Wikipedia
kcgwiki
https://kcg.wikipedia.org/wiki/A%CC%B1tsak_Wat_Wu
MediaWiki 1.47.0-wmf.20
first-letter
Media
Wat khwo
A̱lyiat
A̱tyunta̱m
A̱lyiat a̱tyunta̱m
Wukipedia
A̱lyiat Wukipedia
Fail
A̱lyiat fail
MediaWiki
A̱lyiat MediaWiki
Ta̱mpi̱let
A̱lyiat ta̱mpi̱let
Beang
A̱lyiat beang
Sa
A̱lyiat nsa
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Akure
0
34
51162
44858
2026-09-22T11:02:29Z
AshiyaG
2949
/* Ya̱fang */
51162
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Akure/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Akure/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Akure/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Akure/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Akure/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Akure/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
[[Fail:Akure.jpg|thumb|Kap a̱keang Akure ghyang]]
'''Akure''' yet a̱keang kya mi̱ fam a̱tak-jenshyung [[Naijeriya]], a̱ bu yet a̱gba̱ndang a̱keang ma̱ng a̱keangtung [[Si̱tet Ondo]]. A̱keang ka byia̱ á̱niet 484,798 nang á̱ ku fang neet ma̱ a̱lyia̱ 2006 a̱ni.
==A̱ya̱fang==
<references/>
==A̱ka̱fwuop nta==
4crboxgk20jx34cfcqlgjgym2rxnfvn
A̱bwoi
0
3730
51148
45067
2026-09-21T17:38:10Z
Kambai Akau
15
51148
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱bwoi/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱bwoi/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gwolog|[[A̱bwoi/Gwolog|Gwolog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Abwoi/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱bwoi/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱bwoi/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''Abwoi''' ([[Tyap (a̱lyem)|Tyap]] ("Maba̱ta̱do"): {{lang|kcg|A̠bwoi, A̠boi}}. Vak lyuut ghyang: ''Obwoi''; ([[Gwoot (a̱balyem)|Gwoot]]): {{lang|kcg|A̠bvwoi, A̠bvoi}}; [[Jhyuo (a̱lyem)|Jhyuo:]] {{lang|kaj|A̠bvwoi, A̠bvoi}}; [[Daa (a̱lyem)|Daa:]] {{lang|jab|Ku, Buboi, Bomboin}}; Kyoli: {{lang|cry|Amboyinye}};<ref>Isichei, p. 50.</ref> [[Byoot (a̱lyem)|Byoot:]] {{lang|kci|Nezhen}}; [[Kpat (a̱lyem)|Kpat:]] {{lang|ha|Dodo}}) yet khwi taada Afi̱rika hwa ku nyia̱ nkyang di̱niat-di̱niat a̱ni nang á̱sam bya ma̱nyin byia̱ a̱wat shyia̱ a̱mami. A̱wot á̱ ni̱ kyiak nyia̱ ba̱ yet tswá a̱yaatyia̱ gbangban ja ji̱ ni̱ bwuok a̱ bai á̱ bu byin nang mman a̱ni, nang nwunwuat mba hwa á̱ fwuong ma̱nyin nhu a̱wot á̱ si̱ mi̱n di mba baa. Sot jini byia̱ kuntyin tsi̱tsak á̱niet pi̱lato a̱ka̱wa̱tyia̱ [[Naijeriya]] ka̱ doot á̱ mi̱n ngyei mba Á̱nienzi̱t a? Mami á̱niet bani, á̱ si̱ mbyia̱ [[Á̱niet Tswaywan]], [[A̱tyap]], [[A̱jhyuo]], [[A̱sunkurum]], [[A̱koro]], [[A̱daa (nwap)|A̱daa]], [[A̱nietza̱fan (nwap)|Á̱nietza̱fan]] ma̱ng á̱ghyang.<ref name=Mask>{{Cite journal |title=On Masks and Audible Ghosts: Some Secret Male Cults in Central Nigeria |last=Isichei |first=Elizabeth |journal=Journal of Religion in Africa |volume=18 |issue=1 |date=Zwat Sweang 1988 |pages=42–70 |publisher=Brill |doi=10.2307/1580836 |jstor=1580836 |url=https://www.jstor.org/stable/1580836 |access-date=Zwat A̱kubunyiung 26, 2020}}</ref>
Á̱nietkhwi ba ni̱ kwi á̱pyia̱mba nci̱ri̱ng ma̱ a̱lyia̱ ka a̱wot ba̱ bu tung da̱ a̱vwuo a̱nyiung a̱ka̱nyiung ma̱ a̱lyia̱, a̱wot A̱bwoi ba ni̱ lyiat ma̱ng a̱mba di̱n jen a̱ja tazwa nkyang na na̱ naat mbwuot ma̱ a̱keang ka a̱ni.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=INfPDAAAQBAJ&q=abwoi+religion&pg=PA239 |last=Agang |first=Sunday Bobai |title=When Evil Strikes: Faith and the Politics of Human Hostility. |access-date=Zwat A̱kubunyiung 26, 2020 |date=22 Zwat A̱taa 2016 |page=238|isbn=9781498235679 }}</ref>
==A̱ya̱fang==
{{Reflist}}
[[Sa:Khwi]]
9qnai4q0o80zelhbhmpyih930hvhv3q
51149
51148
2026-09-21T17:39:16Z
Kambai Akau
15
51149
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱bwoi/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱bwoi/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱bwoi/Gwolog|Gwolog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Abwoi/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱bwoi/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱bwoi/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''Abwoi''' ([[Tyap (a̱lyem)|Tyap]] ("Maba̱ta̱do"): {{lang|kcg|A̠bwoi, A̠boi}}. Vak lyuut ghyang: ''Obwoi''; ([[Gwoot (a̱balyem)|Gwoot]]): {{lang|kcg|A̠bvwoi, A̠bvoi}}; [[Jhyuo (a̱lyem)|Jhyuo:]] {{lang|kaj|A̠bvwoi, A̠bvoi}}; [[Daa (a̱lyem)|Daa:]] {{lang|jab|Ku, Buboi, Bomboin}}; Kyoli: {{lang|cry|Amboyinye}};<ref>Isichei, p. 50.</ref> [[Byoot (a̱lyem)|Byoot:]] {{lang|kci|Nezhen}}; [[Kpat (a̱lyem)|Kpat:]] {{lang|ha|Dodo}}) yet khwi taada Afi̱rika hwa ku nyia̱ nkyang di̱niat-di̱niat a̱ni nang á̱sam bya ma̱nyin byia̱ a̱wat shyia̱ a̱mami. A̱wot á̱ ni̱ kyiak nyia̱ ba̱ yet tswá a̱yaatyia̱ gbangban ja ji̱ ni̱ bwuok a̱ bai á̱ bu byin nang mman a̱ni, nang nwunwuat mba hwa á̱ fwuong ma̱nyin nhu a̱wot á̱ si̱ mi̱n di mba baa. Sot jini byia̱ kuntyin tsi̱tsak á̱niet pi̱lato a̱ka̱wa̱tyia̱ [[Naijeriya]] ka̱ doot á̱ mi̱n ngyei mba Á̱nienzi̱t a? Mami á̱niet bani, á̱ si̱ mbyia̱ [[Á̱niet Tswaywan]], [[A̱tyap]], [[A̱jhyuo]], [[A̱sunkurum]], [[A̱koro]], [[A̱daa (nwap)|A̱daa]], [[A̱nietza̱fan (nwap)|Á̱nietza̱fan]] ma̱ng á̱ghyang.<ref name=Mask>{{Cite journal |title=On Masks and Audible Ghosts: Some Secret Male Cults in Central Nigeria |last=Isichei |first=Elizabeth |journal=Journal of Religion in Africa |volume=18 |issue=1 |date=Zwat Sweang 1988 |pages=42–70 |publisher=Brill |doi=10.2307/1580836 |jstor=1580836 |url=https://www.jstor.org/stable/1580836 |access-date=Zwat A̱kubunyiung 26, 2020}}</ref>
Á̱nietkhwi ba ni̱ kwi á̱pyia̱mba nci̱ri̱ng ma̱ a̱lyia̱ ka a̱wot ba̱ bu tung da̱ a̱vwuo a̱nyiung a̱ka̱nyiung ma̱ a̱lyia̱, a̱wot A̱bwoi ba ni̱ lyiat ma̱ng a̱mba di̱n jen a̱ja tazwa nkyang na na̱ naat mbwuot ma̱ a̱keang ka a̱ni.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=INfPDAAAQBAJ&q=abwoi+religion&pg=PA239 |last=Agang |first=Sunday Bobai |title=When Evil Strikes: Faith and the Politics of Human Hostility. |access-date=Zwat A̱kubunyiung 26, 2020 |date=22 Zwat A̱taa 2016 |page=238|isbn=9781498235679 }}</ref>
==A̱ya̱fang==
{{Reflist}}
[[Sa:Khwi]]
11a6q7otwc6ozlhdqyl420j95lp4x95
51153
51149
2026-09-21T18:31:52Z
Danjuma Anthony
411
/* */
51153
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱bwoi/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱bwoi/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱bwoi/Gwolog|Gwolog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Abwoi/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱bwoi/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱bwoi/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''Abwoi''' ([[Tyap (a̱lyem)|Tyap]] ("Maba̱ta̱do"): {{lang|kcg|A̠bwoi, A̠boi}}. Vak lyuut ghyang: ''Obwoi''; ([[Gwoot (a̱balyem)|Gwoot]]): {{lang|kcg|A̠bvwoi, A̠bvoi}}; [[Jhyuo (a̱lyem)|Jhyuo:]] {{lang|kaj|A̠bvwoi, A̠bvoi}}; [[Daa (a̱lyem)|Daa:]] {{lang|jab|Ku, Buboi, Bomboin}}; Kyoli: {{lang|cry|Amboyinye}};<ref>Isichei, p. 50.</ref> [[Byoot (a̱lyem)|Byoot:]] {{lang|kci|Nezhen}}; [[Kpat (a̱lyem)|Kpat:]] {{lang|ha|Dodo}}) yet khwi taada Afi̱rika hwa ku nyia̱ nkyang di̱niat-di̱niat a̱ni nang á̱sam bya ma̱nyin byia̱ a̱wat shyia̱ a̱mami. A̱wot á̱ ni̱ kyiak nyia̱ ba̱ yet tswá a̱yaatyia̱ gbangban ja ji̱ ni̱ bwuok a̱ bai á̱ bu byin nang mman a̱ni, nang nwunwuat mba hwa á̱ fwuong ma̱nyin nhu a̱wot á̱ si̱ mi̱n di mba baa. Sot jini byia̱ kuntyin tsi̱tsak á̱niet pi̱lato a̱ka̱wa̱tyia̱ [[Naijeriya]] ka̱ doot á̱ mi̱n ngyei mba Á̱nienzi̱t a? Mami á̱niet bani, á̱ si̱ mbyia̱ [[Á̱niet Tswaywan]], [[A̱tyap]], [[A̱jhyuo]], [[A̱sunkurum]], [[A̱koro]], [[A̱daa (nwap)|A̱daa]], [[A̱nietza̱fan (nwap)|Á̱nietza̱fan]] ma̱ng á̱ghyang.<ref name=Mask>{{Cite journal |title=On Masks and Audible Ghosts: Some Secret Male Cults in Central Nigeria |last=Isichei |first=Elizabeth |journal=Journal of Religion in Africa |volume=18 |issue=1 |date=Zwat Sweang 1988 |pages=42–70 |publisher=Brill |doi=10.2307/1580836 |jstor=1580836 |url=https://www.jstor.org/stable/1580836 |access-date=Zwat A̱kubunyiung 26, 2020}}</ref>
Á̱nietkhwi ba ni̱ kwi á̱pyia̱mba nci̱ri̱ng ma̱ a̱lyia̱ ka a̱wot ba̱ bu tung da̱ a̱vwuo a̱nyiung a̱ka̱nyiung ma̱ a̱lyia̱, a̱wot A̱bwoi ba ni̱ lyiat ma̱ng a̱mba di̱n jen a̱ja tazwa nkyang na na̱ naat mbwuot ma̱ a̱keang ka a̱ni.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=INfPDAAAQBAJ&q=abwoi+religion&pg=PA239 |last=Agang |first=Sunday Bobai |title=When Evil Strikes: Faith and the Politics of Human Hostility. |access-date=Zwat A̱kubunyiung 26, 2020 |date=22 Zwat A̱taa 2016 |page=238|isbn=9781498235679 }}</ref>
==Nshyia̱ mba==
[[File:ASC Leiden - Rietveld Collection - Nigeria 1970 - 1973 - 01 - 031 The Jos Ceremony. Three impatient dodos - men dressed as evil spirits - wait until they can perform, a drummer - Jos.jpg|thumb|A̱tyok a̱tat kup nkyang nang Abwoi (dodo) ma̱ di̱ ntsa taada ji, ma̱ng bi̱n á̱ fwuong a̱cak mba ka ka̱ kaat a̱bai. Njat, 1970–1973.]]
[[File:ASC Leiden - Rietveld Collection - Nigeria 1970 - 1973 - 01 - 034 The Jos Ceremony. Four dodos - men dressed as evil spirits - and three musicians - Jos.jpg|thumb|Atyok ma̱ng Abwoi a̱naai (dodo) ma̱ng a̱yaajwaat a̱ti̱tak ma̱ng a̱niet tswot bi̱n a̱tat a̱wot ma̱ng a̱nu ya̱cuk ma̱ng a̱ya̱u a̱kurup nkham, á̱ kaat ma̱ng lang a̱yau. Njat, 1970–1973.]]
There seem to be no unifying [[tradition]] of origin on this religion. In other words, this suggests that the Abwoi cult is an ancient religion.<ref name=Mask/>
==A̱ya̱fang==
{{Reflist}}
[[Sa:Khwi]]
h294tt92nyhhzsp6k894c8rccl212ee
51155
51153
2026-09-21T18:37:12Z
Danjuma Anthony
411
51155
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱bwoi/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱bwoi/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱bwoi/Gwolog|Gwolog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Abwoi/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱bwoi/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱bwoi/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''Abwoi''' ([[Tyap (a̱lyem)|Tyap]] ("Maba̱ta̱do"): {{lang|kcg|A̠bwoi, A̠boi}}. Vak lyuut ghyang: ''Obwoi''; ([[Gwoot (a̱balyem)|Gwoot]]): {{lang|kcg|A̠bvwoi, A̠bvoi}}; [[Jhyuo (a̱lyem)|Jhyuo:]] {{lang|kaj|A̠bvwoi, A̠bvoi}}; [[Daa (a̱lyem)|Daa:]] {{lang|jab|Ku, Buboi, Bomboin}}; Kyoli: {{lang|cry|Amboyinye}};<ref>Isichei, p. 50.</ref> [[Byoot (a̱lyem)|Byoot:]] {{lang|kci|Nezhen}}; [[Kpat (a̱lyem)|Kpat:]] {{lang|ha|Dodo}}) yet khwi taada Afi̱rika hwa ku nyia̱ nkyang di̱niat-di̱niat a̱ni nang á̱sam bya ma̱nyin byia̱ a̱wat shyia̱ a̱mami. A̱wot á̱ ni̱ kyiak nyia̱ ba̱ yet tswá a̱yaatyia̱ gbangban ja ji̱ ni̱ bwuok a̱ bai á̱ bu byin nang mman a̱ni, nang nwunwuat mba hwa á̱ fwuong ma̱nyin nhu a̱wot á̱ si̱ mi̱n di mba baa. Sot jini byia̱ kuntyin tsi̱tsak á̱niet pi̱lato a̱ka̱wa̱tyia̱ [[Naijeriya]] ka̱ doot á̱ mi̱n ngyei mba Á̱nienzi̱t a? Mami á̱niet bani, á̱ si̱ mbyia̱ [[Á̱niet Tswaywan]], [[A̱tyap]], [[A̱jhyuo]], [[A̱sunkurum]], [[A̱koro]], [[A̱daa (nwap)|A̱daa]], [[A̱nietza̱fan (nwap)|Á̱nietza̱fan]] ma̱ng á̱ghyang.<ref name=Mask>{{Cite journal |title=On Masks and Audible Ghosts: Some Secret Male Cults in Central Nigeria |last=Isichei |first=Elizabeth |journal=Journal of Religion in Africa |volume=18 |issue=1 |date=Zwat Sweang 1988 |pages=42–70 |publisher=Brill |doi=10.2307/1580836 |jstor=1580836 |url=https://www.jstor.org/stable/1580836 |access-date=Zwat A̱kubunyiung 26, 2020}}</ref>
Á̱nietkhwi ba ni̱ kwi á̱pyia̱mba nci̱ri̱ng ma̱ a̱lyia̱ ka a̱wot ba̱ bu tung da̱ a̱vwuo a̱nyiung a̱ka̱nyiung ma̱ a̱lyia̱, a̱wot A̱bwoi ba ni̱ lyiat ma̱ng a̱mba di̱n jen a̱ja tazwa nkyang na na̱ naat mbwuot ma̱ a̱keang ka a̱ni.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=INfPDAAAQBAJ&q=abwoi+religion&pg=PA239 |last=Agang |first=Sunday Bobai |title=When Evil Strikes: Faith and the Politics of Human Hostility. |access-date=Zwat A̱kubunyiung 26, 2020 |date=22 Zwat A̱taa 2016 |page=238|isbn=9781498235679 }}</ref>
==Nshyia̱ mba==
[[File:ASC Leiden - Rietveld Collection - Nigeria 1970 - 1973 - 01 - 031 The Jos Ceremony. Three impatient dodos - men dressed as evil spirits - wait until they can perform, a drummer - Jos.jpg|thumb|A̱tyok a̱tat kup nkyang nang Abwoi (dodo) ma̱ di̱ ntsa taada ji, ma̱ng bi̱n á̱ fwuong a̱cak mba ka ka̱ kaat a̱bai. Njat, 1970–1973.]]
[[File:ASC Leiden - Rietveld Collection - Nigeria 1970 - 1973 - 01 - 034 The Jos Ceremony. Four dodos - men dressed as evil spirits - and three musicians - Jos.jpg|thumb|Atyok ma̱ng Abwoi a̱naai (dodo) ma̱ng a̱yaajwaat a̱ti̱tak ma̱ng a̱niet tswot bi̱n a̱tat a̱wot ma̱ng a̱nu ya̱cuk ma̱ng a̱ya̱u a̱kurup nkham, á̱ kaat ma̱ng lang a̱yau. Njat, 1970–1973.]]
Ku li ka ngyei ba byia̱ a̱gi̱gi̱ng taada jhyiung si̱ a̱cucuk khwi huni bah. In other words, this suggests that the Abwoi cult is an ancient religion.<ref name=Mask/>
==A̱ya̱fang==
{{Reflist}}
[[Sa:Khwi]]
4t3blv2mpe4top2xaxpuwu5fo6514vy
51156
51155
2026-09-21T18:40:24Z
Danjuma Anthony
411
51156
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱bwoi/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱bwoi/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱bwoi/Gwolog|Gwolog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Abwoi/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱bwoi/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱bwoi/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''Abwoi''' ([[Tyap (a̱lyem)|Tyap]] ("Maba̱ta̱do"): {{lang|kcg|A̠bwoi, A̠boi}}. Vak lyuut ghyang: ''Obwoi''; ([[Gwoot (a̱balyem)|Gwoot]]): {{lang|kcg|A̠bvwoi, A̠bvoi}}; [[Jhyuo (a̱lyem)|Jhyuo:]] {{lang|kaj|A̠bvwoi, A̠bvoi}}; [[Daa (a̱lyem)|Daa:]] {{lang|jab|Ku, Buboi, Bomboin}}; Kyoli: {{lang|cry|Amboyinye}};<ref>Isichei, p. 50.</ref> [[Byoot (a̱lyem)|Byoot:]] {{lang|kci|Nezhen}}; [[Kpat (a̱lyem)|Kpat:]] {{lang|ha|Dodo}}) yet khwi taada Afi̱rika hwa ku nyia̱ nkyang di̱niat-di̱niat a̱ni nang á̱sam bya ma̱nyin byia̱ a̱wat shyia̱ a̱mami. A̱wot á̱ ni̱ kyiak nyia̱ ba̱ yet tswá a̱yaatyia̱ gbangban ja ji̱ ni̱ bwuok a̱ bai á̱ bu byin nang mman a̱ni, nang nwunwuat mba hwa á̱ fwuong ma̱nyin nhu a̱wot á̱ si̱ mi̱n di mba baa. Sot jini byia̱ kuntyin tsi̱tsak á̱niet pi̱lato a̱ka̱wa̱tyia̱ [[Naijeriya]] ka̱ doot á̱ mi̱n ngyei mba Á̱nienzi̱t a? Mami á̱niet bani, á̱ si̱ mbyia̱ [[Á̱niet Tswaywan]], [[A̱tyap]], [[A̱jhyuo]], [[A̱sunkurum]], [[A̱koro]], [[A̱daa (nwap)|A̱daa]], [[A̱nietza̱fan (nwap)|Á̱nietza̱fan]] ma̱ng á̱ghyang.<ref name=Mask>{{Cite journal |title=On Masks and Audible Ghosts: Some Secret Male Cults in Central Nigeria |last=Isichei |first=Elizabeth |journal=Journal of Religion in Africa |volume=18 |issue=1 |date=Zwat Sweang 1988 |pages=42–70 |publisher=Brill |doi=10.2307/1580836 |jstor=1580836 |url=https://www.jstor.org/stable/1580836 |access-date=Zwat A̱kubunyiung 26, 2020}}</ref>
Á̱nietkhwi ba ni̱ kwi á̱pyia̱mba nci̱ri̱ng ma̱ a̱lyia̱ ka a̱wot ba̱ bu tung da̱ a̱vwuo a̱nyiung a̱ka̱nyiung ma̱ a̱lyia̱, a̱wot A̱bwoi ba ni̱ lyiat ma̱ng a̱mba di̱n jen a̱ja tazwa nkyang na na̱ naat mbwuot ma̱ a̱keang ka a̱ni.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=INfPDAAAQBAJ&q=abwoi+religion&pg=PA239 |last=Agang |first=Sunday Bobai |title=When Evil Strikes: Faith and the Politics of Human Hostility. |access-date=Zwat A̱kubunyiung 26, 2020 |date=22 Zwat A̱taa 2016 |page=238|isbn=9781498235679 }}</ref>
==Nshyia̱ mba==
[[File:ASC Leiden - Rietveld Collection - Nigeria 1970 - 1973 - 01 - 031 The Jos Ceremony. Three impatient dodos - men dressed as evil spirits - wait until they can perform, a drummer - Jos.jpg|thumb|A̱tyok a̱tat kup nkyang nang Abwoi (dodo) ma̱ di̱ ntsa taada ji, ma̱ng bi̱n á̱ fwuong a̱cak mba ka ka̱ kaat a̱bai. Njat, 1970–1973.]]
[[File:ASC Leiden - Rietveld Collection - Nigeria 1970 - 1973 - 01 - 034 The Jos Ceremony. Four dodos - men dressed as evil spirits - and three musicians - Jos.jpg|thumb|Atyok ma̱ng Abwoi a̱naai (dodo) ma̱ng a̱yaajwaat a̱ti̱tak ma̱ng a̱niet tswot bi̱n a̱tat a̱wot ma̱ng a̱nu ya̱cuk ma̱ng a̱ya̱u a̱kurup nkham, á̱ kaat ma̱ng lang a̱yau. Njat, 1970–1973.]]
Ku li ka ngyei ba byia̱ a̱gi̱gi̱ng taada jhyiung si̱ a̱cucuk khwi huni bah. Di̱ nwuan ghyang, si̱ huni̱ tak ka ngyei khwi Abwoi hu yet khwi gbangbang hwa.<ref name=Mask/>
==A̱ya̱fang==
{{Reflist}}
[[Sa:Khwi]]
1qdzv5hnvku4yqroi21aajjs4l3o2lt
51161
51156
2026-09-22T08:48:09Z
Danjuma Anthony
411
/* Nshyia̱ mba */
51161
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱bwoi/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱bwoi/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱bwoi/Gwolog|Gwolog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Abwoi/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱bwoi/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱bwoi/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''Abwoi''' ([[Tyap (a̱lyem)|Tyap]] ("Maba̱ta̱do"): {{lang|kcg|A̠bwoi, A̠boi}}. Vak lyuut ghyang: ''Obwoi''; ([[Gwoot (a̱balyem)|Gwoot]]): {{lang|kcg|A̠bvwoi, A̠bvoi}}; [[Jhyuo (a̱lyem)|Jhyuo:]] {{lang|kaj|A̠bvwoi, A̠bvoi}}; [[Daa (a̱lyem)|Daa:]] {{lang|jab|Ku, Buboi, Bomboin}}; Kyoli: {{lang|cry|Amboyinye}};<ref>Isichei, p. 50.</ref> [[Byoot (a̱lyem)|Byoot:]] {{lang|kci|Nezhen}}; [[Kpat (a̱lyem)|Kpat:]] {{lang|ha|Dodo}}) yet khwi taada Afi̱rika hwa ku nyia̱ nkyang di̱niat-di̱niat a̱ni nang á̱sam bya ma̱nyin byia̱ a̱wat shyia̱ a̱mami. A̱wot á̱ ni̱ kyiak nyia̱ ba̱ yet tswá a̱yaatyia̱ gbangban ja ji̱ ni̱ bwuok a̱ bai á̱ bu byin nang mman a̱ni, nang nwunwuat mba hwa á̱ fwuong ma̱nyin nhu a̱wot á̱ si̱ mi̱n di mba baa. Sot jini byia̱ kuntyin tsi̱tsak á̱niet pi̱lato a̱ka̱wa̱tyia̱ [[Naijeriya]] ka̱ doot á̱ mi̱n ngyei mba Á̱nienzi̱t a? Mami á̱niet bani, á̱ si̱ mbyia̱ [[Á̱niet Tswaywan]], [[A̱tyap]], [[A̱jhyuo]], [[A̱sunkurum]], [[A̱koro]], [[A̱daa (nwap)|A̱daa]], [[A̱nietza̱fan (nwap)|Á̱nietza̱fan]] ma̱ng á̱ghyang.<ref name=Mask>{{Cite journal |title=On Masks and Audible Ghosts: Some Secret Male Cults in Central Nigeria |last=Isichei |first=Elizabeth |journal=Journal of Religion in Africa |volume=18 |issue=1 |date=Zwat Sweang 1988 |pages=42–70 |publisher=Brill |doi=10.2307/1580836 |jstor=1580836 |url=https://www.jstor.org/stable/1580836 |access-date=Zwat A̱kubunyiung 26, 2020}}</ref>
Á̱nietkhwi ba ni̱ kwi á̱pyia̱mba nci̱ri̱ng ma̱ a̱lyia̱ ka a̱wot ba̱ bu tung da̱ a̱vwuo a̱nyiung a̱ka̱nyiung ma̱ a̱lyia̱, a̱wot A̱bwoi ba ni̱ lyiat ma̱ng a̱mba di̱n jen a̱ja tazwa nkyang na na̱ naat mbwuot ma̱ a̱keang ka a̱ni.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=INfPDAAAQBAJ&q=abwoi+religion&pg=PA239 |last=Agang |first=Sunday Bobai |title=When Evil Strikes: Faith and the Politics of Human Hostility. |access-date=Zwat A̱kubunyiung 26, 2020 |date=22 Zwat A̱taa 2016 |page=238|isbn=9781498235679 }}</ref>
==Nshyia̱ mba==
[[File:ASC Leiden - Rietveld Collection - Nigeria 1970 - 1973 - 01 - 031 The Jos Ceremony. Three impatient dodos - men dressed as evil spirits - wait until they can perform, a drummer - Jos.jpg|thumb|Á̱tyok a̱tat kup nkyang nang Á̱bwoi (dodo) ma̱ di̱ ntsa taada ji, ma̱ng bi̱n á̱ fwuong a̱cak mba ka ka̱ kaat a̱bai. Njat, 1970–1973.]]
[[File:ASC Leiden - Rietveld Collection - Nigeria 1970 - 1973 - 01 - 034 The Jos Ceremony. Four dodos - men dressed as evil spirits - and three musicians - Jos.jpg|thumb|Atyok ma̱ng Á̱bwoi a̱naai (dodo) ma̱ng a̱yaajwaat a̱ti̱tak ma̱ng a̱niet tswot bi̱n a̱tat a̱wot ma̱ng a̱nu ya̱cuk ma̱ng a̱ya̱u a̱kurup nkham, á̱ kaat ma̱ng lang a̱yau. Njat, 1970–1973.]]
Ku li ka ngyei ba byia̱ a̱gi̱gi̱ng taada jhyiung si̱ a̱cucuk khwi huni bah. Di̱ nwuan ghyang, si̱ huni̱ tak ka ngyei khwi Abwoi hu yet khwi gbangbang hwa.<ref name=Mask/>
==A̱ya̱fang==
{{Reflist}}
[[Sa:Khwi]]
766yfli94rbjpdgy7e43ioetc0cyp7g
A̱wusi̱ka̱ra
0
3755
51160
47669
2026-09-22T05:52:18Z
InternetArchiveBot
45
Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260922sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]
51160
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱wusi̱ka̱ra/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱wusi̱ka̱ra/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱wusi̱ka̱ra/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱wusi̱ka̱ra/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱wusi̱ka̱ra/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱wusi̱ka̱ra/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''A̱wusi̱ka̱ra''' ba ({{lang-eu|euskaldunak}} {{IPA-eu|eus̺kaldunak|}}; {{lang-es|vascos}} {{IPA-es|ˈbaskos|}}; {{lang-fr|basques}} {{IPA-fr|bask|}}; [[Shong (a̱lyem)|Shong]]: ''Basques'') yet [[nwap]] A̱tak-jenshyung Yurop ja,<ref>{{cite encyclopedia|url=http://kids.britannica.com/comptons/article-9273123/Basque|title=Basque|encyclopedia=Britannica Online for Kids|access-date=16 Zwat Tsat 2013|archive-date=11 Zwat Tsat 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311161839/http://kids.britannica.com/comptons/article-9273123/Basque|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095450510|title=Basque|work=Oxford Reference online|access-date=3 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 2016|archive-date=24 Zwat A̱kubunyiung 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924123542/http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095450510|url-status=live}}</ref><ref name="Totoricaguena2004">{{cite book|last=Totoricaguena|first=Gloria Pilar|title=Identity, Culture, and Politics in the Basque Diaspora|url=https://books.google.com/books?id=tEvEw7LEoWYC&pg=PA59|access-date=3 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 2016|year=2004|publisher=University of Nevada Press|isbn=978-0-87417-547-9|page=59}}{{Dead link|date=Zwat Nyaai 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ji̱ lyiat a̱lyem [[Wusi̱ka̱ra (a̱lyem)|Wusi̱ka̱ra]], a̱wot nwap jini si̱ byia̱ taada jhyiung ji̱ si̱ bu byia̱ tswa za̱kwa jhyiung ma̱ng a̱khwukhwop [[A̱vasi̱kon]] ma̱ng á̱niet [[A̱kwitaniya]] ba.<ref name="GüntherValdiosera2015">{{cite journal|last=Günther|first=Torsten|display-authors=etal|title=Ancient genomes link early farmers from Atapuerca in Spain to modern-day Basques|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=112|issue=38|year=2015|pages=11917–11922|doi=10.1073/pnas.1509851112|pmid=26351665|pmc=4586848 |bibcode=2015PNAS..11211917G|doi-access=free}}</ref><ref name="Olalde2019">{{cite journal|last=Olalde|first=Iñigo|display-authors=etal|title=The genomic history of the Iberian Peninsula over the past 8000 years|url=https://archive.org/details/science_2019-03-15_363_6432/page/1230|journal=Science|volume=363|issue=6432|year=2019|pages=1230–1234|doi=10.1126/science.aav4040|pmid=30872528|pmc=6436108 |bibcode=2019Sci...363.1230O}}</ref><ref name="Bycroft2019">{{cite journal|last=Bycroft|first=Clare|display-authors=etal|title=Patterns of genetic differentiation and the footprints of historical migrations in the Iberian Peninsula|journal=Nature Communications|volume=10|issue=1|year=2019|pages=551 |doi=10.1038/s41467-018-08272-w|pmid=30710075
|pmc=6358624|bibcode=2019NatCo..10..551B}}</ref> A̱wusi̱ka̱ra ba yet á̱tsak á̱niet-a̱byin, ma̱ng nwap ba̱ swak ma̱ng shi ba̱ swan a̱vwuo ka nang á̱ lyen nang [[A̱byin A̱wusi̱ka̱ra (a̱gba̱ndang fam-a̱byin)|A̱byin A̱wusi̱ka̱ra]] ({{lang-eu|Euskal Herria}}) ka a̱ni—fam-a̱byin ku hyia̱k sangba̱p jenshyung [[Pi̱rinewot]] ba di̱ khwong [[A̱ngam a̱sa̱khwot Bi̱si̱ka̱ya]] a̱wot huhwa si̱ bwuo nkap a̱za-a̱ka̱wa̱tyia̱ [[Si̱pen]] ma̱ng a̱tak-jenshyung [[Fi̱ransa]] ku si̱ kpaat swat.<ref name="Olalde2019"/>
==Ya̱fang==
{{Reflist}}
[[Sa:Nnwap Yurop]]
ow97ioixas9fsr9h0tqukcec71ujmnm
Hyaai-á̱niet mat tyak ma̱ng kwai ma̱ A̱tak Ka̱duna
0
5296
51134
30758
2026-09-21T13:09:32Z
Kambai Akau
15
51134
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Á̱ maai á̱ khwi á̱ cat shyia̱ kyang ku khwat '''hyaai-á̱niet mat tyak kwai [[A̱tak Ka̱duna]]''' a̱ bai hu kiki nang si̱ ku nyia̱ a̱ni di̱ ce-ndyia̱ 2010 hu ma̱ng kap ntsa si̱ ce-ndyia̱ 2020 hu ka̱nang á̱ jhyung naat mbwuot ku ku kpaat [[Goodluck Jonathan]] di̱ cuk [[A̱kwak A̱son A̱byin Naijeriya]] ji ma̱ a̱lyia̱ 2010, a̱wot hyaai-á̱niet huni si̱ mban a̱ma̱lyim khai A̱kwak A̱son A̱byin a̱lyia̱ 2011 hu nang gu ku kyiak a̱lyiak tswák ji a̱ni.<ref name="RW"/>
==Kuntyin==
Ka̱ doot a jhyung nyia̱ di̱n jen kampen khai a̱kwak a̱son a̱byin a̱lyia̱ 2011 ji, nang á̱ ku shei mi̱ ta̱la̱vishyon a̱byin, NTA, a̱tyucatcuk sot kwainfwuo-á̱niet ''Congress for Progressive Change'' (CPC) wu, [[Muhammadu Buhari]] si̱ tak ma̱ng á̱kum á̱niet ka ma̱ a̱keang fam a̱za Naijeriya ka á̱ ngyei [[Ka̱na̱u]] a̱ni, di̱n [[Kpat (a̱lyem)|Kpat]], tyei nka gba̱gbak ka̱ di̱ ghwut ka̱ seang a̱vwuo ka ma̱nang á̱kum á̱niet ka gya̱ra̱p nggu ka̱ gwai. Ca̱caat ma̱ng a̱lyiat nggu na, nang ''TheCable'' kwok a̱ni, {{Blockquote|"Ku fita ku yi zabe. Ku Kasa, ku tsare, ku raka ku tsaya. Duk wanda bai yarda ba, ku halaka shi."}} A̱lyiat nani si̱ fa di̱n Tyap nyia̱
{{Blockquote|"Di̱n tsa hu, nyi nyia̱ ri̱jisi̱ta, nyi ghwut, nyi koot tswák nyin ji. Konyan wa shim bah, nyi hyat nggu!"}} Ku nang á̱niet li̱n nggu Buhari a̱ma ba ku cat bwuak a̱lyiat na a̱ni, konyan ma̱ng a̱ghyi nggu ba si̱ li kyang hu a̱lyiat na fa a̱ni nang khai hu sii du tyak a̱ni a̱wot Yonatan si̱ piit nggu.<ref>{{cite news|url=https://www.thecable.ng/trending-buhari-really-ask-supporters-kill-2011-campaign-video/amp?/trending-buhari-really-ask-supporters-kill-2011-campaign-video|title=Did Buhari really ask his supporters to 'kill' in this 2011 campaign video?|first=Sodiq|last=Yusuff|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 31, 2014|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=TheCable}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.premiumtimesng.com/opinion/5195-buhari_vs_pdp_the_dog_and_the_baboon.html?tztc=1|title=Buhari vs. PDP: The dog and the baboon parable|author=Aliyu U. Tilde|date=Zwat Tswuon 20, 2012|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Premium Times}}</ref>
==A̱ya̱fang==
{{Reflist}}
o0bx528mvgar2lw2uymf0oailfsgf07
51136
51134
2026-09-21T13:16:31Z
Kambai Akau
15
/* Kuntyin */
51136
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Á̱ maai á̱ khwi á̱ cat shyia̱ kyang ku khwat '''hyaai-á̱niet mat tyak kwai [[A̱tak Ka̱duna]]''' a̱ bai hu kiki nang si̱ ku nyia̱ a̱ni di̱ ce-ndyia̱ 2010 hu ma̱ng kap ntsa si̱ ce-ndyia̱ 2020 hu ka̱nang á̱ jhyung naat mbwuot ku ku kpaat [[Goodluck Jonathan]] di̱ cuk [[A̱kwak A̱son A̱byin Naijeriya]] ji ma̱ a̱lyia̱ 2010, a̱wot hyaai-á̱niet huni si̱ mban a̱ma̱lyim khai A̱kwak A̱son A̱byin a̱lyia̱ 2011 hu nang gu ku kyiak a̱lyiak tswák ji a̱ni.<ref name="RW"/>
==Kuntyin==
Ka̱ doot a jhyung nyia̱ di̱n jen kampen khai a̱kwak a̱son a̱byin a̱lyia̱ 2011 ji, nang á̱ ku shei mi̱ ta̱la̱vishyon a̱byin, NTA, a̱tyucatcuk sot kwainfwuo-á̱niet ''Congress for Progressive Change'' (CPC) wu, [[Muhammadu Buhari]] si̱ tak ma̱ng á̱kum á̱niet ka ma̱ a̱keang fam a̱za Naijeriya ka á̱ ngyei [[Ka̱na̱u]] a̱ni, di̱n [[Kpat (a̱lyem)|Kpat]], tyei nka gba̱gbak ka̱ di̱ ghwut ka̱ seang a̱vwuo ka ma̱nang á̱kum á̱niet ka gya̱ra̱p nggu ka̱ gwai. Ca̱caat ma̱ng a̱lyiat nggu na, nang ''TheCable'' kwok a̱ni, {{Blockquote|"Ku fita ku yi zabe. Ku Kasa, ku tsare, ku raka ku tsaya. Duk wanda bai yarda ba, ku halaka shi."}} A̱lyiat nani si̱ fa di̱n Tyap nyia̱
{{Blockquote|"Di̱n tsa hu, nyi nyia̱ ri̱jisi̱ta, nyi ghwut, nyi koot tswák nyin ji. Konyan wa shim bah, nyi hyat nggu!"}} Ku nang á̱niet li̱n nggu Buhari a̱ma ba ku cat bwuak a̱lyiat na a̱ni, konyan ma̱ng a̱ghyi nggu ba si̱ li kyang hu a̱lyiat na fa a̱ni nang khai hu sii du tyak a̱ni a̱wot Yonatan si̱ piit nggu.<ref>{{cite news|url=https://www.thecable.ng/trending-buhari-really-ask-supporters-kill-2011-campaign-video/amp?/trending-buhari-really-ask-supporters-kill-2011-campaign-video|title=Did Buhari really ask his supporters to 'kill' in this 2011 campaign video?|first=Sodiq|last=Yusuff|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 31, 2014|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=TheCable}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.premiumtimesng.com/opinion/5195-buhari_vs_pdp_the_dog_and_the_baboon.html?tztc=1|title=Buhari vs. PDP: The dog and the baboon parable|author=Aliyu U. Tilde|date=Zwat Tswuon 20, 2012|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Premium Times}}</ref>
Seang a̱vwuo hu nang á̱ sii du li koji nang Yonatan ya mi̱ khai a̱lyia̱ 2011 hu a̱ni si̱ yai mi̱ bibyin fam a̱za Naijeriya hu a̱wot á̱ si̱ tyan nyia̱ kpa̱mkpaan ma̱ng á̱niet 65,000 bya si̱ swuo a̱bung mat nhu.<ref>{{Cite web|title=Nigeria: Post-Election Violence Killed 800|url=https://www.hrw.org/news/2011/05/16/nigeria-post-election-violence-killed-800|date=2011-05-16|access-date=2025-11-28|language=en|website=Human Rights Watch}}</ref> Shimba [[A̱byin Ka̱duna]] ka ku li ntangka̱i jhya̱ nani gbangbang, nyia̱ ji si̱ li a ngyei ji̱ hyaat wa da̱ āicak kani a̱ni.<ref name="RW">{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/nigeria/critical-look-southern-kaduna-crisis|title=A critical look at the Southern Kaduna crisis|website=Relief Web|date=2 Zwat Tsat 2017|access-date=28 Zwat Tsat 2024}}</ref>
==A̱ya̱fang==
{{Reflist}}
r1avq8qm2o2vhhniknheykltreyk1md
51137
51136
2026-09-21T13:30:44Z
Kambai Akau
15
/* Kuntyin */
51137
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Á̱ maai á̱ khwi á̱ cat shyia̱ kyang ku khwat '''hyaai-á̱niet mat tyak kwai [[A̱tak Ka̱duna]]''' a̱ bai hu kiki nang si̱ ku nyia̱ a̱ni di̱ ce-ndyia̱ 2010 hu ma̱ng kap ntsa si̱ ce-ndyia̱ 2020 hu ka̱nang á̱ jhyung naat mbwuot ku ku kpaat [[Goodluck Jonathan]] di̱ cuk [[A̱kwak A̱son A̱byin Naijeriya]] ji ma̱ a̱lyia̱ 2010, a̱wot hyaai-á̱niet huni si̱ mban a̱ma̱lyim khai A̱kwak A̱son A̱byin a̱lyia̱ 2011 hu nang gu ku kyiak a̱lyiak tswák ji a̱ni.<ref name="RW"/>
==Kuntyin==
Ka̱ doot a jhyung nyia̱ di̱n jen kampen khai a̱kwak a̱son a̱byin a̱lyia̱ 2011 ji, nang á̱ ku shei mi̱ ta̱la̱vishyon a̱byin, NTA, a̱tyucatcuk sot kwainfwuo-á̱niet ''Congress for Progressive Change'' (CPC) wu, [[Muhammadu Buhari]] si̱ tak ma̱ng á̱kum á̱niet ka ma̱ a̱keang fam a̱za Naijeriya ka á̱ ngyei [[Ka̱na̱u]] a̱ni, di̱n [[Kpat (a̱lyem)|Kpat]], tyei nka gba̱gbak ka̱ di̱ ghwut ka̱ seang a̱vwuo ka ma̱nang á̱kum á̱niet ka gya̱ra̱p nggu ka̱ gwai. Ca̱caat ma̱ng a̱lyiat nggu na, nang ''TheCable'' kwok a̱ni, {{Blockquote|"Ku fita ku yi zabe. Ku Kasa, ku tsare, ku raka ku tsaya. Duk wanda bai yarda ba, ku halaka shi."}} A̱lyiat nani si̱ fa di̱n Tyap nyia̱
{{Blockquote|"Di̱n tsa hu, nyi nyia̱ ri̱jisi̱ta, nyi ghwut, nyi koot tswák nyin ji. Konyan wa shim bah, nyi hyat nggu!"}} Ku nang á̱niet li̱n nggu Buhari a̱ma ba ku cat bwuak a̱lyiat na a̱ni, konyan ma̱ng a̱ghyi nggu ba si̱ li kyang hu a̱lyiat na fa a̱ni nang khai hu sii du tyak a̱ni a̱wot Yonatan si̱ piit nggu.<ref>{{cite news|url=https://www.thecable.ng/trending-buhari-really-ask-supporters-kill-2011-campaign-video/amp?/trending-buhari-really-ask-supporters-kill-2011-campaign-video|title=Did Buhari really ask his supporters to 'kill' in this 2011 campaign video?|first=Sodiq|last=Yusuff|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 31, 2014|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=TheCable}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.premiumtimesng.com/opinion/5195-buhari_vs_pdp_the_dog_and_the_baboon.html?tztc=1|title=Buhari vs. PDP: The dog and the baboon parable|author=Aliyu U. Tilde|date=Zwat Tswuon 20, 2012|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Premium Times}}</ref>
Seang a̱vwuo hu nang á̱ sii du li koji nang Yonatan ya mi̱ khai a̱lyia̱ 2011 hu a̱ni si̱ yai mi̱ bibyin fam a̱za Naijeriya hu a̱wot á̱ si̱ tyan nyia̱ kpa̱mkpaan ma̱ng á̱niet 65,000 bya si̱ swuo a̱bung mat nhu.<ref>{{Cite web|title=Nigeria: Post-Election Violence Killed 800|url=https://www.hrw.org/news/2011/05/16/nigeria-post-election-violence-killed-800|date=2011-05-16|access-date=2025-11-28|language=en|website=Human Rights Watch}}</ref> Shimba [[A̱byin Ka̱duna]] ka ku li ntangka̱i jhya̱ nani gbangbang, nyia̱ ji si̱ li a ngyei ji̱ hyaat wa da̱ a̱cak kani a̱ni.<ref name="RW">{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/nigeria/critical-look-southern-kaduna-crisis|title=A critical look at the Southern Kaduna crisis|website=Relief Web|date=2 Zwat Tsat 2017|access-date=28 Zwat Tsat 2024}}</ref>
Di̱n jen khai gwomna A̱byin Ka̱duna ji ma̱ a̱lyia̱ 2011, [[Patrick Yakowa]] wa si̱ yet a̱son [[Khwikristi|A̱tyukhwiki̱risi̱ti]] ka a̱ yet byin-a̱byin [[A̱tak Ka̱duna]] a̱ na ya khai gwomna A̱byin Ka̱duna hu a̱ni.<ref>{{cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2011/04/yakowa-wins-kaduna-guber-race/|title=Yakowa wins Kaduna Guber race|date=Zwat Nyaai 29, 2011|first=Luka|last=Binniyat|location =[[Ka̱duna]]|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Vanguard}}</ref> A̱ ku yet mi̱n gyet gwomna, di̱n jen ji nang [[Goodluck Jonatham]] A̱kwak A̱son A̱byin Naijeriya wu ti̱n nggu gwomna wu di̱n jen a̱ja, [[Namadi Sambo]] a̱ yet nggu byiek a̱ni nang A̱kwak A̱son A̱byin [[Umaru Musa Yar'Adua]] nsaan a̱ni ma̱ a̱lyia̱ 2010.<ref>{{cite news|url=https://www.voanews.com/a/nigerias-national-assembly-approves-vice-president-94105169/117848.html|title=Nigeria's National Assembly Approves Vice President|date=Zwat Tswuon 17, 2010|first=Scott|last=Stearns|publisher=VOA|access-date=Zwat Tsat 29, 2024}}</ref> A̱yaakwak a̱son kpaa̱kpeang ba si̱ byian fwuo a̱wot ba̱ si̱si̱ shyi nyia̱ ba̱ na shim á̱ mban A̱tyukhwiki̱risi̱ti a̱ yet gwomna A̱byin Ka̱duna bah.<ref>{{cite news|url=https://pmnewsnigeria.com/2010/05/18/muslims-rage-over-christian-governor/|location=Legwot, Naijeriya|title=Muslims Rage Over Christian Governor|date=Zwat Tswuon 18, 2010|access-date=Zwat Tsat 29, 2024|newspaper=P.M. News}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.modernghana.com/news/276292/intricacies-as-sambo-is-confirmed-vice-president.html|title=Intricacies As Sambo Is Confirmed Vice-President|first=Odimegwu|last=Onwumere|publisher=Modern Ghana|access-date=Zwat Tsat 29, 2024}}</ref>
==A̱ya̱fang==
{{Reflist}}
qlx1ubz30eqdyada7dxayhqooaa6615
51139
51137
2026-09-21T13:49:43Z
Kambai Akau
15
/* Kuntyin */
51139
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Á̱ maai á̱ khwi á̱ cat shyia̱ kyang ku khwat '''hyaai-á̱niet mat tyak kwai [[A̱tak Ka̱duna]]''' a̱ bai hu kiki nang si̱ ku nyia̱ a̱ni di̱ ce-ndyia̱ 2010 hu ma̱ng kap ntsa si̱ ce-ndyia̱ 2020 hu ka̱nang á̱ jhyung naat mbwuot ku ku kpaat [[Goodluck Jonathan]] di̱ cuk [[A̱kwak A̱son A̱byin Naijeriya]] ji ma̱ a̱lyia̱ 2010, a̱wot hyaai-á̱niet huni si̱ mban a̱ma̱lyim khai A̱kwak A̱son A̱byin a̱lyia̱ 2011 hu nang gu ku kyiak a̱lyiak tswák ji a̱ni.<ref name="RW"/>
==Kuntyin==
Ka̱ doot a jhyung nyia̱ di̱n jen kampen khai a̱kwak a̱son a̱byin a̱lyia̱ 2011 ji, nang á̱ ku shei mi̱ ta̱la̱vishyon a̱byin, NTA, a̱tyucatcuk sot kwainfwuo-á̱niet ''Congress for Progressive Change'' (CPC) wu, [[Muhammadu Buhari]] si̱ tak ma̱ng á̱kum á̱niet ka ma̱ a̱keang fam a̱za Naijeriya ka á̱ ngyei [[Ka̱na̱u]] a̱ni, di̱n [[Kpat (a̱lyem)|Kpat]], tyei nka gba̱gbak ka̱ di̱ ghwut ka̱ seang a̱vwuo ka ma̱nang á̱kum á̱niet ka gya̱ra̱p nggu ka̱ gwai. Ca̱caat ma̱ng a̱lyiat nggu na, nang ''TheCable'' kwok a̱ni, {{Blockquote|"Ku fita ku yi zabe. Ku Kasa, ku tsare, ku raka ku tsaya. Duk wanda bai yarda ba, ku halaka shi."}} A̱lyiat nani si̱ fa di̱n Tyap nyia̱
{{Blockquote|"Di̱n tsa hu, nyi nyia̱ ri̱jisi̱ta, nyi ghwut, nyi koot tswák nyin ji. Konyan wa shim bah, nyi hyat nggu!"}} Ku nang á̱niet li̱n nggu Buhari a̱ma ba ku cat bwuak a̱lyiat na a̱ni, konyan ma̱ng a̱ghyi nggu ba si̱ li kyang hu a̱lyiat na fa a̱ni nang khai hu sii du tyak a̱ni a̱wot Jonathan si̱ piit nggu.<ref>{{cite news|url=https://www.thecable.ng/trending-buhari-really-ask-supporters-kill-2011-campaign-video/amp?/trending-buhari-really-ask-supporters-kill-2011-campaign-video|title=Did Buhari really ask his supporters to 'kill' in this 2011 campaign video?|first=Sodiq|last=Yusuff|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 31, 2014|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=TheCable}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.premiumtimesng.com/opinion/5195-buhari_vs_pdp_the_dog_and_the_baboon.html?tztc=1|title=Buhari vs. PDP: The dog and the baboon parable|author=Aliyu U. Tilde|date=Zwat Tswuon 20, 2012|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Premium Times}}</ref>
Seang a̱vwuo hu nang á̱ sii du li koji nang Yonatan ya mi̱ khai a̱lyia̱ 2011 hu a̱ni si̱ yai mi̱ bibyin fam a̱za Naijeriya hu a̱wot á̱ si̱ tyan nyia̱ kpa̱mkpaan ma̱ng á̱niet 65,000 bya si̱ swuo a̱bung mat nhu.<ref>{{Cite web|title=Nigeria: Post-Election Violence Killed 800|url=https://www.hrw.org/news/2011/05/16/nigeria-post-election-violence-killed-800|date=2011-05-16|access-date=2025-11-28|language=en|website=Human Rights Watch}}</ref> Shimba [[A̱byin Ka̱duna]] ka ku li ntangka̱i jhya̱ nani gbangbang, nyia̱ ji si̱ li a ngyei ji̱ hyaat wa da̱ a̱cak kani a̱ni.<ref name="RW">{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/nigeria/critical-look-southern-kaduna-crisis|title=A critical look at the Southern Kaduna crisis|website=Relief Web|date=2 Zwat Tsat 2017|access-date=28 Zwat Tsat 2024}}</ref>
Di̱n jen khai gwomna A̱byin Ka̱duna ji ma̱ a̱lyia̱ 2011, [[Patrick Yakowa]] wa si̱ yet a̱son [[Khwikristi|A̱tyukhwiki̱risi̱ti]] ka a̱ yet byin-a̱byin [[A̱tak Ka̱duna]] a̱ na ya khai gwomna A̱byin Ka̱duna hu a̱ni.<ref>{{cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2011/04/yakowa-wins-kaduna-guber-race/|title=Yakowa wins Kaduna Guber race|date=Zwat Nyaai 29, 2011|first=Luka|last=Binniyat|location =[[Ka̱duna]]|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Vanguard}}</ref> A̱ ku yet mi̱n gyet gwomna, di̱n jen ji nang [[Goodluck Jonathan]] A̱kwak A̱son A̱byin Naijeriya wu ti̱n nggu gwomna wu di̱n jen a̱ja, Namadi Sambo a̱ yet nggu byiek a̱ni nang A̱kwak A̱son A̱byin Umaru Musa YarAdua nsaan a̱ni ma̱ a̱lyia̱ 2010.<ref>{{cite news|url=https://www.voanews.com/a/nigerias-national-assembly-approves-vice-president-94105169/117848.html|title=Nigeria's National Assembly Approves Vice President|date=Zwat Tswuon 17, 2010|first=Scott|last=Stearns|publisher=VOA|access-date=Zwat Tsat 29, 2024}}</ref> A̱yaakwak a̱son kpaa̱kpeang ba si̱ byian fwuo a̱wot ba̱ si̱si̱ shyi nyia̱ ba̱ na shim á̱ mban A̱tyukhwiki̱risi̱ti a̱ yet gwomna A̱byin Ka̱duna bah.<ref>{{cite news|url=https://pmnewsnigeria.com/2010/05/18/muslims-rage-over-christian-governor/|location=Legwot, Naijeriya|title=Muslims Rage Over Christian Governor|date=Zwat Tswuon 18, 2010|access-date=Zwat Tsat 29, 2024|newspaper=P.M. News}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.modernghana.com/news/276292/intricacies-as-sambo-is-confirmed-vice-president.html|title=Intricacies As Sambo Is Confirmed Vice-President|first=Odimegwu|last=Onwumere|publisher=Modern Ghana|access-date=Zwat Tsat 29, 2024}}</ref>
Tyok Yakowa si̱ labeang bah ma̱nang á̱ka̱tuk á̱niet ba si̱ ya-a̱ywan di̱ fwan nggu ma̱ a̱lyia̱ 2012.<ref>{{cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2012/12/gov-yakowa-azazi-four-others-killed-in-air-crash/|location=Lagos, Nigeria|title=Gov Yakowa, Azazi, four others killed in air crash|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 16, 2012|access-date=Zwat Tsat 29, 2024|newspaper=[[Vanguard}}</ref> Byiek nggu ji, Mukhtar Ramalan Yero si̱ san tyok gwomna A̱byin Ka̱duna hu nang gu sii du saan a̱ni mi̱ tat a̱likopta ma̱ [[A̱byin Bayelsa]] dundung ma̱ng a̱khwukhwop '' National Security Adviser'' wu, Owoye Andrew Azazi. Ku si̱ labeang bah, a̱ si̱ ta̱taat nyia̱ a̱tyushei-a̱lyiat Kpaa̱kpeang wu á̱ ngyei Isa Pantami a̱ni (a̱nyan wa na bai yet minisi̱ta ma̱ a̱gwomna̱ti Buhari ba tsi̱tsak a̱lyia̱ 2019–2023), nggu wa ku khwom a̱khwu Yakowa ka, dundung ma̱ng a̱yaakwak a̱son Kpaa̱kpeang fam A̱za Naijeriya á̱ghyang ma̱ a̱lyia̱ 2010, ma̱nang yet gwomna A̱byin Ka̱duna Yakowa, A̱tyukhwiki̱risi̱ti, yet mba nang "tok hwa a̱ni tazwa Khwikpaa̱kpeang hu ma̱ a̱byin ka a̱mgba̱m".<ref>{{cite news|url=https://saharareporters.com/2021/04/22/how-pantami-other-muslim-leaders-planned-assassinate-former-kaduna-governor-yakowa-family|location=New York City, United States|title=How Pantami, Other Muslim Leaders Planned To Assassinate Former Kaduna Governor, Yakowa, Family Members|date=Zwat Nyaai 22, 2021|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Sahara Reporters}}</ref><ref>{{cite news|url=https://gazettengr.com/document-shows-how-pantami-plotted-assassination-of-former-kaduna-governor-patrick-yakowa/|location=Abuja, Nigeria|title=Document shows how Pantami plotted assassination of former Kaduna Governor Patrick Yakowa|date=Zwat Nyaai 21, 2021|first=Oyindamola|last=Olubajo|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Peoples Gazette}}</ref> Ba̱ si̱ ba̱ kwan hyat gwomna [[A̱byin Ta̱raba]] wu, Danbaba Suntai mameang, a̱wot a̱ si̱ shot mi̱ shot wa.<ref>{{Cite news|url=https://thenationonlineng.net/middle-belt-youths-allege-sabotage-in-yakowas-death/|location=Legwot, Naijeriya|title=Middle Belt youths allege sabotage in Yakowa's death|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 26, 2012|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=The Nation}}</ref>
==A̱ya̱fang==
{{Reflist}}
dmlrgyr1f9hc1ysbrx5gqc1llnn2bv4
51142
51139
2026-09-21T13:58:17Z
Kambai Akau
15
51142
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Á̱ maai á̱ khwi á̱ cat shyia̱ kyang ku khwat '''hyaai-á̱niet mat tyak kwai [[A̱tak Ka̱duna]]''' a̱ bai hu kiki nang si̱ ku nyia̱ a̱ni di̱ ce-ndyia̱ 2010 hu ma̱ng kap ntsa si̱ ce-ndyia̱ 2020 hu ka̱nang á̱ jhyung naat mbwuot ku ku kpaat [[Goodluck Jonathan]] di̱ cuk [[A̱kwak A̱son A̱byin Naijeriya]] ji ma̱ a̱lyia̱ 2010, a̱wot hyaai-á̱niet huni si̱ mban a̱ma̱lyim khai A̱kwak A̱son A̱byin a̱lyia̱ 2011 hu nang gu ku kyiak a̱lyiak tswák ji a̱ni.<ref name="RW"/>
==Kuntyin==
Ka̱ doot a jhyung nyia̱ di̱n jen kampen khai a̱kwak a̱son a̱byin a̱lyia̱ 2011 ji, nang á̱ ku shei mi̱ ta̱la̱vishyon a̱byin, NTA, a̱tyucatcuk sot kwainfwuo-á̱niet ''Congress for Progressive Change'' (CPC) wu, [[Muhammadu Buhari]] si̱ tak ma̱ng á̱kum á̱niet ka ma̱ a̱keang fam a̱za Naijeriya ka á̱ ngyei [[Ka̱na̱u]] a̱ni, di̱n [[Kpat (a̱lyem)|Kpat]], tyei nka gba̱gbak ka̱ di̱ ghwut ka̱ seang a̱vwuo ka ma̱nang á̱kum á̱niet ka gya̱ra̱p nggu ka̱ gwai. Ca̱caat ma̱ng a̱lyiat nggu na, nang ''TheCable'' kwok a̱ni, {{Blockquote|"Ku fita ku yi zabe. Ku Kasa, ku tsare, ku raka ku tsaya. Duk wanda bai yarda ba, ku halaka shi."}} A̱lyiat nani si̱ fa di̱n Tyap nyia̱
{{Blockquote|"Di̱n tsa hu, nyi nyia̱ ri̱jisi̱ta, nyi ghwut, nyi koot tswák nyin ji. Konyan wa shim bah, nyi hyat nggu!"}} Ku nang á̱niet li̱n nggu Buhari a̱ma ba ku cat bwuak a̱lyiat na a̱ni, konyan ma̱ng a̱ghyi nggu ba si̱ li kyang hu a̱lyiat na fa a̱ni nang khai hu sii du tyak a̱ni a̱wot Jonathan si̱ piit nggu.<ref>{{cite news|url=https://www.thecable.ng/trending-buhari-really-ask-supporters-kill-2011-campaign-video/amp?/trending-buhari-really-ask-supporters-kill-2011-campaign-video|title=Did Buhari really ask his supporters to 'kill' in this 2011 campaign video?|first=Sodiq|last=Yusuff|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 31, 2014|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=TheCable}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.premiumtimesng.com/opinion/5195-buhari_vs_pdp_the_dog_and_the_baboon.html?tztc=1|title=Buhari vs. PDP: The dog and the baboon parable|author=Aliyu U. Tilde|date=Zwat Tswuon 20, 2012|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Premium Times}}</ref>
Seang a̱vwuo hu nang á̱ sii du li koji nang Yonatan ya mi̱ khai a̱lyia̱ 2011 hu a̱ni si̱ yai mi̱ bibyin fam a̱za Naijeriya hu a̱wot á̱ si̱ tyan nyia̱ kpa̱mkpaan ma̱ng á̱niet 65,000 bya si̱ swuo a̱bung mat nhu.<ref>{{Cite web|title=Nigeria: Post-Election Violence Killed 800|url=https://www.hrw.org/news/2011/05/16/nigeria-post-election-violence-killed-800|date=2011-05-16|access-date=2025-11-28|language=en|website=Human Rights Watch}}</ref> Shimba [[A̱byin Ka̱duna]] ka ku li ntangka̱i jhya̱ nani gbangbang, nyia̱ ji si̱ li a ngyei ji̱ hyaat wa da̱ a̱cak kani a̱ni.<ref name="RW">{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/nigeria/critical-look-southern-kaduna-crisis|title=A critical look at the Southern Kaduna crisis|website=Relief Web|date=2 Zwat Tsat 2017|access-date=28 Zwat Tsat 2024}}</ref>
Di̱n jen khai gwomna A̱byin Ka̱duna ji ma̱ a̱lyia̱ 2011, [[Patrick Yakowa]] wa si̱ yet a̱son [[Khwikristi|A̱tyukhwiki̱risi̱ti]] ka a̱ yet byin-a̱byin [[A̱tak Ka̱duna]] a̱ na ya khai gwomna A̱byin Ka̱duna hu a̱ni.<ref>{{cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2011/04/yakowa-wins-kaduna-guber-race/|title=Yakowa wins Kaduna Guber race|date=Zwat Nyaai 29, 2011|first=Luka|last=Binniyat|location =[[Ka̱duna]]|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Vanguard}}</ref> A̱ ku yet mi̱n gyet gwomna, di̱n jen ji nang [[Goodluck Jonathan]] A̱kwak A̱son A̱byin Naijeriya wu ti̱n nggu gwomna wu di̱n jen a̱ja, Namadi Sambo a̱ yet nggu byiek a̱ni nang A̱kwak A̱son A̱byin Umaru Musa YarAdua nsaan a̱ni ma̱ a̱lyia̱ 2010.<ref>{{cite news|url=https://www.voanews.com/a/nigerias-national-assembly-approves-vice-president-94105169/117848.html|title=Nigeria's National Assembly Approves Vice President|date=Zwat Tswuon 17, 2010|first=Scott|last=Stearns|publisher=VOA|access-date=Zwat Tsat 29, 2024}}</ref> A̱yaakwak a̱son kpaa̱kpeang ba si̱ byian fwuo a̱wot ba̱ si̱si̱ shyi nyia̱ ba̱ na shim á̱ mban A̱tyukhwiki̱risi̱ti a̱ yet gwomna A̱byin Ka̱duna bah.<ref>{{cite news|url=https://pmnewsnigeria.com/2010/05/18/muslims-rage-over-christian-governor/|location=Legwot, Naijeriya|title=Muslims Rage Over Christian Governor|date=Zwat Tswuon 18, 2010|access-date=Zwat Tsat 29, 2024|newspaper=P.M. News}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.modernghana.com/news/276292/intricacies-as-sambo-is-confirmed-vice-president.html|title=Intricacies As Sambo Is Confirmed Vice-President|first=Odimegwu|last=Onwumere|publisher=Modern Ghana|access-date=Zwat Tsat 29, 2024}}</ref>
Tyok Yakowa si̱ labeang bah ma̱nang á̱ka̱tuk á̱niet ba si̱ ya-a̱ywan di̱ fwan nggu ma̱ a̱lyia̱ 2012.<ref>{{cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2012/12/gov-yakowa-azazi-four-others-killed-in-air-crash/|location=Legwot, Naijeriya|title=Gov Yakowa, Azazi, four others killed in air crash|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 16, 2012|access-date=Zwat Tsat 29, 2024|newspaper=Vanguard}}</ref> Byiek nggu ji, Mukhtar Ramalan Yero si̱ san tyok gwomna A̱byin Ka̱duna hu nang gu sii du saan a̱ni mi̱ tat a̱likopta ma̱ [[A̱byin Ba̱yelsa]] dundung ma̱ng a̱khwukhwop '' National Security Adviser'' wu, Owoye Andrew Azazi. Ku si̱ labeang bah, a̱ si̱ ta̱taat nyia̱ a̱tyushei-a̱lyiat Kpaa̱kpeang wu á̱ ngyei Isa Pantami a̱ni (a̱nyan wa na bai yet minisi̱ta ma̱ a̱gwomna̱ti Buhari ba tsi̱tsak a̱lyia̱ 2019–2023), nggu wa ku khwom a̱khwu Yakowa ka, dundung ma̱ng a̱yaakwak a̱son Kpaa̱kpeang fam A̱za Naijeriya á̱ghyang ma̱ a̱lyia̱ 2010, ma̱nang yet gwomna A̱byin Ka̱duna Yakowa, A̱tyukhwiki̱risi̱ti, yet mba nang "tok hwa a̱ni tazwa Khwikpaa̱kpeang hu ma̱ a̱byin ka a̱mgba̱m".<ref>{{cite news|url=https://saharareporters.com/2021/04/22/how-pantami-other-muslim-leaders-planned-assassinate-former-kaduna-governor-yakowa-family|location=New York City, United States|title=How Pantami, Other Muslim Leaders Planned To Assassinate Former Kaduna Governor, Yakowa, Family Members|date=Zwat Nyaai 22, 2021|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Sahara Reporters}}</ref><ref>{{cite news|url=https://gazettengr.com/document-shows-how-pantami-plotted-assassination-of-former-kaduna-governor-patrick-yakowa/|location=Abuja, Nigeria|title=Document shows how Pantami plotted assassination of former Kaduna Governor Patrick Yakowa|date=Zwat Nyaai 21, 2021|first=Oyindamola|last=Olubajo|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Peoples Gazette}}</ref> Ba̱ si̱ ba̱ kwan hyat gwomna [[A̱byin Ta̱raba]] wu, Danbaba Suntai mameang, a̱wot a̱ si̱ shot mi̱ shot wa.<ref>{{Cite news|url=https://thenationonlineng.net/middle-belt-youths-allege-sabotage-in-yakowas-death/|location=Legwot, Naijeriya|title=Middle Belt youths allege sabotage in Yakowa's death|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 26, 2012|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=The Nation}}</ref>
A̱tuk mam 15 Zwat A̱natat 15 a̱lyia̱ 2012 ka, a̱khwukhwop minisi̱ta [[Fam A̱cyian Badundung (Naijeriya)|FA̱B]] wu, Nasir el-Rufai, si̱si̱ nat mi̱ Twitter, a̱ si̱ lyuut {{Blockquote|"Konyan wa, a̱khwot a̱kwop ku a̱nia bah a̱ hyat [[A̱fa̱taa (nwap)|A̱tyufa̱taa]] a̱ni ku san ta hwa a̱ na tan a̱tuk cobai kunini wa ku bye labeang a̱ni."}}<ref name="FMG">{{cite news|url=https://www.thetrentonline.com/southern-kaduna-el-rufai/|title=Fulani Militia Genocide: Southern Kaduna Professionals Demand El Rufai's Resignation|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 9, 2016|publisher=The Trent Online|access-date=Zwat Nyaai 6, 2024}}</ref>
==A̱ya̱fang==
{{Reflist}}
77n6vhngeujjbaavcaopphekrxpkgz3
51143
51142
2026-09-21T13:58:55Z
Kambai Akau
15
51143
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Á̱ maai á̱ khwi á̱ cat shyia̱ kyang ku khwat '''hyaai-á̱niet mat tyak kwai [[A̱tak Ka̱duna]]''' a̱ bai hu kiki nang si̱ ku nyia̱ a̱ni di̱ ce-ndyia̱ 2010 hu ma̱ng kap ntsa si̱ ce-ndyia̱ 2020 hu ka̱nang á̱ jhyung naat mbwuot ku ku kpaat [[Goodluck Jonathan]] di̱ cuk [[A̱kwak A̱son A̱byin Naijeriya]] ji ma̱ a̱lyia̱ 2010, a̱wot hyaai-á̱niet huni si̱ mban a̱ma̱lyim khai A̱kwak A̱son A̱byin a̱lyia̱ 2011 hu nang gu ku kyiak a̱lyiak tswák ji a̱ni.<ref name="RW"/>
==Kuntyin==
Ka̱ doot a jhyung nyia̱ di̱n jen kampen khai a̱kwak a̱son a̱byin a̱lyia̱ 2011 ji, nang á̱ ku shei mi̱ ta̱la̱vishyon a̱byin, NTA, a̱tyucatcuk sot kwainfwuo-á̱niet ''Congress for Progressive Change'' (CPC) wu, [[Muhammadu Buhari]] si̱ tak ma̱ng á̱kum á̱niet ka ma̱ a̱keang fam a̱za Naijeriya ka á̱ ngyei [[Ka̱na̱u]] a̱ni, di̱n [[Kpat (a̱lyem)|Kpat]], tyei nka gba̱gbak ka̱ di̱ ghwut ka̱ seang a̱vwuo ka ma̱nang á̱kum á̱niet ka gya̱ra̱p nggu ka̱ gwai. Ca̱caat ma̱ng a̱lyiat nggu na, nang ''TheCable'' kwok a̱ni, {{Blockquote|"Ku fita ku yi zabe. Ku Kasa, ku tsare, ku raka ku tsaya. Duk wanda bai yarda ba, ku halaka shi."}} A̱lyiat nani si̱ fa di̱n Tyap nyia̱
{{Blockquote|"Di̱n tsa hu, nyi nyia̱ ri̱jisi̱ta, nyi ghwut, nyi koot tswák nyin ji. Konyan wa shim bah, nyi hyat nggu!"}} Ku nang á̱niet li̱n nggu Buhari a̱ma ba ku cat bwuak a̱lyiat na a̱ni, konyan ma̱ng a̱ghyi nggu ba si̱ li kyang hu a̱lyiat na fa a̱ni nang khai hu sii du tyak a̱ni a̱wot Jonathan si̱ piit nggu.<ref>{{cite news|url=https://www.thecable.ng/trending-buhari-really-ask-supporters-kill-2011-campaign-video/amp?/trending-buhari-really-ask-supporters-kill-2011-campaign-video|title=Did Buhari really ask his supporters to 'kill' in this 2011 campaign video?|first=Sodiq|last=Yusuff|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 31, 2014|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=TheCable}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.premiumtimesng.com/opinion/5195-buhari_vs_pdp_the_dog_and_the_baboon.html?tztc=1|title=Buhari vs. PDP: The dog and the baboon parable|author=Aliyu U. Tilde|date=Zwat Tswuon 20, 2012|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Premium Times}}</ref>
Seang a̱vwuo hu nang á̱ sii du li koji nang Yonatan ya mi̱ khai a̱lyia̱ 2011 hu a̱ni si̱ yai mi̱ bibyin fam a̱za Naijeriya hu a̱wot á̱ si̱ tyan nyia̱ kpa̱mkpaan ma̱ng á̱niet 65,000 bya si̱ swuo a̱bung mat nhu.<ref>{{Cite web|title=Nigeria: Post-Election Violence Killed 800|url=https://www.hrw.org/news/2011/05/16/nigeria-post-election-violence-killed-800|date=2011-05-16|access-date=2025-11-28|language=en|website=Human Rights Watch}}</ref> Shimba [[A̱byin Ka̱duna]] ka ku li ntangka̱i jhya̱ nani gbangbang, nyia̱ ji si̱ li a ngyei ji̱ hyaat wa da̱ a̱cak kani a̱ni.<ref name="RW">{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/nigeria/critical-look-southern-kaduna-crisis|title=A critical look at the Southern Kaduna crisis|website=Relief Web|date=2 Zwat Tsat 2017|access-date=28 Zwat Tsat 2024}}</ref>
Di̱n jen khai gwomna A̱byin Ka̱duna ji ma̱ a̱lyia̱ 2011, [[Patrick Yakowa]] wa si̱ yet a̱son [[Khwikristi|A̱tyukhwiki̱risi̱ti]] ka a̱ yet byin-a̱byin [[A̱tak Ka̱duna]] a̱ na ya khai gwomna A̱byin Ka̱duna hu a̱ni.<ref>{{cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2011/04/yakowa-wins-kaduna-guber-race/|title=Yakowa wins Kaduna Guber race|date=Zwat Nyaai 29, 2011|first=Luka|last=Binniyat|location =[[Ka̱duna]]|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Vanguard}}</ref> A̱ ku yet mi̱n gyet gwomna, di̱n jen ji nang [[Goodluck Jonathan]] A̱kwak A̱son A̱byin Naijeriya wu ti̱n nggu gwomna wu di̱n jen a̱ja, Namadi Sambo a̱ yet nggu byiek a̱ni nang A̱kwak A̱son A̱byin Umaru Musa YarAdua nsaan a̱ni ma̱ a̱lyia̱ 2010.<ref>{{cite news|url=https://www.voanews.com/a/nigerias-national-assembly-approves-vice-president-94105169/117848.html|title=Nigeria's National Assembly Approves Vice President|date=Zwat Tswuon 17, 2010|first=Scott|last=Stearns|publisher=VOA|access-date=Zwat Tsat 29, 2024}}</ref> A̱yaakwak a̱son kpaa̱kpeang ba si̱ byian fwuo a̱wot ba̱ si̱si̱ shyi nyia̱ ba̱ na shim á̱ mban A̱tyukhwiki̱risi̱ti a̱ yet gwomna A̱byin Ka̱duna bah.<ref>{{cite news|url=https://pmnewsnigeria.com/2010/05/18/muslims-rage-over-christian-governor/|location=Legwot, Naijeriya|title=Muslims Rage Over Christian Governor|date=Zwat Tswuon 18, 2010|access-date=Zwat Tsat 29, 2024|newspaper=P.M. News}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.modernghana.com/news/276292/intricacies-as-sambo-is-confirmed-vice-president.html|title=Intricacies As Sambo Is Confirmed Vice-President|first=Odimegwu|last=Onwumere|publisher=Modern Ghana|access-date=Zwat Tsat 29, 2024}}</ref>
Tyok Yakowa si̱ labeang bah ma̱nang á̱ka̱tuk á̱niet ba si̱ ya-a̱ywan di̱ fwan nggu ma̱ a̱lyia̱ 2012.<ref>{{cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2012/12/gov-yakowa-azazi-four-others-killed-in-air-crash/|location=Legwot, Naijeriya|title=Gov Yakowa, Azazi, four others killed in air crash|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 16, 2012|access-date=Zwat Tsat 29, 2024|newspaper=Vanguard}}</ref> Byiek nggu ji, Mukhtar Ramalan Yero si̱ san tyok gwomna A̱byin Ka̱duna hu nang gu sii du saan a̱ni mi̱ tat a̱likopta ma̱ [[A̱byin Ba̱yelsa]] dundung ma̱ng a̱khwukhwop '' National Security Adviser'' wu, Owoye Andrew Azazi. Ku si̱ labeang bah, a̱ si̱ ta̱taat nyia̱ a̱tyushei-a̱lyiat Kpaa̱kpeang wu á̱ ngyei Isa Pantami a̱ni (a̱nyan wa na bai yet minisi̱ta ma̱ a̱gwomna̱ti Buhari ba tsi̱tsak a̱lyia̱ 2019–2023), nggu wa ku khwom a̱khwu Yakowa ka, dundung ma̱ng a̱yaakwak a̱son Kpaa̱kpeang fam A̱za Naijeriya á̱ghyang ma̱ a̱lyia̱ 2010, ma̱nang yet gwomna A̱byin Ka̱duna Yakowa, A̱tyukhwiki̱risi̱ti, yet mba nang "tok hwa a̱ni tazwa Khwikpaa̱kpeang hu ma̱ a̱byin ka a̱mgba̱m".<ref>{{cite news|url=https://saharareporters.com/2021/04/22/how-pantami-other-muslim-leaders-planned-assassinate-former-kaduna-governor-yakowa-family|location=New York City, United States|title=How Pantami, Other Muslim Leaders Planned To Assassinate Former Kaduna Governor, Yakowa, Family Members|date=Zwat Nyaai 22, 2021|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Sahara Reporters}}</ref><ref>{{cite news|url=https://gazettengr.com/document-shows-how-pantami-plotted-assassination-of-former-kaduna-governor-patrick-yakowa/|location=Abuja, Nigeria|title=Document shows how Pantami plotted assassination of former Kaduna Governor Patrick Yakowa|date=Zwat Nyaai 21, 2021|first=Oyindamola|last=Olubajo|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Peoples Gazette}}</ref> Ba̱ si̱ ba̱ kwan hyat gwomna [[A̱byin Ta̱raba]] wu, Danbaba Suntai mameang, a̱wot a̱ si̱ shot mi̱ shot wa.<ref>{{Cite news|url=https://thenationonlineng.net/middle-belt-youths-allege-sabotage-in-yakowas-death/|location=Legwot, Naijeriya|title=Middle Belt youths allege sabotage in Yakowa's death|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 26, 2012|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=The Nation}}</ref>
A̱tuk mam 15 Zwat A̱natat 15 a̱lyia̱ 2012 ka, a̱khwukhwop minisi̱ta [[Fam A̱cyian Badundung (Naijeriya)|FA̱B]] wu, Nasir el-Rufai, si̱si̱ nat mi̱ Twitter, a̱ si̱ lyuut {{Blockquote|"Konyan wa, a̱khwot a̱kwop ku a̱nia bah a̱ hyat [[A̱fa̱taa|A̱tyufa̱taa]] a̱ni ku san ta hwa a̱ na tan a̱tuk cobai kunini wa ku bye labeang a̱ni."}}<ref name="FMG">{{cite news|url=https://www.thetrentonline.com/southern-kaduna-el-rufai/|title=Fulani Militia Genocide: Southern Kaduna Professionals Demand El Rufai's Resignation|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 9, 2016|publisher=The Trent Online|access-date=Zwat Nyaai 6, 2024}}</ref>
==A̱ya̱fang==
{{Reflist}}
d1mc9cr3odrfbtsu583r50vl7oi1hsp
51144
51143
2026-09-21T14:02:53Z
Kambai Akau
15
/* Kuntyin */
51144
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Á̱ maai á̱ khwi á̱ cat shyia̱ kyang ku khwat '''hyaai-á̱niet mat tyak kwai [[A̱tak Ka̱duna]]''' a̱ bai hu kiki nang si̱ ku nyia̱ a̱ni di̱ ce-ndyia̱ 2010 hu ma̱ng kap ntsa si̱ ce-ndyia̱ 2020 hu ka̱nang á̱ jhyung naat mbwuot ku ku kpaat [[Goodluck Jonathan]] di̱ cuk [[A̱kwak A̱son A̱byin Naijeriya]] ji ma̱ a̱lyia̱ 2010, a̱wot hyaai-á̱niet huni si̱ mban a̱ma̱lyim khai A̱kwak A̱son A̱byin a̱lyia̱ 2011 hu nang gu ku kyiak a̱lyiak tswák ji a̱ni.<ref name="RW"/>
==Kuntyin-a̱lyiat==
Ka̱ doot a jhyung nyia̱ di̱n jen kampen khai a̱kwak a̱son a̱byin a̱lyia̱ 2011 ji, nang á̱ ku shei mi̱ ta̱la̱vishyon a̱byin, NTA, a̱tyucatcuk sot kwainfwuo-á̱niet ''Congress for Progressive Change'' (CPC) wu, [[Muhammadu Buhari]] si̱ tak ma̱ng á̱kum á̱niet ka ma̱ a̱keang fam a̱za Naijeriya ka á̱ ngyei [[Ka̱na̱u]] a̱ni, di̱n [[Kpat (a̱lyem)|Kpat]], tyei nka gba̱gbak ka̱ di̱ ghwut ka̱ seang a̱vwuo ka ma̱nang á̱kum á̱niet ka gya̱ra̱p nggu ka̱ gwai. Ca̱caat ma̱ng a̱lyiat nggu na, nang ''TheCable'' kwok a̱ni, {{Blockquote|"Ku fita ku yi zabe. Ku Kasa, ku tsare, ku raka ku tsaya. Duk wanda bai yarda ba, ku halaka shi."}} A̱lyiat nani si̱ fa di̱n Tyap nyia̱
{{Blockquote|"Di̱n tsa hu, nyi nyia̱ ri̱jisi̱ta, nyi ghwut, nyi koot tswák nyin ji. Konyan wa shim bah, nyi hyat nggu!"}} Ku nang á̱niet li̱n nggu Buhari a̱ma ba ku cat bwuak a̱lyiat na a̱ni, konyan ma̱ng a̱ghyi nggu ba si̱ li kyang hu a̱lyiat na fa a̱ni nang khai hu sii du tyak a̱ni a̱wot Jonathan si̱ piit nggu.<ref>{{cite news|url=https://www.thecable.ng/trending-buhari-really-ask-supporters-kill-2011-campaign-video/amp?/trending-buhari-really-ask-supporters-kill-2011-campaign-video|title=Did Buhari really ask his supporters to 'kill' in this 2011 campaign video?|first=Sodiq|last=Yusuff|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 31, 2014|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=TheCable}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.premiumtimesng.com/opinion/5195-buhari_vs_pdp_the_dog_and_the_baboon.html?tztc=1|title=Buhari vs. PDP: The dog and the baboon parable|author=Aliyu U. Tilde|date=Zwat Tswuon 20, 2012|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Premium Times}}</ref>
Seang a̱vwuo hu nang á̱ sii du li koji nang Yonatan ya mi̱ khai a̱lyia̱ 2011 hu a̱ni si̱ yai mi̱ bibyin fam a̱za Naijeriya hu a̱wot á̱ si̱ tyan nyia̱ kpa̱mkpaan ma̱ng á̱niet 65,000 bya si̱ swuo a̱bung mat nhu.<ref>{{Cite web|title=Nigeria: Post-Election Violence Killed 800|url=https://www.hrw.org/news/2011/05/16/nigeria-post-election-violence-killed-800|date=2011-05-16|access-date=2025-11-28|language=en|website=Human Rights Watch}}</ref> Shimba [[A̱byin Ka̱duna]] ka ku li ntangka̱i jhya̱ nani gbangbang, nyia̱ ji si̱ li a ngyei ji̱ hyaat wa da̱ a̱cak kani a̱ni.<ref name="RW">{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/nigeria/critical-look-southern-kaduna-crisis|title=A critical look at the Southern Kaduna crisis|website=Relief Web|date=2 Zwat Tsat 2017|access-date=28 Zwat Tsat 2024}}</ref>
Di̱n jen khai gwomna A̱byin Ka̱duna ji ma̱ a̱lyia̱ 2011, [[Patrick Yakowa]] wa si̱ yet a̱son [[Khwikristi|A̱tyukhwiki̱risi̱ti]] ka a̱ yet byin-a̱byin [[A̱tak Ka̱duna]] a̱ na ya khai gwomna A̱byin Ka̱duna hu a̱ni.<ref>{{cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2011/04/yakowa-wins-kaduna-guber-race/|title=Yakowa wins Kaduna Guber race|date=Zwat Nyaai 29, 2011|first=Luka|last=Binniyat|location =[[Ka̱duna]]|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Vanguard}}</ref> A̱ ku yet mi̱n gyet gwomna, di̱n jen ji nang [[Goodluck Jonathan]] A̱kwak A̱son A̱byin Naijeriya wu ti̱n nggu gwomna wu di̱n jen a̱ja, Namadi Sambo a̱ yet nggu byiek a̱ni nang A̱kwak A̱son A̱byin Umaru Musa YarAdua nsaan a̱ni ma̱ a̱lyia̱ 2010.<ref>{{cite news|url=https://www.voanews.com/a/nigerias-national-assembly-approves-vice-president-94105169/117848.html|title=Nigeria's National Assembly Approves Vice President|date=Zwat Tswuon 17, 2010|first=Scott|last=Stearns|publisher=VOA|access-date=Zwat Tsat 29, 2024}}</ref> A̱yaakwak a̱son kpaa̱kpeang ba si̱ byian fwuo a̱wot ba̱ si̱si̱ shyi nyia̱ ba̱ na shim á̱ mban A̱tyukhwiki̱risi̱ti a̱ yet gwomna A̱byin Ka̱duna bah.<ref>{{cite news|url=https://pmnewsnigeria.com/2010/05/18/muslims-rage-over-christian-governor/|location=Legwot, Naijeriya|title=Muslims Rage Over Christian Governor|date=Zwat Tswuon 18, 2010|access-date=Zwat Tsat 29, 2024|newspaper=P.M. News}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.modernghana.com/news/276292/intricacies-as-sambo-is-confirmed-vice-president.html|title=Intricacies As Sambo Is Confirmed Vice-President|first=Odimegwu|last=Onwumere|publisher=Modern Ghana|access-date=Zwat Tsat 29, 2024}}</ref>
Tyok Yakowa si̱ labeang bah ma̱nang á̱ka̱tuk á̱niet ba si̱ ya-a̱ywan di̱ fwan nggu ma̱ a̱lyia̱ 2012.<ref>{{cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2012/12/gov-yakowa-azazi-four-others-killed-in-air-crash/|location=Legwot, Naijeriya|title=Gov Yakowa, Azazi, four others killed in air crash|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 16, 2012|access-date=Zwat Tsat 29, 2024|newspaper=Vanguard}}</ref> Byiek nggu ji, Mukhtar Ramalan Yero si̱ san tyok gwomna A̱byin Ka̱duna hu nang gu sii du saan a̱ni mi̱ tat a̱likopta ma̱ [[A̱byin Ba̱yelsa]] dundung ma̱ng a̱khwukhwop '' National Security Adviser'' wu, Owoye Andrew Azazi. Ku si̱ labeang bah, a̱ si̱ ta̱taat nyia̱ a̱tyushei-a̱lyiat Kpaa̱kpeang wu á̱ ngyei Isa Pantami a̱ni (a̱nyan wa na bai yet minisi̱ta ma̱ a̱gwomna̱ti Buhari ba tsi̱tsak a̱lyia̱ 2019–2023), nggu wa ku khwom a̱khwu Yakowa ka, dundung ma̱ng a̱yaakwak a̱son Kpaa̱kpeang fam A̱za Naijeriya á̱ghyang ma̱ a̱lyia̱ 2010, ma̱nang yet gwomna A̱byin Ka̱duna Yakowa, A̱tyukhwiki̱risi̱ti, yet mba nang "tok hwa a̱ni tazwa Khwikpaa̱kpeang hu ma̱ a̱byin ka a̱mgba̱m".<ref>{{cite news|url=https://saharareporters.com/2021/04/22/how-pantami-other-muslim-leaders-planned-assassinate-former-kaduna-governor-yakowa-family|location=New York City, United States|title=How Pantami, Other Muslim Leaders Planned To Assassinate Former Kaduna Governor, Yakowa, Family Members|date=Zwat Nyaai 22, 2021|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Sahara Reporters}}</ref><ref>{{cite news|url=https://gazettengr.com/document-shows-how-pantami-plotted-assassination-of-former-kaduna-governor-patrick-yakowa/|location=Abuja, Nigeria|title=Document shows how Pantami plotted assassination of former Kaduna Governor Patrick Yakowa|date=Zwat Nyaai 21, 2021|first=Oyindamola|last=Olubajo|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Peoples Gazette}}</ref> Ba̱ si̱ ba̱ kwan hyat gwomna [[A̱byin Ta̱raba]] wu, Danbaba Suntai mameang, a̱wot a̱ si̱ shot mi̱ shot wa.<ref>{{Cite news|url=https://thenationonlineng.net/middle-belt-youths-allege-sabotage-in-yakowas-death/|location=Legwot, Naijeriya|title=Middle Belt youths allege sabotage in Yakowa's death|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 26, 2012|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=The Nation}}</ref>
A̱tuk mam 15 Zwat A̱natat 15 a̱lyia̱ 2012 ka, a̱khwukhwop minisi̱ta [[Fam A̱cyian Badundung (Naijeriya)|FA̱B]] wu, Nasir el-Rufai, si̱si̱ nat mi̱ Twitter, a̱ si̱ lyuut {{Blockquote|"Konyan wa, a̱khwot a̱kwop ku a̱nia bah a̱ hyat [[A̱fa̱taa|A̱tyufa̱taa]] a̱ni ku san ta hwa a̱ na tan a̱tuk cobai kunini wa ku bye labeang a̱ni."}}<ref name="FMG">{{cite news|url=https://www.thetrentonline.com/southern-kaduna-el-rufai/|title=Fulani Militia Genocide: Southern Kaduna Professionals Demand El Rufai's Resignation|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 9, 2016|publisher=The Trent Online|access-date=Zwat Nyaai 6, 2024}}</ref>
Yero's tenure was marred with attacks by "unknown gunmen" (later discovered to be Fulani herdsmen) in the Southern Kaduna area, causing him to be unpopular among the people.<ref>{{cite news|url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nwest/122065-governor-yero-visits-victims-of-zangon-kataf-attack.html?tztc=1|title=Governor Yero visits victims of Zangon Kataf attack|first=Sani|last=Tukur|date=February 26, 2013|access-date=March 28, 2024|newspaper=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://saharareporters.com/2013/02/24/southern-kaduna-killings-governor-yero-shuns-victims%E2%80%99-families-dashes-abuja|location=New York City, United States|title=Southern Kaduna Killings: Governor Yero Shuns Victims' Families, Dashes Off To Abuja|date=February 24, 2013|access-date=March 29, 2024|newspaper=[[Sahara Reporters]]}}</ref> This is in addition to his unpopular choice of [[Nuhu Bajoga]] as deputy governor.<ref>{{cite news|url=https://allafrica.com/stories/201212270793.html|title=Nigeria: Disquiet in Kaduna as Yero Nominates Bajoga Deputy|date=December 25, 2012|publisher=This Day|location=[[Lagos]]|first=John|last=Shiklam|website=All Africa|access-date=March 29, 2024}}</ref> Southern Kaduna vowed to vote out governor Yero and president Jonathan in the 2015 gubernatorial and presidential elections, due to their insensitivity to the killings by the Fulani gunmen in the region.<ref name="InfoNG">{{cite news|url=https://www.informationng.com/2014/03/southern-kaduna-people-vow-no-votes-for-jonathan-yero-in-2015-over-killings.html|title=Southern Kaduna People Vow No Votes For Jonathan, Yero In 2015 Over Killings|author=Daniel|date=March 21, 2014|publisher=Information Nigeria|access-date=March 29, 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=https://blueprint.ng/southern-kaduna-pdp-vows-to-vote-out-yero-in-2015/|location=Abuja, Nigeria|title=Southern Kaduna PDP vows to vote out Yero in 2015|date=April 23, 2014|access-date=March 29, 2024|newspaper=[[Blueprint (newspaper)|Blueprint]]}}</ref>
Di̱n jen khai gwomna A̱byin Ka̱duna ji ma̱ a̱lyia̱ 2015, Nasir el-Rufai a̱tyucatcuk sot kwainfwuo-á̱niet ''All Progressive Congress'' (APC) wu si̱ piit Mukhtar Ramalan Yero a̱tyucatcuk sot kwainfwuo-á̱niet ''People's Democratic Party'' (PDP) wu.<ref>{{cite news|url=https://guardian.ng/news/kaduna-state-and-crisis-of-electoral-choices/|title=Kaduna State and crisis of electoral choices|first=Leo|last=Sobechi|location=[[A̱buja]]|date=Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 14, 2022|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=The Guardian}}</ref>
==A̱ya̱fang==
{{Reflist}}
0co2stlqvnouoh9n6ky37l8d5z9azop
51150
51144
2026-09-21T17:45:52Z
Kambai Akau
15
51150
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Hyaai-á̱niet mat tyak ma̱ng kwai ma̱ A̱tak Ka̱duna/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Hyaai-á̱nyet mat tyak bu kwai ba̱ Ka̱tak Ka̱duna/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Hyaai-ə́nyet mat tyak bu kwai ba̱ Utak Ka̱duna/Gwolog|Gwolog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Hyaai-á̱niet mat tyak ma̱ng kwai ma̱ A̱tak Ka̱duna/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Hyaai-ániet mat tyak ba̱ kwai ba̱ Utak Ka̱duna/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Hyaai-ániet mat tyak ba̱ kwai ba̱ Utak Ka̱duna/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
Á̱ maai á̱ khwi á̱ cat shyia̱ kyang ku khwat '''hyaai-á̱niet mat tyak kwai [[A̱tak Ka̱duna]]''' a̱ bai hu kiki nang si̱ ku nyia̱ a̱ni di̱ ce-ndyia̱ 2010 hu ma̱ng kap ntsa si̱ ce-ndyia̱ 2020 hu ka̱nang á̱ jhyung naat mbwuot ku ku kpaat [[Goodluck Jonathan]] di̱ cuk [[A̱kwak A̱son A̱byin Naijeriya]] ji ma̱ a̱lyia̱ 2010, a̱wot hyaai-á̱niet huni si̱ mban a̱ma̱lyim khai A̱kwak A̱son A̱byin a̱lyia̱ 2011 hu nang gu ku kyiak a̱lyiak tswák ji a̱ni.<ref name="RW"/>
==Kuntyin-a̱lyiat==
Ka̱ doot a jhyung nyia̱ di̱n jen kampen khai a̱kwak a̱son a̱byin a̱lyia̱ 2011 ji, nang á̱ ku shei mi̱ ta̱la̱vishyon a̱byin, NTA, a̱tyucatcuk sot kwainfwuo-á̱niet ''Congress for Progressive Change'' (CPC) wu, [[Muhammadu Buhari]] si̱ tak ma̱ng á̱kum á̱niet ka ma̱ a̱keang fam a̱za Naijeriya ka á̱ ngyei [[Ka̱na̱u]] a̱ni, di̱n [[Kpat (a̱lyem)|Kpat]], tyei nka gba̱gbak ka̱ di̱ ghwut ka̱ seang a̱vwuo ka ma̱nang á̱kum á̱niet ka gya̱ra̱p nggu ka̱ gwai. Ca̱caat ma̱ng a̱lyiat nggu na, nang ''TheCable'' kwok a̱ni, {{Blockquote|"Ku fita ku yi zabe. Ku Kasa, ku tsare, ku raka ku tsaya. Duk wanda bai yarda ba, ku halaka shi."}} A̱lyiat nani si̱ fa di̱n Tyap nyia̱
{{Blockquote|"Di̱n tsa hu, nyi nyia̱ ri̱jisi̱ta, nyi ghwut, nyi koot tswák nyin ji. Konyan wa shim bah, nyi hyat nggu!"}} Ku nang á̱niet li̱n nggu Buhari a̱ma ba ku cat bwuak a̱lyiat na a̱ni, konyan ma̱ng a̱ghyi nggu ba si̱ li kyang hu a̱lyiat na fa a̱ni nang khai hu sii du tyak a̱ni a̱wot Jonathan si̱ piit nggu.<ref>{{cite news|url=https://www.thecable.ng/trending-buhari-really-ask-supporters-kill-2011-campaign-video/amp?/trending-buhari-really-ask-supporters-kill-2011-campaign-video|title=Did Buhari really ask his supporters to 'kill' in this 2011 campaign video?|first=Sodiq|last=Yusuff|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 31, 2014|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=TheCable}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.premiumtimesng.com/opinion/5195-buhari_vs_pdp_the_dog_and_the_baboon.html?tztc=1|title=Buhari vs. PDP: The dog and the baboon parable|author=Aliyu U. Tilde|date=Zwat Tswuon 20, 2012|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Premium Times}}</ref>
Seang a̱vwuo hu nang á̱ sii du li koji nang Yonatan ya mi̱ khai a̱lyia̱ 2011 hu a̱ni si̱ yai mi̱ bibyin fam a̱za Naijeriya hu a̱wot á̱ si̱ tyan nyia̱ kpa̱mkpaan ma̱ng á̱niet 65,000 bya si̱ swuo a̱bung mat nhu.<ref>{{Cite web|title=Nigeria: Post-Election Violence Killed 800|url=https://www.hrw.org/news/2011/05/16/nigeria-post-election-violence-killed-800|date=2011-05-16|access-date=2025-11-28|language=en|website=Human Rights Watch}}</ref> Shimba [[A̱byin Ka̱duna]] ka ku li ntangka̱i jhya̱ nani gbangbang, nyia̱ ji si̱ li a ngyei ji̱ hyaat wa da̱ a̱cak kani a̱ni.<ref name="RW">{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/nigeria/critical-look-southern-kaduna-crisis|title=A critical look at the Southern Kaduna crisis|website=Relief Web|date=2 Zwat Tsat 2017|access-date=28 Zwat Tsat 2024}}</ref>
Di̱n jen khai gwomna A̱byin Ka̱duna ji ma̱ a̱lyia̱ 2011, [[Patrick Yakowa]] wa si̱ yet a̱son [[Khwikristi|A̱tyukhwiki̱risi̱ti]] ka a̱ yet byin-a̱byin [[A̱tak Ka̱duna]] a̱ na ya khai gwomna A̱byin Ka̱duna hu a̱ni.<ref>{{cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2011/04/yakowa-wins-kaduna-guber-race/|title=Yakowa wins Kaduna Guber race|date=Zwat Nyaai 29, 2011|first=Luka|last=Binniyat|location =[[Ka̱duna]]|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Vanguard}}</ref> A̱ ku yet mi̱n gyet gwomna, di̱n jen ji nang [[Goodluck Jonathan]] A̱kwak A̱son A̱byin Naijeriya wu ti̱n nggu gwomna wu di̱n jen a̱ja, Namadi Sambo a̱ yet nggu byiek a̱ni nang A̱kwak A̱son A̱byin Umaru Musa YarAdua nsaan a̱ni ma̱ a̱lyia̱ 2010.<ref>{{cite news|url=https://www.voanews.com/a/nigerias-national-assembly-approves-vice-president-94105169/117848.html|title=Nigeria's National Assembly Approves Vice President|date=Zwat Tswuon 17, 2010|first=Scott|last=Stearns|publisher=VOA|access-date=Zwat Tsat 29, 2024}}</ref> A̱yaakwak a̱son kpaa̱kpeang ba si̱ byian fwuo a̱wot ba̱ si̱si̱ shyi nyia̱ ba̱ na shim á̱ mban A̱tyukhwiki̱risi̱ti a̱ yet gwomna A̱byin Ka̱duna bah.<ref>{{cite news|url=https://pmnewsnigeria.com/2010/05/18/muslims-rage-over-christian-governor/|location=Legwot, Naijeriya|title=Muslims Rage Over Christian Governor|date=Zwat Tswuon 18, 2010|access-date=Zwat Tsat 29, 2024|newspaper=P.M. News}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.modernghana.com/news/276292/intricacies-as-sambo-is-confirmed-vice-president.html|title=Intricacies As Sambo Is Confirmed Vice-President|first=Odimegwu|last=Onwumere|publisher=Modern Ghana|access-date=Zwat Tsat 29, 2024}}</ref>
Tyok Yakowa si̱ labeang bah ma̱nang á̱ka̱tuk á̱niet ba si̱ ya-a̱ywan di̱ fwan nggu ma̱ a̱lyia̱ 2012.<ref>{{cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2012/12/gov-yakowa-azazi-four-others-killed-in-air-crash/|location=Legwot, Naijeriya|title=Gov Yakowa, Azazi, four others killed in air crash|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 16, 2012|access-date=Zwat Tsat 29, 2024|newspaper=Vanguard}}</ref> Byiek nggu ji, Mukhtar Ramalan Yero si̱ san tyok gwomna A̱byin Ka̱duna hu nang gu sii du saan a̱ni mi̱ tat a̱likopta ma̱ [[A̱byin Ba̱yelsa]] dundung ma̱ng a̱khwukhwop '' National Security Adviser'' wu, Owoye Andrew Azazi. Ku si̱ labeang bah, a̱ si̱ ta̱taat nyia̱ a̱tyushei-a̱lyiat Kpaa̱kpeang wu á̱ ngyei Isa Pantami a̱ni (a̱nyan wa na bai yet minisi̱ta ma̱ a̱gwomna̱ti Buhari ba tsi̱tsak a̱lyia̱ 2019–2023), nggu wa ku khwom a̱khwu Yakowa ka, dundung ma̱ng a̱yaakwak a̱son Kpaa̱kpeang fam A̱za Naijeriya á̱ghyang ma̱ a̱lyia̱ 2010, ma̱nang yet gwomna A̱byin Ka̱duna Yakowa, A̱tyukhwiki̱risi̱ti, yet mba nang "tok hwa a̱ni tazwa Khwikpaa̱kpeang hu ma̱ a̱byin ka a̱mgba̱m".<ref>{{cite news|url=https://saharareporters.com/2021/04/22/how-pantami-other-muslim-leaders-planned-assassinate-former-kaduna-governor-yakowa-family|location=New York City, United States|title=How Pantami, Other Muslim Leaders Planned To Assassinate Former Kaduna Governor, Yakowa, Family Members|date=Zwat Nyaai 22, 2021|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Sahara Reporters}}</ref><ref>{{cite news|url=https://gazettengr.com/document-shows-how-pantami-plotted-assassination-of-former-kaduna-governor-patrick-yakowa/|location=Abuja, Nigeria|title=Document shows how Pantami plotted assassination of former Kaduna Governor Patrick Yakowa|date=Zwat Nyaai 21, 2021|first=Oyindamola|last=Olubajo|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Peoples Gazette}}</ref> Ba̱ si̱ ba̱ kwan hyat gwomna [[A̱byin Ta̱raba]] wu, Danbaba Suntai mameang, a̱wot a̱ si̱ shot mi̱ shot wa.<ref>{{Cite news|url=https://thenationonlineng.net/middle-belt-youths-allege-sabotage-in-yakowas-death/|location=Legwot, Naijeriya|title=Middle Belt youths allege sabotage in Yakowa's death|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 26, 2012|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=The Nation}}</ref>
A̱tuk mam 15 Zwat A̱natat 15 a̱lyia̱ 2012 ka, a̱khwukhwop minisi̱ta [[Fam A̱cyian Badundung (Naijeriya)|FA̱B]] wu, Nasir el-Rufai, si̱si̱ nat mi̱ Twitter, a̱ si̱ lyuut {{Blockquote|"Konyan wa, a̱khwot a̱kwop ku a̱nia bah a̱ hyat [[A̱fa̱taa|A̱tyufa̱taa]] a̱ni ku san ta hwa a̱ na tan a̱tuk cobai kunini wa ku bye labeang a̱ni."}}<ref name="FMG">{{cite news|url=https://www.thetrentonline.com/southern-kaduna-el-rufai/|title=Fulani Militia Genocide: Southern Kaduna Professionals Demand El Rufai's Resignation|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 9, 2016|publisher=The Trent Online|access-date=Zwat Nyaai 6, 2024}}</ref>
Yero's tenure was marred with attacks by "unknown gunmen" (later discovered to be Fulani herdsmen) in the Southern Kaduna area, causing him to be unpopular among the people.<ref>{{cite news|url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nwest/122065-governor-yero-visits-victims-of-zangon-kataf-attack.html?tztc=1|title=Governor Yero visits victims of Zangon Kataf attack|first=Sani|last=Tukur|date=February 26, 2013|access-date=March 28, 2024|newspaper=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://saharareporters.com/2013/02/24/southern-kaduna-killings-governor-yero-shuns-victims%E2%80%99-families-dashes-abuja|location=New York City, United States|title=Southern Kaduna Killings: Governor Yero Shuns Victims' Families, Dashes Off To Abuja|date=February 24, 2013|access-date=March 29, 2024|newspaper=[[Sahara Reporters]]}}</ref> This is in addition to his unpopular choice of [[Nuhu Bajoga]] as deputy governor.<ref>{{cite news|url=https://allafrica.com/stories/201212270793.html|title=Nigeria: Disquiet in Kaduna as Yero Nominates Bajoga Deputy|date=December 25, 2012|publisher=This Day|location=[[Lagos]]|first=John|last=Shiklam|website=All Africa|access-date=March 29, 2024}}</ref> Southern Kaduna vowed to vote out governor Yero and president Jonathan in the 2015 gubernatorial and presidential elections, due to their insensitivity to the killings by the Fulani gunmen in the region.<ref name="InfoNG">{{cite news|url=https://www.informationng.com/2014/03/southern-kaduna-people-vow-no-votes-for-jonathan-yero-in-2015-over-killings.html|title=Southern Kaduna People Vow No Votes For Jonathan, Yero In 2015 Over Killings|author=Daniel|date=March 21, 2014|publisher=Information Nigeria|access-date=March 29, 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=https://blueprint.ng/southern-kaduna-pdp-vows-to-vote-out-yero-in-2015/|location=Abuja, Nigeria|title=Southern Kaduna PDP vows to vote out Yero in 2015|date=April 23, 2014|access-date=March 29, 2024|newspaper=[[Blueprint (newspaper)|Blueprint]]}}</ref>
Di̱n jen khai gwomna A̱byin Ka̱duna ji ma̱ a̱lyia̱ 2015, Nasir el-Rufai a̱tyucatcuk sot kwainfwuo-á̱niet ''All Progressive Congress'' (APC) wu si̱ piit Mukhtar Ramalan Yero a̱tyucatcuk sot kwainfwuo-á̱niet ''People's Democratic Party'' (PDP) wu.<ref>{{cite news|url=https://guardian.ng/news/kaduna-state-and-crisis-of-electoral-choices/|title=Kaduna State and crisis of electoral choices|first=Leo|last=Sobechi|location=[[A̱buja]]|date=Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 14, 2022|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=The Guardian}}</ref>
==A̱ya̱fang==
{{Reflist}}
nm4qngv2q8tt9dvvrs8eucybxuxetrh
51151
51150
2026-09-21T17:56:28Z
Kambai Akau
15
/* A̱ya̱fang */
51151
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Hyaai-á̱niet mat tyak ma̱ng kwai ma̱ A̱tak Ka̱duna/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Hyaai-á̱nyet mat tyak bu kwai ba̱ Ka̱tak Ka̱duna/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Hyaai-ə́nyet mat tyak bu kwai ba̱ Utak Ka̱duna/Gwolog|Gwolog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Hyaai-á̱niet mat tyak ma̱ng kwai ma̱ A̱tak Ka̱duna/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Hyaai-ániet mat tyak ba̱ kwai ba̱ Utak Ka̱duna/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Hyaai-ániet mat tyak ba̱ kwai ba̱ Utak Ka̱duna/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
Á̱ maai á̱ khwi á̱ cat shyia̱ kyang ku khwat '''hyaai-á̱niet mat tyak kwai [[A̱tak Ka̱duna]]''' a̱ bai hu kiki nang si̱ ku nyia̱ a̱ni di̱ ce-ndyia̱ 2010 hu ma̱ng kap ntsa si̱ ce-ndyia̱ 2020 hu ka̱nang á̱ jhyung naat mbwuot ku ku kpaat [[Goodluck Jonathan]] di̱ cuk [[A̱kwak A̱son A̱byin Naijeriya]] ji ma̱ a̱lyia̱ 2010, a̱wot hyaai-á̱niet huni si̱ mban a̱ma̱lyim khai A̱kwak A̱son A̱byin a̱lyia̱ 2011 hu nang gu ku kyiak a̱lyiak tswák ji a̱ni.<ref name="RW"/>
==Kuntyin-a̱lyiat==
Ka̱ doot a jhyung nyia̱ di̱n jen kampen khai a̱kwak a̱son a̱byin a̱lyia̱ 2011 ji, nang á̱ ku shei mi̱ ta̱la̱vishyon a̱byin, NTA, a̱tyucatcuk sot kwainfwuo-á̱niet ''Congress for Progressive Change'' (CPC) wu, [[Muhammadu Buhari]] si̱ tak ma̱ng á̱kum á̱niet ka ma̱ a̱keang fam a̱za Naijeriya ka á̱ ngyei [[Ka̱na̱u]] a̱ni, di̱n [[Kpat (a̱lyem)|Kpat]], tyei nka gba̱gbak ka̱ di̱ ghwut ka̱ seang a̱vwuo ka ma̱nang á̱kum á̱niet ka gya̱ra̱p nggu ka̱ gwai. Ca̱caat ma̱ng a̱lyiat nggu na, nang ''TheCable'' kwok a̱ni, {{Blockquote|"Ku fita ku yi zabe. Ku Kasa, ku tsare, ku raka ku tsaya. Duk wanda bai yarda ba, ku halaka shi."}} A̱lyiat nani si̱ fa di̱n Tyap nyia̱
{{Blockquote|"Di̱n tsa hu, nyi nyia̱ ri̱jisi̱ta, nyi ghwut, nyi koot tswák nyin ji. Konyan wa shim bah, nyi hyat nggu!"}} Ku nang á̱niet li̱n nggu Buhari a̱ma ba ku cat bwuak a̱lyiat na a̱ni, konyan ma̱ng a̱ghyi nggu ba si̱ li kyang hu a̱lyiat na fa a̱ni nang khai hu sii du tyak a̱ni a̱wot Jonathan si̱ piit nggu.<ref>{{cite news|url=https://www.thecable.ng/trending-buhari-really-ask-supporters-kill-2011-campaign-video/amp?/trending-buhari-really-ask-supporters-kill-2011-campaign-video|title=Did Buhari really ask his supporters to 'kill' in this 2011 campaign video?|first=Sodiq|last=Yusuff|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 31, 2014|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=TheCable}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.premiumtimesng.com/opinion/5195-buhari_vs_pdp_the_dog_and_the_baboon.html?tztc=1|title=Buhari vs. PDP: The dog and the baboon parable|author=Aliyu U. Tilde|date=Zwat Tswuon 20, 2012|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Premium Times}}</ref>
Seang a̱vwuo hu nang á̱ sii du li koji nang Yonatan ya mi̱ khai a̱lyia̱ 2011 hu a̱ni si̱ yai mi̱ bibyin fam a̱za Naijeriya hu a̱wot á̱ si̱ tyan nyia̱ kpa̱mkpaan ma̱ng á̱niet 65,000 bya si̱ swuo a̱bung mat nhu.<ref>{{Cite web|title=Nigeria: Post-Election Violence Killed 800|url=https://www.hrw.org/news/2011/05/16/nigeria-post-election-violence-killed-800|date=2011-05-16|access-date=2025-11-28|language=en|website=Human Rights Watch}}</ref> Shimba [[A̱byin Ka̱duna]] ka ku li ntangka̱i jhya̱ nani gbangbang, nyia̱ ji si̱ li a ngyei ji̱ hyaat wa da̱ a̱cak kani a̱ni.<ref name="RW">{{cite web|url=https://reliefweb.int/report/nigeria/critical-look-southern-kaduna-crisis|title=A critical look at the Southern Kaduna crisis|website=Relief Web|date=2 Zwat Tsat 2017|access-date=28 Zwat Tsat 2024}}</ref>
Di̱n jen khai gwomna A̱byin Ka̱duna ji ma̱ a̱lyia̱ 2011, [[Patrick Yakowa]] wa si̱ yet a̱son [[Khwikristi|A̱tyukhwiki̱risi̱ti]] ka a̱ yet byin-a̱byin [[A̱tak Ka̱duna]] a̱ na ya khai gwomna A̱byin Ka̱duna hu a̱ni.<ref>{{cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2011/04/yakowa-wins-kaduna-guber-race/|title=Yakowa wins Kaduna Guber race|date=Zwat Nyaai 29, 2011|first=Luka|last=Binniyat|location =[[Ka̱duna]]|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Vanguard}}</ref> A̱ ku yet mi̱n gyet gwomna, di̱n jen ji nang [[Goodluck Jonathan]] A̱kwak A̱son A̱byin Naijeriya wu ti̱n nggu gwomna wu di̱n jen a̱ja, Namadi Sambo a̱ yet nggu byiek a̱ni nang A̱kwak A̱son A̱byin Umaru Musa YarAdua nsaan a̱ni ma̱ a̱lyia̱ 2010.<ref>{{cite news|url=https://www.voanews.com/a/nigerias-national-assembly-approves-vice-president-94105169/117848.html|title=Nigeria's National Assembly Approves Vice President|date=Zwat Tswuon 17, 2010|first=Scott|last=Stearns|publisher=VOA|access-date=Zwat Tsat 29, 2024}}</ref> A̱yaakwak a̱son kpaa̱kpeang ba si̱ byian fwuo a̱wot ba̱ si̱si̱ shyi nyia̱ ba̱ na shim á̱ mban A̱tyukhwiki̱risi̱ti a̱ yet gwomna A̱byin Ka̱duna bah.<ref>{{cite news|url=https://pmnewsnigeria.com/2010/05/18/muslims-rage-over-christian-governor/|location=Legwot, Naijeriya|title=Muslims Rage Over Christian Governor|date=Zwat Tswuon 18, 2010|access-date=Zwat Tsat 29, 2024|newspaper=P.M. News}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.modernghana.com/news/276292/intricacies-as-sambo-is-confirmed-vice-president.html|title=Intricacies As Sambo Is Confirmed Vice-President|first=Odimegwu|last=Onwumere|publisher=Modern Ghana|access-date=Zwat Tsat 29, 2024}}</ref>
Tyok Yakowa si̱ labeang bah ma̱nang á̱ka̱tuk á̱niet ba si̱ ya-a̱ywan di̱ fwan nggu ma̱ a̱lyia̱ 2012.<ref>{{cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2012/12/gov-yakowa-azazi-four-others-killed-in-air-crash/|location=Legwot, Naijeriya|title=Gov Yakowa, Azazi, four others killed in air crash|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 16, 2012|access-date=Zwat Tsat 29, 2024|newspaper=Vanguard}}</ref> Byiek nggu ji, Mukhtar Ramalan Yero si̱ san tyok gwomna A̱byin Ka̱duna hu nang gu sii du saan a̱ni mi̱ tat a̱likopta ma̱ [[A̱byin Ba̱yelsa]] dundung ma̱ng a̱khwukhwop '' National Security Adviser'' wu, Owoye Andrew Azazi. Ku si̱ labeang bah, a̱ si̱ ta̱taat nyia̱ a̱tyushei-a̱lyiat Kpaa̱kpeang wu á̱ ngyei Isa Pantami a̱ni (a̱nyan wa na bai yet minisi̱ta ma̱ a̱gwomna̱ti Buhari ba tsi̱tsak a̱lyia̱ 2019–2023), nggu wa ku khwom a̱khwu Yakowa ka, dundung ma̱ng a̱yaakwak a̱son Kpaa̱kpeang fam A̱za Naijeriya á̱ghyang ma̱ a̱lyia̱ 2010, ma̱nang yet gwomna A̱byin Ka̱duna Yakowa, A̱tyukhwiki̱risi̱ti, yet mba nang "tok hwa a̱ni tazwa Khwikpaa̱kpeang hu ma̱ a̱byin ka a̱mgba̱m".<ref>{{cite news|url=https://saharareporters.com/2021/04/22/how-pantami-other-muslim-leaders-planned-assassinate-former-kaduna-governor-yakowa-family|location=New York City, United States|title=How Pantami, Other Muslim Leaders Planned To Assassinate Former Kaduna Governor, Yakowa, Family Members|date=Zwat Nyaai 22, 2021|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Sahara Reporters}}</ref><ref>{{cite news|url=https://gazettengr.com/document-shows-how-pantami-plotted-assassination-of-former-kaduna-governor-patrick-yakowa/|location=Abuja, Nigeria|title=Document shows how Pantami plotted assassination of former Kaduna Governor Patrick Yakowa|date=Zwat Nyaai 21, 2021|first=Oyindamola|last=Olubajo|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=Peoples Gazette}}</ref> Ba̱ si̱ ba̱ kwan hyat gwomna [[A̱byin Ta̱raba]] wu, Danbaba Suntai mameang, a̱wot a̱ si̱ shot mi̱ shot wa.<ref>{{Cite news|url=https://thenationonlineng.net/middle-belt-youths-allege-sabotage-in-yakowas-death/|location=Legwot, Naijeriya|title=Middle Belt youths allege sabotage in Yakowa's death|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 26, 2012|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=The Nation}}</ref>
A̱tuk mam 15 Zwat A̱natat 15 a̱lyia̱ 2012 ka, a̱khwukhwop minisi̱ta [[Fam A̱cyian Badundung (Naijeriya)|FA̱B]] wu, Nasir el-Rufai, si̱si̱ nat mi̱ Twitter, a̱ si̱ lyuut {{Blockquote|"Konyan wa, a̱khwot a̱kwop ku a̱nia bah a̱ hyat [[A̱fa̱taa|A̱tyufa̱taa]] a̱ni ku san ta hwa a̱ na tan a̱tuk cobai kunini wa ku bye labeang a̱ni."}}<ref name="FMG">{{cite news|url=https://www.thetrentonline.com/southern-kaduna-el-rufai/|title=Fulani Militia Genocide: Southern Kaduna Professionals Demand El Rufai's Resignation|date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 9, 2016|publisher=The Trent Online|access-date=Zwat Nyaai 6, 2024}}</ref>
Yero's tenure was marred with attacks by "unknown gunmen" (later discovered to be Fulani herdsmen) in the Southern Kaduna area, causing him to be unpopular among the people.<ref>{{cite news|url=https://www.premiumtimesng.com/regional/nwest/122065-governor-yero-visits-victims-of-zangon-kataf-attack.html?tztc=1|title=Governor Yero visits victims of Zangon Kataf attack|first=Sani|last=Tukur|date=February 26, 2013|access-date=March 28, 2024|newspaper=[[Premium Times]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://saharareporters.com/2013/02/24/southern-kaduna-killings-governor-yero-shuns-victims%E2%80%99-families-dashes-abuja|location=New York City, United States|title=Southern Kaduna Killings: Governor Yero Shuns Victims' Families, Dashes Off To Abuja|date=February 24, 2013|access-date=March 29, 2024|newspaper=[[Sahara Reporters]]}}</ref> This is in addition to his unpopular choice of [[Nuhu Bajoga]] as deputy governor.<ref>{{cite news|url=https://allafrica.com/stories/201212270793.html|title=Nigeria: Disquiet in Kaduna as Yero Nominates Bajoga Deputy|date=December 25, 2012|publisher=This Day|location=[[Lagos]]|first=John|last=Shiklam|website=All Africa|access-date=March 29, 2024}}</ref> Southern Kaduna vowed to vote out governor Yero and president Jonathan in the 2015 gubernatorial and presidential elections, due to their insensitivity to the killings by the Fulani gunmen in the region.<ref name="InfoNG">{{cite news|url=https://www.informationng.com/2014/03/southern-kaduna-people-vow-no-votes-for-jonathan-yero-in-2015-over-killings.html|title=Southern Kaduna People Vow No Votes For Jonathan, Yero In 2015 Over Killings|author=Daniel|date=March 21, 2014|publisher=Information Nigeria|access-date=March 29, 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=https://blueprint.ng/southern-kaduna-pdp-vows-to-vote-out-yero-in-2015/|location=Abuja, Nigeria|title=Southern Kaduna PDP vows to vote out Yero in 2015|date=April 23, 2014|access-date=March 29, 2024|newspaper=[[Blueprint (newspaper)|Blueprint]]}}</ref>
Di̱n jen khai gwomna A̱byin Ka̱duna ji ma̱ a̱lyia̱ 2015, Nasir el-Rufai a̱tyucatcuk sot kwainfwuo-á̱niet ''All Progressive Congress'' (APC) wu si̱ piit Mukhtar Ramalan Yero a̱tyucatcuk sot kwainfwuo-á̱niet ''People's Democratic Party'' (PDP) wu.<ref>{{cite news|url=https://guardian.ng/news/kaduna-state-and-crisis-of-electoral-choices/|title=Kaduna State and crisis of electoral choices|first=Leo|last=Sobechi|location=[[A̱buja]]|date=Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 14, 2022|access-date=Zwat Tsat 28, 2024|newspaper=The Guardian}}</ref>
==A̱ya̱fang==
{{Reflist}}
==A̱ka̱fwuop nta==
{{Commons category|Southern Kaduna Genocide|Hyaai-á̱niet mat tyak ma̱ng kwai ma̱ A̱tak Ka̱duna}}
[[Sa:Hyaai-á̱niet mat tyak ma̱ng kwai ma̱ A̱tak Ka̱duna]]
[[Sa:A̱tak Ka̱duna]]
[[Sa:Hyaai byin-a̱byin]]
[[Sa:Hyaai-á̱niet mi̱ ndyia̱ 2000 na mi̱ Naijeriya]]
[[Sa:Human rights abuses in Nigeria]]
[[Sa:Nwuai A̱bijeje]]
[[Sa:Zook á̱niet á̱tsaai Naijeriya]]
[[Sa:Fuut hyaai-á̱niet mat tyak ma̱ng kwai]]
[[Sa:Hyaai Á̱nietkhwiki̱risi̱ti ndyia̱ 2000]]
[[Sa:Fi̱p ma̱ng Á̱nietkhwiki̱risi̱ti mi̱ Afi̱rika]]
[[Sa:Koot a̱sok á̱niet byin-a̱byin mi̱ Afi̱rika]]
oio744v7murh67yt65ngmvwz91vqm0i
Mugunta A̱tyin
0
5940
51146
50952
2026-09-21T14:07:19Z
Danjuma Anthony
411
/* */
51146
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|A̱gwam A̱gwoot III (1929–1932)}}
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Mugunta A̱tyin/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Mugunta A̱tyin/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Mugunta Ətyin/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Mugunta A̱tyin/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Mugunta A̱tyin/Takad|Takad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Mugunta A̱tyin/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Mugunta A̱tyin/Tyuku|Tyuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
A̱gwam '''Mugunta A̱tyin''' ([[Gwoot (zwa-a̱lyiat)|Gwoot]]: Mugunta Ətyin; 18?? – 1933) wa ku yet a̱gwam a̱tat A̱gwoot wu kyiak neet ma̱ a̱lyia̱ 1929 ba̱ng si̱ tat jen ji nang á̱ ti̱n nggu tyok hu ma̱ a̱lyia̱ 1933. Nggu wa ku san tyok hu mbwak A̱gwam [[A̱vwuong Byia̱nyan]] ma̱nang gu sii du khwu a̱ni.<ref>{{cite web|url=https://dailyquery.com.ng/the-atyap-and-bajju-revolt-how-a-peoples-battles-against-subjugation-by-zazzau-emirate-sparked-centuries-of-southern-kaduna-agony-by-emmanuel-gandu/|title=The ATYAP and BAJJU Revolt: How a people’s struggles against oppression, subjugation by Zazzau Emirate sparked centuries of Southern Kaduna agony|last=Gandu|first=Emmanuel|date=Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 9, 2024|website=Daily Query|access-date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 8, 2024}}</ref> A̱gwam [[Biya Kaka]] wa si̱ ta̱bat nyia̱ tyok hu ma̱ A̱gwoot da̱ a̱kwonu nggu nang A̱gwam A̱gwoot IV.<ref>{{cite news|url=https://allafrica.com/stories/200901210157.html|title=Nigeria: Pomp As Kagoro Install Monarch|date=Zwat Jhyiung 20, 2009|last=Buhari|first=Reuben|website=All Africa|publisher=This Day|location=[[Legwot]]|access-date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 8, 2024}}</ref>
==Shyicet==
Mugunta ku neet di̱ kwai A̱fwai ji ja.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com.ng/books?id=EWYuAQAAIAAJ&q=Mugunta+Atin&dq=Mugunta+Atin&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjv4vvEgZmKAxUYhv0HHRlCMuAQ6AF6BAgGEAM#Mugunta%20Atin|title=Mallam Gwamna Awan, Chief of Kagoro|author1=S. Aliyu|author2=M. S. Galadima|year=1992|publisher=Makarfi Publishing Company|pages=12, 14|access-date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 8, 2024}}</ref>
==Mbwoi==
Jen gu ntsa tyok nggu hu a̱ni ma̱ A̱gwoot, a̱ si̱ bai ma̱ng tangka̱i [[A̱kurusak|a̱kurusak]] ghyang di̱ khwi [[A̱bwoi]] hu nang á̱ ku ngyei Mbwoi a̱ni ma̱ a̱lyia̱ 1930, mat a̱yaaga̱u a̱gankwon ba̱ ku bai á̱niet ba ba̱ si̱ byian bibyin yak hu a̱ni. Mugunta ku mun ta̱shuk [[Khwikristi|Á̱nietkhwiki̱risi̱ti]] ba ma̱ng kwai A̱nkwei ji ji̱ ku byia̱ cet mi̱ taada, tazwa a̱lyiat khwi A̱bwoi na. A̱ bai ma̱ng Mbwoi na da̱nian gu san cet tyok A̱bwoi hu nang A̱nkwei ba ku byia̱ hwa a̱ni. Konyan wa a̱ yong di̱n vak nggu hu, Mugunta na ta̱m Mbwoi na na̱ nat na̱ nyiak a̱yin wu. Di̱n jen tyok nggu ji, Mugunta ku yet a̱ka̱tuk a̱yin wa ma̱ng a̱tyuya̱shuk á̱niet ba ba̱ kai khwi A̱bwoi hu a̱ ghwon a̱ni. A̱ ku byia̱ mmanshan nggu na, a̱wot a̱ si̱ ba̱ bai ma̱ng a̱shi̱shi̱k nyia̱ ma̱ A̱gwoot ma̱nang tyei a̱nyiuk ba̱ kwai ma̱ng a̱ghyi Mbwoi nggu ba mi̱ ta. Sot Mbwoi ji ku byia̱ lyulyoot tyok nang ji̱ ku nwuak a̱nyiuk ma̱ng nfi̱ng á̱niet ba a̱ni. Mat a̱ka̱tuk za̱kwa Mbwoi wu, a̱gwomna̱ti A̱shong ba si̱si̱ nvwuong Mbwoi na ma̱ a̱lyia̱ 1933, a̱wot ba̱ si̱si̱ mbi̱ri̱m a̱ka̱sa kyuak ntong nna na. Ma̱ a̱lyia̱ a̱kya kya nang á̱ si̱ ti̱n Mugunta cuk ji di̱ yet a̱gwam.<ref name=Mask>{{Cite journal |title=On Masks and Audible Ghosts: Some Secret Male Cults in Central Nigeria |last=Isichei |first=Elizabeth |journal=Journal of Religion in Africa |volume=18 |issue=1 |date=Zwat Sweang 1988 |page=52 |publisher=Brill |doi=10.2307/1580836 |jstor=1580836 |url=https://www.jstor.org/stable/1580836 |access-date=Zwat Swak ma̱ng Sweang 8, 2024}}</ref>
==A̱ya̱fang==
{{Reflist}}
[[Sa:Á̱gwam A̱gwoot]]
[[Sa:A̱gwoot]]
0dobneolzsw75pfbd02is981nrdmwzi
Lala Fatma n Sumet
0
6740
51163
46735
2026-09-22T11:50:04Z
AshiyaG
2949
/* Ya̱fang */
51163
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Lala Fatma n Sumet/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Lala Fatma n Sumet/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Lala Fatma n Sumet/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Lala Fatma n Sumet/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Lala Fatma n Sumet/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Lala Fatma n Sumet/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''Lala Fatma N'Sumet''' (langx|ar|لالة فاطمة نسومر; 1830 – 1863) a̱ kuyet a̱tyu nyia̱ fip tyok cit a̱kwak-a̱son ma̱ng jen 1849–1857 nang Fa̱ransa nsan Aljeriya a̱wot da̱nian kwi ma̱ng kwi ba̱si tyia̱ Aljeriya a̱sai nfwuo. A̱kwak a̱son jhyá ma̱ a̱di̱di̱t nyia̱ fi̱p a̱tazwa a̱khwot a̱khwop Fa̱rassa, ba tat ta̱bat mi zwat a̱natat a̱lyia̱ 1857. Á̱ ku nyim nggu ma̱ng jaru ba̱ng si̱ tat a̱khwu nggu ndyia̱ a̱natat. Á̱ yet a̱gwamzwang a̱byin A̱lgeriya kya.
==A̱lyoot==
[[Lala (title)|''Lala'']], a̱byii̱k a̱ mun swa̱nga̱lyiat Berber ji a̱ni, a̱yet a̱vwuo nwuat dyep kya nang á̱ khap sak da̱nian a̱nyiuk ba ba̱ng a̱cicet ntyok a̱ni ku da̱nian a̱za̱za̱rak a̱nyiuk.<ref name="Benramdane">{{cite journal |language=fr |first=Farid |last=Benramdane |title=Espace, signe et identité au Maghreb. Du nom au symbole |journal=Insaniyat / إنسانيات. Revue algérienne d'anthropologie et de sciences sociales |publisher=Centre de recherche en anthropologie sociale et culturelle |volume=9 |issue=31 |date=December 1999 |pages=1–4 |issn=1111-2050 |doi=10.4000/insaniyat.8250}} <!-- WP:AGF from FR wiki--></ref> "N'Sumet" fa "a̱ Sumer", a̱vwuo ka nang Sumet ku ngyet a̱keang kpa̱nkpaan ma̱ng [[Zawiya (institution)|zawiya]] si̱ kwai, Sidahmed ji. A̱ ku lung a̱lyoot ka ma̱ng jen jhyang "Lala N'Ouerdja". A̱lyoot mbyin nggu li ka ngyei ka̱ yet "Fadhma Si Ahmed Ou Méziane", a̱wot a̱ si̱ shii Fatma N'Soumer ma̱ng a̱ngaan ka Lala Fatma N'Soumer di̱n jen.<ref name="CLD">{{cite encyclopedia |title=Dictionnaire de la culture berbère en Kabylie |date=2005 |last=Lacost-Dujardin |first=Camille |publisher=La Découverte |location=Paris |pages=323–324 |id= |url= |access-date= |isbn=2-7071-4588-2 |lang=fr }} <!-- WP:AGF of FR wiki article reference.--></ref>
==Nkhang shyicet==
Fadhma Si Ahmed Ou Méziane á̱ ku byin nggu a̱ca̱caat ndyia̱ 1830 ma̱ Sid Ahmed Mohamed ma̱ng Terkia n'ath Ykhoulaf<ref name="oussedik7" /><!-- Source adds "de Askeur" to mother but I assume this is just an "of town" addition, not really part of her name --> mi̱ kyang hu yet ma̱nini si̱ Abi Youcef, kpa̱nkpaan ma̱ng Aïn El Hammam. Ma̱nang á̱ nyia̱ a̱di̱dam a̱lyoot nggu wu a̱ni, á̱ ghwut ma̱ng kwai si̱ a̱tyu á̱ nwuat gu shi marabout, [[Ahmed Ou Méziane]], a̱tyu a̱ nwuak gu cet a̱khwukhwut swak a̱nyiuk a̱ghyang ma̱ sot a̱niet A̱ljeriya ji ma̱ng ce a̱ja. A̱li nggu ka si̱ mbeang tat mman 8: a̱sam 5 ma̱ng a̱nap 2.<ref name="oussedik7">Oussedik 1986, p. 7–8</ref> A̱tyia̱ Fadhma wu kuyet a̱pyia̱ a̱si̱ madrasa (A̱li tyiet Islamic) mun zawiya wu si̱ Rahmaniyya a̱kum si̱ Sufi Islam, a̱cucuk shyist di̱ Sidi M'hamed Bou Qobrine mi̱ lilyim ndyia̱ 1790s. Di̱ ya, Fadhma byia̱ ̱wat shyiat fang swak mman ma̱di̱di̱t ma̱ ce hu. Ca̱caat a̱lyia̱ 16–18 a̱wot ma̱ng shim a̱nietkhwop a̱sam nggu nang a̱pyia̱ a̱li lilyim a̱khwu a̱tyia̱ nggu ka, á̱ ku tyia̱ Fadhma mi̱ nyeang lap ma̱ng a̱na̱nyiuk a̱mali, Si Yahia n'ath Ikhoulaf. A̱wot a̱nia, a̱niet nyeang ba si̱ kam ma̱ a̱ngang; a̱si̱ bwuk nat mā̄ng nfang khwi nggu na. Mat a̱lyia̱ ya, a̱tyok nggu wu si̱ lak shim a̱ tyat nyeang hu, tyei nggu lsk shyia̱ a̱wat nat nyeang ghyang.<ref>Oussedik 1986, pp.10–11</ref>
Sa mmam mbyin nguu ji ma̱ng a̱cyiet ka à̱ bwuut á̱ ngyei Kabyliya, a̱byin a̱niet Kabyle ka. Fa̱ransa si̱ san Aljeriya hu tsa mi̱ a̱lyia̱ 1830, ma̱ng a̱lyia̱ nang á̱ ku mbyin nggu a̱ni.
==A̱ya̱fang==
[[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]]
a7ac3cyzovxtkvevhvbcg2bux34f0dk
Ga̱maá̱niet A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika
0
7910
51133
49553
2026-09-21T13:08:02Z
Danjuma Anthony
411
/* */
51133
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Seshet/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
{{Short description|Country in Central Africa}}
{{Distinguish|text=the geographical region [[Central Africa]]}}
{{Redirect|CAR|the vehicle|Car|other uses}}
{{Use dmy dates|date=July 2026}}
{{Infobox country
| conventional_long_name = Central African Republic
| native_name = {{native name|sg|Ködörösêse tî Bêafrîka}}<br/>{{native name|fr|République centrafricaine}}
| image_flag = Flag of the Central African Republic.svg
| image_coat = Coat of arms of Central African Republic.svg
| symbol_type = [[Coat of arms of the Central African Republic|Coat of arms]]
| coa_size = 105px
| national_motto = {{plainlist|
* {{Native phrase|sg|"Zo Kwe Zo"}}
* "All people are people"
* {{Native phrase|fr|"Unité, Dignité, Travail"}}
* "Unity, Dignity, Work"
}}
| national_anthem = {{plainlist|
* {{Native phrase|sg|E Zingo|nolink=yes}}
* {{Native phrase|fr|[[La Renaissance]]|nolink=no}}
* "The Renaissance"
}}{{center|[[File:La Renaissance (1960s recording).ogg]]}}
| image_map = {{switcher|[[File:Central African Republic (centered orthographic projection).svg|frameless]]|Show globe|[[File:Location Central African Republic AU Africa.svg|upright=1.15|frameless]]|Show map of Africa|default=1}}
| map_caption =
| image_map2 =
| capital = [[Bangui]]
| coordinates = {{Coord|4|22|N|18|35|E|type:city}}
| largest_city = capital
| official_languages = {{hlist|[[Sango language|Sango]]|[[French language|French]]<ref name="Samarin 2000 301–334">{{cite book |last=Samarin |first=William J. |chapter=The Status of Sango in Fact and Fiction: On the One-Hundredth Anniversary of its Conception |chapter-url=https://books.google.com/books?id=jSByTfudlIcC&pg=PA301 |editor-last=McWhorter |editor-first=John H. |editor-link=John McWhorter |title=Language Change and Language Contact in Pidgins and Creoles |publisher=John Benjamins |series=Creole language library |volume=21 |year=2000 |pages=301–334 |isbn=9789027252432}}</ref>}}
| national_languages = {{hlist|[[Sango language|Sango]]}}
| ethnic_groups = {{hlist|[[Baka people (Cameroon and Gabon)|Baka]]|[[Banda people|Banda]]|[[Aka people|Bayaka]]|[[Fula people|Fula]]|[[Gula People|Gula]]|[[Gbaya people|Gbaya]]|[[Kara people|Kara]]|[[Kresh people|Kresh]]|[[Mbaka people|Mbaka]]|[[Mandja people|Mandja]]|[[Ngbandi people|Ngbandi]]|[[Runga people|Runga]]|[[Sara people|Sara]]|[[Vidiri people|Vidiri]]|[[Wodaabe]]|[[Yakoma people|Yakoma]]|[[Yulu people|Yulu]]| [[Kanuri people|Kanuri]]|[[Zande people|Zande]]|[[Demographics of the Central African Republic#Ethnic groups|other]]}}
| religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
|73.2% [[Christianity]]
|13.9% [[Islam in Central African Republic|Islam]]
|12.0% [[African Traditional Religion|traditional faiths]]
|0.9% [[Religion in the Central African Republic|other]] / [[Irreligion|none]]
}}
| religion_year = 2020
| religion_ref = <ref>{{cite web|url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=44c#IRFDEMOG|title=National Profiles|website=www.thearda.com|access-date=1 March 2023|archive-date=1 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230301181352/https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=44c#IRFDEMOG|url-status=live}}</ref>
| demonym = [[Demographics of the Central African Republic|Central African]]
| government_type = Unitary [[presidential system|presidential republic]]
| leader_title1 = [[List of heads of state of the Central African Republic|President]]
| leader_name1 = [[Faustin-Archange Touadéra]]
| leader_title2 = [[List of heads of government of the Central African Republic|Prime Minister]]
| leader_name2 = [[Félix Moloua]]
| leader_title3 = [[List of presidents of the National Assembly of the Central African Republic|President of the National Assembly]]
| leader_name3 = [[Simplice Sarandji]]
| legislature = [[National Assembly (Central African Republic)|National Assembly]]
| sovereignty_type = [[Independence]]
| established_event1 = Republic established
| established_date1 = 1 December 1958
| established_event2 = from [[France]]
| established_date2 = 13 August 1960
| established_event3 = [[Central African Empire]] established
| established_date3 = 4 December 1976
| established_event4 = [[Coronation of Bokassa I and Catherine|Coronation of Bokassa I]]
| established_date4 = 4 December 1977
| established_event5 = [[Operation Caban|Bokassa I's overthrow and republic restored]]
| established_date5 = 21 September 1979
| area_km2 = 622,984
| area_rank = 44th <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| area_sq_mi = 240,534 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| percent_water =
| population_estimate = {{Decrease}} 5,513,282<ref>{{Cite CIA World Factbook|country=Central African Republic|access-date=22 June 2023|year=2023}}</ref>
| population_estimate_year = 2025
| population_estimate_rank = 121st
| population_density_km2 = 8.6
| population_density_sq_mi = 22 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| population_density_rank = 221st
| GDP_PPP = {{increase}} $7.940 billion<ref name="auto">{{cite web |title=World Economic Outlook Database, October 2025: Edition (Central African Republic) |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/issues/2025/10/14/world-economic-outlook-october-2025 |publisher=[[International Monetary Fund]] October, 14 2025 |language=en}}</ref>
| GDP_PPP_year = 2026
| GDP_PPP_rank = 170th
| GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $1,390<ref name="auto"/>
| GDP_PPP_per_capita_rank = 190th
| GDP_nominal = {{increase}} $3.710 billion<ref name="auto"/>
| GDP_nominal_year = 2026
| GDP_nominal_rank = 182nd
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $650<ref name="auto"/>
| GDP_nominal_per_capita_rank = 191st
| Gini = 43<!--number only-->
| Gini_year = 2021
| Gini_change = decrease
| Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI |title=Gini Index |publisher=World Bank Group |access-date=23 January 2025}}</ref>
| HDI = 0.414 <!--number only-->
| HDI_year = 2023<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady-->
| HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|title=Human Development Report 2025 A matter of choice People and possibilities in the age of AI|website=hdr.undp.org}}</ref>
| HDI_rank = 191st
| currency = {{plainlist|
* [[Central African CFA franc]] (XAF)
}}
| time_zone = [[West Africa Time|WAT]]
| utc_offset = +01:00
| drives_on = right<ref>[http://www.brianlucas.ca/roadside/ Which side of the road do they drive on?] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120414073422/http://brianlucas.ca/roadside/ |date=14 April 2012}} Brian Lucas. August 2005. Retrieved 28 January 2009.</ref>
| calling_code = [[+236]]
| iso3166code = CF
| cctld = [[.cf]]
| ethinc_groups_year =
| today =
}}
==A̱ya̱fang==
{{reflist}}
==A̱ka̱fwuop nta==
{{Bibyin Afi̱rika}}
[[Sa:Tyap Wiki Bootcamp Season 3]]
jt90xn1d92f3dzmxfws25plfknengug
51135
51133
2026-09-21T13:10:15Z
Danjuma Anthony
411
/* */
51135
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Seshet/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
{{Short description|Country in Central Africa}}
{{Distinguish|text=the geographical region [[Central Africa]]}}
{{Redirect|CAR|the vehicle|Car|other uses}}
{{Use dmy dates|date=July 2026}}
{{Infobox country
| conventional_long_name = Central African Republic
| native_name = {{native name|sg|Ködörösêse tî Bêafrîka}}<br/>{{native name|fr|République centrafricaine}}
| image_flag = Flag of the Central African Republic.svg
| image_coat = Coat of arms of Central African Republic.svg
| symbol_type = [[Coat of arms of the Central African Republic|Coat of arms]]
| coa_size = 105px
| national_motto = {{plainlist|
* {{Native phrase|sg|"Zo Kwe Zo"}}
* "All people are people"
* {{Native phrase|fr|"Unité, Dignité, Travail"}}
* "Unity, Dignity, Work"
}}
| national_anthem = {{plainlist|
* {{Native phrase|sg|E Zingo|nolink=yes}}
* {{Native phrase|fr|[[La Renaissance]]|nolink=no}}
* "The Renaissance"
}}{{center|[[File:La Renaissance (1960s recording).ogg]]}}
| image_map = {{switcher|[[File:Central African Republic (centered orthographic projection).svg|frameless]]|Show globe|[[File:Location Central African Republic AU Africa.svg|upright=1.15|frameless]]|Show map of Africa|default=1}}
| map_caption =
| image_map2 =
| capital = [[Bangui]]
| coordinates = {{Coord|4|22|N|18|35|E|type:city}}
| largest_city = capital
| official_languages = {{hlist|[[Sango language|Sango]]|[[French language|French]]<ref name="Samarin 2000 301–334">{{cite book |last=Samarin |first=William J. |chapter=The Status of Sango in Fact and Fiction: On the One-Hundredth Anniversary of its Conception |chapter-url=https://books.google.com/books?id=jSByTfudlIcC&pg=PA301 |editor-last=McWhorter |editor-first=John H. |editor-link=John McWhorter |title=Language Change and Language Contact in Pidgins and Creoles |publisher=John Benjamins |series=Creole language library |volume=21 |year=2000 |pages=301–334 |isbn=9789027252432}}</ref>}}
| national_languages = {{hlist|[[Sango language|Sango]]}}
| ethnic_groups = {{hlist|[[Baka people (Cameroon and Gabon)|Baka]]|[[Banda people|Banda]]|[[Aka people|Bayaka]]|[[Fula people|Fula]]|[[Gula People|Gula]]|[[Gbaya people|Gbaya]]|[[Kara people|Kara]]|[[Kresh people|Kresh]]|[[Mbaka people|Mbaka]]|[[Mandja people|Mandja]]|[[Ngbandi people|Ngbandi]]|[[Runga people|Runga]]|[[Sara people|Sara]]|[[Vidiri people|Vidiri]]|[[Wodaabe]]|[[Yakoma people|Yakoma]]|[[Yulu people|Yulu]]| [[Kanuri people|Kanuri]]|[[Zande people|Zande]]|[[Demographics of the Central African Republic#Ethnic groups|other]]}}
| religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
|73.2% [[Christianity]]
|13.9% [[Islam in Central African Republic|Islam]]
|12.0% [[African Traditional Religion|traditional faiths]]
|0.9% [[Religion in the Central African Republic|other]] / [[Irreligion|none]]
}}
| religion_year = 2020
| religion_ref = <ref>{{cite web|url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=44c#IRFDEMOG|title=National Profiles|website=www.thearda.com|access-date=1 March 2023|archive-date=1 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230301181352/https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=44c#IRFDEMOG|url-status=live}}</ref>
| demonym = [[Demographics of the Central African Republic|Central African]]
| government_type = Unitary [[presidential system|presidential republic]]
| leader_title1 = [[List of heads of state of the Central African Republic|President]]
| leader_name1 = [[Faustin-Archange Touadéra]]
| leader_title2 = [[List of heads of government of the Central African Republic|Prime Minister]]
| leader_name2 = [[Félix Moloua]]
| leader_title3 = [[List of presidents of the National Assembly of the Central African Republic|President of the National Assembly]]
| leader_name3 = [[Simplice Sarandji]]
| legislature = [[National Assembly (Central African Republic)|National Assembly]]
| sovereignty_type = [[Independence]]
| established_event1 = Republic established
| established_date1 = 1 December 1958
| established_event2 = from [[France]]
| established_date2 = 13 August 1960
| established_event3 = [[Central African Empire]] established
| established_date3 = 4 December 1976
| established_event4 = [[Coronation of Bokassa I and Catherine|Coronation of Bokassa I]]
| established_date4 = 4 December 1977
| established_event5 = [[Operation Caban|Bokassa I's overthrow and republic restored]]
| established_date5 = 21 September 1979
| area_km2 = 622,984
| area_rank = 44th <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
| area_sq_mi = 240,534 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| percent_water =
| population_estimate = {{Decrease}} 5,513,282<ref>{{Cite CIA World Factbook|country=Central African Republic|access-date=22 June 2023|year=2023}}</ref>
| population_estimate_year = 2025
| population_estimate_rank = 121st
| population_density_km2 = 8.6
| population_density_sq_mi = 22 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| population_density_rank = 221st
| GDP_PPP = {{increase}} $7.940 billion<ref name="auto">{{cite web |title=World Economic Outlook Database, October 2025: Edition (Central African Republic) |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/issues/2025/10/14/world-economic-outlook-october-2025 |publisher=[[International Monetary Fund]] October, 14 2025 |language=en}}</ref>
| GDP_PPP_year = 2026
| GDP_PPP_rank = 170th
| GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $1,390<ref name="auto"/>
| GDP_PPP_per_capita_rank = 190th
| GDP_nominal = {{increase}} $3.710 billion<ref name="auto"/>
| GDP_nominal_year = 2026
| GDP_nominal_rank = 182nd
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $650<ref name="auto"/>
| GDP_nominal_per_capita_rank = 191st
| Gini = 43<!--number only-->
| Gini_year = 2021
| Gini_change = decrease
| Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI |title=Gini Index |publisher=World Bank Group |access-date=23 January 2025}}</ref>
| HDI = 0.414 <!--number only-->
| HDI_year = 2023<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady-->
| HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|title=Human Development Report 2025 A matter of choice People and possibilities in the age of AI|website=hdr.undp.org}}</ref>
| HDI_rank = 191st
| currency = {{plainlist|
* [[Central African CFA franc]] (XAF)
}}
| time_zone = [[West Africa Time|WAT]]
| utc_offset = +01:00
| drives_on = right<ref>[http://www.brianlucas.ca/roadside/ Which side of the road do they drive on?] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120414073422/http://brianlucas.ca/roadside/ |date=14 April 2012}} Brian Lucas. August 2005. Retrieved 28 January 2009.</ref>
| calling_code = [[+236]]
| iso3166code = CF
| cctld = [[.cf]]
| ethinc_groups_year =
| today =
}}
Ga̱maá̱niet A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika hu (Ködörösêse tî Bêafrîka [kōdōrōsésè tí bé.àfríkà], République centrafricaine [ʁepyblik sɑ̃tʁafʁikɛn]); á̱ ka ntyat a̱kum á̱ lyuut RCA ku Centrafrique [sɑ̃tʁafʁik][1] a̱ni (GA̱A̱) yet a̱byin kya nang bibyin ghyáng keang di̱ tityak a̱ni di̱ fam A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi!̱rika. A̱byin ka byia̱ a̱gi̱gak ma̱ng bibyin Caad di̱ fam a̱za hu, Sudan di̱ fam a̱za naat a̱tyin hu, Sudan A̱tak di̱ fam a̱tyin hu, Ga̱maá̱niet Di̱moki̱rasi Konggo hu di̱ fam a̱tak hu, Ga̱maá̱niet Konggo hu di̱ fam a̱tak naat jenshyung hu, mbeang Kemerun di̱ fam jenshyung hu. A̱byin Ga̱maá̱niet A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika ka byia̱ shi kyai ku na bai kilomita a̱ma̱ntaa̱naai 620,000 (met a̱ma̱ntaa̱naai 240,000) a̱ni. Mi̱ da̱ a̱lyia̱ 2024, ka̱ ku byia̱ á̱niet 5,357,744 bya, ma̱ng kpa̱mkpaan ma̱ng nnwap 80.[2] Ku nang ka̱ ku yet a̱tyin nang Fi̱ransa ku tyok tazwa a̱ni ma̱ng a̱lyoot ka Ubangi-Shari (Fi̱ransa: Oubangui-Chari), Sanggo ja si̱ yet a̱lyem a̱byin ka ka̱ mun yet a̱lyem a̱gwomna̱ti dundung ma̱ng Fi̱ransa.[3][4] A̱cyian nka ma̱ng a̱gba̱ndang a̱keang a̱ swak ma̱ng shi hu, kikya yet a̱keang Banggi, ka̱ swan di̱ gak fam a̱tak nka hu ma̱ng Ga̱maá̱niet Di̱moki̱rasi Konggo hu.
==A̱ya̱fang==
{{reflist}}
==A̱ka̱fwuop nta==
{{Bibyin Afi̱rika}}
[[Sa:Tyap Wiki Bootcamp Season 3]]
q63519fkgsbit9xqa24pnt9jzyentub
51138
51135
2026-09-21T13:36:44Z
Danjuma Anthony
411
/* */
51138
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Seshet/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
{{Country
|name = Ga̱maá̱niet Africa<br><small>Central African Republic (Shong)</small>
|flag = Flag of the Central African Republic.svg
|coa = Coat of arms of Central African Republic.svg
|image =
|capital = [[Bangui]]
| ethnic_groups = {{hlist|[[Baka people (Cameroon and Gabon)|Baka]]|[[Banda people|Banda]]|[[Aka people|Bayaka]]|[[Fula people|Fula]]|[[Gula People|Gula]]|[[Gbaya people|Gbaya]]|[[Kara people|Kara]]|[[Kresh people|Kresh]]|[[Mbaka people|Mbaka]]|[[Mandja people|Mandja]]|[[Ngbandi people|Ngbandi]]|[[Runga people|Runga]]|[[Sara people|Sara]]|[[Vidiri people|Vidiri]]|[[Wodaabe]]|[[Yakoma people|Yakoma]]|[[Yulu people|Yulu]]| [[Kanuri people|Kanuri]]|[[Zande people|Zande]]|[[Demographics of the Central African Republic#Ethnic groups|other]]}}
| religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
|73.2% [[Christianity]]
|13.9% [[Islam in Central African Republic|Islam]]
|12.0% [[African Traditional Religion|traditional faiths]]
|0.9% [[Religion in the Central African Republic|other]] / [[Irreligion|none]]
}}
|area = 622,984 (240,534)
|year = 2020
| religion_ref = <ref>{{cite web|url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=44c#IRFDEMOG|title=National Profiles|website=www.thearda.com|access-date=1 March 2023|archive-date=1 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230301181352/https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=44c#IRFDEMOG|url-status=live}}</ref>
}}
Ga̱maá̱niet A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika hu (Ködörösêse tî Bêafrîka [kōdōrōsésè tí bé.àfríkà], République centrafricaine [ʁepyblik sɑ̃tʁafʁikɛn]); á̱ ka ntyat a̱kum á̱ lyuut RCA ku Centrafrique [sɑ̃tʁafʁik][1] a̱ni (GA̱A̱) yet a̱byin kya nang bibyin ghyáng keang di̱ tityak a̱ni di̱ fam A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi!̱rika. A̱byin ka byia̱ a̱gi̱gak ma̱ng bibyin Caad di̱ fam a̱za hu, Sudan di̱ fam a̱za naat a̱tyin hu, Sudan A̱tak di̱ fam a̱tyin hu, Ga̱maá̱niet Di̱moki̱rasi Konggo hu di̱ fam a̱tak hu, Ga̱maá̱niet Konggo hu di̱ fam a̱tak naat jenshyung hu, mbeang Kemerun di̱ fam jenshyung hu. A̱byin Ga̱maá̱niet A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika ka byia̱ shi kyai ku na bai kilomita a̱ma̱ntaa̱naai 620,000 (met a̱ma̱ntaa̱naai 240,000) a̱ni. Mi̱ da̱ a̱lyia̱ 2024, ka̱ ku byia̱ á̱niet 5,357,744 bya, ma̱ng kpa̱mkpaan ma̱ng nnwap 80.[2] Ku nang ka̱ ku yet a̱tyin nang Fi̱ransa ku tyok tazwa a̱ni ma̱ng a̱lyoot ka Ubangi-Shari (Fi̱ransa: Oubangui-Chari), Sanggo ja si̱ yet a̱lyem a̱byin ka ka̱ mun yet a̱lyem a̱gwomna̱ti dundung ma̱ng Fi̱ransa.[3][4] A̱cyian nka ma̱ng a̱gba̱ndang a̱keang a̱ swak ma̱ng shi hu, kikya yet a̱keang Banggi, ka̱ swan di̱ gak fam a̱tak nka hu ma̱ng Ga̱maá̱niet Di̱moki̱rasi Konggo hu.
==A̱ya̱fang==
{{reflist}}
==A̱ka̱fwuop nta==
{{Bibyin Afi̱rika}}
[[Sa:Tyap Wiki Bootcamp Season 3]]
0reo1i2rnlit5rz4eftg4vo6qujd6nd
51158
51138
2026-09-21T19:06:47Z
Danjuma Anthony
411
/* */
51158
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Seshet/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
{{Country
|name = Ga̱maá̱niet Africa<br><small>Central African Republic (Shong)</small>
|flag = Flag of the Central African Republic.svg
|coa = Coat of arms of Central African Republic.svg
|image =
|capital = [[Bangui]]
| ethnic_groups = {{hlist|[[Baka people (Cameroon and Gabon)|Baka]]|[[Banda people|Banda]]|[[Aka people|Bayaka]]|[[Fula people|Fula]]|[[Gula People|Gula]]|[[Gbaya people|Gbaya]]|[[Kara people|Kara]]|[[Kresh people|Kresh]]|[[Mbaka people|Mbaka]]|[[Mandja people|Mandja]]|[[Ngbandi people|Ngbandi]]|[[Runga people|Runga]]|[[Sara people|Sara]]|[[Vidiri people|Vidiri]]|[[Wodaabe]]|[[Yakoma people|Yakoma]]|[[Yulu people|Yulu]]| [[Kanuri people|Kanuri]]|[[Zande people|Zande]]|[[Demographics of the Central African Republic#Ethnic groups|other]]}}
| religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
|73.2% [[Christianity]]
|13.9% [[Islam in Central African Republic|Islam]]
|12.0% [[African Traditional Religion|traditional faiths]]
|0.9% [[Religion in the Central African Republic|other]] / [[Irreligion|none]]
}}
|area = 622,984 (240,534)
|year = 2020
| religion_ref = <ref>{{cite web|url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=44c#IRFDEMOG|title=National Profiles|website=www.thearda.com|access-date=1 March 2023|archive-date=1 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230301181352/https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=44c#IRFDEMOG|url-status=live}}</ref>
}}
Ga̱maá̱niet A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika hu (Ködörösêse tî Bêafrîka [kōdōrōsésè tí bé.àfríkà], République centrafricaine [ʁepyblik sɑ̃tʁafʁikɛn]); á̱ ka ntyat a̱kum á̱ lyuut RCA ku Centrafrique [sɑ̃tʁafʁik]<ref>{{cite web|url=https://www.nationsonline.org/oneworld/central_african_republic.htm|title=Central African Republic – CAR – Country Profile – Nations Online Project|website=www.nationsonline.org|access-date=28 October 2020|archive-date=5 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201105231847/https://www.nationsonline.org/oneworld/central_african_republic.htm|url-status=live}}</ref> a̱ni (GA̱A̱) yet a̱byin kya nang bibyin ghyáng keang di̱ tityak a̱ni di̱ fam A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi!̱rika. A̱byin ka byia̱ a̱gi̱gak ma̱ng bibyin Caad di̱ fam a̱za hu, Sudan di̱ fam a̱za naat a̱tyin hu, Sudan A̱tak di̱ fam a̱tyin hu, Ga̱maá̱niet Di̱moki̱rasi Konggo hu di̱ fam a̱tak hu, Ga̱maá̱niet Konggo hu di̱ fam a̱tak naat jenshyung hu, mbeang Kemerun di̱ fam jenshyung hu. A̱byin Ga̱maá̱niet A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika ka byia̱ shi kyai ku na bai kilomita a̱ma̱ntaa̱naai 620,000 (met a̱ma̱ntaa̱naai 240,000) a̱ni. Mi̱ da̱ a̱lyia̱ 2024, ka̱ ku byia̱ á̱niet 5,357,744 bya, ma̱ng kpa̱mkpaan ma̱ng nnwap 80.[2] Ku nang ka̱ ku yet a̱tyin nang Fi̱ransa ku tyok tazwa a̱ni ma̱ng a̱lyoot ka Ubangi-Shari (Fi̱ransa: Oubangui-Chari), Sanggo ja si̱ yet a̱lyem a̱byin ka ka̱ mun yet a̱lyem a̱gwomna̱ti dundung ma̱ng Fi̱ransa.[3][4] A̱cyian nka ma̱ng a̱gba̱ndang a̱keang a̱ swak ma̱ng shi hu, kikya yet a̱keang Banggi, ka̱ swan di̱ gak fam a̱tak nka hu ma̱ng Ga̱maá̱niet Di̱moki̱rasi Konggo hu.
==A̱ya̱fang==
{{reflist}}
==A̱ka̱fwuop nta==
{{Bibyin Afi̱rika}}
[[Sa:Tyap Wiki Bootcamp Season 3]]
frtr8dt552x4czteeu6q5v9lyg4cbvd
51159
51158
2026-09-21T19:09:10Z
Danjuma Anthony
411
/* */
51159
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Seshet/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Gworog|Gworog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
{{Country
|name = Ga̱maá̱niet Africa<br><small>Central African Republic (Shong)</small>
|flag = Flag of the Central African Republic.svg
|coa = Coat of arms of Central African Republic.svg
|image =
|capital = [[Bangui]]
| ethnic_groups = {{hlist|[[Baka people (Cameroon and Gabon)|Baka]]|[[Banda people|Banda]]|[[Aka people|Bayaka]]|[[Fula people|Fula]]|[[Gula People|Gula]]|[[Gbaya people|Gbaya]]|[[Kara people|Kara]]|[[Kresh people|Kresh]]|[[Mbaka people|Mbaka]]|[[Mandja people|Mandja]]|[[Ngbandi people|Ngbandi]]|[[Runga people|Runga]]|[[Sara people|Sara]]|[[Vidiri people|Vidiri]]|[[Wodaabe]]|[[Yakoma people|Yakoma]]|[[Yulu people|Yulu]]| [[Kanuri people|Kanuri]]|[[Zande people|Zande]]|[[Demographics of the Central African Republic#Ethnic groups|other]]}}
| religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
|73.2% [[Christianity]]
|13.9% [[Islam in Central African Republic|Islam]]
|12.0% [[African Traditional Religion|traditional faiths]]
|0.9% [[Religion in the Central African Republic|other]] / [[Irreligion|none]]
}}
|area = 622,984 (240,534)
|year = 2020
| religion_ref = <ref>{{cite web|url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=44c#IRFDEMOG|title=National Profiles|website=www.thearda.com|access-date=1 March 2023|archive-date=1 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230301181352/https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=44c#IRFDEMOG|url-status=live}}</ref>
}}
Ga̱maá̱niet A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika hu (Ködörösêse tî Bêafrîka [kōdōrōsésè tí bé.àfríkà], République centrafricaine [ʁepyblik sɑ̃tʁafʁikɛn]); á̱ ka ntyat a̱kum á̱ lyuut RCA ku Centrafrique [sɑ̃tʁafʁik]<ref>{{cite web|url=https://www.nationsonline.org/oneworld/central_african_republic.htm|title=Central African Republic – CAR – Country Profile – Nations Online Project|website=www.nationsonline.org|access-date=28 October 2020|archive-date=5 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201105231847/https://www.nationsonline.org/oneworld/central_african_republic.htm|url-status=live}}</ref> a̱ni (GA̱A̱) yet a̱byin kya nang bibyin ghyáng keang di̱ tityak a̱ni di̱ fam A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi!̱rika. A̱byin ka byia̱ a̱gi̱gak ma̱ng bibyin Caad di̱ fam a̱za hu, Sudan di̱ fam a̱za naat a̱tyin hu, Sudan A̱tak di̱ fam a̱tyin hu, Ga̱maá̱niet Di̱moki̱rasi Konggo hu di̱ fam a̱tak hu, Ga̱maá̱niet Konggo hu di̱ fam a̱tak naat jenshyung hu, mbeang Kemerun di̱ fam jenshyung hu. A̱byin Ga̱maá̱niet A̱ka̱wa̱tyia̱ Afi̱rika ka byia̱ shi kyai ku na bai kilomita a̱ma̱ntaa̱naai 620,000 (met a̱ma̱ntaa̱naai 240,000) a̱ni. Mi̱ da̱ a̱lyia̱ 2024, ka̱ ku byia̱ á̱niet 5,357,744 bya, ma̱ng kpa̱mkpaan ma̱ng nnwap 80.<ref>{{citation |last=Mudge |first=Lewis |title=World Report 2019: Rights Trends in Central African Republic |date=11 December 2018 |work= |url=https://www.hrw.org/world-report/2019/country-chapters/central-african-republic |access-date=13 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190530235536/https://www.hrw.org/world-report/2019/country-chapters/central-african-republic |archive-date=30 May 2019 |chapter=Central African Republic: Events of 2018}}</ref> Ku nang ka̱ ku yet a̱tyin nang Fi̱ransa ku tyok tazwa a̱ni ma̱ng a̱lyoot ka Ubangi-Shari (Fi̱ransa: Oubangui-Chari), Sanggo ja si̱ yet a̱lyem a̱byin ka ka̱ mun yet a̱lyem a̱gwomna̱ti dundung ma̱ng Fi̱ransa.[3][4] A̱cyian nka ma̱ng a̱gba̱ndang a̱keang a̱ swak ma̱ng shi hu, kikya yet a̱keang Banggi, ka̱ swan di̱ gak fam a̱tak nka hu ma̱ng Ga̱maá̱niet Di̱moki̱rasi Konggo hu.
==A̱ya̱fang==
{{reflist}}
==A̱ka̱fwuop nta==
{{Bibyin Afi̱rika}}
[[Sa:Tyap Wiki Bootcamp Season 3]]
pbdo7oq2mwxql5jjst394bmc8qjcuz5
Wukipedia:Bwan A̱yaati̱kut 200 á̱si̱ A̱nyiuk di̱n Tyap
4
7923
51147
51119
2026-09-21T17:37:25Z
Sankwai22
1666
51147
wikitext
text/x-wiki
A̱yangka̱nan '''Bwan A̱yaati̱kut 200 á̱si̱ A̱nyiuk di̱n Tyap''' ([[Shong (a̱lyem)|Shong]]: '''''Translating 200 Women-related Articles into Tyap''''') wu na nyia̱ kyiak neet ma̱ a̱tuk mam 5 Zwat A̱kubunyiung ba̱ng si̱ nat mam 4 Zwat Swak a̱lyia̱ 2026. Ka̱ a cat a ri̱jisi̱ta, [[meta:Event:Translating 200 women-related articles into Tyap|'''nyap a̱ji''']] a nat mi̱ wat ta̱m hu ku shyia̱ mi̱ Meta-Wuki a̱ni.
Á̱ na tsa ma̱ng a̱tung nang á̱niet ba na bai á̱pyia̱ mba a̱ni a̱tuk mam 5 - 6 Zwat A̱kubunyiung 2026, a̱wot á̱ kin ngya a̱son ma̱ng ta̱m bwan hu a̱zalang ba̱ng si̱ nat mam 4 Zwat Swak a̱lyia̱ 2026.
[[File:Translating 200 Women Related Articles into Tyap Wikipedia Poster.gif|thumb|Ghwughwu a̱yangka̱nan hu]]
== Lyulyoot a̱yaati̱kut fai ==
{|class="wikitable sortable mw-collapsible"
|+ class="nowrap" | Nkhang
! La̱. !! Wukipedia nShong!! Wukipedia nTyap!!Tyia̱ bwak
|-
| 1|| [[w:en:Hadiza Balarabe|Hadiza Balarabe]] || [[Hadiza Ba̱lara̱be]]
||''[[A̱tyunta̱m:Kambai Akau|Kambai Akau]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Kambai Akau|a̱lyiat]]) 11:03, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|2|| [[w:en:Comfort Amwe|Comfort Amwe]] || [[Comfot Amwe]]
||''[[A̱tyunta̱m:Zichatmoses|Zichatmoses]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Zichatmoses|a̱lyiat]]) 11:34, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|3|| [[w:en:Florence Aya|Florence Aya]] || [[Fi̱loren A̱ya]]
||''[[A̱tyunta̱m:Friday musa|Friday musa]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Friday musa|a̱lyiat]]) 11:34, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
| 4|| [[w:en:Binta Sukai|Binta Sukai]] || [[Binta Sukai]]
||''[[A̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 11:44, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
| 5|| [[w:en:Aisha Ahmad Suleiman|Aisha Ahmad Suleiman]] || [[Aisha Ahmad Suleiman]]
||''[[A̱tyunta̱m:Kasham Augustine|Kasham Augustine]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Kasham Augustine|a̱lyiat]]) 11:52, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
| 6|| [[w:en:Victoria-Idongesit Udondian|Victoria-Idongesit Udondian]] || [[Victoria-Idongesit Udondian]]
||''[[A̱tyunta̱m:Ashyia James|Ashyia James]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Ashyia James|a̱lyiat]]) 11:52, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
| 7|| [[w:en:Rahama Sadau|Rahama Sadau]] || [[Rahama Sadau]]
||''[[A̱tyunta̱m:Byenyet|Byenyet]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Byenyet|a̱lyiat]]) 11:53, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
| 8|| [[w:en:Uduak Isong|Uduak Isong]] || [[Udwak Isong]]
||''[[A̱tyunta̱m:Kambai Akau|Kambai Akau]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Kambai Akau|a̱lyiat]]) 13:04, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
| 9|| [[w:en:Aisha Pamela Sadauki|Aisha Pamela Sadauki]] || [[Aisha Pamela Sadauki]]
||''[[A̱tyunta̱m:Grace Zakariah|Grace Zakariah]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Grace Zakariah|a̱lyiat]]) 11:47, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
| 10|| [[w:en:Chidinma Aaron|Chidinma Aaron]] || [[Cidinma Aaron]]
||''[[A̱tyunta̱m:Kambai Akau|Kambai Akau]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Kambai Akau|a̱lyiat]]) 15:16, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
| 11|| [[w:en:Amina J. Mohammed|Amina J. Mohammed]] || [[Amina J. Mohammed]]
||''[[A̱tyunta̱m:Danjuma Anthony|Danjuma Anthony]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Danjuma Anthony|a̱lyiat]]) 17:41, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
| 12|| [[w:en:Aisha Augie-Kuta|Aisha Augie-Kuta]] || [[Aisha Augie-Kuta]]
||''[[A̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 00:02, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
| 13|| [[w:en:Amina Mohammed Baloni|Amina Mohammed Baloni]] || [[Amina Mohammed Baloni]]
||''[[A̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 11:46, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
| 14|| [[w:en:Hilda Baci|Hilda Baci]] || [[Hilda Basi]]
||''[[A̱tyunta̱m:Gwazayet|Gwazayet]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Gwazayet|a̱lyiat]]) 11:46, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
| 15|| [[w:en:Sarah Reng Ochekpe|Sarah Reng Ochekpe]] || [[Sarah Reng Ochekpe]]
||''[[A̱tyunta̱m:Zichat Boman12|Zichat Boman12]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Zichat Boman12|a̱lyiat]]) 13:38, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
| 16|| [[w:en:Glory Emmanuel Edet|Glory Emmanuel Edet]] || [[Glory Emmaniet Edet]]
||''[[A̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 13:30, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
| 17|| [[w:en:Eme Ufot Ekaette|Eme Ufot Ekaette]] || [[Eme Ufot Ekaette]]
||''[[A̱tyunta̱m:Kambai Akau|Kambai Akau]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Kambai Akau|a̱lyiat]]) 13:46, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
| 18|| [[w:en:Ramatu Yaradua|Ramatu Yaradua]] || [[Ramatu Yaradua]]
||''[[A̱tyunta̱m:Kambai Akau|Kambai Akau]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Kambai Akau|a̱lyiat]]) 16:23, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
| 19|| [[w:en:Zainab Abdulkadir Kure|Zainab Abdulkadir Kure]] || [[Zainab Abdulkadir Kure]]
||''[[A̱tyunta̱m:Danjuma Anthony|Danjuma Anthony]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Danjuma Anthony|a̱lyiat]]) 15:45, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
| 20|| [[w:en:Hajiya Haidzatu Ahmed|Hajiya Haidzatu Ahmed]] || [[Hajiya Haidzatu Ahmed]]
||''[[A̱tyunta̱m:Zichatmoses|Zichatmoses]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Zichatmoses|a̱lyiat]]) 12:32, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|21|| [[w:en:Hannatu Salihu|Hannatu Salihu]] || [[Hannatu Salihu]]
||''[[A̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 19:44, 10 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|22||[[w:en:Francesca Martinez|Francesca Martinez]]||[[Fi̱ransi̱tka Matin]]
||''[[A̱tyunta̱m:Zichat Boman12|Zichat Boman12]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Zichat Boman12|a̱lyiat]]) 18:09, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|23||[[w:en:Lawrencia Mallam|Lawrencia Mallam]]||[[Lorensha La̱ra̱ba Mala̱m]]
||''[[A̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 15:11, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|24||[[w:en:Natasha Akpoti|Natasha Akpoti]]||[[Na̱tasha A̱kpoti]]
||''[[A̱tyunta̱m:Grace Zakariah|Grace Zakariah]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Grace Zakariah|a̱lyiat]]) 15:43, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|25||[[w:en:Diezani Alison-Madueke|Diezani Alison-Madueke]]||[[Da̱zani A̱lison Madoke]]
||''[[A̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 15:17, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|26||[[w:en:Pauline Tallen|Pauline Tallen]]||[[Polina Talen]]
||''[[A̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|Holiness Istifanus]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|a̱lyiat]]) 16:24, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|27||[[w:en:Aisha Yesufu|Aisha Yesufu]]||[[Aisha Isuu]]
||''[[A̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|Holiness Istifanus]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|a̱lyiat]]) 14:03, 7 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|28||[[w:en:Esther Audu|Esther Audu]]||[[Eta Audu]]
||''[[A̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 09:32, 10 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|29||[[w:en:Remi Tinubu|Remi Tinubu]]||[[Remi Ti̱ni̱bu]]
||''[[A̱tyunta̱m:Genesis shan|Genesis shan]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Genesis shan|a̱lyiat]]) 23:24, 11 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|30||[[w:en:Ini Edo|Ini Edo]]||[[Ini Edo]]
||''[[A̱tyunta̱m:Iya Madaki|Iya Madaki]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Iya Madaki|a̱lyiat]]) 13:55, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|31||[[w:en:Tonto Dikeh|Tonto Dikeh]]||[[Tonto Di̱ke]]
||''[[A̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|Holiness Istifanus]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|a̱lyiat]]) 11:53, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|32||[[w:en:Aisha Buhari|Aisha Buhari]]||[[Aisha Baari]]
||''[[A̱tyunta̱m:2be trusted|2be trusted]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:2be trusted|a̱lyiat]]) 06:00, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|33||[[w:en:Dolapo Osinbajo|Dolapo Osinbajo]]||[[Dolapo Osinbajo]]
||''[[A̱tyunta̱m:2be trusted|2be trusted]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:2be trusted|a̱lyiat]]) 22:57, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|34||[[w:en:Kemi Adeosun|Kemi Adeosun]]||[[Kemi A̱deosun]]
||''[[A̱tyunta̱m:2be trusted|2be trusted]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:2be trusted|a̱lyiat]]) 11:49, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|35||[[w:en:Stella Obasanjo|Stella Obasanjo]]||[[Si̱tella Obasanjo]]
||''[[A̱tyunta̱m:2be trusted|2be trusted]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:2be trusted|a̱lyiat]]) 15:05, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|36||[[w:en:Janet Jackson|Janet Jackson]]||[[Jenet Jaksin]]
||''ȧ̱ ka̱n tyia bwak bah''
|-
|37||[[w:en:
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|38||[[w:en:Bianca Odumegwu-Ojukwu|Bianca Odumegwu-Ojukwu]]||[[Biyanka A̱di̱megwu-A̱ji̱ku]]
||''[[A̱tyunta̱m:Dorothy Habila|Dorothy Habila]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Dorothy Habila|a̱lyiat]]) 12:18, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT) '̌'
|-
| 39|| [[w:en:Folorunso Alakija|Folorunso Alakija]] || [[Folorunso Alakija]]
||''[[A̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|Holiness Istifanus]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|a̱lyiat]]) 14:27, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
| 40|| [[w:en:Folake Coker|Folake Coker]] || [[Folake Coker]]
||''[[A̱tyunta̱m:Zichatmoses|Zichatmoses]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Zichatmoses|a̱lyiat]]) 15:33, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
| 41|| [[w:en:Uche Pedro|Uche Pedro]] || [[Uche Pedro]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
| 42|| [[w:en:Kehinde Kamson|Kehinde Kamson]] || [[Kehinde Kamson]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
| 43|| [[w:en:Abibatu Mogaji|Abibatu Mogaji]] || [[Abibatu Mogaji]]
||''[[A̱tyunta̱m:Zichatmoses|Zichatmoses]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Zichatmoses|a̱lyiat]]) 13:49, 16 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|44||[[w:en:Rosemary Chukwuma|Rosemary Chukwuma]] || [[Rosemary Chukwuma]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|45||[[w:en:Debbie Collins|Debbie Collins]] || [[Da̱bi Kolin]]
||''[[A̱tyunta̱m:2be trusted|2be trusted]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:2be trusted|a̱lyiat]]) 07:22, 11 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|46||[[w:en:Blessing Ejiofor|Blessing Ejiofor]] || [[Ba̱la̱sin Ejiofo]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|47||[[w:en:Chacha Eke|Chacha Eke]] || [[Caca Eke]]
||''[[A̱tyunta̱m:AshiyaG|AshiyaG]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:AshiyaG|a̱lyiat]]) 14:42, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|48||[[w:en:Priscilla Ekwere Eleje|Priscilla Ekwere Eleje]] || [[Priscilla Ekwere Eleje]]
||''[[A̱tyunta̱m:Zichatmoses|Zichatmoses]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Zichatmoses|a̱lyiat]]) 14:27, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|49||[[w:en:Angela Okorie|Angela Okorie]] || [[Angela Okorie]]
||''[[A̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 00:18, 11 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|50||[[w:en:Ogodo Patience|Ogodo Patience]] || [[Ogodo Patience]]
||''[[A̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 00:18, 11 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|}
{|class="wikitable sortable mw-collapsible"
|+ class="nowrap" | Nkhang
! La̱. !! Wukipedia nShong!! Wukipedia nTyap!!Tyia̱ bwak
|-
|51||[[w:en:Patricia Obila|Patricia Obila]] || [[Patricia Obila]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|52||[[w:en:Cynthia Shalom|Cynthia Shalom]] || [[Cynthia Shalom]]
||''[[A̱tyunta̱m:Danjuma Anthony|Danjuma Anthony]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Danjuma Anthony|a̱lyiat]]) 14:17, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|53||[[w:en:Sinach|Sinach]] || [[Sinach]]
||''[[A̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 18:37, 21 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|54||[[w:en:Elizabeth Ogbaga|Elizabeth Ogbaga]] || [[A̱liza̱bet Ogbaga]]
||''[[A̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 18:37, 21 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|55||[[w:en:Jennifer Ephraim|Jennifer Ephraim]] || [[Jennifer Ephraim]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|56||[[w:en:Adama Lamikanra|Adama Lamikanra]] || [[A̱dama Lamikanra]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|57||[[w:en:Franca Afegbua|Franca Afegbua]] || [[Franca Afegbua]]
||''[[A̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|Holiness Istifanus]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|a̱lyiat]]) 17:34, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|58||[[w:en:Cordelia Agbebaku|Cordelia Agbebaku]] || [[Cordelia Agbebaku]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|59||[[w:en:Precious Imuwahen Ajoonu|Precious Imuwahen Ajoonu]] || [[Pi̱reshot Imuwahen Ajoonu]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|60||[[w:en:Elizabeth Ativie|Elizabeth Ativie]] || [[A̱liza̱bet A̱tivi]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bahd''
|-
|61||[[w:en:Hauwa Ibrahim|Hauwa Ibrahim]] || [[Hauwa Ibi̱rahim]]
||''[[A̱tyunta̱m:2be trusted|2be trusted]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:2be trusted|a̱lyiat]]) 16:48, 16 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|62||[[w:en:Zainab Adamu Bulkachuwa|Zainab Adamu Bulkachuwa]] || [[Zainab Adamu Bulkachuwa]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|63||[[w:en:Christina Hammer|Christina Hammer]]||[[Ki̱ri̱stina Hamma]]
||''[[A̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 00:18, 11 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|64||[[w:en:Amanda Serrano|Amanda Serrano]]||[[A̱ma̱nda Sa̱rano]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|65||[[w:en:Lucy Shapiro|Lucy Shapiro]]||[[Lusi Sha̱pi̱ro]]
||''[[A̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 02:50, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|66||[[w:en:Ibife Alufohai|Ibife Alufohai]]||[[Ibife Alufohai]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|67||[[w:en:Ana María Torres|Ana María Torres]]||[[Ana Mariya Toret]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|68||[[w:en:Elizabeth Nabel|Elizabeth Nabel]]||[[A̱liza̱bet Nabet]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak77 bah''
|-
|69||[[w:en:Anne Francis|Anne Francis]]||[[Ana Fi̱ransit]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|70||[[w:en:Agnes Kalibata|Agnes Kalibata]]||[[Agi̱net Ka̱liba̱ta]]
||''[[A̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 04:28, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|71||[[w:en:Princess Pat Ajudua|Princess Pat Ajudua]]||[[Nggwon-a̱gwam Pat Ajudua]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|72||[[w:en:Emmanuella|Emmanuella]]||[[Emmanuella]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|73||[[w:en:Tonye Briggs-Oniyide|Tonye Briggs-Oniyide]]||[[Tonye Briggs-Oniyide]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|74||[[w:en:Monalisa Chinda|Monalisa Chinda]]||[[Monalisa Chinda]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|75||[[w:en:Rukky Sanda|Rukky Sanda]]||[[Rukky Sanda]]
||'[[A̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|Holiness Istifanus]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|a̱lyiat]]) 13:18, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|76||[[w:en:Patience Ozokwor|Patience Ozokwor]]||[[Patience Ozokwor]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|77||[[w:en:Hilda Dokubo|Hilda Dokubo]]||[[Hilda Dokubo]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|78||[[w:en:Kate Henshaw|Kate Henshaw]]||[[Kate Henshaw]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|79||[[w:en:Owanari Duke|Owanari Duke]]||[[Owanari Duke]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|80||[[w:en:Maureen Ihua|Maureen Ihua]]||[[Maureen Ihua]]
||''[[A̱tyunta̱m:Danjuma Anthony|Danjuma Anthony]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Danjuma Anthony|a̱lyiat]]) 18:25, 10 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|81||[[w:en:Liz Benson|Liz Benson]]||[[Liz Benson]]
||''[[A̱tyunta̱m:2be trusted|2be trusted]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:2be trusted|a̱lyiat]]) 15:12, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|82||[[w:en:Regina Askia-Williams|Regina Askia-Williams]]||[[Regina Akiya-Wulyem]]
||''[[A̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 14:58, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|83||[[w:en:Amal Pepple|Amal Pepple]]||[[Amal Pepple]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|83||[[w:en:Jacinta A. Opara|Jacinta A. Opara]]||[[Jacinta A. Opara]]
||''[[A̱tyunta̱m:2be trusted|2be trusted]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:2be trusted|a̱lyiat]]) 09:40, 15 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|84||[[w:en:Kiki Mordi|Kiki Mordi]]||[[Kiki Mordi]]
||''[[A̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 15:01, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|85||[[w:en:Simi (singer)|Simi]]||[[Simi (singer)|Simi]]
||''[[A̱tyunta̱m:Sankwai22|Sankwai22]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Sankwai22|a̱lyiat]]) 13:26, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|86||[[w:en:Matilda Lambert|Matilda Lambert]]||[[Matilda Lambert]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|87||[[w:en:Catherine Uju Ifejika|Catherine Uju Ifejika]]||[[Catherine Uju Ifejika]]
||''[[A̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 16:10, 15 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|88||[[w:en:Mercy Akide|Mercy Akide]]||[[Mercy Akide]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|89||[[w:en:Mercy Chinwo|Mercy Chinwo]]||[[Mercy Chinwo]]
||''[[A̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 09:53, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|90||[[w:en:Regina Daniels|Regina Daniels]]||[[Regina Daniet]]
||''[[A̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|Holiness Istifanus]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|a̱lyiat]]) 13:58, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|91||[[w:en:Danielle Reyna|Danielle Reyna]]||[[Danielle Reyna]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|92||[[w:en:Agbani Darego|Agbani Darego]]||[[Agbani Darego]]
||''ná̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|93||[[w:en:Ngozi Ebere|Ngozi Ebere]]||[[Ngozi Ebere]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|94||[[w:en:Tamara Eteimo|Tamara Eteimo]]||[[Tamara Eteimo]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|95||[[w:en:Sandra Ezekwesili|Sandra Ezekwesili]]||[[Sandra Ezekwesili]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|96||[[w:en:Ibinabo Fiberesima|Ibinabo Fiberesima]]||[[Ibinabo Fiberesima]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|97||[[w:en:Muma Gee|Muma Gee]]||[[Muma Gee]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|98||[[w:en:Bikiya Graham-Douglas|Bikiya Graham-Douglas]]||[[Bikiya Graham-Douglas]]
||''[[A̱tyunta̱m:KhaliMagani|KhaliMagani]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:KhaliMagani|a̱lyiat]]) 11:44, 5 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|99||[[w:en:Faith Michael|Faith Michael]]||[[Faith Michael]]
||''[[A̱tyunta̱m:Zichatmoses|Zichatmoses]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Zichatmoses|a̱lyiat]]) 13:58, 6 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|100||[[w:en:Munachi Abii|Munachi Abii]]||[[Munachi Abii]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|}
{|class="wikitable sortable mw-collapsible"
|+ class="nowrap" | Nkhang
! La̱. !! Wukipedia nShong!! Wukipedia nTyap!!Tyia̱ bwak
|-
|101||[[w:en:Eniola Abioro|Eniola Abioro]] || [[Eniola Abioro]]
||''[[A̱tyunta̱m:Zichatmoses|Zichatmoses]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Zichatmoses|a̱lyiat]]) 10:29, 8 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|102||[[w:en:Hannah Awolowo|Hannah Awolowo]] || [[Ana Awolowo]]
||''[[A̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|Holiness Istifanus]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|a̱lyiat]]) 08:20, 7 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|103||[[w:en:Genevieve Nnaji|Genevieve Nnaji]] || [[Genevieve Nnaji]]
||''[[A̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|Holiness Istifanus]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Holiness Istifanus|a̱lyiat]]) 19:25, 10 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|104||[[w:en:Zainab Balogun|Zainab Balogun]] || [[Zainab Balogun]]
||''[[A̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 20:24, 12 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|105||[[w:en:Sarah Forbes Bonetta|Sarah Forbes Bonetta]] || [[Sarah Forbes Bonetta]]
||''[[A̱tyunta̱m:2be trusted|2be trusted]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:2be trusted|a̱lyiat]]) 16:58, 16 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|106||[[w:en:Queen Victoria|Queen Victoria]] || [[A̱gwam-a̱byii̱k Victoria]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|107||[[w:en:Princess Victoria of Saxe-Coburg-Saalfeld|Princess Victoria of Saxe-Coburg-Saalfeld]] || [[Nggwon-a̱gwam Vitori̱ya a̱si Saxe-Coburg-Saalfeld]]
||''15:11, 10 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|108||[[w:en:Batife Bentley|Batife Bentley]] || [[Batife Bentley]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|109||[[w:en:Remi Tinubu|Remi Tinubu]] || [[Remi Tinubu]]
||''[[A̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|Godiva Kajhyung]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Godiva Kajhyung|a̱lyiat]]) 13:56, 18 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|110||[[w:en:Jáde Osiberu|Jáde Osiberu]] || [[Jáde Osiberu]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|111||[[w:en:Emem Isong|Emem Isong]] || [[Emem Isong]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|}
== Lyulyoot a̱yaati̱kut á̱ na mban jhyuk a̱ni==
{|class="wikitable sortable mw-collapsible"
|+ class="nowrap" | Nkhang
! La̱. !! Wukipedia nShong!! Wukipedia nTyap!!Tyia̱ bwak
|-
| 1|| [[w:en:Rachel Bakam|Rachel Bakam]] || [[Rachel Ba̱kam]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
| 2|| [[w:en:Lois Auta|Lois Auta]] || [[Lois Auta]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
| 3|| [[w:en:Blessing Liman|Blessing Liman]]||[[Ba̱la̱si̱n Liman]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
| 4|| [[w:en:Ruth Jummai Ango|Ruth Jummai Ango]] || [[Rut Jummai A̱nggo]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
| 5|| [[w:en:Raquel Kasham Daniel|Raquel Kasham Daniel]] || [[Raquel Ka̱sham Daniel]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
| 6|| [[w:en:Abigail Marshall Katung|Abigail Marshall Katung]] || [[Abigail Marshall Ka̱tung]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
| 7|| [[w:en:Nenadi Usman|Nenadi Esther Usman]] || [[Nenadi Esther Usman]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
| 8|| [[w:en:Rita Akpan|Rita Akpan]] || [[Rita Akpan]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|9||[[w:en:Patience Jonathan|Patience Jonathan]]||[[Patience Jonathan]]
||''á̱ ka̱n tyia̱ bwak bah''
|-
|10||[[w:en:Maggie L. Walker|Maggie L. Walker]]||[[Maggie L. Walker]]||''[[A̱tyunta̱m:Genesis shan|Genesis shan]] ([[A̱lyiat a̱tyunta̱m:Genesis shan|a̱lyiat]]) 22:48, 9 Zwat A̱kubunyiung 2026 (WAT)''
|-
|}
[[Sa:Bwan a̱yaati̱kut 200 á̱si̱ a̱nyiuk di̱n Tyap]]
[[Sa:Nta̱m Wukipedia nTyap]]
atz5apmp7axr6baf6aseb669abcp3si
Zainab Abdulkadir Kure
0
8012
51140
50477
2026-09-21T13:50:22Z
Danjuma Anthony
411
/* */
51140
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Zainab Abdulkadir Kure/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zainab Abdulkadir Kure/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zainab Abdulkadir Kure/Gwolog|Gwolog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zainab Abdulkadir Kure/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Zainab Abdulkadir Kure/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Zainab Abdulkadir Kure/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''Zainab Abdulkadir Kure''' (byin 24 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 1959) yet a̱tyukwai nfwuo a̱niet a̱byin Naijeriya a̱nyan wa á̱ ku khai nggu yet seneto ma̱ sot kwai-nfwuo a̱niet Neja A̱tak a̱si [[A̱byin Naija]], [[Naijeriya]], a̱ nwuo ofit mi̱ a̱lyia̱ 2007 a̱wot si̱ nyia̱ tat 2015. A̱yet memba a̱si sot kwai-nfwuo a̱niet Peoples Democratic Party (PDP) wu wa.<ref name=nassnig>{{Cite web|url=http://www.nassnig.org/senate/member.php?senator=99&page=1&state=27 |publisher=National Assembly of Nigeria |title=Sen. Zaynab A Kure |access-date=2010-06-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303200731/http://www.nassnig.org/senate/member.php?senator=99&page=1&state=27 |archive-date=3 March 2016 }}</ref> Á̱ ku kyiak nggu di̱ yet a̱kwak a̱son si̱tet ji ma̱ sot ji mi̱ 2021.<ref>{{Cite news |last=Sobowale |first=Rasheed |date=2021-12-07 |title=PDP adopts Sen Zaynab Kure as its leader in Niger |url=https://www.vanguardngr.com/2021/12/pdp-adopts-sen-zaynab-kure-as-its-leader-in-niger/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-02-19 |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-GB}}</ref> A̱ bang a̱lyoot tyok Sagi Raba Nupe.
== Da̱won ma̱ng tat-a̱pyia̱ ==
Á̱ ku byin Kure a̱tuk 24 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 1959 mi̱ [[A̱byin Naija]], Naijeriya. A̱ nyia̱ BSc mi̱ mak kwai-nfwuo a̱niet ma̱ [[Ahmadu Bello University]], [[Zariya]] mi̱ 1984.<ref name=nassnig/>
A̱ ku nyia̱ ta̱m nang a̱tyu yong nta̱m a̱gwomna̱ti mi̱ A̱byin Naija a̱sii̱ du tyong nat cat sena̱t, a̱wot a̱si shi tat a̱wat a̱di̱ndi̱ng a̱tyulyuut. A̱tyok nggu wu [[Abdulkadir Kure]] kuyet [[Gwomna A̱byin Naija]] neet 29 Zwat Tsuon 1999 si̱nat 29 Zwat Tsuon 2007.<ref>{{Cite web
|url=http://www.docstoc.com/docs/25746211/Women-Better-Politicians-Than-Men---Senator-Zainab-Kure
|title=Women Better Politicians Than Men - Senator Zainab Kure
|work=Daily Trust
|date=21 October 2007
|author=Abdulrahman Abubakar
|access-date=2010-06-06}}</ref><ref>{{Cite web |last=Politics |first=iKNOW |date=2012-05-30 |title=Nigeria: Women Better Politicians Than Men - Senator Zainab Kure |url=https://www.iknowpolitics.org/en/news/world-news/nigeria-women-better-politicians-men-senator-zainab-kure |access-date=2023-02-19 |website=International Knowledge Network of Women in Politics |language=en}}</ref>
As the First Lady in 2000, she introduced an empowerment program tagged "Project YES" Youth Employment Scheme, which targeted women and youths as they were trained in various skills and vocation and given a start-up pack.<ref>{{Cite web |last=Mosadomi |first=Wole |date=2002-12-24 |title=Nigeria: Our Goal is to Empower Youths-Hajiya Kure |url=https://allafrica.com/stories/200212290125.html |website=Allafrica}}</ref>
After being elected she was appointed to committees on national planning, [[capital markets]] and [[agriculture]].<ref name=nassnig/>
In a mid-term evaluation of senators in May 2009, the newspaper ''[[This Day]]'' noted that she had sponsored the National Grazing Reserves Establishment and Development Commission Bill, 2008 and the National Poverty Eradication Commission Bill, 2008. The newspaper said she had contributed to debates in plenary, and was focused in committee work.<ref>{{Cite web
|url=http://allafrica.com/stories/200905250350.html?viewall=1
|title=An Improved Senate, But Some Uninspiring Senators...
|work=ThisDay
|date=24 May 2009
|access-date=2010-06-06}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sobowale |first=Rasheed |date=2021-12-07 |title=PDP adopts Sen Zaynab Kure as its leader in Niger |url=https://www.vanguardngr.com/2021/12/pdp-adopts-sen-zaynab-kure-as-its-leader-in-niger/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-02-19 |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-GB}}</ref>
In 2011, Kure advocated for the inclusion of more women in both appointed and elective positions in Niger State.<ref>{{Cite news |last=eribake |first=akintayo |date=2010-04-14 |title=2011: Kure wants more political seats for women |url=https://www.vanguardngr.com/2010/04/2011-kure-wants-more-political-seats-for-women/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-02-19 |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-GB}}</ref>
In September 2018, Senator [[David Mark]] appointed Kure as campaign manager for his run for president.<ref>{{Cite news|title=David Mark makes new appointments for his campaign organization|url=https://dailypost.ng/2018/09/12/david-marks-appointments-campaign-organization/|location=Lagos, Nigeria|last=Itodo|first=Yemi|date=2018-09-12|newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US|access-date=2020-05-05}}</ref>
In 2012, Kure was among 149 candidates shortlisted for National Honors award hosted by the then President of Nigeria Dr [[Goodluck Jonathan]].<ref>{{Cite web|title=Full list of Nigerians shortlisted for National Honours|url=https://www.channelstv.com/2012/09/10/full-list-of-nigerians-shortlisted-for-national-honours/|access-date=2021-05-18|website=Channels Television}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agbo |first=Catherine |date=2021-10-10 |title=REVEALED: Top women in politics who are now missing |url=https://21stcenturychronicle.com/revealed-top-women-in-politics-who-are-now-missing/ |access-date=2023-02-19 |website=21st CENTURY CHRONICLE |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |title=Late Niger Governor's son drags mother to court|url=https://pmnewsnigeria.com/2021/02/03/late-niger-governors-son-drags-mother-to-court/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-02-19 |language=en-US|newspaper=[[P.M. News]]}}</ref>
==A̱ya̱fang==
{{Reflist}}
[[Sa:Bwan a̱yaati̱kut 200 á̱si̱ a̱nyiuk di̱n Tyap]]
sgqlu5x0cxotdbnn1fxd24jug8cxa66
51141
51140
2026-09-21T13:53:53Z
Danjuma Anthony
411
/* Da̱won ma̱ng tat-a̱pyia̱ */
51141
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Zainab Abdulkadir Kure/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zainab Abdulkadir Kure/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zainab Abdulkadir Kure/Gwolog|Gwolog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zainab Abdulkadir Kure/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Zainab Abdulkadir Kure/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Zainab Abdulkadir Kure/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''Zainab Abdulkadir Kure''' (byin 24 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 1959) yet a̱tyukwai nfwuo a̱niet a̱byin Naijeriya a̱nyan wa á̱ ku khai nggu yet seneto ma̱ sot kwai-nfwuo a̱niet Neja A̱tak a̱si [[A̱byin Naija]], [[Naijeriya]], a̱ nwuo ofit mi̱ a̱lyia̱ 2007 a̱wot si̱ nyia̱ tat 2015. A̱yet memba a̱si sot kwai-nfwuo a̱niet Peoples Democratic Party (PDP) wu wa.<ref name=nassnig>{{Cite web|url=http://www.nassnig.org/senate/member.php?senator=99&page=1&state=27 |publisher=National Assembly of Nigeria |title=Sen. Zaynab A Kure |access-date=2010-06-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303200731/http://www.nassnig.org/senate/member.php?senator=99&page=1&state=27 |archive-date=3 March 2016 }}</ref> Á̱ ku kyiak nggu di̱ yet a̱kwak a̱son si̱tet ji ma̱ sot ji mi̱ 2021.<ref>{{Cite news |last=Sobowale |first=Rasheed |date=2021-12-07 |title=PDP adopts Sen Zaynab Kure as its leader in Niger |url=https://www.vanguardngr.com/2021/12/pdp-adopts-sen-zaynab-kure-as-its-leader-in-niger/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-02-19 |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-GB}}</ref> A̱ bang a̱lyoot tyok Sagi Raba Nupe.
== Da̱won ma̱ng tat-a̱pyia̱ ==
Á̱ ku byin Kure a̱tuk 24 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 1959 mi̱ [[A̱byin Naija]], Naijeriya. A̱ nyia̱ BSc mi̱ mak kwai-nfwuo a̱niet ma̱ [[Ahmadu Bello University]], [[Zariya]] mi̱ 1984.<ref name=nassnig/>
A̱ ku nyia̱ ta̱m nang a̱tyu yong nta̱m a̱gwomna̱ti mi̱ A̱byin Naija a̱sii̱ du tyong nat cat sena̱t, a̱wot a̱si shi tat a̱wat a̱di̱ndi̱ng a̱tyulyuut. A̱tyok nggu wu [[Abdulkadir Kure]] kuyet [[A̱byin Naija|Gwomna A̱byin Naija]] neet 29 Zwat Tsuon 1999 si̱nat 29 Zwat Tsuon 2007.<ref>{{Cite web
|url=http://www.docstoc.com/docs/25746211/Women-Better-Politicians-Than-Men---Senator-Zainab-Kure
|title=Women Better Politicians Than Men - Senator Zainab Kure
|work=Daily Trust
|date=21 October 2007
|author=Abdulrahman Abubakar
|access-date=2010-06-06}}</ref><ref>{{Cite web |last=Politics |first=iKNOW |date=2012-05-30 |title=Nigeria: Women Better Politicians Than Men - Senator Zainab Kure |url=https://www.iknowpolitics.org/en/news/world-news/nigeria-women-better-politicians-men-senator-zainab-kure |access-date=2023-02-19 |website=International Knowledge Network of Women in Politics |language=en}}</ref>
As the First Lady in 2000, she introduced an empowerment program tagged "Project YES" Youth Employment Scheme, which targeted women and youths as they were trained in various skills and vocation and given a start-up pack.<ref>{{Cite web |last=Mosadomi |first=Wole |date=2002-12-24 |title=Nigeria: Our Goal is to Empower Youths-Hajiya Kure |url=https://allafrica.com/stories/200212290125.html |website=Allafrica}}</ref>
After being elected she was appointed to committees on national planning, [[capital markets]] and [[agriculture]].<ref name=nassnig/>
In a mid-term evaluation of senators in May 2009, the newspaper ''[[This Day]]'' noted that she had sponsored the National Grazing Reserves Establishment and Development Commission Bill, 2008 and the National Poverty Eradication Commission Bill, 2008. The newspaper said she had contributed to debates in plenary, and was focused in committee work.<ref>{{Cite web
|url=http://allafrica.com/stories/200905250350.html?viewall=1
|title=An Improved Senate, But Some Uninspiring Senators...
|work=ThisDay
|date=24 May 2009
|access-date=2010-06-06}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sobowale |first=Rasheed |date=2021-12-07 |title=PDP adopts Sen Zaynab Kure as its leader in Niger |url=https://www.vanguardngr.com/2021/12/pdp-adopts-sen-zaynab-kure-as-its-leader-in-niger/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-02-19 |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-GB}}</ref>
In 2011, Kure advocated for the inclusion of more women in both appointed and elective positions in Niger State.<ref>{{Cite news |last=eribake |first=akintayo |date=2010-04-14 |title=2011: Kure wants more political seats for women |url=https://www.vanguardngr.com/2010/04/2011-kure-wants-more-political-seats-for-women/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-02-19 |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-GB}}</ref>
In September 2018, Senator [[David Mark]] appointed Kure as campaign manager for his run for president.<ref>{{Cite news|title=David Mark makes new appointments for his campaign organization|url=https://dailypost.ng/2018/09/12/david-marks-appointments-campaign-organization/|location=Lagos, Nigeria|last=Itodo|first=Yemi|date=2018-09-12|newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US|access-date=2020-05-05}}</ref>
In 2012, Kure was among 149 candidates shortlisted for National Honors award hosted by the then President of Nigeria Dr [[Goodluck Jonathan]].<ref>{{Cite web|title=Full list of Nigerians shortlisted for National Honours|url=https://www.channelstv.com/2012/09/10/full-list-of-nigerians-shortlisted-for-national-honours/|access-date=2021-05-18|website=Channels Television}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agbo |first=Catherine |date=2021-10-10 |title=REVEALED: Top women in politics who are now missing |url=https://21stcenturychronicle.com/revealed-top-women-in-politics-who-are-now-missing/ |access-date=2023-02-19 |website=21st CENTURY CHRONICLE |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |title=Late Niger Governor's son drags mother to court|url=https://pmnewsnigeria.com/2021/02/03/late-niger-governors-son-drags-mother-to-court/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-02-19 |language=en-US|newspaper=[[P.M. News]]}}</ref>
==A̱ya̱fang==
{{Reflist}}
[[Sa:Bwan a̱yaati̱kut 200 á̱si̱ a̱nyiuk di̱n Tyap]]
4jnc78awkbgygu1uttaagdvyn8wn2q5
51145
51141
2026-09-21T14:04:40Z
Danjuma Anthony
411
/* Da̱won ma̱ng tat-a̱pyia̱ */
51145
wikitext
text/x-wiki
{{1}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Zainab Abdulkadir Kure/Ca̱crak|Ca̱crak]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zainab Abdulkadir Kure/Fantswam|Fantswam]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zainab Abdulkadir Kure/Gwolog|Gwolog]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zainab Abdulkadir Kure/Sholyia̱|Sholyia̱]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Zainab Abdulkadir Kure/Ta̱kad|Ta̱kad]]}}
{{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Zainab Abdulkadir Kure/Tuku|Tuku]]}}
{{2}}
{{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}}
{{Databox}}
'''Zainab Abdulkadir Kure''' (byin 24 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 1959) yet a̱tyukwai nfwuo a̱niet a̱byin Naijeriya a̱nyan wa á̱ ku khai nggu yet seneto ma̱ sot kwai-nfwuo a̱niet Neja A̱tak a̱si [[A̱byin Naija]], [[Naijeriya]], a̱ nwuo ofit mi̱ a̱lyia̱ 2007 a̱wot si̱ nyia̱ tat 2015. A̱yet memba a̱si sot kwai-nfwuo a̱niet Peoples Democratic Party (PDP) wu wa.<ref name=nassnig>{{Cite web|url=http://www.nassnig.org/senate/member.php?senator=99&page=1&state=27 |publisher=National Assembly of Nigeria |title=Sen. Zaynab A Kure |access-date=2010-06-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303200731/http://www.nassnig.org/senate/member.php?senator=99&page=1&state=27 |archive-date=3 March 2016 }}</ref> Á̱ ku kyiak nggu di̱ yet a̱kwak a̱son si̱tet ji ma̱ sot ji mi̱ 2021.<ref>{{Cite news |last=Sobowale |first=Rasheed |date=2021-12-07 |title=PDP adopts Sen Zaynab Kure as its leader in Niger |url=https://www.vanguardngr.com/2021/12/pdp-adopts-sen-zaynab-kure-as-its-leader-in-niger/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-02-19 |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-GB}}</ref> A̱ bang a̱lyoot tyok Sagi Raba Nupe.
== Da̱won ma̱ng tat-a̱pyia̱ ==
Á̱ ku byin Kure a̱tuk 24 Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 1959 mi̱ [[A̱byin Naija]], Naijeriya. A̱ nyia̱ BSc mi̱ mak kwai-nfwuo a̱niet ma̱ [[Ahmadu Bello University]], [[Zariya]] mi̱ 1984.<ref name=nassnig/>
A̱ ku nyia̱ ta̱m nang a̱tyu yong nta̱m a̱gwomna̱ti mi̱ A̱byin Naija a̱sii̱ du tyong nat cat sena̱t, a̱wot a̱si shi tat a̱wat a̱di̱ndi̱ng a̱tyulyuut. A̱tyok nggu wu [[Abdulkadir Kure]] kuyet [[A̱byin Naija|Gwomna A̱byin Naija]] neet 29 Zwat Tsuon 1999 si̱nat 29 Zwat Tsuon 2007.<ref>{{Cite web
|url=http://www.docstoc.com/docs/25746211/Women-Better-Politicians-Than-Men---Senator-Zainab-Kure
|title=Women Better Politicians Than Men - Senator Zainab Kure
|work=Daily Trust
|date=21 October 2007
|author=Abdulrahman Abubakar
|access-date=2010-06-06}}</ref><ref>{{Cite web |last=Politics |first=iKNOW |date=2012-05-30 |title=Nigeria: Women Better Politicians Than Men - Senator Zainab Kure |url=https://www.iknowpolitics.org/en/news/world-news/nigeria-women-better-politicians-men-senator-zainab-kure |access-date=2023-02-19 |website=International Knowledge Network of Women in Politics |language=en}}</ref>
Da̱ yet a̱byii̱k a̱kwa-a̱son a̱byin mi̱ 2000, a̱ si̱ shei a̱fwop a̱tung "vak nta̱m YES" a̱vwuo nwaak nfing ta̱m, ka̱ hu kyiai a̱nyiuk ma̱ng nfing á̱ si̱ khwo mba mi̱ nvak shyiat mumwang ma̱ng and vocation and given a start-up pack.<ref>{{Cite web |last=Mosadomi |first=Wole |date=2002-12-24 |title=Nigeria: Our Goal is to Empower Youths-Hajiya Kure |url=https://allafrica.com/stories/200212290125.html |website=Allafrica}}</ref>
After being elected she was appointed to committees on national planning, [[capital markets]] and [[agriculture]].<ref name=nassnig/>
In a mid-term evaluation of senators in May 2009, the newspaper ''[[This Day]]'' noted that she had sponsored the National Grazing Reserves Establishment and Development Commission Bill, 2008 and the National Poverty Eradication Commission Bill, 2008. The newspaper said she had contributed to debates in plenary, and was focused in committee work.<ref>{{Cite web
|url=http://allafrica.com/stories/200905250350.html?viewall=1
|title=An Improved Senate, But Some Uninspiring Senators...
|work=ThisDay
|date=24 May 2009
|access-date=2010-06-06}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sobowale |first=Rasheed |date=2021-12-07 |title=PDP adopts Sen Zaynab Kure as its leader in Niger |url=https://www.vanguardngr.com/2021/12/pdp-adopts-sen-zaynab-kure-as-its-leader-in-niger/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-02-19 |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-GB}}</ref>
In 2011, Kure advocated for the inclusion of more women in both appointed and elective positions in Niger State.<ref>{{Cite news |last=eribake |first=akintayo |date=2010-04-14 |title=2011: Kure wants more political seats for women |url=https://www.vanguardngr.com/2010/04/2011-kure-wants-more-political-seats-for-women/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-02-19 |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-GB}}</ref>
In September 2018, Senator [[David Mark]] appointed Kure as campaign manager for his run for president.<ref>{{Cite news|title=David Mark makes new appointments for his campaign organization|url=https://dailypost.ng/2018/09/12/david-marks-appointments-campaign-organization/|location=Lagos, Nigeria|last=Itodo|first=Yemi|date=2018-09-12|newspaper=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US|access-date=2020-05-05}}</ref>
In 2012, Kure was among 149 candidates shortlisted for National Honors award hosted by the then President of Nigeria Dr [[Goodluck Jonathan]].<ref>{{Cite web|title=Full list of Nigerians shortlisted for National Honours|url=https://www.channelstv.com/2012/09/10/full-list-of-nigerians-shortlisted-for-national-honours/|access-date=2021-05-18|website=Channels Television}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agbo |first=Catherine |date=2021-10-10 |title=REVEALED: Top women in politics who are now missing |url=https://21stcenturychronicle.com/revealed-top-women-in-politics-who-are-now-missing/ |access-date=2023-02-19 |website=21st CENTURY CHRONICLE |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |title=Late Niger Governor's son drags mother to court|url=https://pmnewsnigeria.com/2021/02/03/late-niger-governors-son-drags-mother-to-court/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2023-02-19 |language=en-US|newspaper=[[P.M. News]]}}</ref>
==A̱ya̱fang==
{{Reflist}}
[[Sa:Bwan a̱yaati̱kut 200 á̱si̱ a̱nyiuk di̱n Tyap]]
ixf51etzf7bjxofavgcx9aeyjoiva10
Sinach
0
8045
51152
2026-09-21T18:04:12Z
Sankwai22
1666
Created page with "'''Sinach''', Mam byin a̱tuk 30 zwat tsat da̱ lyia̱ 1972, a̱ yet a̱tyu bwom wa, mi̱ng lyuut bubwom mbeang yet a̱nietkhwop a̱yaa a̱kwak a̱son kwok bubwom da vwuo nwuat zanang A̱gwaza a̱swan di̱ cuk tam ji ni a̱bai ndyia̱ 30. <ref name=DailyMedia>{{cite web | url=http://dailymedia.com.ng/biographyprofilehistory-singer-osinachi-kalu-popularly-sinach/ | work=Daily Media| publisher=DailyMedia Nigeria | date=26 May 2016 |title=Who is Sinach | accessdate=26 Septe..."
51152
wikitext
text/x-wiki
'''Sinach''', Mam byin a̱tuk 30 zwat tsat da̱ lyia̱ 1972, a̱ yet a̱tyu bwom wa, mi̱ng lyuut bubwom mbeang yet a̱nietkhwop a̱yaa a̱kwak a̱son kwok bubwom da vwuo nwuat zanang A̱gwaza a̱swan di̱ cuk tam ji ni a̱bai ndyia̱ 30.
<ref name=DailyMedia>{{cite web | url=http://dailymedia.com.ng/biographyprofilehistory-singer-osinachi-kalu-popularly-sinach/ | work=Daily Media| publisher=DailyMedia Nigeria | date=26 May 2016 |title=Who is Sinach | accessdate=26 September 2017 }}</ref><ref name="9999carolsingers bio">{{cite web | url=http://9999carolsingers.com/index.php/sinach | title=Sinach | publisher=9999CarolSingers | accessdate=3 June 2014}}</ref> She is the first singer-songwriter to top the [[Billboard charts|Billboard]] Christian Songwriter chart for 12 weeks in a row.<ref>{{Cite web|last=Clarks|first=Jessie|title=Sinach Named Top Christian Songwriter For Twelve Weeks In A Row|url=https://www.thechristianbeat.org/index.php/news/7783-sinach-named-top-christian-songwriter-for-twelve-weeks-in-a-row|access-date=16 December 2020|website=TheChristianBeat.org|date=5 June 2020|language=en-gb}}</ref> Her song "[[Way Maker]]" received three nominations and won the Song of the Year at the [[51st GMA Dove Awards]], making her the first [[Nigerians|Nigerian]] to win the Award.<ref>{{Cite news|date=3 November 2020|title=2020 Dove Awards: Sinach's Way Maker emerges song of the
orhqq0gj5p8ozctpachyl68lrsgxhov
51154
51152
2026-09-21T18:32:16Z
Sankwai22
1666
51154
wikitext
text/x-wiki
'''Sinach''', Mam byin a̱tuk 30 zwat tsat da̱ lyia̱ 1972, a̱ yet a̱tyu bwom wa, mi̱ng lyuut bubwom mbeang yet a̱nietkhwop a̱yaa a̱kwak a̱son kwok bubwom da vwuo nwuat zanang A̱gwaza a̱swan di̱ cuk tam ji ni a̱bai ndyia̱ 30.
<ref name=DailyMedia>{{cite web | url=http://dailymedia.com.ng/biographyprofilehistory-singer-osinachi-kalu-popularly-sinach/ | work=Daily Media| publisher=DailyMedia Nigeria | date=26 May 2016 |title=Who is Sinach | accessdate=26 September 2017 }}</ref><ref name="9999carolsingers bio">{{cite web | url=http://9999carolsingers.com/index.php/sinach | title=Sinach | publisher=9999CarolSingers | accessdate=3 June 2014}}</ref> Nggu wa yet lamba̱ nyung ma̱ aniet bubwom ma̱ng lyuut bubwom a swan a̱tazwa nkhang a̱cecet ghwughwu ateam ma̱ ayaa team azagaat aniet ba sweap anwang a̱ni, mbeang nkhang a̱tyu lyuut bubwom aniet kwi a̱ si̱ bang cuk a̱tat nsa̱ti 12 di̱ dang.<ref>{{Cite web|last=Clarks|first=Jessie|title=Sinach Named Top Christian Songwriter For Twelve Weeks In A Row|url=https://www.thechristianbeat.org/index.php/news/7783-sinach-named-top-christian-songwriter-for-twelve-weeks-in-a-row|access-date=16 December 2020|website=TheChristianBeat.org|date=5 June 2020|language=en-gb}}</ref> Her song "[[Way Maker]]" received three nominations and won the Song of the Year at the [[51st GMA Dove Awards]], making her the first [[Nigerians|Nigerian]] to win the Award.<ref>{{Cite news|date=3 November 2020|title=2020 Dove Awards: Sinach's Way Maker emerges song of the
i9gu52bvxkkj5u9hnu02qehpqaky7du
51157
51154
2026-09-21T19:02:30Z
Sankwai22
1666
51157
wikitext
text/x-wiki
'''Sinach''', Mam byin a̱tuk 30 zwat tsat da̱ lyia̱ 1972, a̱ yet a̱tyu bwom wa, mi̱ng lyuut bubwom mbeang yet a̱nietkhwop a̱yaa a̱kwak a̱son kwok bubwom da vwuo nwuat zanang A̱gwaza a̱swan di̱ cuk tam ji ni a̱bai ndyia̱ 30.
<ref name=DailyMedia>{{cite web | url=http://dailymedia.com.ng/biographyprofilehistory-singer-osinachi-kalu-popularly-sinach/ | work=Daily Media| publisher=DailyMedia Nigeria | date=26 May 2016 |title=Who is Sinach | accessdate=26 September 2017 }}</ref><ref name="9999carolsingers bio">{{cite web | url=http://9999carolsingers.com/index.php/sinach | title=Sinach | publisher=9999CarolSingers | accessdate=3 June 2014}}</ref> Nggu wa yet lamba̱ nyung ma̱ aniet bubwom ma̱ng lyuut bubwom a swan a̱tazwa nkhang a̱cecet ghwughwu ateam ma̱ ayaa team azagaat aniet ba sweap anwang a̱ni, mbeang nkhang a̱tyu lyuut bubwom aniet kwi a̱ si̱ bang cuk a̱tat nsa̱ti 12 di̱ dang.<ref>{{Cite web|last=Clarks|first=Jessie|title=Sinach Named Top Christian Songwriter For Twelve Weeks In A Row|url=https://www.thechristianbeat.org/index.php/news/7783-sinach-named-top-christian-songwriter-for-twelve-weeks-in-a-row|access-date=16 December 2020|website=TheChristianBeat.org|date=5 June 2020|language=en-gb}}</ref>
abwom nggu ka byia̱ a̱pyia̱ alyaat"[[Atyu huut vak]]" ku shia̱ khai a̱wot ka si̱ ya yet ka gwut ang swak a̱ni da̱ lyia̱ a̱kya̱ [[da̱ vwuo nwuat zang yet a̱gwak asi̱ 51st GMA A̱bwa]],ku si̱ tyia̱ nggu a̱si yetlambá 1[[aniet Nijeriya|a̱tyu Nijeriya]] a ya zang yet agwak bubwom a̱ni.<ref>{{Cite news|date=3 November 2020|title=2020 Dove Awards: Sinach's Way Maker emerges song of the
oysr6w69qel73u2vsto2qye4vmymf8d