nowrap" | Nkhang ! La̱. !! Wukipedia nShong!! Wukipedia nTyap!!Tyia̱ bwak |- |51||[[w:en:Patricia Obila|Patricia Obila]] || [[Patricia Obila]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |52||[[w:en:Cynthia Shalom|Cynthia Shalom]] || [[Cynthia Shalom]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Danjuma Anthony|Danjuma Anthony]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Danjuma Anthony|a̱lyiat]]) 14:17, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |53||[[w:en:Sinach|Sinach]] || [[Sinach]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |54||[[w:en:Elizabeth Ogbaga|Elizabeth Ogbaga]] || [[A̱liza̱bet Ogbaga]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |55||[[w:en:Jennifer Ephraim|Jennifer Ephraim]] || [[Jennifer Ephraim]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |56||[[w:en:Adama Lamikanra|Adama Lamikanra]] || [[A̱dama Lamikanra]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |57||[[w:en:Franca Afegbua|Franca Afegbua]] || [[Franca Afegbua]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|Holiness Istifanus]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Holiness Istifanus|a̱lyiat]]) 17:34, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |58||[[w:en:Cordelia Agbebaku|Cordelia Agbebaku]] || [[Cordelia Agbebaku]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |59||[[w:en:Precious Imuwahen Ajoonu|Precious Imuwahen Ajoonu]] || [[Pi̱reshot Imuwahen Ajoonu]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |60||[[w:en:Elizabeth Ativie|Elizabeth Ativie]] || [[A̱liza̱bet A̱tivi]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bahd'' |- |61||[[w:en:Hauwa Ibrahim|Hauwa Ibrahim]] || [[Hauwa Ibi̱rahim]] ||''ná̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |62||[[w:en:Zainab Adamu Bulkachuwa|Zainab Adamu Bulkachuwa]] || [[Zainab Adamu Bulkachuwa]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |63||[[w:en:Christina Hammer|Christina Hammer]]||[[Ki̱ri̱stina Hamma]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 00:18, 11 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |64||[[w:en:Amanda Serrano|Amanda Serrano]]||[[A̱ma̱nda Sa̱rano]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |65||[[w:en:Lucy Shapiro|Lucy Shapiro]]||[[Lusi Sha̱pi̱ro]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 02:50, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |66||[[w:en:Ibife Alufohai|Ibife Alufohai]]||[[Ibife Alufohai]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |67||[[w:en:Ana María Torres|Ana María Torres]]||[[Ana Mariya Toret]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |68||[[w:en:Elizabeth Nabel|Elizabeth Nabel]]||[[A̱liza̱bet Nabet]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak77 bah'' |- |69||[[w:en:Anne Francis|Anne Francis]]||[[Ana Fi̱ransit]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |70||[[w:en:Agnes Kalibata|Agnes Kalibata]]||[[Agi̱net Ka̱liba̱ta]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 04:28, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |71||[[w:en:Princess Pat Ajudua|Princess Pat Ajudua]]||[[Nggwon-a̱gwam Pat Ajudua]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |72||[[w:en:Emmanuella|Emmanuella]]||[[Emmanuella]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |73||[[w:en:Tonye Briggs-Oniyide|Tonye Briggs-Oniyide]]||[[Tonye Briggs-Oniyide]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |74||[[w:en:Monalisa Chinda|Monalisa Chinda]]||[[Monalisa Chinda]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |75||[[w:en:Rukky Sanda|Rukky Sanda]]||[[Rukky Sanda]] ||'[[A‌̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|Holiness Istifanus]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Holiness Istifanus|a̱lyiat]]) 13:18, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |76||[[w:en:Patience Ozokwor|Patience Ozokwor]]||[[Patience Ozokwor]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |77||[[w:en:Hilda Dokubo|Hilda Dokubo]]||[[Hilda Dokubo]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |78||[[w:en:Kate Henshaw|Kate Henshaw]]||[[Kate Henshaw]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |79||[[w:en:Owanari Duke|Owanari Duke]]||[[Owanari Duke]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |80||[[w:en:Maureen Ihua|Maureen Ihua]]||[[Maureen Ihua]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Danjuma Anthony|Danjuma Anthony]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Danjuma Anthony|a̱lyiat]]) 18:25, 10 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |81||[[w:en:Liz Benson|Liz Benson]]||[[Liz Benson]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:2be trusted|2be trusted]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:2be trusted|a̱lyiat]]) 15:12, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |82||[[w:en:Regina Askia-Williams|Regina Askia-Williams]]||[[Regina Akiya-Wulyem]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 14:58, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |83||[[w:en:Amal Pepple|Amal Pepple]]||[[Amal Pepple]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |83||[[w:en:Jacinta A. Opara|Jacinta A. Opara]]||[[Jacinta A. Opara]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:2be trusted|2be trusted]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:2be trusted|a̱lyiat]]) 09:40, 15 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |84||[[w:en:Kiki Mordi|Kiki Mordi]]||[[Kiki Mordi]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 15:01, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |85||[[w:en:Simi (singer)|Simi]]||[[Simi (singer)|Simi]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 13:26, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |86||[[w:en:Matilda Lambert|Matilda Lambert]]||[[Matilda Lambert]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |87||[[w:en:Catherine Uju Ifejika|Catherine Uju Ifejika]]||[[Catherine Uju Ifejika]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 16:10, 15 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |88||[[w:en:Mercy Akide|Mercy Akide]]||[[Mercy Akide]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |89||[[w:en:Mercy Chinwo|Mercy Chinwo]]||[[Mercy Chinwo]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 09:53, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |90||[[w:en:Regina Daniels|Regina Daniels]]||[[Regina Daniet]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|Holiness Istifanus]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Holiness Istifanus|a̱lyiat]]) 13:58, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |91||[[w:en:Danielle Reyna|Danielle Reyna]]||[[Danielle Reyna]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |92||[[w:en:Agbani Darego|Agbani Darego]]||[[Agbani Darego]] ||''ná̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |93||[[w:en:Ngozi Ebere|Ngozi Ebere]]||[[Ngozi Ebere]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |94||[[w:en:Tamara Eteimo|Tamara Eteimo]]||[[Tamara Eteimo]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |95||[[w:en:Sandra Ezekwesili|Sandra Ezekwesili]]||[[Sandra Ezekwesili]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |96||[[w:en:Ibinabo Fiberesima|Ibinabo Fiberesima]]||[[Ibinabo Fiberesima]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |97||[[w:en:Muma Gee|Muma Gee]]||[[Muma Gee]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |98||[[w:en:Bikiya Graham-Douglas|Bikiya Graham-Douglas]]||[[Bikiya Graham-Douglas]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:KhaliMagani|KhaliMagani]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:KhaliMagani|a̱lyiat]]) 11:44, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |99||[[w:en:Faith Michael|Faith Michael]]||[[Faith Michael]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Zichatmoses|Zichatmoses]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zichatmoses|a̱lyiat]]) 13:58, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |100||[[w:en:Munachi Abii|Munachi Abii]]||[[Munachi Abii]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |} {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ class="nowrap" | Nkhang ! La̱. !! Wukipedia nShong!! Wukipedia nTyap!!Tyia̱ bwak |- |101||[[w:en:Eniola Abioro|Eniola Abioro]] || [[Eniola Abioro]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Zichatmoses|Zichatmoses]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Zichatmoses|a̱lyiat]]) 10:29, 8 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |102||[[w:en:Hannah Awolowo|Hannah Awolowo]] || [[Ana Awolowo]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|Holiness Istifanus]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Holiness Istifanus|a̱lyiat]]) 08:20, 7 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |103||[[w:en:Genevieve Nnaji|Genevieve Nnaji]] || [[Genevieve Nnaji]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|Holiness Istifanus]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Holiness Istifanus|a̱lyiat]]) 19:25, 10 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |104||[[w:en:Zainab Balogun|Zainab Balogun]] || [[Zainab Balogun]] ||''[[A‌̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 20:24, 12 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |105||[[w:en:Sarah Forbes Bonetta|Sarah Forbes Bonetta]] || [[Sarah Forbes Bonetta]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |106||[[w:en:Queen Victoria|Queen Victoria]] || [[A̱gwam-a̱byii̱k Victoria]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |107||[[w:en:Princess Victoria of Saxe-Coburg-Saalfeld|Princess Victoria of Saxe-Coburg-Saalfeld]] || [[Nggwon-a̱gwam Vitori̱ya a̱si Saxe-Coburg-Saalfeld]] ||''15:11, 10 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |108||[[w:en:Batife Bentley|Batife Bentley]] || [[Batife Bentley]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |109||[[w:en:Remi Tinubu|Remi Tinubu]] || [[Remi Tinubu]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |110||[[w:en:Jáde Osiberu|Jáde Osiberu]] || [[Jáde Osiberu]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |111||[[w:en:Emem Isong|Emem Isong]] || [[Emem Isong]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |} == Lyulyoot a̱yaati̱kut á̱ na mban jhyuk a̱ni== {|class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ class="nowrap" | Nkhang ! La̱. !! Wukipedia nShong!! Wukipedia nTyap!!Tyia̱ bwak |- | 1|| [[w:en:Rachel Bakam|Rachel Bakam]] || [[Rachel Ba̱kam]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- | 2|| [[w:en:Lois Auta|Lois Auta]] || [[Lois Auta]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- | 3|| [[w:en:Blessing Liman|Blessing Liman]]||[[Ba̱la̱si̱n Liman]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- | 4|| [[w:en:Ruth Jummai Ango|Ruth Jummai Ango]] || [[Rut Jummai A̱nggo]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- | 5|| [[w:en:Raquel Kasham Daniel|Raquel Kasham Daniel]] || [[Raquel Ka̱sham Daniel]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- | 6|| [[w:en:Abigail Marshall Katung|Abigail Marshall Katung]] || [[Abigail Marshall Ka̱tung]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- | 7|| [[w:en:Nenadi Usman|Nenadi Esther Usman]] || [[Nenadi Esther Usman]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- | 8|| [[w:en:Rita Akpan|Rita Akpan]] || [[Rita Akpan]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |9||[[w:en:Patience Jonathan|Patience Jonathan]]||[[Patience Jonathan]] ||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah'' |- |10||[[w:en:Maggie L. Walker|Maggie L. Walker]]||[[Maggie L. Walker]]||''[[A‌̱tyunta̱m:Genesis shan|Genesis shan]] ([[A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m:Genesis shan|a̱lyiat]]) 22:48, 9 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)'' |- |} [[Sa:Bwan a̱yaati̱kut 200 á̱si̱ a̱nyiuk di̱n Tyap]] [[Sa:Nta̱m Wukipedia nTyap]] 8y7zqrl3vdw6mxg7ox0e5fdc8wxnt62 Nggwon-a̱gwam Vitori̱ya a̱si Saxe-Coburg-Saalfeld 0 8027 50960 50678 2026-09-15T12:05:11Z Friday musa 43 50960 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Nggwon-a̱gwam Vitori̱ya a̱si Saxe-Coburg-Saalfeld/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Nggwon-a̱gwam Vitori̱ya a̱si Saxe-Coburg-Saalfeld/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Nggwon-a̱gwam Vitori̱ya a̱si Saxe-Coburg-Saalfeld/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Nggwon-a̱gwam Vitori̱ya a̱si Saxe-Coburg-Saalfeld/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Nggwon-a̱gwam Vitori̱ya a̱si Saxe-Coburg-Saalfeld/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Nggwon-a̱gwam Vitori̱ya a̱si Saxe-Coburg-Saalfeld/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Princess Victoria of Saxe-Coburg-Saalfeld''' (Marie Louise Victoire; 17 ma̱ zwat a̱ninaai 1786 – 16 zwat tsa̱t 1861), later '''Princess of Leiningen''' and subsequently '''Duchess of Kent and Strathearn''', was a German princess and the mother of [[Queen Victoria]] of the United Kingdom. As the widow of [[Emich Karl, Prince of Leiningen]], from 1814, she served as [[regent]] of the [[Principality of Leiningen|principality]] during the minority of her son from her first marriage, [[Karl, Prince of Leiningen (1804–1856)|Karl]], until her second wedding in 1818 to [[Prince Edward, Duke of Kent and Strathearn|Prince Edward]], fourth son of [[George III]].<ref name="Tom Levine 2005">Tom Levine: Die Windsors. Glanz und Tragik einer fast normalen Familie. Campus-Verlag, Frankfurt am Main u. a. 2005, {{ISBN|3-593-37763-2}}, S. 20.</ref> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} 5rr9qgolufa2c772457x8ndvzurxchf 50961 50960 2026-09-15T12:07:51Z Friday musa 43 50961 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Nggwon-a̱gwam Vitori̱ya a̱si Saxe-Coburg-Saalfeld/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Nggwon-a̱gwam Vitori̱ya a̱si Saxe-Coburg-Saalfeld/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Nggwon-a̱gwam Vitori̱ya a̱si Saxe-Coburg-Saalfeld/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Nggwon-a̱gwam Vitori̱ya a̱si Saxe-Coburg-Saalfeld/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Nggwon-a̱gwam Vitori̱ya a̱si Saxe-Coburg-Saalfeld/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Nggwon-a̱gwam Vitori̱ya a̱si Saxe-Coburg-Saalfeld/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Princess Victoria of Saxe-Coburg-Saalfeld''' (Marie Louise Victoire; 17 ma̱ zwat a̱ninaai 1786 – 16 zwat tsa̱t 1861), later '''Princess of Leiningen''' and subsequently '''Duchess of Kent and Strathearn''', was a German princess and the mother of [[Queen Victoria]] of the United Kingdom. As the widow of [[Emich Karl, Prince of Leiningen]], from 1814, she served as [[regent]] of the [[Principality of Leiningen|principality]] during the minority of her son from her first marriage, [[Karl, Prince of Leiningen (1804–1856)|Karl]], until her second wedding in 1818 to [[Prince Edward, Duke of Kent and Strathearn|Prince Edward]], fourth son of [[George III]].<ref name="Tom Levine 2005">Tom Levine: Die Windsors. Glanz und Tragik einer fast normalen Familie. Campus-Verlag, Frankfurt am Main u. a. 2005, {{ISBN|3-593-37763-2}}, S. 20.</ref> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Bwan a̱yaati̱kut 200 á̱si̱ a̱nyiuk di̱n Tyap]] 6ml1scgauhcs5c3om35p6dn8na7cknb Genevieve Nnaji 0 8029 51037 50782 2026-09-15T20:00:48Z Holiness Istifanus 2354 /* */ 51037 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Kep1er/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kep1er/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Kep1er/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Kep1er/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Kep1er/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Kep1er/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{databox}} '''Genevieve Nnaji{{IPAc-en|audio=Ig-Genevieve Nnaji.ogg}}''' ({{IPAc-en|ˈ|n|ɑː|dʒ|i}};<ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2011/WORLD/africa/03/29/nigeria.genevieve.nnaji/index.html|title=Pedro Pinto from CNN's 'African Voices' pronouncing Nnaji's name at 00:31 into the video|date=29 March 2011|work=[[CNN]]|access-date=6 September 2011|archive-date=29 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180929125500/http://edition.cnn.com/2011/WORLD/africa/03/29/nigeria.genevieve.nnaji/index.html|url-status=dead}}</ref> a̱ku byin gu a̱tuk 3 ma̱ zwat tswuon ma̱ lyia 1979)<ref>{{cite news|url=http://www.sundayvision.co.ug/detail.php?mainNewsCategoryId=7&newsCategoryId=453&newsId=432104 |title=Nollywood's finest |date=1 May 2005 |work=[[New Vision]] |publisher=New Vision Printing & Publishing Company Limited |access-date=15 February 2011 |location=Kampala, Uganda |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111001100208/http://www.sundayvision.co.ug/detail.php?mainNewsCategoryId=7&newsCategoryId=453&newsId=432104 |archive-date=1 October 2011 }}</ref> a̱yet a̱tyu Neijeria a̱ nyia tam nghwughwu a̱guguut a̱ni, a̱tyu byia a̱vwuo nyia nghwughwu a̱guguut, nbyeang a̱tyu tyiat a̱niet tam nyia nghwughwu a̱guguut.<ref>{{Cite news |last1=Njoku |first1=Benjamin |title=Genevieve Nnaji bu ku bwok a̱nat a̱nyia tam spotlight ma̱ 2025 AFRIFF 130607004838/http://234next.com/csp/cms/sites/Next/ArtsandCulture/Elan/5471637-147/story.csp |archive-date=7 June 2013 }}</ref><ref name="info1">{{cite web|url=https://newafricanmagazine.com/2962/|title=100 Most Influentials Africans|date=21 August 2009|publisher=Newstime Africa|access-date=19 October 2009|location=Kent, UK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100502014911/https://newafricanmagazine.com/2962/|archive-date=2 May 2010|url-status=dead}}</ref> Ma̱ lyia 2011, a̱ku shyia nwuo ma̱ yet a̱tyo nyiung ma̱ a̱niet ba ba̱ shyia ma̱ Order ma̱ si Federal Republic a̱wot a̱gomnati Neijeria ba ku fa̱k da ngu mat da̱nian tam hu na̱ng gu nyia a̱ni Nollywood.<ref>{{cite web|url=http://nollywoodmindspace.com/2011/11/18/6-nollywood-stars-receive-nigerian-national-honours|title=6 Nollywood Stars Receive Nigerian National Honours|publisher=nollywoodmindspace.com|access-date=24 September 2014|archive- url=https://web.archive.org/web/20141007015117/http://nollywoodmindspace.com/2011/11/18/6-nollywood-stars-receive-nigerian-national-honours/|archive-date=7 October 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141007015117/http://nollywoodmindspace.com/2011/11/18/6-nollywood-stars-receive-nigerian-national-honours/}}</ref> A̱tsa nyia nghwughwut a̱guguut hu a̱pyia ghwughwu a̱guguut ki kya yet, Lionheart (2018 film)|''Lionheart'', ngu wa ku yet a̱tsa ka Netflix ghwughwu a̱guguut ngu hu ku yet a̱nyiung ma̱ Neijeria a̱wot ngu wa bu ku yet a̱tyu a̱ku tsa nwuak ma̱ Academy Awards|Oscars. A̱wot a̱ku la̱k ghwughwu a̱guguut hu da̱nian ka na̱ng ba̱ lyiat nwap ba hu ma̱ ghwughwu a̱guguut hu a̱nswak a̱ lan shong.<ref>{{Cite news|url=https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/genevieve-nnaji-s-lionheart-disqualified-from-oscars.html|location=Accra, Ghana|title=Genevieve Nnaji's Lionheart disqualified from Oscars|date=5 November 2019|newspaper=[[Daily Graphic (Ghana)|Daily Graphic]]|language=en-gb|access-date=11 November 2019|archive-date=12 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112215020/https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/genevieve-nnaji-s-lionheart-disqualified-from-oscars.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-50300862|title=Nigeria Oscar choice ruled out for English script|work=BBC News|date=5 November 2019|access-date=19 November 2019|archive-date=20 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191120091428/https://www.bbc.com/news/world-africa-50300862|url-status=live}}</ref> After having spent decades in the movie industry, she was profiled alongside some celebrities and business executives in 2020 in two books by the publisher and editor in chief of ''[[Yes International!]]'' magazine, Azuh Arinze.<ref>{{Cite news|date=2020-07-04|title=Omotola, Genevieve profiled in new books on leadership, success|url=https://www.vanguardngr.com/2020/07/omotola-genevieve-profiled-in-new-books-on-leadership-success/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-02-09|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-US|archive-date=10 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210210080438/https://www.vanguardngr.com/2020/07/omotola-genevieve-profiled-in-new-books-on-leadership-success/|url-status=live}}</ref> ==A̱ya̱fang== [[Sa:Bwan a̱yaati̱kut 200 á̱si̱ a̱nyiuk di̱n Tyap]] d5n77dldnb6t0ugu3596itygx3eu4pd 51038 51037 2026-09-15T20:11:06Z Holiness Istifanus 2354 /* */ 51038 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Kep1er/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kep1er/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Kep1er/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Kep1er/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Kep1er/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Kep1er/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{databox}} '''Genevieve Nnaji{{IPAc-en|audio=Ig-Genevieve Nnaji.ogg}}''' ({{IPAc-en|ˈ|n|ɑː|dʒ|i}};<ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2011/WORLD/africa/03/29/nigeria.genevieve.nnaji/index.html|title=Pedro Pinto from CNN's 'African Voices' pronouncing Nnaji's name at 00:31 into the video|date=29 March 2011|work=[[CNN]]|access-date=6 September 2011|archive-date=29 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180929125500/http://edition.cnn.com/2011/WORLD/africa/03/29/nigeria.genevieve.nnaji/index.html|url-status=dead}}</ref> a̱ku byin gu a̱tuk 3 ma̱ zwat tswuon ma̱ lyia 1979)<ref>{{cite news|url=http://www.sundayvision.co.ug/detail.php?mainNewsCategoryId=7&newsCategoryId=453&newsId=432104 |title=Nollywood's finest |date=1 May 2005 |work=[[New Vision]] |publisher=New Vision Printing & Publishing Company Limited |access-date=15 February 2011 |location=Kampala, Uganda |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111001100208/http://www.sundayvision.co.ug/detail.php?mainNewsCategoryId=7&newsCategoryId=453&newsId=432104 |archive-date=1 October 2011 }}</ref> a̱yet a̱tyu Neijeria a̱ nyia tam nghwughwu a̱guguut a̱ni, a̱tyu byia a̱vwuo nyia nghwughwu a̱guguut, nbyeang a̱tyu tyiat a̱niet tam nyia nghwughwu a̱guguut.<ref>{{Cite news |last1=Njoku |first1=Benjamin |title=Genevieve Nnaji bu ku bwok a̱nat a̱nyia tam spotlight ma̱ 2025 AFRIFF 130607004838/http://234next.com/csp/cms/sites/Next/ArtsandCulture/Elan/5471637-147/story.csp |archive-date=7 June 2013 }}</ref><ref name="info1">{{cite web|url=https://newafricanmagazine.com/2962/|title=100 Most Influentials Africans|date=21 August 2009|publisher=Newstime Africa|access-date=19 October 2009|location=Kent, UK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100502014911/https://newafricanmagazine.com/2962/|archive-date=2 May 2010|url-status=dead}}</ref> Ma̱ lyia 2011, a̱ku shyia nwuo ma̱ yet a̱tyo nyiung ma̱ a̱niet ba ba̱ shyia ma̱ Order ma̱ si Federal Republic a̱wot a̱gomnati Neijeria ba ku fa̱k da ngu mat da̱nian tam hu na̱ng gu nyia a̱ni Nollywood.<ref>{{cite web|url=http://nollywoodmindspace.com/2011/11/18/6-nollywood-stars-receive-nigerian-national-honours|title=6 Nollywood Stars Receive Nigerian National Honours|publisher=nollywoodmindspace.com|access-date=24 September 2014|archive- url=https://web.archive.org/web/20141007015117/http://nollywoodmindspace.com/2011/11/18/6-nollywood-stars-receive-nigerian-national-honours/|archive-date=7 October 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141007015117/http://nollywoodmindspace.com/2011/11/18/6-nollywood-stars-receive-nigerian-national-honours/}}</ref> A̱tsa nyia nghwughwut a̱guguut hu a̱pyia ghwughwu a̱guguut ki kya yet, Lionheart (2018 film)|''Lionheart'', ngu wa ku yet a̱tsa ka Netflix ghwughwu a̱guguut ngu hu ku yet a̱nyiung ma̱ Neijeria a̱wot ngu wa bu ku yet a̱tyu a̱ku tsa nwuak ma̱ Academy Awards|Oscars. A̱wot a̱ku la̱k ghwughwu a̱guguut hu da̱nian ka na̱ng ba̱ lyiat nwap ba hu ma̱ ghwughwu a̱guguut hu a̱nswak a̱ lan shong.<ref>{{Cite news|url=https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/genevieve-nnaji-s-lionheart-disqualified-from-oscars.html|location=Accra, Ghana|title=Genevieve Nnaji's Lionheart disqualified from Oscars|date=5 November 2019|newspaper=[[Daily Graphic (Ghana)|Daily Graphic]]|language=en-gb|access-date=11 November 2019|archive-date=12 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112215020/https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/genevieve-nnaji-s-lionheart-disqualified-from-oscars.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-50300862|title=Nigeria Oscar choice ruled out for English script|work=BBC News|date=5 November 2019|access-date=19 November 2019|archive-date=20 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191120091428/https://www.bbc.com/news/world-africa-50300862|url-status=live}}</ref> Lilyim ndyia na̰ng gu hyat a̱ni di̱ nyia ghwughwu a̱guguut a̱wa ma̱ vwuo nyia nghwughwu a̱guguut na a̱ni, a̱si ba̱ li ngu a̱ gye kyang a̱niet nyia nghwughwu a̱guguut nbyeang a̱cacet a̱niet nyia kwai ma̱ lyai ma lyia 2020 ma̱ ntagada nfeang a̱tyu a̱ku nyia nbyeang a̱tyu ghut ma̱ ǹtagada na ngu wa ku yet chief a̱si ''Yes International!'' magazine, Azuh Arinze.<ref>{{Cite news|date=2020-07-04|title=Omotola, Genevieve profiled in new books on leadership, success|url=https://www.vanguardngr.com/2020/07/omotola-genevieve-profiled-in-new-books-on-leadership-success/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-02-09|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-US|archive-date=10 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210210080438/https://www.vanguardngr.com/2020/07/omotola-genevieve-profiled-in-new-books-on-leadership-success/|url-status=live}}</ref> ==A̱ya̱fang== [[Sa:Bwan a̱yaati̱kut 200 á̱si̱ a̱nyiuk di̱n Tyap]] 079ohuvmtyt3zg2k8kxffcqm02huqg0 51039 51038 2026-09-15T20:12:39Z Holiness Istifanus 2354 /* */ 51039 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Genevieve Nnaji/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Genevieve Nnaji/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Genevieve Nnaji/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Genevieve Nnaji/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Genevieve Nnaji/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Genevieve Nnaji/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{databox}} '''Genevieve Nnaji{{IPAc-en|audio=Ig-Genevieve Nnaji.ogg}}''' ({{IPAc-en|ˈ|n|ɑː|dʒ|i}};<ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2011/WORLD/africa/03/29/nigeria.genevieve.nnaji/index.html|title=Pedro Pinto from CNN's 'African Voices' pronouncing Nnaji's name at 00:31 into the video|date=29 March 2011|work=[[CNN]]|access-date=6 September 2011|archive-date=29 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180929125500/http://edition.cnn.com/2011/WORLD/africa/03/29/nigeria.genevieve.nnaji/index.html|url-status=dead}}</ref> a̱ku byin gu a̱tuk 3 ma̱ zwat tswuon ma̱ lyia 1979)<ref>{{cite news|url=http://www.sundayvision.co.ug/detail.php?mainNewsCategoryId=7&newsCategoryId=453&newsId=432104 |title=Nollywood's finest |date=1 May 2005 |work=[[New Vision]] |publisher=New Vision Printing & Publishing Company Limited |access-date=15 February 2011 |location=Kampala, Uganda |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111001100208/http://www.sundayvision.co.ug/detail.php?mainNewsCategoryId=7&newsCategoryId=453&newsId=432104 |archive-date=1 October 2011 }}</ref> a̱yet a̱tyu Neijeria a̱ nyia tam nghwughwu a̱guguut a̱ni, a̱tyu byia a̱vwuo nyia nghwughwu a̱guguut, nbyeang a̱tyu tyiat a̱niet tam nyia nghwughwu a̱guguut.<ref>{{Cite news |last1=Njoku |first1=Benjamin |title=Genevieve Nnaji bu ku bwok a̱nat a̱nyia tam spotlight ma̱ 2025 AFRIFF 130607004838/http://234next.com/csp/cms/sites/Next/ArtsandCulture/Elan/5471637-147/story.csp |archive-date=7 June 2013 }}</ref><ref name="info1">{{cite web|url=https://newafricanmagazine.com/2962/|title=100 Most Influentials Africans|date=21 August 2009|publisher=Newstime Africa|access-date=19 October 2009|location=Kent, UK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100502014911/https://newafricanmagazine.com/2962/|archive-date=2 May 2010|url-status=dead}}</ref> Ma̱ lyia 2011, a̱ku shyia nwuo ma̱ yet a̱tyo nyiung ma̱ a̱niet ba ba̱ shyia ma̱ Order ma̱ si Federal Republic a̱wot a̱gomnati Neijeria ba ku fa̱k da ngu mat da̱nian tam hu na̱ng gu nyia a̱ni Nollywood.<ref>{{cite web|url=http://nollywoodmindspace.com/2011/11/18/6-nollywood-stars-receive-nigerian-national-honours|title=6 Nollywood Stars Receive Nigerian National Honours|publisher=nollywoodmindspace.com|access-date=24 September 2014|archive- url=https://web.archive.org/web/20141007015117/http://nollywoodmindspace.com/2011/11/18/6-nollywood-stars-receive-nigerian-national-honours/|archive-date=7 October 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141007015117/http://nollywoodmindspace.com/2011/11/18/6-nollywood-stars-receive-nigerian-national-honours/}}</ref> A̱tsa nyia nghwughwut a̱guguut hu a̱pyia ghwughwu a̱guguut ki kya yet, Lionheart (2018 film)|''Lionheart'', ngu wa ku yet a̱tsa ka Netflix ghwughwu a̱guguut ngu hu ku yet a̱nyiung ma̱ Neijeria a̱wot ngu wa bu ku yet a̱tyu a̱ku tsa nwuak ma̱ Academy Awards|Oscars. A̱wot a̱ku la̱k ghwughwu a̱guguut hu da̱nian ka na̱ng ba̱ lyiat nwap ba hu ma̱ ghwughwu a̱guguut hu a̱nswak a̱ lan shong.<ref>{{Cite news|url=https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/genevieve-nnaji-s-lionheart-disqualified-from-oscars.html|location=Accra, Ghana|title=Genevieve Nnaji's Lionheart disqualified from Oscars|date=5 November 2019|newspaper=[[Daily Graphic (Ghana)|Daily Graphic]]|language=en-gb|access-date=11 November 2019|archive-date=12 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191112215020/https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/genevieve-nnaji-s-lionheart-disqualified-from-oscars.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-50300862|title=Nigeria Oscar choice ruled out for English script|work=BBC News|date=5 November 2019|access-date=19 November 2019|archive-date=20 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191120091428/https://www.bbc.com/news/world-africa-50300862|url-status=live}}</ref> Lilyim ndyia na̰ng gu hyat a̱ni di̱ nyia ghwughwu a̱guguut a̱wa ma̱ vwuo nyia nghwughwu a̱guguut na a̱ni, a̱si ba̱ li ngu a̱ gye kyang a̱niet nyia nghwughwu a̱guguut nbyeang a̱cacet a̱niet nyia kwai ma̱ lyai ma lyia 2020 ma̱ ntagada nfeang a̱tyu a̱ku nyia nbyeang a̱tyu ghut ma̱ ǹtagada na ngu wa ku yet chief a̱si ''Yes International!'' magazine, Azuh Arinze.<ref>{{Cite news|date=2020-07-04|title=Omotola, Genevieve profiled in new books on leadership, success|url=https://www.vanguardngr.com/2020/07/omotola-genevieve-profiled-in-new-books-on-leadership-success/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-02-09|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-US|archive-date=10 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210210080438/https://www.vanguardngr.com/2020/07/omotola-genevieve-profiled-in-new-books-on-leadership-success/|url-status=live}}</ref> ==A̱ya̱fang== [[Sa:Bwan a̱yaati̱kut 200 á̱si̱ a̱nyiuk di̱n Tyap]] d5ebouedxt45kx076lmpz0arqe69zfi Zainab Balogun 0 8038 50962 50916 2026-09-15T12:36:29Z Friday musa 43 50962 wikitext text/x-wiki '''Zainab Balogun'''{{Audio|Yo-Zainab Balogun Nwachukwu.ogg|Listen|help=no}} <ref>{{Cite news |date=2022-01-04 |title=Doing business in Nigeria is horrible, actress Zainab Balogun laments |url=https://punchng.com/doing-business-in-nigeria-is-horrible-actress-zainab-balogun-laments/ |access-date=2022-03-02 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref> a̱ byin nggu a̱tuk mam 10 si̱ zwat swak ma̱ a̱lyia̱ 1989) a yet a̱tyumaat nkhang Naijeriya wa , atyumaat mang a̱tyu tam ghwughwu aghwughwu. a̱ ku tsaa tam maat hu ni neet nang nggu yet nggon ma̱ a̱lyia~- swak ma̱ng a̱taa.<ref name="FabMagazine">Ade-Unuigbe, Adesola. "Fab Interview: 'I Have a Little Crush on D'Banj' Zanaib Balogun, Ebony Life TV Presenter Talks Life, Love & Work". ''Fab Magazine Online''. February 7, 2014. December 5, 2014. [http://fabmagazineonline.com/fab-interview-little-crush-dbanj-exclusive-interview-tv-presener-zainab-balogun-talks-life-love-work]</ref> a̱ kan nyia̱ tam ma̱ a̱ ya bandang sot ma̱di̱di̱t. a̱ shyia̱ ma a̱niet ba ku tsaa nkhang ''The J-ist TV'', nkhang nang a̱yia̱ ma jet abwoi a̱ni nkhang na ni sha̱i a̱lyiat taada si afi̱ri̱ka ma̱ng a̱pyia̱ a̱lyiat ma̱di̱di̱t; nkhang nggu na ni si̱ byia̱ cecet a̱niet ma̱ afri̱ri̱ka ma̱di̱di̱t.<ref name="Vogue" /> Balogun nyia̱ tam yet a̱tyumaat ma ghwughwu aghwughwu si Ebonylife TV, a yet sot nyia̱ a̱ya ghwughwu aghwughwu nang nggu a̱nap huni nyia̱ tam angyei ''The Spot'', a̱ yet a̱bandang nkhang ghwughwu aghwughwu wa nang ang nyia̱ ma̱ng Lamide Akintobi.<ref name="FabMagazine" /><ref name="Zen">"Zainab Balogun's Interview with Zen". ''Zen Magazine Africa''. 2013. December 5, 2014. {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20170620220557/http://zenmagazineafrica.com/lifestyle/zainab-baloguns-interview-zen/]}}</ref> Balogun nyia̱ ntam a̱tyumaat ma̱ng jhyii sisak hu nang a̱ na maat nkhang na a̱ ni ma Jumia TV, nkhang a̱n nyia̱ ma jet a̱bwoi a̱ni. ==Da̱won ma̱ng tat-a̱pyia̱== A̱ ku byin nggu Balogun ma a̱keayng London a̱yang nggu hu ma̱ng a̱tyia hu yet a̱niet Naijeriya wa,<ref name="FabMagazine" /><ref name="Vogue">Roosblad, Shomara. "Interview with Zainab Balogun". ''The Black Blog''. Vogue.it. September 29, 2014. December 5, 2014. [http://www.vogue.it/en/vogue-black/the-black-blog/2014/09/intervista-a-zainab-balogun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816072530/http://www.vogue.it/en/vogue-black/the-black-blog/2014/09/intervista-a-zainab-balogun |date=16 August 2016 }}</ref> a̱ ku swan ma̱ng a̱bandang kyang bwuak, ba shyia̱ ma Clapham, a̱ badi̱da̱i fam si̱ a̱za jen shun London. a̱yet A̱ghwangkpang a̱ neet ma̱ a̱niet Egba nang ba yet a̱niet ba neet Abeokuta ma si̱tet ogun.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=eaL_zPZ1pLg |title=Secret lives of Baba segis wives author Lola shoneyin & the Trio discuss attitudes & their altitudes |website=YouTube |date=6 October 2015 |publisher=Ebonylife Television}}</ref> Da̱nian si̱sak nang tam a̱yang nggu hu li a̱ni, a̱ shyia̱ swan da a̱vwuo a̱nyuing ba a̱ si ka cong swat ma̱ng a̱ya a̱nanyui̱k nggu a̱yang nggu hu ba̱t nang nggu yet nggon a̱ni.<ref name="StyleVitae" /> a̱ si̱ nyia̱ fang nggu hu ma̱ a̱vwuo fang ang ngyei Sa̱cre̱d Hart. a̱ tyia̱ fwuo ba̱ di nyia̱ tam maat ma̱ng maat m a̱vwuo fang ani. a̱ ku fang bwuom bubom a̱wot asi̱ nwuo kwaya ma̱t ania ma a̱ si̱ tsaa sot bwuom R&B ma̱ng a̱kaneayam ma̱ng a̱ya kpandang nggu na a̱feayang nang a̱ng ngyyei called Regné.<ref name="Vogue" /> a̱wot a̱ si̱ bu nyia̱ fang nggu hu ma̱ a̱vwuo fang Christ the King a̱ja wa nang nggu tyiak fang nggu hu si miyam cam si̱ swanta, fang si~- a̱niet nyia̱ a̱di̱dam ba a̱ni, ma̱ng shong ma̱ meayam maat. a̱ si bu naat fang danson ma̱ Univasi̱ti̱ si̱ Kent ma a̱byin Medway a̱ ja wa nang nggu shyia̱ tyiak fang cam swanta na ma̱ di̱gi̱ri.<ref name="StyleVitae">Igew, Miles. "StyleVitae Meets - Zainab Balogun". ''StyleVitae''. April 28, 2014. December 5, 2014. [http://www.stylevitae.com/stylevitae-meets-zainab-balogun/]</ref><ref name="OurBlogazine">{{Cite web |url=http://ourblogazine.com/tag/zainab-balogun |title="Zippy Zainab". ''Our Blogazine''. October 24, 2013. December 5, 2014 |access-date=5 December 2014 |archive-date=8 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308020243/http://ourblogazine.com/tag/zainab-balogun/ |url-status=dead }}</ref> Balogun nyia̱ tam maat neet din jen nang a̱ ku shyia̱ nwuo tam hu ba ma so jhyii a̱niet maat din jen nang nggu yet a̱lyia̱ swak ma̱ng a̱taa a̱ni.<ref name="FabMagazine" /><ref name="OurBlogazine" /> nang nggu tyiak fang nggu hu a̱ni,a̱ si̱ shyia̱ nyia̱ tam maat ma ghwughwu aghwughwu si BB nang ang ngyei din shong a̱ni s ''[[Material Girl (TV series)|Material Girl]]'', ghwughwu aghwughwu a̱niet indi̱a''[[Cocktail (2012 film)|Cocktail]]'' ma̱ a̱lyia̱ 2012 ma̱ng ''The Charlatans'' nang Ashley Waters jhyuk a̱ni.<ref name="OurBlogazine" /> ma̱t a̱nia wu a̱ ba̱t a̱ si̱ shyia̱ nyia~-- tam ma̱ng cecet a̱niet ba nyia̱ si̱sak tam hu ni a̱ni nang Christopher Nolan ma̱ a̱lyia̱ 2011 ma̱ ghwughwu aghwughwu a~-ng ngyei ''[[The Dark Knight Rises]]'', nangnggu nyia̱ a̱ si̱mi̱n bwung a̱ng ngang a̱ni ba.<ref name ="OurBlogazine" /> Balogun is now a television presenter, who produces and hosts shows for EbonyLife TV, an entertainment television network.<ref name="OurBlogazine" /> She has also produced shows such as ''EL Now'', a daily entertainment news show for the latest in fashion, music and arts.<ref name="Zen" /><ref name="StyleVitae" /> She is currently joined by [[Ebuka Obi-Uchendu]] and Lamide Akintobi on ''The Spot'', a daily hang-out talk show.<ref name ="OurBlogazine" /><ref name="Pulse">Ngomba, Joan. "EbonyLife TV's Zainab Balogun Spills Secrets Behind 'The Spot'". Pulse.ng. March 19, 2014. December 5, 2014. [http://pulse.ng/gist/pulse-chatville-ebonylife-tvs-zainab-balogun-spills-secrets-behind-the-spot-id2741537.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141207053817/http://pulse.ng/gist/pulse-chatville-ebonylife-tvs-zainab-balogun-spills-secrets-behind-the-spot-id2741537.html|date=7 December 2014}}</ref> ==Personal life== In May 2018, Balogun married '''[https://9jaaenthub.com.ng/dikko-nwachukwu-biography/ Dikko Nwachukwu]''' founder of Jetwest Airways. The pair were traditionally married on 13 May in Lagos, Nigeria.<ref>{{Cite news |date=2019-04-05 |title=Zainab Balogun Talks About Meeting Her Dikko Nwachukwu |url=https://guardian.ng/life/zainab-balogun-talks-about-meeting-her-dikko-nwachukwu/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-03-02 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Balogun splits her time between London, England and [[Lagos]], Nigeria.{{citation needed|date=March 2015}} According to an interview by ''Elowell Max,'' Balogun states she appreciates having lived in various cultures and that "something that comes from experiencing life in many different places."<ref>{{Cite web |date=2026-03-14 |title="Trust Your Own Pace": Zainab Balogun On Growth, Pain And Womanhood. - Elowell Max |url=https://elowellmax.com/2026/03/14/trust-your-own-pace-zainab-balogun/ |access-date=2026-03-18 |language=en-US}}</ref> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} jybzgqulo799jyxo4v4esw7j9qv5xmi 50963 50962 2026-09-15T12:37:51Z Friday musa 43 50963 wikitext text/x-wiki '''Zainab Balogun'''{{Audio|Yo-Zainab Balogun Nwachukwu.ogg|Listen|help=no}} <ref>{{Cite news |date=2022-01-04 |title=Doing business in Nigeria is horrible, actress Zainab Balogun laments |url=https://punchng.com/doing-business-in-nigeria-is-horrible-actress-zainab-balogun-laments/ |access-date=2022-03-02 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref> a̱ byin nggu a̱tuk mam 10 si̱ zwat swak ma̱ a̱lyia̱ 1989) a yet a̱tyumaat nkhang Naijeriya wa , atyumaat mang a̱tyu tam ghwughwu aghwughwu. a̱ ku tsaa tam maat hu ni neet nang nggu yet nggon ma̱ a̱lyia~- swak ma̱ng a̱taa.<ref name="FabMagazine">Ade-Unuigbe, Adesola. "Fab Interview: 'I Have a Little Crush on D'Banj' Zanaib Balogun, Ebony Life TV Presenter Talks Life, Love & Work". ''Fab Magazine Online''. February 7, 2014. December 5, 2014. [http://fabmagazineonline.com/fab-interview-little-crush-dbanj-exclusive-interview-tv-presener-zainab-balogun-talks-life-love-work]</ref> a̱ kan nyia̱ tam ma̱ a̱ ya bandang sot ma̱di̱di̱t. a̱ shyia̱ ma a̱niet ba ku tsaa nkhang ''The J-ist TV'', nkhang nang a̱yia̱ ma jet abwoi a̱ni nkhang na ni sha̱i a̱lyiat taada si afi̱ri̱ka ma̱ng a̱pyia̱ a̱lyiat ma̱di̱di̱t; nkhang nggu na ni si̱ byia̱ cecet a̱niet ma̱ afri̱ri̱ka ma̱di̱di̱t.<ref name="Vogue" /> Balogun nyia̱ tam yet a̱tyumaat ma ghwughwu aghwughwu si Ebonylife TV, a yet sot nyia̱ a̱ya ghwughwu aghwughwu nang nggu a̱nap huni nyia̱ tam angyei ''The Spot'', a̱ yet a̱bandang nkhang ghwughwu aghwughwu wa nang ang nyia̱ ma̱ng Lamide Akintobi.<ref name="FabMagazine" /><ref name="Zen">"Zainab Balogun's Interview with Zen". ''Zen Magazine Africa''. 2013. December 5, 2014. {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20170620220557/http://zenmagazineafrica.com/lifestyle/zainab-baloguns-interview-zen/]}}</ref> Balogun nyia̱ ntam a̱tyumaat ma̱ng jhyii sisak hu nang a̱ na maat nkhang na a̱ ni ma Jumia TV, nkhang a̱n nyia̱ ma jet a̱bwoi a̱ni. ==Da̱won ma̱ng tat-a̱pyia̱== A̱ ku byin nggu Balogun ma a̱keayng London a̱yang nggu hu ma̱ng a̱tyia hu yet a̱niet Naijeriya wa,<ref name="FabMagazine" /><ref name="Vogue">Roosblad, Shomara. "Interview with Zainab Balogun". ''The Black Blog''. Vogue.it. September 29, 2014. December 5, 2014. [http://www.vogue.it/en/vogue-black/the-black-blog/2014/09/intervista-a-zainab-balogun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816072530/http://www.vogue.it/en/vogue-black/the-black-blog/2014/09/intervista-a-zainab-balogun |date=16 August 2016 }}</ref> a̱ ku swan ma̱ng a̱bandang kyang bwuak, ba shyia̱ ma Clapham, a̱ badi̱da̱i fam si̱ a̱za jen shun London. a̱yet A̱ghwangkpang a̱ neet ma̱ a̱niet Egba nang ba yet a̱niet ba neet Abeokuta ma si̱tet ogun.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=eaL_zPZ1pLg |title=Secret lives of Baba segis wives author Lola shoneyin & the Trio discuss attitudes & their altitudes |website=YouTube |date=6 October 2015 |publisher=Ebonylife Television}}</ref> Da̱nian si̱sak nang tam a̱yang nggu hu li a̱ni, a̱ shyia̱ swan da a̱vwuo a̱nyuing ba a̱ si ka cong swat ma̱ng a̱ya a̱nanyui̱k nggu a̱yang nggu hu ba̱t nang nggu yet nggon a̱ni.<ref name="StyleVitae" /> a̱ si̱ nyia̱ fang nggu hu ma̱ a̱vwuo fang ang ngyei Sa̱cre̱d Hart. a̱ tyia̱ fwuo ba̱ di nyia̱ tam maat ma̱ng maat m a̱vwuo fang ani. a̱ ku fang bwuom bubom a̱wot asi̱ nwuo kwaya ma̱t ania ma a̱ si̱ tsaa sot bwuom R&B ma̱ng a̱kaneayam ma̱ng a̱ya kpandang nggu na a̱feayang nang a̱ng ngyyei called Regné.<ref name="Vogue" /> a̱wot a̱ si̱ bu nyia̱ fang nggu hu ma̱ a̱vwuo fang Christ the King a̱ja wa nang nggu tyiak fang nggu hu si miyam cam si̱ swanta, fang si~- a̱niet nyia̱ a̱di̱dam ba a̱ni, ma̱ng shong ma̱ meayam maat. a̱ si bu naat fang danson ma̱ Univasi̱ti̱ si̱ Kent ma a̱byin Medway a̱ ja wa nang nggu shyia̱ tyiak fang cam swanta na ma̱ di̱gi̱ri.<ref name="StyleVitae">Igew, Miles. "StyleVitae Meets - Zainab Balogun". ''StyleVitae''. April 28, 2014. December 5, 2014. [http://www.stylevitae.com/stylevitae-meets-zainab-balogun/]</ref><ref name="OurBlogazine">{{Cite web |url=http://ourblogazine.com/tag/zainab-balogun |title="Zippy Zainab". ''Our Blogazine''. October 24, 2013. December 5, 2014 |access-date=5 December 2014 |archive-date=8 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308020243/http://ourblogazine.com/tag/zainab-balogun/ |url-status=dead }}</ref> Balogun nyia̱ tam maat neet din jen nang a̱ ku shyia̱ nwuo tam hu ba ma so jhyii a̱niet maat din jen nang nggu yet a̱lyia̱ swak ma̱ng a̱taa a̱ni.<ref name="FabMagazine" /><ref name="OurBlogazine" /> nang nggu tyiak fang nggu hu a̱ni,a̱ si̱ shyia̱ nyia̱ tam maat ma ghwughwu aghwughwu si BB nang ang ngyei din shong a̱ni s ''[[Material Girl (TV series)|Material Girl]]'', ghwughwu aghwughwu a̱niet indi̱a''[[Cocktail (2012 film)|Cocktail]]'' ma̱ a̱lyia̱ 2012 ma̱ng ''The Charlatans'' nang Ashley Waters jhyuk a̱ni.<ref name="OurBlogazine" /> ma̱t a̱nia wu a̱ ba̱t a̱ si̱ shyia̱ nyia~-- tam ma̱ng cecet a̱niet ba nyia̱ si̱sak tam hu ni a̱ni nang Christopher Nolan ma̱ a̱lyia̱ 2011 ma̱ ghwughwu aghwughwu a~-ng ngyei ''[[The Dark Knight Rises]]'', nangnggu nyia̱ a̱ si̱mi̱n bwung a̱ng ngang a̱ni ba.<ref name ="OurBlogazine" /> Balogun is now a television presenter, who produces and hosts shows for EbonyLife TV, an entertainment television network.<ref name="OurBlogazine" /> She has also produced shows such as ''EL Now'', a daily entertainment news show for the latest in fashion, music and arts.<ref name="Zen" /><ref name="StyleVitae" /> She is currently joined by [[Ebuka Obi-Uchendu]] and Lamide Akintobi on ''The Spot'', a daily hang-out talk show.<ref name ="OurBlogazine" /><ref name="Pulse">Ngomba, Joan. "EbonyLife TV's Zainab Balogun Spills Secrets Behind 'The Spot'". Pulse.ng. March 19, 2014. December 5, 2014. [http://pulse.ng/gist/pulse-chatville-ebonylife-tvs-zainab-balogun-spills-secrets-behind-the-spot-id2741537.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141207053817/http://pulse.ng/gist/pulse-chatville-ebonylife-tvs-zainab-balogun-spills-secrets-behind-the-spot-id2741537.html|date=7 December 2014}}</ref> ==Personal life== In May 2018, Balogun married '''[https://9jaaenthub.com.ng/dikko-nwachukwu-biography/ Dikko Nwachukwu]''' founder of Jetwest Airways. The pair were traditionally married on 13 May in Lagos, Nigeria.<ref>{{Cite news |date=2019-04-05 |title=Zainab Balogun Talks About Meeting Her Dikko Nwachukwu |url=https://guardian.ng/life/zainab-balogun-talks-about-meeting-her-dikko-nwachukwu/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-03-02 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Balogun splits her time between London, England and [[Lagos]], Nigeria.{{citation needed|date=March 2015}} According to an interview by ''Elowell Max,'' Balogun states she appreciates having lived in various cultures and that "something that comes from experiencing life in many different places."<ref>{{Cite web |date=2026-03-14 |title="Trust Your Own Pace": Zainab Balogun On Growth, Pain And Womanhood. - Elowell Max |url=https://elowellmax.com/2026/03/14/trust-your-own-pace-zainab-balogun/ |access-date=2026-03-18 |language=en-US}}</ref> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Bwan a̱yaati̱kut 200 á̱si̱ a̱nyiuk di̱n Tyap]] jhk2xqe9vygej3y8ou9ij4dnwh2wkzg 50964 50963 2026-09-15T12:39:09Z Friday musa 43 50964 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Hadiza Ba̱lara̱be/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Hadiza Ba̱lara̱be/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Hadiza Ba̱lara̱be/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Hadiza Ba̱lara̱be/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Hadiza Ba̱lara̱be/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Hadiza Ba̱lara̱be/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} '''Zainab Balogun'''{{Audio|Yo-Zainab Balogun Nwachukwu.ogg|Listen|help=no}} <ref>{{Cite news |date=2022-01-04 |title=Doing business in Nigeria is horrible, actress Zainab Balogun laments |url=https://punchng.com/doing-business-in-nigeria-is-horrible-actress-zainab-balogun-laments/ |access-date=2022-03-02 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref> a̱ byin nggu a̱tuk mam 10 si̱ zwat swak ma̱ a̱lyia̱ 1989) a yet a̱tyumaat nkhang Naijeriya wa , atyumaat mang a̱tyu tam ghwughwu aghwughwu. a̱ ku tsaa tam maat hu ni neet nang nggu yet nggon ma̱ a̱lyia~- swak ma̱ng a̱taa.<ref name="FabMagazine">Ade-Unuigbe, Adesola. "Fab Interview: 'I Have a Little Crush on D'Banj' Zanaib Balogun, Ebony Life TV Presenter Talks Life, Love & Work". ''Fab Magazine Online''. February 7, 2014. December 5, 2014. [http://fabmagazineonline.com/fab-interview-little-crush-dbanj-exclusive-interview-tv-presener-zainab-balogun-talks-life-love-work]</ref> a̱ kan nyia̱ tam ma̱ a̱ ya bandang sot ma̱di̱di̱t. a̱ shyia̱ ma a̱niet ba ku tsaa nkhang ''The J-ist TV'', nkhang nang a̱yia̱ ma jet abwoi a̱ni nkhang na ni sha̱i a̱lyiat taada si afi̱ri̱ka ma̱ng a̱pyia̱ a̱lyiat ma̱di̱di̱t; nkhang nggu na ni si̱ byia̱ cecet a̱niet ma̱ afri̱ri̱ka ma̱di̱di̱t.<ref name="Vogue" /> Balogun nyia̱ tam yet a̱tyumaat ma ghwughwu aghwughwu si Ebonylife TV, a yet sot nyia̱ a̱ya ghwughwu aghwughwu nang nggu a̱nap huni nyia̱ tam angyei ''The Spot'', a̱ yet a̱bandang nkhang ghwughwu aghwughwu wa nang ang nyia̱ ma̱ng Lamide Akintobi.<ref name="FabMagazine" /><ref name="Zen">"Zainab Balogun's Interview with Zen". ''Zen Magazine Africa''. 2013. December 5, 2014. {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20170620220557/http://zenmagazineafrica.com/lifestyle/zainab-baloguns-interview-zen/]}}</ref> Balogun nyia̱ ntam a̱tyumaat ma̱ng jhyii sisak hu nang a̱ na maat nkhang na a̱ ni ma Jumia TV, nkhang a̱n nyia̱ ma jet a̱bwoi a̱ni. ==Da̱won ma̱ng tat-a̱pyia̱== A̱ ku byin nggu Balogun ma a̱keayng London a̱yang nggu hu ma̱ng a̱tyia hu yet a̱niet Naijeriya wa,<ref name="FabMagazine" /><ref name="Vogue">Roosblad, Shomara. "Interview with Zainab Balogun". ''The Black Blog''. Vogue.it. September 29, 2014. December 5, 2014. [http://www.vogue.it/en/vogue-black/the-black-blog/2014/09/intervista-a-zainab-balogun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816072530/http://www.vogue.it/en/vogue-black/the-black-blog/2014/09/intervista-a-zainab-balogun |date=16 August 2016 }}</ref> a̱ ku swan ma̱ng a̱bandang kyang bwuak, ba shyia̱ ma Clapham, a̱ badi̱da̱i fam si̱ a̱za jen shun London. a̱yet A̱ghwangkpang a̱ neet ma̱ a̱niet Egba nang ba yet a̱niet ba neet Abeokuta ma si̱tet ogun.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=eaL_zPZ1pLg |title=Secret lives of Baba segis wives author Lola shoneyin & the Trio discuss attitudes & their altitudes |website=YouTube |date=6 October 2015 |publisher=Ebonylife Television}}</ref> Da̱nian si̱sak nang tam a̱yang nggu hu li a̱ni, a̱ shyia̱ swan da a̱vwuo a̱nyuing ba a̱ si ka cong swat ma̱ng a̱ya a̱nanyui̱k nggu a̱yang nggu hu ba̱t nang nggu yet nggon a̱ni.<ref name="StyleVitae" /> a̱ si̱ nyia̱ fang nggu hu ma̱ a̱vwuo fang ang ngyei Sa̱cre̱d Hart. a̱ tyia̱ fwuo ba̱ di nyia̱ tam maat ma̱ng maat m a̱vwuo fang ani. a̱ ku fang bwuom bubom a̱wot asi̱ nwuo kwaya ma̱t ania ma a̱ si̱ tsaa sot bwuom R&B ma̱ng a̱kaneayam ma̱ng a̱ya kpandang nggu na a̱feayang nang a̱ng ngyyei called Regné.<ref name="Vogue" /> a̱wot a̱ si̱ bu nyia̱ fang nggu hu ma̱ a̱vwuo fang Christ the King a̱ja wa nang nggu tyiak fang nggu hu si miyam cam si̱ swanta, fang si~- a̱niet nyia̱ a̱di̱dam ba a̱ni, ma̱ng shong ma̱ meayam maat. a̱ si bu naat fang danson ma̱ Univasi̱ti̱ si̱ Kent ma a̱byin Medway a̱ ja wa nang nggu shyia̱ tyiak fang cam swanta na ma̱ di̱gi̱ri.<ref name="StyleVitae">Igew, Miles. "StyleVitae Meets - Zainab Balogun". ''StyleVitae''. April 28, 2014. December 5, 2014. [http://www.stylevitae.com/stylevitae-meets-zainab-balogun/]</ref><ref name="OurBlogazine">{{Cite web |url=http://ourblogazine.com/tag/zainab-balogun |title="Zippy Zainab". ''Our Blogazine''. October 24, 2013. December 5, 2014 |access-date=5 December 2014 |archive-date=8 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308020243/http://ourblogazine.com/tag/zainab-balogun/ |url-status=dead }}</ref> Balogun nyia̱ tam maat neet din jen nang a̱ ku shyia̱ nwuo tam hu ba ma so jhyii a̱niet maat din jen nang nggu yet a̱lyia̱ swak ma̱ng a̱taa a̱ni.<ref name="FabMagazine" /><ref name="OurBlogazine" /> nang nggu tyiak fang nggu hu a̱ni,a̱ si̱ shyia̱ nyia̱ tam maat ma ghwughwu aghwughwu si BB nang ang ngyei din shong a̱ni s ''[[Material Girl (TV series)|Material Girl]]'', ghwughwu aghwughwu a̱niet indi̱a''[[Cocktail (2012 film)|Cocktail]]'' ma̱ a̱lyia̱ 2012 ma̱ng ''The Charlatans'' nang Ashley Waters jhyuk a̱ni.<ref name="OurBlogazine" /> ma̱t a̱nia wu a̱ ba̱t a̱ si̱ shyia̱ nyia~-- tam ma̱ng cecet a̱niet ba nyia̱ si̱sak tam hu ni a̱ni nang Christopher Nolan ma̱ a̱lyia̱ 2011 ma̱ ghwughwu aghwughwu a~-ng ngyei ''[[The Dark Knight Rises]]'', nangnggu nyia̱ a̱ si̱mi̱n bwung a̱ng ngang a̱ni ba.<ref name ="OurBlogazine" /> Balogun is now a television presenter, who produces and hosts shows for EbonyLife TV, an entertainment television network.<ref name="OurBlogazine" /> She has also produced shows such as ''EL Now'', a daily entertainment news show for the latest in fashion, music and arts.<ref name="Zen" /><ref name="StyleVitae" /> She is currently joined by [[Ebuka Obi-Uchendu]] and Lamide Akintobi on ''The Spot'', a daily hang-out talk show.<ref name ="OurBlogazine" /><ref name="Pulse">Ngomba, Joan. "EbonyLife TV's Zainab Balogun Spills Secrets Behind 'The Spot'". Pulse.ng. March 19, 2014. December 5, 2014. [http://pulse.ng/gist/pulse-chatville-ebonylife-tvs-zainab-balogun-spills-secrets-behind-the-spot-id2741537.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141207053817/http://pulse.ng/gist/pulse-chatville-ebonylife-tvs-zainab-balogun-spills-secrets-behind-the-spot-id2741537.html|date=7 December 2014}}</ref> ==Personal life== In May 2018, Balogun married '''[https://9jaaenthub.com.ng/dikko-nwachukwu-biography/ Dikko Nwachukwu]''' founder of Jetwest Airways. The pair were traditionally married on 13 May in Lagos, Nigeria.<ref>{{Cite news |date=2019-04-05 |title=Zainab Balogun Talks About Meeting Her Dikko Nwachukwu |url=https://guardian.ng/life/zainab-balogun-talks-about-meeting-her-dikko-nwachukwu/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-03-02 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Balogun splits her time between London, England and [[Lagos]], Nigeria.{{citation needed|date=March 2015}} According to an interview by ''Elowell Max,'' Balogun states she appreciates having lived in various cultures and that "something that comes from experiencing life in many different places."<ref>{{Cite web |date=2026-03-14 |title="Trust Your Own Pace": Zainab Balogun On Growth, Pain And Womanhood. - Elowell Max |url=https://elowellmax.com/2026/03/14/trust-your-own-pace-zainab-balogun/ |access-date=2026-03-18 |language=en-US}}</ref> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Bwan a̱yaati̱kut 200 á̱si̱ a̱nyiuk di̱n Tyap]] f47homnmncuxx7rrle3gjgzguibzz7n 50965 50964 2026-09-15T12:40:14Z Friday musa 43 50965 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Zainab Balogun/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zainab Balogun/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zainab Balogun/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zainab Balogun/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Zainab Balogun/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Zainab Balogun/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} '''Zainab Balogun'''{{Audio|Yo-Zainab Balogun Nwachukwu.ogg|Listen|help=no}} <ref>{{Cite news |date=2022-01-04 |title=Doing business in Nigeria is horrible, actress Zainab Balogun laments |url=https://punchng.com/doing-business-in-nigeria-is-horrible-actress-zainab-balogun-laments/ |access-date=2022-03-02 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref> a̱ byin nggu a̱tuk mam 10 si̱ zwat swak ma̱ a̱lyia̱ 1989) a yet a̱tyumaat nkhang Naijeriya wa , atyumaat mang a̱tyu tam ghwughwu aghwughwu. a̱ ku tsaa tam maat hu ni neet nang nggu yet nggon ma̱ a̱lyia~- swak ma̱ng a̱taa.<ref name="FabMagazine">Ade-Unuigbe, Adesola. "Fab Interview: 'I Have a Little Crush on D'Banj' Zanaib Balogun, Ebony Life TV Presenter Talks Life, Love & Work". ''Fab Magazine Online''. February 7, 2014. December 5, 2014. [http://fabmagazineonline.com/fab-interview-little-crush-dbanj-exclusive-interview-tv-presener-zainab-balogun-talks-life-love-work]</ref> a̱ kan nyia̱ tam ma̱ a̱ ya bandang sot ma̱di̱di̱t. a̱ shyia̱ ma a̱niet ba ku tsaa nkhang ''The J-ist TV'', nkhang nang a̱yia̱ ma jet abwoi a̱ni nkhang na ni sha̱i a̱lyiat taada si afi̱ri̱ka ma̱ng a̱pyia̱ a̱lyiat ma̱di̱di̱t; nkhang nggu na ni si̱ byia̱ cecet a̱niet ma̱ afri̱ri̱ka ma̱di̱di̱t.<ref name="Vogue" /> Balogun nyia̱ tam yet a̱tyumaat ma ghwughwu aghwughwu si Ebonylife TV, a yet sot nyia̱ a̱ya ghwughwu aghwughwu nang nggu a̱nap huni nyia̱ tam angyei ''The Spot'', a̱ yet a̱bandang nkhang ghwughwu aghwughwu wa nang ang nyia̱ ma̱ng Lamide Akintobi.<ref name="FabMagazine" /><ref name="Zen">"Zainab Balogun's Interview with Zen". ''Zen Magazine Africa''. 2013. December 5, 2014. {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20170620220557/http://zenmagazineafrica.com/lifestyle/zainab-baloguns-interview-zen/]}}</ref> Balogun nyia̱ ntam a̱tyumaat ma̱ng jhyii sisak hu nang a̱ na maat nkhang na a̱ ni ma Jumia TV, nkhang a̱n nyia̱ ma jet a̱bwoi a̱ni. ==Da̱won ma̱ng tat-a̱pyia̱== A̱ ku byin nggu Balogun ma a̱keayng London a̱yang nggu hu ma̱ng a̱tyia hu yet a̱niet Naijeriya wa,<ref name="FabMagazine" /><ref name="Vogue">Roosblad, Shomara. "Interview with Zainab Balogun". ''The Black Blog''. Vogue.it. September 29, 2014. December 5, 2014. [http://www.vogue.it/en/vogue-black/the-black-blog/2014/09/intervista-a-zainab-balogun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816072530/http://www.vogue.it/en/vogue-black/the-black-blog/2014/09/intervista-a-zainab-balogun |date=16 August 2016 }}</ref> a̱ ku swan ma̱ng a̱bandang kyang bwuak, ba shyia̱ ma Clapham, a̱ badi̱da̱i fam si̱ a̱za jen shun London. a̱yet A̱ghwangkpang a̱ neet ma̱ a̱niet Egba nang ba yet a̱niet ba neet Abeokuta ma si̱tet ogun.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=eaL_zPZ1pLg |title=Secret lives of Baba segis wives author Lola shoneyin & the Trio discuss attitudes & their altitudes |website=YouTube |date=6 October 2015 |publisher=Ebonylife Television}}</ref> Da̱nian si̱sak nang tam a̱yang nggu hu li a̱ni, a̱ shyia̱ swan da a̱vwuo a̱nyuing ba a̱ si ka cong swat ma̱ng a̱ya a̱nanyui̱k nggu a̱yang nggu hu ba̱t nang nggu yet nggon a̱ni.<ref name="StyleVitae" /> a̱ si̱ nyia̱ fang nggu hu ma̱ a̱vwuo fang ang ngyei Sa̱cre̱d Hart. a̱ tyia̱ fwuo ba̱ di nyia̱ tam maat ma̱ng maat m a̱vwuo fang ani. a̱ ku fang bwuom bubom a̱wot asi̱ nwuo kwaya ma̱t ania ma a̱ si̱ tsaa sot bwuom R&B ma̱ng a̱kaneayam ma̱ng a̱ya kpandang nggu na a̱feayang nang a̱ng ngyyei called Regné.<ref name="Vogue" /> a̱wot a̱ si̱ bu nyia̱ fang nggu hu ma̱ a̱vwuo fang Christ the King a̱ja wa nang nggu tyiak fang nggu hu si miyam cam si̱ swanta, fang si~- a̱niet nyia̱ a̱di̱dam ba a̱ni, ma̱ng shong ma̱ meayam maat. a̱ si bu naat fang danson ma̱ Univasi̱ti̱ si̱ Kent ma a̱byin Medway a̱ ja wa nang nggu shyia̱ tyiak fang cam swanta na ma̱ di̱gi̱ri.<ref name="StyleVitae">Igew, Miles. "StyleVitae Meets - Zainab Balogun". ''StyleVitae''. April 28, 2014. December 5, 2014. [http://www.stylevitae.com/stylevitae-meets-zainab-balogun/]</ref><ref name="OurBlogazine">{{Cite web |url=http://ourblogazine.com/tag/zainab-balogun |title="Zippy Zainab". ''Our Blogazine''. October 24, 2013. December 5, 2014 |access-date=5 December 2014 |archive-date=8 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308020243/http://ourblogazine.com/tag/zainab-balogun/ |url-status=dead }}</ref> Balogun nyia̱ tam maat neet din jen nang a̱ ku shyia̱ nwuo tam hu ba ma so jhyii a̱niet maat din jen nang nggu yet a̱lyia̱ swak ma̱ng a̱taa a̱ni.<ref name="FabMagazine" /><ref name="OurBlogazine" /> nang nggu tyiak fang nggu hu a̱ni,a̱ si̱ shyia̱ nyia̱ tam maat ma ghwughwu aghwughwu si BB nang ang ngyei din shong a̱ni s ''[[Material Girl (TV series)|Material Girl]]'', ghwughwu aghwughwu a̱niet indi̱a''[[Cocktail (2012 film)|Cocktail]]'' ma̱ a̱lyia̱ 2012 ma̱ng ''The Charlatans'' nang Ashley Waters jhyuk a̱ni.<ref name="OurBlogazine" /> ma̱t a̱nia wu a̱ ba̱t a̱ si̱ shyia̱ nyia~-- tam ma̱ng cecet a̱niet ba nyia̱ si̱sak tam hu ni a̱ni nang Christopher Nolan ma̱ a̱lyia̱ 2011 ma̱ ghwughwu aghwughwu a~-ng ngyei ''[[The Dark Knight Rises]]'', nangnggu nyia̱ a̱ si̱mi̱n bwung a̱ng ngang a̱ni ba.<ref name ="OurBlogazine" /> Balogun is now a television presenter, who produces and hosts shows for EbonyLife TV, an entertainment television network.<ref name="OurBlogazine" /> She has also produced shows such as ''EL Now'', a daily entertainment news show for the latest in fashion, music and arts.<ref name="Zen" /><ref name="StyleVitae" /> She is currently joined by [[Ebuka Obi-Uchendu]] and Lamide Akintobi on ''The Spot'', a daily hang-out talk show.<ref name ="OurBlogazine" /><ref name="Pulse">Ngomba, Joan. "EbonyLife TV's Zainab Balogun Spills Secrets Behind 'The Spot'". Pulse.ng. March 19, 2014. December 5, 2014. [http://pulse.ng/gist/pulse-chatville-ebonylife-tvs-zainab-balogun-spills-secrets-behind-the-spot-id2741537.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141207053817/http://pulse.ng/gist/pulse-chatville-ebonylife-tvs-zainab-balogun-spills-secrets-behind-the-spot-id2741537.html|date=7 December 2014}}</ref> ==Personal life== In May 2018, Balogun married '''[https://9jaaenthub.com.ng/dikko-nwachukwu-biography/ Dikko Nwachukwu]''' founder of Jetwest Airways. The pair were traditionally married on 13 May in Lagos, Nigeria.<ref>{{Cite news |date=2019-04-05 |title=Zainab Balogun Talks About Meeting Her Dikko Nwachukwu |url=https://guardian.ng/life/zainab-balogun-talks-about-meeting-her-dikko-nwachukwu/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-03-02 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Balogun splits her time between London, England and [[Lagos]], Nigeria.{{citation needed|date=March 2015}} According to an interview by ''Elowell Max,'' Balogun states she appreciates having lived in various cultures and that "something that comes from experiencing life in many different places."<ref>{{Cite web |date=2026-03-14 |title="Trust Your Own Pace": Zainab Balogun On Growth, Pain And Womanhood. - Elowell Max |url=https://elowellmax.com/2026/03/14/trust-your-own-pace-zainab-balogun/ |access-date=2026-03-18 |language=en-US}}</ref> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Bwan a̱yaati̱kut 200 á̱si̱ a̱nyiuk di̱n Tyap]] 5l73sp5htemv0wqm2jvmdjuunov2of4 50966 50965 2026-09-15T12:44:21Z Friday musa 43 50966 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Zainab Balogun/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zainab Balogun/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zainab Balogun/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zainab Balogun/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Zainab Balogun/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Zainab Balogun/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Zainab Balogun'''{{Audio|Yo-Zainab Balogun Nwachukwu.ogg|Listen|help=no}} <ref>{{Cite news |date=2022-01-04 |title=Doing business in Nigeria is horrible, actress Zainab Balogun laments |url=https://punchng.com/doing-business-in-nigeria-is-horrible-actress-zainab-balogun-laments/ |access-date=2022-03-02 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref> a̱ byin nggu a̱tuk mam 10 si̱ zwat swak ma̱ a̱lyia̱ 1989) a yet a̱tyumaat nkhang Naijeriya wa , atyumaat mang a̱tyu tam ghwughwu aghwughwu. a̱ ku tsaa tam maat hu ni neet nang nggu yet nggon ma̱ a̱lyia~- swak ma̱ng a̱taa.<ref name="FabMagazine">Ade-Unuigbe, Adesola. "Fab Interview: 'I Have a Little Crush on D'Banj' Zanaib Balogun, Ebony Life TV Presenter Talks Life, Love & Work". ''Fab Magazine Online''. February 7, 2014. December 5, 2014. [http://fabmagazineonline.com/fab-interview-little-crush-dbanj-exclusive-interview-tv-presener-zainab-balogun-talks-life-love-work]</ref> a̱ kan nyia̱ tam ma̱ a̱ ya bandang sot ma̱di̱di̱t. a̱ shyia̱ ma a̱niet ba ku tsaa nkhang ''The J-ist TV'', nkhang nang a̱yia̱ ma jet abwoi a̱ni nkhang na ni sha̱i a̱lyiat taada si afi̱ri̱ka ma̱ng a̱pyia̱ a̱lyiat ma̱di̱di̱t; nkhang nggu na ni si̱ byia̱ cecet a̱niet ma̱ afri̱ri̱ka ma̱di̱di̱t.<ref name="Vogue" /> Balogun nyia̱ tam yet a̱tyumaat ma ghwughwu aghwughwu si Ebonylife TV, a yet sot nyia̱ a̱ya ghwughwu aghwughwu nang nggu a̱nap huni nyia̱ tam angyei ''The Spot'', a̱ yet a̱bandang nkhang ghwughwu aghwughwu wa nang ang nyia̱ ma̱ng Lamide Akintobi.<ref name="FabMagazine" /><ref name="Zen">"Zainab Balogun's Interview with Zen". ''Zen Magazine Africa''. 2013. December 5, 2014. {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20170620220557/http://zenmagazineafrica.com/lifestyle/zainab-baloguns-interview-zen/]}}</ref> Balogun nyia̱ ntam a̱tyumaat ma̱ng jhyii sisak hu nang a̱ na maat nkhang na a̱ ni ma Jumia TV, nkhang a̱n nyia̱ ma jet a̱bwoi a̱ni. ==Da̱won ma̱ng tat-a̱pyia̱== A̱ ku byin nggu Balogun ma a̱keayng London a̱yang nggu hu ma̱ng a̱tyia hu yet a̱niet Naijeriya wa,<ref name="FabMagazine" /><ref name="Vogue">Roosblad, Shomara. "Interview with Zainab Balogun". ''The Black Blog''. Vogue.it. September 29, 2014. December 5, 2014. [http://www.vogue.it/en/vogue-black/the-black-blog/2014/09/intervista-a-zainab-balogun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816072530/http://www.vogue.it/en/vogue-black/the-black-blog/2014/09/intervista-a-zainab-balogun |date=16 August 2016 }}</ref> a̱ ku swan ma̱ng a̱bandang kyang bwuak, ba shyia̱ ma Clapham, a̱ badi̱da̱i fam si̱ a̱za jen shun London. a̱yet A̱ghwangkpang a̱ neet ma̱ a̱niet Egba nang ba yet a̱niet ba neet Abeokuta ma si̱tet ogun.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=eaL_zPZ1pLg |title=Secret lives of Baba segis wives author Lola shoneyin & the Trio discuss attitudes & their altitudes |website=YouTube |date=6 October 2015 |publisher=Ebonylife Television}}</ref> Da̱nian si̱sak nang tam a̱yang nggu hu li a̱ni, a̱ shyia̱ swan da a̱vwuo a̱nyuing ba a̱ si ka cong swat ma̱ng a̱ya a̱nanyui̱k nggu a̱yang nggu hu ba̱t nang nggu yet nggon a̱ni.<ref name="StyleVitae" /> a̱ si̱ nyia̱ fang nggu hu ma̱ a̱vwuo fang ang ngyei Sa̱cre̱d Hart. a̱ tyia̱ fwuo ba̱ di nyia̱ tam maat ma̱ng maat m a̱vwuo fang ani. a̱ ku fang bwuom bubom a̱wot asi̱ nwuo kwaya ma̱t ania ma a̱ si̱ tsaa sot bwuom R&B ma̱ng a̱kaneayam ma̱ng a̱ya kpandang nggu na a̱feayang nang a̱ng ngyyei called Regné.<ref name="Vogue" /> a̱wot a̱ si̱ bu nyia̱ fang nggu hu ma̱ a̱vwuo fang Christ the King a̱ja wa nang nggu tyiak fang nggu hu si miyam cam si̱ swanta, fang si~- a̱niet nyia̱ a̱di̱dam ba a̱ni, ma̱ng shong ma̱ meayam maat. a̱ si bu naat fang danson ma̱ Univasi̱ti̱ si̱ Kent ma a̱byin Medway a̱ ja wa nang nggu shyia̱ tyiak fang cam swanta na ma̱ di̱gi̱ri.<ref name="StyleVitae">Igew, Miles. "StyleVitae Meets - Zainab Balogun". ''StyleVitae''. April 28, 2014. December 5, 2014. [http://www.stylevitae.com/stylevitae-meets-zainab-balogun/]</ref><ref name="OurBlogazine">{{Cite web |url=http://ourblogazine.com/tag/zainab-balogun |title="Zippy Zainab". ''Our Blogazine''. October 24, 2013. December 5, 2014 |access-date=5 December 2014 |archive-date=8 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308020243/http://ourblogazine.com/tag/zainab-balogun/ |url-status=dead }}</ref> Balogun nyia̱ tam maat neet din jen nang a̱ ku shyia̱ nwuo tam hu ba ma so jhyii a̱niet maat din jen nang nggu yet a̱lyia̱ swak ma̱ng a̱taa a̱ni.<ref name="FabMagazine" /><ref name="OurBlogazine" /> nang nggu tyiak fang nggu hu a̱ni,a̱ si̱ shyia̱ nyia̱ tam maat ma ghwughwu aghwughwu si BB nang ang ngyei din shong a̱ni s ''[[Material Girl (TV series)|Material Girl]]'', ghwughwu aghwughwu a̱niet indi̱a''[[Cocktail (2012 film)|Cocktail]]'' ma̱ a̱lyia̱ 2012 ma̱ng ''The Charlatans'' nang Ashley Waters jhyuk a̱ni.<ref name="OurBlogazine" /> ma̱t a̱nia wu a̱ ba̱t a̱ si̱ shyia̱ nyia~-- tam ma̱ng cecet a̱niet ba nyia̱ si̱sak tam hu ni a̱ni nang Christopher Nolan ma̱ a̱lyia̱ 2011 ma̱ ghwughwu aghwughwu a~-ng ngyei ''[[The Dark Knight Rises]]'', nangnggu nyia̱ a̱ si̱mi̱n bwung a̱ng ngang a̱ni ba.<ref name ="OurBlogazine" /> Balogun is now a television presenter, who produces and hosts shows for EbonyLife TV, an entertainment television network.<ref name="OurBlogazine" /> She has also produced shows such as ''EL Now'', a daily entertainment news show for the latest in fashion, music and arts.<ref name="Zen" /><ref name="StyleVitae" /> She is currently joined by [[Ebuka Obi-Uchendu]] and Lamide Akintobi on ''The Spot'', a daily hang-out talk show.<ref name ="OurBlogazine" /><ref name="Pulse">Ngomba, Joan. "EbonyLife TV's Zainab Balogun Spills Secrets Behind 'The Spot'". Pulse.ng. March 19, 2014. December 5, 2014. [http://pulse.ng/gist/pulse-chatville-ebonylife-tvs-zainab-balogun-spills-secrets-behind-the-spot-id2741537.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141207053817/http://pulse.ng/gist/pulse-chatville-ebonylife-tvs-zainab-balogun-spills-secrets-behind-the-spot-id2741537.html|date=7 December 2014}}</ref> ==Personal life== In May 2018, Balogun married '''[https://9jaaenthub.com.ng/dikko-nwachukwu-biography/ Dikko Nwachukwu]''' founder of Jetwest Airways. The pair were traditionally married on 13 May in Lagos, Nigeria.<ref>{{Cite news |date=2019-04-05 |title=Zainab Balogun Talks About Meeting Her Dikko Nwachukwu |url=https://guardian.ng/life/zainab-balogun-talks-about-meeting-her-dikko-nwachukwu/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-03-02 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Balogun splits her time between London, England and [[Lagos]], Nigeria.{{citation needed|date=March 2015}} According to an interview by ''Elowell Max,'' Balogun states she appreciates having lived in various cultures and that "something that comes from experiencing life in many different places."<ref>{{Cite web |date=2026-03-14 |title="Trust Your Own Pace": Zainab Balogun On Growth, Pain And Womanhood. - Elowell Max |url=https://elowellmax.com/2026/03/14/trust-your-own-pace-zainab-balogun/ |access-date=2026-03-18 |language=en-US}}</ref> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Bwan a̱yaati̱kut 200 á̱si̱ a̱nyiuk di̱n Tyap]] js0074r49ipvloe92o89s7c86pgndta 51019 50966 2026-09-15T14:24:41Z Godiva Kajhyung 1671 /* Da̱won ma̱ng tat-a̱pyia̱ */ 51019 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Zainab Balogun/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zainab Balogun/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zainab Balogun/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zainab Balogun/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Zainab Balogun/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Zainab Balogun/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Zainab Balogun'''{{Audio|Yo-Zainab Balogun Nwachukwu.ogg|Listen|help=no}} <ref>{{Cite news |date=2022-01-04 |title=Doing business in Nigeria is horrible, actress Zainab Balogun laments |url=https://punchng.com/doing-business-in-nigeria-is-horrible-actress-zainab-balogun-laments/ |access-date=2022-03-02 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref> a̱ byin nggu a̱tuk mam 10 si̱ zwat swak ma̱ a̱lyia̱ 1989) a yet a̱tyumaat nkhang Naijeriya wa , atyumaat mang a̱tyu tam ghwughwu aghwughwu. a̱ ku tsaa tam maat hu ni neet nang nggu yet nggon ma̱ a̱lyia~- swak ma̱ng a̱taa.<ref name="FabMagazine">Ade-Unuigbe, Adesola. "Fab Interview: 'I Have a Little Crush on D'Banj' Zanaib Balogun, Ebony Life TV Presenter Talks Life, Love & Work". ''Fab Magazine Online''. February 7, 2014. December 5, 2014. [http://fabmagazineonline.com/fab-interview-little-crush-dbanj-exclusive-interview-tv-presener-zainab-balogun-talks-life-love-work]</ref> a̱ kan nyia̱ tam ma̱ a̱ ya bandang sot ma̱di̱di̱t. a̱ shyia̱ ma a̱niet ba ku tsaa nkhang ''The J-ist TV'', nkhang nang a̱yia̱ ma jet abwoi a̱ni nkhang na ni sha̱i a̱lyiat taada si afi̱ri̱ka ma̱ng a̱pyia̱ a̱lyiat ma̱di̱di̱t; nkhang nggu na ni si̱ byia̱ cecet a̱niet ma̱ afri̱ri̱ka ma̱di̱di̱t.<ref name="Vogue" /> Balogun nyia̱ tam yet a̱tyumaat ma ghwughwu aghwughwu si Ebonylife TV, a yet sot nyia̱ a̱ya ghwughwu aghwughwu nang nggu a̱nap huni nyia̱ tam angyei ''The Spot'', a̱ yet a̱bandang nkhang ghwughwu aghwughwu wa nang ang nyia̱ ma̱ng Lamide Akintobi.<ref name="FabMagazine" /><ref name="Zen">"Zainab Balogun's Interview with Zen". ''Zen Magazine Africa''. 2013. December 5, 2014. {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20170620220557/http://zenmagazineafrica.com/lifestyle/zainab-baloguns-interview-zen/]}}</ref> Balogun nyia̱ ntam a̱tyumaat ma̱ng jhyii sisak hu nang a̱ na maat nkhang na a̱ ni ma Jumia TV, nkhang a̱n nyia̱ ma jet a̱bwoi a̱ni. ==Da̱won ma̱ng tat-a̱pyia̱== A̱ ku byin nggu Balogun ma a̱keayng London a̱yang nggu hu ma̱ng a̱tyia hu yet a̱niet Naijeriya wa,<ref name="FabMagazine" /><ref name="Vogue">Roosblad, Shomara. "Interview with Zainab Balogun". ''The Black Blog''. Vogue.it. September 29, 2014. December 5, 2014. [http://www.vogue.it/en/vogue-black/the-black-blog/2014/09/intervista-a-zainab-balogun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816072530/http://www.vogue.it/en/vogue-black/the-black-blog/2014/09/intervista-a-zainab-balogun |date=16 August 2016 }}</ref> a̱ ku swan ma̱ng a̱bandang kyang bwuak, ba shyia̱ ma Clapham, a̱ badi̱da̱i fam si̱ a̱za jen shun London. a̱yet A̱ghwangkpang a̱ neet ma̱ a̱niet Egba nang ba yet a̱niet ba neet Abeokuta ma si̱tet ogun.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=eaL_zPZ1pLg |title=Secret lives of Baba segis wives author Lola shoneyin & the Trio discuss attitudes & their altitudes |website=YouTube |date=6 October 2015 |publisher=Ebonylife Television}}</ref> Da̱nian si̱sak nang tam a̱yang nggu hu li a̱ni, a̱ shyia̱ swan da a̱vwuo a̱nyuing ba a̱ si ka cong swat ma̱ng a̱ya a̱nanyui̱k nggu a̱yang nggu hu ba̱t nang nggu yet nggon a̱ni.<ref name="StyleVitae" /> a̱ si̱ nyia̱ fang nggu hu ma̱ a̱vwuo fang ang ngyei Sa̱cre̱d Hart. a̱ tyia̱ fwuo ba̱ di nyia̱ tam maat ma̱ng maat m a̱vwuo fang ani. a̱ ku fang bwuom bubom a̱wot asi̱ nwuo kwaya ma̱t ania ma a̱ si̱ tsaa sot bwuom R&B ma̱ng a̱kaneayam ma̱ng a̱ya kpandang nggu na a̱feayang nang a̱ng ngyyei called Regné.<ref name="Vogue" /> a̱wot a̱ si̱ bu nyia̱ fang nggu hu ma̱ a̱vwuo fang Christ the King a̱ja wa nang nggu tyiak fang nggu hu si miyam cam si̱ swanta, fang si a̱niet nyia̱ a̱di̱dam ba a̱ni, ma̱ng shong ma̱ meayam maat. a̱ si bu naat fang danson ma̱ Univasi̱ti̱ si̱ Kent ma a̱byin Medway a̱ ja wa nang nggu shyia̱ tyiak fang cam swanta na ma̱ di̱gi̱ri.<ref name="StyleVitae">Igew, Miles. "StyleVitae Meets - Zainab Balogun". ''StyleVitae''. April 28, 2014. December 5, 2014. [http://www.stylevitae.com/stylevitae-meets-zainab-balogun/]</ref><ref name="OurBlogazine">{{Cite web |url=http://ourblogazine.com/tag/zainab-balogun |title="Zippy Zainab". ''Our Blogazine''. October 24, 2013. December 5, 2014 |access-date=5 December 2014 |archive-date=8 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308020243/http://ourblogazine.com/tag/zainab-balogun/ |url-status=dead }}</ref> Balogun nyia̱ tam maat neet din jen nang a̱ ku shyia̱ nwuo tam hu ba ma so jhyii a̱niet maat din jen nang nggu yet a̱lyia̱ swak ma̱ng a̱taa a̱ni.<ref name="FabMagazine" /><ref name="OurBlogazine" /> nang nggu tyiak fang nggu hu a̱ni,a̱ si̱ shyia̱ nyia̱ tam maat ma ghwughwu aghwughwu si BB nang ang ngyei din shong a̱ni s ''[[Material Girl (TV series)|Material Girl]]'', ghwughwu aghwughwu a̱niet indi̱a''[[Cocktail (2012 film)|Cocktail]]'' ma̱ a̱lyia̱ 2012 ma̱ng ''The Charlatans'' nang Ashley Waters jhyuk a̱ni.<ref name="OurBlogazine" /> ma̱t a̱nia wu a̱ ba̱t a̱ si̱ shyia̱ nyia~-- tam ma̱ng cecet a̱niet ba nyia̱ si̱sak tam hu ni a̱ni nang Christopher Nolan ma̱ a̱lyia̱ 2011 ma̱ ghwughwu aghwughwu a~-ng ngyei ''[[The Dark Knight Rises]]'', nangnggu nyia̱ a̱ si̱mi̱n bwung a̱ng ngang a̱ni ba.<ref name ="OurBlogazine" /> Balogun is now a television presenter, who produces and hosts shows for EbonyLife TV, an entertainment television network.<ref name="OurBlogazine" /> She has also produced shows such as ''EL Now'', a daily entertainment news show for the latest in fashion, music and arts.<ref name="Zen" /><ref name="StyleVitae" /> She is currently joined by [[Ebuka Obi-Uchendu]] and Lamide Akintobi on ''The Spot'', a daily hang-out talk show.<ref name ="OurBlogazine" /><ref name="Pulse">Ngomba, Joan. "EbonyLife TV's Zainab Balogun Spills Secrets Behind 'The Spot'". Pulse.ng. March 19, 2014. December 5, 2014. [http://pulse.ng/gist/pulse-chatville-ebonylife-tvs-zainab-balogun-spills-secrets-behind-the-spot-id2741537.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141207053817/http://pulse.ng/gist/pulse-chatville-ebonylife-tvs-zainab-balogun-spills-secrets-behind-the-spot-id2741537.html|date=7 December 2014}}</ref> ==Personal life== In May 2018, Balogun married '''[https://9jaaenthub.com.ng/dikko-nwachukwu-biography/ Dikko Nwachukwu]''' founder of Jetwest Airways. The pair were traditionally married on 13 May in Lagos, Nigeria.<ref>{{Cite news |date=2019-04-05 |title=Zainab Balogun Talks About Meeting Her Dikko Nwachukwu |url=https://guardian.ng/life/zainab-balogun-talks-about-meeting-her-dikko-nwachukwu/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-03-02 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Balogun splits her time between London, England and [[Lagos]], Nigeria.{{citation needed|date=March 2015}} According to an interview by ''Elowell Max,'' Balogun states she appreciates having lived in various cultures and that "something that comes from experiencing life in many different places."<ref>{{Cite web |date=2026-03-14 |title="Trust Your Own Pace": Zainab Balogun On Growth, Pain And Womanhood. - Elowell Max |url=https://elowellmax.com/2026/03/14/trust-your-own-pace-zainab-balogun/ |access-date=2026-03-18 |language=en-US}}</ref> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Bwan a̱yaati̱kut 200 á̱si̱ a̱nyiuk di̱n Tyap]] r2woc4gupewfrjmixj2j6xk4mbm4ztd 51020 51019 2026-09-15T14:36:25Z Godiva Kajhyung 1671 51020 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Zainab Balogun/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zainab Balogun/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zainab Balogun/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zainab Balogun/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Zainab Balogun/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Zainab Balogun/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Zainab Balogun'''{{Audio|Yo-Zainab Balogun Nwachukwu.ogg|Listen|help=no}} <ref>{{Cite news |date=2022-01-04 |title=Doing business in Nigeria is horrible, actress Zainab Balogun laments |url=https://punchng.com/doing-business-in-nigeria-is-horrible-actress-zainab-balogun-laments/ |access-date=2022-03-02 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref> a̱ byin nggu a̱tuk mam 10 si̱ zwat swak ma̱ a̱lyia̱ 1989) a yet a̱tyumaat nkhang Naijeriya wa , atyumaat mang a̱tyu tam ghwughwu aghwughwu. a̱ ku tsaa tam maat hu ni neet nang nggu yet nggon ma̱ a̱lyia~- swak ma̱ng a̱taa.<ref name="FabMagazine">Ade-Unuigbe, Adesola. "Fab Interview: 'I Have a Little Crush on D'Banj' Zanaib Balogun, Ebony Life TV Presenter Talks Life, Love & Work". ''Fab Magazine Online''. February 7, 2014. December 5, 2014. [http://fabmagazineonline.com/fab-interview-little-crush-dbanj-exclusive-interview-tv-presener-zainab-balogun-talks-life-love-work]</ref> a̱ kan nyia̱ tam ma̱ a̱ ya bandang sot ma̱di̱di̱t. a̱ shyia̱ ma a̱niet ba ku tsaa nkhang ''The J-ist TV'', nkhang nang a̱yia̱ ma jet abwoi a̱ni nkhang na ni sha̱i a̱lyiat taada si afi̱ri̱ka ma̱ng a̱pyia̱ a̱lyiat ma̱di̱di̱t; nkhang nggu na ni si̱ byia̱ cecet a̱niet ma̱ afri̱ri̱ka ma̱di̱di̱t.<ref name="Vogue" /> Balogun nyia̱ tam yet a̱tyumaat ma ghwughwu aghwughwu si Ebonylife TV, a yet sot nyia̱ a̱ya ghwughwu aghwughwu nang nggu a̱nap huni nyia̱ tam angyei ''The Spot'', a̱ yet a̱bandang nkhang ghwughwu aghwughwu wa nang ang nyia̱ ma̱ng Lamide Akintobi.<ref name="FabMagazine" /><ref name="Zen">"Zainab Balogun's Interview with Zen". ''Zen Magazine Africa''. 2013. December 5, 2014. {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20170620220557/http://zenmagazineafrica.com/lifestyle/zainab-baloguns-interview-zen/]}}</ref> Balogun nyia̱ ntam a̱tyumaat ma̱ng jhyii sisak hu nang a̱ na maat nkhang na a̱ ni ma Jumia TV, nkhang a̱n nyia̱ ma jet a̱bwoi a̱ni. ==Da̱won ma̱ng tat-a̱pyia̱== A̱ ku byin nggu Balogun ma a̱keayng London a̱yang nggu hu ma̱ng a̱tyia hu yet a̱niet Naijeriya wa,<ref name="FabMagazine" /><ref name="Vogue">Roosblad, Shomara. "Interview with Zainab Balogun". ''The Black Blog''. Vogue.it. September 29, 2014. December 5, 2014. [http://www.vogue.it/en/vogue-black/the-black-blog/2014/09/intervista-a-zainab-balogun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816072530/http://www.vogue.it/en/vogue-black/the-black-blog/2014/09/intervista-a-zainab-balogun |date=16 August 2016 }}</ref> a̱ ku swan ma̱ng a̱bandang kyang bwuak, ba shyia̱ ma Clapham, a̱ badi̱da̱i fam si̱ a̱za jen shun London. a̱yet A̱ghwangkpang a̱ neet ma̱ a̱niet Egba nang ba yet a̱niet ba neet Abeokuta ma si̱tet ogun.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=eaL_zPZ1pLg |title=Secret lives of Baba segis wives author Lola shoneyin & the Trio discuss attitudes & their altitudes |website=YouTube |date=6 October 2015 |publisher=Ebonylife Television}}</ref> Da̱nian si̱sak nang tam a̱yang nggu hu li a̱ni, a̱ shyia̱ swan da a̱vwuo a̱nyuing ba a̱ si ka cong swat ma̱ng a̱ya a̱nanyui̱k nggu a̱yang nggu hu ba̱t nang nggu yet nggon a̱ni.<ref name="StyleVitae" /> a̱ si̱ nyia̱ fang nggu hu ma̱ a̱vwuo fang ang ngyei Sa̱cre̱d Hart. a̱ tyia̱ fwuo ba̱ di nyia̱ tam maat ma̱ng maat m a̱vwuo fang ani. a̱ ku fang bwuom bubom a̱wot asi̱ nwuo kwaya ma̱t ania ma a̱ si̱ tsaa sot bwuom R&B ma̱ng a̱kaneayam ma̱ng a̱ya kpandang nggu na a̱feayang nang a̱ng ngyyei called Regné.<ref name="Vogue" /> a̱wot a̱ si̱ bu nyia̱ fang nggu hu ma̱ a̱vwuo fang Christ the King a̱ja wa nang nggu tyiak fang nggu hu si miyam cam si̱ swanta, fang si a̱niet nyia̱ a̱di̱dam ba a̱ni, ma̱ng shong ma̱ meayam maat. a̱ si bu naat fang danson ma̱ Univasi̱ti̱ si̱ Kent ma a̱byin Medway a̱ ja wa nang nggu shyia̱ tyiak fang cam swanta na ma̱ di̱gi̱ri.<ref name="StyleVitae">Igew, Miles. "StyleVitae Meets - Zainab Balogun". ''StyleVitae''. April 28, 2014. December 5, 2014. [http://www.stylevitae.com/stylevitae-meets-zainab-balogun/]</ref><ref name="OurBlogazine">{{Cite web |url=http://ourblogazine.com/tag/zainab-balogun |title="Zippy Zainab". ''Our Blogazine''. October 24, 2013. December 5, 2014 |access-date=5 December 2014 |archive-date=8 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308020243/http://ourblogazine.com/tag/zainab-balogun/ |url-status=dead }}</ref> Balogun nyia̱ tam maat neet din jen nang a̱ ku shyia̱ nwuo tam hu ba ma so jhyii a̱niet maat din jen nang nggu yet a̱lyia̱ swak ma̱ng a̱taa a̱ni.<ref name="FabMagazine" /><ref name="OurBlogazine" /> nang nggu tyiak fang nggu hu a̱ni,a̱ si̱ shyia̱ nyia̱ tam maat ma ghwughwu aghwughwu si BBC nang ang ngyei din shong a̱ni ''[[Material Girl (TV series)|Material Girl]]'', ghwughwu aghwughwu a̱niet indi̱a''[[Cocktail (2012 film)|Cocktail]]'' ma̱ a̱lyia̱ 2012 ma̱ng ''The Charlatans'' nang Ashley Waters jhyuk a̱ni.<ref name="OurBlogazine" /> ma̱t a̱nia wu a̱ ba̱t a̱ si̱ shyia̱ nyia̱ tam ma̱ng cecet a̱niet ba nyia̱ si̱sak tam hu ni a̱ni nang Christopher Nolan ma̱ a̱lyia̱ 2011 ma̱ ghwughwu aghwughwu a~-ng ngyei ''[[The Dark Knight Rises]]'', nang nggu nyia̱ a̱ si̱mi̱n bwung a̱ng ngang a̱ni ba.<ref name ="OurBlogazine" /> Balogun yet a̱tyomaat a̱ mani̱ni kani, nggu wa jhyuk a̱wot a̱ sa nyia̱ ntam ghwughwu aghwughwu si̱ EbonyLife TV, sot nyia̱ ghwughwu aghwughwu si̱ nwuan nkhang fwung.<ref name="OurBlogazine" /> a si̱ bu nyia̱ tam jhyuk a̱ya ghwughwu aghwughwu nang ''EL Now'', nkhang a̱ nang a̱ni nwuan kuzang a̱tuk si̱ nkhang ntam tuwai, bubom, ma̱ng maat.<ref name="Zen" /><ref name="StyleVitae" /> ma̱nini kani a̱ nyia̱ tam ma̱ng Ebuka Obi-Uchendu ma̱ng Lamide Akintobi ma`_ nkhang nang a̱ng ngyei The Spot, a̱ni nyia̱ hu kuzang a̱tuk.<ref name ="OurBlogazine" /><ref name="Pulse">Ngomba, Joan. "EbonyLife TV's Zainab Balogun Spills Secrets Behind 'The Spot'". Pulse.ng. March 19, 2014. December 5, 2014. [http://pulse.ng/gist/pulse-chatville-ebonylife-tvs-zainab-balogun-spills-secrets-behind-the-spot-id2741537.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141207053817/http://pulse.ng/gist/pulse-chatville-ebonylife-tvs-zainab-balogun-spills-secrets-behind-the-spot-id2741537.html|date=7 December 2014}}</ref> ==Nkhang ta-a̱pyia̱== Ma̱ zwat a̱fwuon si a̱lyia̱ 2018, Balogun nyeayang '''[https://9jaaenthub.com.ng/dikko-nwachukwu-biography/ Dikko Nwachukwu]''' founder of Jetwest Airways. The pair were traditionally married on 13 May in Lagos, Nigeria.<ref>{{Cite news |date=2019-04-05 |title=Zainab Balogun Talks About Meeting Her Dikko Nwachukwu |url=https://guardian.ng/life/zainab-balogun-talks-about-meeting-her-dikko-nwachukwu/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-03-02 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Balogun splits her time between London, England and [[Lagos]], Nigeria.{{citation needed|date=March 2015}} According to an interview by ''Elowell Max,'' Balogun states she appreciates having lived in various cultures and that "something that comes from experiencing life in many different places."<ref>{{Cite web |date=2026-03-14 |title="Trust Your Own Pace": Zainab Balogun On Growth, Pain And Womanhood. - Elowell Max |url=https://elowellmax.com/2026/03/14/trust-your-own-pace-zainab-balogun/ |access-date=2026-03-18 |language=en-US}}</ref> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Bwan a̱yaati̱kut 200 á̱si̱ a̱nyiuk di̱n Tyap]] p4pmc14y6wro9tjr3gbocxw47573t1n 51023 51020 2026-09-15T14:46:18Z Godiva Kajhyung 1671 51023 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Zainab Balogun/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zainab Balogun/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zainab Balogun/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zainab Balogun/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Zainab Balogun/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Zainab Balogun/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Zainab Balogun'''{{Audio|Yo-Zainab Balogun Nwachukwu.ogg|Listen|help=no}} <ref>{{Cite news |date=2022-01-04 |title=Doing business in Nigeria is horrible, actress Zainab Balogun laments |url=https://punchng.com/doing-business-in-nigeria-is-horrible-actress-zainab-balogun-laments/ |access-date=2022-03-02 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref> a̱ byin nggu a̱tuk mam 10 si̱ zwat swak ma̱ a̱lyia̱ 1989) a yet a̱tyumaat nkhang Naijeriya wa , atyumaat mang a̱tyu tam ghwughwu aghwughwu. a̱ ku tsaa tam maat hu ni neet nang nggu yet nggon ma̱ a̱lyia~- swak ma̱ng a̱taa.<ref name="FabMagazine">Ade-Unuigbe, Adesola. "Fab Interview: 'I Have a Little Crush on D'Banj' Zanaib Balogun, Ebony Life TV Presenter Talks Life, Love & Work". ''Fab Magazine Online''. February 7, 2014. December 5, 2014. [http://fabmagazineonline.com/fab-interview-little-crush-dbanj-exclusive-interview-tv-presener-zainab-balogun-talks-life-love-work]</ref> a̱ kan nyia̱ tam ma̱ a̱ ya bandang sot ma̱di̱di̱t. a̱ shyia̱ ma a̱niet ba ku tsaa nkhang ''The J-ist TV'', nkhang nang a̱yia̱ ma jet abwoi a̱ni nkhang na ni sha̱i a̱lyiat taada si afi̱ri̱ka ma̱ng a̱pyia̱ a̱lyiat ma̱di̱di̱t; nkhang nggu na ni si̱ byia̱ cecet a̱niet ma̱ afri̱ri̱ka ma̱di̱di̱t.<ref name="Vogue" /> Balogun nyia̱ tam yet a̱tyumaat ma ghwughwu aghwughwu si Ebonylife TV, a yet sot nyia̱ a̱ya ghwughwu aghwughwu nang nggu a̱nap huni nyia̱ tam angyei ''The Spot'', a̱ yet a̱bandang nkhang ghwughwu aghwughwu wa nang ang nyia̱ ma̱ng Lamide Akintobi.<ref name="FabMagazine" /><ref name="Zen">"Zainab Balogun's Interview with Zen". ''Zen Magazine Africa''. 2013. December 5, 2014. {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20170620220557/http://zenmagazineafrica.com/lifestyle/zainab-baloguns-interview-zen/]}}</ref> Balogun nyia̱ ntam a̱tyumaat ma̱ng jhyii sisak hu nang a̱ na maat nkhang na a̱ ni ma Jumia TV, nkhang a̱n nyia̱ ma jet a̱bwoi a̱ni. ==Da̱won ma̱ng tat-a̱pyia̱== A̱ ku byin nggu Balogun ma a̱keayng London a̱yang nggu hu ma̱ng a̱tyia hu yet a̱niet Naijeriya wa,<ref name="FabMagazine" /><ref name="Vogue">Roosblad, Shomara. "Interview with Zainab Balogun". ''The Black Blog''. Vogue.it. September 29, 2014. December 5, 2014. [http://www.vogue.it/en/vogue-black/the-black-blog/2014/09/intervista-a-zainab-balogun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816072530/http://www.vogue.it/en/vogue-black/the-black-blog/2014/09/intervista-a-zainab-balogun |date=16 August 2016 }}</ref> a̱ ku swan ma̱ng a̱bandang kyang bwuak, ba shyia̱ ma Clapham, a̱ badi̱da̱i fam si̱ a̱za jen shun London. a̱yet A̱ghwangkpang a̱ neet ma̱ a̱niet Egba nang ba yet a̱niet ba neet Abeokuta ma si̱tet ogun.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=eaL_zPZ1pLg |title=Secret lives of Baba segis wives author Lola shoneyin & the Trio discuss attitudes & their altitudes |website=YouTube |date=6 October 2015 |publisher=Ebonylife Television}}</ref> Da̱nian si̱sak nang tam a̱yang nggu hu li a̱ni, a̱ shyia̱ swan da a̱vwuo a̱nyuing ba a̱ si ka cong swat ma̱ng a̱ya a̱nanyui̱k nggu a̱yang nggu hu ba̱t nang nggu yet nggon a̱ni.<ref name="StyleVitae" /> a̱ si̱ nyia̱ fang nggu hu ma̱ a̱vwuo fang ang ngyei Sa̱cre̱d Hart. a̱ tyia̱ fwuo ba̱ di nyia̱ tam maat ma̱ng maat m a̱vwuo fang ani. a̱ ku fang bwuom bubom a̱wot asi̱ nwuo kwaya ma̱t ania ma a̱ si̱ tsaa sot bwuom R&B ma̱ng a̱kaneayam ma̱ng a̱ya kpandang nggu na a̱feayang nang a̱ng ngyyei called Regné.<ref name="Vogue" /> a̱wot a̱ si̱ bu nyia̱ fang nggu hu ma̱ a̱vwuo fang Christ the King a̱ja wa nang nggu tyiak fang nggu hu si miyam cam si̱ swanta, fang si a̱niet nyia̱ a̱di̱dam ba a̱ni, ma̱ng shong ma̱ meayam maat. a̱ si bu naat fang danson ma̱ Univasi̱ti̱ si̱ Kent ma a̱byin Medway a̱ ja wa nang nggu shyia̱ tyiak fang cam swanta na ma̱ di̱gi̱ri.<ref name="StyleVitae">Igew, Miles. "StyleVitae Meets - Zainab Balogun". ''StyleVitae''. April 28, 2014. December 5, 2014. [http://www.stylevitae.com/stylevitae-meets-zainab-balogun/]</ref><ref name="OurBlogazine">{{Cite web |url=http://ourblogazine.com/tag/zainab-balogun |title="Zippy Zainab". ''Our Blogazine''. October 24, 2013. December 5, 2014 |access-date=5 December 2014 |archive-date=8 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308020243/http://ourblogazine.com/tag/zainab-balogun/ |url-status=dead }}</ref> Balogun nyia̱ tam maat neet din jen nang a̱ ku shyia̱ nwuo tam hu ba ma so jhyii a̱niet maat din jen nang nggu yet a̱lyia̱ swak ma̱ng a̱taa a̱ni.<ref name="FabMagazine" /><ref name="OurBlogazine" /> nang nggu tyiak fang nggu hu a̱ni,a̱ si̱ shyia̱ nyia̱ tam maat ma ghwughwu aghwughwu si BBC nang ang ngyei din shong a̱ni ''[[Material Girl (TV series)|Material Girl]]'', ghwughwu aghwughwu a̱niet indi̱a''[[Cocktail (2012 film)|Cocktail]]'' ma̱ a̱lyia̱ 2012 ma̱ng ''The Charlatans'' nang Ashley Waters jhyuk a̱ni.<ref name="OurBlogazine" /> ma̱t a̱nia wu a̱ ba̱t a̱ si̱ shyia̱ nyia̱ tam ma̱ng cecet a̱niet ba nyia̱ si̱sak tam hu ni a̱ni nang Christopher Nolan ma̱ a̱lyia̱ 2011 ma̱ ghwughwu aghwughwu a~-ng ngyei ''[[The Dark Knight Rises]]'', nang nggu nyia̱ a̱ si̱mi̱n bwung a̱ng ngang a̱ni ba.<ref name ="OurBlogazine" /> Balogun yet a̱tyomaat a̱ mani̱ni kani, nggu wa jhyuk a̱wot a̱ sa nyia̱ ntam ghwughwu aghwughwu si̱ EbonyLife TV, sot nyia̱ ghwughwu aghwughwu si̱ nwuan nkhang fwung.<ref name="OurBlogazine" /> a si̱ bu nyia̱ tam jhyuk a̱ya ghwughwu aghwughwu nang ''EL Now'', nkhang a̱ nang a̱ni nwuan kuzang a̱tuk si̱ nkhang ntam tuwai, bubom, ma̱ng maat.<ref name="Zen" /><ref name="StyleVitae" /> ma̱nini kani a̱ nyia̱ tam ma̱ng Ebuka Obi-Uchendu ma̱ng Lamide Akintobi ma`_ nkhang nang a̱ng ngyei The Spot, a̱ni nyia̱ hu kuzang a̱tuk.<ref name ="OurBlogazine" /><ref name="Pulse">Ngomba, Joan. "EbonyLife TV's Zainab Balogun Spills Secrets Behind 'The Spot'". Pulse.ng. March 19, 2014. December 5, 2014. [http://pulse.ng/gist/pulse-chatville-ebonylife-tvs-zainab-balogun-spills-secrets-behind-the-spot-id2741537.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141207053817/http://pulse.ng/gist/pulse-chatville-ebonylife-tvs-zainab-balogun-spills-secrets-behind-the-spot-id2741537.html|date=7 December 2014}}</ref> ==Nkhang ta-a̱pyia̱== Ma̱ zwat a̱fwuon si a̱lyia̱ 2018, Balogun nyeayang '''[https://9jaaenthub.com.ng/dikko-nwachukwu-biography/ Dikko Nwachukwu]''' nggu wa tsaa a̱vwuo ntam Jetwest. ba̱ ku nyia̱ nyeayang mba hu si̱ taada a̱tuk mam swak ma̱ ataat mi̱ wat a̱fwuon ma̱ a̱keayang La̱god, Naijeriya.<ref>{{Cite news |date=2019-04-05 |title=Zainab Balogun Talks About Meeting Her Dikko Nwachukwu |url=https://guardian.ng/life/zainab-balogun-talks-about-meeting-her-dikko-nwachukwu/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-03-02 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Balogun si̱ nwuak jen nggu ji di cong London, England ma̱ng La̱god, Naijeriya.{{citation needed|date=March 2015}} Din jen nang a̱ku lyip Elowell Max ku lyip nggu a̱ni, Balogun si̱ kaat nyia̱ a̱gwai ba̱t nang a̱shyia̱ tat-a̱pyia ma̱ng a̱vwuo ma̱di̱dit ba̱ byia̱ a̱ya taada mba a̱ni that "something that comes from experiencing life in many different places."<ref>{{Cite web |date=2026-03-14 |title="Trust Your Own Pace": Zainab Balogun On Growth, Pain And Womanhood. - Elowell Max |url=https://elowellmax.com/2026/03/14/trust-your-own-pace-zainab-balogun/ |access-date=2026-03-18 |language=en-US}}</ref> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Bwan a̱yaati̱kut 200 á̱si̱ a̱nyiuk di̱n Tyap]] 0xhxx14wl3rpftlx3n5uheawyktcejm 51024 51023 2026-09-15T14:51:12Z Godiva Kajhyung 1671 /* Nkhang ta-a̱pyia̱ */ 51024 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Zainab Balogun/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zainab Balogun/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zainab Balogun/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zainab Balogun/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Zainab Balogun/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Zainab Balogun/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Zainab Balogun'''{{Audio|Yo-Zainab Balogun Nwachukwu.ogg|Listen|help=no}} <ref>{{Cite news |date=2022-01-04 |title=Doing business in Nigeria is horrible, actress Zainab Balogun laments |url=https://punchng.com/doing-business-in-nigeria-is-horrible-actress-zainab-balogun-laments/ |access-date=2022-03-02 |newspaper=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref> a̱ byin nggu a̱tuk mam 10 si̱ zwat swak ma̱ a̱lyia̱ 1989) a yet a̱tyumaat nkhang Naijeriya wa , atyumaat mang a̱tyu tam ghwughwu aghwughwu. a̱ ku tsaa tam maat hu ni neet nang nggu yet nggon ma̱ a̱lyia~- swak ma̱ng a̱taa.<ref name="FabMagazine">Ade-Unuigbe, Adesola. "Fab Interview: 'I Have a Little Crush on D'Banj' Zanaib Balogun, Ebony Life TV Presenter Talks Life, Love & Work". ''Fab Magazine Online''. February 7, 2014. December 5, 2014. [http://fabmagazineonline.com/fab-interview-little-crush-dbanj-exclusive-interview-tv-presener-zainab-balogun-talks-life-love-work]</ref> a̱ kan nyia̱ tam ma̱ a̱ ya bandang sot ma̱di̱di̱t. a̱ shyia̱ ma a̱niet ba ku tsaa nkhang ''The J-ist TV'', nkhang nang a̱yia̱ ma jet abwoi a̱ni nkhang na ni sha̱i a̱lyiat taada si afi̱ri̱ka ma̱ng a̱pyia̱ a̱lyiat ma̱di̱di̱t; nkhang nggu na ni si̱ byia̱ cecet a̱niet ma̱ afri̱ri̱ka ma̱di̱di̱t.<ref name="Vogue" /> Balogun nyia̱ tam yet a̱tyumaat ma ghwughwu aghwughwu si Ebonylife TV, a yet sot nyia̱ a̱ya ghwughwu aghwughwu nang nggu a̱nap huni nyia̱ tam angyei ''The Spot'', a̱ yet a̱bandang nkhang ghwughwu aghwughwu wa nang ang nyia̱ ma̱ng Lamide Akintobi.<ref name="FabMagazine" /><ref name="Zen">"Zainab Balogun's Interview with Zen". ''Zen Magazine Africa''. 2013. December 5, 2014. {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20170620220557/http://zenmagazineafrica.com/lifestyle/zainab-baloguns-interview-zen/]}}</ref> Balogun nyia̱ ntam a̱tyumaat ma̱ng jhyii sisak hu nang a̱ na maat nkhang na a̱ ni ma Jumia TV, nkhang a̱n nyia̱ ma jet a̱bwoi a̱ni. ==Da̱won ma̱ng tat-a̱pyia̱== A̱ ku byin nggu Balogun ma a̱keayng London a̱yang nggu hu ma̱ng a̱tyia hu yet a̱niet Naijeriya wa,<ref name="FabMagazine" /><ref name="Vogue">Roosblad, Shomara. "Interview with Zainab Balogun". ''The Black Blog''. Vogue.it. September 29, 2014. December 5, 2014. [http://www.vogue.it/en/vogue-black/the-black-blog/2014/09/intervista-a-zainab-balogun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816072530/http://www.vogue.it/en/vogue-black/the-black-blog/2014/09/intervista-a-zainab-balogun |date=16 August 2016 }}</ref> a̱ ku swan ma̱ng a̱bandang kyang bwuak, ba shyia̱ ma Clapham, a̱ badi̱da̱i fam si̱ a̱za jen shun London. a̱yet A̱ghwangkpang a̱ neet ma̱ a̱niet Egba nang ba yet a̱niet ba neet Abeokuta ma si̱tet ogun.<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=eaL_zPZ1pLg |title=Secret lives of Baba segis wives author Lola shoneyin & the Trio discuss attitudes & their altitudes |website=YouTube |date=6 October 2015 |publisher=Ebonylife Television}}</ref> Da̱nian si̱sak nang tam a̱yang nggu hu li a̱ni, a̱ shyia̱ swan da a̱vwuo a̱nyuing ba a̱ si ka cong swat ma̱ng a̱ya a̱nanyui̱k nggu a̱yang nggu hu ba̱t nang nggu yet nggon a̱ni.<ref name="StyleVitae" /> a̱ si̱ nyia̱ fang nggu hu ma̱ a̱vwuo fang ang ngyei Sa̱cre̱d Hart. a̱ tyia̱ fwuo ba̱ di nyia̱ tam maat ma̱ng maat m a̱vwuo fang ani. a̱ ku fang bwuom bubom a̱wot asi̱ nwuo kwaya ma̱t ania ma a̱ si̱ tsaa sot bwuom R&B ma̱ng a̱kaneayam ma̱ng a̱ya kpandang nggu na a̱feayang nang a̱ng ngyyei called Regné.<ref name="Vogue" /> a̱wot a̱ si̱ bu nyia̱ fang nggu hu ma̱ a̱vwuo fang Christ the King a̱ja wa nang nggu tyiak fang nggu hu si miyam cam si̱ swanta, fang si a̱niet nyia̱ a̱di̱dam ba a̱ni, ma̱ng shong ma̱ meayam maat. a̱ si bu naat fang danson ma̱ Univasi̱ti̱ si̱ Kent ma a̱byin Medway a̱ ja wa nang nggu shyia̱ tyiak fang cam swanta na ma̱ di̱gi̱ri.<ref name="StyleVitae">Igew, Miles. "StyleVitae Meets - Zainab Balogun". ''StyleVitae''. April 28, 2014. December 5, 2014. [http://www.stylevitae.com/stylevitae-meets-zainab-balogun/]</ref><ref name="OurBlogazine">{{Cite web |url=http://ourblogazine.com/tag/zainab-balogun |title="Zippy Zainab". ''Our Blogazine''. October 24, 2013. December 5, 2014 |access-date=5 December 2014 |archive-date=8 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308020243/http://ourblogazine.com/tag/zainab-balogun/ |url-status=dead }}</ref> Balogun nyia̱ tam maat neet din jen nang a̱ ku shyia̱ nwuo tam hu ba ma so jhyii a̱niet maat din jen nang nggu yet a̱lyia̱ swak ma̱ng a̱taa a̱ni.<ref name="FabMagazine" /><ref name="OurBlogazine" /> nang nggu tyiak fang nggu hu a̱ni,a̱ si̱ shyia̱ nyia̱ tam maat ma ghwughwu aghwughwu si BBC nang ang ngyei din shong a̱ni ''[[Material Girl (TV series)|Material Girl]]'', ghwughwu aghwughwu a̱niet indi̱a''[[Cocktail (2012 film)|Cocktail]]'' ma̱ a̱lyia̱ 2012 ma̱ng ''The Charlatans'' nang Ashley Waters jhyuk a̱ni.<ref name="OurBlogazine" /> ma̱t a̱nia wu a̱ ba̱t a̱ si̱ shyia̱ nyia̱ tam ma̱ng cecet a̱niet ba nyia̱ si̱sak tam hu ni a̱ni nang Christopher Nolan ma̱ a̱lyia̱ 2011 ma̱ ghwughwu aghwughwu a~-ng ngyei ''[[The Dark Knight Rises]]'', nang nggu nyia̱ a̱ si̱mi̱n bwung a̱ng ngang a̱ni ba.<ref name ="OurBlogazine" /> Balogun yet a̱tyomaat a̱ mani̱ni kani, nggu wa jhyuk a̱wot a̱ sa nyia̱ ntam ghwughwu aghwughwu si̱ EbonyLife TV, sot nyia̱ ghwughwu aghwughwu si̱ nwuan nkhang fwung.<ref name="OurBlogazine" /> a si̱ bu nyia̱ tam jhyuk a̱ya ghwughwu aghwughwu nang ''EL Now'', nkhang a̱ nang a̱ni nwuan kuzang a̱tuk si̱ nkhang ntam tuwai, bubom, ma̱ng maat.<ref name="Zen" /><ref name="StyleVitae" /> ma̱nini kani a̱ nyia̱ tam ma̱ng Ebuka Obi-Uchendu ma̱ng Lamide Akintobi ma`_ nkhang nang a̱ng ngyei The Spot, a̱ni nyia̱ hu kuzang a̱tuk.<ref name ="OurBlogazine" /><ref name="Pulse">Ngomba, Joan. "EbonyLife TV's Zainab Balogun Spills Secrets Behind 'The Spot'". Pulse.ng. March 19, 2014. December 5, 2014. [http://pulse.ng/gist/pulse-chatville-ebonylife-tvs-zainab-balogun-spills-secrets-behind-the-spot-id2741537.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141207053817/http://pulse.ng/gist/pulse-chatville-ebonylife-tvs-zainab-balogun-spills-secrets-behind-the-spot-id2741537.html|date=7 December 2014}}</ref> ==Nkhang ta-a̱pyia̱== Ma̱ zwat a̱fwuon si a̱lyia̱ 2018, Balogun nyeayang '''[https://9jaaenthub.com.ng/dikko-nwachukwu-biography/ Dikko Nwachukwu]''' nggu wa tsaa a̱vwuo ntam Jetwest. ba̱ ku nyia̱ nyeayang mba hu si̱ taada a̱tuk mam swak ma̱ ataat mi̱ wat a̱fwuon ma̱ a̱keayang La̱god, Naijeriya.<ref>{{Cite news |date=2019-04-05 |title=Zainab Balogun Talks About Meeting Her Dikko Nwachukwu |url=https://guardian.ng/life/zainab-balogun-talks-about-meeting-her-dikko-nwachukwu/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-03-02 |newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Balogun si̱ nwuak jen nggu ji di cong London, England ma̱ng La̱god, Naijeriya.{{citation needed|date=March 2015}} Din jen nang a̱ku lyip Elowell Max ku lyip nggu a̱ni, Balogun si̱ kaat nyia̱ a̱gwai ba̱t nang a̱shyia̱ tat-a̱pyia ma̱ng a̱vwuo ma̱di̱dit ba̱ byia̱ a̱ya taada mba a̱ni that "kyang miyam wa ba̱t nang nggu shyia̱ jen mi̱yam a̱ya taada ma̱di̱dit neet a̱kavwuo ma̱di̱dit."<ref>{{Cite web |date=2026-03-14 |title="Trust Your Own Pace": Zainab Balogun On Growth, Pain And Womanhood. - Elowell Max |url=https://elowellmax.com/2026/03/14/trust-your-own-pace-zainab-balogun/ |access-date=2026-03-18 |language=en-US}}</ref> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Bwan a̱yaati̱kut 200 á̱si̱ a̱nyiuk di̱n Tyap]] 692fnwca1ts36a68aoorbwt2aivo7tp Jacinta A. Opara 0 8039 51017 50920 2026-09-15T13:43:23Z Genesis shan 44 /* */ 51017 wikitext text/x-wiki '''Jacinta Agbarachi Opara''' (born 2 February 1976) is a [[Nigerian]] [[Professor]] and the first female Vice Chancellor of the [[Dominican University Ibadan]].<ref name=":0">{{Cite web |title=Principal Officers |url=https://dui.edu.ng/principal-officers}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=NewsDirect |date=2024-09-02 |title=Dominican University, NISER sign partnership agreement to boost research development |url=https://nigeriannewsdirect.com/dominican-university-niser-sign-partnership-agreement-to-boost-research-development/ |access-date=2024-09-24 |website=Nigerian NewsDirect |language=en-US}}</ref> ==Da̱won Ma̱ng Tyiet== She holds a bachelors from the [[University of Nigeria]] (1996) and a Master's degree from the [[Rivers State University|Rivers State University of Science and Technology]] (1998). She went on to obtain an MSc in Science Education from the [[University of Port Harcourt]]. She also obtained postgraduate degrees from the [[Universidad Azteca]], Chalco-Mexico, [[University of Granada]], [[Central University of Nicaragua]], [[Oslo Metropolitan University]] formerly known as Akershus University, and [[Universidad Católica San Antonio de Murcia|Universidad Catolica San Antonio de Murcia]] (UCAM).<ref>{{Cite web |title=Opara |url=https://africanscientists.africa/business-directory/opara-2/ |access-date=2024-09-24 |website=African Scientists Directory |language=en-US}}</ref> ==Nta̱m Bwak== [[File:Professor Jacinta Agbarachi Opara.jpg|thumb|Professor Jacinta Opara receiving her handover notes from Rev Fr Professor Oyeshola Dokun during her swearing in ceremony as the second Vice Chancellor of Dominican University Ibadan]] Jacinta started as a biology teacher during her [[National Youth Service Corps|National Youth Service]] at College of the Immaculate Conception, Enugu in 1997. She has also served in other teaching and administrative roles as Deputy Vice Chancellor, Dean, Director and Head of Department in the University system and beyond.<ref>{{Cite web |title=AIMTDS {{!}} African Institute of Management, Technology and Development Studies (AIMTDS) |url=https://aimtds.org/ |access-date=2024-09-26 |language=en-US}}</ref> She currently serves as the Chairman, Governing Council of the Institute of Policy Management Development.<ref name=":0" /> She is a member of the Governing Council and Board of several institutions including [[Metropolitan International University]], Uganda.<ref name=":1" /> She was promoted to full professor at [[Kampala International University]], Uganda in 2016. She has published in local and international journals.<ref>{{Cite web |title=Professor Jacinta A.Opara, PhD, DSc |url=https://scholar.google.com/citations?user=KII9b_oAAAAJ |access-date=2024-09-24 |website=scholar.google.com}}</ref> She is a member of the [[Organization for Women in Science for the Developing World]] (OSWD).<ref>{{Cite web |last=NewsDirect |date=2024-09-05 |title=Dominican VC calls for collective action to empower women in science |url=https://nigeriannewsdirect.com/dominican-vc-calls-for-collective-action-to-empower-women-in-science/ |access-date=2024-09-24 |website=Nigerian NewsDirect |language=en-US}}</ref> On March 7, 2024, she was appointed as the second substantive and first female Vice Chancellor of the Dominican University Ibadan by the University's Governing Council through its Chairman, Board of Trustees, Chief Anthony Idigbe (SAN).<ref>{{Cite news |last=Adewale |first=Zainab |date=2024-06-11 |title=Nigerian university appoints first female vice-chancellor |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/702988-nigerian-university-appoints-first-female-vice-chancellor.html |access-date=2024-09-24 |newspaper=[[Premium Times]]|language=en}}</ref> ==Swat A̱pyia̱ Nggu== She is married with five children (three sons and two daughters). ==References== {{reflist}} 2tmdl7o1b5viapp0dsyrdbs5ecbw6ok 51041 51017 2026-09-16T07:00:46Z 2be trusted 3033 /* */ 51041 wikitext text/x-wiki '''Jacinta Agbarachi Opara''' (byin a̱tuk 2 zwat swea̱ng ma̱ lyia 1976) a̱ yet [[nijeriya]] [[Professor]] and the first female Vice Chancellor of the [[Dominican University Ibadan]].<ref name=":0">{{Cite web |title=Principal Officers |url=https://dui.edu.ng/principal-officers}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=NewsDirect |date=2024-09-02 |title=Dominican University, NISER sign partnership agreement to boost research development |url=https://nigeriannewsdirect.com/dominican-university-niser-sign-partnership-agreement-to-boost-research-development/ |access-date=2024-09-24 |website=Nigerian NewsDirect |language=en-US}}</ref> ==Da̱won Ma̱ng Tyiet== She holds a bachelors from the [[University of Nigeria]] (1996) and a Master's degree from the [[Rivers State University|Rivers State University of Science and Technology]] (1998). She went on to obtain an MSc in Science Education from the [[University of Port Harcourt]]. She also obtained postgraduate degrees from the [[Universidad Azteca]], Chalco-Mexico, [[University of Granada]], [[Central University of Nicaragua]], [[Oslo Metropolitan University]] formerly known as Akershus University, and [[Universidad Católica San Antonio de Murcia|Universidad Catolica San Antonio de Murcia]] (UCAM).<ref>{{Cite web |title=Opara |url=https://africanscientists.africa/business-directory/opara-2/ |access-date=2024-09-24 |website=African Scientists Directory |language=en-US}}</ref> ==Nta̱m Bwak== [[File:Professor Jacinta Agbarachi Opara.jpg|thumb|Professor Jacinta Opara receiving her handover notes from Rev Fr Professor Oyeshola Dokun during her swearing in ceremony as the second Vice Chancellor of Dominican University Ibadan]] Jacinta started as a biology teacher during her [[National Youth Service Corps|National Youth Service]] at College of the Immaculate Conception, Enugu in 1997. She has also served in other teaching and administrative roles as Deputy Vice Chancellor, Dean, Director and Head of Department in the University system and beyond.<ref>{{Cite web |title=AIMTDS {{!}} African Institute of Management, Technology and Development Studies (AIMTDS) |url=https://aimtds.org/ |access-date=2024-09-26 |language=en-US}}</ref> She currently serves as the Chairman, Governing Council of the Institute of Policy Management Development.<ref name=":0" /> She is a member of the Governing Council and Board of several institutions including [[Metropolitan International University]], Uganda.<ref name=":1" /> She was promoted to full professor at [[Kampala International University]], Uganda in 2016. She has published in local and international journals.<ref>{{Cite web |title=Professor Jacinta A.Opara, PhD, DSc |url=https://scholar.google.com/citations?user=KII9b_oAAAAJ |access-date=2024-09-24 |website=scholar.google.com}}</ref> She is a member of the [[Organization for Women in Science for the Developing World]] (OSWD).<ref>{{Cite web |last=NewsDirect |date=2024-09-05 |title=Dominican VC calls for collective action to empower women in science |url=https://nigeriannewsdirect.com/dominican-vc-calls-for-collective-action-to-empower-women-in-science/ |access-date=2024-09-24 |website=Nigerian NewsDirect |language=en-US}}</ref> On March 7, 2024, she was appointed as the second substantive and first female Vice Chancellor of the Dominican University Ibadan by the University's Governing Council through its Chairman, Board of Trustees, Chief Anthony Idigbe (SAN).<ref>{{Cite news |last=Adewale |first=Zainab |date=2024-06-11 |title=Nigerian university appoints first female vice-chancellor |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/702988-nigerian-university-appoints-first-female-vice-chancellor.html |access-date=2024-09-24 |newspaper=[[Premium Times]]|language=en}}</ref> ==Swat A̱pyia̱ Nggu== She is married with five children (three sons and two daughters). ==References== {{reflist}} 32ep6r92xcusgyhp6bwuvulec3hakqa 51042 51041 2026-09-16T07:08:34Z 2be trusted 3033 /* */ 51042 wikitext text/x-wiki '''Jacinta Agbarachi Opara''' (byin a̱tuk 2 zwat swea̱ng ma̱ lyia 1976) a̱ yet [[nijeriya]] [[Professor]] ngguwa yet anab na̱ng a̱ ku yet beak Chancellor si [[Dominican Univasiti Ibadon]].<ref name=":0">{{Cite web |title=Principal Officers |url=https://dui.edu.ng/principal-officers}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=NewsDirect |date=2024-09-02 |title=Dominican University, NISER sign partnership agreement to boost research development |url=https://nigeriannewsdirect.com/dominican-university-niser-sign-partnership-agreement-to-boost-research-development/ |access-date=2024-09-24 |website=Nigerian NewsDirect |language=en-US}}</ref> ==Da̱won Ma̱ng Tyiet== She holds a bachelors from the [[University of Nigeria]] (1996) and a Master's degree from the [[Rivers State University|Rivers State University of Science and Technology]] (1998). She went on to obtain an MSc in Science Education from the [[University of Port Harcourt]]. She also obtained postgraduate degrees from the [[Universidad Azteca]], Chalco-Mexico, [[University of Granada]], [[Central University of Nicaragua]], [[Oslo Metropolitan University]] formerly known as Akershus University, and [[Universidad Católica San Antonio de Murcia|Universidad Catolica San Antonio de Murcia]] (UCAM).<ref>{{Cite web |title=Opara |url=https://africanscientists.africa/business-directory/opara-2/ |access-date=2024-09-24 |website=African Scientists Directory |language=en-US}}</ref> ==Nta̱m Bwak== [[File:Professor Jacinta Agbarachi Opara.jpg|thumb|Professor Jacinta Opara receiving her handover notes from Rev Fr Professor Oyeshola Dokun during her swearing in ceremony as the second Vice Chancellor of Dominican University Ibadan]] Jacinta started as a biology teacher during her [[National Youth Service Corps|National Youth Service]] at College of the Immaculate Conception, Enugu in 1997. She has also served in other teaching and administrative roles as Deputy Vice Chancellor, Dean, Director and Head of Department in the University system and beyond.<ref>{{Cite web |title=AIMTDS {{!}} African Institute of Management, Technology and Development Studies (AIMTDS) |url=https://aimtds.org/ |access-date=2024-09-26 |language=en-US}}</ref> She currently serves as the Chairman, Governing Council of the Institute of Policy Management Development.<ref name=":0" /> She is a member of the Governing Council and Board of several institutions including [[Metropolitan International University]], Uganda.<ref name=":1" /> She was promoted to full professor at [[Kampala International University]], Uganda in 2016. She has published in local and international journals.<ref>{{Cite web |title=Professor Jacinta A.Opara, PhD, DSc |url=https://scholar.google.com/citations?user=KII9b_oAAAAJ |access-date=2024-09-24 |website=scholar.google.com}}</ref> She is a member of the [[Organization for Women in Science for the Developing World]] (OSWD).<ref>{{Cite web |last=NewsDirect |date=2024-09-05 |title=Dominican VC calls for collective action to empower women in science |url=https://nigeriannewsdirect.com/dominican-vc-calls-for-collective-action-to-empower-women-in-science/ |access-date=2024-09-24 |website=Nigerian NewsDirect |language=en-US}}</ref> On March 7, 2024, she was appointed as the second substantive and first female Vice Chancellor of the Dominican University Ibadan by the University's Governing Council through its Chairman, Board of Trustees, Chief Anthony Idigbe (SAN).<ref>{{Cite news |last=Adewale |first=Zainab |date=2024-06-11 |title=Nigerian university appoints first female vice-chancellor |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/702988-nigerian-university-appoints-first-female-vice-chancellor.html |access-date=2024-09-24 |newspaper=[[Premium Times]]|language=en}}</ref> ==Swat A̱pyia̱ Nggu== She is married with five children (three sons and two daughters). ==References== {{reflist}} aco2530sbc0lg51gvjxed36gcki6re8 51043 51042 2026-09-16T07:26:09Z 2be trusted 3033 /* Da̱won Ma̱ng Tyiet */ 51043 wikitext text/x-wiki '''Jacinta Agbarachi Opara''' (byin a̱tuk 2 zwat swea̱ng ma̱ lyia 1976) a̱ yet [[nijeriya]] [[Professor]] ngguwa yet anab na̱ng a̱ ku yet beak Chancellor si [[Dominican Univasiti Ibadon]].<ref name=":0">{{Cite web |title=Principal Officers |url=https://dui.edu.ng/principal-officers}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=NewsDirect |date=2024-09-02 |title=Dominican University, NISER sign partnership agreement to boost research development |url=https://nigeriannewsdirect.com/dominican-university-niser-sign-partnership-agreement-to-boost-research-development/ |access-date=2024-09-24 |website=Nigerian NewsDirect |language=en-US}}</ref> ==Da̱won Ma̱ng Tyiet== A̱ bea̱ dagari ma̱ng [[Univasiti si Najeriya]] (ma lyia 1996) a̱ bea̱ masita dagari mma̱g [[Rivers Sitate Univasiti|Rivers State University of Science and Technology]] (1998). She went on to obtain an MSc in Science Education from the [[University of Port Harcourt]]. She also obtained postgraduate degrees from the [[Universidad Azteca]], Chalco-Mexico, [[University of Granada]], [[Central University of Nicaragua]], [[Oslo Metropolitan University]] formerly known as Akershus University, and [[Universidad Católica San Antonio de Murcia|Universidad Catolica San Antonio de Murcia]] (UCAM).<ref>{{Cite web |title=Opara |url=https://africanscientists.africa/business-directory/opara-2/ |access-date=2024-09-24 |website=African Scientists Directory |language=en-US}}</ref> ==Nta̱m Bwak== [[File:Professor Jacinta Agbarachi Opara.jpg|thumb|Professor Jacinta Opara receiving her handover notes from Rev Fr Professor Oyeshola Dokun during her swearing in ceremony as the second Vice Chancellor of Dominican University Ibadan]] Jacinta started as a biology teacher during her [[National Youth Service Corps|National Youth Service]] at College of the Immaculate Conception, Enugu in 1997. She has also served in other teaching and administrative roles as Deputy Vice Chancellor, Dean, Director and Head of Department in the University system and beyond.<ref>{{Cite web |title=AIMTDS {{!}} African Institute of Management, Technology and Development Studies (AIMTDS) |url=https://aimtds.org/ |access-date=2024-09-26 |language=en-US}}</ref> She currently serves as the Chairman, Governing Council of the Institute of Policy Management Development.<ref name=":0" /> She is a member of the Governing Council and Board of several institutions including [[Metropolitan International University]], Uganda.<ref name=":1" /> She was promoted to full professor at [[Kampala International University]], Uganda in 2016. She has published in local and international journals.<ref>{{Cite web |title=Professor Jacinta A.Opara, PhD, DSc |url=https://scholar.google.com/citations?user=KII9b_oAAAAJ |access-date=2024-09-24 |website=scholar.google.com}}</ref> She is a member of the [[Organization for Women in Science for the Developing World]] (OSWD).<ref>{{Cite web |last=NewsDirect |date=2024-09-05 |title=Dominican VC calls for collective action to empower women in science |url=https://nigeriannewsdirect.com/dominican-vc-calls-for-collective-action-to-empower-women-in-science/ |access-date=2024-09-24 |website=Nigerian NewsDirect |language=en-US}}</ref> On March 7, 2024, she was appointed as the second substantive and first female Vice Chancellor of the Dominican University Ibadan by the University's Governing Council through its Chairman, Board of Trustees, Chief Anthony Idigbe (SAN).<ref>{{Cite news |last=Adewale |first=Zainab |date=2024-06-11 |title=Nigerian university appoints first female vice-chancellor |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/702988-nigerian-university-appoints-first-female-vice-chancellor.html |access-date=2024-09-24 |newspaper=[[Premium Times]]|language=en}}</ref> ==Swat A̱pyia̱ Nggu== She is married with five children (three sons and two daughters). ==References== {{reflist}} pvuymp3f7ioeo75rrnm1fcumy2t8bcb 51044 51043 2026-09-16T07:52:48Z 2be trusted 3033 /* Da̱won Ma̱ng Tyiet */ 51044 wikitext text/x-wiki '''Jacinta Agbarachi Opara''' (byin a̱tuk 2 zwat swea̱ng ma̱ lyia 1976) a̱ yet [[nijeriya]] [[Professor]] ngguwa yet anab na̱ng a̱ ku yet beak Chancellor si [[Dominican Univasiti Ibadon]].<ref name=":0">{{Cite web |title=Principal Officers |url=https://dui.edu.ng/principal-officers}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=NewsDirect |date=2024-09-02 |title=Dominican University, NISER sign partnership agreement to boost research development |url=https://nigeriannewsdirect.com/dominican-university-niser-sign-partnership-agreement-to-boost-research-development/ |access-date=2024-09-24 |website=Nigerian NewsDirect |language=en-US}}</ref> ==Da̱won Ma̱ng Tyiet== A̱ bea̱ dagari ma̱ng [[Univasiti si Najeriya]] (ma lyia 1996) a̱ bea̱ masita dagari mma̱g [[Rivers Sitate Univasiti|Rivers Sitate Univasitiof Zwei-lyen ma̱ng nta̱m nkyang-cet]] ( ma lyia1998). She went on to obtain an MSc in Science Education from the [[University of Port Harcourt]]. She also obtained postgraduate degrees from the [[Universidad Azteca]], Chalco-Mexico, [[University of Granada]], [[Central University of Nicaragua]], [[Oslo Metropolitan University]] formerly known as Akershus University, and [[Universidad Católica San Antonio de Murcia|Universidad Catolica San Antonio de Murcia]] (UCAM).<ref>{{Cite web |title=Opara |url=https://africanscientists.africa/business-directory/opara-2/ |access-date=2024-09-24 |website=African Scientists Directory |language=en-US}}</ref> ==Nta̱m Bwak== [[File:Professor Jacinta Agbarachi Opara.jpg|thumb|Professor Jacinta Opara receiving her handover notes from Rev Fr Professor Oyeshola Dokun during her swearing in ceremony as the second Vice Chancellor of Dominican University Ibadan]] Jacinta started as a biology teacher during her [[National Youth Service Corps|National Youth Service]] at College of the Immaculate Conception, Enugu in 1997. She has also served in other teaching and administrative roles as Deputy Vice Chancellor, Dean, Director and Head of Department in the University system and beyond.<ref>{{Cite web |title=AIMTDS {{!}} African Institute of Management, Technology and Development Studies (AIMTDS) |url=https://aimtds.org/ |access-date=2024-09-26 |language=en-US}}</ref> She currently serves as the Chairman, Governing Council of the Institute of Policy Management Development.<ref name=":0" /> She is a member of the Governing Council and Board of several institutions including [[Metropolitan International University]], Uganda.<ref name=":1" /> She was promoted to full professor at [[Kampala International University]], Uganda in 2016. She has published in local and international journals.<ref>{{Cite web |title=Professor Jacinta A.Opara, PhD, DSc |url=https://scholar.google.com/citations?user=KII9b_oAAAAJ |access-date=2024-09-24 |website=scholar.google.com}}</ref> She is a member of the [[Organization for Women in Science for the Developing World]] (OSWD).<ref>{{Cite web |last=NewsDirect |date=2024-09-05 |title=Dominican VC calls for collective action to empower women in science |url=https://nigeriannewsdirect.com/dominican-vc-calls-for-collective-action-to-empower-women-in-science/ |access-date=2024-09-24 |website=Nigerian NewsDirect |language=en-US}}</ref> On March 7, 2024, she was appointed as the second substantive and first female Vice Chancellor of the Dominican University Ibadan by the University's Governing Council through its Chairman, Board of Trustees, Chief Anthony Idigbe (SAN).<ref>{{Cite news |last=Adewale |first=Zainab |date=2024-06-11 |title=Nigerian university appoints first female vice-chancellor |url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/702988-nigerian-university-appoints-first-female-vice-chancellor.html |access-date=2024-09-24 |newspaper=[[Premium Times]]|language=en}}</ref> ==Swat A̱pyia̱ Nggu== She is married with five children (three sons and two daughters). ==References== {{reflist}} o763sstqj3rnlr9h5kicz88dy4c2slk Catherine Uju Ifejika 0 8040 51032 2026-09-15T15:11:48Z Godiva Kajhyung 1671 Created page with "'''Catherine Uju Ifejika''' {{IPAc-en||audio=Ig-Catherine Uju Ifejika.ogg}} (born 28 October 1959) is a Nigerian lawyer and Chairperson/CEO of Brittania-U Nigeria Limited (BUNL); an indigenous petroleum company for [[Upstream (petroleum industry)|upstream]] exploration and production, and Brittania-U Ghana Limited (BUGL).<ref name="Brittania-U"/> She is believed to be one of the six most powerful women in oil and gas in the world<ref name="Topf">{{cite news|last1=Topf|f..." 51032 wikitext text/x-wiki '''Catherine Uju Ifejika''' {{IPAc-en||audio=Ig-Catherine Uju Ifejika.ogg}} (born 28 October 1959) is a Nigerian lawyer and Chairperson/CEO of Brittania-U Nigeria Limited (BUNL); an indigenous petroleum company for [[Upstream (petroleum industry)|upstream]] exploration and production, and Brittania-U Ghana Limited (BUGL).<ref name="Brittania-U"/> She is believed to be one of the six most powerful women in oil and gas in the world<ref name="Topf">{{cite news|last1=Topf|first1=Andrew|title=Top 6 Most Powerful Women In Oil And Gas|url=http://www.nasdaq.com/article/top-6-most-powerful-women-in-oil-and-gas-cm502914|accessdate=20 October 2016|work=Nasdaq|date=30 July 2015}}</ref> and one of the richest women in [[Africa]].<ref name="City">{{cite news|title=City People Set To Honour Oil Tycoon Uju Ifejika|url=http://citypeopleng.com/city-people-set-honour-oil-tycoon-uju-ifejika/|accessdate=20 October 2016|work=City People|date=22 April 2016|archive-date=1 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701135440/http://citypeopleng.com/city-people-set-honour-oil-tycoon-uju-ifejika/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite news|title=10 Nigerian Billionaires You've Never Heard Of|url=http://venturesafrica.com/10-nigerian-billionaires-youve-never-heard-of/|work=Ventures}}</ref> She has received both national and international awards for best practices in business leadership.<ref name="GoWoman"/> ==Early life== Catherine Uju Ifejika was born on 28 October 1959<ref name="GoWoman"/> in [[Opobo]] in Rivers State to Chief Clifford Ogwu and Elizabeth Ikpeze of Ogidi, Present Day Rivers State.<ref name="Maestro">{{cite news|title=Uju Ifejika, Africa's Most Successful Female Oil Tycoon|url=http://www.thinkmaestro.com/2014/11/uju-ifejika-africas-most-successful.html|accessdate=20 October 2016|work=Think Maestro|date=2014|archive-date=1 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701135440/http://www.thinkmaestro.com/2014/11/uju-ifejika-africas-most-successful.html|url-status=dead}}</ref> She obtained her basic education at University Primary School, [[Nsukka]] and her secondary education at Queens School, [[Enugu (city)|Enugu]], among others.<ref name="Maestro"/><ref name="GoWoman">{{cite news|title=Uju Ifejika|url=http://gowomanafrica.com/women4africa-awards-2014/special-recognition-awardees/|accessdate=20 October 2016|work=GoWoman|archive-date=6 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706015943/http://gowomanafrica.com/women4africa-awards-2014/special-recognition-awardees/|url-status=dead}}</ref> Uju Ifejika graduated from [[Ahmadu Bello University]], [[Zaria]] with a Diploma in Law and an LLB (Hons.) in 1985. She was called to the Nigerian Bar in 1986. In addition to being a member of the [[Nigerian Bar Association]], she is a member of the Institute of Chartered Secretaries and Administrators of Nigeria (ICSAN) and a fellow of the Institute of Arbitration and Conciliation.<ref name="City"/> ==Career== Catherine Uju Ifejika served a required year in the [[National Youth Service Corps]] at [[Texaco]] and went on to work in the oil and gas industry for [[Texaco]] and [[Chevron Corporation|Chevron]].<ref name="City"/> She joined Texaco as a Junior Counsel in 1987, spent two years at Texaco Overseas Petroleum Unlimited from 1988 to 1989, and was Acting Chief Counsel by 1991. This gave her experience in both the [[Upstream (petroleum industry)|upstream]] and [[Downstream (petroleum industry)|downstream]] aspects of the petroleum industry. By 1997, she was the Company Secretary and the Manager of Public and Government Affairs.<ref name="GoWoman"/> As of 2003, she became Company Secretary for Public and Government Affairs for West Africa, a position in which she deal with [[Cameroon]], [[Togo]], [[Benin]], [[Côte d'Ivoire]], and the [[Democratic Republic of Congo]]. She served on the board of directors of the Federal Ministry of Arts and Culture of Nigeria from 2001 to 2002.<ref name="City"/><ref name="Brittania-U"/> In 2007, Uju Ifejika became the Chairperson/CEO of Brittania-U Nigeria Limited, a Nigeria-based affiliate of the oil and gas company Brittania-U Group.<ref name="Brittania-U">{{cite web|title=Catherine Uju Ifejika Chairman/Chief Executive Officer|url=http://www.brittania-u.com/about/board-and-executive-team/catherine-uju-ifejika|website=Brittania-U|accessdate=20 October 2016|archive-date=21 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161021093733/http://www.brittania-u.com/about/board-and-executive-team/catherine-uju-ifejika|url-status=dead}}</ref> the company was registered on 15 December 1995 according to the Nigerian Company and Allied Matters Act but did not become active until 2003.<ref name="Maestro"/> Brittania-U Nigeria bought a stake in the Ajapa Marginal Field, an oil and gas field which is believed to have reserves worth $4.3bn.<ref name="Gordon">{{cite news|last1=Gordon|first1=Orin|title=Nigeria's growing number of female oil bosses|url=https://www.bbc.com/news/business-29127436|accessdate=20 October 2016|work=BBC News|date=11 September 2014}}</ref> They took advantage of a government initiative for the development of marginal fields, and raised money through local investors.<ref name="Ugwuanyi">{{cite news|last1=Ugwuanyi|first1=Emeka|title=First Nigerian E&P firm set to begin production|url=http://www.thenationonlineng.net/archive2/tblnews_Detail.php?id=79908|location=Lagos, Nigeria|accessdate=20 October 2016|date=2009-03-19|newspaper=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> In additional to Brittania-U Nigeria, Uju Ifejika has established Data Appraisal Co. Ltd. (2001), Nexttee Oil & Gas Trading Co. Nigeria Ltd. (2009), and Brittania-U Ghana Limited (2010).<ref name="GoWoman"/> As an indigenous company, Brittania-U Nigeria has partnered with local Nigerian communities, hiring locals, and engaging in community-development programs.<ref name="Schmidt">{{cite news|last1=Schmidt|first1=Kathrine|title=Houma companies complete Nigerian barge|url=http://www.houmatoday.com/news/20090317/houma-companies-complete-nigerian-barge|accessdate=20 October 2016|work=Houma Today|date=17 March 2009}}</ref> Uju Ifejika has stated that Brittania-U's main objectives include people's well-being, better quality of life, job opportunities, and a safe and clean environment.<ref>{{cite news|title=The Meticulous Female Oil Mogul|date=27 October 2015|url=http://www.myfinancialintelligence.com/entrepreneur/meticulous-female-oil-mogul|accessdate=26 October 2018|work=FinIntell|archive-date=1 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701135454/http://www.myfinancialintelligence.com/entrepreneur/meticulous-female-oil-mogul|url-status=dead}}</ref> Uju Ifejika has received a number of awards and honors<ref name="GoWoman"/><ref name="LubePoint">{{cite news|title=The women behind Nigeria's first producing marginal oil field|url=https://lubepoint.wordpress.com/2013/06/13/the-woman-behind-nigerias-first-producing-marginall-oil-field/|accessdate=20 October 2016|work=LubePoint|date=13 June 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=President Joyce Banda bags the 2012 African Most Inspirational Leader of the Year Award|url=http://celdng.org/2012/09/president-joyce-banda-bags-the-2012-african-most-inspirational-leader-of-the-year-award/|website=Center for Economic and Leadership Development|date=22 September 2012|access-date=20 October 2016|archive-date=1 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701135456/https://celdng.org/2012/09/president-joyce-banda-bags-the-2012-african-most-inspirational-leader-of-the-year-award/|url-status=usurped}}</ref><ref name="Shosanya">{{cite news|last1=Shosanya|first1=Mohammed|title=Brittania-U boss is Africa's successful female oil tycoon|url=http://www.dailytrust.com.ng/daily/business/13966-brittania-u-boss-is-africa-s-successful-female-oil-tycoon|accessdate=20 October 2016|date=8 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20161021011719/http://www.dailytrust.com.ng/daily/business/13966-brittania-u-boss-is-africa-s-successful-female-oil-tycoon|archive-date=21 October 2016|url-status=dead|newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> including the 2013 African Businesswoman Award from Black Pumps, a non-profit women's organization based in [[Los Angeles]], [[California]].<ref name="Kayode">{{cite news|last1=Kayode|first1=Alfred|title=Uju Ifejika for honours in US|url=http://thenationonlineng.net/uju-ifejika-for-honours-in-us/|location=Lagos, Nigeria|accessdate=20 October 2016|date=28 September 2013|newspaper=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> ==Personal life== Catherine Uju Ifejika is married to Emmanuel Ifejika<ref name="Maestro"/> and is a mother of six children<ref name="City"/> s5436vjsca2v4gjmonu357ya7gpz4z7 51040 51032 2026-09-15T23:20:38Z Godiva Kajhyung 1671 51040 wikitext text/x-wiki '''Catherine Uju Ifejika''' {{IPAc-en||audio=Ig-Catherine Uju Ifejika.ogg}} a̱ ku byin nggu mam 28 si̱ zwat swak ma a̱lyia̱ 1959 a yet la̱uya Naijeriya ma̱ng ma̱ng akwak a̱son si Brittania-U Naijeriya Limi̱ted (BUNL); a̱ yet sotntam si̱ hyiow pe̱tro a̱ si̱ a̱li hyiow Upstream ma̱ng jhyii hyiow hu, ma̱ng Brittania-U Ghana Limi̱ted (BUGL).<ref name="Brittania-U"/> a̱niet shyim nyia̱ a̱shyia ma̱ng angyui̱k a̱taa babyia̱ avwuo nyong di̱ ntam hyiow ma̱ng ga̱d a̱ni ka̱kap ma̱ swanta hu ni<ref name="Topf">{{cite news|last1=Topf|first1=Andrew|title=Top 6 Most Powerful Women In Oil And Gas|url=http://www.nasdaq.com/article/top-6-most-powerful-women-in-oil-and-gas-cm502914|accessdate=20 October 2016|work=Nasdaq|date=30 July 2015}}</ref> ma̱ng a~-ngyuik ba byia̱ zwa ani ba̱t ma̱ a̱byin afri̱ka.<ref name="City">{{cite news|title=City People Set To Honour Oil Tycoon Uju Ifejika|url=http://citypeopleng.com/city-people-set-honour-oil-tycoon-uju-ifejika/|accessdate=20 October 2016|work=City People|date=22 April 2016|archive-date=1 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701135440/http://citypeopleng.com/city-people-set-honour-oil-tycoon-uju-ifejika/|url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite news|title=10 Nigerian Billionaires You've Never Heard Of|url=http://venturesafrica.com/10-nigerian-billionaires-youve-never-heard-of/|work=Ventures}}</ref> a̱byiik hu ni kan shyia̱ a̱zanang ba̱t si̱ lyen nyi̱a kaswuo mang a̱niet neet ma ̱abyin nggu hu si naat to̱sa.<ref name="GoWoman"/> ==Early life== Catherine Uju Ifejika was born on 28 October 1959<ref name="GoWoman"/> in [[Opobo]] in Rivers State to Chief Clifford Ogwu and Elizabeth Ikpeze of Ogidi, Present Day Rivers State.<ref name="Maestro">{{cite news|title=Uju Ifejika, Africa's Most Successful Female Oil Tycoon|url=http://www.thinkmaestro.com/2014/11/uju-ifejika-africas-most-successful.html|accessdate=20 October 2016|work=Think Maestro|date=2014|archive-date=1 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701135440/http://www.thinkmaestro.com/2014/11/uju-ifejika-africas-most-successful.html|url-status=dead}}</ref> She obtained her basic education at University Primary School, [[Nsukka]] and her secondary education at Queens School, [[Enugu (city)|Enugu]], among others.<ref name="Maestro"/><ref name="GoWoman">{{cite news|title=Uju Ifejika|url=http://gowomanafrica.com/women4africa-awards-2014/special-recognition-awardees/|accessdate=20 October 2016|work=GoWoman|archive-date=6 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706015943/http://gowomanafrica.com/women4africa-awards-2014/special-recognition-awardees/|url-status=dead}}</ref> Uju Ifejika graduated from [[Ahmadu Bello University]], [[Zaria]] with a Diploma in Law and an LLB (Hons.) in 1985. She was called to the Nigerian Bar in 1986. In addition to being a member of the [[Nigerian Bar Association]], she is a member of the Institute of Chartered Secretaries and Administrators of Nigeria (ICSAN) and a fellow of the Institute of Arbitration and Conciliation.<ref name="City"/> ==Career== Catherine Uju Ifejika served a required year in the [[National Youth Service Corps]] at [[Texaco]] and went on to work in the oil and gas industry for [[Texaco]] and [[Chevron Corporation|Chevron]].<ref name="City"/> She joined Texaco as a Junior Counsel in 1987, spent two years at Texaco Overseas Petroleum Unlimited from 1988 to 1989, and was Acting Chief Counsel by 1991. This gave her experience in both the [[Upstream (petroleum industry)|upstream]] and [[Downstream (petroleum industry)|downstream]] aspects of the petroleum industry. By 1997, she was the Company Secretary and the Manager of Public and Government Affairs.<ref name="GoWoman"/> As of 2003, she became Company Secretary for Public and Government Affairs for West Africa, a position in which she deal with [[Cameroon]], [[Togo]], [[Benin]], [[Côte d'Ivoire]], and the [[Democratic Republic of Congo]]. She served on the board of directors of the Federal Ministry of Arts and Culture of Nigeria from 2001 to 2002.<ref name="City"/><ref name="Brittania-U"/> In 2007, Uju Ifejika became the Chairperson/CEO of Brittania-U Nigeria Limited, a Nigeria-based affiliate of the oil and gas company Brittania-U Group.<ref name="Brittania-U">{{cite web|title=Catherine Uju Ifejika Chairman/Chief Executive Officer|url=http://www.brittania-u.com/about/board-and-executive-team/catherine-uju-ifejika|website=Brittania-U|accessdate=20 October 2016|archive-date=21 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161021093733/http://www.brittania-u.com/about/board-and-executive-team/catherine-uju-ifejika|url-status=dead}}</ref> the company was registered on 15 December 1995 according to the Nigerian Company and Allied Matters Act but did not become active until 2003.<ref name="Maestro"/> Brittania-U Nigeria bought a stake in the Ajapa Marginal Field, an oil and gas field which is believed to have reserves worth $4.3bn.<ref name="Gordon">{{cite news|last1=Gordon|first1=Orin|title=Nigeria's growing number of female oil bosses|url=https://www.bbc.com/news/business-29127436|accessdate=20 October 2016|work=BBC News|date=11 September 2014}}</ref> They took advantage of a government initiative for the development of marginal fields, and raised money through local investors.<ref name="Ugwuanyi">{{cite news|last1=Ugwuanyi|first1=Emeka|title=First Nigerian E&P firm set to begin production|url=http://www.thenationonlineng.net/archive2/tblnews_Detail.php?id=79908|location=Lagos, Nigeria|accessdate=20 October 2016|date=2009-03-19|newspaper=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> In additional to Brittania-U Nigeria, Uju Ifejika has established Data Appraisal Co. Ltd. (2001), Nexttee Oil & Gas Trading Co. Nigeria Ltd. (2009), and Brittania-U Ghana Limited (2010).<ref name="GoWoman"/> As an indigenous company, Brittania-U Nigeria has partnered with local Nigerian communities, hiring locals, and engaging in community-development programs.<ref name="Schmidt">{{cite news|last1=Schmidt|first1=Kathrine|title=Houma companies complete Nigerian barge|url=http://www.houmatoday.com/news/20090317/houma-companies-complete-nigerian-barge|accessdate=20 October 2016|work=Houma Today|date=17 March 2009}}</ref> Uju Ifejika has stated that Brittania-U's main objectives include people's well-being, better quality of life, job opportunities, and a safe and clean environment.<ref>{{cite news|title=The Meticulous Female Oil Mogul|date=27 October 2015|url=http://www.myfinancialintelligence.com/entrepreneur/meticulous-female-oil-mogul|accessdate=26 October 2018|work=FinIntell|archive-date=1 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701135454/http://www.myfinancialintelligence.com/entrepreneur/meticulous-female-oil-mogul|url-status=dead}}</ref> Uju Ifejika has received a number of awards and honors<ref name="GoWoman"/><ref name="LubePoint">{{cite news|title=The women behind Nigeria's first producing marginal oil field|url=https://lubepoint.wordpress.com/2013/06/13/the-woman-behind-nigerias-first-producing-marginall-oil-field/|accessdate=20 October 2016|work=LubePoint|date=13 June 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=President Joyce Banda bags the 2012 African Most Inspirational Leader of the Year Award|url=http://celdng.org/2012/09/president-joyce-banda-bags-the-2012-african-most-inspirational-leader-of-the-year-award/|website=Center for Economic and Leadership Development|date=22 September 2012|access-date=20 October 2016|archive-date=1 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701135456/https://celdng.org/2012/09/president-joyce-banda-bags-the-2012-african-most-inspirational-leader-of-the-year-award/|url-status=usurped}}</ref><ref name="Shosanya">{{cite news|last1=Shosanya|first1=Mohammed|title=Brittania-U boss is Africa's successful female oil tycoon|url=http://www.dailytrust.com.ng/daily/business/13966-brittania-u-boss-is-africa-s-successful-female-oil-tycoon|accessdate=20 October 2016|date=8 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20161021011719/http://www.dailytrust.com.ng/daily/business/13966-brittania-u-boss-is-africa-s-successful-female-oil-tycoon|archive-date=21 October 2016|url-status=dead|newspaper=[[Daily Trust]]}}</ref> including the 2013 African Businesswoman Award from Black Pumps, a non-profit women's organization based in [[Los Angeles]], [[California]].<ref name="Kayode">{{cite news|last1=Kayode|first1=Alfred|title=Uju Ifejika for honours in US|url=http://thenationonlineng.net/uju-ifejika-for-honours-in-us/|location=Lagos, Nigeria|accessdate=20 October 2016|date=28 September 2013|newspaper=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> ==Personal life== Catherine Uju Ifejika is married to Emmanuel Ifejika<ref name="Maestro"/> and is a mother of six children<ref name="City"/> qtaist57tvy69sm1mmot9px0pej793i