Wikipedia
kgwiki
https://kg.wikipedia.org/wiki/Muk%C3%A2nda_ya_ngudi
MediaWiki 1.47.0-wmf.22
first-letter
Media
Special
Disolo
Kisadi
Disolo kisadi
Wikipedia
Disolo Wikipedia
Fisye
Disolo fisye
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Lusadisu
Disolo lusadisu
Kalasi
Disolo kalasi
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Deni Sasu Ngeso
0
1915
53124
45567
2026-10-01T22:54:03Z
Raippa-Valli
13238
53124
wikitext
text/x-wiki
'''Deni {{smcp|Sasu}} Ngeso''' (Denis Sassou-Nguesso) kele ntuadisi ya [[Repubilika ya Kongo]] [[1979]]–[[1992]] ná [[1997]] ti kuna bubu yai. Yandi me butama na [[1943]] na [[Edu]], kizunga ya [[Cuvette]] na luvila ya [[bambosi]].
[[Fisye:Sassou-Nguesso.jpg|thumb|Deni Sasu Ngeso, 2009]]
==Mabuku==
[[Fisye:Sassou Nguesso, Bush - 20060605.jpg|200px|thumb|right|Deni Sasu-Ngeso na [[George W. Bush]] (2006)]]
*
*
*
==Mazita na kondi==
[[Kalasi:Bapolitiki ya Repubilika ya Kongo]]
00fe7x7itshjs1scvbxayajcn3cqgv9
Jean-Lucien Bahuma Ambamba
0
7014
53125
48204
2026-10-02T00:01:15Z
InternetArchiveBot
8876
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
53125
wikitext
text/x-wiki
[[Fisye:GENERAL_JEAN-LUCIEN_BAHUMA.jpg|thumb|300x300px|Mfumu ya basoda ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi JEAN-LUCIEN BAHUMA AMBAMBA]]
Mfumu ya basoda '''Jean-Lucien Bahuma Ambamba''', butukaka kilumbu 26 ya ngonda ya sambanu ya mvu 1957 na [[Yangambi]] na kizunga ya Orientale, kizunga ya [[Tshopo]] ya bubu yayi<ref name ="radiookapi.net">"Commandant des FARDC au Nord-Kivu, le général Bahuma est décédé" |url=https://www.radiookapi.net/actualite/2014/08/31/commandant-des-fardc-au-nord-kivu-le-general-bahuma-est-decede |site=radiookapi.net |consulté le=2025-01-26</ref>{{,}}<ref name ="njno.info">"RDC: Confirmation de la mort du général Bahuma" |url=http://www.njno.info/njno_news.php?newsid=537&idnga=&rubn= |site=njno.info |consulté le=2025-01-26</ref>{{,}}<ref>langue=en |titre= "Articles incorporating text from Wikipedia, People from Orientale Province, 1957 births" |url=https://military-history.fandom.com/wiki/Lucien_Bahuma |site=military-history.fandom.com |consulté le=2025-01-26</ref>{{,}}<ref>"Rétro : Il y a un an mourait le tigre Bahuma – Sa mémoire bientôt souillée en justice" |url=https://afridesk.org/retro-il-y-a-un-an-mourait-le-tigre-bahuma-sa-memoire-bientot-souillee-en-justice/ |site=afridesk.org |date=2015-08-31 |consulté le=2025-01-26</ref>, yandi vandaka na kati ya promotion ya kumi ya Nzo-Nkanda ya Kulonga Basoda ya EFO/Kananga. Yandi me sala mpi ba formasio mingi ya basoda na kati ya Division spéciale présidentielle (DSP) na nsi ya lutwadisu ya [[Mobutu]]<ref>"Lucien Bahuma - Wikibrief" |url=https://web.archive.org/web/20250126070945/https://deutsch.wikibrief.org/wiki/Lucien_Bahuma |consulté le=2025-01-26</ref>
{{,}}<ref>"RDC : qui était le général Lucien Bahuma, chef de l’armée au Nord-Kivu ?" |url=https://www.jeuneafrique.com/45428/politique/rdc-qui-tait-le-g-n-ral-lucien-bahuma-chef-de-l-arm-e-au-nord-kivu/ |site=jeuneafrique.com |consulté le=2014-08-31</ref>, yandi kele mfumu ya basoda ya Repubilika ya Kongo (FARDC)<ref>"Général Bahuma : le parcours d’un combattant" |url=https://www.rrssjrdc.org/2014/09/general-bahuma-le-parcours-dun-combattant/|rrssjrdc.org |consulté le=2025-01-26</ref>{{,}}<ref>"[Histoire] 31 août 2014 : Décès du Général-Major Lucien Bahuma Ambamba, chef des FARDC au Nord-Kivu" |url=https://www.grandslacsnews.com/posts/histoire-31-aout-2014-deces-du-general-major-lucien-bahuma-ambamba-chef-des-fardc-au-nord-kivu-915 |site=grandslacsnews.com |consulté le=2025-01-26}}</ref>.
Yandi kele mfumu ya kizunga ya basoda ya 8{{e}}, na kizunga ya [[Kivu ya Nord]], na yandi Colonel [[Mamadou Ndala]] na ba bataillons na yandi me nunga ba éléments ya 23 Mouvement mars -M23- me fwa na kilumbu ya samedi 30 août 2019 2014 na [[Afrika ya Sudi]], na nima ya kusala aksida ya ntima (CVA) .<ref>"Décès du général Lucien Bahuma, chef de l'armée au Nord-Kivu, après une attaque cérébrale" |url=https://www.mediacongo.net/publireportage-reportage-2842_deces_du_general_lucien_bahuma_chef_de_l_armee_au_nord_kivu_apres_une_attaque_cerebrale.html |site=mediacongo.net |consulté le=2025-01-26</ref>
Samu na bifu na yandi ya zulu, mfumu ya basoda ya ntangu yina pesaka yandi kisalu ya mfumu ya centre ya formation ya ba commando ya Pambwa na Ubangi ya Nord, ntangu fioti na ntwala ya kusoba luyalu yina nataka yandi na kukota na dipapa ya minduki ya Mouvement de la Libération du Congo. ([MCL]]) ya [[Jean-Pierre Bemba]]<ref>"RDC : Le Général Bahuma emporté par l’AVC" |url=https://www.africanewsrdc.net/politique/le-general-bahuma-emporte-par-lavc/ |site=africanewsrdc.net|date=2014-09-02 |consulté le=2025-01-26}}</ref>.
== Luzingu ==
Yandi butukaka na kilumbu 26 ya ngonda ya sambanu ya mvu 1957 na [[Yangambi]] na kizunga ya ntama ya Orientale mpe bubu yayi kizunga ya [[Tshopo]] na Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi mpe yandi fwaka na kilumbu ya 30 ya ngonda nana ya mvu 2014<ref name ="radiookapi.net" />. Mpe yandi fwaka na kilumbu mosi ya Samedi, kilumbu ya 30 ngonda nana 2014 na sudi ya kontina ya Afrika na insi ya [[Nelson Mandela]] na [[Pretoria]] na [[Afrika ya Sudi]] na nima ya maladi mosi (AVC)<ref>"RDC : social la famille du lieutenant général bahuma envisage sérieusement d'exhumer son corps" |url=https://web.archive.org/web/20250126070946/https://www.rfmtv.net/social-la-famille-du-lieutenant-general-bahuma-envisage-serieusement-dexhumer-son-corps/ |site=rfmtv.net |consulté le=2025-01-26</ref>.
Yandi kele muntu ya mayele na mambu ya minduki ya nene ti ya ba kamio ya ngolo, yandi landaka formasio ya kulandana ya bamfumu ti ya basoda, mpi yina ya Nzo-Nkanda ya Nene ya Bitumba ya Yaoundé, na Cameroun. Yandi longukaka mpi na nzo-nkanda ya nene ya ke longaka mambu ya me tala lutaninu na mbanza Kinshasa. Yandi vandaka lulendo ya Basoda ya Repubilika ya Kongo (FARDC) mpi yandi vandaka kumonana bonso muntu ya ke katulaka bantu na kimpika ya teritware ya [[Beni]]<ref name ="mokengeli.com">"RDC-Goma: marche de colère des épouses des militaires après la mort du général Bahuma" |url=https://www.mokengeli.com/rdc-revue-de-presse/2014/09/01/goma:-marche-de-colere-des-epouses-des-militaires-apres-la-mort-du-general-bahuma/ |site=mokengeli.com |date=01 septembre 2014 |consulté le=2025-01-26</ref>.
== Mutindu ==
Mfumu ya basoda Bahuma Ambamba me longuka kisalu ya mfumu ya basoda na nzo-nkanda ya basoda ya [[Kananga]] na nzo-nkanda ya basoda ya “EFO” ya mvula kumi na mosi (11{{e}}) ya kutombula. Yandi vandaka mpi me baka mutindu mingi ya basoda na kati ya Division Spéciale Présidentielle (DSP) 2{{e}} République<ref name ="njno.info" />{{,}}<ref name ="mokengeli.com" />.
== Parcours aux FARDC ==
Mfumu ya basoda Jean-Lucien Bahuma Ambamba yantikaka kisalu na yandi ya kisoda na nsi ya luyalu ya Maréchal Mobutu, yandi bakaka malongi ya ntete na nzo-nkanda ya kulonga basoda (EFO Kananga)<ref name="radiookapi.net" />{{,}}<ref name="mokengeli.com" />{{,}}<ref>"Operations Militaires Contre Les Adf A Beni En Republique Democratique Du Congo :« Entre prestige et humiliation de l’Etat" |url=https://www.iosrjournals.org/iosr-jce/papers/Vol19-issue1/Version-1/H1901015664.pdf |site=iosrjournals.org |consulté le=2025-01-26</ref>. Yandi vandaka na nima kilandi ya mfumu ya Nzo ya Basoda ya Mfumu ya Insi, yina vandaka kutala bisalu ti bansangu ya kinsweki, mpi kilandi ya mfumu ya basoda yina vandaka kutala mambu ya luyalu ti ya bisalu ya kutunga. Na ngonda kumi na mosi 2022, yandi me ponama lieutenant général na nsiku ya mfumu ya insi<ref name="mokengeli.com" />.
Mfumu ya basoda vandaka ex-Faz yina fwete luta na kukolama ya [[Jean-Pierre Bemba]] na nima ya luyalu ya [[Mobutu]]. Yandi ponamaka na Yuli 2012 .<ref>"Général Bahuma : le parcours d’un combattant" |url=https://www.rrssjrdc.org/2014/09/general-bahuma-le-parcours-dun-combattant/ |date=2014-09-03 |consulté le=2025-01-26</ref>.
== Tala mpe ==
=== Masolo ya ke wakana ===
* [[Marcel Mbangu Mashita]]
* [[Célestin Mbala]]
* [[Didier Etumba Longila]]
* [[Christian Tshiwewe Songesha]]
* [[Jules Banza Mwilambwe]]
== Banoti na ba referansi ==
{{Références}}
[[Category: Kongo-Kinshasa]
[[Category: Makesa ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi]
[[Category: Yandi butukaka na mvu 1957]]
[[Category: Bafwa]]
[[Category: Basoda ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi]
[[Category: Bamfumu ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi]
[[Category: Bamfumu ya makesa ya Kongo ya Dimokalasi]
[[Category: Ya mvimba|*]]
[[Category: Kiyeka ya Basoda]]
[[Category: Lubutuku na mvu 1957]]
[[Category: Basoda ya Kongo (RDC)]]
[[Category: Kimuntu ya Kongo (RDC) ya mvu-nkama ya 21]]
[[Category: Bapolitiki ya Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi]]
034hguw6iqom0qhyhv9d3oz8mz47mhw