Wikipedia kcgwiki https://kcg.wikipedia.org/wiki/A%CC%B1tsak_Wat_Wu MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Media Wat khwo A‌̱lyiat A‌̱tyunta̱m A‌̱lyiat a‌̱tyunta‌̱m Wukipedia A‌̱lyiat Wukipedia Fail A‌̱lyiat fail MediaWiki A‌̱lyiat MediaWiki Ta‌̱mpi‌̱let A‌̱lyiat ta‌̱mpi‌̱let Beang A‌̱lyiat beang Sa A‌̱lyiat nsa TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 2021 0 14 52649 48637 2026-10-05T12:32:06Z AshiyaG 2949 /* Ya̱fang */ 52649 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[2021/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[2021/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[2021/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[2021/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[2021/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[2021/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''2021''' (MMXXI){{audio|Kcg-2021.ogg|fā|help=no}} ku yet a̱lyia̱ tai kya ka̱ ku tsa kyiak neet A̱tuk Juma mi̱ ka̱la̱nda Gi̱ringori ji, ka̱ si̱ yet a̱lyia̱ 2021 mi̱ di̱ sot ndyia̱ nang á̱ ngyei Ce Konyan hu ku ''Common Era'' (CE) mbeang A̱lyia̱ A̱tyoli ka ku ''Anno Domini'' (AD) a̱ni, ka̱ si̱ yet a̱lyia̱ 21 miliniyom 3 hu bi̱ri̱ng ma̱ng a̱si̱ sa̱ncuri 21 wu, a̱wot ka̱ si̱ ba̱ yet a̱lyia̱ 2 kpa̱m ndyia̱ swak 2020 hu meang. == Nobel Prizes == [[File:Nobel medal.png|right|120px|Nobel medal]] * [[Nobel Prize in Chemistry|Chemistry]] – [[Benjamin List]] and [[David MacMillan]]<ref>{{citation |website=The Nobel Prize|title=The Nobel Prize in Chemistry 2021|access-date=October 6, 2021|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2021/summary/}}</ref> * [[Nobel Memorial Prize in Economic Sciences|Economics]] – [[David Card]], [[Joshua Angrist]] and [[Guido Imbens]]<ref>{{citation |website=The Nobel Prize|title=The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2021|access-date=October 11, 2021|url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2021/summary/}}</ref> * [[Nobel Prize in Literature|Literature]] – [[Abdulrazak Gurnah]]<ref>{{citation |website=The Nobel Prize|title=The Nobel Prize in Literature 2021|access-date=October 7, 2021|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2021/summary/}}</ref> * [[Nobel Peace Prize|Peace]] – [[Maria Ressa]] and [[Dmitry Muratov]]<ref>{{citation |website=The Nobel Prize|title=The Nobel Peace Prize 2021|access-date=October 8, 2021|url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2021/summary/}}</ref> * [[Nobel Prize in Physics|Physics]] – [[Syukuro Manabe]], [[Klaus Hasselmann]] and [[Giorgio Parisi]]<ref>{{citation |website=The Nobel Prize|title=The Nobel Prize in Physics 2021|access-date=October 5, 2021|url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2021/summary/}}</ref> * [[Nobel Prize in Physiology or Medicine|Physiology or Medicine]] – [[David Julius]] and [[Ardem Patapoutian]]<ref>{{citation |website=The Nobel Prize|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2021|access-date=October 4, 2021|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2021/summary/}}</ref> ==A̱ya̱fang== <references/> [[Sa:2021]] [[Sa:Ndyia̱]] 4m1b9lg5eya4hp9zh8u1vuu79p4tb8e A̱li (nok) 0 200 52673 46065 2026-10-05T14:46:39Z AshiyaG 2949 /* Ya̱fang */ 52673 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱li (nok)/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱li (nok)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱li (nok)/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱li (nok)/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱li (nok)/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱li (nok)/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:248 Ashley Ave - 2017.jpg|thumb|A̱li nkwon, Charleston, South Carolina, [[A̱yaasi̱tet Muná̱pyia̱]]]] [[Fail:Casa Assan 1.jpg|thumb|A̱li ''Casa Assan'']] '''A̱li''' ''ka'' (á̱kpa '''a̱ka̱sa''' ''na'') yet nok hwa nang á̱ swan mami a̱ni. Ka̱ bye vwuon kyiak neet a̱di̱dat nok nang suswak a̱ni ba̱ng si̱ nat a̱gba̱ndang nok nang nok a̱ka̱sham nkwon, nfang, ntong nok, ku si̱ hu á̱ kyiak nkyang jhyang nok a̱ni, a̱wot á̱ si̱ ka mbeang nkyang ma̱ a̱di̱di̱t mi̱ nok hu nang nkyang sa̱tyim (long a̱gwomna̱ti), a̱yaapaip a̱sa̱khwot, ma̱ng nkyang shwai/shi̱ri̱m wun meang.<ref name=schoenauer>Schoenauer, Norbert (2000). ''6,000 Years of Housing'' (rev. ed.) (New York: W.W. Norton & Company).</ref> ==Bu nwuan== * [[A̱li]] ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} {{Swánga̱lyiatwuki}} i1mdzp77ru9rowg4fcf6wsu2zs0falz Jenshyung (jen) 0 480 52667 48855 2026-10-05T14:05:38Z AshiyaG 2949 /* Ya̱fang */ 52667 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Jenshyung (jen)/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Jenshyung (jen)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Jenshyung (jen)/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Jenshyung (jen)/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Jenshyung (jen)/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Jenshyung (jen)/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[File:Sunset near Katari town 1, SK.jpg|thumb|Jenshyung ma̱ a̱byinkhap a̱ghyang ma̱ Anumafa (Ka̱teri), [[Ka̱ciya]].]] '''Jenshyung''' ji ku '''kwaimam''' yet jen ja ma̱ng mam ku doot neet mam-shyim (nang tswam 4 JK a̱ni) si̱ nat [[A̱tyetuk|a̱kyetuk]]. ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} 3ymbm69fno91my14udfht6tuyrzdkto Kwatak 0 531 52664 48404 2026-10-05T13:17:12Z Zichatmoses 2829 52664 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Kwatak/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Kwatak/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Kwatak/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Kwatak/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Kwatak/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Kwatak/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Skor från 1700- till 1960-talet - Nordiska Museet - NMA.0056302.jpg|thumb|Tyai á̱kwatak a̱mali a̱ka̱ka̱ra̱k nkyang]] '''Kwatak''' yet a̱ngga kup tak wa nang á̱ tyei mat cok ma̱ng fwuong nyinyang a̱tai ntak a̱tyubishyi wu. A̱kwatak ba yet á̱ngga cat shisham bya ma̱ng li lili nce. ==A̱tak kwatak== Akwatak yet kyang nang atye din kpainkat, dinyanhu kunan kub ataintak atyubishi gufak nyinyang apkaintaka. Apkaitak atyubishi ninmim mang akavwou madidit mang asangaji kavwou na ndi ani. Akwatak nin kub apkaintak, mang jenji nan zinshia mainika ani akwatak yet kyang kub akpaintak mang shisham ja. ==A̱Ya̱fang== <references/> [[Sa:A̱kwatak]] 31b3ktxcl5ztxlx4k4ygo0nnnqlaxxs Ndonisiya 0 619 52678 44490 2026-10-05T14:54:57Z AshiyaG 2949 /* Ya̱fang */ 52678 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Ndonisiya/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ndonisiya/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Ndonisiya/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Ndonisiya/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Ndonisiya/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Ndonisiya/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} [[Fail:Flag of Indonesia.svg|thumb|Tuta Ndonesiya]] [[Fail:National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg|thumb|A̱lama a̱byin Ndonesiya]] [[Fail:Indonesia (orthographic projection).svg|thumb|Ta̱si̱la a̱byin Ndonesiya]] A̱byin '''Ndonisiya''' ([[Shong (a̱lyem)|Shong]]: Indonesia /ˌɪndəˈniːʒə/), á̱ lyen ma̱ng a̱lyoot a̱gwomna̱ti ka nang '''Ri̱pobi̱lik Ndonisiya''' wu (Ndonisiya: Republik Indonesia /reˈpublik indoˈnesia/; Shong: Republic of Indonesia), di̱n jen jhyang á̱ ngyei '''A̱si̱tet Muna̱pyia̱ Ri̱pobi̱lik Ndonisiya''', '''A̱MRN''' (Ndonesiya: Negara Kesatuan Republik Indonesia, NKRI; Shong: Unitary State of Republic of Indonesia), yet a̱byin kya di̱ fam A̱tak-a̱tyin A̱siya ma̱ng [[Osheniya]] tsi̱tsak a̱ca̱cet nkyai a̱sa̱khwot [[A̱gba̱ndang Kyai A̱sa̱khwot Ndiya|Ndiya]] ma̱ng [[A̱gba̱ndang Kyai A̱sa̱khwot Pasi̱fi̱k|Pasi̱fi̱k]] na. Ka̱ byia̱ si̱ ku swak bibyin a̱ka̱wa̱tyia̱ a̱sa̱khwot cyikwop swak ma̱ng a̱natat, nang Sumati̱ra, Java, Sulawesi, ma̱ng nkap fam Borneyo (Kalimantan) ma̱ng A̱fai Gini (Papwa). A̱byin Ndonesiya kya swak mi̱ shi kyai a̱byin mi̱ bibyin bibyin a̱ka̱wa̱tyia̱ a̱sa̱khwot swanta hu a̱wot ka̱ yet swak ma̱ng a̱naai mi̱ shi kyai a̱byin ma̱ a̱mgba̱m bibyin swanta hu. Ka̱ byia̱ shi kyai a̱byin kilomita a̱ma̱ntanaai 1,904,569 (met a̱ma̱ntanaai 735,358). Ma̱ng si̱ ku swak á̱niet miliyon 270, a̱byin Ndonisiya kya si̱ yet a̱naai mi̱ shi á̱niet mi̱ bibyin swanta hu ma̱ng si̱ ka̱ swak ma̱ng shi á̱niet mi̱ bibyin ku lan byia̱ Á̱nietkpaa̱pyia̱ a̱ni. Si̱ ku swak á̱kum a̱mgba̱m á̱niet a̱byin ka swan Java, a̱byin a̱ka̱wa̱tyia̱ a̱sa̱khwot ka ka̱ swak mi̱ shi á̱niet mi̱ swanta hu. ==A̱ya̱fang== <references/> {{Bibyin A̱siya}} [[Sa:Bibyin swanta]] [[Sa:Bibyin A̱siya]] 2usdrc1nmy1v1ps6yq6tmmy5a1pkqh7 Nkhang a̱byin Naijeriya 0 632 52666 47781 2026-10-05T13:34:36Z Zichatmoses 2829 52666 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Nkhang a̱byin Naijeriya/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Nkhang a̱byin Naijeriya/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Nkhang a̱byin Naijeriya/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Nkhang a̱byin Naijeriya/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Nkhang a̱byin Naijeriya/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Nkhang a̱byin Naijeriya/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} [[File:WestAfrica1625.png|thumb|[[Afrika Jenshyung]] ma̱ a̱lyia̱ 1625]] {{Databox}} Á̱ na maai á̱ nkai '''nkhang a̱byin [[Naijeriya]] na''' di̱n vak á̱nietnswat ba̱ bwuang kai fam A̱tyia̱ka̱u A̱tyin hu ma̱ng [[Afi̱rika]] kyiak neet ma̱ a̱lyia̱ A̱K 1100. Susot Tat-a̱ghyi Afi̱rika ma̱ a̱di̱di̱t ku swan fam hu nang á̱ sii du lyen nang Naijeriya a̱fwun a̱ni, nang [[A̱byin-tyok Nri]], [[A̱byintyokshan Bini]] ka, mbeang [[A̱byintyokshan Oyo]] ka. [[Khwikpaa̱pyia̱ mi̱ Naijeriya|Khwikpaa̱pyia̱ ntat Naijeriya]] mbwak [[A̱byintyokshan Ba̱rno]] kya da̱ a̱cak a̱lyia̱ (A̱A̱ 1068) ma̱ng [[Sí̱tet A̱kpat]] ji kpa̱mkpaan ma̱ng a̱cak a̱lyia̱ (A̱A̱ 1385) mi̱ sa̱ncuri 11 wu,<ref>"[http://countrystudies.us/nigeria/3.htm Table content, Nigeria]". Country Studies.</ref><ref>"[https://web.archive.org/web/20211003223531/http://historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistoriesResponsive.asp?historyid=ad41 Historic regions from 5th century BC to 20th century]". History World.</ref><ref>"[https://www.studycountry.com/guide/NG-history.htm A short Nigerian history]". Country Studies.</ref><ref>Nigeria Government Federal Website (1 Zwat Swak 2006). "[https://web.archive.org/web/20190530151151/http://www.nigeria.gov.ng/index.php/2016-04-06-08-38-30/history-of-nigeria/32-about-nigeria About the Country Nigeria The History]".</ref> nang [[Khwikristi mami Naijeriya|Khwikristi nnwuo Naijeriya]] mi̱ sa̱ncuri 15 wu mbwak a̱yaamonk A̱gosti̱n ma̱ng Kapucin ba neet a̱byin [[Potugat]]. [[A̱songhai]] ba meang si̱ yai ntat kap fam a̱byin hu.<ref>[https://courses.lumenlearning.com/suny-hccc-worldcivilization/chapter/songhai/ Songhai {{!}} World Civilization]". Courses.</ref> Nkhang gbangbang a̱byin Naijeriya na si̱ la̱u byia̱ a̱ka̱ta ma̱ng [[a̱bwuang a̱khwo a̱ma̱nyi a̱ti̱lantik]] wu,<ref>https://web.archive.org/web/20200417081153/https://rlp.hds.harvard.edu/for-educators/country-profiles/nigeria/historical-legacies</ref> zang wa ntsa mi̱ Naijeriya di̱ ngaan sa̱ncuri 15 hu. Tyan a̱bwuang a̱khwo a̱tyin ji nang á̱niet Bi̱ri̱ti̱n ma̱ng Potugat ba ku nyia nta̱m ma̱ng a̱nji ja yet Ba̱dagi̱ri, tyan yong kukwon a̱wak jhyang ji shyia̱ di̱ khwong kyai a̱sa̱khwot a̱ni.<ref>[https://web.archive.org/web/20200610083429/https://rlp.hds.harvard.edu/faq/transatlantic-slave-trade-nigeria The Transatlantic Slave Trade]". Harvard. (di̱n Shong).</ref> A̱yaadila mali ba si̱ bwoi mba á̱khwo, a̱dodo njhyá̱ tsi̱tsak nnwap di̱ fam a̱byin ka si̱ dam a̱khwukhwop nvak a̱bwuang [[a̱ta̱lyen Ma̱nyi Sa̱hara]] ka.<ref>https://web.archive.org/web/20200610083429/https://rlp.hds.harvard.edu/faq/transatlantic-slave-trade-nigeria</ref> A̱khwot Á̱kwop [[A̱byintyokshan Bi̱ri̱ti̱n|Bi̱ri̱ti̱n]] wu si̱ nwuo [[Legwot]] ma̱ a̱lyia̱ 1851, á̱ si̱ ta̱mak nji ma̱ng a̱gwomna̱ti mba ba ma̱ a̱lyia̱ 1865.<ref>Chioma, Unini (February 2, 2020). "[https://thenigerialawyer.com/when-i-remember-nigeria-i-remember-democracy-by-hameed-ajibola-jimoh-esq/ When I Remember Nigeria, I Remember Democracy! By Hameed Ajibola Jimoh Esq]". TheNigeriaLawyer.</ref> Naijeriya si̱ bwuak tyia̱ a̱byincok Bi̱ri̱ti̱n mi̱ 1901. A̱cak tyok á̱nietcen ka si̱ neap tat 1960, jen ji nang cong cat sa̱t hu si̱ shyia̱ ya a̱ywan a̱ni.<ref>[https://theworldnews.net/ng-news/nigerian-diaspora-and-remittances-transparency-and-market-development Nigerian Diaspora and Remittances: Transparency and market development]."</ref> Naijeriya shyia̱ yet [[Ri̱pobi̱lik A̱son Naijeriya|ri̱pobi̱lik]] ma̱ a̱lyia̱ 1963, a̱wot a̱byin ka si̱ ba̱ kwa mbwak [[Tyok a̱khwot á̱kwop si̱ 1966–79 ma̱ng 1983–98|tyok a̱khwot á̱kwop]] ndyia̱ a̱tat na̱ khwi a̱ni, a̱ma̱lyim [[Bwan tyok Naijeriya si̱ 1966|bwan tyok koot a̱sok]] ghyang. Cong cat ka̱u a̱byin ghyang si̱ kpaat [[Ri̱pobi̱lik Byafra]] wu ma̱ a̱lyia̱ 1967, si̱ a̱hwa hwa si̱ khwat [[Zwang Byina̱byin Naijeriya]] ndyia̱ a̱tat ji a̱zanson.<ref>Obasanjo, Olusegun (1980). "''My Command: an account of the Nigeria Civil War 1967-1970''". Ibadan: Heinemann Educational Books Ltd. ISBN: 0435902490. Pp. 12–13.</ref> Naijeriya si̱ bu bwuak ntyia̱ [[Ri̱pobi̱lik A̱feang Naijeriya|ri̱pobi̱lik]] ma̱lyim lyuut kpa̱m cam a̱byin fai mi̱ 1979. Da̱ a̱kwonu a̱kya, ri̱pobi̱lik wu si̱ labeang bah, nang á̱nietnzwang ba [[Bwan tyok 1983 Naijeriya|si̱ bu ta̱wap cet]] ba̱ si̱ bai tyok tat ndyia̱ swak. Á̱ si̱ khwom á̱ na mkpaat [[Ri̱pobi̱lik A̱tat Naijeriya|ri̱pobi̱lik a̱fai]] mi̱ 1993, a̱wot Jenera [[Sani Abaca]] si̱ bai weam ngguu. Abaca saan 1998 a̱wot á̱ si̱ bai kpaat [[Ri̱pobi̱lik A̱naai Naijeriya|ri̱pobi̱lik a̱naai]] wu a̱lyia̱ ka̱ khwi a̱ni a̱zanson, zang wa tyak ndyia̱ nswak ntat a̱si̱ tyok á̱nietnzwang hu jen a̱zanjen.<ref>"[https://asq.africa.ufl.edu/yagboyaju_summer11/ Nigeria's Fourth Republic and the Challenge of a Faltering Democratization] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211007101358/https://asq.africa.ufl.edu/yagboyaju_summer11/ |date=2021-10-07 }}". Asq Africa. (di̱n Shong).</ref><ref>"[https://www.researchgate.net/publication/298659111 Nigeria's fourth republic and the challenge of a faltering democratization]". ResearchGate. (di̱n Shong).</ref> [[Fail:Nigeria states.png|alt=Photo Showing States in Nigeria by Geography|thumb|Ghwughwu ku tyai Sí̱tet Naijeriya ji di̱n vak Nkhang A̱byin]] ==A̱Ya̱fang== <div style="height: 200px; overflow:auto; border: 1px solid gray; padding-right: 12px; background-color: #EEEEEE; "> <references /> </div> [[Sa:Nkhang a̱byin Naijeriya]] 0hx5cta8vmjb4b1u0p9raw2blgrev8r Ji̱buti 0 1212 52663 52124 2026-10-05T13:15:54Z Zichatmoses 2829 52663 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Ji̱buti/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ji̱buti/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Ji̱buti/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Ji̱buti/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Ji̱buti/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Ji̱buti/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} {{Country |name = ''Ri̱pobi̱lik Ji̱buti''<br>République de Djibouti (Fi̱ransa)<br> جمهورية جيبوتي, ''Jumhūrīyah Jībūtī'' (La̱ra̱ba)<br>Jamhuuriyadda Jabuuti (Somali)<br>Gabuutih Ummuuno (Afar) |flag = Flag of Djibouti.svg |coa = Coat of arms of Djibouti.svg |image = Djibouti_(orthographic_projection).svg |capital = Ji̱buti |area = 23,200<ref>{{cite web |author=USA |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=Religious Identity Among Muslims &#124; Pew Research Center |publisher=Pewforum.org |date=2012-08-09 |access-date=2026-09-28 |archive-date=26 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161226113158/http://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |url-status=live }}</ref> |population = 921,804 |year = 2020<ref>{{Cite web|title=Democracy Index 2020|url=https://www.eiu.com/n/campaigns/democracy-index-2020/|access-date=2026-09-28|website=Economist Intelligence Unit|language=en-GB|archive-date=3 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303040250/https://www.eiu.com/n/campaigns/democracy-index-2020/|url-status=live}}</ref><ref name="cbs" >"[https://www.cbsnews.com/news/the-worlds-enduring-dictators/ The world's enduring dictators] ". CBS News. May 16, 2011.</ref><ref>{{cite journal |last1=Mastro |first1=Oriana Skylar |title=All in the Family: North Korea and the Fate of Hereditary Autocratic Regimes |journal=Survival |date=3 March 2020 |volume=62 |issue=2 |pages=103–124 |doi=10.1080/00396338.2020.1739951 }}</ref> }} '''A̱bwom a̱byin''': "Djibouti" ("Ji̱buti")<br />[[File:The Djiboutian anthem.ogg]] A̱byin '''Ji̱buti''' yet a̱byin kya nang á̱ lyen ma̱ng a̱lyoot a̱gwomna̱ti nka nang '''Ri̱pobi̱lik Ji̱buti''' wu (Fi̱ransa: République de Djibouti; République de Djibouti; La̱ra̱ba: جمهورية جيبوتي, ''Jumhūrīyah Jībūtī''; Somali: Jamhuuriyadda Jabuuti; Afar: Gabuutih Ummuuno), yet a̱byin kya ka̱ shyia̱ da̱ A̱ta̱m Afrika ka a̱ni di̱ fam-a̱byin A̱tyin Afrika. Ka̱ byia̱ a̱gi̱gak ma̱ng bibyin [[Somalya]] di̱ fam a̱tak hu, [[Ityopya]] di̱ fam a̱tak-jenshyung hu, [[Eritrea]] di̱ fam a̱za hu, mbeang [[A̱shong Kyai A̱sa̱khwot]] wu ma̱ng [[A̱ngam A̱sa̱khwot Aden]] wu di̱ fam a̱tyin hu. A̱byin Yamin si̱ shyia̱ a̱ma̱nyi A̱ngam A̱sa̱khwot Aden ka. A̱byin ka byia̱ a̱kuu shi kyai a̱byin a̱ tat kilomita a̱ma̱ntaa̱naai 23,200 (met a̱ma̱ntaa̱naai 8,958). {{Bibyin Afrika}} [[Sa:Bibyin_swanta]] [[Sa:Bibyin_Afrika]] [[Sa:Bibyin_A̱tyin_Afrika]] [[Sa:Bibyin_A̱ta̱m_Afrika]] [[Sa:Ji̱buti]] ==A̱ya̱fang== agz7wy9gnylx2kd92567s3h64tchgou Taka̱u 0 1373 52677 43926 2026-10-05T14:54:22Z AshiyaG 2949 /* Ya̱fang */ 52677 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Taka̱u/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Taka̱u/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Taka̱u/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Taka̱u/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Taka̱u/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Taka̱u/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Taka̱u'''<ref>[http://geolocated.org/NG/KD/64jk581i/ Takau]. Geolocate.</ref> yet distrik ja ma̱ A̱byintyok [[Fantswam (a̱byin)|Fantswam]], Sot A̱gwomna̱ti Mali [[Jemaa]] ma̱ [[A̱tak Ka̱duna|a̱tak]] [[Si̱tet Ka̱duna]] mi̱ fam-a̱byin Fam A̱ka̱wa̱tyia̱ [[Naijeriya]].<ref name=Min>[https://www.mindat.org/feature-11003245.html Takau, Takau, Jema'A, Kaduna State, Nigeria]. mindat.org</ref> Ka̱ yet kap a̱keang Fantswam hwa ku shyia̱ a̱ma̱nta a̱ni. Zwunzwuo-ta̱m ta̱m a̱vwuo ka, ji̱ja yet 801139.<ref name=Tak>[https://www.nigeriapostcode.com/search/?keyword=Takau&state=Kaduna Nigeria Postcode].</ref> ==Bwoi a̱lyoot== Swang a̱lyiat ''Taka̱u'' ji ku neet mi̱ swáng a̱lyiat [[Fantswam (a̱balyem)|Fantswam]] sweang ja, {{lang|kcg|ka̱tak ka̱koo}}, ji̱ fa "a̱tak a̱ka̱koo" ku "a̱byin nang tityin a̱koo shyit" a̱ni. ==A̱ya̱fang== <references/> [[Sa:Naijeriya]] [[Sa:Si̱tet Ka̱duna]] [[Sa:Fantswam]] h9y6968j1yr9q5ir8n9iwwcwn701278 Sholyia̱ (zwa-a̱lyiat) 0 1453 52653 36578 2026-10-05T12:33:19Z AshiyaG 2949 52653 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Sholyia (zwa-a̱lyiat)/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Sholyio (zwa-əlyiat)/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Sholyia̱ (zwa-a̱lyiat)/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Sholyio (zwa-a̱lyiat)/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Sholyia̱ (zwa-a̱lyiat)/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Sholyia̱ (zwa-a̱lyiat)/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} A̱lyem '''Sholyia̱''' yet a̱nyiung di̱ sot [[Tyap (a̱lyem)|zwá-a̱lyiat nTyap]] ja nang á̱ lyiat di̱ fam a̱tak-a̱tyin [[Si̱tet Ka̱duna]] a̱ni, ma̱ a̱byin [[Naijeriya]]. Sholyia̱ ji, jija yet a̱lyem ka nang [[A̱sholyia̱]] ba ba̱ swan a̱byin ka á̱ ngyei [[Sholyia̱ (a̱byin)|Sholyia̱]] ka lyiat a̱ni. Sholyia̱ ji tai [[Tyia̱caat (zwa-a̱lyiat)|Tyia̱caat]] a̱ swak kuzang zwa-a̱lyiat di̱ sot zwá-a̱lyiat nTyap ji. ==Bu nwuan== * [[Fantswam (zwa-a̱lyiat)|Fantswam]] * [[Gwoot (zwa-a̱lyiat)|Gwoot]] * [[Ta̱kat (zwa-a̱lyiat)|Ta̱kat]] * [[Tyia̱caat (zwa-a̱lyiat)|Tyia̱caat]] * [[Tyuku (zwa-a̱lyiat)|Tyuku]] * [[Jhyuo (a̱lyem)|Jhyuo]] ==A̱ka̱fwuop nta== {{Zwá-a̱lyiat nTyap}} {{Swangá̱lyiatwukityai|Sholyia̱}} [[Sa:Tyap]] ==A̱ya̱fang== fodmdgyn7bf65v052dnbqy9wz5mu3we Geoffrey Onyeama 0 2555 52674 47308 2026-10-05T14:47:23Z AshiyaG 2949 /* Ya̱fang */ 52674 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Geoffrey Onyeama/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Geoffrey Onyeama/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Geoffrey Onyeama/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Geoffrey Onyeama/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Geofrey Onyeama/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Geoffrey Onyeama/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Geoffrey Jideofor Kwusike Onyeama''' (byin Zwat Sweang 2, 1956) wa yet Minista Á̱lyiat-nta Naijeriya.<ref>{{Cite web|date=2021-11-30|title=Nigeria will continue to strengthen bilateral ties with South Africa – Onyeama|url=https://editor.guardian.ng/news/nigeria-will-continue-to-strengthen-bilateral-ties-with-south-africa-onyeama/|access-date=2022-10-03|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US|archive-date=2022-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222193937/https://editor.guardian.ng/news/nigeria-will-continue-to-strengthen-bilateral-ties-with-south-africa-onyeama/|url-status=dead}}</ref> [[A̱kwak a̱son a̱byin Naijeriya|A̱kwak a̱son a̱byin]] [[Muhammadu Buhari]] ku nti̱n Onyeama a̱ yet Minista Á̱lyiat-nta Naijeriya mi̱ Zwat Swak ma̱ng Jhyiung ma̱ a̱lyia̱ 2015.<ref name="PT">{{cite web|last1=Ekott|first1=Ini|title=UPDATED: Buhari assigns Ministers; Fashola heads Power and Works, Amaechi gets Transportation|url=http://www.premiumtimesng.com/news/headlines/192991-breaking-buhari-assigns-ministers-fashola-heads-works-amaechi-gets-transportation.html|website=Premium Times|access-date=3 Zwat Swak 2022}}</ref> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Category:Byin 1956]] [[Category:Á̱niet nswuan]] [[Category:Á̱niet Si̱tet Inugu]] [[Category:Mmanfang Columbia College (New York)]] [[Category:A̱yaaminista mundundung Naijeriya]] [[Category:A̱yaaminista á̱lyiat-nta Naijeriya]] iopc7272obo3sji8uo47cb06wacdx6u Ministri A̱beam Mundundung Naijeriya 0 2819 52670 47084 2026-10-05T14:30:06Z AshiyaG 2949 /* Ya̱fang */ 52670 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Ministri A̱beam Mundundung Naijeriya/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Ministri A̱beam Mundundung Naijeriya/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Ministri A̱beam Mundundung Naijeriya/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Ministri A̱beam Mundundung Naijeriya/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Ministri A̱beam Mundundung Naijeriya/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Ministri A̱beam Mundundung Naijeriya/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Ministri A̱beam Mundundung Naijeriya''' hu yet sot jhyiung ja mami susot-nta̱m a̱gwomna̱ti mundundung [[Naijeriya]]. A̱gwomna̱ti mundundung ba ku kpaat ministri huni ma̱ a̱lyia̱ 1999 ma̱ng jat nyia̱ á̱lyiat bibeam na kan a̱wot á̱ ka yong di̱ li nyia̱ á̱ mun kuzang a̱lyiat a̱beam na da̱ a̱vwuo a̱nyiung ma̱ a̱byin ka.<ref>{{Cite web|last=Quadri|first=Opeyemi|date=2021-10-31|title=List Of 7 Agencies Of Ministry Of Environment In Nigeria|url=https://infomediang.com/agencies-of-ministry-of-environment-nigeria/|access-date=2022-09-02|website=infomediang.com|language=en-us|archive-date=2022-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220902131400/https://infomediang.com/agencies-of-ministry-of-environment-nigeria/|url-status=dead}}</ref> Nang kap a̱laseap ma̱ng jat nhu hu, ministri hu si̱ ghwut di̱ cok bibeam a̱byin ka. Ministri hu bwan cam ma̱ng ti̱n a̱ghyi di̱ naat mbwuot nwuai tswa a̱jijak ma̱ng tyam a̱ka̱kwon mi̱ susop, a̱lyiat ri̱giwa, kywat a̱byin, ma̱ng byian a̱vwuo, mbeang shai shi̱shai lili wun hu ma̱ng cat si̱sak nang á̱ na mban nyia̱ ta̱m ma̱ng a̱kpa̱mkpa̱rang ndong ma̱ a̱byin ka a̱ni. A̱kwak a̱son wu mi̱ Zwat Swak a̱lyia̱ 2022 wa yet Mohammed Hassan Abdullahi.<ref>{{Cite web|url=https://hyprep.gov.ng/dr-mohammad-mahmood-abubakar-honourable-minister-of-environment/|title=FEDERAL MINISTRY OF ENVIRONMENT|trans-title=HYDROCARBON POLLUTION REMEDIATION PROJECT (HYPREP)|access-date=13 Zwat Swak 2022|archive-date=2022-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220902133546/https://hyprep.gov.ng/dr-mohammad-mahmood-abubakar-honourable-minister-of-environment/|url-status=dead}}</ref> A̱ ku ta̱bat ta̱m huni mi̱ Zwat Nyaai 2022 di̱n jen ji a̱kwak a̱son a̱byin [[Muhammadu Buhari]] ku shyei nggu neet mi̱ Ministri Si̱tet mat Sains, Lyennkyangta̱m ma̱ng ''Innovation'' a̱ni.<ref>{{Cite web |date=2022-04-07 |title=Buhari appoints new minister of environment |url=https://radionigeria.gov.ng/2022/04/07/buhari-appoints-new-minister-of-environment/ |access-date=2022-09-02 |website=FRCN HQ |language=en-US |archive-date=2022-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220902131441/https://radionigeria.gov.ng/2022/04/07/buhari-appoints-new-minister-of-environment/ |url-status=dead }}</ref> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Category:A̱yaaministri mundundung Naijeriya]] t1z41mu91llplpwgv1ei0u2u74eo1wt Swup Petrykivka 0 3469 52684 47236 2026-10-06T11:45:28Z Zichatmoses 2829 52684 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Swup Petrykivka/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Swup Petrykivka/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Swup Petrykivka/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Swup Petrykivka/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Swup Petrykivka/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Swup Petrykivka/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Swup Petrykivka''' (ku '''"Petrykivka"'''; Yuki̱ren: [[:uk:Петриківський_розпис|Петриківський розпис]] ) yet tangka̱i swup sham-a̱vwuo taada Yuki̱ren hwa, ku neet a̱bakeang [[Petrykivka]] mi̱ [[Oblast Dnipropetrovsk]] a̱byin [[Yuki̱ren]] a̱ni, a̱ji wa á̱ ku nyia̱ ta̱m ma̱ng a̱nhu di̱ sham mbat a̱ka̱sa ma̱ng nkyang a̱mali nang á̱ nyia̱ ta̱m ma̱ng á̱na kuzang a̱tuk a̱ni. Kídee ntsa nang á̱ lyen a̱ni tazwa tangka̱i swup huni neet di̱ sa̱ncuri 18 wu wa, a̱wot ku si̱ ya a̱son ku si̱ tat tangka̱i nang á̱ lyen a̱zafwun ka a̱ni. Nkyang na nang tangka̱i swup á̱niet huni byia̱ a̱ni na̱ khap nhu ma̱ng ghyáng hwa yet ndyuut kywat nhu na, lyen nyia̱ ta̱m ma̱ng kyangswup ku vwuon ma̱ng ghyáng a̱ni, ma̱ng a̱sai a̱beam taada (á̱nietswup a̱zafwun ba ni̱ nyia̱ ta̱m di̱ bibeam ku li dyundyung, shong si̱ ku byia̱ a̱sa̱khwot bula a̱ni). Ma̱ a̱lyia̱ 2012, Ministri Taada a̱byin Yuki̱ren si̱ ka shim nyia̱ swup Petrykivka hu yet kap zwá taada Yuki̱ren nang á̱ si̱ mi̱n byiam a̱ni, a̱wot á̱ si̱ ba̱ su nhu á̱ mbeang mi̱ Lyulyoot A̱kwonu Nzwá Taada nang Á̱ si̱ mi̱n Byiam a̱ni si̱ UNESCO ma̱ a̱lyia̱ 2013.<ref>{{cite web|title=UNESCO Culture Sector - Petrykivka decorative painting as a phenomenon of the Ukrainian ornamental folk art|url=http://www.unesco.org/culture/ich/en/RL/petrykivka-decorative-painting-as-a-phenomenon-of-the-ukrainian-ornamental-folk-art-00893}}</ref> Swup Petrykivka ku bai yet "brand" mi̱ taada á̱niet Yuki̱ren ji, a̱wot á̱nietnta̱mbwak a̱bakeang Petrykivka ba, bibya si̱ byia̱ zwunzwuo-a̱bwuang "Petrykivka" ji. ==A̱Ya̱fang== {{Reflist}} [[Category:Nyian-nghwughwu Yuki̱ren]] [[Category:Nta̱mbwak]] [[Category:Nghwughwu sham a̱vwuo]] kax0qnqe5xw9wq20hebt56ipybqaev6 A̱khwom 0 4152 52682 48400 2026-10-06T11:34:42Z Zichatmoses 2829 52682 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱khwom/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱khwom/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱khwom/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱khwom/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱khwom/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱khwom/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Mi̱ [[Fizik]], '''[[a̱khwom]]''' a̱guguut wa ku tu a̱ ghwut ma̱ng ja̱fi̱k tyiri̱m ji̱ cyiet di̱ nvak ma̱ a̱di̱di̱t nang wun, a̱sa̱akhwot ku a̱kpa̱u nkyang a̱ni. [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] =Aya̱fang= t2d1are9clut26pfuzk75rpd47mzmr2 52683 52682 2026-10-06T11:44:17Z Zichatmoses 2829 52683 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱khwom/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱khwom/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱khwom/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱khwom/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱khwom/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱khwom/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Mi̱ [[Fizik]], '''[[a̱khwom]]''' a̱guguut wa ku tu a̱ ghwut ma̱ng ja̱fi̱k tyiri̱m ji̱ cyiet di̱ nvak ma̱ a̱di̱di̱t nang wun, a̱sa̱akhwot ku a̱kpa̱u nkyang a̱ni. [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] =A̱ya̱fang= k645qsmo23uelkuxdpcj4uwdq5u4569 Zwat A̱natat 0 4247 52676 45661 2026-10-05T14:49:27Z AshiyaG 2949 52676 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Zwat A̱natat/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Zwat A̱natat/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Zwat A̱natat/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Zwat A̱natat/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Zwat A̱natat/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Zwat A̱natat/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Zwat A̱natat''' bya̱i zwat a̱natat mang a̱lyia̱ ka di̱ kala̱nda Giringori awot asi yet la̱mba ányaai̱ ji zwat a̱natat ming mam 31. It was named by the Roman Senate in honour of Roman general Julius Caesar in 44 B.C., being the month of his birth. Before then it was called Quintilis, being the fifth month of the calendar that started with March. [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] ==A̱ya̱fang== ikc5jy9ejc90ygzlytdxgkt08p2h42g Zwat A̱taa 0 4290 52671 44698 2026-10-05T14:42:31Z AshiyaG 2949 52671 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[ Zwat A̱taa/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Lo Zwat A̱taandon/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[ Zwat A̱taa/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[ Zwat A̱taa/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[ Zwat A̱taa/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[ Zwat A̱taa/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Zwat A̱taa''' ja yet zwát zi̱ ni swak ma̱ a̱lyia bai a̱ka̱taa kyikya mi̱ Juliya ma̱ng ka̱landá swanta ma̱ng mbeang a̱tuk mam feang mi̱ zwát á̱ shya lang mmam 30, ma̱ng a̱tuk a̱tat ma̱ zwát tswuan á̱ shya lang shimtat mmam 30. Zwat A̱taa min mun a̱jujung seam mam a̱tyewan ma̱ A̱chat A̱za, mam ku swak ma̱ng a̱jujung njen sai a̱gba̱mgba̱i, ma̱ng a̱tsak a̱da̱da̱i ta wun seam ma̱ A̱chak A̱ta̱k, mam ku yet badi̱da̱i njen a̱tyemam (mbeang byibyin ku byia̱ a̱sham a̱ka̱yit ma̱ yet a̱sham á̱vwuo a̱ni). Zwat A̱taa ma̱ A̱chat A̱za wa yet a̱jujung jen si̱ sai mam gba̱mgba̱i mbeang a̱jujung jen di̱ mwui lyin ma̱ Zwat Swak ma̱ng sweang ma̱ A̱chak A̱tak ma̱ng ntai. Mi̱n A̱chak A̱za, a̱tsa njen a̱yet seam si̱ 21 Zwat A̱taa (a̱gba̱mgba̱i mam seam ni tsa a̱tuk 1 Zwat A̱taa). Mi̱n A̱chak A̱tak, a̱vwuo shyim ni̱ tsa 1 Zwat A̱taa. Ma̱ di̱ nwuo Zwat A̱taa, mam hu ni̱ tat a̱ghwut mi̱ nang yong a̱ninyan a̱tyetuk ba̱ tai Á̱kaladi; ma̱ng ngyaan Zwat A̱taa, mam hu ni̱ tat a̱ghwut mi̱ a̱ninyan a̱tyetuk nang a̱bwunzwat nyi fwuop a̱ta̱tat a̱ni. A̱wot, a̱ca̱caat njen nang mam hu ma̱ng a̱tyetuk ka nkwai jen jhyung a̱ni, zwat a̱taa ya a̱son ma̱ng sai mam mi̱ a̱lama shyei mam byin jemini, ma̱ng ngyaan ma̱ng sai mam mi̱ a̱lama shyei mam byin ka̱nsa. [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] ==A̱ya̱fang=== c78hnbbv054g4xsgl5cfhdj4vs17nxp A̱ghwaghwaak 0 4337 52659 48521 2026-10-05T12:52:39Z AshiyaG 2949 /* Ya̱fang */ 52659 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱ghwaghwaak/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱ghwaghwaak/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱ghwaghwaak/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ghwaghwaak/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{A̱ghwaghwaak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱ghwaghwaak/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱ghwaghwaak''' wu (á̱kpa '''a̱yaaghwaghwaak''' ''ba''; kwai '''Chamaeleonidae'''), yet a̱sham ma̱ng a̱za vwuon ma̱ á̱khwukhwop [[A̱mbwuok|a̱yaambwuok]] swanta ba̱ byia̱ nce 200 nang á̱ ntyan mi̱ Zwat A̱taa 2015.<ref name="Glaw 2015">{{cite journal |title=Taxonomic checklist of chameleons (Squamata: Chamaeleonidae) |last=Glaw |first=F. |journal=Vertebrate Zoology |year=2015 |volume=65 |issue=2 |pages=167–246 }}</ref> Nkap kwai nani á̱ lyen nna ma̱ng shai a̱sa̱khwot lili vam, byia̱ zwá shyei li vam ma̱ng a̱jhyem li myemyiat. Á̱kpa nzwa mi̱ kwai mba ji á̱ lyen mba ma̱ng shai a̱sa̱khwot lili vam. Á̱ghyang mba, ba̱ byia̱ a̱jhyem li myemyiat (ntangka̱i a̱sa̱khwot a̱byin); a̱wot á̱ghyang, si̱ kyiai a̱sa̱khwot lili vam na (a̱yaashong, a̱yaabagina, a̱sa̱khwot á̱kwop, a̱sa̱khwot bula) nang á̱ ni̱ ndi a̱mgba̱m. ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} {{Swánga̱lyiatwuki|a̱ghwaghwaak}} [[Sa:A̱yaaghwaghwaak]] [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] 049k26nq4gtmkmx94m8mnpahm1k7wfz 52660 52659 2026-10-05T12:55:04Z AshiyaG 2949 52660 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱ghwaghwaak''' wu (á̱kpa '''a̱yaaghwaghwaak''' ''ba''; kwai '''Chamaeleonidae'''), yet a̱sham ma̱ng a̱za vwuon ma̱ á̱khwukhwop [[A̱mbwuok|a̱yaambwuok]] swanta ba̱ byia̱ nce 200 nang á̱ ntyan mi̱ Zwat A̱taa 2015.<ref name="Glaw 2015">{{cite journal |title=Taxonomic checklist of chameleons (Squamata: Chamaeleonidae) |last=Glaw |first=F. |journal=Vertebrate Zoology |year=2015 |volume=65 |issue=2 |pages=167–246 }}</ref> Nkap kwai nani á̱ lyen nna ma̱ng shai a̱sa̱khwot lili vam, byia̱ zwá shyei li vam ma̱ng a̱jhyem li myemyiat. Á̱kpa nzwa mi̱ kwai mba ji á̱ lyen mba ma̱ng shai a̱sa̱khwot lili vam. Á̱ghyang mba, ba̱ byia̱ a̱jhyem li myemyiat (ntangka̱i a̱sa̱khwot a̱byin); a̱wot á̱ghyang, si̱ kyiai a̱sa̱khwot lili vam na (a̱yaashong, a̱yaabagina, a̱sa̱khwot á̱kwop, a̱sa̱khwot bula) nang á̱ ni̱ ndi a̱mgba̱m. ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} {{Swánga̱lyiatwuki|a̱ghwaghwaak}} [[Sa:A̱yaaghwaghwaak]] [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] er3o90wnyeb5h3mzf47os42nj2xjljc 52661 52660 2026-10-05T13:06:25Z AshiyaG 2949 52661 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱ghwaghwaak/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱ghwaghwaak/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱ghwaghwaak''' wu (á̱kpa '''a̱yaaghwaghwaak''' ''ba''; kwai '''Chamaeleonidae'''), yet a̱sham ma̱ng a̱za vwuon ma̱ á̱khwukhwop [[A̱mbwuok|a̱yaambwuok]] swanta ba̱ byia̱ nce 200 nang á̱ ntyan mi̱ Zwat A̱taa 2015.<ref name="Glaw 2015">{{cite journal |title=Taxonomic checklist of chameleons (Squamata: Chamaeleonidae) |last=Glaw |first=F. |journal=Vertebrate Zoology |year=2015 |volume=65 |issue=2 |pages=167–246 }}</ref> Nkap kwai nani á̱ lyen nna ma̱ng shai a̱sa̱khwot lili vam, byia̱ zwá shyei li vam ma̱ng a̱jhyem li myemyiat. Á̱kpa nzwa mi̱ kwai mba ji á̱ lyen mba ma̱ng shai a̱sa̱khwot lili vam. Á̱ghyang mba, ba̱ byia̱ a̱jhyem li myemyiat (ntangka̱i a̱sa̱khwot a̱byin); a̱wot á̱ghyang, si̱ kyiai a̱sa̱khwot lili vam na (a̱yaashong, a̱yaabagina, a̱sa̱khwot á̱kwop, a̱sa̱khwot bula) nang á̱ ni̱ ndi a̱mgba̱m. ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} {{Swánga̱lyiatwuki|a̱ghwaghwaak}} [[Sa:A̱yaaghwaghwaak]] [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] j7dasylao6zcngxtpjpooo2d65fvy2f 52665 52661 2026-10-05T13:25:04Z AshiyaG 2949 52665 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱ghwaghwaak/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱ghwaghwaak/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱ghwaghwaak/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱ghwaghwaak/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱ghwaghwaak/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱ghwaghwaak/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''A̱ghwaghwaak''' wu (á̱kpa '''a̱yaaghwaghwaak''' ''ba''; kwai '''Chamaeleonidae'''), yet a̱sham ma̱ng a̱za vwuon ma̱ á̱khwukhwop [[A̱mbwuok|a̱yaambwuok]] swanta ba̱ byia̱ nce 200 nang á̱ ntyan mi̱ Zwat A̱taa 2015.<ref name="Glaw 2015">{{cite journal |title=Taxonomic checklist of chameleons (Squamata: Chamaeleonidae) |last=Glaw |first=F. |journal=Vertebrate Zoology |year=2015 |volume=65 |issue=2 |pages=167–246 }}</ref> Nkap kwai nani á̱ lyen nna ma̱ng shai a̱sa̱khwot lili vam, byia̱ zwá shyei li vam ma̱ng a̱jhyem li myemyiat. Á̱kpa nzwa mi̱ kwai mba ji á̱ lyen mba ma̱ng shai a̱sa̱khwot lili vam. Á̱ghyang mba, ba̱ byia̱ a̱jhyem li myemyiat (ntangka̱i a̱sa̱khwot a̱byin); a̱wot á̱ghyang, si̱ kyiai a̱sa̱khwot lili vam na (a̱yaashong, a̱yaabagina, a̱sa̱khwot á̱kwop, a̱sa̱khwot bula) nang á̱ ni̱ ndi a̱mgba̱m. ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} {{Swánga̱lyiatwuki|a̱ghwaghwaak}} [[Sa:A̱yaaghwaghwaak]] [[Sa:Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] jo1fmsm6qtablykatu6evfsp4r552kh Cawai 0 5102 52669 48142 2026-10-05T14:23:44Z AshiyaG 2949 /* Ya̱fang */ 52669 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Cawai/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Cawai/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Cawai/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Cawai/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Cawai/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Cawai/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Cawai'''<ref>{{Cite web |url=https://geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-2789451&fid=4337&c=nigeria |title=Chawai, Nigeria|website=Geographic Names |access-date=Zwat Jhyiung 9, 2024 }}</ref> ([[Kpat (a̱lyem)|Kpat:]] {{Lang|ha|Fadan Chawai}}) yet a̱keang kya ka̱ swan di̱ fam a̱tyin a̱keangtung A̱byintyok [[A̱tsamyia̱]] ka<ref name="KSG">{{Cite web |url=https://localgov.kdsg.gov.ng/?page_id=31 |title=Ministry of Local Government Affairs |publisher=Kaduna State Government |access-date=Zwat Jhyiung 7, 2024 |archive-date=Zwat Jhyiung 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115175652/https://localgov.kdsg.gov.ng/?page_id=31 |url-status=dead }}</ref> di̱ [[Ka̱uru|Fam A̱gwomna̱ti Mali Ka̱uru]] di̱ fam [[A̱tak Ka̱duna|a̱tak]] [[Si̱tet Ka̱duna]] di̱ fam-a̱byin [[Fam A̱ka̱wa̱tyia̱]] [[Naijeriya]]. Zwunzwuo-a̱muup ta̱m ta̱m a̱vwuo ji ja yet 811.<ref>{{Cite web |title=Post Offices - with map of LGA |publisher=NIPOST |url=http://www.nipost.gov.ng/PostCode.aspx |access-date=2024-01-07 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091007011423/http://www.nipost.gov.ng/PostCode.aspx |archivedate=2009-10-07}}</ref> A̱keang ka bu ngyet a̱cyian a̱bafam Cawai, A̱byintyok A̱tsamyia̱. Á̱ ka ngyei á̱niet A̱byintyok ba ma̱ a̱pyia̱ mba ma̱ng a̱byin ka a̱mgba̱m Cawai di̱n jen jhyang.<ref name="Verb">{{cite web|url=https://iproject.com.ng/linguistics-and-communication/aspects-of-the-morphology-of-atsam-language/index.html|title=ASPECTS OF THE MORPHOLOGY OF ATSAM LANGUAGE|website=Eduproject.com.ng|access-date=Zwat Jhyiung 9, 2024|archive-date=2024-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20240107194643/https://iproject.com.ng/linguistics-and-communication/aspects-of-the-morphology-of-atsam-language/index.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.premiumtimesng.com/investigationspecial-reports/416497-investigation-inside-the-bloody-southern-kaduna-carnage-where-all-sides-are-casualties.html?tztc=1|title=INVESTIGATION: Inside the bloody Southern Kaduna carnage where all sides are casualties|last=Adebayo|first=Taiwo-Hassan|date=Zwat A̱kubunyiung 23, 2020|publisher=Premium Times|access-date=Zwat Jhyiung 9, 2024}}</ref> ==Shyei nkyang== ===Wun=== Kyai A̱ka̱man-tswam Yakubu Gowon, [[Nja̱t]] (IATA: JOS) ja yet si̱ ku swak di̱ shyia̱ kpa̱mkpaan ma̱ng a̱keang ka. Ka̱ swan kilomita 45.3 di̱ fam a̱tak-a̱tyin a̱keang a̱kya. Kyai A̱ka̱man-tswam Bibyin Nta Ka̱duna hu (IATA: KAD) ku swan kilomita 162.7 di̱ fam a̱za-jenshyung a̱keang ka, mbeang Kyai A̱ka̱man-tswam Bibyin Nta Nnamdi Azikiwe (IATA: ABV), ku swan kilomita 180.1 di̱ fam a̱tak-jenshyung a̱keang Cawai mun nshyia̱.<ref>{{cite web|url=https://nona.net/features/map/placedetail.2242973/Fadan%20Chawai/|title=Fadan Chawai (Gongola, Nigeria)|website=nona.net|access-date=Zwat Jhyiung 9, 2024}}</ref> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:A̱ka̱vwuo na̱ byia̱ á̱niet ma̱ ba̱t mami Si̱tet Ka̱duna]] tvk5sfxo9w747h75bibt1ms3stluxfx Lawrencia Mala̱m 0 5717 52668 50495 2026-10-05T14:07:37Z AshiyaG 2949 /* Ya̱fang */ 52668 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Lawrencia Mala̱m/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Lawrencia Mala̱m/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Lawrencia Mala̱m/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Lawrencia Mala̱m/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Lawrencia Mala̱m/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Lawrencia Mala̱m/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Lawrencia La̱ra̱ba-Mala̱m''' yet Minisi̱ta Bibeam Naijeriya gbangbang wa tsi̱tsak 2014–2015. A̱ ku yet a̱tyonyiung mami mminisi̱ta 12 na nang A̱kwak A̱son A̱byin [[Goodluck Jonathan]] ku shyi a̱ni mi̱ Zwat Tsat a̱lyia̱ 2014.<ref>{{cite news|url=https://pmnewsnigeria.com/2014/03/05/gusau-obanikoro-to-run-nigerias-defence-ministry/|title=Gusau, Obanikoro to run Nigeria's defence ministry|date=Zwat Tsat 5, 2014|publisher=PM News|access-date=Zwat A̱kubunyiung 23, 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://allafrica.com/stories/201403051470.html|title=Nigeria: Jonathan Drops Bolaji Abdullahi, Swears in 11 New Ministers|date=Zwat Tsat 5, 2014|publisher=This Day|website=All Africa|location=[[Legwot]]|last=Andrews|first=Jaiyeola|access-date=Zwat A̱kubunyiung 23, 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.modernghana.com/amp/nollywood/27182/breaking-newspresident-jonathan-sacks-sports-minister.html|title=Breaking News:President Jonathan Sacks Sports Minister|last=Chima|first=Amechi B.|date=Zwat Tsat 5, 2014|publisher=Modern Ghana|access-date=Zwat A̱kubunyiung 23, 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2014/10/dons-brainstorm-alternative-energy-minister-flags-enville-seminar/|title=Dons brainstorm on alternative energy as minister flags off Enville seminar|last=Adesulu|first=Dayo|date=Zwat Swak 9, 2014|publisher=Vanguard Nigeria|access-date=Zwat A̱kubunyiung 23, 2024}}</ref><ref>{{cite news |date=Zwat Jhyiung 22, 2014 |title=Jonathan names Gasau, Obanikoro, Boni Haruna as ministers |publisher=The Nigerian Voice |url=https://www.thenigerianvoice.com/news/135346/jonathan-names-gasau-obanikoro-boni-haruna-as-ministers.html |access-date=Zwat A̱kubunyiung 23, 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=https://aminiya.ng/aliyu-gusau-ne-ministan-tsaro/|title=Aliyu Gusau ne Ministan Tsaro|last=Mustapha|first=Olusegun|language=ha|publisher=Aminiya|date=March 6, 2014|access-date=Zwat A̱kubunyiung 23, 2024}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com.ng/books?id=lDkUDgAAQBAJ&pg=PA918&dq=lawrencia+laraba+mallam&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi126HRg9mIAxXkXEEAHT9GKDQQ6AF6BAgHEAM#v=onepage&q=lawrencia%20laraba%20mallam&f=false|title=The Statesman's Yearbook 2016|trans-title=The Politics, Cultures and Economies of the World|date=Zwat Sweang 7, 2017|isbn=9781349578238|format=ebook|publisher=Palgrave Macmillan UK|language=en|editor=Heath-Brown, Nick|page=918|access-date=Zwat A̱kubunyiung 23, 2024}}</ref> A̱ci̱t nggu wu wa si̱ yet [[Amina Mohammed]].<ref name="Kid">{{cite news|url=https://www.thecable.ng/ex-minister-husband-released-48-hours-captivity/|title=Ex-minister, husband released after 48 hours in captivity|date=Zwat Swak 5, 2016|publisher=TheCable|access-date=Zwat A̱kubunyiung 23, 2024}}</ref> A̱zaghyi njen a̱ja nang á̱ khai nggu gu yet minisi̱ta a̱ni, nggu wa ku yet A̱kwak A̱son A̱byin, Sot-nta̱m A̱nyiuk Katolika ([[Shong (a̱lyem)|Shong:]] ''Catholic Women Organization'', '''CWO''').<ref>{{cite news|url=https://thenationonlineng.net/what-becomes-of-jonathans-women/|title=What becomes of Jonathan’s women?|date=Zwat Nyaai 5, 2015|publisher=TheNation|access-date=Zwat A̱kubunyiung 23, 2024}}</ref> ==A̱kariya minisi̱ta== Di̱n jen ta̱m nggu ji ja á̱ ku ta̱m ma̱ng ta̱m ghyang nang á̱ ngyei ''Great Green Wall'' (GGW) a̱ni á̱ si̱ shim nhu a̱tutukpacam a̱byin Naijeriya wu, mat á̱ kpaat vak hu nang nta̱m na̱ na mbeang zwang yai [[tswa a̱ji̱jak]] ji ma̱ng á̱lyiat na̱ byia̱ a̱ka̱ta ma̱ng a̱koloji na nkai a̱ni. Mat a̱nia, ofit A̱kwak A̱son A̱byin wu si̱ nnwuak kurum ku bai kpa̱mkpaan ma̱ng bilyon ₦16 mi̱ Zwat A̱kubunyiung a̱lyia̱ 2014, á̱ ka ntsa ta̱m hu.<ref>{{cite news|url=https://www.channelstv.com/2015/02/11/council-approves-draft-bills-boost-transportation/amp/|title=Council Approves Draft Bills To Boost Transportation|date=Zwat Sweang 11, 2015|publisher=Channels Television|access-date=Zwat A̱kubunyiung 23, 2024|archive-date=2025-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20250621132001/https://www.channelstv.com/2015/02/11/council-approves-draft-bills-boost-transportation/amp/|url-status=dead}}</ref> Ma̱nang gu ku lyiat nang Dipatmen Byi̱k Bibyin Swanta a̱byin [[Muna̱pyia̱ A̱byintyok]] hu sii du tyai a̱ma̱ntei ''Gas Flare Tracker'', ka̱ maai hyei shi wun gat nang á̱ vwuot mi̱ wun a̱ni di̱ fam [[Da̱li̱ta Nija]] hu, mi̱ Zwat Swak ma̱ng Jhyiung a̱lyia̱ 2014, huhwa A̱yang-a̱li Mala̱m si̱ nyia̱ a̱ni, {{Blockquote|Kuzang jen ja nang zi̱ nat a̱ka̱tung mi̱ bibyin nta, nyi lyen, zi̱ ni̱ fwuong bibyin nghyang nang ku hyei shi wun gat a̱mang hwa nang ku ku nvwuot kyai tswazwa hu, a̱wot nzi̱t, zi̱ ni̱ tyan wa. Mi̱ kyiak neet da̱ a̱fwun ka, zi̱ bu na tyan bah, zi̱ na nwuak a̱ca̱caat shi wu wa, da̱nian a̱tala-nzop wuni.}}<ref>{{cite news|url=https://www.voanews.com/a/satellite-tracker-throws-light-on-gas-flaring-in-nigeria/2536982.html|title=Satellite Tracker Throws Light on Gas Flaring in Nigeria|date=Zwat Swak ma̱ng Jhyiung 27, 2014|last=Stein|first=Chris|publisher=VOA|access-date=Zwat A̱kubunyiung 23, 2024}}</ref> ==Ghwum nkat ma̱ng kai a̱ ghwon== A̱tuk mam 3 Zwat Swak a̱lyia̱ 2016, Lawrencia ma̱ng a̱tyoli nggu wu a̱ yet ndyia̱ 73 a̱ni, nang á̱ ngyei nggu Payot Mala̱m, si̱ nwuo mbwak á̱niet ghwum á̱niet-nkat ma̱ng a̱mba ma̱ a̱keang [[Jere, Si̱tet Ka̱duna|Jere]], da̱ a̱kpai a̱ta̱lyen Ka̱duna-A̱buja wu.<ref>{{cite news|url=https://www.thecable.ng/breaking-gunmen-kidnap-former-environment-minister-husband/|title=Gunmen kidnap ex-minister, husband|date=Zwat Swak 4, 2016|publisher=TheCable|access-date=Zwat A̱kubunyiung 23, 2024}}</ref> Da̱ mba, ba̱ si̱ fwan a̱ja tat áwa 48 a̱wot á̱ si̱ ba̱ ghwon mba ba̱ nkat.<ref name="Kid"/> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Mallam, Lawrencia}} [[Sa:Á̱niet nswuan]] [[Sa:A̱nyiuk kwai-nfwuo-á̱niet sa̱ncuri 21 mi̱ Naijeriya]] [[Sa:Á̱niet Si̱tet Ka̱duna]] [[Sa:Á̱niet A̱tak Ka̱duna]] [[Sa:A̱tyap]] 6ne0ssa2g93vtjv72y6p0oqzse6esex A̱fa̱n 0 6545 52672 48386 2026-10-05T14:44:28Z AshiyaG 2949 /* Ayafang */ 52672 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[A̱fa̱n/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[A̱fa̱n/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[A̱fa̱n/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[A̱fa̱n/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[A̱fa̱n/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[A̱fa̱n/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox} '''A̱fa̱n''' ka (á̱kpa: fa̱n ''hu'') yet [[nyam]] [[a̱sa̱khwot]] ja, tangka̱i nzwa, ka byia̱ [[Ceang|ceangvam]] a̱kang nyam ma̱ a̱byin a̱ byia̱ nfeap [[a̱wak]] ma̱ng a̱khwot a̱ghyighyak-a̱pyia̱ a̱ni, a̱wot ka si̱ lat nkap di̱ fang. A̱fa̱n si̱ mi̱n ntung sot si̱ tat shi á̱kpa ntsan ma̱ng á̱kpa a̱tai tsan-a̱fa̱n, á̱ labeang bah ba̱ si̱ ci̱t ka̱ka̱p kyang swuan ma̱ a̱sa̱khwot a̱khwo a̱fa̱n, ma̱nang ku ndi mi̱n li ba tat ''placoderms'' ma̱ng ''acanthodians''. ==A̱ka̱fwuop nta== {{Swánga̱lyiatwuki}} [[Sa:Fa̱n]] [[Sa:Nyám]] ==A̱ya̱fang== hdryd2fd819zaflpj55xpye1x203z4u Iyoba Bini 0 6715 52675 41835 2026-10-05T14:48:06Z AshiyaG 2949 /* Yafang */ 52675 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Iyoba Bini/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Iyoba Bini/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Iyoba Bini/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Takad|[[Iyoba Bini/Takad|Takad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyecaat|[[Iyoba Bini/Tyeca̱rak|Tyeca̱rak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyuku|[[Iyoba Bini/Tyuku|Tyuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} {{Short description|Benin's Queen Mother}} [[File:Queen Mother Pendant Mask- Iyoba MET DP231460.jpg|thumb|An [[ivory pendant mask]] of [[Idia of Benin]]]] Ngu '''Iyoba bini''' yet nwuak shi nggwoneam ku tyok gu ku ba̱ng mi̱ Naijeriya [[ntyok a̱byin Naijeriya|taada ntyok]]mami [[a̱byin tyok Bini]] a̱ni, ke [[bibyin Ntyok|Nigerian traditional state si̱sa ntyok]] a̱ni. A̱si̱ bu lyen ngu di̱ [[nwuap Shong|Shong]] ma̱ng a̱lyoot [[A̱yang a̱gwam (Afi̱rika)|A̱yang A̱gwam]]. ==Nkhang gbangbang== Di̱ nJen nang a̱gwam [[Ozoluwa]] ni̱ nkhu Mami sencuri swakma̱fwuon a̱ni, A̱ ku ghwuon Mman A̱sam a̱feang ngu ma̱ a̱yaat cat tyok A̱tyia mba ka: [[Esigiye]] wa ba̱ng kpang [[A̱ka̱yang Bini]], a̱gba̱dang a̱ka̱yang A̱byin wu, a̱wot Arhuaran a̱na̱nyuk ngu wu ku shia ma̱ng swat hu ma̱ Udo - a̱sa̱ra̱i kyai A̱byin wa a̱ shyia ti̱ta nang a̱cyet mail 20 a̱ni. A̱ngbam A̱fai A̱gwam ba si̱ cat ngan bibyin ntyok mba hu a̱cat nwuai di̱ si̱ a̱ghyiang mba, cat-a̱pyia̱ si shyia nwuo a̱mami a̱liat ka, a̱jawa a̱ka̱yang Bini ka si̱ ntat a̱ doot ma̱ng zwang kiki. Nang a̱niet Igala ba ndi a̱wat shyia̱ cet a̱pyia̱ mba a̱ni, a̱ja wa ba̱ si̱ nnwuak a̱pyia̱ mba tyok shi Bini hu awot ba̱ si̱ san kyai a̱za a̱byin hu. mami sati nyiung, Esigiye si̱ ba̱ nwuo nwuan kyang ku li nang a̱byin tyok ka cat mat a̱fwoi. A̱di̱dam A̱yang nggu wu si̱ myim gu beang nggu di̱ yong huni. Mat nang gu ngyong di̱ yet kuzangkai kyang kyiak neet nta̱m A̱tyu ka̱w a̱di̱dam na si̱ nat nta̱m A̱tyu-tyai zanswon na a̱ni, nhu hwa si̱ ka̱yang nggu a̱niet Bini - mbeang - to Esigie's standard a̱kum a̱niet ka̱ ku shyia̱ a̱ma̱lyim A̱ruwaran Esigiye a̱ni. Nang gu ni̱ ntyak fwuat a̱ka̱mbwon nggu ka a̱ni, a̱jawa zam sweang ji swuobung di̱ cat ntyok na a̱ni si̱ bwuok ma̱ng a̱ghyi mba ba a̱ tyia̱ dyo da̱ a̱niet kwan zwang Igala ba. A̱tsak a̱yaat a̱doot a̱ni, a̱gba̱ndang a̱lyoot wu Bini za ku shyi a̱ni si̱ mang a̱bwuok a̱bai mbwak mba, a̱wot a̱ka̱nka̱ra̱ng a̱soja esigiye wu ma̱ng Idiya si̱ mang a̱gba̱ndang a̱keang wu mami a̱gwai mat a̱sai nfwuo. Doot na tyia̱ a̱yang wu a̱gwai da̱ a̱kwonu, A̱gwam Esigie si̱ khwuk ofi̱t a̱fai- da̱nian Iyoba - mat gu cong nswuat. Si̱ huni tyia̱ shi nggu hu si̱ shi bai ma̱ cecaat ma̱ng kuzang a̱gba̱ndang a̱tyu ba̱ng tyok mi̱ gaat tyok a̱ja, a̱wot nggu Iyoba ku nok si̱ gu gaat ma̱ a̱keang Uselu, si̱ ahwa hwa si̱ mun a̱mbyia̱ a̱ si̱ nwuak nggu tyok ku ta̱mak ma̱ng a̱lyoot tyok ka ka̱ nwuak nggu cet da̱ a̱lyiat a̱ni. Nggu wa ku yet A̱byik na̱ng a̱ni̱ ntsa nnwuak a̱ta̱nka̱i tyok a̱hwa mi̱ nkang a̱byin-tyok Bini.<ref>{{cite 0web|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/pwmn_3/hd_pwmn_3.htm|first=Alexander I.|last=Bortolot|title=Women Leaders in African History: Idia, first Queen Mother of Benin|work=Columbia University|date=October 2003 |accessdate= April 17, 2020}}</ref> ==Nta̱m== A̱didam nang a̱ byia̱ da̱ a̱tsatsak nta̱m Iyoba na mi̱ [[harem]] di̱ njen nang a̱tyok nggu nshyia̱ a̱cet a̱ni si̱ myim byin a̱wot mbeang go [[nggwon a̱gwam]] ka̱ si̱ bye ya tyok nggu hu di̱ yet [[A̱gwam Bini]] ma̱nang kumi ndi a̱ni. Ku nang ku bu nwai ngyet a̱nia̱, a̱yin bu dam nyia a̱ bu na byia̱ nggwon a̱ghyiang kang ma̱ng a̱ng nggu bah. Nat a̱son, in emulation of Idia's example di̱ maat Indiya, Á̱ ku fa nyia̱ yet a̱gwak-shyit a̱wot gu nyia̱ ta̱m ma̱ng nkut nggu na gu nfi̱ng a̱ci̱t-tyok nggu wu da̱nian yet a̱son nggu ka ma̱ng kuzang jen. A̱lyak ma̱ng a̱nggu [[ladies-in-waiting#Nigeria|ladies-in-waiting]] - a̱niet yet kyang nyiung [[aristocratic]] a̱ka̱neam nang a̱ ku fa nyia̱ ba̱ na fwuong nggu a̱wot ba̱ bu mmyam nyian nta̱m mami ofit nggu na da̱ a̱ka̱nyiung-a̱wot naat a̱son ba̱ bye bwuak a̱ tyia̱ a̱gi̱ngi̱ng a̱niet nggwon ka ma̱ harem (ma̱ng a̱tsoswaat a̱niet Iyoba ma̱ng a̱pyia̱ mbah). A̱ba nsot a̱niet nta̱m si̱ fwat di̱ nyian nggu khwuo ba̱ bu sang kyang hyia̱ a̱ni ''A̱nyuuk'', si̱ huni hwa si̱ mbyia̱ konyan wa a̱ byia̱ a̱tanka̱i taada tyok nggu wu a̱ni myim gu mbyia̱ harem a̱pyia̱ nggu mba. son Mi̱ di̱ kyiak mi̱ nfwuo mi̱ di̱ tyak gat tyok nggwon nggu hu, Iyoba si bwuok mi̱ng swat hu a̱ nat Uselu, a̱ja ku yet a̱vwuo gu nngaan swan ngggu hu a̱ni. Ku nang a̱ nshyi nggu da̱ bu li A̱gwam (Oba) a̱ni, ku nvwuong nyia̱ gu yok yet a̱gwak nwuat-a̱di̱dam wu, a̱wot nang a̱niet cong ta̱m ngaat ba shyei shonshyon naat Uselu, a̱wot neet Uselu nat Binin. Di̱ njen zwang, Iyoba wa ku yet ma̱ a̱nap wu a̱nyin nggu ma̱byin-tyok ka nang kpa̱m-cam hu la̱p dyang ji. Mat yet a̱gba̱ndang a̱tyutyok, a̱ ku yet A̱pyia̱ a̱wot a̱ si̱ nsot a̱khwot a̱kwop nggu. Nang gu ni̱ nkhu a̱ni, a̱niet Iyoba wa si̱ shyia̱ bwuak yet a̱bwok nggwon nggu ka ka̱ yet A̱gwam a̱ni. Vwoi dyang fwuong niat nggu hu, á̱ ku fa nyia̱ a̱ na shap nkyang na̱ na tak nang a̱tyi nggu hwa wu mami gaat ka. Mi̱ mba a̱niet Iyoba bya yet ma̱nyuk ba ba̱ byia̱ shi mi̱ tutu-bwok a̱hwa a̱ni.[2] [[Sa:Feminizi̱m ma̱ng tashikum 2026]] ==A̱ya̱fang== [[Sa:Feminizi̠m ma̠ng Tashikum/2026]] e80620v2h46ajtb60v3kfbmz1200azd Rut Jummai A̱nggo 0 7633 52662 44936 2026-10-05T13:13:47Z Zichatmoses 2829 52662 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Rut Jummai A̱nggo/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Rut Jummai A̱nggo/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Rut Jummai A̱nggo/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Rut Jummai A̱nggo/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Rut Jummai A̱nggo/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Rut Jummai A̱nggo/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Rut Jummai A̱nggo''' yet a̱tyukwai nfwuo-a̱niet Naijeriya wa á̱ byin nggu ma̱ Zwat swak ma̱ng 1971 mi̱ [[Si̱tet Ka̱duna]]. A̱ yong di̱ yet a̱kwak a̱song yong gi̱nging a̱niet Zangon Kataf/Jaba Federal Constituency mi̱ 5th Ma̱jelisa Naijeriya ji neet 2003 tat 2007 a̱taga [[All Nigeria Peoples Party]] (ANPP). A̱ nyia̱ ta̱m di̱ yong not ma̱ng a̱byii̱k ntam ma̱ St. Gerard's Catholic Hospital mi̱ Ka̱duna a̱wot a̱ si̱ nat Kolet a̱si̱ not mi̱ Fa̱ntswamin.<ref>{{Cite web |date=2007-10-20 |title=House of Representatives Member {{!}} Honourable Ruth Ummai Ango |url=http://nassnig.org/House/Personaldata/Kaduna/ango.htm |access-date=2025-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071020133443/http://nassnig.org/House/Personaldata/Kaduna/ango.htm |archive-date=20 October 2007 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2007-12-21 |title=The House of Representatives, Federal Republic of Nigeria |url=http://www.nassnig.org/House/RepMembers2.htm |access-date=2025-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071221092347/http://www.nassnig.org/House/RepMembers2.htm |archive-date=21 December 2007 }}</ref> ==A̱Ya̱fang== {{Commons category|Ruth Jummai Ango}} b58wqk3jzxlw6eh6263h7f1wafhd03n Mercy Aigbe 0 8115 52651 52233 2026-10-05T12:32:41Z AshiyaG 2949 /* Ya̱fang */ 52651 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Mercy Aigbe/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Mercy Aigbe/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Mercy Aigbe/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Mercy Aigbe/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Mercy Aigbe/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Mercy Aigbe/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Mercy Aigbe''' {{Pronunciation|Yo-Mercy Aigbe.ogg|Listen|(|help=no}} (byin a̱tuk 1 Zwat Jyiung 1978) yet a̱tyu maat nghwughwu a̱gugut wa ma̱ a̱byin Naijeriya, a̱kwak a̱swon a̱niet maat nghwughwu a̱guguut, nggwon a̱gwai nggwon a̱bwuang. A̱ lyen nggu a̱ swak ma̱ng maat nghwughwu da̱ a̱lyem A̱ghwuangkpang kya.<ref name=pulse>{{cite web|url=http://pulse.ng/celebrities/womancrushwednesday-mercy-aigbe-gentry-pretty-passionate-actress-id3824320.html|title=Mercy Aigbe-Gentry, pretty passionate actress|date=3 June 2015|author=Ayomide O. Tayo|accessdate=9 August 2015|archive-date=25 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625023508/http://pulse.ng/celebrities/womancrushwednesday-mercy-aigbe-gentry-pretty-passionate-actress-id3824320.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.naij.com/463296-6-hottest-asoebi-styles-of-mercy-aigbe.html|title=6 Hottest Asoebi Styles Of Mercy Aigbe|author=Ajomole Helen|publisher=Naij|accessdate=9 August 2015|archive-date=21 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160821082308/https://www.naij.com/463296-6-hottest-asoebi-styles-of-mercy-aigbe.html|url-status=live}}</ref> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Bwan a̱yaati̱kut 200 á̱si̱ a̱nyiuk di̱n Tyap]] baznrasac720zhpp0bldk9z4nm9gk1q Hadiza Shagari 0 8120 52658 52217 2026-10-05T12:47:47Z AshiyaG 2949 /* Ya̱fang */ 52658 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Hadiza Shagari/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Hadiza Shagari/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Hadiza Shagari/Gworog|Gworog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Hadiza Shagari/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Hadiza Shagari/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Hadiza Shagari/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} '''Hadiza Dawaiya Shagari''', nang a̱ bu lyen dyo ma̱ng '''Hadiza Shehu Shagari''' a̱ni (1940/41 – 12 Zwat A̱ni̱nai 2021) ku yet a̱tyu Naijeriya wa nang a̱ lyen kpa̱sai a̱ni, a̱khukhwop A̱kywa A̱byik ma̱ a̱byin Naijeriya neet ma̱ a̱lyia̱ 1979 si̱nat 1983, a̱byik A̱tyokhu Shehu Shagari wa gu yet.<ref>{{Cite book |last=Shagari |first=Shehu Usman Aliyu |title=Shehu Shagari : beckoned to serve : an autobiography |date=2001 |publisher=Heinemann Educational Books (Nigeria) |isbn=978-129-932-0 |location=Ibadan |oclc=50042754}}</ref> Together with Shehu Shagari's other two wives, Hadiza Shagari served as First Lady of Nigeria when her husband assumed the [[President of Nigeria|presidency]] from 1 October 1979 to 31 December 1983.<ref name=pn>{{cite news |first=|last=|title=Former Nigerian First Lady dies of COVID-19 in Abuja |url=https://politicsnigeria.com/hadiza-shagari-is-dead/ |date=2021-08-12 |access-date=2021-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812170811/https://politicsnigeria.com/hadiza-shagari-is-dead/ |archive-date=2021-08-12 |url-status=live|newspaper=[[Politics Nigeria]]}}</ref><ref name="bbc" /> ==A̱ya̱fang== {{Reflist}} [[Sa:Bwan a̱yaati̱kut 200 á̱si̱ a̱nyiuk di̱n Tyap]] rg5v50rtbqy1ioqmkisz1o4o7jidosr Joy Emodi 0 8174 52643 52642 2026-10-05T12:02:56Z Zichatmoses 2829 52643 wikitext text/x-wiki Joy Ifeyinwa Emodi CON // ⓘ (byin ma̱ 13 zwattson a̱lyia̱ 1955) a̱yet a̱tyu fa̱ng, khap a̱lyia̱t mu a̱byin nijeriya, a̱{ty a̱tin tyok a̱gwam senito ma̱ a̱keang Anambra a̱tswaza constituency mu Anambra Sited, Nijeriya ma̱ a̱vwou khap a̱yia̱t, ka mi̱n a̱sidi ti̱n Emmanuel Anosike's ma̱ agyet tyok ba̱h,[1] a̱na gyak hu cong office ma̱m 20 mu zwat jyuing a̱lyia̱ 2005 ka mi̱n jen tyok ggu ji zi byia̱ Emmanuel Anosike ggu ji zi byia̱ .[2][1] She was re-elected in 2007, but her second election was appealed by Alphonsus Obi Igbeke, the All Nigeria Peoples Party (ANPP) candidate.[3] After protracted hearings, Igbeke was declared the winner on 25 March 2010.[4] She is known for Advocacy for education reform, increased school funding, gender equity in governance.[1] She is the first woman of Igbo origin to be elected to the Nigerian Senate, and the founder of Brickhall School, Abuja.[5][6] mkebym1aeip0fqgs1kbp1qd3t54nv1f 52644 52643 2026-10-05T12:06:22Z Zichatmoses 2829 52644 wikitext text/x-wiki Joy Ifeyinwa Emodi CON // ⓘ (byin ma̱ 13 zwattson a̱lyia̱ 1955) a̱yet a̱tyu fa̱ng, khap a̱lyia̱t mu a̱byin nijeriya, a̱{ty a̱tin tyok a̱gwam senito ma̱ a̱keang Anambra a̱tswaza constituency mu Anambra Sited, Nijeriya ma̱ a̱vwou khap a̱yia̱t, ka mi̱n a̱sidi ti̱n Emmanuel Anosike's ma̱ agyet tyok ba̱h,[1] a̱na gyak hu cong office ma̱m 20 mu zwat jyuing a̱lyia̱ 2005 ka mi̱n jen tyok ggu ji zi byia̱ Emmanuel Anosike ggu ji zi byia̱ .[2][1] A̱si bu tin ggu di tyok a̱lyia̱ 2007, a̱wan tyok a̱su a̱kafeang hu si neet Alphonsus Obi Igbeke, the All Nigeria Peoples Party (ANPP) candidate.[3] After protracted hearings, Igbeke was declared the winner on 25 March 2010.[4] She is known for Advocacy for education reform, increased school funding, gender equity in governance.[1] She is the first woman of Igbo origin to be elected to the Nigerian Senate, and the founder of Brickhall School, Abuja.[5][6] fcxu8dquywvpzjnesmfwzeicm6mm7hu 52645 52644 2026-10-05T12:27:35Z Zichatmoses 2829 52645 wikitext text/x-wiki Joy Ifeyinwa Emodi CON // ⓘ (byin ma̱ 13 zwattson a̱lyia̱ 1955) a̱yet a̱tyu fa̱ng, khap a̱lyia̱t mu a̱byin nijeriya, a̱{ty a̱tin tyok a̱gwam senito ma̱ a̱keang Anambra a̱tswaza constituency mu Anambra Sited, Nijeriya ma̱ a̱vwou khap a̱yia̱t, ka mi̱n a̱sidi ti̱n Emmanuel Anosike's ma̱ agyet tyok ba̱h,[1] a̱na gyak hu cong office ma̱m 20 mu zwat jyuing a̱lyia̱ 2005 ka mi̱n jen tyok ggu ji zi byia̱ Emmanuel Anosike ggu ji zi byia̱ .[2][1] A̱si bu tin ggu di tyok a̱lyia̱ 2007, a̱wan tyok a̱su a̱kafeang hu si neet Alphonsus Obi Igbeke, kab a̱gyet song tyok nijeriya (ANPP) A̱gyet cat tyok.[3] a̱ntyia̱k a̱wot a~-si di fa̱k, Igbeke nggu wa shia̱ a̱yon tyok ka di ma̱m 25 zwata̱tat ma̱ a̱lyia̱ 2010.[4] Nggu wa a̱lyen khut a̱vwuo fang, ma̱ ban a̱vwuofang mu, gender equity ma̱ governance.[1] Nggu wa yet a̱fari a̱byi̱ik mu a̱byin Igbo a̱tin ma̱ng a̱gyet ba̱ na bang tyok Senate ma̱ nijeriya, ma̱ a̱tyu a̱shia̱ a̱vwuo fang Brickha, Abuja.[5][6] 9vnrc6sycqdl262lw7brsvrwjhar6fw 52646 52645 2026-10-05T12:28:27Z Zichatmoses 2829 52646 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[London/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[London/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[London/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Joy Ifeyinwa Emodi CON // ⓘ (byin ma̱ 13 zwattson a̱lyia̱ 1955) a̱yet a̱tyu fa̱ng, khap a̱lyia̱t mu a̱byin nijeriya, a̱{ty a̱tin tyok a̱gwam senito ma̱ a̱keang Anambra a̱tswaza constituency mu Anambra Sited, Nijeriya ma̱ a̱vwou khap a̱yia̱t, ka mi̱n a̱sidi ti̱n Emmanuel Anosike's ma̱ agyet tyok ba̱h,[1] a̱na gyak hu cong office ma̱m 20 mu zwat jyuing a̱lyia̱ 2005 ka mi̱n jen tyok ggu ji zi byia̱ Emmanuel Anosike ggu ji zi byia̱ .[2][1] A̱si bu tin ggu di tyok a̱lyia̱ 2007, a̱wan tyok a̱su a̱kafeang hu si neet Alphonsus Obi Igbeke, kab a̱gyet song tyok nijeriya (ANPP) A̱gyet cat tyok.[3] a̱ntyia̱k a̱wot a~-si di fa̱k, Igbeke nggu wa shia̱ a̱yon tyok ka di ma̱m 25 zwata̱tat ma̱ a̱lyia̱ 2010.[4] Nggu wa a̱lyen khut a̱vwuo fang, ma̱ ban a̱vwuofang mu, gender equity ma̱ governance.[1] Nggu wa yet a̱fari a̱byi̱ik mu a̱byin Igbo a̱tin ma̱ng a̱gyet ba̱ na bang tyok Senate ma̱ nijeriya, ma̱ a̱tyu a̱shia̱ a̱vwuo fang Brickha, Abuja.[5][6] 6pt06dunc5jia3q7hy2fv7b4wbp3i07 52647 52646 2026-10-05T12:29:14Z Zichatmoses 2829 52647 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Joy Emodi/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Joy Emodi/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Joy Emodi/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[London/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[London/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[London/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Joy Ifeyinwa Emodi CON // ⓘ (byin ma̱ 13 zwattson a̱lyia̱ 1955) a̱yet a̱tyu fa̱ng, khap a̱lyia̱t mu a̱byin nijeriya, a̱{ty a̱tin tyok a̱gwam senito ma̱ a̱keang Anambra a̱tswaza constituency mu Anambra Sited, Nijeriya ma̱ a̱vwou khap a̱yia̱t, ka mi̱n a̱sidi ti̱n Emmanuel Anosike's ma̱ agyet tyok ba̱h,[1] a̱na gyak hu cong office ma̱m 20 mu zwat jyuing a̱lyia̱ 2005 ka mi̱n jen tyok ggu ji zi byia̱ Emmanuel Anosike ggu ji zi byia̱ .[2][1] A̱si bu tin ggu di tyok a̱lyia̱ 2007, a̱wan tyok a̱su a̱kafeang hu si neet Alphonsus Obi Igbeke, kab a̱gyet song tyok nijeriya (ANPP) A̱gyet cat tyok.[3] a̱ntyia̱k a̱wot a̱si di fa̱k, Igbeke nggu wa shia̱ a̱yon tyok ka di ma̱m 25 zwata̱tat ma̱ a̱lyia̱ 2010.[4] Nggu wa a̱lyen khut a̱vwuo fang, ma̱ ban a̱vwuofang mu, gender equity ma̱ governance.[1] Nggu wa yet a̱fari a̱byi̱ik mu a̱byin Igbo a̱tin ma̱ng a̱gyet ba̱ na bang tyok Senate ma̱ nijeriya, ma̱ a̱tyu a̱shia̱ a̱vwuo fang Brickha, Abuja.[5][6] f6oy0mvfro8jwupxkt6tptu3hqcvhu2 52648 52647 2026-10-05T12:29:32Z Zichatmoses 2829 52648 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Joy Emodi/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Joy Emodi/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Joy Emodi/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Joy Emodi/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Joy Emodi/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Joy Emodi/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Joy Ifeyinwa Emodi CON // ⓘ (byin ma̱ 13 zwattson a̱lyia̱ 1955) a̱yet a̱tyu fa̱ng, khap a̱lyia̱t mu a̱byin nijeriya, a̱{ty a̱tin tyok a̱gwam senito ma̱ a̱keang Anambra a̱tswaza constituency mu Anambra Sited, Nijeriya ma̱ a̱vwou khap a̱yia̱t, ka mi̱n a̱sidi ti̱n Emmanuel Anosike's ma̱ agyet tyok ba̱h,[1] a̱na gyak hu cong office ma̱m 20 mu zwat jyuing a̱lyia̱ 2005 ka mi̱n jen tyok ggu ji zi byia̱ Emmanuel Anosike ggu ji zi byia̱ .[2][1] A̱si bu tin ggu di tyok a̱lyia̱ 2007, a̱wan tyok a̱su a̱kafeang hu si neet Alphonsus Obi Igbeke, kab a̱gyet song tyok nijeriya (ANPP) A̱gyet cat tyok.[3] a̱ntyia̱k a̱wot a̱si di fa̱k, Igbeke nggu wa shia̱ a̱yon tyok ka di ma̱m 25 zwata̱tat ma̱ a̱lyia̱ 2010.[4] Nggu wa a̱lyen khut a̱vwuo fang, ma̱ ban a̱vwuofang mu, gender equity ma̱ governance.[1] Nggu wa yet a̱fari a̱byi̱ik mu a̱byin Igbo a̱tin ma̱ng a̱gyet ba̱ na bang tyok Senate ma̱ nijeriya, ma̱ a̱tyu a̱shia̱ a̱vwuo fang Brickha, Abuja.[5][6] fchyfviojoln2ip8zpvl97wlqbrjlvu 52650 52648 2026-10-05T12:32:26Z Zichatmoses 2829 52650 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Joy Emodi/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Joy Emodi/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Joy Emodi/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Joy Emodi/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Joy Emodi/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Joy Emodi/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Joy Ifeyinwa Emodi CON // ⓘ (byin ma̱ 13 zwattson a̱lyia̱ 1955) a̱yet a̱tyu fa̱ng, khap a̱lyia̱t mu a̱byin nijeriya, a̱{ty a̱tin tyok a̱gwam senito ma̱ a̱keang Anambra a̱tswaza constituency mu Anambra Sited, Nijeriya ma̱ a̱vwou khap a̱yia̱t, ka mi̱n a̱sidi ti̱n Emmanuel Anosike's ma̱ agyet tyok ba̱h,<ref name="biography.igbopeople.org">{{Cite web |date=1955-05-23 |title=Joy Emodi - Igbo Genealogy And Biographies |url=https://biography.igbopeople.org/biography/joy-emodi/ |access-date=2026-03-31 |website=biography.igbopeople.org |language=en-US}}</ref> [1] a̱na gyak hu cong office ma̱m 20 mu zwat jyuing a̱lyia̱ 2005 ka mi̱n jen tyok ggu ji zi byia̱ Emmanuel Anosike ggu ji zi byia̱ .[2][1] A̱si bu tin ggu di tyok a̱lyia̱ 2007, a̱wan tyok a̱su a̱kafeang hu si neet Alphonsus Obi Igbeke, kab a̱gyet song tyok nijeriya (ANPP) A̱gyet cat tyok.[3] a̱ntyia̱k a̱wot a̱si di fa̱k, Igbeke nggu wa shia̱ a̱yon tyok ka di ma̱m 25 zwata̱tat ma̱ a̱lyia̱ 2010.[4] Nggu wa a̱lyen khut a̱vwuo fang, ma̱ ban a̱vwuofang mu, gender equity ma̱ governance.[1] Nggu wa yet a̱fari a̱byi̱ik mu a̱byin Igbo a̱tin ma̱ng a̱gyet ba̱ na bang tyok Senate ma̱ nijeriya, ma̱ a̱tyu a̱shia̱ a̱vwuo fang Brickha, Abuja.[5][6] a57dar1uov0dz112wdeqkx7ye8ywpq0 52652 52650 2026-10-05T12:32:55Z Zichatmoses 2829 52652 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Joy Emodi/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Joy Emodi/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Joy Emodi/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Joy Emodi/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Joy Emodi/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Joy Emodi/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Joy Ifeyinwa Emodi CON // ⓘ (byin ma̱ 13 zwattson a̱lyia̱ 1955) a̱yet a̱tyu fa̱ng, khap a̱lyia̱t mu a̱byin nijeriya, a̱{ty a̱tin tyok a̱gwam senito ma̱ a̱keang Anambra a̱tswaza constituency mu Anambra Sited, Nijeriya ma̱ a̱vwou khap a̱yia̱t, ka mi̱n a̱sidi ti̱n Emmanuel Anosike's ma̱ agyet tyok ba̱h,<ref name="biography.igbopeople.org">{{Cite web |date=1955-05-23 |title=Joy Emodi - Igbo Genealogy And Biographies |url=https://biography.igbopeople.org/biography/joy-emodi/ |access-date=2026-03-31 |website=biography.igbopeople.org |language=en-US}}</ref> [1] a̱na gyak hu cong office ma̱m 20 mu zwat jyuing a̱lyia̱ 2005 ka mi̱n jen tyok ggu ji zi byia̱ Emmanuel Anosike ggu ji zi byia̱ .[2][1] A̱si bu tin ggu di tyok a̱lyia̱ 2007, a̱wan tyok a̱su a̱kafeang hu si neet Alphonsus Obi Igbeke, kab a̱gyet song tyok nijeriya (ANPP) A̱gyet cat tyok.[3] a̱ntyia̱k a̱wot a̱si di fa̱k, Igbeke nggu wa shia̱ a̱yon tyok ka di ma̱m 25 zwata̱tat ma̱ a̱lyia̱ 2010.[4] Nggu wa a̱lyen khut a̱vwuo fang, ma̱ ban a̱vwuofang mu, gender equity ma̱ governance.[1] Nggu wa yet a̱fari a̱byi̱ik mu a̱byin Igbo a̱tin ma̱ng a̱gyet ba̱ na bang tyok Senate ma̱ nijeriya, ma̱ a̱tyu a̱shia̱ a̱vwuo fang Brickha, Abuja.[5][6] ==A̱ya̱fang== 9rwe53k4yd1697oqj8j6pgspko2xrtg 52654 52652 2026-10-05T12:34:08Z Zichatmoses 2829 52654 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Joy Emodi/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Joy Emodi/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Joy Emodi/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Joy Emodi/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Joy Emodi/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Joy Emodi/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Joy Ifeyinwa Emodi CON // ⓘ (byin ma̱ 13 zwattson a̱lyia̱ 1955) a̱yet a̱tyu fa̱ng, khap a̱lyia̱t mu a̱byin nijeriya, a̱{ty a̱tin tyok a̱gwam senito ma̱ a̱keang Anambra a̱tswaza constituency mu Anambra Sited, Nijeriya ma̱ a̱vwou khap a̱yia̱t, ka mi̱n a̱sidi ti̱n Emmanuel Anosike's ma̱ agyet tyok ba̱h,<ref name="biography.igbopeople.org">{{Cite web |date=1955-05-23 |title=Joy Emodi - Igbo Genealogy And Biographies |url=https://biography.igbopeople.org/biography/joy-emodi/ |access-date=2026-03-31 |website=biography.igbopeople.org |language=en-US}}</ref> [1] a̱na gyak hu cong office ma̱m 20 mu zwat jyuing a̱lyia̱ 2005 ka mi̱n jen tyok ggu ji zi byia̱ Emmanuel Anosike ggu ji zi byia̱ .<ref name=guard2105>{{cite news|url=https://www.nigerianmuse.com/important_documents/?u=Anambra_tribunal_and_elections.htm|work=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|date=2005-02-21|last1=Daniel|first1=Alifa|last2=Njoku|first2=Lawrence|access-date=2010-06-15|title=Court removes another Anambra senator, Anosike}}</ref>[2][1] A̱si bu tin ggu di tyok a̱lyia̱ 2007, a̱wan tyok a̱su a̱kafeang hu si neet Alphonsus Obi Igbeke, kab a̱gyet song tyok nijeriya (ANPP) A̱gyet cat tyok.[3] a̱ntyia̱k a̱wot a̱si di fa̱k, Igbeke nggu wa shia̱ a̱yon tyok ka di ma̱m 25 zwata̱tat ma̱ a̱lyia̱ 2010.[4] Nggu wa a̱lyen khut a̱vwuo fang, ma̱ ban a̱vwuofang mu, gender equity ma̱ governance.[1] Nggu wa yet a̱fari a̱byi̱ik mu a̱byin Igbo a̱tin ma̱ng a̱gyet ba̱ na bang tyok Senate ma̱ nijeriya, ma̱ a̱tyu a̱shia̱ a̱vwuo fang Brickha, Abuja.[5][6] ==A̱ya̱fang== c1m68or9l9zkrqxtqgokq4wk137fd3h 52655 52654 2026-10-05T12:40:57Z Zichatmoses 2829 52655 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Joy Emodi/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Joy Emodi/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Joy Emodi/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Joy Emodi/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Joy Emodi/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Joy Emodi/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Joy Ifeyinwa Emodi CON // ⓘ (byin ma̱ 13 zwattson a̱lyia̱ 1955) a̱yet a̱tyu fa̱ng, khap a̱lyia̱t mu a̱byin nijeriya, a̱{ty a̱tin tyok a̱gwam senito ma̱ a̱keang Anambra a̱tswaza constituency mu Anambra Sited, Nijeriya ma̱ a̱vwou khap a̱yia̱t, ka mi̱n a̱sidi ti̱n Emmanuel Anosike's ma̱ agyet tyok ba̱h,<ref name="biography.igbopeople.org">{{Cite web |date=1955-05-23 |title=Joy Emodi - Igbo Genealogy And Biographies |url=https://biography.igbopeople.org/biography/joy-emodi/ |access-date=2026-03-31 |website=biography.igbopeople.org |language=en-US}}</ref> [1] a̱na gyak hu cong office ma̱m 20 mu zwat jyuing a̱lyia̱ 2005 ka mi̱n jen tyok ggu ji zi byia̱ Emmanuel Anosike ggu ji zi byia̱ .<ref name=guard2105>{{cite news|url=https://www.nigerianmuse.com/important_documents/?u=Anambra_tribunal_and_elections.htm|work=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|date=2005-02-21|last1=Daniel|first1=Alifa|last2=Njoku|first2=Lawrence|access-date=2010-06-15|title=Court removes another Anambra senator, Anosike}}</ref>[2][1] A̱si bu tin ggu di tyok a̱lyia̱ 2007, a̱wan tyok a̱su a̱kafeang hu si neet Alphonsus Obi Igbeke, kab a̱gyet song tyok nijeriya (ANPP) A̱gyet cat tyok.[3] a̱ntyia̱k a̱wot a̱si di fa̱k, Igbeke nggu wa shia̱ a̱yon tyok ka di ma̱m 25 zwata̱tat ma̱ a̱lyia̱ 2010.[4] Nggu wa a̱lyen khut a̱vwuo fang, ma̱ ban a̱vwuofang mu, gender equity ma̱ governance.[1] Nggu wa yet a̱fari a̱byi̱ik mu a̱byin Igbo a̱tin ma̱ng a̱gyet ba̱ na bang tyok Senate ma̱ nijeriya, ma̱ a̱tyu a̱shia̱ a̱vwuo fang Brickha, Abuja.<ref>{{Cite news |last=adefaye |date=2011-11-18 |title=Senator Joy Emodi: A CON well deserved |url=https://www.vanguardngr.com/2011/11/senator-joy-emodi-a-con-well-deserved/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-05-10 |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-GB}}</ref>[5][6] ==A̱ya̱fang== gbo5ozbp0rgzgkmhri75q5xh2oktliz 52656 52655 2026-10-05T12:41:41Z Zichatmoses 2829 52656 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Joy Emodi/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Joy Emodi/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Joy Emodi/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Joy Emodi/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Joy Emodi/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Joy Emodi/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Joy Ifeyinwa Emodi CON // ⓘ (byin ma̱ 13 zwattson a̱lyia̱ 1955) a̱yet a̱tyu fa̱ng, khap a̱lyia̱t mu a̱byin nijeriya, a̱{ty a̱tin tyok a̱gwam senito ma̱ a̱keang Anambra a̱tswaza constituency mu Anambra Sited, Nijeriya ma̱ a̱vwou khap a̱yia̱t, ka mi̱n a̱sidi ti̱n Emmanuel Anosike's ma̱ agyet tyok ba̱h,<ref name="biography.igbopeople.org">{{Cite web |date=1955-05-23 |title=Joy Emodi - Igbo Genealogy And Biographies |url=https://biography.igbopeople.org/biography/joy-emodi/ |access-date=2026-03-31 |website=biography.igbopeople.org |language=en-US}}</ref> [1] a̱na gyak hu cong office ma̱m 20 mu zwat jyuing a̱lyia̱ 2005 ka mi̱n jen tyok ggu ji zi byia̱ Emmanuel Anosike ggu ji zi byia̱ .<ref name=guard2105>{{cite news|url=https://www.nigerianmuse.com/important_documents/?u=Anambra_tribunal_and_elections.htm|work=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|date=2005-02-21|last1=Daniel|first1=Alifa|last2=Njoku|first2=Lawrence|access-date=2010-06-15|title=Court removes another Anambra senator, Anosike}}</ref>[2][1] A̱si bu tin ggu di tyok a̱lyia̱ 2007, a̱wan tyok a̱su a̱kafeang hu si neet Alphonsus Obi Igbeke, kab a̱gyet song tyok nijeriya (ANPP) A̱gyet cat tyok.[3] a̱ntyia̱k a̱wot a̱si di fa̱k, Igbeke nggu wa shia̱ a̱yon tyok ka di ma̱m 25 zwata̱tat ma̱ a̱lyia̱ 2010.[4] Nggu wa a̱lyen khut a̱vwuo fang, ma̱ ban a̱vwuofang mu, gender equity ma̱ governance.[1] Nggu wa yet a̱fari a̱byi̱ik mu a̱byin Igbo a̱tin ma̱ng a̱gyet ba̱ na bang tyok Senate ma̱ nijeriya, ma̱ a̱tyu a̱shia̱ a̱vwuo fang Brickha, Abuja.<ref>{{Cite news |last=adefaye |date=2011-11-18 |title=Senator Joy Emodi: A CON well deserved |url=https://www.vanguardngr.com/2011/11/senator-joy-emodi-a-con-well-deserved/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-05-10 |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news |last=vanguard |date=2016-12-15 |title=A legacy in Education: When Senators rallied for Emodi |url=https://www.vanguardngr.com/2016/12/legacy-education-senators-rallied-emodi/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-05-10 |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-GB}}</ref> [5][6] ==A̱ya̱fang== b7ndbqtzch9v1zmzb5z8fkfk2enfmnk 52657 52656 2026-10-05T12:43:40Z Zichatmoses 2829 52657 wikitext text/x-wiki {{1}} {{Zwa-a̱lyiat-Tyap-Maba̱ta̱do|[[{{FULLPAGENAME}}|Maba̱ta̱do]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ca̱caat|[[Joy Emodi/Ca̱crak|Ca̱crak]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Fantswam|[[Joy Emodi/Fantswam|Fantswam]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Gworog|[[Joy Emodi/Gwolog|Gwolog]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Sholyia̱|[[Joy Emodi/Sholyia̱|Sholyia̱]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Ta̱kad|[[Joy Emodi/Ta̱kad|Ta̱kad]]}} {{Zwa-a̱lyiat-Tuku|[[Joy Emodi/Tuku|Tuku]]}} {{2}} {{A̱lyem Maba̱ta̱do|a̱lyem=Maba̱ta̱do}} {{Databox}} Joy Ifeyinwa Emodi CON // ⓘ (byin ma̱ 13 zwattson a̱lyia̱ 1955) a̱yet a̱tyu fa̱ng, khap a̱lyia̱t mu a̱byin nijeriya, a̱{ty a̱tin tyok a̱gwam senito ma̱ a̱keang Anambra a̱tswaza constituency mu Anambra Sited, Nijeriya ma̱ a̱vwou khap a̱yia̱t, ka mi̱n a̱sidi ti̱n Emmanuel Anosike's ma̱ agyet tyok ba̱h,<ref name="biography.igbopeople.org">{{Cite web |date=1955-05-23 |title=Joy Emodi - Igbo Genealogy And Biographies |url=https://biography.igbopeople.org/biography/joy-emodi/ |access-date=2026-03-31 |website=biography.igbopeople.org |language=en-US}}</ref> [1] a̱na gyak hu cong office ma̱m 20 mu zwat jyuing a̱lyia̱ 2005 ka mi̱n jen tyok ggu ji zi byia̱ Emmanuel Anosike ggu ji zi byia̱ .<ref name=guard2105>{{cite news|url=https://www.nigerianmuse.com/important_documents/?u=Anambra_tribunal_and_elections.htm|work=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|date=2005-02-21|last1=Daniel|first1=Alifa|last2=Njoku|first2=Lawrence|access-date=2010-06-15|title=Court removes another Anambra senator, Anosike}}</ref>[2][1] A̱si bu tin ggu di tyok a̱lyia̱ 2007, a̱wan tyok a̱su a̱kafeang hu si neet Alphonsus Obi Igbeke, kab a̱gyet song tyok nijeriya (ANPP) A̱gyet cat tyok.[3] a̱ntyia̱k a̱wot a̱si di fa̱k, Igbeke nggu wa shia̱ a̱yon tyok ka di ma̱m 25 zwata̱tat ma̱ a̱lyia̱ 2010.<ref name=bday9284>{{cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2010/03/emordi-inec-releases-certificate-of-return-to-igbeke-anpp-candidate/|location=Lagos, Nigeria|last=Agande|first=Ben|title=Emordi: INEC releases certificate of return to Igbeke, ANPP candidate|date=2010-03-31|access-date=2024-08-29|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>[4] Nggu wa a̱lyen khut a̱vwuo fang, ma̱ ban a̱vwuofang mu, gender equity ma̱ governance.[1] Nggu wa yet a̱fari a̱byi̱ik mu a̱byin Igbo a̱tin ma̱ng a̱gyet ba̱ na bang tyok Senate ma̱ nijeriya, ma̱ a̱tyu a̱shia̱ a̱vwuo fang Brickha, Abuja.<ref>{{Cite news |last=adefaye |date=2011-11-18 |title=Senator Joy Emodi: A CON well deserved |url=https://www.vanguardngr.com/2011/11/senator-joy-emodi-a-con-well-deserved/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-05-10 |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news |last=vanguard |date=2016-12-15 |title=A legacy in Education: When Senators rallied for Emodi |url=https://www.vanguardngr.com/2016/12/legacy-education-senators-rallied-emodi/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-05-10 |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-GB}}</ref> [5][6] ==A̱ya̱fang== t6jlv1puly16vadc675fppxpt6o7xlr Anastasiia Osniach 0 8175 52679 2026-10-05T18:10:06Z Sankwai22 1666 Created page with "'''Anastasiia Osniach''' alyen nggu ma̱ng alyoot gwanati Anastasiia Vycheslavivna Osniach '''({{née}} Shustova)''' ({{langx|uk|Анастасія В'ячеславівна Осняч (Шустова)}},abyin nggu atuk mam 9 ma̱ zwatswak ma̱ alyia̱ 1996. ayet nap abyin Yoki̱rin wa anyia̱ tam kwan aswan hwa a wat a̱ si̱ si nyia̱ da̱ mvak mumwan ma di̱di̱t <ref>{{cite web|url=https://ukrwrestling.com.ua/zbirna/|title=НАЦІОНАЛЬНОЇ ЗБІРНОЇ К..." 52679 wikitext text/x-wiki '''Anastasiia Osniach''' alyen nggu ma̱ng alyoot gwanati Anastasiia Vycheslavivna Osniach '''({{née}} Shustova)''' ({{langx|uk|Анастасія В'ячеславівна Осняч (Шустова)}},abyin nggu atuk mam 9 ma̱ zwatswak ma̱ alyia̱ 1996. ayet nap abyin Yoki̱rin wa anyia̱ tam kwan aswan hwa a wat a̱ si̱ si nyia̱ da̱ mvak mumwan ma di̱di̱t <ref>{{cite web|url=https://ukrwrestling.com.ua/zbirna/|title=НАЦІОНАЛЬНОЇ ЗБІРНОЇ КОМАНДИ УКРАЇНИ З БОРОТЬБИ ВІЛЬНОЇ НА 2023 РІК|publisher=ukrwrestling.com.ua|accessdate=2024-02-19}}</ref> A̱ yet a̱tyu abang medat si̱ yet lamba feang mi̱ng bibyin Europ di̱ kwan aswan ma̱ swan nang kampani 76&nbspkg sak a̱ni.<ref>{{Cite web |title=Спортсменка з Дніпропетровщини виборола нагороду на чемпіонаті Європи з вільної боротьби|url=https://suspilne.media/686224-sportsmenka-z-dnipropetrovsini-viborola-nagorodu-na-cempionati-evropi-z-vilnoi-borotbi/|access-date=2024-02-19|website=suspline.media|date=16 February 2024 |language=uk}}</ref> 5i0r0mm70hot25hqp1i7x67yb18eqre 52680 52679 2026-10-05T18:13:39Z Sankwai22 1666 /* */ 52680 wikitext text/x-wiki '''Anastasiia Osniach''' alyen nggu ma̱ng alyoot gwanati Anastasiia Vycheslavivna Osniach ({{langx|uk|Анастасія В'ячеславівна Осняч (Шустова)}},abyin nggu atuk mam 9 ma̱ zwatswak ma̱ alyia̱ 1996. ayet nap abyin Yoki̱rin wa anyia̱ tam kwan aswan hwa a wat a̱ si̱ si nyia̱ da̱ mvak mumwan ma di̱di̱t <ref>{{cite web|url=https://ukrwrestling.com.ua/zbirna/|title=НАЦІОНАЛЬНОЇ ЗБІРНОЇ КОМАНДИ УКРАЇНИ З БОРОТЬБИ ВІЛЬНОЇ НА 2023 РІК|publisher=ukrwrestling.com.ua|accessdate=2024-02-19}}</ref> A̱ yet a̱tyu abang medat si̱ yet lamba feang mi̱ng bibyin Europ di̱ kwan aswan ma̱ swan nang kampani 76&nbspkg sak a̱ni.<ref>{{Cite web |title=Спортсменка з Дніпропетровщини виборола нагороду на чемпіонаті Європи з вільної боротьби|url=https://suspilne.media/686224-sportsmenka-z-dnipropetrovsini-viborola-nagorodu-na-cempionati-evropi-z-vilnoi-borotbi/|access-date=2024-02-19|website=suspline.media|date=16 February 2024 |language=uk}}</ref> jabnvrbivci8gmx67tq1tsgbe63rgow 52681 52680 2026-10-05T18:16:00Z Sankwai22 1666 /* */ 52681 wikitext text/x-wiki '''Anastasiia Osniach''' alyen nggu ma̱ng alyoot gwanati Anastasiia Vycheslavivna Osniach abyin nggu atuk mam 9 ma̱ zwatswak ma̱ alyia̱ 1996. ayet nap abyin Yoki̱rin wa anyia̱ tam kwan aswan hwa a wat a̱ si̱ si nyia̱ da̱ mvak mumwan ma di̱di̱t <ref>{{cite web|url=https://ukrwrestling.com.ua/zbirna/|title=НАЦІОНАЛЬНОЇ ЗБІРНОЇ КОМАНДИ УКРАЇНИ З БОРОТЬБИ ВІЛЬНОЇ НА 2023 РІК|publisher=ukrwrestling.com.ua|accessdate=2024-02-19}}</ref> A̱ yet a̱tyu abang medat si̱ yet lamba feang mi̱ng bibyin Europ di̱ kwan aswan ma̱ swan nang kampani 76&nbspkg sak a̱ni.<ref>{{Cite web |title=Спортсменка з Дніпропетровщини виборола нагороду на чемпіонаті Європи з вільної боротьби|url=https://suspilne.media/686224-sportsmenka-z-dnipropetrovsini-viborola-nagorodu-na-cempionati-evropi-z-vilnoi-borotbi/|access-date=2024-02-19|website=suspline.media|date=16 February 2024 |language=uk}}</ref> 46fotj78i5tbtfykbqqv0yfy8m06olf