Wikipedia
kiwiki
https://ki.wikipedia.org/wiki/Main_Page
MediaWiki 1.47.0-wmf.4
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Mwandũ
0
6128
23731
21890
2026-05-28T13:26:54Z
Sinatrasona
5365
Sinatrasona moved page [[Mwande]] to [[Mwandũ]]
21890
wikitext
text/x-wiki
Mwande, nĩ [[mũndũ]] e kĩhĩtahĩtano-inĩ kĩa kũamũkĩra ngerenwa kana ngoga, kana mũndũ e macũranio-inĩ ma gĩturwa kĩna; kwa ngerekano:
* gĩthuurano - ta hihi mũingĩ ũgĩthuura atongoria ao nĩ gũkoragwo na ndereti ya kũamũra aande.
* kũingĩra gĩkundi-inĩ
"Gũcũnga mĩtĩ" nĩ gĩcunjĩ kĩa mũtaratara wa gũthuura mwande wa gĩthuurano nĩ kĩama kĩa [[Ũteti]], <ref name="Definition">''Judicial and Statutory Definitions of Words and Phrases,'' Volume 1, Edition 2, West Publishing Company, 1914, [https://books.google.com/books?id=NGU8AAAAIAAJ&dq=nominee+candidate+definitions+of+words&pg=PA558 p. 588] [https://books.google.com/books?id=MXE8AAAAIAAJ&dq=nominee+candidate+definitions&pg=PA618 p. 618]</ref> kana ũheani wa ngerenwa kana ngoga.
== Kĩhumo gĩa kiugo ==
Kiugo 'mwande' kĩumanĩte na ũragũri wa kiugo 'ndemwa' kiugo kĩrĩa kĩorotaga ũcani wa gũkinyia ndũmĩrĩri na njĩra ya [[Kũandĩka|Maandĩko]].
pu9o49frztlm3zmvlbevhpkmadrolfw
23733
23731
2026-05-28T13:28:42Z
Sinatrasona
5365
23733
wikitext
text/x-wiki
'''Mwandũ''', nĩ [[mũndũ]] e kĩhĩtahĩtano-inĩ kĩa kũamũkĩra ngerenwa kana ngoga, kana mũndũ e macũranio-inĩ ma gĩturwa kĩna; kwa ngerekano:
* gĩthuurano - ta hihi mũingĩ ũgĩthuura atongoria ao nĩ gũkoragwo na ndereti ya kũamũra aande.
* kũingĩra gĩkundi-inĩ
"Gũcũnga mĩtĩ" nĩ gĩcunjĩ kĩa mũtaratara wa gũthuura mwande wa gĩthuurano nĩ kĩama kĩa [[Ũteti]], <ref name="Definition">''Judicial and Statutory Definitions of Words and Phrases,'' Volume 1, Edition 2, West Publishing Company, 1914, [https://books.google.com/books?id=NGU8AAAAIAAJ&dq=nominee+candidate+definitions+of+words&pg=PA558 p. 588] [https://books.google.com/books?id=MXE8AAAAIAAJ&dq=nominee+candidate+definitions&pg=PA618 p. 618]</ref> kana ũheani wa ngerenwa kana ngoga.
== Kĩhumo gĩa kiugo ==
Kiugo 'mwandũ' nĩ kuuha ya mũ-wa-andũ.
jzhkppu3tsffumryrjcmqk6u444tlo7
Mũhahĩ
0
6531
23736
23335
2026-05-28T17:56:09Z
Sinatrasona
5365
23736
wikitext
text/x-wiki
[[File:Will Smith Slaps Chris Rock Over A G.I. Jane Joke At The 2022 Oscars - Adam Does Movies.wav|thumb|Mũgambo: Mũthaki Will Smith akĩhũra rũhĩ [[Mũthekania]] Chris Rock [[Rwagorũga|ũrirũ]] ũyũ wahanĩkire nyũmba ya ũthaki ya '''Dolby ĩrĩa ĩrĩ Hollywood, Los Angeles, California''', ũmemerekia-inĩ wa hi na hi wa ngoga cia '''Oscars 94th Academy Awards''' tarĩki ya March 27, 2022. [[Njũgitano]] nĩ ĩhũthĩrĩtwo nĩ [[Iganda cia ũharũkia|athũrimi]] angĩ gũtaũra [[Uucũ na Ndũi]] cia Mũhahĩ.]]
[[File:Michelangelo_Caravaggio_065.jpg|thumb|303x303px|''Narcissus (Caravaggio)">Narcissus'' (1597-99) wĩra wa Caravaggio; mũndũ ũrĩa wendete kwĩrora]]
[[File:IHM פסל קין והבל.jpeg|thumb|Mbica ĩronania mũicũhio wa Israelhiking ũrĩa wĩna nongorio ya arĩ a nyina a [[Biblia|kĩrĩkanĩro kĩa Ahibrania]] Kaini na Habiri, Kaini akĩũraga Habiri thutha wa ngoima yake kũregwo nĩ [[Wĩĩtĩkio na ndini|Ngai]] na ya Habiri ĩgĩĩtĩkĩrwo. Ngerekano ĩno nĩ ĩhũthĩrĩtwo nĩ athomi me gatũ ta [[Mũndũ Mũgo (Philosopher)|Mũgo]] wa Bũrũri wa [[Canada|Canada Jordan Peterson]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Jordan_Peterson] ya muku ũrĩa ũkoragwo na andũ mena Mũhahĩ na macũngũrĩria mao.]]
'''Mũhahĩ''' nĩ mũtugo wa mũndũ wĩciragia hatarĩ waragania atĩ nĩ arĩ na ngumo ĩrĩ ũritũ na nĩ arĩ na mĩtugo mĩega ya kwĩrirĩrio mũno, na kaingĩ nĩ arangaga nakũnyũrũria ihooto na ngemi cia arĩa angĩ. Andũ arĩa mahotereirwo nĩ mũhahĩ nĩ makoragwo magomeirwo nĩ [[Gĩtaa]] na [[Ũhinga wa Monjore|Kanua monjore]].
== Thĩĩ-inĩ wa ũndũire ==
'''Mũhĩtũkĩrĩrio wa''' '''[[Nyĩmbo|rwĩmbo]] ''“Maprofessa” – Queen Jane'''''
''Maprofessa'' nĩ rwĩmbo rwa [[Gĩgĩkũyũ]] rwa mũini Queen Jane rũrĩa rũkonie ũhoro wa '''andu meyona ta marĩ na ũmenyo wothe kana “maprofessa”''' nĩguo kwaria ũhoro wa mĩtugo ya andũ thĩinĩ wa [[Ngumbacũ ya Randa|ngumbacũ]] . Ta nyĩmbo nyingĩ cia Queen Jane, rwĩmbo rũyũ rũhũthagĩraga [[Mũthekania|mathekania]] , ũrũngi wa ri wa mĩtugo ya andũ, hamwe na marutwo ma muoyo.
Thĩinĩ wa rwĩmbo rũyũ, Queen Jane anenga andũ arĩa meyona ta marĩ na ũmenyo wothe, arĩa mendaga kũnyarara arĩa angĩ kana kwĩthokia ta marĩ igũrũ rĩa andũ angĩ na ũũgĩ, gũthoma kana wendo wa maũndũ mega. Na njĩra ya ngano na ndeto njega na njĩra ya [[Ũhinga wa Monjore|Ũhinga]]. ũ, araririkana athikĩrĩri atĩ ũũgĩ wa ma nĩ ndũumaga kũringa kana kwĩonania, no uumaga na '''kwĩnyihia, mĩtugo njega, na gũtĩĩa andũ angĩ'''.
Rwĩmbo rũyũ rwa ũgĩkũyũ nĩ ũcambicũraga andũ a mũhahĩ oho ''Maprofessa'' nĩ rwĩmbo rũrĩ na '''marutwo ma kwĩnyihia, mĩtugo njega, na ũtũũro mwega wa andũ thĩinĩ wa''' '''ngumbacũ'''.
7reeldnnalecpxtlz9a9p9dgv4qkumb
23737
23736
2026-05-28T17:57:45Z
Sinatrasona
5365
23737
wikitext
text/x-wiki
[[File:Will Smith Slaps Chris Rock Over A G.I. Jane Joke At The 2022 Oscars - Adam Does Movies.wav|thumb|Ndereti ya mũgambo: Mũthaki Will Smith akĩhũra rũhĩ [[Mũthekania]] Chris Rock [[Rwagorũga|ũrirũ]] ũyũ wahanĩkire nyũmba ya ũthaki ya '''Dolby ĩrĩa ĩrĩ Hollywood, Los Angeles, California''', ũmemerekia-inĩ wa hi na hi wa ngoga cia '''Oscars 94th Academy Awards''' tarĩki ya March 27, 2022. [[Njũgitano]] nĩ ĩhũthĩrĩtwo nĩ [[Iganda cia ũharũkia|athũrimi]] angĩ gũtaũra [[Uucũ na Ndũi]] cia Mũhahĩ.]]
[[File:Michelangelo_Caravaggio_065.jpg|thumb|303x303px|''Narcissus (Caravaggio)">Narcissus'' (1597-99) wĩra wa Caravaggio; mũndũ ũrĩa wendete kwĩrora]]
[[File:IHM פסל קין והבל.jpeg|thumb|Mbica ĩronania mũicũhio wa Israelhiking ũrĩa wĩna nongorio ya arĩ a nyina a [[Biblia|kĩrĩkanĩro kĩa Ahibrania]] Kaini na Habiri, Kaini akĩũraga Habiri thutha wa ngoima yake kũregwo nĩ [[Wĩĩtĩkio na ndini|Ngai]] na ya Habiri ĩgĩĩtĩkĩrwo. Ngerekano ĩno nĩ ĩhũthĩrĩtwo nĩ athomi me gatũ ta [[Mũndũ Mũgo (Philosopher)|Mũgo]] wa Bũrũri wa [[Canada|Canada Jordan Peterson]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Jordan_Peterson] ya muku ũrĩa ũkoragwo na andũ mena Mũhahĩ na macũngũrĩria mao.]]
'''Mũhahĩ''' nĩ mũtugo wa mũndũ wĩciragia hatarĩ waragania atĩ nĩ arĩ na ngumo ĩrĩ ũritũ na nĩ arĩ na mĩtugo mĩega ya kwĩrirĩrio mũno, na kaingĩ nĩ arangaga nakũnyũrũria ihooto na ngemi cia arĩa angĩ. Andũ arĩa mahotereirwo nĩ mũhahĩ nĩ makoragwo magomeirwo nĩ [[Gĩtaa]] na [[Ũhinga wa Monjore|Kanua monjore]].
== Thĩĩ-inĩ wa ũndũire ==
'''Mũhĩtũkĩrĩrio wa''' '''[[Nyĩmbo|rwĩmbo]] ''“Maprofessa” – Queen Jane'''''
''Maprofessa'' nĩ rwĩmbo rwa [[Gĩgĩkũyũ]] rwa mũini Queen Jane rũrĩa rũkonie ũhoro wa '''andu meyona ta marĩ na ũmenyo wothe kana “maprofessa”''' nĩguo kwaria ũhoro wa mĩtugo ya andũ thĩinĩ wa [[Ngumbacũ ya Randa|ngumbacũ]] . Ta nyĩmbo nyingĩ cia Queen Jane, rwĩmbo rũyũ rũhũthagĩraga [[Mũthekania|mathekania]] , ũrũngi wa ri wa mĩtugo ya andũ, hamwe na marutwo ma muoyo.
Thĩinĩ wa rwĩmbo rũyũ, Queen Jane anenga andũ arĩa meyona ta marĩ na ũmenyo wothe, arĩa mendaga kũnyarara arĩa angĩ kana kwĩthokia ta marĩ igũrũ rĩa andũ angĩ na ũũgĩ, gũthoma kana wendo wa maũndũ mega. Na njĩra ya ngano na ndeto njega na njĩra ya [[Ũhinga wa Monjore|Ũhinga]]. ũ, araririkana athikĩrĩri atĩ ũũgĩ wa ma nĩ ndũumaga kũringa kana kwĩonania, no uumaga na '''kwĩnyihia, mĩtugo njega, na gũtĩĩa andũ angĩ'''.
Rwĩmbo rũyũ rwa ũgĩkũyũ nĩ ũcambicũraga andũ a mũhahĩ oho ''Maprofessa'' nĩ rwĩmbo rũrĩ na '''marutwo ma kwĩnyihia, mĩtugo njega, na ũtũũro mwega wa andũ thĩinĩ wa''' '''ngumbacũ'''.
2q4bwdhmmkdm64pcfiktt22rh2cnh70
Ngerewani
0
6785
23729
23312
2026-05-28T12:09:26Z
Amherst99
7212
/* */
23729
wikitext
text/x-wiki
[[File:Front line of Kwajalein.jpg|thumb|Ngerewani ya [[Amerika]] makĩrũa na [[Japan|Nihoni]] Hawaii, Kwajalein]]
'''Ngerewani''' thiomi-inĩ cia [[mbirarũ]] nĩ ithenya kana mathenya marĩa marĩ hakũhĩ na [[Wamaitha|mbaara]]. [[
s3nv3ea8r0b2sw0kp1i458yhxuykce5
Waraĩ
0
7026
23730
2026-05-28T12:56:21Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1340986904|Device]]"
23730
wikitext
text/x-wiki
'''Waraĩ''' kana '''kĩwaraĩ''' nĩ kĩhũngo kana mũũro mwake na itanya rĩna:
== Mĩĩro ya Ũgĩ ==
* Kĩhũngĩro, kĩndũ gĩa kũruta wĩra mũna
* [[Kombuita|Gĩtaritari]], kĩhũngĩro kĩa kompiuta
=== Indo cia mbaara ===
* Waraĩ wa nduthũki (IED)
* Itharaita rĩa [[Kĩcaka (Atomu)|mahoya]]
=== Ũhũthĩri ũngĩ ũhũthĩrĩte maũndũ-inĩ ma ũthuthuria, maũndũ ma gwĩkenia, na ũharũkia ===
* '''Waraĩ wa [[Kũandĩka|ũcani]]''': Mũtaratara wa kũheana ũhoro na karirũi kamũre na itanya rĩa kwembembania cama wa njano.
s0re4jxnp03ry3gk7m12gkuungnyk6m
Mwande
0
7027
23732
2026-05-28T13:26:54Z
Sinatrasona
5365
Sinatrasona moved page [[Mwande]] to [[Mwandũ]]
23732
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Mwandũ]]
fsnt61762afsxgo9zdust39k36eyzv3
Mũande (chokora)
0
7028
23734
2026-05-28T13:45:05Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354799218|Street children]]"
23734
wikitext
text/x-wiki
[[File:Les_Misérables_-_Le_petit_Gavroche.jpg|thumb|Gavroche, ũrĩa ũkoragwo thĩinĩ wa rũgano rwa kĩmatwĩka rwa Les Misérables rwa Victor Hugũ, nĩ ahũthagĩra ciana cia aũrande iria ciarĩ kuo [[Baranja|Faranja]] karine-inĩ ya 19.]]
'''Aũrande''' (ũmwe '''mwande''') (kana ''''''chokora'''''<nowiki/>' kuuma [[Gĩthweri]]) nĩ ciana cia mũthĩĩni na/kana itarĩ na [[Mũciĩ (Tharũ)|mũciĩ]] iria ciikaraga barabara-inĩ cia itũũra na meetiragia kaingĩ na kũmatha na kũrongota ngera na [[Maraigucu|nyore]] ciara-inĩ na gũcoka kũciendia na ũritũ. Kaingĩ makomaga maganjo-inĩ na mathunũ matari marũmbũ-iye kana [[matũũra ma ibanda]].
7qvw80dxs3mkrjye0a4g6xdwzeg8xyr
Mbirai
0
7029
23735
2026-05-28T14:00:47Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1351191898|Centrifuge]]"
23735
wikitext
text/x-wiki
[[File:Tabletop_centrifuge.jpg|thumb|Mbirai ya [[Rĩakĩthiga]] ]]
'''Mbirai''' nĩ [[waraĩ]] ũhũthagiraga hinya wa [[mbira]] kũhũnga rũthaiga kũrĩ nditimũrano nyamũre - hihi kũbũgia cunguruma ciganona coia gĩtweku. Ũndũ ũcio ũhingagio na njĩra ya kũgariũra gĩtweku narua thĩinĩ wa mbakũri, na njĩra ĩyo kũgayũkania matweka ma ũritũ ngũrani.
mqgv2nshou8dlbuzqj282yvzhfnw7q9