Wikipedia
kiwiki
https://ki.wikipedia.org/wiki/Main_Page
MediaWiki 1.47.0-wmf.13
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Ngui
0
6470
24056
22672
2026-07-31T14:46:04Z
Sinatrasona
5365
24056
wikitext
text/x-wiki
'''Ngui''' (''<nowiki/>'kurũ''<nowiki/>' na '''Kĩmerũ''' o ho na '''Kĩratina''' ĩkamenyeka ta ''Canis familiaris'' kana ''Canis lupus familiaris'') nĩ [[Nyamű]] ya rũruka rwa kĩmũciĩ ya njiaro mbwe ya kĩmũhu . Ningĩ nĩ yoĩtagwo ngui ya mũciĩ kana mũtina, nĩ yaciarithagio na mũtaratara nĩ agu na agu hingo mbere ya ũrĩmi gũteithereria [[Mũndũ|Andũ]] kũguĩma.
Ngui cireragwo nĩ ũndũ wa mĩtugo ĩrĩa yagĩrĩire, ũhoti wa gũigua, na managĩ ma kĩĩmwĩrĩ. Mĩthemba nĩ mĩingĩ ya mĩthaiga kĩhĩri ya ndururuno, ũtungu, na rangi. Ngui ciothe irĩ na mahĩndĩ ma ndari ĩmwe(o tiga mũtingoi-inĩ), thĩa ina hinya irĩ na magego 42, o ho nĩ irĩ mbuiguĩro nguũku ya gũcama, kũigwa, kũnugĩra na kwona.
[[File:Paw and pads.jpg|thumb|Mathu na thagiro ya ngui]]
Ngui nĩ cirutagĩraga mũndũ mawigĩrĩrĩki maingĩ ta kũguĩma, kũguucia mĩrigo, kũrangĩra, ndũgũ, [[Mbũgĩ|ũrambũgĩ]] gũteitha andũ marĩ mawathe na gũteithia karaũ na mbirarũ.
Ngui ya [[Kĩa Nga (Wanya)|nga]] ĩtagwo ''''''kagaa'''''<nowiki/>' <gallery mode="nolines" widths="235" heights="170" class="center">
File:Dog_morphological_variation.png|ngui itandatũ ngũrani
File:Dog_coat_variation.png|ngui inya ngũrani
</gallery>
[[File:Dog_anatomy_lateral_skeleton_view_(full).jpg|thumb|Mũthore wa ngui]]
[[File:Golden_retriever_eating_pigs_foot.jpg|thumb|330x330px|ngui ĩgĩthũguna ihĩndĩ rĩa mathagiro wa ngũrũwe]]
== Ningĩ rora ==
* [['Bear' (ngui ya thigari)]]
27e6or7wl3swg27lcnl1ewsxnjquk1q
Ũacoki
0
6881
24059
23466
2026-08-01T10:47:09Z
Sinatrasona
5365
24059
wikitext
text/x-wiki
'''Ũaicoki''' (kana ''''''remontada'''''<nowiki/>' na rũthiomi rwa [[Bururi wa Rũraya|Ecibanyora]]) wa kũriũka nĩ rũhonge rwa [[Ũkristiano]] wa Kĩprotestanti rũrĩa rwĩtĩkĩtie atĩ Jesũ Kristo nĩaracoka na [[Mũndũ|andũ]] othe magatwĩrwo ciira ithenya rĩmwe.
Mwahũ ũrĩa mũnene wa [[gũanda]] ĩno metagwo na [[Ngeretha|Kĩngeretha]] Seventh-day Adventists (SDA) arĩa mathiaga kanitha Njumamothi. O ho nĩmananagio ta 'ikorobia' kana 'inyonyoe' nĩ ũndũ wa mĩtugo yao ya kũthoitha o kiumia.
ffd5rjw0xigwimg7fmcrzkjhuib06lt
Gĩkong'eni
0
6953
24054
23593
2026-07-31T13:45:36Z
Sinatrasona
5365
24054
wikitext
text/x-wiki
'''Gĩkong'eni (wig makong'eni)''' ĩrĩ na [[nongorio]] ya:
* Ũtũũro ũtarĩ wa kĩhumo kĩa [[Thĩ]].
* Ũũgĩ ũtarĩ wa
* Mũndũ ũtarĩ wa [[Bũrũri]] (watho), mũndũ wa bũrũri ũngĩ; '''外人''' na [[rũthiomi]] rwa [[Japan|Kĩnihoni]]
k8ul2zcemi7wspuzjs7qmyfg5pby38j
Tirambia (Bengi)
0
7212
24053
2026-07-31T13:31:43Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1366564333|Bank]]"
24053
wikitext
text/x-wiki
[[File:Central Bank of Syria.jpg|thumb|Tirambia Karũ ya [[Syria|Ciria]]]]
'''Tirambia ('''kana '''bengi''' kuuma [[Ngeretha|Kĩngeretha]] 'bank') nĩ [[kĩceboi]] kĩa [[mbunjumbura]] kĩrĩa kĩnyitaga [[Kĩmbiaka (igĩna)|mbeca]] kuuma mũingĩ-inĩ na kũheana [[Thiirĩ|mathiirĩ]]. ĩ
svpbo9mz3pho91rrmdvcx8l6njm1en6
Njũgũrumba (Mũkonathi)
0
7213
24055
2026-07-31T14:11:55Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1366605244|Coconut]]"
24055
wikitext
text/x-wiki
'''Njũgũrumba''' (kana '<nowiki/>'''mũkonathi'''<nowiki/>' kuuma [[Gĩthweri]] ''''''nazi'''''<nowiki/>') nĩ matunda ma [[Mithemba ya miti|mũtĩ]] wa mũcũgũrumba wa gĩciĩngoi gĩa kĩratini kĩa Cocos nucifera.
[[File:Coconut_half_exocarp_removed.jpg|thumb]]
jcvymaq1xcsrlhmgut3dpc6g22y8na4
Gini ya baruaburika
0
7214
24057
2026-07-31T15:22:51Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1366581875|Equatorial Guinea]]"
24057
wikitext
text/x-wiki
[[File:Flag of Equatorial Guinea at a football match against Algeria.jpg|thumb|Bendera ya Gini ya Baruaburika ĩkĩrirũkio mbĩtĩka ya [[Mũbira wa magũrũ(Koora)|mũbira wa magũrũ]] thegi ya [[Algeria|Arinjeria]] marĩ [[Cameroon|Kamĩrunũ]]]]
'''Gini ya [[Baruaburika]]''' ('<nowiki/>'''B''anya'''''<nowiki/>' na [[Nigeria|Kĩigbo]]) nĩ [[bũrũri]] ũrĩ rũgongo rwa mwena wa ithũĩro wa [[Abĩrika]] ya gatagatĩ. Mũciĩ mũnene wĩtagwo Bata. Mwaka wa 2025 bũrũri ũyũ warĩ na andũ 1,853,559, makĩria ma 85% ma arĩa maarĩ a rũrĩrĩ rwa Bangũ, rũrĩrĩ rũrĩa rũnene mũno bũrũri-inĩ. Andũ a Mbumbi, arĩa maciarĩirwo gĩcigĩrĩra-inĩ kĩa Mioko kĩrĩ na gĩcunjĩ gĩa 6.5% kĩa andũ.
t6d68ax5iil2binxioms9v01pz0e50u
Ngirimbicũ (tirioni)
0
7215
24058
2026-07-31T15:48:27Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1359204982|Trillion]]"
24058
wikitext
text/x-wiki
[[File:Elon Musk Royal Society (crop2).jpg|thumb|[[Njorua]] ya ũthinduri Eroni Maciki (Elon Musk) [[Cũamburina|anatangathwo]] gũkorwo ũtonga wa [[Dallas|Ndora]] Ngirimbicũ [https://en.wikipedia.org/wiki/Trillionaire] ]]
[[File:Visualisation_1_Trillion.svg|alt=vizualisation of 1 Trillion|thumb|Ngerekano ya ngirimbicũ]]
'''Ngirimbicũ''' (kana ''''tirioni'''<nowiki/>' kuuma [[Ngeretha|Kĩngeretha]] 'Trillion') nĩ ndari ĩtũkĩtie [[ngirimbatũ]] ngiri ĩmwe nĩyo 1,000,000,000,000.
r3pj1j80d1v2f7jcn9jjwmbrmqot2r7
Endaracha (kĩmĩrũ)
0
7216
24060
2026-08-01T10:54:56Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1366117944|Solution (chemistry)]]"
24060
wikitext
text/x-wiki
[[File:SaltInWaterSolutionLiquid.jpg|thumb|Kũthoondeka maĩ ma cumbĩ. ]]
Thĩinĩ wa [[Kemu|cembece]], '''endaracha''' nĩ itĩna rĩa ũtweku rĩna makĩria ma [[njakaranda]] ĩmwe. Itweku rĩrĩa rĩmeragia rĩtagwũ ''iracia''; nayo mbũrũgũtũ iria cimeragio igetwo ''hamacũ''.
b5hjlk2ihhspeitxz32y1kv7ziv69ma
魯班 (Ru Banũ)
0
7217
24061
2026-08-01T11:08:14Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1319387637|Lu Ban]]"
24061
wikitext
text/x-wiki
[[File:Luban sculpture weifang 2010 06 06.jpg|thumb|Mũicũhio wa Ru Mbanũ]]
'''魯班 ('Ru Mbanũ'''' na [[Ngerenwa|mũtamũkĩre]] wa [[Gĩgĩkũyũ]]''')''' ({{Circa|507}}–444 BC) arĩ [[njorua]] wa [[Mwĩa (theremaro)|waaki wa mbaaũ]], mũatĩrĩri na mũthindũri wa kuuma [[China]].
eg0wwugtaupwjgzdua5hblwkghg7jrm
Icunehara
0
7218
24062
2026-08-01T11:22:34Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1309410641|Controlled ecological life-support system]]"
24062
wikitext
text/x-wiki
'''Icunehara''' nĩ iharo cia kũrũmbũiya [[mũoyo]] icigo-inĩ cia ũgwati ta ngendo-inĩ cia [[Kĩwanjikũ|nywanjikũ]] na [[Mũtino wa mbĩrĩcũ mũrinda ya Titan|mbĩrĩcũ mũrinda]] .
sxarx4dytx6vaob0rs348qoelo777ku
24063
24062
2026-08-01T11:25:15Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1309410641|Controlled ecological life-support system]]"
24063
wikitext
text/x-wiki
[[File:Martin B-26B-25-MA Marauder "Flak-Bait" - DPLA - 73bafc236050272e05beef5dd73170c2 (page 6).jpg|thumb]]
'''Icunehara''' nĩ iharo cia kũrũmbũiya [[mũoyo]] icigo-inĩ cia ũgwati ta ngendo-inĩ cia [[Kĩwanjikũ|nywanjikũ]] na [[Mũtino wa mbĩrĩcũ mũrinda ya Titan|mbĩrĩcũ mũrinda]] .
dsza24yw8ykndr6y23ec0q5hr13go2z