Wikipedia kgwiki https://kg.wikipedia.org/wiki/Muk%C3%A2nda_ya_ngudi MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Media Special Disolo Kisadi Disolo kisadi Wikipedia Disolo Wikipedia Fisye Disolo fisye MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Lusadisu Disolo lusadisu Kalasi Disolo kalasi TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 7739 53085 2026-09-04T14:05:09Z OtikolenoiL 11601 Created by translating the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/239218997|Van Kapenga Kabundi]]" 53085 wikitext text/x-wiki '''Van Kapenga Kabundi''', me zabana mpi bonso Van Kapenga Kabundi Walesa, me butuka na kilumbu kumi na ngonda ya nsambwadi ya mvu 1990, na Kabinda, yandi kele muntu ya politiki ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi. Muntu ya kimvuka ya mpa sambu na kubasika ya Congo (NOGEC), yandi kele ntumwa ya insi, yandi me ponama na kizunga ya Lukunga ya mbanza-province ya Kinshasa na kuponama ya ba nsiku ya ngonda kumi na zole ya mvula 2023. Banda 2025, yandi me sala mpi kisalu ya mfumu ya insi ya ntangu fioti ya NOGEC, kimvuka ya Constant Mutamba. scxwqqs882lt60do5mdgr25478t4w0w 53086 53085 2026-09-04T14:07:56Z OtikolenoiL 11601 53086 wikitext text/x-wiki '''Van Kapenga Kabundi''', me zabana mpi bonso Van Kapenga Kabundi Walesa, me butuka na kilumbu kumi na ngonda ya nsambwadi ya mvu 1990, na Kabinda, yandi kele muntu ya politiki ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi. Muntu ya kimvuka ya mpa sambu na kubasika ya Congo (NOGEC), yandi kele ntumwa ya insi, yandi me ponama na kizunga ya Lukunga ya mbanza-province ya Kinshasa na kuponama ya ba nsiku ya ngonda kumi na zole ya mvula 2023. Banda 2025, yandi me sala mpi kisalu ya mfumu ya insi ya ntangu fioti ya NOGEC, kimvuka ya Constant Mutamba. == Biografi == Bamvula ya ntete na mambu ya politiki Van Kapenga Kabundi kotaka na mambu ya politiki ya Kongo na kati ya kimvuka ya politiki ya ke vukana na Constant Mutamba. Na ntwala ya kuponama na yandi na Assemblée Nationale, yandi me vukana na bisalu mpe na ndonga ya kimvuka yayi ya politiki. Zina na yandi kele mpi na mikanda ya luyalu ya Congo yina vandaka na ntwala ya kimfumu na yandi ya parlement. Mukanda mosi ya 2014 na zulunalu ya luyalu ya République Démocratique du Congo ke tubila Van Kabundi Kapenga na kati ya ba mfumu ya kimvuka mosi ya mabundu, kisika yandi vandaka ndongisila na yina me tala miziki. === Kupona ya ba nsiku ya 2023 === Van Kapenga Kabundi kele ntuadisi ya ntuadisi ya insi na kilumbu ya 20 ya ngonda kumi na zole ya mvula 2023, na kizunga ya Lukunga ya Kinshasa. Yandi ke kwenda na ntuala na nsi ya bendele ya DYPRO, ngogo ya fioti yina ba ke sadilaka na mikanda ya kuponama ya Dynamique Progressive Révolutionnaire. Liste ya ba candidats yina CENI (Commission électorale nationale indépendante) me basisa, me tanga yandi bonso muntu ya ntete na kizunga ya Kinshasa II/Lukunga. Na kutadila ba mvutu ya ntangu fioti yina CENI me basisa, Van Kapenga Kabundi me baka ba voti 1196 na kizunga na yandi. Na nima ya bisalu ya kupona mpe konso mpasi ya nsiku, kiyeka na yandi me ndimama na Assemblée Nationale. Yandi kele na kati ya ba députés yina ba kiyeka na bau me ndimama na ngonda ya iya ya mvula 2024 na nima ya balukanu ya inzo ya mfundusu ya luyalu na yina me tala kupona ba nsiku. === Deputé ya insi === Van Kapenga Kabundi me yantika kisalu na yandi ya ntuadisi ya insi na kilumbu ya 12 ya ngonda zole ya mvula 2024. Kisalu na yandi ke tadila ba nsiku banda 2024 tii na 2028. Yandi ke monisa kizunga ya Lukunga na kizunga ya Kinshasa. Na kati ya inzo ya kinzonzi ya insi, yandi kele na kati ya kimvuka ya ntangu nyonso ya ke talaka mambu ya nzingulu, ya nzietolo, ya bima ya mvingu ya bantu, mpe ya kutunga. === Kukota na mambu na zina ya bantu yina masa me fulusa === Na ngonda kumi na mosi ya mvula 2024, Van Kapenga Kabundi tubilaka na meso ya bantu nyonso mambu ya bantu yina me kuzwa mpasi na masa ya ngolo na Kinshasa. Na kilumbu ya 31 ya ngonda kumi na mosi ya mvu 2024, yandi lombaka na luyalu lusadisu sambu na bantu yina masa me fuluka na distrike ya Barumbu, na nordi ya ntu-mbanza. Yandi me lomba na sikisiki yonso na kukota ya ministère ya mambu ya luzingu sambu na kusadisa mabuta yina me kuzwa mpasi sambu na masa ya nzadi Congo yina ke tombuka mpi mvula ya ngolo. === Mikumba na kati ya NOGEC === Banda na mvu 2025, Van Kapenga Kabundi bakaka kisalu ya nene na kutwadisa kimvuka ya mpa sambu na kubasika ya insi ya Kongo (NOGEC). Yandi me ponama mfumu ya insi ya ntangu fioti ya kimvuka yai ya politiki, yina vandaka kutwadisama na Constant Mutamba Tungunga. Mukumba yayi me basika na kati ya ntuala ya kubongisa diaka na kati ya kimvuka.[5] 6utsqlvmkwo4q32l9i482z7ofed9us9 0 7740 53087 2026-09-04T16:40:41Z AdamLynnMcGill007 11872 Création en traduction article "Theoveul Lotika Likwela" #WIKI100DaysRDC2026 53087 wikitext text/x-wiki [[Image:défaut.svg|thumb|Theoveul Lotika Likwela]] '''Theoveul Lotika Likwela''' kele muntu ya politiki na Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi. Yandi me sala kisalu ya ntuadisi ya insi banda mvula 2024, yandi me ponama samu na kumonisa kizunga ya Kisangani (na kizunga ya Tshopo) na zina ya kimvuka ya Alliance des Forces Démocratiques du Congo et des Alliés (AFDC-A). Na kati ya Assemblée Nationale, yandi kele na kati ya kimvuka yina ke talaka mambu ya politiki, ya luyalu, mpe ya nsiku<ref name = "ALM001">''Portrait : Théoveul Lotika Likwela, https://talatala.cd/deputes/674/, talatala.cd, consulté le 01 09 2026</ref>{{,}}<ref name = "ALM002">''Profil du députée nationale : lotika-likwela-theoveul, https://assembleenationale.cd/deputes/lotika-likwela-theoveul/, assembléenationale.cd, 2024 |consulté le 01 09 2026</ref>. Mfumu Theoveul Lotika Likwela twadisaka mpi kimvuka mosi ya mfunu ya parlement ya ke sosaka kuzaba mambu na yina me tala kompani LIBELA, kisalu yina vandaka kulomba kusala nzyetelo na Panga<ref name = "ALM003">''François Okonda, Tshopo : Madeleine NIKOMBA et Theoveul LOTIKA sur la route SIMISIMI, le député provincial dissipe le malentendu et déplore la contre performance de la session de Mars 2023, https://depechesdelatshopo.com/tshopo-madeleine-nikomba-et-theoveul-lotika-sur-la-route-simisimi-le-depute-provincial-dissipe-le-malentendu-et-deplore-la-contre-performance-de-la-session-de-mars-2023/, depechesdelatshopo.com, 03 juillet 2023, consulté le 01 septembre 2026</ref>. == Luzingu == Theoveul Lotika Likwela butukaka na Kisangani, na Orientale (bubu yai Tshopo), na kilumbu ya 28 ya ngonda ya tanu ya mvu 1981. Yandi me katuka na dibuta ya Lotika<ref name = "ALM002" />. == Malongi == Theoveul Lotika Likwela kele muntu ya me longukaka kisalu ya nsiku; yandi me manisa nzo-nkanda ya nene ya Kisangani<ref name = "ALM001" />. == Kisalu ya politiki == === Mambu ya politiki === * Na mvu 2019, Théoveul Lotika Likwela—avocat ya kizunga ya Isangi—me ponama bonso ntumwa ya kizunga ya Tshopo; yandi vandaka muntu ya ntete ya kuyingisa Jean Saidi Bamanisa na kuponama ya ba mfumu ya insi yina salamaka na kilumbu ya 30 ngonda kumi na zole ya mvula 2018. Ntangu Bamanisa katukaka sambu na kukwenda na kimfumu ya mfumu ya insi ya Ituri, Lotika ndimamaka bonso ntumwa ya luyalu ya provense na nsuka ya lukutakanu ya sipesiali yina salamaka na ngonda ya tatu<ref name="Actu30_2019">''Tshopo : suppléant, Me Lotika Likwela Theoveul remplace Jean Saidi Bamanisa à l'Assemblée provinciale, https://actu30.cd/2019/03/tshopo-suppleant-me-lotika-likwela-theoveul-remplace-jean-saidi-bamanisa-a-lassemblee-provinciale/, Actu30.cd, 28 mars 2019, consulté le 01 09 2026</ref>Yandi ke salaka na kimvuka ya kizunga ya Tshopo na mbanza Kisangani. Na nsungi ya 2023–2024, yandi me ponama na kimvuka ya bantu ya insi yina ke monisa kizunga ya Kisangani; CENI me zabisa yandi muntu me nunga na ntangu fioti na kuponama ya nene ya ngonda kumi na zole ya mvula 2023<ref name = "ALM001" />. Nsungi na bau ya kimfumu fwete yantika na kilumbu ya 12 ya ngonda zole ya mvula 2024, sambu na nsungi ya luyalu ya 2024–2028<ref name = "ALM001" />. * Na Aprili 2024, bo katulaka nsiku yina mpi bo vutulaka yandi na kisalu. Na ngonda ya tatu ya mvula 2024, inzo ya mfundusu me katula ba mvutu ya ba nsololo mpe me ndima mfumu ya insi Madeleine Nikomba Sabangu mutindu muntu me nunga. Bantu ya mbanza Kisangani me buya, bo me lomba nde bo vutula yandi na kisalu<ref name="MediaCongo_2024">''Tshopo : Théoveul Lotika Likwela récupère son siège au détriment de la gouverneure Madeleine Nikomba, https://www.mediacongo.net/article-actualite-136123, MediaCongo Press, 22 avril 2024, consulté le 01 09 2026</ref>. * Na Aprili 22, 2024, ntangu Tribinale ya Ke Talaka Mambu ya Bansiku vandaka kutadila mambu yina vandaka kusalama na yina me tala kuponama mpi kutadila mutindu ya kuyidika bifu yina bamfumu ya leta salaka, bo zengaka mambu na yo ya nsuka na mambu 134, mpi bo monaka nde mambu 19 na kati na yo vandaka ti bikuma ya mbote. Theoveul Lotika Likwela me ponama diaka bonso ntumwa ya insi<ref name="AfricaPress_2024">''Tshopo : Théoveul Lotika Likwela récupère son siège au détriment de la gouverneure Madeleine Nikomba, https://www.africa-press.net/congo-kinshasa/politique/tshopo-theoveul-lotika-likwela-recupere-son-siege-au-detriment-de-la-gouverneure-madeleine-nikomba, Africa-Press, 22 avril 2024, consulté le 01 09 2026</ref>. * 2024–2026: Na ntangu yandi ke sala bisalu na yandi ya kimfumu ya parlement, yandi ke sala bisalu mingi ya kutala mambu ya parlement na yina me tala mambu yayi ke landa: # '''Kura''': Yandi me pesa nsangu ya kusonika na mfumu ya SNEL (Société nationale de l’électricité) na kulomba ntendula na yina me tala kusadila mbongo ya badolare 9 milio ya Amerika ya FRIVAO (Fonds pour la compensation et la réparation pour les victimes des actes illegals dans le plan hydropolectrique de la RDC) samu na T. Na kutubilaka mutindu ya mbi mpe ya kubeba ya unité ya production électrique numéro 3, yandi ke nata mambu ya kukabula mbongo yayi na ministre ya Justice<ref name="Depeches2025">''Kisangani : en vacances parlementaires, le député national Theoveul Lotika Likwela rend compte de ses plaidoyers à la base, https://www.depechesdelatshopo.com/2025/01/15/kisangani-en-vacances-parlementaires-le-depute-national-theoveul-lotika-likwela-rend-compte-de-ses-plaidoyers-a-la-base, Dépêches de la Tshopo, 15 janvier 2025, consulté en 2026-09-01</ref>. Bisalu yayi ke pesa nzila na kuzabisa bisalu tatu: Tshopo 2 (20 MW), nzila ya kupesa ngolo na tiya (10 MW), mpe nzila ya kusadila ngolo ya ntangu (5 MW). # '''Industrie''': Yandi ke pesa ngindu ya kuvutula nswalu [[Sotexki]] na ngonda ya iya ya mvu 2026, yandi ke tuba nde yo kele mfunu mingi sambu na bisalu ya mumbongo na mbanza Kisangani<ref name="RadioOkapi2026">''Le député Theoveul Lotika plaide pour la relance urgente de la SOTEXKI, https://www.radiookapi.net/2026/04/04/actualite/politique/le-depute-theoveul-lotika-plaide-pour-la-relance-urgente-de-la-sotexki, Radio Okapi, 04 avril 2026, consulté en 2026-09-01</ref>. == Mavwanga ya kupona == Na nima ya kuponama ya nene ya mvu 2023, lukanu ya kukatula Theoveul Lotika Likwela na kifulu ya depite ya insi—mpi kuzabisa nde Madeleine Nikomba Sabangu (Guvernere ya kizunga ya Tshopo) me nunga—me basisa mvutu ya ngolo na kati ya bantu ya mbanza Kisangani. Bantu yina ke buya luyalu ke tuba nde Theoveul Lotika ti banduku na yandi ya ke zola kukuma bamfumu kele bantu yina me fwana na kununga. Bau ke tuba nde kimvuka yina me baka ba voti kuluta 11 000, na kisika ya tatu na mbanza Kisangani, kansi lisiti ya Madeleine Nikomba me baka kisika ya kumi na mosi ti ba voti na nsi ya 7 000. Luzengolo yayi ya Tribunal Constitutionnel ke na kutelemina na ba ntuadisi ya AFDS na provense ya Tshopo, bau ke lomba na mfumu ya insi Felix Tshisekedi na kukota na mambu yayi mpe na kuzikisa nde ba mvutu ya kupona kele ya nswa. Bantu yina ke monisa mpasi ke telamina mambu yai ya kukonda lunungu mpi bo ke lomba nde bo tadila diaka desizio yina Tribinale ya Ke Talaka Mambu ya Nsiku ya Insi bakaka. Mambu yayi ke basisa bangiufula na yina me tala mutindu demokrasi kele na [[Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi]]<ref name = "ALM003" />{{,}}<ref name = "ALM004">''Franck Yenga, Tshopo : Kisangani dans la rue à la suite de l’Invalidation du député Theoveul Lotika Likwela, https://infos27.cd/2024/03/19/tshopo-kisangani-dans-la-rue-a-la-suite-de-linvalidation-du-depute-theoveul-lotika-likwela/, infos27.cd, 19 mars 2024, consulté en 2026-09-01</ref> == Masolo ya ke wakana == * [[Madeleine Nikomba Sabangu]]. == Ba referansi == {{Références}} == Banzila ya nganda == 9ag40f82j2h1wubhuymayep3tnpysab 0 7741 53088 2026-09-05T11:42:18Z AdamLynnMcGill007 11872 Création en traduction article "Maurice Abibu Sakapela" #WIKI100DaysRDC2026 53088 wikitext text/x-wiki [[Image:défaut.svg|thumb|vignette|'''Maurice Abibu Sakapela Bin Mungamba''']] '''Maurice Abibu Sakapela''' (bo ke sonikilaka yandi mpi Abibu Sakapela Bin Mungamba) kele muntu ya politiki ya Repubilika ya Kôngo-Kinsasa. Yandi me katuka na provense ya [[Tshopo]]. Yandi salaka kisalu ya kilandi ya mfumu ya insi mpe na manima mfumu ya insi ya Tshopo banda na ngonda ya iya ya mvula 2021 ti na ngonda ya nana ya mvula 2022, yandi me ponama na ministre ya insi Gilbert Kankonde samu na kutala mambu ya kilumbu na kilumbu na manima ya kukatula [[Louis-Marie Walle Lufungula]] na kimfumu<ref name="mediacongo2021">[https://www.mediacongo.net/article-actualite-86147_tshopo_maurice_abibu_sakapela_designe_gouverneur_ad_interim_pour_expedier_les_affaires_courantes.html, ''Tshopo : Maurice Abibu Sakapela désigné gouverneur ad-interim pour expédier les affaires courantes], MediaCongo, 22 avril 2021,consulté le 04 septembre 2026</ref>{{,}}<ref name="okapi2021">[https://okapinews.net/une/urgent-maurice-abibu-sakapela-confirme-gouverneur-interimaire-de-la-tshopo/, ''Urgent : Maurice Abibu Sakapela confirmé gouverneur intérimaire de la Tshopo], Okapinews, 22 avril 2021, consulté le 04 septembre 2026</ref>. == Luzingu == === Kilandi ya Guvernere (2019-2021) === Maurice Abibu Sakapela me ponama kilandi ya nguvulu ya mbanza Tshopo na mvu 2019, yandi me sala na nsi ya lutwadisu ya nguvulu Louis-Marie Walle Lufungula. == Kisalu ya politiki == Na kilumbu ya kumi na tanu ya ngonda ya iya ya mvu 2021, mfumu ya insi Walle Lufungula katukaka na kimfumu na kimvuka ya luyalu ya kizunga; Ba députés 17 na kati ya ba députés 28 me ndima nsiku ya kupesa ndola —yina député Tryphène Saidi Mabikinyambey me yantika —bo me tuba nde bo me sadila ve mambu mbote<ref name="mediacongo2021"/>. === Guvernere ya kisalu (2021-2022) === Na kutadila nsiku ya luyalu ya kimpwanza ya ba province, yandi kele na kiyeka ya kutala mutindu bisalu ya leta ke landa na kusalama tii na kuponama ya mfumu ya insi ya mpa<ref name="okapi2021"/>. Na ntangu ya kimfumu na yandi ya fioti, yandi salaka mambu mingi: * Na kilumbu ya kumi na ngonda nana ya mvu 2021, yandi katulaka ndongisi na yandi ya nene, Asumani Angbonda Dieu-Merci, sambu yandi lemfukaka ve na nsiku<ref name="africapress2021">[https://www.africa-press.net/congo-kinshasa/politique/tshopo-le-gouverneur-ai-revoque-son-conseiller-en-charge-de-lagriculture-peche-et-elevage-pour-insubordination, ''Tshopo : le gouverneur ai révoque son conseiller pour insubordination], Africa-Press, 11 août 2021</ref>. * Na ngonda ya nsambwadi 2021, yandi me kanga mpaku ya matadi ya ntalu ya 66 millions FC yina bo monaka nde yo kele ve na nsiku. * Na kilumbu ya kumi na nsambwadi ya ngonda ya ntete ya mvu 2022, yandi monisaka mpusa ya kumona mbanza Kisangani kubaka zina ya mpa "Lumumba-Ville" sambu na kupesa lukumu na Patrice Lumumba<ref name="lumumba2022">[https://www.africa-press.net/congo-kinshasa/politique/le-gouverneur-ai-de-la-tshopo-souhaite-que-la-ville-de-kisangani-soit-debaptisee-lumumba-ville, ''Le gouverneur ai de la Tshopo souhaite que Kisangani soit débaptisée Lumumba-Ville], Africa-Press, 17 janvier 2022</ref>. * Na kilumbu ya 8 ya ngonda ya tanu ya mvula 2022, yandi me yantika Programme ya kutunga ba teritware 145 (PDL-145T), na mbongo ya badolare bamilio 70, na ba teritware 7 ya [[Tshopo]]<ref name="pdl2022">[https://lebarometre.cd/kisangani-abibu-sakapela-a-lance-le-programme-de-developpement-local-de-145-territoire-dans-la-province-de-la-tshopo/ ''Kisangani : Abibu Sakapela a lancé le Programme de développement local de 145 Territoires,] LeBarometre.cd, 8 juillet 2022</ref>. == Tala mpe == * [[Tshopo]] == Ba referansi == {{Références}} t6ugefpu4o0f2bbhcmb9smr82urg445