Wikipedia
kiwiki
https://ki.wikipedia.org/wiki/Main_Page
MediaWiki 1.47.0-wmf.23
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Gĩtereko (conclusion)
0
5531
24463
20209
2026-10-13T17:25:14Z
~2026-54875-66
10796
/* */
24463
wikitext
text/x-wiki
'''Gĩtereko''' nĩ [[uuge]] wa mũthia tabarĩra-inĩ ya [[Gũcũrania (reasoning)|ũcũrania]] ĩrĩa kaingĩ nĩyo ĩkoragwo ĩkũĩte [[Gĩthitũ (proposition)]] kirĩa [[Njũgitano|mũnjũgitani]] aratitika.
<big>ngerekano</big>
>>''andũ othe nĩ macokaga gũkua (andũ nĩ nyakua)'' -<sup>'''kĩrica kĩa mbere'''</sup>
''>> socrates nĩ mũndũ -''<sup>'''kĩrica gĩa keerĩ'''</sup>
<big>'''''>>socrates nĩ arĩ coka gũkua (socrates nĩ nyakua) -''<sup>gĩtereko</sup>'''</big>
9box8pzu3j01gx44uigj3j6917kbj16
Mũtathi (Polyscias kikuyuensis)
0
6964
24476
23614
2026-10-14T11:08:05Z
Sinatrasona
5365
/* */
24476
wikitext
text/x-wiki
[[File:廟後的大里杙樹王公.jpg|thumb|mũtathi wĩ [[China]]]]
{{Speciesbox|image=|status=NT|status_system=IUCN3.1|status_ref=<ref name="iucn status 17 November 2021">{{cite iucn |author=Luke, W.R.Q. |author2=Musili, P. |author3=Barasa, J. |author4=Mathenge, J. |date=2018 |title=''Polyscias kikuyuensis'' |volume=2018 |article-number=e.T32243A117645480 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T32243A117645480.en |access-date=17 November 2021}}</ref>|genus=Polyscias|species=kikuyuensis|authority=Summerh.}}
'''Mũtati''' (''kana '''''Polyscias kikuyuensis''''' na kĩratini) nĩ [[Mithemba ya miti|mũthemba ya mũtĩ]] ũrĩa mũthegeu [[bũrũri]] wa [[Kenya|Kĩrĩnyaga]] mũno ihakwe cia thũngũri cia Cheragani.
Mũtĩ ũyũ wĩtagwo 'mũtuati' na Kĩmerũ na 'aonet' na rũthiomi rwa Kipsigis.
== Maũndũ marĩa maronania ==
qp6yd28u2hbtll6evmq57fcor1p3m01
Assisi (acici)
0
7481
24457
2026-10-13T12:21:58Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373989120|Assisi]]"
24457
wikitext
text/x-wiki
'''Assisi''' ({{IPAc-en|ə|ˈ|s|iː|z|i}}, nĩ itũũra na [[mũthurubarĩ]] wa [[Itari|Itarĩ]] gĩcigo kĩa Umbiria itita-inĩ rĩa ithũĩro rĩa ''[[Monte Subasio]]''(Mũndĩ Cumbacio)
Kaingĩ nĩkuo kwĩrĩkanaga gũkorwo itũũra rĩa gũciarwo kwa mũthomi wa [[Ũrebeta|marebeta]] wa [[Kĩratini]] Propertius, ũrĩa waciarirũo ta mwaka wa 50-45 mbere ya Kristo. Nĩkuo Buranjĩthi Mũtheru, ũrĩa waambĩrĩirie ngerenwa ya Friars Minor taũni-inĩ ĩyo mwaka wa 1208 aciarirwo, na St. Clare wa Assisi (''Chiara d'Offreducci''), ũrĩa hamwe na St. Francis, maambĩrĩirie kũbanga ngerenwa ya Atumia Athĩni, ĩrĩa thutha ũcio ĩgĩtuĩka Order of Poor Clares ya thutha wa [[gĩkuũ]] gĩake. Mwaka wa 1838, ũtheruuNgaburieri wa Our Lady of Sorrows(''Kĩrĩgũ Giitũ kĩa Ihooru'') o nake nĩ aaciarĩirũo Assisi.
jmmb5yo28m5lzhgyjiy6nkxn8bclglh
Rũrĩrĩ rwa Marama
0
7482
24458
2026-10-13T12:58:48Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1328865626|Marama tribe]]"
24458
wikitext
text/x-wiki
'''Marama''', kana ''Abamarama'', nĩ rũrĩrĩ rwa [[Ambaruya|Mbaruya]] rũrĩa rwatũũraga Marama District, Kakamega, bũrũri-inĩ wa [[Kenya]]. Taũni ya Butere ĩrĩ mwena wa irathĩro wa Marama na nĩ rũriĩ rwa ndũnyũ mwena wa [[Kakamega]].
Rĩĩtwa rĩa Marama rĩambĩrĩirie handũ harĩa andũ maikarĩte.
lxq2pnbn40mefz4ubb0w8nh8txzjg78
Ndeng'ũrano
0
7483
24459
2026-10-13T13:42:50Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1378281649|Jousting]]"
24459
wikitext
text/x-wiki
'''Ndeng'ũrano''' nĩ mũthaũko wa mbaara wa mahinda ma gatenatene gatagatĩ ka arũi eerĩ, marĩ igũrũ wa [[Kaki (mbarathi)|Kaka]], [[Ndigiri]] kana magũrũ mang'ethanĩirie na itanya rĩa kũrũndana.
Kiugo gĩa [[Ngeretha|Kĩngeretha]] 'jousting' kiumanĩte na [[Baranja|Kĩbaranja]] gĩa tene {{Lang|fro|joster}}, na kuuma [[Kĩratini|Kĩlatini]] {{Lang|la|iuxtare}}, "gũkinyĩra, kũcemania".
g7raq9f9fv8luo48ybzrknj82mq8p13
Kĩũga (bowl)
0
7484
24460
2026-10-13T13:54:17Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1374873491|Bowl]]"
24460
wikitext
text/x-wiki
[[File:China,_Jiangxi_province,_Jingdezhen,_Ming_dynasty_(1368-1644),_Xuande_mark_-_Bowl_with_Decoration_of_the_"Three_Friends"_-_1953.631_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|thumb|Kaũga ga [[China|Caina]] kena mũhiano wa "Arata Atatũ"; 1426-1435 M.M.; [[Kaurũ]] na mũhihano wa rangi wa mbirũirũ; ruuno: 30.2 cm; nyũmba Cleveland Museum of Art (U.S.) ]]
Kĩũga kana mbakũri (kuuma [[Gĩthweri]] 'mbakuli') kĩndũ kĩrũrũrũrũ kana gĩikaro kĩrĩa kĩhũthĩrĩtwo kũhaarĩria, kũheana, kũiga kana kũhũũra irio. Thĩinĩ wa gĩkombe, mũtaratara wa kĩũga ũtarie ta [[Ngaranda (ngũbia)|ngaranda]] ya mbirigũri. Ũndũ ũcio nĩ ũtũmĩte ciũga ĩkorũo ĩrĩ ya bata mũno harĩ kũiga indo itweku na iria irĩ na maĩ na irio iria ciatwekerera, tondũ indo iria irĩ thĩinĩ wa ciũga icio itutuaraga matiema-inĩ mayo nĩ titiare ya hinya wa [[ng'ethe]].
jf5zua2jr7cn7jc6fa0mr31zsimon2x
24461
24460
2026-10-13T13:56:58Z
Sinatrasona
5365
/* */
24461
wikitext
text/x-wiki
[[File:China,_Jiangxi_province,_Jingdezhen,_Ming_dynasty_(1368-1644),_Xuande_mark_-_Bowl_with_Decoration_of_the_"Three_Friends"_-_1953.631_-_Cleveland_Museum_of_Art.tif|thumb|Kaũga ga [[China|Caina]] kena mũhiano wa "Arata Atatũ"; 1426-1435 M.M.; [[Kaurũ]] na mũhihano wa rangi wa mbirũirũ; ruuno: 30.2 cm; nyũmba Cleveland Museum of Art (U.S.) ]]
Kĩũga kana mbakũri (kuuma [[Gĩthweri]] 'mbakuli') kĩndũ kĩrũrũrũrũ kana gĩikaro kĩrĩa kĩhũthĩrĩtwo kũhaarĩria, kũheana, kũiga kana kũhũũra irio. Thĩinĩ wa gĩkombe, mũtaratara wa kĩũga ũtarie ta [[Ngaranda (ngũbia)|ngaranda]] ya mbirigũri. Ũndũ ũcio nĩ ũtũmĩte ciũga ĩkorũo ĩrĩ ya bata mũno harĩ kũiga indo itweku na iria irĩ na maĩ na irio iria ciatwekerera, tondũ indo iria irĩ thĩinĩ wa ciũga icio itutuaraga matiema-inĩ mayo nĩ titiare ya hinya wa [[ng'ethe]].
Andũ a rũrĩrĩ rwa Kuria metaga kĩũga '''orohamba'''
j50v4ixix8nmj59wbft8ii8cvkkpokt
Cingiraine (diode)
0
7485
24462
2026-10-13T17:09:08Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373727382|Diode]]"
24462
wikitext
text/x-wiki
[[File:Dioden.JPG|thumb|Nĩ kũrĩ na cingiraine nyingĩ cia [[ngorika]] cia mĩthemba mĩingĩ cia gũthondeka itara. ]]
'''Cingiraine(Kĩngeretha: diode)''' nĩ gĩcunjĩ kĩa mĩahũ mĩrĩ ya [[thitima]] ĩrĩa yonoragia makũmbĩ ma hinya na mwena ũmwe (asymmetric conductivity).
1tyaaoj0xcnq9871f060svozgytagc6
Tarimbo (mũro)
0
7486
24464
2026-10-13T20:35:01Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1365986883|Crowbar]]"
24464
wikitext
text/x-wiki
[[File:Standard_Crowbar_Black.jpg|right|thumb|Tarimbo]]
Tarimbo nĩ mũro wa kĩgera wĩ na mũthia ũmwe mũkĩnye ũtarie mũtitima wa kũambũra [[Hocimbito (mũcumarĩ)|mĩcumarĩ]] na mũthia ũngĩ wa kũenja na kũejerera marima. .{{Efn|Also called a '''wrecking bar''', '''pry bar''' or '''prybar''', '''pinch-bar''', or occasionally a '''prise bar''' or '''prisebar''', colloquially '''gooseneck''', or '''pig bar''', or in Australia a '''jemmy'''.<ref>{{cite book|title=Oxford English Dictionary|url=https://archive.org/details/oxfordenglishdic0015unse|url-access=registration|date=1989|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-861186-8|pages=jimmy 1, n. 6}}</ref>}} Mĩro ĩno ĩna mĩhĩrĩga karundo ya ũhũthĩki, na mĩro ya mĩthemba ngania gũkorwo ĩrĩ mĩagĩrĩru makĩria harĩ kũhingia mawĩra mamwe.
O ho, [[Wĩki Naĩ|eki naĩ]] nĩ kaingĩ nĩmahũthagĩraga tarimbo gũtonya kĩa hinya harĩa marenda ngũtabania ngero.
4af7pimxoxinn2mhgcd30mak34uhjzx
Mĩwaani
0
7487
24465
2026-10-14T05:02:14Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1378481433|Glasses]]"
24465
wikitext
text/x-wiki
[[File:StudioMDHR_GDC_2018_(Jared_cropped).jpeg|thumb|Mũndũrũme ena mĩwaani ]]
[[File:Woman_at_Lover's_Bridge_Tanjung_Sepat_(cropped_2).jpg|thumb|Mũtumia ũrĩ na mĩwaani]]
'''Mĩwaani''', nĩ [[Kĩregenya (gĩcicio)|regenya]] kana cicio iria cia kũrũmbũiya mwonere, iria ihagĩkagwo [[Riitho|maithoinĩ]] kaigĩ na njĩra ya kũhũthira [[Iniũrũ rĩa mũndũ|iniũrũ]] ta iriũki, na mahati mateng'e [[Gũtũ|matũ-inĩ]] ta gĩcũhĩ gĩa gũtiria kĩhũngĩro gĩkĩ. Mĩwaani kaingĩ cia nĩ cihũthĩrĩtwo kũrũnga maitho na mwonere, ta mĩwaani ya gũthoma na cicio cia ũhĩũra; o na kũrĩ ũguo, nĩ kũrĩ na mĩwani ĩtarĩ urukunga cia mwanya, na rĩmwe nĩ cihũthĩkaga ta managĩ.
Nĩ haarĩ mĩwani ĩmwe ĩhũthĩkags kũgitĩra maitho na kũhotithia mũndũ one wega mũthenya ũrĩ na ũtheri mũingĩ na nĩ matũmagĩrũo kũgitĩra maitho kuuma kũrĩ ũtheri wa ultraviolet wa [[riũa]]
1qixna61mp4wwmehwrecrb4612gqz5y
Karaĩ ka gĩtingicũayo
0
7488
24466
2026-10-14T05:35:20Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1362448879|Endorheic basin]]"
24466
wikitext
text/x-wiki
[[File:Uureg_Nuur.jpg|right|thumb|312x312px|Karaĩ ka gĩtingicũayo karĩa kaheaga maĩ iria-inĩ rĩa Üüreg, [[Mongolia|Mũngũria]]]]
[[File:Wfm_tarim_basin.jpg|right|thumb|Mbica ya NASA ya gĩtingicũayo kĩa Tarim, China]]
''''''Karaĩ ka gĩtingicũayo'''''' Kĩngeretha: endoheric basin ({{IPAc-en|ˌ|ɛ|n|d|oʊ|ˈ|r|iː|.|ɪ|k}} {{Respell|EN|doh|REE|ik}}; ) nĩ [[''Kĩũga kĩa thĩĩ''|kĩũga]]<nowiki/>kĩa thĩĩ kĩrĩa gĩtungataga ta kĩrengeta gĩa kũũmanĩrĩra [[maaĩ]] hatarĩ na gũthereria maaĩ kũndũ kũngĩ Thegi wa ũguo, maĩ macio nĩ mathereraga thĩinĩ wa icigo cia iria na matomboya ma imera kana marĩa ma mĩndĩ.
5xhttsak2vzi40lrmxbz4rrapspngwr
Mũcoruĩ (nuxia congesta)
0
7489
24467
2026-10-14T05:49:14Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1359504774|Nuxia congesta]]"
24467
wikitext
text/x-wiki
'''Mũcoruĩ ''(Nuxia congesta)''''', nĩ [[Mithemba ya miti|mũthemba wa mũtĩ]] wa mũciĩ wa [[Kĩratini]] wa Stilbaceae, na ũrĩ na '''gĩthaka''' kĩnene mũno bũrũri-inĩ wa [[Abĩrika]]
jurh0d985ezvzvixqn499juduq5c3wd
Ngothe (Rhizome)
0
7490
24468
2026-10-14T05:57:31Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1378052596|Rhizome]]"
24468
wikitext
text/x-wiki
[[File:Euphorbia_rhizophora2_ies.jpg|thumb|Mũmera wa Euphorbia antiquorum, ũrĩa ũurunyagagia ngothe njerũ ]]
Thomeinĩ wa [[mĩmera]], '''ngothe''' {Kĩngeretha : rhizome ({{IPAc-en|ˈ|r|aɪ|z|oʊ|m}} {{Respell|RY|zohm}})} nĩ mũthemba wa mĩmera ĩrĩa ĩurunyugaga mĩĩri na kĩro kuuma makundo mayo.
evzt7ccb1srm1lrlp37jctsbxtvvjj5
Hotora
0
7491
24469
2026-10-14T06:16:55Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377262120|Strap]]"
24469
wikitext
text/x-wiki
[[File:Hose_strap_folded.jpg|right|thumb|Hotora thune]]
'''Hotora''', nĩ mũkwa mũkunyanamu kaingĩ ĩthondeketwo nĩ njũa kana muuto na itanya rĩa kũoherera kĩndũ handũ.
Nĩ ikoragwo ĩkĩhũthĩrũo mĩkanda-inĩ mĩnini ta gĩcunjĩ kĩa nguo kana mĩrigo, kana indo cia gwĩthondeka ta makomero. Ngũrani ya hotora na [[Mũthiaka (mũcibi)|mũcibi]] nĩ atĩ kaigĩ hotora ĩkoragwo ĩtembanu na ndamĩ ingĩ cia kĩndũ no mũcibi ũkaga wĩ nyoike!
ipbvjkrlgu325v8uxmpe350iuczndda
Kũngunia mũgambo
0
7492
24470
2026-10-14T07:19:22Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1366840803|Audio signal processing]]"
24470
wikitext
text/x-wiki
'''Ũngunia wa mũgambo''' nĩ mũtaratara wa gũthondeka ngengecũa ũrĩa ũturumanĩire kĩharo kĩa gũtingicũaya na cunguruma wa [[thitima]] kũramata kayũ wa mũgambo.
ic6zkznkynvrd1juisbei0wpba1djzu
Ndũgũ ya Nihoni na Nowĩ
0
7493
24471
2026-10-14T08:14:04Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372964802|Japan–Norway relations]]"
24471
wikitext
text/x-wiki
'''Ndũgũ ya Nihoni''' na [[Nowĩ]] nĩ ũrata gatagatĩ ka [[Japan]] na [[Nowĩ|Ũthamaki wa Norway]]. Mabũrũri macio merĩ nĩ anyiti itemi a Organization for Economic Co-operation and Development.
not4ygjdosiaf1f16419poa6rpcdjbt
Ũmweretho
0
7494
24472
2026-10-14T08:49:03Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1379699859|Optics]]"
24472
wikitext
text/x-wiki
'''Rũmweretho''' (Kĩngeretha:Optics) nĩ gĩcunjĩ kĩa [[Ngoingũa (Thayathi)|ngũingũa]] kĩrĩa gĩkĩthuthuria mĩtugo, kũhũthĩra na ũthũrima wa makũmbĩ na ngengecũa cia thitũ na ndũgũ yacio na [[Gũkenga|ũtheri]].
dcwibtohrw7ha4gr4z5c87bgfsmvoe7
Mũtathi (Clausena anisata)
0
7495
24473
2026-10-14T11:00:34Z
Sinatrasona
5365
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1355690237|Clausena anisata]]"
24473
wikitext
text/x-wiki
'''Mũtathi ''(Clausena anisata) nĩ''''' [[Mithemba ya miti|mũthemba wa mũtĩ]] , wa rũciaro rwa Rutaceae (citrus), na nĩ ũkoragwo Afrika mwena wa mũhuro wa Sahara, no ndũrĩ kũndũ kũrĩa [[Werũ|kwĩna weerũ]]. Ningĩ nĩ yonekaga thĩinĩ wa mabũrũri ma Asia ya Rũgongo na ya Gayana, India na Sri Lanka. Nĩ ĩrĩmagwo thĩinĩ wa Malaysia na Indonesia. O ta mĩtĩ ĩngĩ ĩrĩa ĩrĩ kĩguni harĩ andũ, mĩthaiga yayo nĩ ĩrĩ mabata maingĩ ma [[ũrigitani]] nĩ ĩcũgagĩrĩragia kũrĩmwo kũndũ gũtiganĩte.
8u6435f5ohzid8ng102gzkbsz0wv6b2
24474
24473
2026-10-14T11:05:28Z
Sinatrasona
5365
/* */
24474
wikitext
text/x-wiki
'''Mũtathi ''(Clausena anisata) nĩ''''' [[Mithemba ya miti|mũthemba wa mũtĩ]] , wa rũciaro rwa Rutaceae (citrus), na nĩ ũkoragwo Afrika mwena wa mũhuro wa Sahara, no ndũrĩ kũndũ kũrĩa [[Werũ|kwĩna weerũ]]. Ningĩ nĩ yonekaga thĩinĩ wa mabũrũri ma Asia ya Rũgongo na ya Gayana, India na Sri Lanka. Nĩ ĩrĩmagwo thĩinĩ wa Malaysia na Indonesia. O ta mĩtĩ ĩngĩ ĩrĩa ĩrĩ kĩguni harĩ andũ, mĩthaiga yayo nĩ ĩrĩ mabata maingĩ ma [[ũrigitani]] nĩ ĩcũgagĩrĩragia kũrĩmwo kũndũ gũtiganĩte.
Mũtĩ ũyũ wĩtagwo 'mũtuati' na Kĩmerũ na 'aonet' na rũthiomi rwa Kipsigis.
3coyuci8zvty08tf76zdifx3l2g5dbn
24475
24474
2026-10-14T11:06:31Z
Sinatrasona
5365
/* */
24475
wikitext
text/x-wiki
'''Mũtathi ''(Clausena anisata) nĩ''''' [[Mithemba ya miti|mũthemba wa mũtĩ]] , wa rũciaro rwa Rutaceae (citrus), na nĩ ũkoragwo Afrika mwena wa mũhuro wa Sahara, no ndũrĩ kũndũ kũrĩa [[Werũ|kwĩna weerũ]]. Ningĩ nĩ yonekaga thĩinĩ wa mabũrũri ma Asia ya Rũgongo na ya Gayana, India na Sri Lanka. Nĩ ĩrĩmagwo thĩinĩ wa Malaysia na Indonesia. O ta mĩtĩ ĩngĩ ĩrĩa ĩrĩ kĩguni harĩ andũ, mĩthaiga yayo nĩ ĩrĩ mabata maingĩ ma [[ũrigitani]] nĩ ĩcũgagĩrĩragia kũrĩmwo kũndũ gũtiganĩte.
8u6435f5ohzid8ng102gzkbsz0wv6b2