Wikipedia
kgwiki
https://kg.wikipedia.org/wiki/Muk%C3%A2nda_ya_ngudi
MediaWiki 1.47.0-wmf.22
first-letter
Media
Special
Disolo
Kisadi
Disolo kisadi
Wikipedia
Disolo Wikipedia
Fisye
Disolo fisye
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Lusadisu
Disolo lusadisu
Kalasi
Disolo kalasi
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Kalasi:Ntu ya mbanza ya Kisangani
14
7759
53126
2026-10-02T15:28:01Z
AdamLynnMcGill007
11872
#100WikiDaysChallengeRDC2026 "Création Catégorie"
53126
wikitext
text/x-wiki
== Ntu ya mbanza ya Kisangani ==
pgytehna3gbw2utf5pb3949ovlq7e37
Delly Likunde Litawehe
0
7760
53127
2026-10-02T15:28:23Z
AdamLynnMcGill007
11872
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Traduction Article Delly Likunde Litawehe "
53127
wikitext
text/x-wiki
[[image:défaut.svg|vignette|thumb|''Kifwanisu ya mfumu ya mbanza Delly Likunde Litawehe]]
'''Delly Likunde Litawehe''', kele muntu ya politiki na [[Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi]]. Yandi me sala kisalu ya mfumu ya mbanza [[Kisangani]], ntu mbanza ya kizunga ya [[Tshopo]], banda kilumbu ya kumi na mosi ya ngonda ya ntete.
== Luzingu ==
=== Kukutana ===
Muntu ya mbuta ya kimvuka Union pour la démocratie et le progrès social (UDPS) (filiale ya Kisangani), yandi me ponama mfumu ya mbanza Kisangani na nzila ya nsiku ya mfumu ya insi ya kilumbu ya 25 ngonda kumi na mosi ya mvu 2022. Yandi me yantika kisalu na yandi na mutindu ya officiel na kilumbu ya 11 ngonda ya ntete ya mvu 2023, na ntangu ya lukutakanu ya predede na yandi ti Louissoan, Alasomon<ref name="AdamETWineur">{{fr}} ; ''Joseph KIPALA : [https://okapinews.net/nation/tshopo-nomme-par-ordonnance-presidentielle-delly-likunde-prend-officiellement-ses-fonctions-de-maire-de-la-ville-de-kisangani/, Tshopo : Jeudi, 12 janvier 2023-Nommé par ordonnance présidentielle le 25 novembre 2022, c’est finalement le mercredi 11 janvier que M. Delly Likunde Litawehe a pris officiellement son nouveau fauteuil de Maire de la ville de Kisangani], sur Okapinews.net, 12 janvier 2023, consulté le 01 Octobre 2026</ref>.
Na lukutakanu yina, yina ba mfumu ya politiki mpe ya luyalu ya mutindu na mutindu, ba ntumwa ya ba partis politiques, bantu ya "Union Sacrée," mpe banzenza yankaka, yandi tubilaka ba mpasi mingi ya nene ke kutanaka na mbanza, mingi-mingi na yina me tala bunkete ya nzingulu mpe lutaninu ya mbanza. Samu na kuzaba mbote mbanza, mfumu ya mbanza ya mpa ya Kisangani me lomba na bantu ya mbanza na kupesa yandi maboko na kumanisa ba mpasi yayi mpe kumanisa mambu yankaka ya mfunu samu na luyalu ya mbote ya mbanza<ref name="AdamETWineur" />.
=== Mambu ya fioti-fioti ya bisalu ya politiki ===
Mutindu yandi kele na kati ya kimvuka ya Union pour la Démocratie et le Progrès Social, yandi ke vukanaka na kikesa yonso na kuvukisa bantu ya mpamba na Kisangani, mingi-mingi na ntangu ya kuyamba mfumu ya insi Félix Tshisekedi<ref name="AdamETWineur-000">{{fr}} ; ''Redaction : [https://lumiernews.net/kisangani-tout-en-souhaitant-la-bienvenue-au-president-de-la-republique-felix-tshisekedi-delly-likunde-mobilise-ses-troupes/, Kisangani : Tout en souhaitant la bienvenue au Président de la République Félix Tshisekedi, Delly Likunde mobilise ses troupes], sur lumiernews.net, 20 Octobre 2024 à 4:35 pm, consulté le 01 Octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="AdamETWineur-001">{{fr}} ; ''Rédaction : [https://www.laclocheducongo.com/2024/10/kisangani-cette-premiere-satisfaction.html, Kisangani/ : cette première satisfaction du maire Delly Likunde sur la mobilisation des Boyomais pour l'accueil triomphal de Félix Tshisekedi], sur laclocheducongo.com, 23 Octobre 2024, consulté le 01 Octobre 2026</ref>.
== Kisalu na Mairie ==
=== Kiyeka ===
[[image:Mairie de Kisangani.jpg|thumb|vignette|left|300 px|''Biro ya mfumu ya mbanza kisangani]]
Na Augusti 2024, yandi tubaka nde luyalu futaka yandi ve na nsungi ya mvula mosi ti bangonda nsambwadi, ata mpidina yandi landaka kusala bisalu na yandi<ref name="AdamETWineur-002">{{fr}} ; ''Rédaction : [https://www.laclocheducongo.com/2024/08/kisangani-je-suis-impaye-voici-une.html, Kisangani : " je suis impayé voici une année et 7 mois", crie le maire de la ville l'UDPS Delly Likunde], sur www.laclocheducongo.com, 15 août 2024, consulté le 01 Octobre 2026</ref>.
Na kilumbu ya kumi na nana ya ngonda ya nsambwadi ya mvula 2024, kisalu ya "Kupesa maboko na luyalu ya mbote" me yantika na Usmane Kapala na kizunga ya Tshopo, na node-est ya [[Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi]]. Yandi na kimvuka na yandi me kutana ti mfumu ya mbanza Kisangani sambu na kubaka lutwadisu na yina me tala mutindu ya kusadila kisalu yina; kisalu yina yantikaka na mutindu ya officiel na Septembri 20, 2024, sambu na kupesa nzila na bisalu yina bo ta sala na bilumbu ke kwisa na kisika yina<ref name="AdamETWineur-0000">{{fr}} ; ''acp : [https://acp.cd/province/tshopo-un-projet-sur-la-bonne-gouvernance-annonce-au-maire-de-a-kisangani, Tshopo : un projet sur la bonne gouvernance annoncé au maire de à Kisangani], sur acp.cd, 18 Septembre 2024, consulté le 01 Octobre 2026</ref>.
=== Lutaninu na Bunkete ===
Na ngonda ya nana 2025, yandi me yantika kampagne “Clean City Kisangani”, yina me tadila kukabula bisika ya kulosa mvindu ya bantu yonso mpi kuyidika bantu ya kisalu ya ke twadisaka kisalu sambu na kubuyisa muyibi<ref name="AdamETWineur-003">{{fr}} ; ''Radio Okapi : [https://www.radiookapi.net/2025/08/15/emissions/linvite-du-jour/le-maire-delly-likunde-engage-la-lutte-contre-linsalubrite, Le maire Delly Likunde engage la lutte contre l’insalubrité à travers la campagne « Kisangani ville propre »], sur www.radiookapi.net, 15 Août 2025 consulté le 01 Octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="AdamETWineur-004">{{fr}} ; ''Espedi Saile : [https://lebarometre.cd/2026/07/21/kisangani-delly-likunde-lance-la-phase-de-repression-contre-linsalubrite-les-contrevenants-desormais-interpelles/ ,Kisangani : Delly Likunde lance la phase de répression contre l’insalubrité, les contrevenants désormais interpellés], sur www.radiookapi.net, 21 Juillet 2026, consulté le 01 Octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="AdamETWineur-005">{{fr}} ; ''Rédaction : [https://lumiernews.net/lutte-contre-linsalubrite-a-kisangani-le-maire-delly-likunde-sactive-avec-linstallation-prochaine-de-poubelles-publiques/, Lutte contre l’insalubrité à Kisangani : Le Maire Delly Likunde s’active avec l’installation prochaine de poubelles publiques], sur lumiernews.net, 13 Mai 2025, consulté le 01 Octobre 2026</ref>.
Na Septembri 22, 2026, na kati ya maladi ya Ebola, yandi basisaka ntuma ya kubuyisa balukutakanu yonso ya bantu yonso tii kuna bo ta pesa nsangu ya nkaka. Yandi me tubila mpi mambu ya mavimpi na yina me tala kimbefo ya Ebola, yandi me lomba na bantu ya insi na kumona mpamba ve kigonsa yina mpi na kuzitisa mbote-mbote mambu yina bamfumu ya mavimpi ke lomba sambu na kuditanina. Mfumu ya mbanza me lomba na bantu ya mbanza Kisangani na kubaka bangidika ya kukeba na dikebi yonso mpi na kubikala ya kukengila sambu na maladi ya Ebola, yandi me benda dikebi nde kunwanisa maladi yai ke lomba nde kimvuka ya mvimba kuvukana<ref name="AdamETWineur-006">{{fr}} ; ''Jeff Saile : [https://lebarometre.cd/2026/09/28/kisangani-delly-likunde-preside-la-parade-du-lundi-et-insiste-sur-lassainissement-la-vigilance-et-la-lutte-contre-ebola/, KISANGANI : DELLY LIKUNDE PRÉSIDE LA PARADE DU LUNDI ET INSISTE SUR L’ASSAINISSEMENT, LA VIGILANCE ET LA LUTTE CONTRE EBOLA], sur lebarometre.cd, 28 Septembre 2026, consulté le 01 Octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="AdamETWineur-007">{{fr}} ; ''ACP : [https://acp.cd/province/tshopo-interdiction-dattroupements-dans-les-lieux-publics-jusqua-nouvel-ordre/, Tshopo : interdiction d’attroupements dans les lieux publics jusqu’à nouvel ordre], sur ACP.cd, 22 Septembre 2026, consulté le 01 Octobre 2026</ref>.
=== Nzila ya kutambula na Malongi ===
ngonda kumi na mosi 2025<ref name="AdamETWineur-010">{{fr}} ; ''Radio Okapi : [https://www.radiookapi.net/2025/09/28/actualite/education/500-moto-taximen-de-kisangani-formes-au-code-de-la-route ,500 moto-taximen de Kisangani formés au code de la route], sur www.radiookapi.net, 28 Septembre 2025, consulté le 01 Octobre 2026</ref>, Yandi kutanaka ti mimonisi ya bashofere ya taksi sambu na kuyidika formasio yina bo fwete pesa bantu yina bo ke pesaka na kimvuka mosi (NRCB), yina bo me kulumusa ntalu na yo tii na badolare 10. Mfumu ya mbanza Kisangani, Mfumu Delly Likunde Litawehe, me binga ba ntumwa ya ba mfumu ya ba taxi na nzo ya lukutakanu ya nzo ya luyalu ya mbanza Kisangani. Lukutakanu yayi vuandaka na lukanu ya kuzabisa ba mfumu ya ba taxi ya ba moto mfunu ya formation yayi ya obligatoire yina me banda na Conseil national de sécurité routière (CNPR)<ref name="AdamETWineur-008">{{fr}} ; ''Espedi Saile : [https://lebarometre.cd/2025/10/12/kisangani-le-maire-delly-likunde-echange-avec-les-representants-des-taximens-sur-la-formation-obligatoire-du-cnpr/ ,Kisangani : le Maire Delly Likunde échange avec les représentants des taximens sur la formation obligatoire du CNPR], sur Lebarometre.cd, 12 octobre 2025, consulté le 01 Octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="AdamETWineur-009">{{fr}} ; ''Rédaction : [https://www.laclocheducongo.com/2025/10/kisangani-le-maire-delly-likunde.html?m=1, Kisangani : le maire Delly Likunde mobilise les taximen motards pour la réussite de l’opération de recyclage obligatoire des conducteurs], sur Lebarometre.cd, 11 octobre 2025, consulté le 01 Octobre 2026</ref>.
Na kilumbu ya ntete ya ngonda ya nsambwadi ya mvu 2026, yandi ke kwenda na nkinsi ya kukangula mvula ya malongi na Athénaeum ya Kisangani na lweka ya mfumu ya insi Paulin Lendongolia ti ministre ya ke talaka mambu ya malongi<ref name="AdamETWineur-011">{{fr}} ; ''Espedi Saile : [https://lebarometre.cd/2026/09/01/rentree-scolaire-a-kisangani-delly-likunde-aux-cotes-du-gouverneur-paulin-lendongolia-et-du-vice-ministre-de-leducation/ , TSHOPO : "A KISANGANI LA RENTRÉE SCOLAIRE À KISANGANI : DELLY LIKUNDE AUX CÔTÉS DU GOUVERNEUR PAULIN LENDONGOLIA ET DU VICE-MINISTRE DE L’ÉDUCATION"], sur Lebarometre.cd, 01 Septembre 2026, consulté le 01 Octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="AdamETWineur-012">{{fr}} ; ''Léopold BADJOKO : [https://universelleinfo.com/rentree-scolaire-2026-2027-a-lathenee-de-kisangani-le-gouverneur-paulin-lendongolia-place-leducation-au-coeur-des-priorites-de-la-tshopo/, Kisangani: "Rentrée scolaire 2026-2027 : à l’Athénée de Kisangani, le Gouverneur Paulin Lendongolia place l’éducation au cœur des priorités de la Tshopo"], sur universelleinfo.com, 01 Septembre 2026, consulté le 01 Octobre 2026</ref>.
=== Muntu ya me kudipesaka na insi na yandi ===
Na kilumbu ya 28 ya ngonda ya zole ya mvula 2025, yandi twadisaka mvingu ya bantu na Kisangani samu na kupesa maboko na makesa ya FARDC mpe kubuya mvita ya Rwanda na ndambu ya este ya yinsi<ref name="AdamETWineur-013">{{fr}} ; ''Rédaction : [https://lumiernews.net/guerre-a-lest-nous-sommes-fatigues-nous-ne-voulons-plus-de-cette-guerre-sindigne-le-maire-de-kisangani-delly-likunde/, Guerre à l’Est : « Nous sommes fatigués, nous ne voulons plus de cette guerre », s’indigne le maire de Kisangani, Delly Likunde], sur lumiernews.net, 29 janvier 2025, consulté le 01 Octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="AdamETWineur-014">{{fr}} ; ''Rédaction : [https://www.laclocheducongo.com/2025/01/kisangani-cet-appel-au-patriotisme.html?m=1#google_vignette, Kisangani : cet appel au patriotisme lancé par le maire Delly Likunde à ses administrés], sur lumiernews.net, 31 janvier 2025, consulté le 01 Octobre 2026</ref>.
== Tazama pia ==
* [[Kisangani]]
* [[Tshopo]]
* [[Louis-Marie Walle Lufungula]]
* [[Paulin Lendongolia Lebabonga]]
== Références ==
{{références}}
[[Category:Tshopo]]
[[Category:Kisangani]]
[[Category:Ntu ya mbanza ya Kisangani]]
cepbi0rhm0rgo97op3l74xn1m147bw3
Jean-Pierre Maowa Akombeya
0
7761
53128
2026-10-03T10:41:17Z
AdamLynnMcGill007
11872
#100WikiDaysChallengeRDC2026 " Traduction Article | Jean-Pierre Maowa Akombeya "
53128
wikitext
text/x-wiki
[[image:defaut.svg|vignette|thumb|'''''Jean-Pierre Maowa Akombeya''', bo ponaka yandi na kuvanda depite ya insi sambu na [[Kisangani]]]]
'''Jean-Pierre Maowa Akombeya''', muntu ya politiki mpi muntu ya mumbongo ya [[Repubilika ya Kongo ya Dimokalasi]], me ponama bonso ntumwa ya insi sambu na kizunga [[Kisangani]] na kizunga [[Tshopo]].
== Luzingu ==
Yandi butukaka na kilumbu 17 ya ngonda tanu ya mvu 1980, na kizunga ya [[Tshopo]], na mbanza [[Kisangani]]<ref name="ADAM&WINEUR-002">{{fr}} ; ''Talatala : [https://talatala.cd/deputes/583/ |site=talatala.cd, Baromètre de l'activité parlementaire et de l'action du gouvernement en RD Congo], sur talatala.cd, 12 Février 2024, consulté le 02 Octobre 2026</ref>.
=== Kupona ===
Yandi me ponama bonso ntumwa ya insi sambu na mbanza [[Kisangani]] na nima ya kuponama ya nene ya ngonda kumi na zole ya mvu 2023. Yandi ke vanda na Assemblée Nationale na kati ya kimvuka ya parlement ya [[UDPS/Tshisekedi]] mpe kimvuka na yandi ya ke vukana<ref name="ADAM&WINEUR">{{fr}} ; ''Rédaction : [https://www.laclocheducongo.com/2026/09/kisangani-apres-le-boycott-de-la-marche.html?m=1, Kisangani : "après le boycott de la marche de la C64, l'honorable Maowa Akombeya remercie sa base pour sa fidélité à Félix Tshisekedi"], sur www.laclocheducongo.com, 16 Septembre 2026, consulté le 02 Octobre 2026</ref>.
Yandi ke monanaka bonso muntu ya mfunu yina ke pesaka maboko na mbona-meso ya mfumu ya insi Felix Tshisekedi na Tshopo, yandi ke na kuvukisa ngolo kisika na yandi na Kisangani<ref name="ADAM&WINEUR" />{{,}}<ref name="ADAM&WINEUR-001">{{fr}} ; ''Rédaction : [https://www.laclocheducongo.com/2026/09/kisangani-lile-mbie-le-depute-maowa.html?m=1, Kisangani : à l’Île Mbie, le député Maowa Akombea Jean-Pierre présente son bilan parlementaire, écoute sa base et agit en faveur de la population], sur 14 Septembre 2026, consulté le 02 Octobre 2026</ref>.
== Ba nzila ya Parlement na ya Kimvuka ==
=== Kisalu na Zandu ya Katikati ===
Na lukanu ya kumanisa ba mpasi yina ba tekisi ke kutanaka na yau na zandu ya kati (Kisangani), na ngonda ya nsambwadi ya mvula 2026 yandi me pesa mbongo ya beton ya kisika yina bantu me zaba na zina ya “Madamé”. Bantu ya mumbongo vandaka kusepela ti kisalu yina, sambu yo vandaka kusadisa bo na kuteka bima na bo na kisika mosi ya bunkete mpi ya bantu lenda kuma kuna, ata na nima ya mvula<ref name="ADAM&WINEUR-004">{{fr}} ; ''Rédaction : [https://www.laclocheducongo.com/2026/09/kisangani-une-partie-du-marche-central.html?m=1, Kisangani : une partie du marché central côté Madamé bétonnée par l'honorable Maowa Akombeya , les commerçants saluent l'œuvre de leur élu], sur www.laclocheducongo.com, 20 septembre 2026, consulté le 02 Octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="ADAM&WINEUR-007">{{fr}} ; ''Rédaction : [https://depechesdelatshopo.com/kisangani-les-deputes-nationaux-de-la-tshopo-prets-a-agir-face-aux-derives-sur-les-fonds-frivao/, Kisangani : Les députés nationaux de la Tshopo prêts à agir face aux dérives sur les fonds FRIVAO], sur depechesdelatshopo.com, 08 Avril 2025, consulté le 02 Octobre 2026</ref>.
Mutindu yandi kele mfumu ya mumbongo, yandi me kudipesaka na kulanda kusala bikesa na yandi sambu na kusadisa bateki ya [[Kisangani]]<ref name="ADAM&WINEUR-004" />.
== Kuvukisa bansiku ==
Na kilumbu ya 12 ya ngonda ya tanu ya mvu 2025, mumonisi yina bo ponaka sambu na kizunga ya [[Tshopo]], mingi-mingi sambu na kizunga ya [[Kisangani]], sadilaka motion ya nsangu na lukutakanu ya mvimba ya kilumbu yina sambu na kubula makelele na yina me tala mpasi yina bo me natila bantu yina ke sadilaka nzila ya nene ya insi No<ref name="ADAM&WINEUR-005">{{fr}} ; ''Rédaction : [https://lumiernews.net/assemblee-nationale-le-depute-jean-pierre-maowa-tire-la-sonnette-dalarme-sur-le-calvaire-des-usagers-de-la-rn4/, Assemblée nationale : Le député Jean-Pierre Maowa tire la sonnette d’alarme sur le calvaire des usagers de la RN4], sur lumiernews.net, 13 Mai 2025, consulté le 02 Octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="ADAM&WINEUR-008">{{fr}} ; ''Rédaction : [https://www.laclocheducongo.com/2026/09/politique-quatre-dossiers-brulants-de.html?m=1, Politique : quatre dossiers brûlants de Kisangani portés par L'honorable Maowa Akombea devant l’Assemblée nationale], sur www.laclocheducongo.com, 30 Septembre 2026, consulté le 02 Octobre 2026</ref>.
Na ntangu ya nzietolo yina kimbeni ya bumosi me yidika na diskure na yandi na zina ya kimvuka ya C64, yandi me pesa matondo na bantu ya mbanza Kisangani sambu bo me buya nsangu ya kubinga bantu na kusala mambu, bo me mona yo bonso kisalu ya kwikama na mfumu ya insi [[Félix Tshisekedi]]<ref name="ADAM&WINEUR" />.
== Talá mpe ==
* [[Theoveul Lotika Likwela]]
* [[Kisangani]]
* [[Tshopo]]
== Ba références ==
{{Références}}
[[Category:Tshopo]]
[[Category:Kisangani]]
lseci8af29ov3i1hqkg04eb7tjzzw9g